Chicoria

A chicoria (Cichorium intybus) é unha planta herbácea perenne da familia das asteráceas, de follas ásperas pode acadar o metro de altura, medra en abas pedregosas e terreos estériles sempre que lle dea o sol. Cómense as súas follas tenras e coa súa raíz prepárase unha infusión, tamén denominada chicoria, con propiedades medicinais que se consumiu profusamente ata mediados do século XX. Descrición
É unha herba robusta perenne, máis ou menos pubescente, que pode acadar 1 metro de altura. De profunda raíz única, cónica, grosa e pivotante. Amosa numerosas ramificacións; as follas basais son espatuladas, semicarnosas, suavemente dentadas, e as situadas na parte superior do talo se encontran reducidas a brácteas. A floración, entre xullo e setembro, dá lugar a inflorescencias liguladas de cor azul-lila máis ou menos intensa e incluso rosa ou branca, sostidas por un pedúnculo longo, rexo e estriado lonxitudinalmente; a flor ten a particularidade de non se abrir máis que a pleno sol, e seguir a traxectoria deste ao igual que os tornasois. Son hermafroditas, de reprodución autógama a maioría das veces. O froito é un aquenio poligonal, cunha coroa (papo) moi curta de miúdas escamas. Usos
Gastronomía
Dende o século XVII a infusión da súa raíz torrada utilízase coma sucedáneo do café ou como adulterante deste último, un uso particularmente frecuente nas ocasións en que as restricións ao transporte impediron a importación de produtos tropicais e que levou á expansión do seu cultivo durante as Guerras Napoleónicas.
Como vexetal de ensalada o seu uso remóntase só ao século XIX, pois o marcado sabor amargo da intibina que contén fai que as follas maduras non sexan polo xeral aptas para o consumo.
Medicina
Dende a Idade Media C. intybus emprégase coma menciña; co nome de solsequim aparece xa nas leis agrarias ditadas por Carlomagno. Paracelso recomendábaa en emplastos para as irritacións da pel, e en infusión para tratar enfermidades do sistema dixestivo e do fígado, e como estimulante da bile. Esta planta tamén pode utilizarse para lavaxe de eccemas, aínda que en persoas proclives pode provocar reaccións alérxicas.
Propiedades
estimula o funcionamento axeitado do fígado;
estimula a secreción da bile,
desintoxicante e depurativa (colagogos e coleréticos);
cicatrizante;
sedante;
diurética.
expulsión de vermes intestinais. Táxones infraespecíficos
Todos os descritos son considerados meros sinónimos. Taxonomía
Cichorium intybus foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum, vol. 2, p. 813 en 1753. Sinonimia:
Cichorium balearicum Porta
Cichorium byzantinum Clementi
Cichorium caeruleum Gilib. nom. invalid.
Cichorium cosnia C. B. Clarke
Cichorium cicorea Dumort.
Cichorium commune Pall.
Cichorium divaricatum Heldr. ex Nyman non Schousb.
Cichorium glabratum C. Presl
Cichorium glaucum Hoffmanns. & Link
Cichorium hirsutum Gren.
Cichorium illyricum Borb.
Cichorium intybus f. alba Farw.
Cichorium intybus subsp. balearicum (Porta) Gand.
Cichorium intybus var. callosum (Pomel) Maire
Cichorium intybus f. crispum Makino
Cichorium intybus subsp. foliosum (Hegi) Janch.
Cichorium intybus var. foliosum Hegi
Cichorium intybus var. glabratum (C. Presl) Batt.
Cichorium intybus subsp. glabratum (C. Presl) Arcang.
Cichorium intybus var. glabrum (C. Presl) Gren. & Godr.
Cichorium intybus subsp. glaucum (Hoffmanns. & Link) Tzvelev
Cichorium intybus var. longipes Faure & Maire
Cichorium intybus var. radicosum Alef.
Cichorium intybus f. rubicunda Farw.
Cichorium intybus f. sativum (DC. ) Bisch.
Cichorium intybus subsp. sylvestre
Cichorium intybus var. eglandulosum Freyn & Sint.
Cichorium intybus var. indivisum Vis.
Cichorium officinale Gueldenst.
Cichorium perenne Stokes
Cichorium rigidum Salisb. nom. illeg.
Cichorium sylvestre (Tourn. ) Lam. nom. illeg.
Cichorium sylvestre Garsault nom. invalid.
Endivia hortensis Hill