proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Corpúsculo de Hassall

Os corpúsculos de Hassall, tamén chamados corpúsculos tímicos ou corpos tímicos, son estruturas que se atopan na medula do timo humano, formadas por células epiteliais tímicas de tipo VI eosinófilas dispostas concentricamente. Estes corpúsculos concéntricos están compostos por unha masa central, que consta dunha ou máis células granulares, e dunha cápsula formada por células epitelioides. Varían en tamaño, con diámetros que van desde os 20 a máis de 100 μm, e tenden a facerse máis grandes coa idade. Poden ser esféricos ou ovoides e as súas células epiteliais conteñen queratohialina e feixes de fibras citoplásmicas. Posteriores estudos indicaron que os corpúsculos de Hassall se diferenciaban das células epiteliais tímicas medulares despois de que estas perdían a expresión do regulador autoinmune (AIRE). Isto fainos un bo exemplo de células miméticas tímicas. Reciben o seu nome por Arthur Hill Hassall, que as descubriu en 1846.
A función dos corpúsculos de Hassall polo momento non está moi clara, e a ausencia desta estrutura no timo da maioría das especies murinas (agás na cepa de rato branco de Nova Zelandia) restrinxiu inicialmente os estudos. Sábese que os corpúsculos de Hassall son unha potente fonte da citocina TSLP. In vitro, a TSLP dirixe a maduración das células dendríticas e incrementa a capacidade das células dendríticas de converter os timocitos virxes nunha liñaxe de células T regulatorias Foxp3+. Con todo, non se sabe se esta é a función fisiolóxica dos corpúsculos de Hassall in vivo.
Atopáronse autoantíxenos específicos de tecido nos corpúsculos de Hassall, e comprobouse o seu papel na patoxénese de doenzas como a diabetes tipo 1, artrite reumatoide, esclerose múltiple, tiroidite autoinmune, síndrome de Goodpasture e outras. Tamén se descubriu que os corpúsculos de Hassall sintetizan quimiocinas que afectan diferentes poboacións de células na medula tímica. Malia todo isto, a información sobre as relacións entre os corpúsculos de Hassall e outros tipos de células da medula tímica (dendríticas, célula mioides, neuroendócrinas, timocitos, macrófagos, eosinófilos, etc. ) segue sendo insuficiente e a miúdo contraditoria. Os mecanismos destas relacións e a súa importancia funcional aínda non están claras. A falta deses datos non nos permite termos unha visión sistémica dos procesos de diferenciación no timo.
Corrección

A corrección é unha figura retórica de pensamento na que unha palabra ou frase xa dita se substitúe por outra máis apropiada. Nalgunhas ocasións orixínase unha antítese.
Corrección de probas (bioloxía)

O termo corrección de probas ou revisión de probas (do inglés proofreading) utilízase en bioloxía molecular para referirse aos procesos de corrección de erros, propostos orixinalmente por John Hopfield e Jacques Ninio, que se producen na replicación do ADN, especificidade do sistema inmunitario, recoñecemento encima-substrato e outros procesos, que requiren unha gran especificidade pero nos que se poden cometer inicialmente erros. Os mecanismos de corrección de probas de Hopfield e Ninio son procesos activos de non equilibrio que consomen ATP para mellorar a especificidade de varias reaccións bioquímicas.
Nas bacterias, as súas tres ADN polimerases (a I, II e III) teñen capacidade de corrección de probas, para o cal utilizan unha actividade exonuclease 3’ → 5’. Cando a ADN polimerase recoñece que se colocou un par de bases incorrecto (non complementario co seu molde), a ADN polimerase inverte a súa dirección recuando un par de bases no ADN e escinde a base mal apareada. Despois da escisión da base, a polimerase pode reinserir a base correcta e a replicación continúa.
En eucariotas só ten capacidade e corrección de probas (actividade exonuclease 3’ → 5’) a polimerase que realiza a elongación (delta e epsilon).
A corrección de probas ocorre tamén na tradución do ARNm para a síntese de proteínas. Neste caso, un mecanismo é a liberación de calquera aminoacil-ARNt incorrecto antes da formación do enlace peptídico.
A extensión da corrección de probas na replicación do ADN determina a taxa de mutación, e é diferente en distintas especies.
Por exemplo, a perda da corrección de probas debido a mutacións no xene da ADN polimerase epsilon ten como resultado un xenotipo hipermutado con >100 mutacións por Mbase de ADN nos cancros colorrectais humanos.
A extensión da corrección de probas noutros procesos moleculares pode depender do tamaño efectivo de poboación das especies e do número de xenes afectados polo mesmo mecanismo de corrección de probas.
Corredor biolóxico

Denomínase corredor biolóxico á área que é empregada para realizar unha rexeneración ou recuperación mediante procesos biolóxicos das zonas de amortecemento das grandes extensións de bosques existentes e que foron degradados por mor da deforestación irracional das extensas coberturas boscosas que en séculos anteriores atopábanse na súa plenitude máxima cun ecosistema sustentable e un hábitat composto de gran variedade de fauna e flora, pero que por mor dos efectos antropoxénicos (causados polo ser humano) estes bosques xunto con todas as especies que habitan nela desapareceron case na súa totalidade.
Correlingua

Correlingua é a celebración dunha serie de carreiras reivindicativas en prol dos dereitos da lingua galega que transcorren polas distintas comarcas de Galiza. Correlingua inspírase na Korrika, unha carreira reivindicativa que recorre Euskal Herria a prol da lingua éuscara. Organización
Ten lugar en colaboración cos centros de ensino e a organización corre a cargo da Mesa pola Normalización Lingüística, a Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), a propia Federación de Ensino da Confederación Intersindical Galega (CIG-Ensino), e diversos concellos e municipios. Trátase dunha proposta de carácter lúdico-educativo que ten por obxecto a dignificación da cultura galega pondo especial énfase na cuestión lingüística, pondo así mesmo de relevo a importancia do papel da mocidade no proceso de normalización.
Correllengua

O Correllengua é unha iniciativa popular que se celebra anualmente nos territorios de fala catalá co obxectivo de amosar a vitalidade da lingua e fomenta-lo seu uso social. Consiste na celebración de actividades de carácter lúdico, festivo, pedagóxico e reivindicativo en diversas vilas, barrios e cidades, dando lugar a múltiples Correllengües que comparten, como elemento cohesionador, o nomeado "Pas de la flama" e a lectura dun manifesto, que cada ano é encargado a unha figura de prestixio que destaque polo seu apoio e defensa da lingua e da cultura. A coordinación dos actos lévaa a Coordinadora d'Associacions per la Llengua catalana (CAL), Acció Cultural del País Valencià (ACPV) e Joves de Mallorca per la llengua. Historia
O Correllengua inspírase na Korrika, unha carreira reivindicativa que recorre Euskal Herria a prol da lingua éuscara. No ano 1993, Joves de Mallorca per la Llengua organizou unha iniciativa similar en Mallorca en defensa do catalán, que deu no primeiro Correllengua. En 1995 comezouse a facer tamén no País Valenciano da man de Acció Cultural del País Valencià, e a partir de 1996, a CAL fíxose cargo da celebración no Principado de Cataluña, na Cataluña do Norte, Andorra, Menorca, Eivissa e a Franxa de Aragón.
Edición tras edición, o Correllengua gañou apoios e implantación, pasando dunha ducia de poboacións implicadas nos primeiros anos, a máis de trescentas que participan actualmente en tódolos Países Cataláns.
Corrente de Benguela

A corrente de Benguela é unha corrente fría que flúe cara ao norte e forma a parte oriental do xiro do océano Atlántico sur, e que se dirixe ao norte paralela á costa oeste de África (Suráfrica, Namibia, Angola). Toma o seu nome da cidade angolana de Benguela.
Conforme se vai acercando ao ecuador vai quecendo e derivando cara ao oeste pola forza de Coriolis e pola propia conformación da costa africana orixinando a corrente ecuatorial do Sur (corrente cálida) que se dirixe cara ás costas do Brasil. Características
A corrente de Benguela ten a súa su orixe no ascenso de augas moi frías do fondo abisal do Atlántico sur debido ao movemento de rotación terrestre de oeste a leste. Orixina un clima desértico nas costas de Suráfrica e Namibia (deserto do Namib) porque as augas frías evapóranse con moita maior dificultade en comparación coas correntes cálidas que provocan pluviosidade dada a súa forte evaporación. Este afloramento costeiro de augas frías deixa unha zona libre de nubes canda a costa, o que explica o clima desértico da zona costeira (desertos de Kalahari e do Namib), como pode verse na seguinte ligazón da NASA.
Porén, estas augas frías orixinadas nos fondos abisais son moi ricas en nutrientes que alimentan unha enorme poboación de fitoplancton, primeiro elo da cadea trófica oceánica, co que a pesca na zona é moi abundante.
Corrente de California

A corrente de California é unha corrente oceánica fría cunha compoñente prevalecente cara ao ecuador entre as latitudes 48º e 23º norte ao longo da costa occidental de América. Descrición
No Pacífico Norte, o continente americano bloquea completamente o transporte de deriva dos ventos do oeste, coñecido como corrente do Pacífico Norte, unha porción da cal vira cara ao norte para alimentar a corrente de Alasca e o resto diríxese cara ao sur como corrente de California (CC). O límite exterior da CC está representado pola fronteira entre a masa de auga subártica e a masa de auga subtropical. Esta corrente é superficial (0–100 m) e ten un fluxo media superficial de 25 cm s-1 e flúe sobre unha franxa paralela á costa duns 200–400 km de ancho. Durante toda a época de afloramentos, flúe, preto da costa a profundidades baixo os 200 m, unha corrente subsuperficial que contén considerables cantidades de auga ecuatorial. Variación estacional
A CC exhibe unha variación estacional con fluxos persistentes. No inverno a temperatura superficial é próxima aos 13 °C e a columna é homoxénea xa que a diferenza entre o fondo a 60 m e a superficie é de 2, 3 °C. No verán a temperatura superficial é aproximada aos 20 °C e os perfís de temperatura mostran tres capas.
A estrutura da densidade é case paralela á da temperatura, coas isopicnas ascendendo cara á costa, sendo a temperatura o factor predominante nas flutuacións de densidade. Lonxe da costa a variación estacional do contido de osíxeno disolto na superficie xeralmente ocorre en resposta ao cambio estacional en temperatura; valores baixos en temperatura se correlacionan con valores altos en osíxeno disolto. Durante todo o ano os valores de osíxeno disolto son máis baixos preto da costa. Os valores baixos na superficie asócianse a afloramentos e os que ocorren a niveis sub-superficiais relaciónanse coa intrusión das augas da contracorrente subsuperficial.
Corrente de Foucault

As correntes de Foucault ou correntes parasitas son correntes inducidas nun condutor cando o fluxo magnético a través dunha mostra razoabelmente grande de material condutor varía. O nome foi dado en homenaxe a Jean Bernard Léon Foucault, que estudou ese efecto.
Se o material o permite, féchanse circuítos a través dos cales circulan correntes inducidas seguindo a Lei de Faraday. Estas correntes poden producir resultados indesexábeis, como a disipación por efecto Joule, o que fai que a temperatura do material aumente. Para evitar a disipación por efecto Joule, os materiais suxeitos a campos magnéticos variábeis son frecuentemente laminados ou construídos con placas moi finas illadas unhas das outras. Con isto faise que os circuítos formados estean orientados co campo, a corente teña un percorrido moi pequeno e a disipación sexa mínima.
Corrente de Humboldt

A corrente de Humboldt, ou corrente peruana, é unha corrente mariña orixinada polo ascenso de augas profundas, e por tanto moi frías, que se produce nas costas occidentais de América do Sur. Foi descuberta polo científico español José de Acosta (1540-1600) na súa Historia natural e moral das Indias (1590)7 e descrita polo naturalista alemán Alexander von Humboldt na súa obra Viaxe ás rexións equinocciais do novo continente (París, 1807) escrita coa colaboración de Aimé Bonpland nos anos iniciais do século XIX. Débese aos efectos combinados do movemento de rotación terrestre e da forza centrífuga das augas oceánicas na zona ecuatorial. Xunto coa corrente do Golfo, a corrente de Humboldt é unha das máis importantes do mundo.
Exerce influencia determinante sobre o clima da costa chileno-peruana con ceos cubertos de brétemas, ausencia de choivas e temperaturas tépedas durante o inverno. Pola latitude, o clima debería corresponder á zona intertropical; pero as augas frías arrefrían a atmosfera, o que causa un clima sumamente árido pola escasa evaporación das augas frías.
Corre desde a costa central de Chile cara ao norte, pero principalmente ao longo do litoral peruano provocando a anomalía térmica detectada por Humboldt, que consiste nunha temperatura media das augas infrecuentemente baixa para rexións de latitudes intertropicais e subtropicais.
Este inversión térmica ten efectos que caracterizan o clima das rexións litorais en contacto coa corrente: a alteración drástica do réxime subtropical de choivas, creando unha faixa de areais e desertos costeiros fríos, como o deserto de Atacama. Así mesmo, o xurdimento de augas frías e profundas traen á superficie unha enorme cantidade de plancto (que doutra maneira se afundiría no fondo oceánico), convertendo as augas afectadas pola corrente nun dos máis importantes caladoiros pesqueiros do planeta, nun dos principais recursos económicos de Chile e Perú. Igualmente, a riqueza ictiolóxica asociada a esta corrente provoca unha abundancia de aves mariñas no litoral, entre as que destacan as aves guaneiras, que tivo unha grande importancia estratéxica para a economía peruana do século XIX.
Os episodios periódicos da síndrome oscilatoria meteorolóxica de El Niño, debidos ao quecemento das augas superficiais do Pacífico, interfiren severamente no clima xerado por esta corrente, provocando diminucións na riqueza dos caladoiros e fortes inundacións nas costas, así como aluvións (ou huaycos) nos Andes peruanos. En xeral produce graves variacións meteorolóxicas.
A corrente xorde na costa suramericana do océano Pacífico, desprazándose desde Chile cara ao norte, paralelamente á liña do litoral suramericano, pasando por Paita (Piura, Perú), até o cabo Pasado (Manabí, Ecuador) desviándose logo en dirección oeste cara ás illas Galápagos en Ecuador. Nas illas, a súa fauna mariña e terrestre vese fortemente influenciada pola corrente.
Corrente de marea

A corrente de marea é unha corrente mariña xerada polas mareas. A súa forza e dirección evolucionan co momento da marea. É importante preto das costas que bordean os mares influenciados polas mareas. Son máis ou menos marcadas dependendo da topografía da costa e dos fondos. Poden ser particularmente fortes en zonas como os estreitos e as foces de rías e esteiros.
Corrente de resaca

Unha corrente de resaca é unha forte corrente superficial (ou case superficial) de auga, que retrocede desde a costa cara ao mar. Xérase fundamentalmente no rompemento irregular das ondas ao longo da crista, chegando bruscamente á praia cun índice elevado de enerxía, desvanecendo logo sobre o fondo para, posteriormente, regresar cara ao mar por un carreiro a través das ondas.
A súa intensidade depende da altura das ondas de das características topográficas da beira, sendo ademais son reforzadas polas correntes de marea, polo que se fan máis perigosas en baixamar. Estas correntes poden ser visibles ou non dependendo da intensidade da corrente e do tipo de sedimento que se atopa na praia. Perigosidade
O perigo real coas correntes de resaca non é o ser arrastrado por elas mar aberto, senón a forma en que a persoa reacciona: moitos bañistas éntralles o pánico e tratan de nadar contra da corrente, cansándose axiña e afundíndose. A chave para escapar non é nadar en contra senón nadar en paralelo á costa, escapando desta forma, xa que a anchura da zona de resaca non acostuma a ser de moito máis duns 10 metros.
Corrente en chorro

A corrente de chorro (en inglés jet stream) é unha veloz e estreita corrente concentrada ao longo dun eixo case horizontal a nivel da alta troposfera ou na estratosfera, caracterizada pola forte variación do vento ou cizalladura horizontal, vertical ou ambas, presentando un ou varios máximos na velocidade. Características
Xeralmente afecta a zonas atmosféricas de miles de Km. de lonxitude, algúns centos de anchura e un espesor duns poucos (máis de dous tres). A cizalladura vertical é da orde de 20-40 Km/h. por Km. ; a lateral, duns 20 Km/h. por 100 Km. e a velocidade do vento, como mínimo, de 110 Km/h. Adoita aparecer xunto a roturas ou descontinuidades na tropopausa e o seu eixo sitúase, xeralmente, entre os niveis de 200 e 300 mb. nos máximos de gradiente térmico. Normalmente o chorro dáse en áreas de confluencia de correntes de aire. Unhas veces preséntase como unha corrente do Ou, e outras moi ondulado, con ramais do N unhas veces e outras do S. O chorro polar, salvo descontinuidades, pode seguirse en cada hemisferio nunha zona ancha rodeando o casquete polar; con todo, no verán aparece trasladado cara ao polo (xeralmente por encima dos 50° de latitude), e no inverno aproxímase cara ao ecuador aparecendo en latitudes ata próxirrias aos 35°. No entanto, pode presentarse en calquera área xeográfica, aínda fóra dos límites citados. No inverno, sobre todo en latitudes altas, o chorro polar pode ter o seu núcleo a uns 8 Km. de altura, pero o normal é a uns 10 ó 12; no verán adoita estar entre os 11 e os 15 Km. En ambos os casos: o eixo do chorro localízase na vertical da intersección da superficie frontal polar coa isobárica do 500 mb. Devandito eixo queda á esquerda dos centros das baixas presións pouco desenvolvidas e á dereita das moi ocluidas. Á parte da corrente en chorro polar, que é xeralmente o máis desenvolvido, hai tamén chorros árticos e subtropicais en cada hemisferio e un ecuatorial. Poden aparecer dúas correntes en chorro sensiblemente paralelas; entre elas hai forte inestabilidade dinámica. Con circulación moi meridiana e o chorro en uve, ás veces rompe dita corrente, restablecéndose a corrente zonal a máis latitude, quedando unha pinga de aire frío ou un vértice frío moi inestable. No Mediterráneo danse estas situacións, especialmente no outono e inverno. O chorro é moi importante para a aeronáutica, para elección de rutas de ventos favorables e estudo das áreas turbulentas.
Correo

O servizo postal ou servizo de correo é un sistema dedicado a transportar cartas, así como outros documentos escritos e paquetes de tamaño pequeno ou medio ao redor do mundo, así como xiros. Todo documento enviado a través do sistema postal é chamado correo ou correspondencia. Os paquetes son "envíos postais" que se poden transportar por terra, mar, ou aire; cada un con tarifas diferentes dependendo do tipo de envío, a súa duración na entrega e se leva ou non outros servizos adicionais. Un sistema postal pode ser privado ou estatal. Os sistemas privados a miúdo teñen impostas restricións por parte dos gobernos.
O 9 de outubro celébrase o Día Mundial do Correo. Foi establecido pola Unión Postal Universal en 1969, en Tokio, para conmemorar que tal día como ese de 1874 se fundou esta organización, coa firma do Tratado de Berna polos representantes das 22 nacións asistentes á Conferencia
Correo Ultramarino A Coruña-A Habana

O Correo Ultramarino A Coruña-A Habana foi un servizo de correo regular, mensual, entre A Coruña e A Habana establecido en 1763 como consecuencia da organización do correo entre España e América establecida polo marqués de Grimaldi. O servizo cubría o norte das posesións españolas mentres que para o sur se estableceu o Correo Ultramarino A Coruña-Montevideo en 1767.
Correo Ultramarino A Coruña-Montevideo

O Correo Ultramarino A Coruña-Montevideo foi un servizo de correo marítimo regular, trimestral primeiro e bimestral a partir de 1778, entre as cidades da Coruña e Montevideo polo Marqués de Grimaldi e que comezou en 1767 para cubrir as necesidades postais de España con América do Sur seguindo o modelo do Correo Ultramarino A Coruña-A Habana estabelecido en 1763.
A primeira fragata en cubrir o servizo foi La Princesa que levantou a áncora da Coruña o 15 de decembro de 1767, partiu en viaxe de regreso o 18 de xuño de 1768 e atracou na cidade herculina o 24 de setembro de 1768. Outras fragatas que fixeron o percorrido foron La Diana, La Diligencia, La Nueva Cantabria, El Patagón e El Tucumán.
Correos

Correos, oficialmente Sociedade Estatal Correos e Telégrafos (en castelán Sociedad Estatal Correos y Telégrafos S. A. , S. M. E. ) é unha empresa pública, xestionada polo Goberno de España, a través da Sociedade Estatal de Participacións Industriais (SEPI), unha persoa xurídica de dereito privado. Historia
Foi fundada en 1716 como servizo público, e en 2025 o número de traballadores de Correos supera as 74. 000 persoas.
Está considerada a maior empresa pública de España, despois de que os gobernos dos anos 80 e 90 privatizaran empresas públicas como Iberia, Endesa, Telefónica ou Argentaria.
Territorialmente, estrutúrase en sete zonas. O grupo inclúe as seguintes filiais: Correos Express Urgent Package Delivery (antiga Chronoexprés), Nexea Document Management (antiga Hybrid Mail) e Correos Telecom. É o operador responsable da prestación do servizo postal universal en España.
En xaneiro de 2011 pasou a denominarse Grupo Correos, como consecuencia da fusión de Correos e as súas filiais: Correos Express, Correos Telecom e Nexea (anteriormente Correo Híbrido).
En abril de 2019, Correos entrou en Portugal co segmento expresso, mediante a compra dunha participación na compañía Rangel.
Correspondente

Un correspondente é un xornalista que informa para un medio de comunicación dende o lugar dos feitos.
A finais do século XVIII os correspondentes de The Times, eran axentes a ambos os dous lados da Canle da Mancha que entregaban escritos sobre o que estaba a suceder en París e Bruxelas. Dominar idiomas era un dos requisitos básicos. O custo e a dificultade nas transmisións foron os principais problemas dos correspondentes nos medios nos que traballaban no XVIII, e as mesmas que arrastraron até principios do século XIX. Os correspondentes de guerra son os xornalistas máis perseguidos. A maioría dos xornalistas que son encarcerados ou asasinados no curso do seu traballo pertencen a este grupo. Por ese motivo foi creado Reporteiros sen Fronteiras.
Coa crise económica occidental iniciada na primeira década do século XXI e o crecemento de Internet, a existencia de correspondentes comezou a verse en perigo, e varios medios prescindiron do seu traballo. Os correspondentes sosteñen que son "os ollos da historia" e que o punto de vista que pode ofrecer un correspondente é insubstituíble doutro xeito e que prescindir dela empobrece os medios.
Algúns correspondentes destacados, segundo a xornalista Cecilia Ballesteros, foron Manuel Chaves Nogales, Eugeni Xammar i Puigventós, Francisco Eguiagaray, Manu Leguineche, Robert Capa, Donald McCullin, William Howard Russell, Ernie Pyle ou Ryszard Kapuściński.
Corrida de touros

Unha corrida de touros é un espectáculo que consiste en lidar varios touros bravos, a pé ou dacabalo, nun recinto pechado para tal fin, a praza de touros.
Na lida participan varias persoas, entre elas os toureiros, que seguen un estrito protocolo tradicional, rexido pola intención estética; só pode participar como matador o toureiro que tomou a alternativa (recibiu a categoría de matador de touros). Como espectáculo moderno realizado a pé, fixa as súas normas e adopta a súa orde actual a finais do século XVIII en España, onde a corrida finaliza coa morte do touro.
As corridas de touros son consideradas unha das expresións da cultura hispánica. Practícanse tamén en Portugal (onde, fóra dalgúns municipios, non se lle dá morte ao touro na praza desde 1836, durante o reinado de María II), no sur de Francia e en diversos países de Hispanoamérica como México, Colombia, Perú, Venezuela, Ecuador, Costa Rica, Panamá e Bolivia.
As corridas poden clasificarse, segundo a idade e características do touro que se lida, en becerradas, novilladas e corridas de touros propiamente ditas, e poden desenvolverse a pé ou dacabalo. Se se executan as sortes dacabalo, o festexo recibe o nome de corrida de rejones ou rejoneo. Cando se combinan ambas as disciplinas nun mesmo festexo, denomínanse corridas mixtas.
Corrido

O corrido é un xénero de canción e poesía narrativa popular. Poderíase cualificar coma unha sorte de balada orixinaria de México. Deriva en gran parte do S. XVIII español, durante a época en que se deu o mevemento romántico. Fundamentalmente consiste nun saúdo do cantante seguido dun prólogo á historia, a historia en si mesma e ao cabo unha sentenza e adeus do propio cantante.
Corrina

A corrina é un composto heterocíclico formado por catro grupos pirrol reducidos total ou parcialmente (ver tetrapirrol). Dous dos seus pirrois reducidos están unidos por enlace directo entre os seus carbonos, e os demais únense por un CH-. É o macrociclo básico do que se obtén o derivado substituído que se encontra na vitamina B12. Os compostos baseados no anel de corrina denomínanse corrinoides. Química
Ao desprotonarse, o anel corrinoide pode unirse ao cobalto. Na vitamina B12, o complexo resultante tamén presenta un ligando derivado do bencimidazol, e o sexto sitio do octaedro serve como centro catalítico.
O anel de corrina é moi semellante ao de porfirina, o cal aparece na hemoglobina. Ambos os dous constan de catro subunidades tipo pirrol (tetrapirrol) unidas formando un anel. A diferenza das porfirinas, as corrinas carecen dun dos grupos CH- que unen as unidades de tipo pirrólico. Así, o anel interno de corrina ten 15 átomos, entanto que o de porfirina ten 16. Debido ao gran número de centros de carbonos sp3, as corrinas son máis flexibles ca as porfirinas e non son tan planas. Non teñen un carácter completamente conxugado (sucesión de enlaces dobres e sinxelos) arredor de todo o anel, senón que se di que o anel ten unha conxugación de "3/4".
Un corrol (octadeshidrocorrina) é un derivado completamente aromático da corrina.
Corrixidor

Un corrixidor era un funcionario real, instituído en Castela por Henrique III ao redor de 1393, cuxa misión era representar á Coroa no ámbito municipal e controlar a vida municipal con amplas funcións administrativas e xudiciais. Funcións
As súas funcións eran varias: representar á monarquía a nivel local, xestionar o desenvolvemento económico e administrativo dos municipios, presidir os concellos, dando validez ás súas decisións, ser xuíz en primeira ou segunda instancia etc. Desapareceron en 1833 ao instaurarse os Gobernadores políticos, no ámbito administrativo, e remodelarse o sistema xudicial.
Nas colonias americanas, particularmente en Chile, os corrixidores estampaban o seu cargo nos documentos e nas cerimonias, indicando as facultades investidas neles. De feito, unha fórmula recorrente era nomearse deste xeito: "Xustiza maior e lugartenente de capitán xeral", o cal significaba que nos territorios onde aqueles exercían o mando, tiñan plenos dereitos de administrar xustiza e comandar forzas militares.
Co a chegada dos Borbóns en España, a figura do corrixidor foi substituída por unha de máis amplas atribucións e prestixio: o intendente. No ámbito máis local entraron en funcións os subdelegados.
Corrosión

Cando un material se combina co osíxeno experimenta unha reacción de oxidación formándose os óxidos correspondentes. Cando esta oxidación ten lugar nun medio húmido ou agresivo recibe o nome de corrosión.
A corrosión é moi perigosa para os materiais por exemplo nas aliaxes de ferro con carbono, a película de óxidos é débil, destrúese con facilidade e a oxidación continua cara ao interior da peza provocando fisuras ou mesmo roturas.
Corrupción lingüística

A corrupción lingüística é a transformación ortográfica dunha palabra ou expresión lingüística, mantendo o significado ou unha variante ata anecdótica dun significado orixinal. Exemplos
A palabra latina colloquor conservouse semánticamente con coloquio, aínda que a ortografía cambiou.
Corrupción política

A corrupción política consiste nun acordo inmoral entre un corruptor e un corrupto, ou entre corruptos aliados en prexuízo doutros, que beneficia a algúns nos seus propósitos particulares, por encima da lei no plano político. A corrupción consiste no uso e o poder público para o logro de beneficios particulares ou sectoriais, que non se identifican nin comungan co ben común.
Sayed e Bruce (1999) definen a corrupción como: “o mal uso ou o abuso do poder público para beneficio persoal e privado”, entendendo que este fenómeno non se limita aos funcionarios públicos.
Conxunto de actitudes e actividades mediante as cales unha persoa transgride compromisos adquiridos con outras persoas, utilizando os privilexios outorgados, eses acordos tomados, co obxectivo de obter un beneficio alleo ao ben común.
Polo xeral apúntase aos gobernantes ou os funcionarios elixidos ou nomeados, que se dedican a aproveitar os recursos do Estado para enriquecerse.
A corrupción tivo raíces antigas e evolucionou para manterse vixente ao longo de moitos anos, gobernos e países.
Foi tal o aumento que hai iniciativas a nivel de organismos multilaterais como a Organización das Nacións Unidas (ONU) e a Organización de Estados Americanos (OEA) que promoven actividades para lograr comprometer aos gobernos a unha loita contra a corrupción. Causas
As causas poden ser endóxenas (internas) ou esóxenas (externas). Podemos sinalar como causas endóxenas ou sexa as que teñen que ver co individuo: Falta de valores humanistas.
Carencia dunha conciencia social.
Falta de educación.
Descoñecemento legal.
Baixa auto estima.
Paradigmas distorsionados e negativos (consumistas, materialistas).
Como elementos esóxenos da corrupción, ou sexa os que dependen da sociedade, temos: A impunidade dos actos de corrupción.
Os modelos sociais que transmiten antivalores.
Un excesivo poder discrecional do funcionario público.
A concentración de poderes e de decisión en certas actividades do goberno.
O suborno internacional.
O control económico ou legal sobre os medios de comunicación que impiden que se expoñan á luz pública os casos de corrupción.
Salarios demasiado baixos.
Falta de transparencia na información concernente á utilización dos fondos públicos e dos procesos de decisión.
A pouca eficiencia da administración pública.
E unha extrema complexidade do sistema.
Corsage (filme)

Corsage é un filme histórico de 2022 escrito e dirixido por Marie Kreutzer. Está protagonizado por Vicky Krieps, Florian Teichtmeister, Katharina Lorenz, Jeanne Werner, Alma Hasun, Manuel Rubey, Finnegan Oldfield, Aaron Friesz, Rosa Hajjaj, Lilly Marie Tschörtner e Colin Morgan.
O filme é unha coprodución entre Austria, Alemaña, Luxemburgo e Francia. Estreouse internacional na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cinema de Cannes o 20 de maio de 2022. Foi escollido como candidato de Austria para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios.
Cortaventos

Un cortaventos, quebraventos ou cortina forestal é unha especie de pantalla usualmente realizada cunha ou máis fileiras de árbores plantadas así de xeito de dar abeiro aos cultivos agrícolas (tamén xardíns, pastos, áreas de lecer, infraestruturas, estradas) contra os ventos, previr erosión eólica, ou unha evapotranspiración brusca. Plántanse arredor dos bordos das leiras, campos agrícolas ou coutadas. Tamén poden estar realizadas con plantas anuais.
En edificios, se se deseña correctamente unha cortina, pode reducirse o custo de quecer e arrefriar, aforrando, logo, enerxía.
Nas estradas, os cortaventos actúan contra os refachos, axudan a manter libre de neve a fita asfáltica, e poden servir de hábitat para a fauna. Tamén serven para abeirar do tránsito ás poboacións achegadas e á fauna silvestre de ruídos e polución.
Outro uso das cortinas forestais é o de agochar impactos visuais, desde as esptradas por exemplo; tamén reducen ruídos, e melloran a separación entre animais de granxa e estradas.
Cortaúnllas

O cortaúnllas é unha pequena ferramenta con coitelas curvas que se utiliza para cortar as unllas. Sam Valentin Fogerty e Chapel Carter son considerados os inventores do cortaúnllas. Os cortaúnllas adoitan ser metálicos, hainos de diferentes tamaños, e están compostos basicamente por dúas láminas unidas por un extremo, as cales posúen senllas follas de corte enfrontadas entre si no extremo oposto, e un mango colocado de forma inversa sobre elas. Na maioría dos cortaúnllas tamén se inclúe unha lámina máis con forma puntiaguda e superficie de lima para poder quitar a sucidade acumulada debaixo das unllas e poder limalas.
A mecánica do cortaúnllas é unha combinación de dúas pancas que permiten realizar unha potente presión de corte sen apenas esforzo. O mango é unha panca de segundo xénero que preme as dúas follas de corte até unilas. As follas actúan con gran forza, e dan lugar a unha combinación de panca de terceiro xénero. Os fíos das follas realizan un movemento curto para vencer a resistencia que ofrece a unlla.
Polo seu tamaño, pódense distinguir os cortaúnllas domésticos e os de viaxe, máis pequenos. Tamén existen cortaúnllas para nenos decorados con motivos infantís.
Corte Suprema de Xustiza de Colombia

A Corte Suprema de Xustiza de Colombia (en castelán: Corte Suprema de Justicia de Colombia) é o órgano xudicial máis alto en asuntos civís e penais e asuntos de procedemento criminal e civil en Colombia. O Tribunal Supremo de Colombia é a autoridade máis alta en relación á interpretación de lei administrativa, lei constitucional e a administración da maxistratura.
O tribunal consiste en vinte e tres xuíces, elixidos pola mesma institución en lista conformada polo Consello Superior da Xudicatura para termos individuais de oito anos. A Corte Suprema reúnese no Palacio de Xustiza da Praza de Bolívar, en Bogotá.
Corte de Dedekind

En matemáticas, un corte de Dedekind dun conxunto totalmente ordenado E {\displaystyle E} é un par ( A {\displaystyle A}, B {\displaystyle B} ) de subconxuntos de E {\displaystyle E}, que forman unha partición de E {\displaystyle E}, e onde todos os elementos de A {\displaystyle A} son menores que calquera elemento de B {\displaystyle B}.
De certa maneira, este corte conceptualiza algo que estaría "entre" A {\displaystyle A} e B {\displaystyle B}, pero que non ten por que ser un elemento de E {\displaystyle E}.
Richard Dedekind introduciu os cortes de Dedekind como un medio para construír o conxunto dos números reais (presentando formalmente o que hai "entre" números racionais). Definición
Un corte de Dedekind dun conxunto totalmente ordenado E {\displaystyle E} defínese por un par ( A {\displaystyle A}, B {\displaystyle B} ), onde A ⊂ E {\displaystyle A\subset E} e B ⊂ E {\displaystyle B\subset E}, tal que: A ≠ ∅, B ≠ ∅ {\displaystyle A\neq \emptyset, B\neq \emptyset } A ∩ B
∅ {\displaystyle A\cap B
\emptyset } A ∪ B
E {\displaystyle A\cup B
E} ∀ x ∈ A, ∀ y ∈ B, x < y {\displaystyle \forall x\in A, \forall y\in B, x<y} Os puntos 1, 2 e 3 din que A {\displaystyle A} e B {\displaystyle B} constitúen unha partición de E {\displaystyle E}. Polo tanto, a definición de corte determina completamente unha partición.
O punto 4 establece a partición dos elementos de E {\displaystyle E} nestas dúas partes. Pode demostrarse que este punto equivale a: ∀ x ∈ E, ( a ∈ A ∧ x ≤ a ⇒ x ∈ A ) {\displaystyle \forall x\in E, (a\in A\land x\leq a\Rightarrow x\in A)} e ∀ y ∈ E, ( b ∈ B ∧ y ≥ b ⇒ y ∈ B ) {\displaystyle \forall y\in E, (b\in B\land y\geq b\Rightarrow y\in B)}. Exemplos
Construción dos números reais
Se E
Q {\displaystyle E
\mathbb {Q} }, o conxunto de números racionais, pode considerarse o corte seguinte: A
{ a ∈ Q | a 2 < 2 ∨ a ≤ 0 } {\displaystyle A
\{a\in \mathbb {Q} |a^{2}<2\lor a\leq 0\}} B
{ b ∈ Q | b 2 ≥ 2 ∧ b > 0 } {\displaystyle B
\{b\in \mathbb {Q} |b^{2}\geq 2\land b>0\}} Este corte permite representar o número irracional 2 {\displaystyle {\sqrt {2}}} que aquí se define tanto polo conxunto de números racionais que teñen cadrado máis pequeno que 2 como polo dos que teñen cadrado maior que 2.
A consideración de todos os cortes de Dedekind sobre Q {\displaystyle \mathbb {Q} } permite unha construción do conxunto dos números reais R {\displaystyle \mathbb {R} }. Orde dos cortes de Dedekind
Sexan ( A, B ) {\displaystyle (A, B)} e ( C, D ) {\displaystyle (C, D)} dous cortes de Dedekind en E {\displaystyle E}. Defínese unha orde no conxunto de cortes de Dedekind de E {\displaystyle E} establecendo: ( A, B ) < ( C, D ) ⇔ A ⊂ C {\displaystyle (A, B)<(C, D)\Leftrightarrow A\subset C}.
Pódese demostrar que o conxunto dos cortes de Dedekind E {\displaystyle E} provisto desta orde posúe a propiedade do elemento principal, aínda que E {\displaystyle E} non a posúa. Somerxendo E {\displaystyle E} neste conxunto, esténdese a un conxunto do cal todo subconxunto limitado superiormente posúe un supremo.
Cortexo

O cortexo é a escolla e atracción dunha persoa a outra co fin de estabelecer unha relación íntima, a cal adoita implicar amor, sexo, compromiso, cohabitación, matrimonio ou reprodución. O cortexo sexual é levado a cabo por moitas especies animais; tamén inclúe ó home, e a súa durabilidade é moi variada entre as mesmas. Tradicións
Mentres que a cita adoita ser algo netamente ocasional na maioría das culturas occidentais, en moitas sociedades tradicionais, o cortexo é unha actividade estruturada con regras moi específicas e formais. Nalgunhas sociedades, os pais ou a comunidade elixen potenciais compañeiros para os seus fillos ou membros de devanditas comunidades respectivamente. No Xapón, existe un tipo de cortexo chamado «ommiada» con esas características, no cal os pais pagan a un experto para axudarlles a elixir compañeiros potenciais para os seus fillos. Se a parella acepta, realízase un encontro formal no que o experto e frecuentemente os pais están presentes. Despois duns poucos encontros, a parella debe decidir se casar ou non.
Nalgunhas culturas, o cortexo é abolido pola práctica do matrimonio arranxado, no que os compañeiros para as persoas novas son elixidos tipicamente polos seus pais.
Cortexo sexual

En bioloxía denomínase cortexo sexual ou cortexo nupcial, e mesmo parada nupcial, o comportamento animal cando o macho dunha determinada especie busca, durante a época de celo, o apareamento cunha femia. En moitos casos, hai unha loita, case sempre incruenta, entre os machos que teñen a vista posta na mesma femia.
Moitas especies animais exhiben durante este período unha serie de comportamentos máis ou menos ritualizados como, por exemplo, a danza nupcial. Frecuentemente implican a exhibición de características físicas, a produción de sons especiais ou o ofrecemento de agasallos á femia. Este tipo de comportamentos obsérvanse máis frecuentemente, e de forma máis desenvolvida, nas aves.
O cortexo sexual aumenta a dispoñibilidade para o apareamento, ao aumentar a motivación sexual dos individuos. Tamén actúa como un selector do individuo macho máis apto para o apareamento. Paralelamente, diminúe a agresividade intraespecífica entre os membros da parella, e tamén entre todos os individuos daquelas especies que se reúnen en mandas durante o período reprodutivo, e que son fortemente territoriais o resto do ano.
Corticados

Os Corticados ou Corticata ("que teñen córtex"), son un grupo de seres vivos que na clasificación dos eucariotas proposta por Cavalier Smith se considera un clado e comprende os seguintes dous supergrupos: Plantae (sensu lato), ou Archaeplastida, que inclúe as plantas, algas vermellas, algas verdes, e glaucófitas.
Chromalveolata, grupo que inclúe o quelpo (kelp), oomicetos, ciliados, dinoflaxelados, e outros organismos.
Os Corticata caracterízanse por presentar, polo menos orixinariamente alvéolos corticais. Tamén se lles ten chamado Photokaryotes, porque os dous supergrupos que abrangue adquiriron cloroplastos; os Archaeplastida por endosimbiose primaria dunha cianofícea e os Chromalveolata por endosimbiose secundaria dunha alga vermella.
Malia a opinión de Cavalier Smith, non está claro que realmente sexa un clado, xa que outros autores opinan que podería ser polifilético (un clado contén todos os organismos que descenden dun antepasado común e ningúns máis).
Corticosteroide

Os corticosteroides ou corticoides (do latín cortex, -ĭcis 'cortiza') son unha variedade de hormonas do grupo dos esteroides (producida polo córtex das glándulas suprarrenais) e os seus derivados.
Os corticosteroides están implicados nunha variedade de mecanismos fisiolóxicos, incluíndo aqueles que regulan a inflamación, o sistema inmunitario, o metabolismo de hidratos de carbono, o catabolismo de proteínas, os niveis electrolíticos en plasma e, por último, os que caracterizan a resposta fronte ao estrés.
Estas substancias poden sintetizarse artificialmente e teñen aplicacións terapéuticas, utilizándose principalmente debido ás súas propiedades antiinflamatorias e inmunosupresoras e aos seus efectos sobre o metabolismo. Uso clínico
Os corticoides son moi empregados na medicina actual, xa que melloran os síntomas e prognóstico de moitas enfermidades. En termos xerais, moitas das enfermidades inflamatorias son tratables con corticoides, xa sexan en forma intravenosa ou oral. Enfermidades coma a asma, EPOC e outras enfermidades do aparello respiratorio son tratadas habitualmente con corticoides inhalados coma budesonida ou fluticasona.
Nas enfermidades inmunolóxicas tamén son un piar importante por mor do seu efecto antiinflamatorio e linfolítico. Os corticoides producen a morte dos linfocitos T, responsables de moitas enfermidades autoinmunes.
Tamén se empregan en certos tipos de cancro e nas metástases, xa que diminúen a inflamación e a masa tumoral. Moitas enfermidades cutáneas de diferente natureza responden a tratamentos tópicos con corticoides.
No caso dos fetos, a betametasona atravesa a placenta e induce a maduración pulmonar ao estimular a proliferación de pneumocitos tipo II, responsables da síntese de surfactante pulmonar. Efectos secundarios
Dada a súa actividade a diversos niveis, poden producir numerosos efectos secundarios, especialmente en tratamentos crónicos a altas doses: No sistema inmune: producen unha inmunosupresión que pode ser severa, aumentando o risco de infeccións oportunistas e de neoplasias.
No metabolismo: producen un incremento na resistencia periférica á insulina e un aumento do peso corporal cunha maior retención de líquidos. Poden producir redistribución da graxa corporal, acumulándoa na caluga e no abdome. Na faciana aparece un aspecto en "claro de lúa" pola retención de auga.
Nos nenos, pode producir alteracións no crecemento por alteración da cartilaxe e do tecido óseo.
A nivel cardiovascular poden producir hipertensión arterial por un efecto mineralocorticoide.
A nivel muscular poden producir debilidade.
A nivel cutáneo poden aparecer estrías violáceas por ruptura de pequenos vasos subcutáneos.
Cortina

Cómpre non confundir con cortiña: terreo agrícola próximo á casa de labranza. A cortina é unha peza de tecido ou doutro material que se pon cubrindo o oco dunha fiestra ou noutro sitio, como adorno ou para ocultar o que queda pola parte de dentro dela.
Son pezas móbiles e adoitan estar feitas principalmente de teas de cores rechamangueiras e algunhas escuras. A súa función principal é a de impedir total ou parcialmente o paso da luz e a visibilidade dende o exterior. Tamén se poden utilizar detrás dunha porta de acceso.
As cortinas colócanse en calquera cuarto que dispoña de xanelas ou ventás, mais especialmente nos dormitorios para tirar a luz no momento do soño. Tamén, un importante detalle é que serven para non permitir o acceso do frío, porque no momento de frías correntes ou choivas, o vidro (condutor) permite o arrefriado e este pasa ao ambiente baixando as temperaturas.
Un estor é unha cortina dunha soa peza que se recolle e se estende verticalmente. Outros sentidos
Denomínase tamén cortina a calquera cousa que oculta o que hai detrás, por exemplo: cortina de fume é unha expresión utilizada para cando se desexa ocultar do opoñente.
Cortina, ou transición por cortina en audovisual é un tipo de transición entre contidos diferentes na que o plano de entrada vai substituíndo paulatinamente o plano de saída servíndose dun elemento visual móbil (por exemplo, unha barra vertical, horizontal ou figuras xeométricas).
Cortiza

A cortiza é a casca exterior feita de materia morta e dura da sobreira (Quercus suber) e dalgunhas outras árbores. É incorrecto utilizar cortiza para denominar a casca doutras especies (un castelanismo pola influencia da palabra corteza), pois en galego debemos usar casca ou paraza. A cortiza foi o primeiro material biolóxico en ser observado ó microscopio e, debido á súa especial estrutura de macrocélulas, permitiu supoñer que os tecidos están formados por células. Usos
Os usos da cortiza son moi variados debido ás súas características, moi importantes e dificilmente conseguibles mediante materiais sintéticos: resistencia térmica e estrutural: debido a proceder dunha planta de tendencia mediterránea, resiste ben o lume creando unha pátina de material carbonizado que evita a combustión de subseguintes materiais interiores: isto acontece tamén en situacións de temperatura non extrema, pois é un moi bo illante térmico;
illante acústico: pola súa estrutura en capas presenta cualidades perfectas para a hermetización sónica;
compresible elasticamente: en situacións de presión física tamén resulta útil, pois recupera a estrutura inicial tras unha deformación;
pouca densidade: isto permítelle flotar, o que fai un complemento ideal na práctica da pesca;
durabilidade: baixo pouco coidado, o seu grao de putrefacción e biodegradación é moi baixo, tendo poucos inimigos microbióticos naturais;
Os seus usos máis comúns son como rollas para selar botellas, pezas industriais pequenas e de características moi especiais (xuntas, amortecedores) e material de decoración (a súa cor e textura permiten a creación de ambientes moi cálidos, coma no uso da madeira). O seu uso está restrinxido polo seu prezo moito maior cós materiais sintéticos, pero o seu rendemento e duración son moito maiores.
Corullón

Corullón é un concello da provincia de León que cobre unha superficie de 78, 5 km², na que vivían 858 habitantes en 2022, unha baixada fronte os 1. 151 habitantes do ano 2004, cunha densidade de poboación de 14, 66 h/km². É considerado tradicionalmente como un dos 48 concellos da Galicia estremeira. Parroquias
Cadafresnas
Corullón
Dragonte
Horta
Ornixa
Os Mazos
Melezna
Viariz
Vilagroi
Corvera, Asturias

Corvera é un concello do Principado de Asturias. No ano 2006 tiña 15. 787 habitantes repartidos en 46, 01 km². Demografía
Evolución da poboación de Corvera ó longo do século XX: Política
A alcaldía de Corvera corresponde ao PSOE, en coalición con EU. Na súa elección recibiu o apoio de 2 dos 3 concelleiros do PP.