proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Estreito de Magalláns

O estreito de Magalláns ou estreito de Magallanes é un paso marítimo localizado no extremo sur de Suramérica, entre a Patagonia, Illa Grande da Terra do Fogo e varias illas situadas ao oeste desta, cara ao océano Pacífico.
É o principal paso natural entre os océanos Pacífico e Atlántico.
De acordo coa Organización Hidrográfica Internacional, a súa boca oriental está determinada pola liña que une o cabo Vírgenes co cabo do Espírito Santo.
Porén, este límite non foi aceptado nin pola Arxentina nin por Chile, que asinaron o Tratado de paz e amizade entre a Arxentina e Chile, que estableceu no seu artigo 10º que «o extremo oriental do Estreito de Magalláns [está] determinado por Punta Dungeness no norte e o Cabo do Espírito Santo no sur», considerándoo integramente dentro da xurisdición de Chile, na Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena.
De acordo con tratados arxentino-chilenos de 1881 e 1984, o acceso pola súa boca oriental e a navegación polo mesmo encóntranse asegurados aos buques de todas as bandeiras en todo tempo e circunstancia. Nome
O estreito leva o nome de Fernão de Magalhães, navegante portugués coñecido porque, ao servizo do rei de España, baixo o nome de Fernando de Magallanes, foi o primeiro en cruzar este estreito, así como tamén o primeiro europeo en navegar por augas do océano Pacífico. A súa expedición, posteriormente mandada por Juan Sebastián Elcano, completou en 1522 a primeira viaxe de circunnavegación ao redor da Terra.
Estreito de Malaca

O estreito de Malaca é un longo estreito de mar do sueste de Asia localizado entre a costa occidental da península Malaia e a illa indonesia de Sumatra, que constitúe un importante corredor marítimo que une, ao norte, o mar de Andaman, mar secundario do océano Índico, e ao sur mar da China Meridional. Esténdese en dirección SE-NO e ten aproximadamente 800 km de lonxitude, cunha anchura de entre 50 km e 320 km, aínda que só 2, 8 km no seu punto máis angosto, o estreito de Philips, no estreito de Singapur. Na súa parte media atópase a súa profundidade mínima o que condiciona o calado dos buques que o atravesan (proximidades de Port Kelang, One Fathom Bank). Na súa parte sueste comunica co estreito de Singapur e está pechado por varias illas do arquipélago de Riau, realizándose a navegación por varias canles de paso. Importancia económica
Desde unha perspectiva económica e estratéxica, o estreito de Malaca é unha das rutas de navegación máis importantes do mundo. O estreito é a principal canle de transporte marítimo entre o océano Índico e o Pacífico, unindo as principais economías asiáticas India, China, Xapón e Corea do Sur. Máis de 50. 000 buques pasan polo estreito cada ano levando aproximadamente unha cuarta parte do comercio mundial de mercadorías, salientando o petróleo, as manufacturas chinesas ou o café indonesio.
Arredor dunha cuarta parte do total do petróleo transportado por mar pasa dunha cuarta parte do total de petróleo transportado por mar pasa a través do estreito, principalmente dos aprovisionadores do golfo Pérsico cara aos mercados asiáticos como a China, o Xapón e Corea do Sur. Así en 2006 estímase nuns 15 millóns de barrís por día (2400000 m³/d) transportados polo estreito.
O buques que cumpren as dimensións máximas para navegar polo estreito de malca denomínanse malaccamax, o estreito non é o suficientemente fondo (uns 25 metros ou 82 pés) para permitir que algúns dos buques máis grandes, a maioría dos petroleiros, suficientemente profundo (uns 25 metros ou 82 pés) para permitir que que pasen algúns dos máis grandes buques (a maioría dos petroleiros). Os buques meirandes adoitan utilizar como alternativas o estreito de Lombok, o de Macassar, o pasaxe de Sibutu e o estreito de Mindoro. Na canle de Phillips, preto de Singapur, o estreito de Malaca redúcese a 2, 8 km de anchura, formando un dos estrangulamentos de tráfico máis importantes do mundo.
Riscos para a navegación
A piratería é un dos principais riscos para a navegación no estreito, coñecida xa desde o século XIV. Na época contemporánea a piratería aumentou desde finais da última década do século XX, con 25 ataques contra buques 1994, 220 en 2000, e 150 en 2003 pero tras unha acción conxunta das armadas de Malaisia, Indonesia e Singapur en 2004 os ataques diminuíron, 79 en 2005 e 50 en 2006. . Outro risco son os restos de naufraxios, deles trinta e catro representan un risco de colisión nos estreitos e zonas de augas superficiais
Estreito de Messina

O estreito de Messina (Stretto di Messina en italiano) é un estreito no mar Mediterráneo que separa a península italiana da illa de Sicilia e que liga o mar Xónico ao mar Tirreno. A súa menor largura é de 3, 3 km.
Un transbordador conecta Messina (Sicilia) co continente en Villa San Giovanni, na Calabria.
No ano 2005 aprobouse un proxecto de construción dunha ponte que ligaría a illa de Sicilia á terra firme. Será a maior ponte con arco simple do mundo, cunha envergadura de 3300 m. O proxecto abandonouse en 2013 e retomouse en 2023.
Estreito de Nova Xeorxia

O Estreito de Nova Xeorxia é a canle de auga que pasa aproximadamente partindo lonxitudinalmente o arquipélago das Illas Salomón en dúas partes. O estreito está bordeado polas illas Choiseul, Santa Isabel e Florida polo norte e Vella Lavella, Kolombangara, Nova Xeorxia e as Illas Russell polo sur. As illas de Boungaiville e Guadalcanal definen o estreito polo oeste e leste respectivamente.
A volcánica Illa de Savo é o único accidente xeográfico digno de mención no estreito.
Durante a segunda guerra mundial o estreito foi coñecido polos aliados como the Slot, a rañura, debido á súa forma xeográfica e ao elevado tráfico de buques de guerra. Os constantes envíos de tropas e material por parte do Xapón recibiu o nome de Tokio Espress. Entre 1942 e 1943 producíronse numerosas batallas marítimas no estreito entre a Armada dos Estados Unidos, a Real Armada Australiana e a Real Armada de Nova Zelandia, e a Armada Imperial Xaponesa.
Estreito de Ormuz

O Estreito de Ormuz (تنگهٔ هرمز en persa) é un anaco de océano relativamente estreito entre o Golfo de Omán ao sueste e o Golfo Pérsico ao suroeste. Na súa costa norte está o Irán e na costa sur os Emiratos Árabes Unidos e o enclave de Omán. Situación estratéxica das illas
Próximas á costa norte sitúanse algunhas illas, que inclúen Kish, Qeshn, Abu Musa e as Tunbs Maior e Menor. Esas illas teñen posicións estratéxicas enormes, funcionando con plataformas de control do tráfico marítimo.
Nunha conferencia de prensa o 18 de decembro de 1997, o ministro do Exterior e Deputado iraniano Abbas Maleki dixo que o Irán apoiaba o libre transporte de petróleo a través do estreito de Ormuz, mais reservaba para si a opción de pechar o estreito ao tráfico marítimo se o Irán estivese ameazado. Etimoloxía
A abertura do Golfo Pérsico foi descrita, mais non denominada, no Periplo do Mar da Eritrea, un guía marítimo do século I: Cap. 35. Na fin desas illas Calaei existe unha cadea de montañas chamada Calon, e segue aló, non moito alén, a boca do Golfo Pérsico, onde hai moito mergullo para os pescadores de perlas e mariscos. A esquerda dos estreitos hai grandes montañas chamadas Asabon, e á dereita medran, ben á vista, outras montañas arredondadas e altas, chamadas Semiramís; entre elas, a pasaxe a través do estreito ten aproximadamente 600 estadios; alén dos cales aquel grande e longo mar, o Golfo Pérsico, avanza lonxe no interior (das terras). Na parte superior e final deste golfo hai unha cidade mercantil, designada pola lei, chamada Apologus, situada preto de Charax Spasini e do Río Éufrates.
Existen dúas opinións sobre a etimoloxía deste nome. Segundo a crenza popular, deriva do nome do Deus Persa هرمز Ormoz (unha variación de Ahura Mazda). Outros historiadores e lingüistas derivan o nome Ormuz da palabra persa local هورمغ Hur-mogh significando Tamareira. Na realidade, nos dialectos locais de Hurmoz e Minab este estreito aínda é chamado Hurmogh e ten o significado mencionado. Abatemento do Voo 655 de Iran Air
O 3 de xullo de 1988, o estreito de Ormuz foi escenario dunha dos máis controvertidos abatementos da aviación da historia, cando o voo 655 da compañía iraniana Iran Air, un Airbus A300, foi abatido polo navío de guerra da United States Navy US Vincennes (CG-49). Todas as persoas a bordo morreron (na maioría mulleres e pequenos), e evitouse dificilmente unha situación de crise internacional cando o presidente dos Estados Unidos George H. W. Bush dixo "I will never apologise for what Americans do" (Nunca pedirei desculpas polo que os americanos fan) e o presidente iraniano xurou vinganza sobre os americanos. As circunstancias desa traxedia aínda non foron, e talvez nunca serán, totalmente esclarecidas. [Cómpre referencia]
Estreito de Otranto

O Estreito de Otranto é un estreito situado entre Italia e Albania, conecta o Adriático co Mar Xónico, toma o nome da cidade de Otranto.
Durante a primeira guerra mundial foi importante estratexicamente, navíos de Italia, Francia e Gran Bretaña estableceron unha blocaxe no estreito impedindo que a frota austro-húngara entrara no Mediterráneo.
Estreito de Palk

O estreito de Palk (támil: பாக்கு நீரிணை) é un estreito entre o estado de Tamil Nadu na India e o distrito de Jaffna en Sri Lanka. Conecta o golfo de Bengala no nordés coa baía de Palk no suroeste. Cunha profundidade mínima de menos de 9, 1 m, mide entre 64 e 137 km de largo e 136 km de lonxitude. Hai varios ríos que desembocan no estreito, incluído o río Vaigai de Tamil Nadu. O estreito recibe o seu nome por Robert Palk, gobernador de Madras (1755–1763) durante o período da compañía Raj.
Unha característica salientable do estreito de Palk é que as ondas nas partes norte e sur teñen un gran contraste. No norte, as ondas do golfo de Bengala son principalmente ondas de vento mentres que no sur, na baía de Palk son principalmente ondas mariñas. A pesar diso, a altura significativa das ondas na baía de Palk é baixa. A media preto de Adam's Bridge está arredor de 0, 5 m. Xeografía
A baía de Palk está salpicada na súa parte meridional por unha cadea de illas baixas e arrecifes denominada colectivamente Adam's Bridge, coñecida historicamente na mitoloxía hindú como "Ram Setu" (a ponte de Rama). Esta cadea esténdese entre Dhanushkodi na illa Pamban ou Rameswaram en Tamil Nadu e a illa Mannar en Sri Lanka. A illa de Rameswaram está unida ao continente pola ponte de Pamban. Historia
A partir de 1914, adoitaba haber trens regulares dende Chennai a Dhanushkodi, un transbordador a Talaimannar na illa Mannar e despois un tren a Colombo. En 1964, un ciclón destruíu Dhanushkodi e toda a vía e causou graves danos nas ribeiras do estreito e da baía de Palk. Dhanushkodi non foi reconstruída e o ferrocarril de Talaimannar a Mahawilachchiya en Sri Lanka foi abandonado por mor da guerra civil, aínda que posteriormente foi reconstruído. Existiu un transbordador entre os pequenos peiraos de Rameswaram e Talaimannar, mais foi interrompido.
Proposta de canle
As augas pouco profundas e os arrecifes do estreito dificultan a navegación de grandes embarcacións, aínda que os barcos pequenos e de pesca percorrérono durante séculos. A construción dunha canle de navegación a través do estreito foi proposta por primeira vez polo goberno británico da India en 1860, e numerosos comités estudaron a proposta dende entón. Un dos últimos estudos do chamado Sethusamudram Shipping Canal Project, analizou o impacto ambiental e a viabilidade e foi encargado polo goberno de Tamil Nadu en 2004.
Porén, o plan atopou oposición de varios círculos relixiosos. O poema épico Ramayana, un importante texto hindú, conta como Rama, coa axuda dun exército de vanaras, construíu unha ponte de pedras que cruzaba o mar ata Lanka para rescatar a súa esposa Sita do rei Asura Ravana. O movemento Ram Karmabhoomi, animado por unha fotografía de satélite da NASA, formou para evitar a construción da canle.
Tamén se propuxo a construción dun túnel submarino que unise a India e Sri Lanka baixo o estreito de Palk.
Estreito de Rande

O estreito de Rande é un estreito mariño galego localizado na ría de Vigo. Separa de xeito natural a enseada de San Simón do resto da ría. Por terra, separa a península do Morrazo da comarca de Vigo. Dende o ano 1978 o estreito está conectado mediante a ponte de Rande, unindo a vila de Moaña coa parroquia redondelá de Cedeira.
O nome do estreito provén do lugar homónimo, na parroquia redondelá.
O 23 de outubro de 1702 librouse no seu seo a Batalla de Rande, que enfrontou ás escuadras das coalicións anglo-holandesa e hispano-francesa na Guerra de Sucesión Española. Características
Na zona máis angosta o estreito ten unha largura de 660 metros. A profundidade é de entre 20 e 30 metros. Pola beira da península do Morrazo, ocupa territorios da parroquia de Domaio, no concello de Moaña, e de San Adrián de Cobres no concello de Vilaboa. Porén, a densidade de poboación arredor do estreito é pequena, xa que a irregularidade do relevo propiciou que non se desenvolvesen grandes núcleos na zona.
A característica principal do estreito é a existencia dunha ponte que conecta os dous extremos, a ponte de Rande. Esta ponte constitúe unha infraestrutura pertencente á autoestrada AP-9, que tamén se estende por ámbalas beiras. Ademais da ponte, a pegada humana limítase a diversas construcións residenciais na beira do mar. Nun tempo houbo fortíns defensivos en ámbalas beiras (fortalezas de Corveiro e de Rande). Nas zonas máis elevadas predomina a vexetación non autóctona, coma piñeiros e eucaliptos, así coma matos e outros arbustos.
O solo é caracteristicamente de tipo granítico, e forma desniveis en forma de cantís de varios metros sobre o nivel do mar. Na beira sur hai dous pequenos areais, a Praia de Rande e a Praia das Cabanas.
Estreito de Singapur

O estreito de Singapur (en chinés: 新加坡海峡, Xīnjiāpō Hǎixiá; en inglés: Singapore Strait ou Straits of Singapore; en malaio: Selat Singapur), é un longo estreito mariño do sueste asiático localizado no extremo meridional da península malaia, entre a illa de Singapur, ao norte, e varias das illas do arquipélago de Riau, pertencentes a Indonesia, ao sur. Xeografía
O estreito de Singapur é unha vía navegable de augas profundas que conecta o sur do mar da China Meridional, ao leste, co estreito de Malaca, ao oeste, unha ruta obrigada para todo o tráfico marítimo que vincula o océano Pacífico e o océano Índico, polo que é unha zona de altísima densidade de navegación, xa que proporciona o paso ás augas profundas do porto de Singapur. Ten unha lonxitude de 105 km de leste a oeste e 16 km de norte a sur, e nel atópanse moitas pequenas illas.
A fronteira de Indonesia e Singapur atópase ao longo dos estreitos. Na súa beira norte atópase o porto de Singapur (Keppel Harbour) un dos maiores do mundo en canto a volume de carga movida anualmente. O estreito bifúrcase cara ao sur nos estreitos de Durian e Riau, que atravesan as illas Riau, de Indonesia. O estreito de Johor separa a illa de Singapur da península de Malaisia. A profundidade do estreito de Singapur define o calado máximo dos buques que pasan polo estreito de Malaca, e a clase de buques Malaccamax. O faro Horsburgh, instalado na illa Pulau Batu, serve de recalada para cando se chega desde o leste ou o norte Delimitación da IHO
A máis alta autoridade internacional en materia de delimitación de mares para os efectos de navegación marítima, a Organización Hidrográfica Internacional (International Hydrographic Organization, IHO), considera o estreito de Singapur como un dos seus mares, que forma parte do conxunto de "estreitos de Malaca e Singapur". Na súa publicación de referencia mundial, "Limits of oceans and seas" (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953), asígnalle o número de identificación 46b e defíneo da forma seguinte:
Estreito de Taiwán

O estreito de Taiwán ou estreito de Formosa é un estreito de 180 km de largo que separa a illa de Taiwán da China continental. O estreito forma parte do mar da China Meridional e conéctao polo norte co mar da China Oriental. A parte máis estreita mide 130 km de largo. Nomes
Outros nomes do estreito de Taiwán son estreito de Formosa (polo antigo nome de Taiwán), estreito de Fokien ou estreito de Fujian pola provincia chinesa ao occidente do estreito, e Gabia Negra, calco do nome do estreito en hokkien e hakka. Xeografía
O estreito de Taiwán é o corpo de auga que separa a provincia de Fujian da illa de Taiwán.
Os acordos internacionais non definen o estreito de Taiwán, senón que inclúen as súas augas no mar da China Meridional, que ten como límite norte a liña dende o cabo Fugui (punto máis setentrional de Taiwán) e a illa Niushan ata a parte sur da illa Pingtan para rematar na costa de Fujian. Historia
O estreito separou a cultura han da China continental dos aborixes de Taiwán durante milenios, aínda que os hakka e os hoklo comerciaron e migraron por el.
Dende 1949 cando o goberno chinés do Kuomintang, liderado por Chiang Kai-shek, se refuxiou en Taiwán trala derrota na guerra civil chinesa fronte aos comunistas de Mao Tse Tung, o estreito foi escenario dunha forte tensión política, e mesmo de bombardeos nas illas de Quemoy e Matsu, entre os réximes enfrontados da República Popular da China e a República da China.
Durante moitos anos, os contactos entre ambos os lados do estreito estiveron prohibidos. A partir de 2001, o goberno da República da China autorizou algúns servizos de transbordador e en 2008 establecéronse voos directos.
Estreito de Torres

O estreito de Torres separa Australia e Papúa-Nova Guinea. Mide aproximadamente 150 km de ancho. Ao sur atópase o Cabo York, o punto máis ao norte do estado australiano de Queensland. Ao norte encóntrase a provincia occidental de Papúa-Nova Guinea.
O estreito une o mar do Coral (ao leste) co mar de Arafura (ao oeste). É moi pouco profundo, e o labirinto de arrecifes e illas faino moi difícil de navegar. No estreito atópanse as illas do estreito de Torres, habitadas polos insulares do estreito de Torres, un pobo melanesio relacionado cos papúas.
O primeiro en atravesar o estreito foi o mariño español Luís Váez de Torres, lugartenente na expedición de Pedro Fernández de Quirós que partiu do Perú cara ao Pacífico Sur en 1605. Tras o regreso a México do barco de Quirós, Torres continuou cara a Manila, pasando polas Molucas. Navegou ao longo da costa sur de Nova Guinea, e probablemente chegou a ver o extremo norte de Australia.
Estreito de Tsugaru

O estreito de Tsugaru (津軽海峡 Tsugaru Kaikyō) é un paso de auga que separa as illas de Honshu e Hokkaido no norte do Xapón e que conecta o mar do Xapón co océano Pacífico.
Estreito de Vitiaz

O estreito de Vitiaz é un brazo de mar que separa a illa de Nova Bretaña da península de Huon, en Papúa-Nova Guinea. Nome
O seu nome débese ao mariño ruso Nikolai Nikolaiévich Mikluho-Maklai, para conmemorar á corveta da Mariña imperial rusa, Vitiaz, na que, nunha viaxe de circunnavegación (1870 - 1883), navegou desde outubro de 1870 por América do Sur e as illas do Pacífico chegando á baía do Astrolabio (Papúa-Nova Guinea) en setembro de 1871. Hidrografía
O estreito de Vitiaz, de 1200 m de profundidade, foi un foco de atención dos oceanógrafos australianos e estadounidenses en sucesivas viaxes en 1985, 1986, 1988, 1991 e 1992, como parte do "Estudo da Circulación do Océano Pacífico Ecuatorial Occidental" (WEPOCS).
A corrente subterránea costeira de Nova Guinea transporta auga de alta salinidade, baixa en tritio, alto contido de oxíxeno e baixo contido de nutrientes desde o mar de Salomón cara ao noroeste, ao longo da costa norte de Papúa-Nova Guinea a través do estreito de Vitiaz.
Porén, a corrente da capa superficial que atravesa o estreito, a corrente costeira de Nova Guinea, experimenta un cambio estacional. No verán boreal (verán do hemisferio norte), caracterizado polo monzón do sueste, domina a corrente cara ao oeste; durante o inverno boreal (inverno do hemisferio norte), baixo a influencia dos ventos monzónicos do noroeste, domina o fluxo cara ao leste. Historia
Visitas europeas
O estreito foi explorado por Abel Tasman en 1643, e divisou a illa Umboi no estreito en 1643 pero non se deu de conta de que o estreito separaba a illa da costa de Nova Guinea.
William Dampier cartografou a pasaxe hoxe chamada estreito Dampier entrea a illa Umboi e Nova Bretaña en 1700. Dampier establecera que a terra que chamou Nova Bretaña era unha illa. Mentres navegaba cars ao noroeste pola pasaxe, Dampier cartografou e nomeou varias illas que se encontraban entre o estreito de Dampier e Vitiaz: a illa de Sir George Rook (máis tarde illa de Rooke, hoxe illa Umboi), a illa Arop) e a illa Crown.
Segunda guerra mundial
Durante a segunda guerra mundial, o control do estreito foi un punto estratéxico da guerra do Pacífico. Na campaña de Nova Guinea (1942-1945) os xaponeses desembarcaron dous batallóns en Lae e Salamaua no golfo de Huon o 8 de marzo de 1942, dándolles o control dos estreitos de Dampier e de Vitiaz. As forzas xaponesas perderon o control dos estreitos de Vitiaz e Dampier despois da captura de Finschhafen polas tropas australianas e o posterior desembarco das forzas estadounidenses en Nova Bretaña (decembro de 1943). O xeneral Douglas MacArthur anunciou que a illa de Rooke (hoxe chamada illa Umboi) fora ocupada o sábado 12 de febreiro de 1944 polas forzas estadounidenses, que non encontraron oposición. O control aliado foi asegurado polos desembarcos nas illas do Almirantado o 29 de febreiro de 1944.
Estreito do Paso de Calais

O paso de Calais (en francés: Pas de Calais) ou estreito de Dover (en inglés: Strait of Dover) é o estreito que marca o límite entre o canal da Mancha e o mar do Norte, e separa o Reino Unido (cidade de Dover) de Francia (cidade de Calais).
Deu nome ó departamento francés de Paso de Calais.
É atravesado dende 1994 por un túnel subterráneo.
Estreito do Tigre

Estreito do Tigre (en portugués: Estreito dos Tigres) é un estreito en Angola. Atópase na provincia de Namibe. Xeografía
Antigamente foi unha pequena península no seu lado oriental, co seu istmo ó sur e unha vila de pescadores chamada Tigres. O océano rompeu o istmo da península en 1962 e a liña de auga quedou cortada. Tigres converteuse nunha illa durante a noite, illa dos Tigres, a illa máis grande de Angola.
Actualmente, a maior parte da zona da antiga baía converteuse nun estreito entre a illa e o continente. Da baía orixinal ó norte só queda aberto un pequeno grao ó sur, o Saco dos Tigres.
Estrela Polar

A Estrela Polar é unha estrela que pola súa posición no firmamento, directamente enriba dun dos polos da Terra, é utilizada para auxiliar a navegación. Estrela Polar pode referirse tanto a Estrela do Norte como a Estrela do Sur, aínda que a expresión sexa normalmente utilizada en referencia a Polaris, a estrela máis brillante da constelación Osa Menor (en latín Ursa Minor), que é actualmente a Estrela do Norte.
A Estrela do Sur, a equivalente de Polaris no hemisferio sur, é σ Octantis, denominada tamén Polaris Australis. Non obstante, ao ser unha estrela de quinta magnitude apenas visible a simple vista, na práctica utilízase a constelación da Cruz do Sur como para atopar o polo sur celeste.
Estrela binaria

Chámase estrela binaria a un par de estrelas próximas que están ligadas pola súa mutua atracción gravitacional e xiran en torno ó centro de masas de ambas. Son maioría na nosa galaxia (en torno ó 60%) e existen tamén sistemas múltiples con tres ou máis estrelas.
As binarias pódense clasificar, segundo o modo de detectalas, en: visuais, pódense ver separadas por medios ópticos,
eclipsantes, se se observa unha variación no seu brillo debido a que se eclipsan cada certo tempo,
espectroscópicas, nas que hai que percorrer ó estudo do espectro electromagnético da luz que emiten.
astrométricas, detectadas grazas á astrometría, neste tipo de casos só é visible unha das compoñentes da binaria. A outra é detectada grazas ó "tirón" gravitacional exercido pola súa compañeira invisible. Planetas
As estrelas dobres poden ter planetas orbitando. Son coñecidas algunhas con planetas orbitando no plano estelar, e en 2025 foi descuberto 2M1510 (AB) b, un exoplaneta que orbita perpendicular ó plano orbital dun par de novas estrelas ananas marróns (obxectos maiores que planetas xigantes gasosos pero que non chegan a ser estrelas propiamente ditas). As súas estrelas son binarias eclipsantes vistas dende a Terra, un dos únicos dous sistemas deste tipo que se coñecen.
Estrela de mercurio-manganeso

As estrelas de mercurio-manganeso son un tipo de estrelas cunha liña prominente a 398, 4 nm no seu espectro, debido á absorción de mercurio ionizado. Características
Son estrelas de tipo espectral B8 ou B9, que presentan dúas características distintivas: Exceso de elementos coma fósforo, manganeso, galio, estroncio, itrio, circonio, platino e mercurio.
Carecen dun campo magnético forte.
A súa rotación é relativamente lenta, e en consecuencia a súa atmosfera está en relativa calma. Diferentes tipos de átomos afúndense baixo a acción da gravidade, mentres que outros son empurrados ó exterior pola presión de radiación, facendo que a súa distribución non sexa homoxénea.
O arquetipo de estrelas de mercurio-manganeso é Alpheratz (α Andromedae). Outras estrelas deste tipo son: Muliphein (γ Canis Majoris), Gienah Gurab (γ Corvi), χ Lupi, φ Herculis, Maia (20 Tauri) ou HD 29647.
Estrela de neutróns

Unha estrela de neutróns é o terceiro tipo de obxecto que se pode formar na fase final da evolución das estrelas, cando o núcleo restante ten entre 1, 4 e 3 veces a masa do Sol. Neste caso a contracción detense debido á formación dunha 'sopa' de neutróns (aínda que diferentes modelos permiten a existencia de protóns e aínda quark illados), quedando un obxecto de masa maior á do Sol que ten o tamaño dunha cidade. Moitos emiten raios X e rotan a gran velocidade, polo que se detectan como fontes de pulsos de raios X, e se denominan púlsares. Dimensións
O tamaño das estrelas rolda os 10 km de radio para unha masa de 1, 4 veces a solar, segundo estimacións que pouco a pouco van facéndose máis precisas. Formación
A razón pola que as estrelas que colapsan en estrelas de neutróns rematan xirando a alta velocidade débese á conservación do momento angular da estrela matriz rotatoria (de xeito semellante a unha patinadora que aumenta a velocidade de xiro ao encollerse) ao colapsar e facerse máis pequeno o seu radio acelerará a súa rotación inicial ata xerar pulsos electromagnéticos. Temperatura
En xuño de 2024, os observatorios de raios X XMM-Newton da Axencia Espacial Europea (ESA) e Chandra da NASA detectaron tres novas estrelas de neutróns infrecuentemente frías para a súa idade. Ao comparar as súas propiedades con diferentes modelos de estrelas de neutróns, un equipo de astrónomos liderado polo Instituto de Ciencias do Espazo (ICE-CSIC), en colaboración co Institut d’Estudis Espacials de Catalunya (IEEC) e a Universidade de Alacant, concluíu que as baixas temperaturas destas estrelas descualifican arredor do 75% dos modelos coñecidos.
Ecuación de estado
Esta información, publicada na revista Nature Astronomy, supón un gran paso cara ao descubrimento da "ecuación de estado" que describe todas as estrelas de neutróns, con importantes implicacións para as leis fundamentais do universo.
As tres estrelas de neutróns son entre 10 e 100 veces máis frías que outras da súa mesma idade, e a súa curta idade e fría temperatura só poden explicarse apelando a un mecanismo de arrefriado rápido. Este descubrimento permite excluír unha parte significativa dos posibles modelos de ecuacións de estado. O uso de técnicas avanzadas de análise de datos, incluíndo aprendizaxe automática, foi crucial para comparar as propiedades destas estrelas cos modelos teóricos existentes.
Estrela dobre

Chámase estrela dobre a un par de estrelas que vistas a través dun telescopio óptico terrestre aparecen próximas entre si, vistas coma unha parella visual, mentres cunha estrela binaria é un par de estrelas que están ligadas pola súa mutua atracción gravitatoria e xiran en torno ó centro de masas de ambas; cabe polo tanto subliñar que aínda que unha estrela dobre normalmente tamén é unha binaria, isto non acontece sempre, por ex. hai estrelas dobres visuais que non teñen relación gravitatoria entre si, e pola contra hai binarias que non poden ser resoltas opticamente e polo tanto non son estrelas dobres; para non confundir ambos conceptos, hai que ter en conta que o concepto de estrela dobre é un concepto a nivel óptico, visual, e non a un nivel de interacción física entre ambas compoñentes, aínda que perfectamente pode existir unha relación óptica e gravitatoria ó mesmo tempo. Son maioría na nosa galaxia (en torno ó 60%) e existen tamén sistemas múltiples con tres ou máis estrelas.
Existen 3 tipos de estrelas dobres: dobres ópticas, pódense ver separadas por medios ópticos.
binarias visuais, pódense ver separadas por medios ópticos e ademais están ligadas gravitacionalmente (son polo tanto tamén binarias).
binarias non visuais, nas que hai que recorrer a estudos espectroscopios, ocultacións ou outra anomalías.
Se facemos caso o concepto de estrela dobre, a terceira categoría non debería ser incluída, pero que unha binaria poida ser resolta visualmente ou non, depende en gran medida do telescopio co cal se trata de resolve-la binaria, polo que cos novos avances na óptica moitas non visuais caeron na categoría de visuais, de aquí nace moitas veces a confusión entre estrela dobre e estrela binaria. Esta categoría é incluída debido a estes avances, aínda que propiamente non son estrelas dobres.
Estrela vermella

A estrela vermella de cinco puntas é un importante símbolo ideolóxico e relixioso que ten sido empregado con diferentes propósitos, como en emblemas nacionais, bandeiras, monumentos, ornamentos e logos.
Está relacionado co socialismo e co comunismo, pois representa á vez os cinco dedos da man do proletario e os cinco continentes, o que se relaciona co internacionalismo do lema marxista: ¡Proletarios de tódolos países, unídevos! . A estrela vermella foi colocada xunto á fouce e o martelo na bandeira da Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas, polo que rapidamente diferentes tendencias comunistas foron identificándose con este símbolo.
Estreleira

A estreleira, ou bandeira da patria, é a bandeira que simboliza a loita pola independencia de Galiza, é a bandeira galega cunha estrela vermella de cinco puntas no centro, que significa independencia e socialismo. Historia e características
A estrela de cinco puntas aparece desde a Prehistoria e tanto na Idade Antiga coma na Idade Media será símbolo xeométrico de moi variadas connotacións. Serán as loxas masónicas as que volvan utilizala, nalgúns casos coloreada de vermello, ata que as organizacións socialistas e comunistas lle confiran un novo pulo simbólico e remate convertida en emblema oficial de numerosos Estados e organizacións ao longo do planeta. Entre o galeguismo, xa durante o período das Irmandades da Fala, algúns significados membros comezan a incorporar o símbolo da estrela na correspondencia; Castelao introdúcea, xunto á fouce e á serea, na súa proposta laica de escudo. Polo de agora o primeiro uso documentado da estreleira data de 1936, cando a arbora o Batallón Galego do V Rexemento. Así o acredita Xosé Luís Méndez Ferrín: "Na zona republicana organizáronse, que nós saibamos, tres unidades de carácter nacional-popular galego: o Batallón Galicia (Asturias), o Batallón Celta (Exército de Euskadi), e o Batallón Galego (5º Rexemento). Foron mandados, respectivamente, polos comandantes Moreno, Fernández e Esturao. O coronel, logo xeneral, Enrique Líster, de Calo-Teo, que mandaba o 5º Rexemento, estaba orgulloso da súa unidade e quixo que esta levase unha bandeira galega coa estrela vermella. Dinme que Ramón Esturao lla entregou ao Museo Carlos Maside de Sada. A esta refírese Farruco Sesto Novás no seu poema `Homenaxe á bandeira do pobo´. " Na práctica totalidade das organizacións históricas e actuais do nacionalismo galego de esquerda -e tamén nalgunhas organizacións socialistas e comunistas favorables á autodeterminación- é hexemónico o uso da estrela vermella de cinco puntas, tanto incluída na bandeira coma noutros elementos simbólicos representativos. O pulo definitivo para a normalización desa simboloxía foi o activismo clandestino da UPG nos anos 60 e 70. Hoxe constitúe un elemento reivindicativo común nas manifestacións populares e tamén en celebracións.
A estreleira carece dunhas medidas precisas e universalmente asumidas, en especial no que atinxe ao tamaño e posición da estrela vermella.
Estrella Couso do Baño

Estrella Couso do Baño, nada na Pedreira (Padrón) o 17 de outubro de 1846, foi unha moza galega que acadou sona en 1859 por unha posible posesión diabólica. Trasladada á Coruña e examinada polos médicos, chegouse á conclusión de que se trataba dun caso de epilepsia. Traxectoria
Foi a sétima de oito irmáns, filla dun canteiro de Cuntis que se estabelecera en Padrón. Na primavera de 1859 apenas comía e tiña convulsións, polo que se comezou a sospeitar que a nena padecese unha posesión diabólica. O arcebispado de Santiago de Compostela autorizou a realización dun exorcismo, que se programou para o 27 de maio.
Ante as dúbidas de que se tratase dunha enfermidade mental e non dunha posesión, as autoridades civís interviñeron para favorecer que se suspendese o exorcismo. A nena foi traslada ao Hospital da Caridade da Coruña, onde evolucionou favorablemente e os médicos chegaron á conclusión de que se trataba dun caso de epilepsia. Juana de Vega, en calidade de presidenta da asociación de señoras da beneficencia da Coruña, visitou a enferma no hospital e encargouse da súa curación. Unha carta súa datada o 16 de xullo informa da recuperación da nena, que nesa altura continuaba na Coruña. Ademais, móstrase moi crítica con aqueles clérigos que seguían a defender a posesión diabólica.
O suceso mostra o conflito entre as crenzas relixiosas e a ciencia, e por extensión os conflitos entre o poder civil e o poder relixioso. Seis anos antes fora xulgado Manuel Blanco Romasanta, coñecido como o lobishome de Allariz. A mediados do XIX existía tamén unha gran tensión entre as tendencias liberais e a confianza na ciencia que caracterizaban o pensamento burgués e as ideas políticas reaccionarias que seguían conformando o pensamento de amplos sectores da Igrexa.
Estricnina

A estricnina é un alcaloide cristalino tóxico. Foi usado como pesticida, principalmente para matar ratos, pero debido á súa alta toxicidade en seres humanos o seu uso está prohibido en moitos países. Descrición
A estricnina é practicamente insolúbel en auga e pouco solúbel a disolventes orgánicos. Os estudos mostran que a dose letal media (DL50) oral en ratos varia entre 2, 2 e 5, 8 mg/kg en femias e entre 6, 4 e 14 mg/kg en machos. A DL50 cutánea é de máis de 2. 000 mg/kg. A fonte máis común desta substancia é noz vómica, semente da árbore do mesmo nome (Strychnos nux vomica), nativa de Sri Lanka, Australia e India. É unha das substancias máis amargas que existen, xa que o seu sabor é perceptíbel en concentracións de aprox. 1 ppm. O maior risco para saúde está na súa administración oral, xa que a estricnina descomponse rapidamente no solo, o que fai pouco probábel que contamine a auga, pero pode ser inhalada en forma de po e é volátil a altas temperaturas. Causa reaccións alérxicas ao ser absorbida pola pel.
Non existe evidencia de que a exposición crónica á estricnina produza cáncer, mutacións, alteracións reprodutivas ou anomalías no crecemento. Pero os seus efectos a curto prazo son graves: pode chegar a xerar convulsións violentas, aínda que os primeiros síntomas son ansiedade, tremor, movementos bruscos, reflexos espontáneos, rixidez dos músculos e vómitos. Entre 10 e 20 minutos despois da inxestión, os músculos do corpo comezan a sufrir espasmos, que comezan na cabeza e no pescozo. A seguir, estes espasmos esténdense por todos os músculos do corpo, con convulsións case continuas, que empeoran co menor dos estímulos. A morte ocorre por asfixia causada pola parálise do sistema de control da respiración do sistema nervioso central, ou polo esgotamento causado polas convulsións. Nese momento, o corpo endurece inmediatamente, mesmo no medio dunha convulsión, debido ao rigor mortis.
O tratamento inclúe a aplicación de diazepam intravenoso, para controlar as convulsións, e o uso de carbón activado. A substancia é metabolizada no fígado e ten unha vida media de 10 horas en seres humanos. Polo tanto, se o paciente sobrevive 24 horas despois da inxestión, a recuperación é case segura.
No pasado, utilizábanse pequenas doses de estricnina como laxante ou para tratar outros problemas estomacais, pero este tipo de tratamento médico abandonouse ao descubrirse alternativas máis seguras.
Mecanismo de acción
Nas sinapses do sistema nervioso central existen dous tipos distintos de receptor. A ligazón en receptores estimulatorios transmite un sinal, mentres que a ligazón en receptores inhibitorios redúcea. Os receptores de glicina son os principais receptores inhibitorios da medula espiñal. A estricnina reacciona bloqueándoos, o que provoca un aumento da transmisión de sinais nerviosos, especialmente en arcos reflexos, aumentando os estímulos sensoriais e causando contraccións musculares.
Estridor

O estridor ou estridor larínxeo é un son respiratorio agudo resultante do paso turbulento do aire na larinxe ou menor na árbore bronquial. Non se debe confundir co estertor, que é un ruído procedente dos bronquios. O estridor é un sinal físico causado por unha vía aérea estreita ou obstruída. Pode ser inspiratorio, espiratorio ou bifásico, aínda que xeralmente se escoita durante a inspiración. O estridor inspiratorio adoita ocorrer en nenos con croup ('crup'). Pode ser indicativo dunha obstrución severa das vías respiratorias en condicións graves como a epiglotite, un corpo estraño aloxado nas vías respiratorias ou un tumor da larinxe. Sempre hai que ter en conta o tipo de estridor para establecer a súa causa. Pode ser necesaria a visualización da vía aérea por expertos médicos equipados para supervisar a vía aérea. Causas
O estridor pode ser causado por: Corpos estraños (aspiración de corpos estraños, bolo alimentario aspirado).
Tumores (papilomatose larínxea, carcinoma de células escamosas da larinxe, traquea ou esófago).
Leucemia linfoide aguda (as células T cancerosas poden presentarse como unha masa mediastínica que comprime a traquea e provoca estridor inspiratorio).
Infeccións ( epiglotite, absceso retrofarínxeo, laringotraqueobronquite).
Estenose subglótica (despois dunha intubación prolongada ou conxénita).
Edema das vías aéreas (debido á instrumentación das vías aéreas, intubación traqueal, efectos secundarios do fármaco, reaccións alérxicas).
Hemanxioma subglótico (raro).
Aneis de compresión vascular da traquea.
Moitas tiroidites como a de Riedel.
Parálise das cordas vocais.
Traqueomalacia ou traqueobroncomalacia.
As anomalías conxénitas das vías aéreas están presentes no 87% de todos os casos de estridor en lactantes e nenos.
Vasculite. Diagnóstico
O estridor adoita diagnosticarse en función da historia clínica e dun exame físico, co fin de revelar o problema subxacente ou a condición clínica. As radiografías de tórax e pescozo, a broncoscopia, a TC e/ou a resonancia magnética poden revelar patoloxía estrutural. A broncoscopia de fibra óptica flexible tamén pode ser moi útil, especialmente para avaliar a función das cordas vocais ou buscar signos de compresión ou infección. Tratamento
A necesidade de intubación traqueal ou traqueotomía inmediata é unha cuestión de discusión médica no tratamento do estridor. A redución da saturación de osíxeno considérase un sinal tardío de obstrución das vías respiratorias, especialmente nun neno con pulmóns sans e intercambio gasoso normal. Algúns pacientes necesitarán intubación traqueal inmediata. Se a intubación se pode atrasar durante un tempo, débense considerar outras opcións, dependendo da gravidade da situación e doutros detalles clínicos. Entre elas:
Estridón

Estridón (en latín: Strido Dalmatiae) foi unha cidade na provincia romana de Dalmacia. A súa localización exacta é descoñecida. A cidade coñécese especialmente por ser o lugar onde naceu Xerome de Estridón. Tamén era de aquí Domno de Estridón, un bispo que participou no Primeiro Concilio de Nicea, e o sacerdote Lupicino de Estridón. En 379 a cidade foi destruída polos godos. Xerome escribiu sobre iso na súa obra De viris illustribus: «Hieronymus patre Eusebio natus, oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. .. ».
É posíbel que Estridón estivese situada no territorio da actual Croacia ou Eslovenia. Posíbeis localizacións son: Sdrin, Štrigova, Zrenj (Croacia), Starod (Eslovenia).
Estrina

As estrinas, tamén chamadas estratrienos ou estra-1, 3, 5(10)-trienos, son un tipo de esteroide do grupo dos estranos. Son estranos deshidroxenados con dobres enlaces situados especificamente nas posicións C1, C3 e C5(10). A estrina é a estrutura parental das hormonas esteroides estroxénicas estradiol, estrona e estriol, que tamén foron coñecidas como dihidroxiestrina, cetohidroxiestrina e trihidroxiestrina, respectivamente.
A diferenza dos seus derivados estróxenos, a propia estrina posúe unha actividade estroxénica mínima, xa que as substitucións hidroxilo e/ou ceto nas posicións C3 e C17 son fundamentais para ter unha alta afinidade de unión cos receptores de estróxenos. A estrina é unhas 1000 veces menos potente farmacoloxicamente que o estradiol para inducir respostas estroxénicas in vitro. Ademais da estrina, o estratrien-17β-ol, que carece do grupo 3-hidroxilo do estradiol, e o 3-hidroxiestratrieno, que carece do grupo 17β-hidroxilo do estradiol, teñen ambos unha afinidade medible co receptor de estróxenos e poden activar dito receptor e inducir a expresión do receptor de proxesterona.
O termo estrina foi utilizado historicamente como sinónimo de estróxeno. Foi acuñado por Alan S. Parkes e C. W. Bellerby en 1926 para describir a hormona segregada polo ovario que induce o estro en animais (é dicir, o estróxeno).
Estrinximento

O estrinximento (do latín: stringĕre, apertar, comprimir) ou apertamento, é unha condición que consiste na falta de movemento regular dos intestinos, o que produce unha defecación infrecuente ou con esforzo, xeralmente de feces escasas e duras. A frecuencia defecatoria normal varía entre persoas, dende un par de veces ao día até tres veces á semana. Pode considerarse un trastorno segundo altere ou non a calidade de vida. O termo médico desta condición é constipación. Concepto
Unha persoa estrinxida ten menos evacuacións do normal. A defecación é dura e seca, e ás veces é doloroso expulsala. A persoa pode sentirse inchada e tensa.
Aínda que cada organismo ten un número regular de evacuacións, unha persoa saudable pode defecar sen problemas un mínimo de dúas veces ao día. Todo depende dos alimentos que consuma ou canto exercicio faga, ademais doutros factores. Etioloxía
O estrinximento non é unha doenza, senón un síntoma con moitas causas. A miúdo prodúcese por inxerir alimentos con pouca cantidade de fibra, falta de exercicio físico, inxesta de pouco líquido (sobre todo auga) ou demorar a defecación. Tamén é frecuente durante o embarazo. Algúns medicamentos poden causar estrinximento, como a codeína, certos antidepresivos que poden suprimir a acetilcolina e os opiáceos que poden retardar o movemento de alimentos no intestino. O estrinximento como resultado dunha escasa deambulación ou a inmobilidade debe ser considerado especialmente nos anciáns.
Diversas enfermidades poden provocar estrinximento, tales como: A síndrome do intestino irritable.
A enfermidade celíaca. En ocasións, pode ser moi rechamante e constituír o síntoma principal.
A sensibilidade ao glute non celíaca.
O hipotiroidismo.
Certos trastornos neurolóxicos.
O cancro de colon.
Estrofa

En literatura, denomínase estrofa a un grupo de versos unidos por unha serie de criterios fixos de métrica. Reciben distintos nomes segundo a extensión (número de versos), lonxitude dos mesmos (arte maior ou arte menor), rima (en función do formato e de se é asoante ou consoante) e ritmo. Tipos
As estrofas sen métrica e sen rima son de verso libre, e as estrofas con métrica mais sen rima, son de verso branco.
As estrofas adoitan clasificarse en función do número de versos: Dous versos O pareado (con rima medida).
O dístico (sen rima).
Tres versos O terceto, con versos de arte maior (xeralmente hendecasílabos), con rima consonante ABA.
A terceta, o mesmo para os versos de arte menor.
Catro versos O cuarteto (arte maior e rima consonante ABBA)
A redondilla (octosílabos de rima consonante abba)
O serventesio (arte maior e rima consonante ABAB)
A cuarteta (octosílabos de rima consonante abab)
A copla (arte menor, rima asonante –a–a)
A caderna vía (versos alexandrinos de rima consonante AAAA).
Cinco versos A quintilla (arte menor e rima consonante)
O quinteto (arte maior de rima consonante)
A lira (versos heptasílabos e hendecasílabos con rima consonante aBabB).
Seis versos O sexteto (arte maior e rima consonante)
A sextilla (arte menor e rima consonante)
A copla de pé quebrado (octosílabos e tetrasílabos de rima consonante 8a8b4c8a8b4c).
Oito versos A oitava real (versos hendecasílabos con rima alterna os seis primeiros e un pareado nos dous últimos).
Dez versos A décima é unha estrofa de dez versos octosílabos consonantes, que riman ABBAADDEED.
Sen un límite fixo O romance ( versos octosílabos, con rima asonante nos pares).
Estroncianita

A estroncianita é un mineral moi raro da clase dos carbonatos cuxa fórmula química é SrCO3 (70, 2% de SrO e 29, 8% CO2). É soluble e efervescente a diversos ácidos diluídos. Aspecto
Presenta na súa forma cristalina, cristais individuais ou en grupos diverxentes en forma de prismas hexagonais estriados horizontalmente. Lugares onde se atopa
A estroncianita atópase en filóns hidrotermais de baixa temperatura e en sedimentos calcarios e arxilosos. Usos da estroncianita
A estroncianita úsase como fonte de estroncio, o cal é usado na pirotecnia e en foguetes militares. Outros carbonatos
A calcita e a aragonita son outros carbonatos de importancia.
Estruga menor

A estruga menor ou ortiga menor (Urtica urens) é unha especie da familia Urticaceae. Trátase dunha especie cosmopolita. Descrición
É un arbusto con follaxe persistente; talo cuadrangular; follas opostas, grandes, con pelos urticantes; coas flores de cor lila. Florea de outono a primavera e frutifica na primavera. Propiedades
A característica máis coñecida desta planta é a presenza de pelos urticantes cuxo líquido cáustico (acetilcolina) produce unha irritación con proído intenso na pel cando se toca ou roza. Sinonimia
Urtica parvula Blume [1856, Mus. Bot. Lugd. Batav. , 2: 150]
Urtica intermedia Formánek [1896, Verh. Naturf. Vereins Brünn, 34: 287]
Urtica iners Forssk. [1775, Fl. Aegypt. Arab. : 160]
Urtica verticillata Vahl [1790, Symb. Bot. , 1: 76] [nom. illeg. : U. iners]
Urtica quadristipulata Dulac [1867, Fl. Hautes-Pyr. : 150] [nom. illeg. ]
Urtica ovalifolia Stokes [1812, Bot. Mat. Med. , 4: 372] [nom. illeg. ]
Urtica minor Moench
Estrutura Richat

A chamada estrutura Richat, unha forma circular no Deserto do Sáhara de Mauritania, atraeu a atención dende as primeiras misións espaciais debido a que conforma un marcado ollo escuro na vastedade erma e monótona do deserto. Descrita por algúns coma unha prominente amonita no deserto, a súa visibilidade (ten un diámetro de case 50 quilómetros) converteuse nunha referencia para as tripulacións espaciais. Inicialmente interpretouse coma o impacto dun meteorito debido ó seu alto grao de cirularidade, inda que agora pénsase que non é máis ca un afloramento simétrico dun anticlinal amosado pola erosión. As bases resistentes inferiores que a rodean están formadas por cuarcita do Paleozoico.
Estrutura afanítica

Na estrutura afanítica os cristais son tan pequenos, que se deben observar cun microscopio para identificalos. Se se forman mediante o arrefriamento rápido e a cristalización veloz dun magma con abundantes núcleos, a partir do que crecen os cristais pequenos. A textura afanítica tamén pode formarse secundariamente pola desvitrificación de vidros naturais, de vidros volcánicos.