proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Lago salgado

Un lago salgado ou lago salino é un corpo illado de auga que posúe unha concentración de sales (principalmente cloruro sódico) e outros minerais significativamente maior ca outros lagos (a condición de lago salino adoita establecerse en 3. 000 miligramos de sal por litro). Nalgúns casos, os lagos salgados poden chegar a ter unha concentración de sal superior á auga de mar. Características
Os lagos salgados fórmanse cando as augas que flúen cara ao lago, que conteñen sales ou outros minerais, non poden abandonalo debido a que o lago é unha conca endorreica terminal. Ao evaporarse, a auga deixa detrás calquera sal que ficase disolto, aumentando así a súa salinidade, razón pola que os lagos salgados son lugares axeitados para a produción de sal. A alta salinidade condiciona así mesmo a flora e a fauna do lago en cuestión; de feito, en ocasións o resultado pode chegar a ser a ausencia case total ou total de vida no devandito lago.
Se a auga que flúe cara ao lago é menor cá cantidade de auga evaporada, o lago pode chegar a desaparecer e deixar unha chaira salgada ou salgar, tamén chamada praia. Lagos destacados
Por tamaño, o tres maiores lagos salgados no mundo son o mar Caspio, o mar de Aral e o lago Baljash. O maior lago salgado no hemisferio occidental é o Gran Lago Salgado, o cuarto en tamaño do mundo tras o tres anteriores.
O lago salgado coa maior altitude é o lago Namtso, mentres que o lago de menor altitude é o mar Morto, que é así mesmo o punto máis baixo de todas as terras emerxidas.
Dende o século VIII, o sal do lago Baskunchak de Rusia foi explotado e distribuído a través da Ruta da Seda. Na actualidade, a industria do sal deste lago (que posúe un 99, 8% de pureza de cloruro sódico) supón o 80% da produción total de sal de Rusia. Dependendo das necesidades, xera entre 1, 5 e 5 millóns de toneladas de sal cada ano.
Lagoa

Unha lagoa é unha masa de auga depositada nunha depresión ou vagoada do terreo de tamaño inferior a un lago.
En Galicia existiu ata o seu desecamento a partir do ano 1958 unha das lagoas de auga doce máis grandes da Península Ibérica: a lagoa de Antela.
Lagoa da Serpe

A lagoa da Serpe é un espazo húmido de orixe glaciar, dentro do concello ourensán da Veiga. Sitúase dentro da Serra de Pena Trevinca, a 1. 697 metros de altitude preto da aldea da Ponte. A lenda
A tradición oral popular conta que na noite de San Xoán unha moza de longos cabelos negros aparece sentada nas rochas da ribeira da lagoa, tristeira e pensativa agarda que algún mozo se atreva a romper o maleficio e desfacer o encanto que a obriga a permanecer en forma de serpe o resto do ano.
Lagoa e areal de Valdoviño

A lagoa e areal de Valdoviño é un espazo natural galego declarado como zona húmida protexida e que ocupa 490 ha da lagoa da Frouxeira e a praia da Frouxeira, Valdoviño.
Esta zona húmida forma parte da zona especial de conservación (ZEC) "Costa Ártabra" e da zona de especial protección para as aves (ZEPA) da "Costa de Ferrolterra - Valdoviño". É ademais unha das zonas húmidas galegas incluídas na Lista das zonas húmidas de importancia internacional, da Convención de Ramsar. .
Lagosta verde

Co nome de lagosta verde ou lagosta real coñécese unha variedade de lagosta, identificada como Panulirus regius (De Brito Capello, 1864), de menor calidade cá lagosta común ou europea (Palinurus elephas). Descrición e hábitat
De tamaño menor cá lagosta común e cá lagosta moura (Palinurus mauritanicus), con talles habitualmente ó redor dos 35 cm. A casca é de cor verdosa a azul, cunha franxa transversal amarela nos segmentos abdominais, así como nas patas.
Habita no Atlántico norte africano, nas costas occidentais de África e illas Canarias. Sinonimia
Tamén se denomina lagosta real. inglés: Royal spiny lobster
francés: langouste royale
alemán: Köningslanguste
italiano: aragosta reale
Lagostino mediterráneo

O lagostino (Melicerthus kerathurus, Forskål, 1775; antes Penaeus kerathurus) é un crustáceo decápodo nadador, mariño, pertencente á familia Penaeidae, da suborde Dendrobranchiata. A súa presenza en augas galegas é ocasional e recente. Morfoloxía
O tamaño medio adoita ser duns 12, 5 cm nos machos e 14 cm nas femias, pero poden alcanzar talles de 16 e 20 cm respectivamente. Son de cor amarela verdosa, con bandas transversais de cor parda nos segmentos abdominais.
A súa casca é consistente e remata nunha espiña patente, chamada rostro, que supera os ollos. Na marxe superior do rostro hai unha serie de 10-12 dentes, e un na parte inferior (este, en ocasións, pode faltar).
A superficie da casca presenta tres sucos lonxitudinais e catro quillas que van desde o rostro ata a marxe posterior.
As anténulas bifúrcanse en dous flaxelos curtos, de lonxitude similar, mais dúas longas antenas. Os tres primeiros pares de patas rematan nunha pequena quela pero os outros dous pates fano nunha unlla.
As placas do abdome presentan unha quilla dorsal no caso dos tres últimos segmentos, e a quilla do sexto segmento remata nunha espiña. O telson remata nunha forte espiña aguda, percorrida por un suco central, e ten outros tres pares de espiñas ós lados.
Lagranxiana

Defínese a Lagranxiana dun sistema, normalmente denotada cá letra L, como a diferenza entre a súa enerxía cinética, T, e a súa enerxía potencial, V: L T - V
A lagranxiana é unha cantidade fundamental na mecánica lagranxiana, unha formulación da mecánica clásica inicialmente demostrada por Lagrange en 1788. Na lagrangiana está expresado o estado dinámico dun sistema.
Laguardia

Laguardia (en éuscaro: Guardia) é un municipio situado no sur da provincia de Álava, a 64 km da capital Vitoria, que pertence á comunidade autónoma do País Vasco. Está situado na comarca da Rioxa Arabesa.
Áchase nun cotarelo e está rodeada por unha muralla que mandou levantar o rei Sancho o Forte de Navarra. Aínda se conservan cinco portas de acceso á cidade. Os seus nomes son: Mercadal, Carnicerías, Páganos, San Juan, e Santa Engracia. As súas rúas e recunchos conservan un gran sabor medieval. A súa economía está baseada na industria do viño, con elaboración propia e numerosas adegas. Topónimo
Durante a Idade Media recibiu nomes como Leguarda, Gardia, Guardia, Guoardia, Lagarde, Lagardia e Laguoardia até que chegou ao actual Laguardia.
Existe certa controversia sobre o nome éuscaro da localidade. A finais do século XIX estendeuse a crenza de que antes da concesión da carta de vila en 1164, a poboación de Laguardia chamábase Biasteri. Moitos viron en Biasteri un topónimo de orixe éuscara e utilizouse até datas recentes como nome en éuscaro da localidade, mais nos últimos anos do século XX filólogos e historiadores chegaron á conclusión de que Biasteri fora o nome antigo da veciña localidade de Viñaspre, non de Laguardia e que polo tanto non cabía realizar dita asociación. Na actualidade a Euskaltzaindia considera que o nome correcto en éuscaro da localidade é Guardia.
Lagunes

Lagunes é unha das 19 rexións de Costa do Marfil. A súa capital é Abidjan. Ten unha área de 14200 km² e, no ano 2002 contaba cuns 4210200 habitantes. Departamentos
A rexión de Lagunes está dividida en seis departamentos: Abidjan
Alépé
Dabo
Grand-Lahou
Jacqueville
Tiassalé
Lahore

Lahore é unha cidade de Paquistán, a segunda máis poboada e importante tras Karachi. Atópase no nordeste, no Paquistán Occidental, preto da fronteira coa India, nas beiras do río Ravi, e é a capital da histórica rexión do Panxab paquistaní.
Tiña unha poboación estimada de 6485175 de habitantes no 2006; tendo unha área metropolitana de máis de sete millóns e medio de persoas (7620000 (2001)).
Foi disputada ao longo da historia por varios pobos, sendo unha cidade musulmá dende o século XII. Foi anexionada polos sikhs no 1767 e no 1849 polo británicos. No 1947 pasou a formar parte de Paquistán, como segue actualmente.
A industria do cinema máis famosa do país está localizada en Lahore e recibe o nome de Lollywood.
Lai

Lai ou lai de bretaña é unha forma musical do norte da Europa, mais común na Francia e Alemaña entre os séculos XIII e XIV. Baséase na forma poética de mesmo nome, cuxas estrofas son desiguais. Consecuentemente, o lai estruturase en seccións que non se repiten. No fin do século XIV algúns lais repetían seccións, mais só en obras de grande extensión. A forma chegou ao seu apoxeo con Guillaume de Machaut, que deixou cerca de 20 exemplares, que están entre as súas pezas mais sofisticadas.
Conservamos os seguintes textos: 12 lais de Marie de France.
9 lais bretóns anónimos escritos en francés.
8 lais bretóns escritos en inglés medio.
5 lais da Bretaña en galego-portugués.
Laicismo

O laicismo é a estratexia ou posta en práctica que se fai desde o poder ou desde partes influentes da sociedade para recortar o poder relixioso sobre a sociedade; así como constituír o Estado laico.
Os primeiros movementos de laicismo tiveron lugar no Renacemento, e se desenvolveron moito despois, no século XVIII en Europa. Contaron coa oposición da Igrexa: a encíclica Quanta Cura, de Pío IX; e o Concilio Vaticano Primeiro amósanse contrarios ó laicismo. En Galicia
O goberno de Santiago de Compostela tiña en 2015 un compromiso laicista.
Laico

Un laico (do grego λαϊκός, 'pobo', facendo referencia ó pobo de Deus), segrar ou leigo é unha persoa que está bautizada na relixión católica pero que non forma parte da súa comunidade como organización; isto é, que non recibiu o sacramento da orde sacerdotal.
Aínda que a Igrexa católica emprega a palabra laico como un termo propio, esta palabra tamén se emprega noutras relixións. No budismo ten un significado parecido ó católico; nesta relixión un laico é unha persoa que non necesita do clero nin do templo para exercer a súa relixión.
Laimonis Šēnbergs

Laimonis Šēnbergs, nado en Jaunpiebalga, rexión de Vidzeme, en 1947, é un cartelista e deseñador gráfico letón, coñecido por ser o autor dos anversos nacionais da serie divisionaria circulante de moedas do euro letoas. Traxectoria
Primeiros anos e formación
Laimonis Šēnbergs cursou estudos superiores artísticos na Escola de Artes Aplicadas de Riga, onde se graduou en 1967 no departamento de Decoración. Logo levou tamén a cabo estudos de deseño de interiores e moblaxe na escola da Academia de Belas Artes de Letonia, ata 1972.
Carreira artística
A partir de 1967, Šēnbergs participou en arredor de 50 exposicións internacionais de cartelaría e deseño, en países como Polonia, Finlandia, Xapón, Alemaña ou a República Checa. Tamén tivo presenza noutras tantas exposicións no seu país, de diferentes especialidades artísticas, tres delas a título individual, en Cēsis (1980 e 2006) e en Riga (1988).
De 1972 a 1982 formou parte do colectivo de creadores denominado Māksla. Entre outras entidades asociativas e artísticas, Šēnbergs foi membro da Union de Artistas de Letonia desde 1975 e secretario do seu consello directivo entre 1982 e 1992; artista principal do Comité Estatal de Edición, Impresión e Comercio do Libro da RSS de Letonia (1982-1990) e do Comité Estatal de Cultura da RSS de Letonia (1988-1990), así como artista xefe do Festival Nacional Letón de Canto e de Danza, en 1990 e en 1993.
Algunhas das obras de Šēnbergs pódense atopar no Museo Nacional de Arte de Letonia, no Museo da Unión de Artistas de Letonia e na Colección de Arte do Banco de Letonia. Pola súa banda, a maior parte dos seus carteis forman parte da colección da Biblioteca Nacional de Letonia.
Deseño de moedas letoas
Šēnbergs foi nomeado conselleiro artístico do Banco de Letonia a partir de 1993, e a partir de 2003 presidente da Comisión do Estado para a Heráldica da Républica de Letonia.
Así mesmo, é membro —e foi presidente e vicepresidente— da Comisión de Deseño de Moedas do Banco de Letonia, entidade responsable do deseño artístico e da calidade das moedas letoas en circulación, así como das conmemorativas e de colección.
Laimonis Šēnbergs foi o artista creador de varias moedas emitidas polo Banco de Letonia. En 1995 lanzou os seus primeiros deseños de moedas con valores faciais no antigo lats letón conmemorativas do oitavo centenario da fundación da cidade de Riga, actividade que mantivo ata 2013.
A partir de 2014 foi o artista escollido polo Banco de Letonia para o deseño dos anversos nacionais das moedas divisionarias letoas do sistema do euro, desde a dun céntimo ata as de 50 céntimos, caracterizados pola representación do gran brasón de Letonia. Tamén se lle encomendou o deseño de varias moedas conmemorativas de dous euros e outras de diferentes valores destinadas exclusivamente ao coleccionismo e ao investimento.
Laitakaupungin valot

Laitakaupungin valot é un filme de 2006 escrito, producido e dirixido por Aki Kaurismäki. Está protagonizado por Janne Hyytiäinen, Ilkka Koivula e Maria Järvenhelmi, e foi presentado no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2006. É o derradeiro título da triloxía "Finlandia" de Kaurismäki, logo de Kauas pilvet karkaavat (1996) e Mies vailla menneisyyttä (2002).
O filme foi escollido como candidato de Finlandia para o Óscar ó mellor filme internacional na 79ª edición dos premios, mais finalmente foi retirado da competición polo propio director como protesta pola política exterior de George W. Bush. Personaxes
Janne Hyytiäinen como Koistinen
Maria Järvenhelmi como Mirja
Maria Heiskanen como Aila
Ilkka Koivula como Lindholm
Sergei Doudko como ruso
Andrei Gennadiev como ruso
Arturas Pozdniakovas como ruso
Matti Onnismaa como Shift Manager
Sulevi Peltola como Foreman
Lakposhtha hâm parvaz mikonand

Lakposhtha hâm parvaz mikonand (en persa: لاک پشت ها هم پرواز می کنند, que en galego significa "As tartarugas tamén voan"), é un filme escrito e dirixido polo director de cine iraniano Bahman Ghobadi. Foi o primeiro filme gravado en territorio iraquí dende a caída de Saddam Hussein. Sinopse
Os feitos ocorren antes da invasión de Iraq pola coalición de países liderados polos Estados Unidos, en 2003. Nun campo de refuxiados no Kurdistán iraquí, na fronteira entre Irán e Turquía, os superviventes buscan desesperadamente os cartos necesarios para comprar unha antena parabólica con poder suficiente para coñecer as noticias internacionais sobre a inminente guerra. Os nenos, marcados pola guerra, mutiladas, orfos, famentos, desenraizados, son os que levan a peor parte, forzados a vivir en condicións infrahumanas e a actuar coma adultos, a pesar da súa curta idade. O filme mostra o sufrimento cotián deses mozos, a amizade entre eles, o difícil que é ter que sobrevivir co mínimo e cuxa única forma de obter ingresos para as súas necesidades básicas é desactivar as minas terrestres e vendelas no mercado negro.
Ghobadi dirixiu a película con moitos mozos protagonistas non profesionais que sufriron a dor na súa propia carne, representando as súas experiencias reais, o que fai máis crúa a alegación antibelicista. Personaxes
Soran Ebrahim como "Hollywood" (Kak Satellite).
Avaz Latif como Agrin (a nena-nai).
Hiresh Feyssal Rahman como Hengov (o manco que ve o futuro).
Saddam Hossein Feysal como Pashow (ó que lle faltaba un pé).
Abdol Rahman Karim como Riga (o bebé que coida Agrin).
Ajil Zibari como Shirkooh (o neno chorón). Galardóns e nomeamentos
2004: San Sebastián: Cuncha de Ouro á Mellor Película
Lakshmi Mittal

Lakshmi Narayan Mittal, nado en Raxastán o 15 de xuño de 1950, é un multimillonario industrial indio. Traxectoria
Mittal naceu no distrito de Churu de Raxastán, e reside nas proximidades do palacio de Kensington en Londres. Lakshmi Mittal é o sexto home máis rico do mundo segundo a lista de persoas máis adiñeiradas que publica a revista Forbes (2010), cunha riqueza de aproximadamente 28. 700 millóns de dólares estadounidenses.
Lakshmi Mittal é o presidente e conselleiro delegado da Mittal Steel Company, a maior produtora de aceiro a nivel mundial. Actualmente, Mittal Steel Company ten sucursais en 14 países, entre eles Romanía, Polonia, Suráfrica, Indonesia, Bosnia e Hercegovina, Kazakhstán, México, España e os Estados Unidos de América. En 2004 foi elixido o Empresario Europeo do Ano pola revista estadounidense Fortune.
En 2002, o magnate estivo implicado nun escándalo político, coñecido na prensa como Mittalgate xunto co Primeiro Ministro británico Tony Blair, posto que moitos consideraron que a doazón económica (3, 4 millóns de dólares) que fixo ao Partido Laborista levou a Blair a intervir, en forma de carta ao Primeiro Ministro romanés, na compra dunha aceireira romanesa favorecendo a Mittal. O escándalo agravouse cando se descubriu que Mittal Steel non era tan británica como Blair defendía, dado que se atopa rexistrada nun paraíso fiscal das Antillas Neerlandesas e só 100 dos seus 146. 000 traballadores están en Gran Bretaña.
Lama (material)

A lama, ou barro, ou bulleiro, ou lodo, ou trollo, é unha mestura semilíquida de auga e terra composta por sedimentos, partículas de po e arxila. Os depósitos de barro endurécense co paso do tempo até converterse en lutita. Usos
Os usos son moi variados, desde a construción onde se usa para darlle terminación de calidade, fabricación de envases para almacenar auga, artesanías como vasos de barro, elementos decorativos e esculturas etc.
Barro na construción
O barro é un dos primeiros materiais usados polo home para construír refuxios. O barro apilado a man (cob), en forma de ladrillos (adobe), ou compactado (tapial) é unha forma moi barata e pouco tecnificada de crear paredes e muros, polo que foi amplamente utilizado polas civilizacións antigas así como polas culturas localizadas en contornas desérticas, onde escasea a pedra e a madeira.
Outros usos
Un baño de barro, usualmente con ingredientes especiais, úsase por motivos de beleza, saúde ou pracer. Tamén se utiliza para facer artesanías ou obxectos de decoración.
Barro en artesanías
O barro tamén pode ser usado como material para realizar artesanías ou outras pezas decorativas. Zooloxía
Algúns animais, como os elefantes, utilizan o barro como protector contra parasitos, insectos e a radiación solar. Ademais, os bulleirais adoitan consituír importantes biótopos en diferentes ecosistemas.
Lambada

A lambada é un xénero musical con orixe na Rexión Norte do Brasil, máis especificamente no estado do Pará na década de 1970. Trátase dunha mestura de carimbó e merengue, amais dalgunhas outras influencias de diversos ritmos.
Lambda

Lambda é a décimo primeira letra do alfabeto grego (λάμβδα). Representa o son /l/, e adoita transcribirse como l. Provén da letra do alfabeto fenicio lāmed. Como signo numérico representaba o trinta. En maiúscula (Λ) serve tamén para designar o décimo primeiro canto da Ilíada de Homero e en minúscula (λ) o décimo primeiro da Odisea.
A letra λ é usada como símbolo para: En física, a lonxitude de onda;
En bioloxía, o virus fago lambda;
En craneometría, o lugar de unión das suturas saxital e lambdoide;
En cálculo Lambda e por extensión nalgunhas linguaxes de programación, para definir funcións anonimamente;
A linguaxe Unlambda constrúese completamente con lambdas, que non se pode almacenar;
Lambda latino

O lambda latino (, λ ) é unha letra suplementaria do alfabeto latino. A minúscula é coma a letra grega λ, mentres que a maiúscula é semellante a un Y xirado 180º. Uso
O λ é empregado en varias linguas de América do Norte, como as linguas wakash ou o nez perce. Emprégase nalgúns casos cun trazo ( ƛ ).
Foi empregado tamén na transcrición latina das linguas inuit.
Lame Deer, Montana

Lame Deer (en inglés) ou Meaveʼhoʼeno (en cheyenne), as dúas formas oficiais, é un lugar designado polo censo no Condado de Rosebud, Montana, e é ademais a capital tribal e de goberno da reserva india dos Cheyennes do Norte. A súa poboación era de 2. 052 habitantes no censo de 2010, o 94% nativos americanos.
Lamego, Portugal

Lamego é unha cidade portuguesa no Distrito de Viseu, Rexión Norte e subrexión do Douro, con cerca de 10. 900 habitantes. Situada na marxe sur do río Douro, a cidade é parte da provincia tradicional de Tras-os-Montes e Alto Douro. Xeografía
É sede dun municipio con 166, 71 km² de área e 27. 054 habitantes (2004), subdividido en 24 freguesías. O concello limita ao norte cos municipios de Mesão Frio e Peso da Régua, ao leste con Armamar, ao sueste con Tarouca, ao suroeste con Castro Daire e ao oeste con Resende. Historia
Lamego é a antiga Lamaticom. É a sede da diocese de Lamego.
Lamer

Lamer (/ˈleɪmə/) é un termo usado no argot informático aplicado a unha persoa con falta de madurez, sociabilidade e habilidades técnicas ou intelixencia, un incompetente. No inglés é un termo coloquial usado en multitude de contextos, pero é pola proliferación da informática como chega ó noso vocabulario, sendo utilizada maioriatriamente en Internet. Orixe
Este termo provén do argot "skater" no que se denominaba lame (paralítico) a aqueles cuxas habilidades sobre a táboa eran perigosas para eles e para os demais. Isto non implica que estivesen realmente coxos, senón que tiñan poucas aptitudes. Este termo comezou a utilizarse máis comunmente para denominar a aqueles que eran "paralíticos" máis que fisicamente, intelectualmente.
Coa chegada dos boletíns electrónicos empezouse a estender o uso desta expresión para denominar ós incompetentes en chats, foros e grupos de novas, aparecendo tamén o termo oposto a lamer: elite ou leet. Deste modo lamer acabou sendo o nome estándar para aqueles cunha boca máis grande cás súas habilidades. Tipicamente isto inclúe ós que alardean de ser hackers e intentan utilizar programas de fácil manexo realizados por auténticos hackers sen obter os resultados que eles pretendían, incluso chegando a perxudicarse a eles mesmos.
Internet
Aplicándoo aos usuarios de Internet, en particular ós usuarios de IRC, Usenet, listas de correo, e outros medios de comunicación electrónica, o termo lamer terá un dos seguintes significados: Aquel que di ser un entendido ou ter grandes coñecementos, sendo en realidade un necio na materia.
Alguén con pouco respecto á autoridade e ós moderadores en chats e foros.
Todo aquel con intención de molestar ós demais usuarios.
Nos xogos on-line, aquel que arruína partidas de xogos multi-xogador como Quake ou Counter-Strike, por exemplo bloqueando a outros xogadores, matando ós compañeiros de equipo (teamkiller) ou utilizando trucos (cheater).
Nas redes P2P, persoa que só descarga ficheiros e non comparte nunca (por exemplo, apagando o programa cando remataron as súas descargas), neste caso tamén se lle acostuma chamar leechers.
En Internet é habitual que se substitúa a palabra lamer por llamah, sen cambiar o seu significado. Tamén é estendido o uso da expresión Luser que vén de loser(perdedor) e user (usuarios).
Lamezia Terme

Lamezia Terme é unha comuna italiana da rexión de Calabria, provincia de Catanzaro, con 67, 026 de habitantes a 1 xaneiro 2023. Esténdese por unha área de 162, 43 quilómetro cadrado.
Lamia textor

Lamia textor é unha especie de escaravellos da subfamilia Lamiinae da familia dos cerambícidos. As súas larvas desenvólvense en salgueiros, raramente en bidueiros e chopos.
Está distribuído por toda Europa occidental, excepto no extremo norte, tamén en Europa central e oriental, Siberia (encóntrase en territorios apropiados para as especies de plantas das que se alimenta, empezando desde a parte sur da tundra cara ao sur), Cáucaso, sur do Cáucaso (raro), Sakhalin, no norte e oeste de Kazakhstán, Xapón, Corea e noroeste da China.
O imago ten 15–32 mm de longo. O seu ovo é de 4, 5–5 mm de lonxitude e 1, 2–1. 4 mm de diámetro.
Lamina

As proteínas laminas nucleares, tamén chamadas filamentos intermedios de clase V, son proteínas fibrosas que desempeñan unha función estrutural e unha regulación transcricional no núcleo da célula. As laminas nucleares interaccionan con proteínas asociadas á membrana nuclear interna para formar a lámina nuclear na cara interna da envoltura nuclear (obsérvese a ortografía de lamina e lámina). Están implicadas na rotura e rexeneración da envoltura nuclear durante a mitose, e na colocación nas súas posicións dos poros nucleares. Tipos de laminas
Nas células animais existen as laminas A e B, as cales difiren na súa lonxitude e punto isoeléctrico. As células humanas teñen tres xenes regulados diferentemente para codificar estas proteínas. As laminas de tipo B están presentes en todas as células, e poden ser B1 e B2. As laminas B1 e B2 son o resultado da expresión dos xenes LMNB1 e LMNB2 situados en 5q23 e 19q13, respectivamente.
As laminas de tipo A só se expresan na gastrulación do embrión. Dentro do tipo A as laminas máis comúns son as laminas A e C, que son variantes orixinadas por un distinto splicing (corte do ARNm) procedentes do xene LMNA, situado en 1q21.
As de tipo C tamén están suxeitas a unha expresión específica de tecido. Función e estrutura
Estas proteínas localízanse en dúas rexións do núcleo celular, a lámina nuclear (unha capa proteica situada debaixo da cara interna da envoltura nuclear) e no nucleoplasma, no chamado "veo" nucleoplásmico.
Se comparamos as laminas cos filamentos intermedios do citoesqueleto veremos que as laminas teñen uns 42 residuos extra (seis héptadas) na espiral 1b. O dominio da cola C-terminal contén un sinal de localización nuclear (NLS), un dominio cun pregamento de Ig, e en moitos casos unha caixa CAAX carboxilo-terminal que está isoprenilada e carboximetilada (a lamina C non ten a caixa CAAX). A lamina A sofre un procesamento posterior no que se lle eliminan os últimos 15 aminoácidos e a súa cisteína farnesilada.
As laminas A e C forman homodímeros que se asocian cabeza con cola.
Durante a mitose as laminas son fosforiladas por factores promotores da mitose (MPF), o cal orixina a desensamblaxe da lámina nuclear e de toda a envoltura nuclear. Despois da segregación dos cromosomas, a desfosforilación das laminas nucleares provoca a rexeneración da envoltura nuclear.
Lamprima aurata

Lamprima aurata é unha especie de escaravello da familia dos lucánidos nativa de Australia. Descrición
É un escaravello cun corpo oval e brillante. Mide de 15 a 25 mm de longo. A súa coloración é bastante variable, polo que recibiu distintas denominacións por varios autores. A cor dos machos é característicamente verde dourada metálica ou amarela con patas moi coloridas, mentres que as femias poden ser azuis, verde azuladas ou marróns apagadas. As femias son menores que os machos. Os machos teñen grandes mandíbulas prolongadas cara a adiante usadas para loitar. Distribución e hábitat
L. aurata é nativa de Australia e pode encontrarse en Tasmania e sueste da Australia continental, principalmente en Victoria, en bosques secos esclerófilos.
Das cinco especies do xénero Lamprima só dúas viven na Australia continental: L. aurata e a moi relacionada L. imberbis, que vive no noroeste de Nova Gales do Sur. Bioloxía
As larvas son sapro-xilofagas e pasan dous anos alimentándose de troncos podres. Os adultos son voadores de vida libre e móvense activamente polo chan durante o día e beben o néctar das flores, especialmente de eucaliptos. Os machos poden encontrarse situados sobre troncos podres, defendendo o seu teritorio.
Lampro de Atenas

Lampro de Atenas (en grego antigo Λάμπρος, en latín Lamprus) foi un mestre de música ateniense que viviu na época da xuventude de Sócrates. Traxectoria
Platón menciónao con eloxios irónicos e só o cualifica de inferior a Conón, o seu propio mestre de música. Outras fontes considérano un músico moi bo e un bo intérprete de lira. Ateneo di que foi un músico moi famoso e que tamén foi o mestre de música e danza de Sófocles. Todos os indicios sitúan a súa época na primeira metade do século -V.
Lanceloto Malocello

Lancelotto Malocello foi un navegante xenovés que en 1312 chegou ás costas da illa de Lanzarote (España), mandou construír o castelo de Guanapay cerca do pobo de Teguise, do que non se conservan restos, e instalouse alí durante vinte anos, comezando con isto o redescubrimento medieval das illas Canarias. As noticias do seu periplo chegaron pronto á península. O nome actual da illa probablemente débese ao xenovés.
A primeira noticia documental que se coñece é o mapa portolano de 1339, cartografiado polo xudeu mallorquino Angelino Dulcert, no que a denomina Ínsula de Lançarote Mallucellus, baixo bandeira xenovesa.
Lanciano

Lanciano é unha pequena cidade italiana de orixe medieval, da provincia de Chieti. Está situada nos Abruzos, preto da costa do mar Adriático. O concello (en italiano comune) ten unha superficie de 66, 94 km² e, segundo o censo do 31 de marzo de 2016 a súa poboación é de 35312 habitantes, o que dá unha densidade de poboación de 529, 51 hab. /km².
O centro da cidade está situado a 265 m sobre o nivel do mar, pero a altitude do concello varía desde os 33 m da "contrada" Serre, cerca do río Sangro, aos 410 m de San Nicolino, no límite con Castel Frentano.
O territorio de Lanciano sitúase onde as abas da Majella van caendo cara ao mar. No sur chega a limitar co río Sangro. A cidade está atravesada polo torrente Feltrino, que pasa un pouco ao norte do centro histórico. Este último encóntrase sobre tres outeiros (Erminio, Petroso e Selva), mentres que o desenvolvemento posterior tivo lugar sobre terreos máis planos ao sur deste.
Nesta cidade naceu en 1958 o músico Massimo Spadano, violín concertino da Orquestra Sinfónica de Galicia.
Lancrans

Lancrans é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Land art

O Land Art non é unha corrente, nin un estilo, nin un movemento artístico, é só unha actividade circunstancial. Non se escribiu moito sobre o Land Art xa que o seu termo é moi vago. Walter de Maria foi quen inventou o termo americano de Land Art que en galego podería traducirse como arte da terra. Este termo empregouno para poder describir as súas primeiras intervencións na natureza que se levaron a cabo a finais dos anos sesenta.
O seu comezo orixinouse cando un grupo de artistas ecolóxicos, especialmente artistas europeos e americanos, interviñeron o contorno natural deixando a súa pegada, a súa arte na natureza co propósito de lograr unha arte non comercial, unha arte que non se puidese vender xa que sendo unha arte efémera as obras non logran sobrevivir co paso do tempo. Actualmente este propósito non se acada de todo xa que o Land Art caeu no mundo da comercialización coas fotografías, planos e proxectos das obras.
Langa del Castillo

Langa del Castillo é un concello aragonés da provincia de Zaragoza, situado na comarca do Campo de Daroca. A súa poboación era de 159 habitantes en 2006 (INE), sobre unha superficie de 50, 1 km² Xeografía
Langa está situada nas abas da Serra Modorra, na parte alta da conca do río Prexils, afluente do Jalón. Historia
Na Idade Media foi centro da Sesma de Langa, que comprendía varias localidades: Baduls, Cariñena, Cosuenda, Cucalón, Langa, Lechón, Mainar, Romanos, Torralbiella, Villadolz, Villa Fermosa e máis Villarreyal de la Huerva. Nome
A localidade denominouse inmemorialmente simplemente Langa, até que foi titulada oficialmente como Langa del Castillo desde 1920. Festas
29 de abril a 3 de maio: A Nosa Señora de Tocón.
LanguageTool

LanguageTool é revisor ortográfico e gramático libre e de código aberto multiplataforma que pode ser utilizado como unha extensión en LibreOffice/OpenOffice, Vim, Emacs, Firefox e Thunderbird, ou como aplicación de ordenador independente. Tamén pode integrarse en sitios web.
Comezado por Daniel Naber para a súa tese de diplomatura en 2003 (naquel entón escrito en Python), agora ten ao redor de 10 colaboradores habituais e soporta máis de 20 linguas.
Baseado en patróns de detección erro, créanse as regras e despois revísanse no texto dado. WikiCheck
LanguageTool ten unha páxina web comunitaria para comprobar contido da Wikipedia. Pode ser un artigo só, o contido dun cambio recente ou unha parte pequena de Wikipedia.
Lantadilla

Lantadilla é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 369 habitantes (INE 2012).
Lantano

O lantano é un elemento químico da táboa periódica cuxo símbolo é La e o seu número atómico é 57. Historia
Foi descuberto polo químico sueco Carl Gustaf Mosander no ano 1839. O seu nome débese á verba grega lanthaneîn (λανθανεῖν) que significa "agochado", xa que o atopábase "agochado" nun mineral de cerio. Concretamente, Mosander descubriu o lantano no nitrato de cerio impuro. Aplicacións
Aliado có cerio, neodimio, praseodimio, gadolinio e iterbio forma a aliaxe chamada mischmetal, empregada para fabricar pedras para chisqueiros.
O óxido de lantano confire ao vidro resistencia ás bases i emprégase para a fabricación de vidros ópticos especiais, ademais de para fabricar crisois.
É unha das compoñentes das pantallas intensificadoras de unidades de raios X.
O carbonato de lantano emprégase no tratamento da insuficiencia renal crónica pola súa capacidade de formar complexos insolubles con fosfatos, reducindo así a hiperfosfemia.
Lantenay, Ain

Lantenay é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes.
Lanterna (arquitectura)

A lanterna en arquitectura é a estrutura en forma de torre colocada sobre unha cúpula, que mediante ventás permite a iluminación e a ventilación no interior do edificio.
De planta circular o poligonal, ábrese ao interior directamente sobre a cúpula, sen nivel de base que a sosteña. A súa función é dar luz á cúpula, a través de paredes verticais sobre as que se abren fiestras; por esta razón, e pola súa semellanza na forma, reciben o nome de "lanterna". Unha segunda función era, pola tendencia do aire quente a subir, a de tiro de cheminea sacando a calor e o fume das candeas da bóveda.
Sobre a parte superior da lanterna instálanse habitualmente, en edificios de tipo relixioso, unha cruz, símbolo do cristianismo.
A partir do Renacemento, cando se descubriu a técnica para construír as cúpulas, os artistas comezaron a pensar formas e solucións orixinais para as lanternas, dándolles a máxima importancia como elementos distintivos que se destacan no ceo.
Lanterna Verde (filme)

Lanterna Verde (en inglés: Green Lantern) é un filme estadounidense de superheroes baseado na personaxe de DC Comics Green Lantern que foi dirixido por Martin Campbell. Está protagonizado por Ryan Reynolds, Blake Lively, Peter Sarsgaard, Mark Strong, Angela Bassett e Tim Robbins. Foi orixinalmente escrito por Michael Green e Marc Guggenheim, e posteriormente foi reescrito por Michael Goldenberg. O filme conta a historia de Hal Jordan, un piloto de aviación que é escollido para converterse no primeiro en ser membro de Green Lantern Corps. Hal recibe un anel que lle proporciona superpoderes para combater a Parallax, que ameaza con rachar co equilibrio de poder no universo.
Estreouse en galego na TVG o 18 de setembro de 2016. Personaxes
Ryan Reynolds como Hal Jordan / Green Lantern
Gattlin Griffith como Hal Jordan de neno
Blake Lively como Carol Ferris
Jena Craig como Carol Ferris de nena
Peter Sarsgaard como Dr. Hector Hammond
Kennon Kepper como Hector Hammond de neno
Mark Strong como Thaal Sinestro / Green Lantern
Angela Bassett como Dr. Amanda Waller
Tim Robbins como Robert Hammond
Temuera Morrison como Abin Sur / Green Lantern
Geoffrey Rush como Tomar-Re / Green Lantern
Michael Clarke Duncan como Kilowog / Green Lantern
Taika Waititi como Thomas Kalmaku
Clancy Brown como Parallax
Lanterna eléctrica

Unha lanterna eléctrica é un aparello portátil de alumamento que funciona por medio de pilas ou baterías eléctricas. Características
As lanternas eléctricas adoitan estar compostas dunha carcasa que alberga as pilas e a bombilla. Son primarias, é dicir, que producen luz propia non reflectida.
Algúns modelos incorporan varios tipos de alumeamento na mesma lanterna: unha lámpada fluorescente, un intermitente para sinalización e un dispositivo óptico para obter un raio luminoso dirixíbel.
A vantaxe que ten o emprego de lámpadas fluorescentes é que o seu rendemento é maior, e polo tanto, producen máis iluminación cun baixo consumo de enerxía, favorecendo o menor desgaste de pilas ou baterías. Porén, esta é unha luz moi esvaía que non serve para alumar obxectivos concretos, e é máis axeitada para alumar unha estancia, coma unha pequena habitación ou o interior dunha tenda de campaña. Outra nova tecnoloxía que pode alongar a duración das baterías ou pilas consiste en substituír a bombilla por varios díodos led de alta potencia. Ao ser o consumo dun led considerabelmente reducido, as baterías teñen unha maior duración. Os díodos led ofrecen unha luz máis branca cá das bombillas, mais tamén se poden obter en diferentes cores.
Ademais da súa función principal que é a de alumar, as lanternas pódense usar para facer sinais ou indicar unha localización (baliza). Historia
En 1887 inventouse a primeira batería de células secas. A diferenza das baterías anteriores, utilizaban un electrólito de pasta en lugar dun líquido e eran as primeiras baterías para os dispositivos eléctricos portátiles, xa que non se derraman nin se rompen doadamente e funcionan con calquera orientación. As primeiras baterías secas producidas en masa chegaron en 1896, e a invención das luces eléctricas portátiles seguiu pronto. As luces eléctricas portátiles manuais ofrecían moitas vantaxes en conveniencia e seguridade sobre os fachos, as candeas e as lanternas (de combustión). A lámpada eléctrica era inodora, sen fume e emitía menos calor que a iluminación de combustión. Podíase acender e apagar ao instante, e evitar o risco de incendio.
O 10 de xaneiro de 1899, o inventor británico David Misell obtivo a patente dos Estados Unidos U. S. n. º 617. 592, asignada á American Electrical Novelty and Manufacturing Company. Este "dispositivo eléctrico" deseñado por Misell estaba alimentado por pilas "D" dispostas nun tubo de papel coa bombilla e un reflector de latón áspero ao final. A compañía doou algúns destes dispositivos á policía da cidade de Nova York, quen responderon favorabelmente.
Lanterna máxica

A lanterna máxica é o antecesor dos aparellos de proxección moderna. Non hai constancia de cando se inventou, a primeira descrición débese ao sacerdote xesuíta Athanasius Kircher na súa obra Ars Magna Lucis et Umbrae de 1645 e tamén hai versións do aparello no mesmo século por Johann Zahn, aínda que foi o danés Thomas Walgenstein o primeiro en lle dar o nome de lanterna máxica. Constituído por unha cámara escura cun xogo de lentes, que por medio dun condensador polo que pasaba a luz dunha lámpada de aceite incorporada, e atravesaba unha placa de vidro pintada con debuxos que se proxectaba nun lenzo. Podíase crear ilusión de movemento movendo os vidros. Utilizada en ambientes académicos como a Sorbona e en populares como teatros ó longo do século XIX, constituíu o antecendente do que será no século XX o cine como espectáculo de masas.
Non hai certeza de cando foi traída pola primeira vez a Galicia, quizais en 1805 en Santiago de Compostela por un ambulante francés. A primeira referencia sen xénero de dúbida foi unha representación de fantasmagorías en setembro de 1813. A partir de 1868 estas representacións foron habituais nas cidades galegas.
Lantánidos

Os lantánidos, ou tamén lantanoides, son un grupo de elementos que forman parte do período 6 da táboa periódica dos elementos. Estes elementos son chamados terras raras debido a que se atopan en forma de óxidos, e tamén, xunto cos actínidos, elementos de transición interna. Características
O nome procede do elemento químico lantano, que acostuma incluírse dentro deste grupo, dando un total de 15 elementos, dende o de número atómico 57 (lantano) ao 71. Aínda que se acostuma incluír neste grupo, o lantano non ten electróns ocupando ningún orbital f, mentres que os catorce seguintes elementos teñen este orbital 4f parcial ou totalmente cheo.
Estes elementos son quimicamente bastante parecidos entre si xa que os electróns situados en orbitais f son pouco importantes nos enlaces que se forman, en comparación cos p e d. Tamén son bastante parecidos aos lantánidos os elementos itrio e escandio, debido a que teñen un raio semellante e, ao igual que os lantánidos, o seu estado de oxidación máis importante é o +3. Este é o estado de oxidación máis importante dos lantánidos, pero tamén presentan o estado de oxidación +2 e +4.
A abundancia destes elementos na codia terrestre é relativamente alta, en minerais como por exemplo a monacita, na cal se atopan distintos lantánidos e itrio.
Na táboa periódica, estes elementos acostuman situarse debaixo do resto, xunto cos actínidos, dando unha táboa máis compacta que se se colocasen entre os elementos do bloque s e os do bloque d, aínda que nalgunhas táboas periódicas si que poden verse situados entre estes bloques, dando unha táboa moito máis ancha.
O raio dos lantánidos vai diminuíndo conforme aumenta o número atómico; non son variacións grandes, pero vanse acumulando. Isto provoca que os elementos do bloque d da segunda e terceira serie de transición presenten raios semellantes dentro dun grupo: deberían aumentar ao baixar nun grupo, pero ao estar intercalados os lantánidos, este aumento no raio por baixar dentro dun grupo vese contrarrestado pola diminución do raio pola presenza dos lantánidos. Isto coñécese como contracción dos lantánidos. Propiedades físicas dos elementos
* Entre as capas electrónicas inicial do Xe e 6s2 final ** Sm ten unha estrutura de paquete pechado, como a maioría dos lantánidos, mais ten unha repetición infrecuente da capa 9.
Lanza

Unha lanza é unha arma de hasta consistente nun pau de madeira, cunha cabeza en punta. A cabeza pode consistir simplemente nun remate agudizado do propio pau, como no caso das lanzas de bambú, ou pode estar feito dun material máis duro fixado ó pau, como sílex, obsidiana, ferro, aceiro ou bronce. Dende tempos antigos, o deseño máis común das lanzas de caza ou combate consiste nunha punta de metal con forma de triángulo ou folla. As cabezas das lanzas de pesca contan xeralmente con pugas e bordos serrados.
As lanzas poden ser divididas en dúas grandes categorías: as deseñadas para bater e empurrar en combate e as feitas para ser guindadas (comunmente referidas como xavelinas).
As lanzas foron empregadas ó longo da historia do ser humano como ferramenta de caza ou pesca e como arma. Como arma, pode empuñarse cunha man ou coas dúaa. Foi usada en practicamente todos os conflitos ata a idade moderna e foi probablemente a arma máis comunmente usada.
Lanza de Fuchai

A Lanza de Fuchai (吳王夫差矛) é supostamente a lanza do Rei Fuchai de Wu, o rival do Rei Goujian de Yue. Foi desenterrada en Jiangling, Hubei, en novembro de 1983. A inscrición é un tipo de escrita empregado só nos estados de Wu, Yue, e Chu chamada 鸟虫文 ou escritura de aves e vermes, unha variante da escrita selada. A inscrición reflicte o modelo do texto da espada de Goujian do Rei Goujian de Yue, agás para o cambio de nome do propietario e o tipo de arma. Neste caso, o texto di, "吴王夫差自作用矛" ou "(Pertencente a) o Rei Fuchai de Wu feita para o seu uso persoal, este lanza".
Lanzamentos de KDE

O proxecto KDE, un contorno de escritorio libre, multiplataforma, comeza 14 de outubro de 1996 grazas a Matthias Ettrich e expándese ata a actualidade involucrando a centos de desenvolvedores e mantendo un mantemento activo. Actualmente, os lanzamentos das versións menores do contorno de escritorio seguen un ritmo aproximado de 6 meses. A información acerca dos lanzamentos pódese obter da páxina oficial do proxecto, kde. org Primeiras Efemérides
14 de outubro de 1996, 03: 00: Matthias Ettrich envía o correo que inicia o proxecto.
15 de agosto de 1997: primeira conferencia/coloquio, KDE-ONE en Arnsberg, Alemaña; contou con 15 participantes.
Decembro de 1997: fundouse a KDE e. V. i. G.
8 de abril de 1998: a KDE Free Qt Foundation foi anunciada.
Cuarta Serie
Laon

Laon (Pronunciación francesa: ​[lɑ̃]) é unha comuna francesa do departamento do Aisne na rexión Picardía. A cidade ten unha poboación de 26265 habitantes (1999).
Laos

Laos (en lao: ລາວ Lāw), oficialmente República Democrática Popular Lao, (en Lao: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao) é un país sen saída ó mar do Sueste asiático. Limita ó norte con China e Myanmar, ó leste con Vietnam, ó oeste con Tailandia e ó sur con Camboxa. Subdivisións
Laos divídese en 16 provincias (kang), un municipio (nakon del kumpang) e unha “zona especial” (khetphiset): Provincia de Attapu.
Provincia de Bokeo.
Provincia de Bolikhamxai.
Provincia de Champasak.
Provincia de Houaphan.
Provincia de Khammouan.
Provincia de Loung Namtha.
Provincia de Louangphabang.
Provincia de Oudomxai.
Provincia de Phongsali.
Provincia de Salavan.
Provincia de Savannakhet.
Prefectura de Vientián.
Provincia de Vientián.
Provincia de Xaignabouli.
Xainsomboun (zona especial).
Provincia de Xekong.
Provincia de Xiangkhoang.
Á súa vez, as distintas provincias e o municipio e a "zona especial" divídense en distritos (muang) e aldeas (baan). Xeografía
Os ríos máis importantes do Laos son o Mekong, o Kong e o Kading. Exporta madeira, enerxía eléctrica, café e estaño.
Poboación: 6068117 (xullo 2004).
Capital: Vientiane.
Esperanza de vida: 54 anos.
Idiomas: Lao. francés (non oficial).
Alfabetización: 66, 4% (2002).
Relixión: budistas 57, 1%, relixións tribais 32, 9%, non relixiosos 6, 4 %, musulmáns 1%, católicos 0, 8%, protestantes 0, 2%, outros 1, 6%.
Partidos Políticos: Partido Popular Revolucionario de Laos (outra actividade política é perseguida pola lei).
Economía
Lapela (informática)

Unha lapela, separador ou pestana é un implemento gráfico que en aplicacións informáticas permite lembrar outras opcións á parte da que está en uso. Isto pode referirse ás lapelas tanto de páxinas web como ás dos propios navegadores ou outro tipo de programas (moi usuais en follas de cálculo).
Na tradución ó galego do OpenOffice en 2006 e de Windows Vista en 2007-2008 (produto elaborado por Imaxin Software e revisado por Termigal) usouse separador, aínda que esta é a denominación para un produto comercial e iso non inclúe necesariamente a súa preferencia xenérica[Cómpre referencia].
Lapeyrouse, Ain

Lapeyrouse é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Lapis

Un lapis ou lapiseiro é un instrumento de man utilizado para escribir ou debuxar, usualmente sobre papel.
Consta dunha variña de grafito (excepto para lapis de cor) e arxila, a cal é normalmente recuberta cunha capa de madeira. Os lapis poden ter tamén unha goma de borrar nun dos seus extremos, xa que a diferenza da pluma estilográfica ou o bolígrafo, o trazo do lapis pode ser borrado con facilidade.
A dureza da mina, e polo tanto a capacidade de escribir un trazo máis escuro, mídese coas siglas H e B, o B é mais brando, normalmente en debuxo artístico úsanse a B1, B2. .. , e o lapis común ten de siglas HB. Ademais, a dureza está en relación ás cantidades de grafito e arxila na mestura. Historia e evolución
Antes da aparición do lapis, o ser humano inventara a pluma como instrumento de escritura ou debuxo, a cal require de tinta. Ademais, a tinta adoita ser indeleble, co conseguinte prexuízo en caso de erro. Neste sentido, os lapis son máis prácticos e permiten borrar o trazo.
A mina actual do lapis, composta por grafito e arxila, foi un invento de guerra xa que antes usábanse minas de grafito puro, xurdiu esta mestura grazas á escaseza de grafito necesario por Napoleón e as súas tropas.
Cando non é necesario que a escritura sexa indeleble o seu inconveniente redúcese a que a mina, tamén denominada grafo, vaise esgotando, polo que é necesario ir sacándolle punta coa axuda dun afialapis. Existen tamén os chamados lapis mecánicos ou portaminas, instrumentos capaces de conter no seu interior minas de pequeno diámetro (usualmente 0, 3 mm, 0, 5 mm e 0, 7 mm) que se deslizan cara ó exterior segundo se vai necesitando.
Lapislázuli

Lapislázuli, coñecido tamén coma lapis, é unha rocha metamórfica de cor azul utilizada como xema ou como rocha ornamental dende antes do 7000 a. C. en Mehrgarh na India, situado no que hoxe é o Paquistán. A súa cor azul escura e opaca, fai que esta xema fose altamente apreciada polos faraóns exipcios, como pode ser visto polo seu uso destacado en moitos dos tesouros recuperados das tumbas faraónicas. É aínda moi popular hoxe.
Trátase dunha rocha e non dun mineral porque está composto por varios minerais. A primeira parte do nome, lapis, en latín significa pedra. A segunda parte, lázuli, é a forma xenitiva no latín, lazulum, que veu do árabe (al)- lazward, que veu do persa لاژورد lāžward, que veu á súa vez do sánscrito Rāja-āvárta, significando «xoia real». Lazúli era orixinalmente un nome, mais logo veu significar azul por causa da súa asociación coa pedra. Outro nome do lapislázuli en sánscrito era āvárta-mani: «xoia real de pirita».
A palabra en inglés azure, do azul español e portugués, e o azzurro italiano son cognatos.