proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Craniados

O dos craniados (Craniata), ás veces denominado craniotas (Craniota), é un clado proposto do filo dos cordados, sen categoría taxonómica, que inclúe dous grupos viventes, os mixíns (Myxini) e os vertebrados (Vertebrata), que á súa vez comprende os hiperoartios (Hyperoartia) —entre eles as lampreas— e os gnatóstomos (Gnatostomata) ou vertebrados con mandíbulas. Abarca, por tanto, todos os animais con cranio, xa sexa este óseo ou cartilaxinoso, feito do que deriva o seu nome.
O termo craniados propúxose para substituír o antigo uso do termo vertebrados (vertebrados en sentido amplo). A principal diferenza entre a antiga e a nova interpretación de "vertebrados" é que os mixíns quedan fóra dos vertebrados en sentido estrito, xa que carecen de verdadeiras vértebras. O termo Vertebrata debe usarse en sentido estrito para incluír só aos craniados con auténticas vértebras (lampreas e vertebrados con mandíbulas), tal como se pon de manifesto no seguinte cladograma: O termo "Vertebrata", usado en sentido amplo, é sinónimo de "Craniata", e inclúe os mixíns, que non posúen auténticas vértebras; si usamos Vertebrata en sentido estrito (só os cordados con vértebras), debe excluirse dito grupo. Porén, hai evidencias que xustifican que os mixíns deben ser incluídos entre os vertebrados. Características
As principais características dos craniados son: Cranio inicialmente cartilaxinoso e fibroso.
Cerebro dividido en cinco partes, rombencéfalo, metencéfalo, mesencéfalo, diencéfalo e telencéfalo, que se continúa posteriormente nunha medula espiñal.
Con polo menos sete nervios craniais: nervio olfactorio (I), nervio óptico (II), nervio trixémino (V), nervio facial (VII), nervio auditivo (VIII), nervio glosofarínxeo (IX) e nervio vago (X).
Presenza da liña lateral, órgano sensorial usado para detectar o movemento e a vibración da auga circundante (ausente nos amniotas).
Presenza de hipófise.
Presenza de aleta caudal (que desaparece nos tetrápodos).
Aparello circulatorio composto por arterias, veas e capilares.
Corazón en posición ventral con polo menos dúas cámaras, atrio (aurícula) e ventrículo.
Con páncreas (inicialmente disperso ao longo da parte anterior do tubo dixestivo), glándula produtora de enzimas e hormonas (glicagón e insulina) que regulan o nivel de glicosa no sangue (glicemia).
Con fígado con diversas funcións metabólicas, entre elas segregar bile
Con riles, cuxa unidade funcional é o nefrón.
Con polo menos un canal semicircular no oído interno Árbore filoxenética
Deuteróstomos
Cordados
Cefalocordados
Olfactores
Urocordados
Craniados
Myxini
Vertebrados
Petromizontiformes
Gnatóstomos (vertebrados con mmadíbulas)
Condrictios (peixes cartilaxinosos)
Osteíctios (peixes óseos)
Actinopterixios (peixes con aletas radiadas)
Sarcopterixios (peixes conb naletas carnosas)
Actinistios (celacanto)
Ripidistios
Dipneustos
Tetrápodos
Lisanfibios
Amniotas
Saurópsidos
Anápsidos
Testudines (tartarugas)
Diápsidos
Lepidosauria
Sphenodontida (tuátara)
Squamata (serpes)
Archosauromorpha
Crocodylia (crocodilos)
Saurisquios
Aves
Sinápsidos (dos que derivaron os Mamíferos)
Crank

Crank é un filme estadounidense de 2006, escrito e dirixido por Mark Neveldine e Brian Taylor. Está protagonizado por Jason Statham, Amy Smart, Efren Ramirez e Dwight Yoakam. Estreouse nos Estados Unidos o 1 de setembro de 2006. O filme foi clasificado cun "R" pola MPAA pola violencia, linguaxe, sexualidade e o consumo de drogas.
Tivo unha secuela, Crank: High Voltage, estreada en 2009. Sinopse
Un sicario profesional, Chev Chelios érguese mareado e con visión borrosa. Atopa un DVD que ten escrito "fuck you". Chelios pono no reprodutor de DVD, e sae un gánster inimigo seu, Verona, dicindo que lle inxectaron mentres estaba inconsciente un veleno que logo o matará, mais se segrega adrenalina seguirá vivindo. Así pois o protagonista tense que manter en movemento ou perecerá. Elenco
Jason Statham como Chev Chelios
Amy Smart como Eve Lydon
Jose Pablo Cantillo como Ricky Verona
Carlos Sanz como Carlito
Dwight Yoakam como Doc Miles
Efren Ramirez como Kaylo
Keone Young como Don Kim
Reno Wilson como Orlando
Sam Witwer como Henchman
Jay Xcala como Alex Verona
Chester Bennington como cliente da farmacia (cameo)
Glenn Howerton como doutor
Noel Gugliemi as Warehouse Rooftop Hood Banda sonora
A banda sonora da película saíu o 22 de agosto de 2006.
Inclúe as seguintes pistas: A Warrior's Death
"Metal Health" de Quiet Riot
Nasal Spray
"Trix Are for Kids" de The Crowd
You Stop, You Die
"Bandera" de Control Machete
Small Children
"New Noise" de Refused
Chinese Sh*t
"China Town" de Paul Haslinger
Hardcore Sh*t
"Kill All The White Man" de NOFX
"Vitamin" de Incubus
Dipsy Doodle
"Everybody's Talkin" de Harry Nilsson
Adrenaline Junkie
"Turn Me Loose" de Loverboy
"Haitian Cab Ride" de Paul Haslinger
"Achy Breaky Heart" de Jarrett & Long
Check List
"Adrenalina" de David Rolas
I Kill People
"Bring Us Bullets" de Rocket from the Crypt
Eve's Machine
"Let's Get It On" de Gerald Levert
"Does She Know? " de Paul Haslinger
"Stayin' Alive" de The Sleeping
How Much?
"Meva Juan" de Roberto Tuscan Feat. Erica Garcia
Juice Me
"Guasa, Guasa" de Tego Calderón
It's a Miracle
"Miracles" de Jefferson Starship
Craqueamento

En química, o craqueo ou craqueamento, é un proceso no que moléculas orgánicas complexas (como queróxenos ou hidrocarburos pesados) descompoñen en moléculas máis simples (por exemplo, hidrocarburos lixeiros) ao romper os seus enlaces C-C. A velocidade do proceso de craqueamento e o tempo que tarda en formarse os produtos finais dependen moito da temperatura e dos catalizadores existentes. O cracking é a descomposición dun alcano grande en alcanos máis pequenos e máis útiles e un alqueno.
O craqueo emprégase no petróleo para formar produtos "lixeiros" como a gasolina.
Normalmente produce un alcano de cadea curta e un alqueno de cadea longa. Os hidrocarburos son compostos que só conteñen átomos de carbono e hidróxeno. Terminoloxía
O termo provén do inglés crack / cracking, (quebrar), pois é iso o que acontece: québranse moléculas longas en moléculas menores. O craqueamento tamén é coñecido ás veces como pirólise, pero esta realízase en ausencia completa de osíxeno.
Crash (filme de 2004)

Crash é un filme estadounidense dirixido por Paul Haggis, que se estreou no 2004, galardoado con tres premios Oscar e dous premios BAFTA. Sinopse
O descubrimento nunha cuneta do corpo dun home brutalmente asasinado fará que as vidas de varias persoas se entrecrucen na cidade dos Ánxeles. Un policía veterano e racista, o seu compañeiro novato e idealista, a esposa do fiscal do distrito, un tendeiro iraniano, unha parella afroamericana adiñeirada. .. Entre estes personaxes xurdirán tensións raciais, relixiosas e sociais que ilustran a caótica vida dos habitantes dos Estados Unidos. Personaxes
Sandra Bullock como Jean Cabot
Thandie Newton como Christine Thayer
Don Cheadle como Graham Waters
Matt Dillon como Matt Ryan
Jennifer Esposito como Ría
William Fichtner como Jake Flanagan
Brendan Fraser como Rick Cabot
Ryan Phillippe como Tom Hanson
Terrence Howard como Cameron Thayer
Ludacris como Anthony
Michael Peña como Daniel Ruiz
Shaun Toub como Fahrad
Art Chudabala como Ken Ho
William Fichtner como Jake Flanagan
Loretta Devine como Shaniqua
Bahar Soomekh como Dorri
Keith David como Tenente Dixon Galardóns e nomeamentos
2005: 3 Oscars: Óscar ó mellor filme, guión orixinal, montaxe. 6 Nomeamentos.
2005: 2 nomeamentos ó Globo de Ouro: Mellor actor secundario (Matt Dillon), guión.
2005: BAFTA: Mellor actriz secundaria, guión. 9 nomeamentos.
2005: National Board of Review: Mellor actor secundario (Terrence Howard)
2005: Premios David di Donatello: Mellor película estranxeira.
Crataegus

Para outros usos véxase Estripeiro Crataegus é o nome científico dun dos dous xéneros nos que se dividen os espiños, un clado grande de arbustos e de árbores miñudas na familia Rosaceae, naturais das rexións temperadas do Hemisferio Norte en Europa, Asia e América do Norte. É a flor do estado de Missouri. En galego coñécense coma espiñeiros, espiños, estripeiros ou estripos.
Caracterízanse polos seus froitos miúdos, semellantes a un pero e as súas pólas espiñentas. O xénero relaciónase co asiático Rhaphiolepis. En Galiza é común a especie Crataegus monogyna (o estripeiro común). Descrición
Estes arbustos ou arboriñas, medran na súa maioría até os 5–15 m de alto, . Posúen froitos miúdos en forma de pomo e (normalmente) teñen pólas espiñentas. O tipo máis habitual ten a casca cinsenta nos exemplares novos, desenvolvendo fendas lonxitudinais con cristas estreitiñas nas árbores máis idosas.
As espiñas son poliñas miúdas apuntadas que se alzan quer doutras pólas, quer dende o toro, e teñen tipicamente 1–3 cm de longo (téñense documentdo de até 11, 5 cm nun caso. page 97) As follas medran en espiral dispostas en longas pólas, e en acios nos gomos con espiñas ou ramiñas. As follas da meirande parte das especies teñen bordos lobulados ou serrados e son dunha forma algo variábel. O froito ten forma de baga, mais estruturalmente é un pomo que contén de 1 a 5 sementes que se asemellan á carabuña das ameixas, pexegos etc. que son froitos drupáceos na mesma subfamilia. Ecoloxía
Os estripos fornecen alimento e acubillo a moitas especies de aves e mamíferos. As flores son importantes para moitos insectos que se alimentan do néctar. Os espiñeiros tamén son alimento de larvas dun gran número de lepidópteros, sendo moi importantes para a vida silvestre no inverno, particularmente túrdidos e bombicílidos; estes paxaros comen dos estripeiro e espallan as sementes coas súas deposicións.
Moitas especies e híbridos úsanse coma ornamentais. O estripeiro común europeo, común en Galiza, úsase amplamente en Europa como sebe. En Galiza este uso non é común, empregándose tradicionalmente a árbore coma patrón para enxertar froiteiras. Téñense seleccionado varios cultivares da especie Crataegus laevigata polas súas flores rosas ou vermellas. Taxonomía
O número de especies no xénero depende da interpretación taxonómica. Algúns botánicos noutrora recoñeceron milleiros de especies, moitas das cales son, realmente, microespecies apomícticas. Calcúlase que un número razoábel serían 200 especies, porén non queda claro cantas cómpre recoñecer, por mor a que "unha grande anaco da sinonimia, especialmente nos Crataegus de América do Norte, aínda non se arranxou. "
Crates de Atenas (filósofo)

Crates de Atenas (en grego antigo Κράτης, en latín Crates), finado polo 268-264 a. C. , fillo de Antíxenes, foi un filósofo grego discípulo, amante e amigo de Polemón de Atenas, e o seu sucesor como escolarca na Academia ao redor do -270. Segundo Dióxenes Laercio, que reproduce un epigrama de Antágoras de Rodas, compartían filosofía, compartían casa e mesmo compartiron tumba.
Arcesilao de Pitana foi o seu discípulo. Deixara a escola de Teofrasto para incorporarse á de Crates. Dióxenes Laercio dixo que Crates sempre tiña unha mesa posta na casa de Crántor de Soli, e que ambos convivían amorosamente con Arcesilao. Cando Crates morreu deixou escritos varios libros.
Os seus discípulos máis insignes foron, ademais do filósofo Arcesilao, Teodoro Ateo (fundador dunha seita filosófica), Bión de Borístenes e tamén Crántor de Soli. Obras
Os seus escritos perdéronse, mais Dióxenes Laercio comentou que trataban sobre filosofía, obras de teatro e comedias e algunhas eran coleccións de discursos, pero seguramente os discursos eran de Crates de Trales.
Crates de Tebas

Crates de Tebas, nado en Tebas no 368 a. C. e finado no 288 a. C. , foi un filósofo grego discípulo de Dióxenes de Sinope e seguidor, como el, da escola cínica.
Crates foi o discípulo máis notable de Dióxenes de Sinope. O seu alumno máis famoso foi Zenón de Citio, fundador do estoicismo. Por iso considerase o nexo entre a escola cínica e o estoicismo. Traxectoria
Naceu en Tebas no ano 368 a. C. De moi novo estableceuse en Atenas, onde coñeceu a Dióxenes. Era un cidadán de clase alta que renunciou a todo (riquezas e posición social) para abrazar ao cinismo. Como conta Dióxenes Laercio, Crates doou á cidade unha grandiosa fortuna e adoptou, xunto a súa esposa Hiparquía, a vida de mendigo que era característica dos cínicos. O seu trato coa xente era moi distinto do do seu mestre, era amable e respectuoso; chamábano "O Filántropo". Defendía os puntos de vista da escola cínica cun estilo menos agresivo que o de Dióxenes. Segundo Dióxenes Laercio, abría as portas das casas para exhortar ao seus moradores, de aí o seu outro sobrenome "O Abreportas". Outros din que era a xente a que o convidaba ás súas casas para dialogar con el e recibir o seu consello. Coa súa palabra e cos seus actos, predicaba a autarquía e a sinxeleza como único camiño para alcanzar unha vida feliz. A sinxeleza implicaba quedar só co mínimo, desprendéndose da familia, da propiedade, dos costumes sociais e mesmo das propias opinións.
Crates tivo un discípulo, o seu cuñado Metrocles.
Segundo a tradición, tivo con Alexandre Magno unha actitude similar á de Dióxenes: cando o emperador lle preguntou se quería que reconstruíran a cidade, respondeu: «Para que reconstruíla? » Obras
Escribiu numerosas obras literarias, a maioría en verso. Mediante elas, nun ton por momentos humorístico e por momentos serio, buscou difundir o cinismo.
Craveiro da India

O craveiro (Syzygium aromaticum) é unha árbore nativa das illas Molucas, na Indonesia. Dos seus gomos extráese o cravo empregado coma condimento. Características
Actualmente é cultivado noutras partes do mundo, coma a illa de Madagascar e de Granada.
O botón da súa flor, seco, utilízase como especia desde a antigüidade, empregado en gastronomía e na preparación de menciñas. O seu aceite ten propiedades antisépticas, sendo bastante utilizado en odontoloxía. Era unha das especias máis valoradas, no mercado do inicio do século XVI un quilo de cravo equivalía a sete gramas de ouro. Gastronomía
A flor do craveiro é usada como tempero desde a antigüidade: era unha das mercadorías, entre as especias da China, que motivaran innumerables viaxes de navegantes europeos para o continente asiático. Na China, os cravos usábanse non só coma condimento, senón tamén coma antiséptico bucal: calquera que tivese audiencia co emperador precisaba mascar cravos para previr o mal hálito. Os viaxantes árabes vendían cravos na Europa xa no Imperio Romano. Fume
Os principais consumidores de cravo, no mundo, son os habitantes da Indonesia, responsable do consumo de máis do 50% da produción mundial. Mais o principal uso desta planta non é o gastronómico, senón a confección de cigarros aromatizados con craveiro, aló extremadamente populares, a punto de se afirmar que todo o país, en virtude deste hábito, parece estar perfumado co lene e característico aroma do cravo. Medicina
O contido total de aceite en cravos (de boa calidade) chega ao 15%. O aceite está composto, basicamente, por euxenol (do 70 ao 80%), acetato de euxenol (15%) e beta-cariofileno (do 5 ao 12%).
Este aceite úsase como materia prima na industria farmacéutica, cosmética e odontolóxica. Emprégase desde hai máis de 2. 000 anos como planta medicinal. Os chineses crían no seu poder afrodisíaco. O aceite de cravo é un potente antiséptico. Os seus efectos medicinais comprenden o tratamento de náuseas, flatulencias, indixestión, diarrea, ten propiedades bactericidas e úsase tamén como anestésico e antiséptico para o alivio de dores de dentes. O Profesor Gary Elmer, Ph. D. do departamento de Química Médica da Escola de Farmacia da Universidade de Washington, en Seattle, salienta que "o euxenol realmente mata virus e bacterias".
Cravo

En enxeñaría, carpintaría e construción, un cravo é un obxecto delgado, alongado e duro semellante aos alfinetes, cunha punta de metal ou aliaxe usado como sistema de fixación. Antigamente eran de ferro forxado; na actualidade os cravos son dunha aliaxe de aceiro, adoito tratada para combater os efectos da corrosión en condicións severas ou mellorar a adhesión.
O normal é chantar os cravos na peza coa axuda dun martelo ou unha pistola de cravos pneumática. Os cravos manteñen os materiais xuntos por medio da fricción na dirección do eixe e tensión de corte lateralmente.
Creacionismo científico

O creacionismo científico ou ciencia da creación é unha rama do creacionismo, especialmente o biblicista, que procura fornecer de soporte científico ao mito do Xénese e refutar feitos científicos, teorías e paradigmas sobre a historia da Terra, cosmoloxía e evolución biolóxica.
Os seus principais propoñentes son fundamentalistas cristiáns dos Estados Unidos que tratan de probar a teoría da inerrancia bíblica.
O creacionismo científico está considerado como unha pseudociencia, xa que non foi capaz de producir hipóteses científicas que se poidan probar e verificar, aínda que pretenda presentarse como unha rama científica lexítima.
Creampie

O Creampie é unha modalidade do cinema pornográfico na que logo de exacular un home dentro da vaxina ou ano da súa ou do seu compañeiro sexual, retira o pene e obsérvase o escorregamento do seme a través dos mesmos orificios.
É un recurso utilizado no cinema pornográfico duro como alternativa á visualización polo espectador da exaculación externa clásica. Nestes casos o momento da exaculación non se pode gravar pola cámera ao producirse internamente, pero en cambio o espectador pode posteriormente ver como o esperma é expulsado lentamente ó exterior a través de contraccións dos músculos vaxinais ou do esfínter anal. Para gravar estas prácticas utilízase xeralmente o zoom, xa que as imaxes finais son enfocadas en primeirísimo plano.
Unha práctica asociada ó creampie é o felching, que se produce cando o esperma evacuado é lambido ou inxerido por outra persoa.
Ao ser unha práctica sexual que non utiliza protección pode resultar en riscos para a saúde ante as enfermidades de transmisión sexual.
Creative Commons

Creative Commons (bens "Comúns Creativos") é unha Organización Non-Gobernamental (ONG), sen fins de lucro, que foi fundada e presidida orixinalmente por Laurence Lessing, profesor de dereito na Universidade Stanford e especialista en ciberdereitos. O director xeral é o empresario xaponés Joichi Ito, que aventurou que "Creative Commons converterase nunha organización de estándares dos dereitos de autor". Obxectivos e servizos
Esta organización desenvolve plans para axudar a reducir as barreiras legais da creatividade por medio de nova lexislación e as novas tecnoloxías.
Creative Commons está inspirada na licenza GPL (General Public License) da Free Software Foundation. A idea principal é posibilitar un modelo legal con ferramentas informáticas para así facilitar a distribución e o uso de contidos para o dominio público.
Ofrece unha serie de licenzas, cada unha con diferentes configuracións ou principios, como o dereito de autor orixinal para dar liberdade para citar a súa obra, reproducila, crear obras derivadas, ofrecela de xeito público e con diferentes restricións como non permitir o uso comercial ou respectar a autoría orixinal.
Unha das licenzas ofrecidas por Creative Commons é a licenza "Developing Nations" (Nacións en Desenvolvemento). Esta licenza permite que os dereitos de autor e regalías polas obras se cobren só nos países desenvoltos do primeiro mundo, mentres se ofrecen de xeito aberto nos países en vías de desenvolvemento.
Orixinalmente foron redactadas en inglés, mais despois adaptáronse a varias lexislacións arredor do mundo. Entre outras linguas, foron traducidas ó castelán, portugués, catalán e están sendo ó galego a través do proxecto International Commons. A nivel iberoamericano hai varios países involucrados no proceso: Brasil, España, Chile e a Arxentina, con licenzas traducidas e en funcionamento, e Perú, México, Colombia (entre outros) en proceso de tradución e posta en funcionamento. Licenzas
Public Domain ou Dominio público
Developing Nations
Recombo
Founder's Copyright
Licenzas Creative Commons
CC-GNU GPL
CC-GNU LGPL
Share Music ou Música compartida
Creative Technology

Creative Technology é un fabricante de produtos multimedia para ordenador con sede en Singapur, onde Sim Wong Hoo a fundou o 1 de xullo de 1981. Na actualidade mantén a máis de 5000 empregados en todo o mundo e uns ingresos de 32 millóns de dólares.
Creba Socialista

Creba Socialista foi un espazo de encontros e debates de persoas con vontade socialista (comunista) que antecedeu a Coordinadora da Mocidade Socialista (CMS), primeira organización do Movemento Socialista en Galicia. Presentouse en Santiago de Compostela o 27 de abril de 2024. Ideoloxía
Nas súas campañas enfatizaron a necesidade dunha ruptura política coa socialdemocracia, sostendo unha forte crítica á esquerda reformista e ao nacionalismo galego. Puxeron tamén o foco na necesidade da independencia de clase e no camiño cara á construción do Partido Comunista. [Cómpre referencia]
Crecemento económico

O crecemento económico é o aumento da renda ou valor de bens e servizos finais producidos por unha economía (xeralmente dun país ou dunha rexión) en determinado período (xeralmente nun ano).
A grandes liñas, o crecemento económico refírese ao incremento de certos indicadores, como a produción de bens e servizos, o maior consumo de enerxía, o aforro, o investimento, unha balanza comercial favorable, o aumento do consumo per cápita, etc. A mellora destes indicadores debería levar teoricamente a unha alza nos estándares de vida da poboación. Medida do crecemento económico
Polo xeral, o crecemento económico mídese en porcentaxe de aumento do Produto Interno Bruto real ("real" significa "axustado por inflación") e pode dividirse en cinco compoñentes: crecemento en poboación
produción por unidade de insumo de traballo (produtividade laboral),
horas traballadas (intensidade),
porcentaxe da poboación en idade de traballar que realmente traballa (taxa de participación) e
proporción da poboación en idade de traballar con respecto á poboación total (demografía). Aritmética de crecementos parciais
O crecemento total nun período composto de varios períodos parciais é lixeiramente superior á suma dos crecementos dos períodos parciais. Exemplos: Se unha economía presenta un crecemento dun 2, 0 % cada un do catro trimestres dun ano, o crecemento anual desa economía será aproximadamente 8, 24 % (obsérvese que 1. 021. 021. 021. 021. 08243216).
Se os crecementos trimestrais respectivos son 1, 0 %, 2, 0 %, 3, 0 % e 4, 0 %, o crecemento anual desa economía será aproximadamente 10, 36 % (obsérvese que 1. 011. 021. 031. 041. 10355024) Principais factores do crecemento económico
O crecemento económico é causado por diversos cambios na economía. Nun período de tempo, algún dos factores poden ser máis importantes que outros. Os principais factores do crecemento económico son: recursos naturais, recursos humanos, acumulación de capital, cambio tecnolóxico, innovación e estabilidade socio-política.
Aínda que os recursos naturais afectaron fortemente o crecemento económico pasado, actualmente o seu impacto na variación do produto é limitado. Nas economías actuais o factor máis importante é o capital humano enfocado na innovación que produza (ou adopte) novos avances e efectúen un cambio tecnolóxico que aumente a produtividade.
Crecemento natural

O crecemento natural ou crecemento vexetativo é a diferenza entre o número de nados e o número de falecidos. Características
Se o número de nados é superior ao número de mortos dise que a taxa de natalidade é maior á de mortalidade, é dicir a poboación aumenta; cando as defuncións superan aos nacementos a poboación diminúe. O crecemento natural calcúlase restándolle aos nacidos os mortos. A taxa de crecemento vexetativo considérase alta se supera o 2%, moderada se se atopa entre o 1% e o 2%, e baixa se é inferior ao 1%. Para determinar o crecemento da poboación, os demógrafos e outros especialistas utilizaron as taxas de mortalidade e de natalidade é dicir o número de nacementos e de defunción por cada mil habitantes durante un ano. Ambos os dous indicadores constitúen o que se coñece como crecemento natural. Tipos
Os tipos de crecemento natural son: Crecemento natural positivo: Xérase cando hai máis nacidos que mortos.
Crecemento natural negativo: Xérase cando hai maior cantidade de mortos que de nados.
Crecemento natural neutro: Xérase cando hai a mesma cantidade de nados que de mortos.
Crecente Fértil

O Crecente Fértil é unha rexión histórica no Oriente que abrangue o Antigo Exipto, o Levante, e Mesopotamia. A expresión "Crecente Fértil" foi creada polo arqueólogo da Universidade de Chicago James Henry Breasted en 1906 para describir o arco xeográfico formado polas áreas xeográficas do Próximo Oriente que van desde Elam e Mesopotamia ao leste, até Exipto e Nubia ao oeste, e chegando ao sur do Cáucaso e da Anatolia e á Siria.
Hoxe en día prefírese non empregar esta denominación, xa que mestura indebidamente culturas heteroxéneas e non se corresponde coas visións do mundo que tiñan os habitantes destas culturas.
Bañado polos ríos Nilo, Xordán, Éufrates e Tigris e cubrindo unha superficie de entre 400. 000 e 500. 000 km², a rexión esténdese desde a costa oriental do mar Mediterráneo a través do norte do Deserto de Siria e polo Jazirah e Mesopotamia ata o Golfo Pérsico. Estas áreas correspóndense cos actuais Exipto, Israel, Palestina e Líbano e partes de Xordania, Siria, Iraq, sueste de Turquía e suroeste de Irán. A poboación actual é de 40 a 50 millóns de persoas. O Crecente Fértil ten un arquivo impresionante de actividade humana pretérita. Ademais de existir varios sitios arqueolóxicos con restos óseos e culturais do home pre-moderno (e. g. na cova de Kebara en Israel), de cazadores-recolectores do Plistoceno tardío e de cazadores-recolectores semisedentarios do Epipaleolítico (os Natufianos), esta área é máis coñecida polos seus sitios arqueolóxicos relacionados coas orixes da agricultura. A zona occidental arredor dos ríos Xordán e Éufrates superior veu nacer os primeiros asentamentos agrícolas neolíticos coñecidos (denominados Neolítico precerámico A), que data de hai uns 11. 000 anos (e inclúe sitios arqueolóxicos coma o de Xericó). Esta rexión, ao longo de Mesopotamia (que está ao leste do Crecente Fértil, entre os ríos Tigris e Éufrates), tamén veu a irrupción das máis antigas sociedades complexas durante a Idade de Bronce. Tamén nesta rexión hai evidencia antiga de escritura e da formación de sociedades estatais. Isto fíxolle gañar a esta rexión o sobrenome de "O berce da Civilización. "
Desde a Idade de Bronce, a fertilidade natural da rexión ampliouse grandemente mediante obras de irrigación, das que segue a depender gran cantidade da súa produción agrícola.
Sendo como son tan cruciais no crecemento da civilización no Crecente Fértil, os ríos non foron o único factor da precocidade da zona. O Crecente Fértil tiña un clima que propiciaba a evolución de moitas plantas anuais, que producen máis sementes comestíbeis cás perennes, e a tremenda variedade de elevación da rexión deu pé a antigos experimentos de cultivo de moitas plantas comestíbeis. O máis importante, o Crecente Fértil posuía os proxenitores salvaxes das oito especies importantes na agricultura antiga (isto é: os proxenitores salvaxes de dúas variedades de trigo, cebada, liño, garavanzo, chícharo, lentella, ervella amarga), e de catro das cinco especies máis importantes de animais domesticados - vacas, cabras, ovella, e porcos - e a quinta especie, o cabalo, vivía nas súas proximidades.
Crecente e estrela

A crecente e estrela é un símbolo que consiste nunha lúa crecente cunha estrela xunto ao seu lado cóncavo. Na súa forma moderna a estrela usualmente ten cinco puntas. Tamén os dous signos xuntos representan polo xeral ao islam, pero son de principio tradicionais símbolos da identidade turca.
En Unicode, a "Crecente e estrela" é U+262A (☪).
Os países cuxas bandeiras representan este símbolo son: Outros movementos políticos tomaron a crecente e estrela como icona: Outros países que teñen unha crecente e algunhas estrelas sobre as súas bandeiras son:
Creep

Creep ou reptación defínese como movemento lento e continuo, está relacionado cos movementos gravitacionais de ladeira, da capa superficial do terreo.
Este movemento prodúcese pola ascensión-caída do terreo debido a humidade e desecamento. Cando hai humidade o terreo incha elevándose e cando seca cae. este movemento apréciase na vexetación, observamos os troncos das árbores torcidos polo desvío do terreo.
Cremalleira

A cremalleira é un tipo de peche aplicado na industria da confección. Foi inventada en 1893 polo estadounidense Whitcomb Judson. Consiste en dúas tiras de xénero cunha continua repetición de ganchos de unión con certa rixidez xeral, e dun simple aparato de unión. Estes ganchos, ao seren abertos e xuntados de forma contraria, fican unidos xa que non teñen suficiente espazo para se desprazaren debido a que o anterior está unido. O sistema de unión consiste simplemente de dúas cámaras que se xuntan, variando o ángulo para producir a separación dos ganchos. Ao ser aberto, este obriga aos ganchos a entrar da forma correcta na bifurcación para logo unir ambas as dúas fileiras de ganchos. Ao pechalo, fai a inversa xa que aproveita a mesma bifurcación que dada polo ángulo para que os ganchos se separen tal como o faría a auga na bifurcación dun río. Trátase dun mecanismo moi común que serve para permitir a unión de dous téxtiles por vontade do usuario doadamente.
Cremona

Cremona (Cremùna no dialecto cremonés) é unha cidade lombarda de 72. 415 habitantes (2009), capital da provincia homónima.
Ten lindes cos concellos de Bonemerse, Castelverde, Castelvetro Piacentino (PC), Gadesco-Pieve Delmona, Gerre de' Caprioli, Malagnino, Monticelli d'Ongina (PC), Persico Dosimo, Sesto ed Uniti, Spinadesco, Stagno Lombardo.
Crenzas sobre vampiros

Ao longo da historia e en numerosas culturas apareceron diversas crenzas sobre vampiros, tanto na mitoloxía como no folclore de pobos moi diferentes entre si. Culturas como a mesopotámica, a xudía, a grega e a romana inclúen dentro das súas mitoloxías contos acerca de entidades demoníacas e espíritos sedentos de sangue que se consideran precursores dos vampiros modernos.
Con todo, a pesar da existencia de mitos acerca destas criaturas na antigüidade, o folclore da entidade que hoxe coñecemos como vampiro se orixina case exclusivamente a partir de principios do século XVIII no sueste de Europa.
A universalidade do mito do vampiro levou a algúns autores a relacionar os elementos comúns destas crenzas cos arquetipos universais, especialmente a morte, e é considerado un dos elementos ancestrais constituíntes do inconsciente colectivo, no cal conflúen diversos medos, como á escuridade ou a enfermidade. Desde unha perspectiva psicanalítica, o vampiro é considerado unha sublimación do narcisismo e o complexo de castración, cunha forte carga sexual.
Partindo normalmente do centro e o leste de Europa, durante os séculos XVIII e XIX circularon libremente numerosas lendas sobre estas criaturas mitolóxicas, conformando mitos tan completos e numerosos que influíron definitivamente no resto de tradicións europeas, sobre todo grazas á literatura gótica e os relatos de Bram Stoker e Sheridan Le Fanu. Estas tradicións seguen sendo reinterpretadas na literatura e o cine actuais.
Outras tradicións alleas á influencia europea, como as propias de Asia, África ou a América precolombiana, combináronse co vampiro europeo, facendo difícil a distinción entre as crenzas autóctonas e as derivadas do intercambio cultural. O folclore propio de poboacións dispersas en numerosos países, como os romaníes ou os xudeus, que inclúen tradicións sobre espíritos malvados similares aos vampiros, axudaron a expandir o mito ata conformar un conxunto firme de tradicións ao que se dedicaron moitos estudos desde as máis diversas disciplinas.
Crepúsculo

O crepúsculo ou entre lusco e fusco é o momento antes da saída ou logo da posta do Sol en que se pode ver a súa luz, debido á refracción pola atmosfera dos raios luminosos do Sol. Devandita difusión alarga o día, tanto pola mañá antes do amencer, como pola tarde despois do ocaso: Crepúsculo matutino: ocorre antes da saída do Sol e chámase tamén aurora ou alba.
Crepúsculo vespertino: ocorre trala posta do Sol. Fases de crepúsculo
O crepúsculo sucédese en tres fases: Crepúsculo civil: desde que se pon o Sol ata que o seu altura é -6º. Vense as estrelas da primeira magnitude e algúns planetas.
Crepúsculo náutico: ata que a altura é -12º. Neste tempo fanse visibles as estrelas náuticas da primeira e segunda magnitude, co que recoñecen as principais constelacións. Distínguese o horizonte no mar. Os mariños de outrora podían utilizar aínda o sextante para determinar a súa posición.
Crepúsculo astronómico: ata que a altura é -18º. Fanse visibles a primeira ollada as estrelas da sexta magnitude.
Creseida

Creseida é a denominación das moedas da Antiga Grecia con valor dun estatero cuñadas en ouro, electro e prata no século VI a. de C. no Reino de Lidia, na Asia Menor, baixo a autoridade do seu derradeiro monarca, Creso (ca. 561-547 a. de C. ), de quen toman o nome. Caracterización
Os primeiros estateros de Creso cuñáronse en electro, unha aliaxe de prata e ouro pobre neste último metal, e tiñan un peso de arredor de 14, 3 gramos. Mais adiante emitíronse tamén en ouro e en prata puros, aínda que xa cun peso inferior.
Unha característica da tipoloxía das creseidas é o feito de estaren cuñadas en discos de groso calibre e con forma ovoide. Os seus anversos caracterizábanse preferentemente pola representación de anomais; as máis frecuentes eran o touro e o león en loita, o león en solitario e o cabalo.
Os seus reversos estaban sempre ocupados por un ou dous cadrados incusos gravados mediante golpe de punzón.
Xa na Antigüidade, estimábase que estas moedas eran as primeiras que existiran. Os Lidios, segundo Heródoto "foron os primeiros homes que adoitaron cuñar moedas de ouro e de prata". E tamén Xenófanes expresaba a mesma opinión. Creseidas aqueménidas
Cando Ciro o Grande, rei do Imperio Aqueménida, invadiu Lidia e toda a Asia Menor, adoptou o sistema bimetálico introducido por Creso e continuou coas cuñaxes de ouro e de prata en Sardes seguindo o modelo da creseida ata arredor de 520 a. de C. O deseño dos animais neste período era máis ríxido, menos natural que o das emisións orixinais lidias.
Algunhas destas moedas foron atopadas en moi boas condicións no coñecido como Tesouro de Apadana, achado baixo os cimentos do palacio de Apadana en Persépole, datado ca. 515 a. de C. , o que confirma que as moedas foran cuñadas non recentemente baixo administración aqueménida.
Crespina

A crespina é un toucado feminino similar á cofia empregado para recoller o cabelo. De orixe bizantina, coñécese o seu uso en Alemaña desde o século XII e en Francia a comezos do século XIII. Descrición
A moda de recoller o cabelo cunha tela a xeito de rede xeneralizouse en todo o occidente cristián a partir do século XIII. Un dos toucados utilizados para este cometido era a crespina. A crespina recollía toda a masa de cabelo nunha rede ou bolsa, que ficaba así suspendido sobre o pescozo.
Os materiais da crespina variaban en función do seu uso e a clase social da persoa portadora. Consérvanse crespinas configuradas con simple pano áspero propias das mulleres da clase traballadora e outras de fío, liño claro, fío de ouro e ornamentadas con xoias pertencentes a mulleres das clases nobiliarias.
Cresques Abraham

Cresques Abraham, nado en Palma o 11 de xullo de 1325 e finado na mesma cidade en marzo de 1387, foi un cartógrafo mallorquino de orixe xudía. Traxectoria
Foi reloxeiro e construtor de instrumentos náuticos. Protexido polos reis Pedro IV, Xoán I e Martiño I, deixou un gran número de cartas xeográficas feitas por el, agora perdidas. Porén sonlle atribuídas algunhas cartas anónimas, como o notable Atlas Catalán de 1375, na elaboración do cal el foi axudado polo seu fillo Jafudà Cresques.
A súa vida é pouco coñecida. Foi un dos xefes da liña da escola mallorquina de cartografía, dos cales o momento álxido está situado no século XIV. Era mestre de cartas do rei de Aragón. O feito de que sexa o autor do Atlas Catalán, presente en coleccións do rei de Francia Carlos V en 1380, aínda é incerto. Pero ten satisfeitos ordes similares para os reis de castela e Aragón nos anos 1380. O seu fillo Jafudà Cresques, chamado Jaume Riba (Jacobus Ribes) tras a súa conversión ó catolicismo en 1391, foi un profesor de cartas náuticas da coroa de Aragón. Distincións
Ó norte da illa de Mallorca, unha montaña somerxida leva o nome de monte dos Cresques, en homenaxe a el e ó seu fillo.
Creta (xeoloxía)

A xiz, xiz de Creta, pedra calcaria de Creta ou só creta é unha rocha sedimentaria branca, porosa e branda de orixe orgánica, unha forma de pedra calcaria usada para a cal. A súa formación débese á acumulación de enormes cantidades de restos de cocolitóforos, algas microscópicas cubertas por diminutas placas de calcita (cocolitos). É frecuente atopar nódulos de sílex asociados ao xiz.
Un exemplo de rochas feitas de giz son os cantís de Dover, no sur de Inglaterra.
O sistema e período Cretáceo toma o seu nome desta rocha. Descrición
Está composto principalmente por pequenos fragmentos de calcita de cunchas ou esqueletos de plancto, como os foraminíferos ou cocolitóforos. Estes toman principalmente a forma de placas de calcita que van desde 0, 5 a 4 micrómetros de tamaño, aínda que preto de 10% a 25% dunha creta típica está composto por fragmentos que son de 10 a 100 micrómetros de tamaño. Os fragmentos máis grandes inclúen esqueletos de plancto intactos e fragmentos esqueléticos de organismos máis grandes, como moluscos, equinodermos ou briozoos.
A creta ou xiz é normalmente calcita case pura, CaCO3, con só entre un 2% e un 4% doutros minerais. Normalmente son cuarzo e minerais de arxila, aínda que ás veces tamén está presente colofano (apatita criptocristalina, un mineral fosfato, como nódulos ou pequenos gránulos interpretados como gránulos fecais). O giz é moi poroso, con valores típicos de porosidade que oscilan entre o 35 e o 47 %. É identificable pola súa dureza, o contido en fósil e a súa reacción ao ácido (produce efervescencia ao contacto).
Cretáceo

No escala de tempo xeolóxico, o Cretáceo é o período da era Mesozoica do eón Fanerozoico que está comprendido entre 145 millóns e 500 mil e 65 millóns e 500 mil anos atrás, aproximadamente. O período Cretáceo sucede o período Xurásico da súa era e precede o período Paleoxeno da era Cenozoica do seu eón. Divídese nas épocas Cretáceo Inferior e Cretáceo Superior, da máis antiga para a máis recente.
Durante o Cretáceo, os dinosauros alcanzan a seu cumio, mais ao fin do período acaba ocorrendo a extinción dos dinosauros. É no mesmo período cando xorden os mamíferos placentarios primitivos. Cambios xeográficos e climáticos
Ao longo do Cretáceo, a configuración dos continentes continuou o seu proceso de fragmentación a partir do supercontinente Panxea. Isto levou a un aumento da diversidade de hábitats e a unha maior separación entre as poboacións de especies, impulsando a especiación. O clima do Cretáceo caracterizouse pola súa calidez, cunha notable diminución dos casquetes polares, o que permitiu unha ampla distribución das especies tanto en latitudes altas como baixas. Biodiversidade do Cretáceo
Ademais dos dinosauros, que dominaban os ecosistemas terrestres, o Cretáceo foi testemuña da expansión das anxiospermas (plantas con flor), que revolucionaron as cadeas alimentarias e proporcionaron novos nichos ecolóxicos. Nos mares e océanos, os invertebrados, como os amonites e os belemnites, proliferaban, mentres que un grupo de dinosauros emplumados comezaban a diversificarse en especies que son as antepasadas das primeiras aves modernas. Extinción no Cretáceo-Terciario
A fin do Cretáceo marcouse por unha extinción masiva, na que desapareceron moitas especies, incluídos todos os dinosauros non aviarios. A causa principal críase que foi o impacto dun grande meteorito na rexión que hoxe é a península de Iucatán, o que provocou cambios climáticos catastróficos.
Cretáceo Superior

O Cretáceo Superior[Cómpre referencia] é a última época xeolóxica do Cretáceo. Comezou hai 100, 5 millóns de anos e rematou hai 66 millóns de anos. Idades
O Cretáceo divídese tradicionalmente en Cretáceo inferior (temperán) e Cretáceo superior (tardío), debido ás diferentes rochas que reflicten as condicións nas que se formaron. De menor a maior, subdivídese nas idades Cenomaniano, Turoniano, Coniaciano, Santoniano, Campaniano e Maastrichtiano. Xeoloxía
O Cretáceo Superior é a época do xiz ou creta. O xiz está composto por incontables millóns de placas calcarias, de carbonato de calcio (CaCO3) chamadas cocólitos. Son tan pequenos que só se poden ver cun microscopio óptico; os detalles requiren un microscopio electrónico. As placas están formadas por algas planctónicas unicelulares chamadas cocolitóforos, e foron depositadas en alta mar.
A única outra rocha que se atopa no xiz é o sílex, que é dióxido de silicio (SiO2) derivados das algas e animais con esqueletos de sílice. Sen dúbida, isto indica períodos nos que o clima era algo diferente. Biodiversidade
O Cretáceo foi o último período no que os dinosauros foron os animais terrestres dominantes. Triceratops, Tyrannosaurus e Velociraptor vivían nesta época; o enorme Mosasaurus era o depredador mariño dominante. No período Cretáceo, os dinosauros emplumados fixéronse máis diversas e evolucionaron aos antepasados das aves modernas. As anxiospermas (clade das plantas con flor) desenvolvéronse e convertéronse nas plantas dominantes na terra. O Cretáceo Superior rematou co evento de extinción K/T.
Eventos de extinción
O final do período Cretáceo está marcado polo enorme evento de extinción que marcou o fin dos dinosauros. Porén, moitos grupos xa desapareceran moito antes. Houbo un evento de extinción anterior no Cretáceo Superior no límite Cenomaniano-Turioniano, hai uns 95 a 90 millóns de anos. Todo o que sabemos é que houbo unha enorme actividade volcánica que provocou cambios na vida mariña.
O suceso provocou a extinción dos pliosaurios, e da maioría dos ictiosauros e da maioría das liñas de pterosaurios. Aínda que a causa é incerta, o resultado deixou os océanos de osíxeno da Terra durante case medio millón de anos. Isto provocou a extinción de preto do 27% dos invertebrados mariños, incluíndo certos foraminíferos planctónicos e bentónicos, moluscos, bivalvos, dinoflaxelados e nanofósiles calcarios. Esta perturbación ambiental global aumentou as temperaturas atmosféricas e oceánicas. Os sedimentos límite mostran un enriquecemento de oligoelementos e conteñen valores elevados de δ13C o que significa que os mares xa non eran tan favorábeis para a vida naquela época, e moitas especies extinguíronse.
Crianza dos fillos

A crianza ou educación dos nenos é o proceso de promover e apoiar o desenvolvemento físico, emocional, social, económico e intelectual dun neno, dende a infancia ata a idade adulta. A crianza dos fillos refírese a todos os aspectos da educación dun neno, alén da relación biolóxica.
Os encargados máis comúns so os pais biolóxicos do neno en cuestión, aínda que noutros casos poden ser un irmán maior, un avó, un titor legal, tía, tío ou outro membro da familia ou un amigo da familia. Os gobernos e a sociedade tamén poden ter un papel na crianza dos nenos. En moitos casos, os nenos orfos ou abandonados reciben coidado de pais dos que non teñen ningunha relación de sangue. Outros poden ser adoptados, criados en fogares de acollida, ou colocados nun orfanato. As habilidades da crianza varían, e un pai con boas habilidades pode ser ser un bo pai. O pediatra e psicanalista inglés Donald Winnicott describe que o concepto da paternidade é «suficientemente bo» cando se cumpren un mínimo de requisitos previos para o desenvolvemento saudable do neno. As opinións sobre as características que fan que un pai sexa bo o «suficientemente bo» varían dunha cultura a outra. Ademais, a investigación apoia que a historia dos pais, tanto en termeos de relacións de calidade variable así como a psicopatoloxía dos pais, sobre todo no que atinxe ás experiencies adversas, pode influír fortemente nos resultados da sensibilidade dos menores por parte dos seus proxenitores.
Crime

Un crime (do termo en latín crimen) ou delito é unha ofensa á lei penal dun estado ou doutra autoridade. O crime, así como toda infracción penal, caracterízase pola práctica dunha conduta tipificada pola lei penal como ilícita. Só se consideran crimes as condutas practicadas por humanos.
Nun sentido vulgar, crime é un acto que viola unha norma moral. Nun sentido formal, crime é unha violación da lei penal incriminadora. No concepto material, crime é unha acción ou omisión que se prohibe e se procura evitar, ameazándoa con pena, porque constitúe ofensa (dano ou perigo) a un ben xurídico individual ou colectivo. A prohibición de actos como o asasinato, a violación e o roubo é internacional.
Como concepto analítico, o crime pode ser dividido en dúas vertentes: a causalista e a finalística. A teoría causalista da acción (ou Teoría Clásica), observa o crime como un feito tipificado como tal por lei e ilegal. Tal división baséase na premisa de que a culpabilidade é un vínculo subxectivo entre a acción e o resultado de certa conduta e non é considerada como requisito para caracterizar un crime.
Para a teoría finalista da acción, a máis aceptada polos doutrinadores, unha conduta só será considerada criminal se for típica, ilícita e culpábel, unha vez que os motivos e obxectivos subxectivos do axente son analizados e decisivos para a caracterización ou non da infracción. A conduta só será considerada criminal se for recoñecido o dolo na motivación do axente criminoso, ou a culpa, cando a Lei Penal expresamente prever esta posibilidade.
Crime de Alcàsser

Coñécese como crime de Alcàsser ó secuestro, violación, tortura e asasinato de Míriam, Toñi e Desirée, tres adolescentes de catorce e quince anos do concello valenciano de Alcàsser, España. Ó xuízo derivado deste crime coñécese como caso Alcàsser.
As adolescentes desapareceron a noite do venres 13 de novembro de 1992, cando se dirixían facendo autoestop a unha discoteca da veciña localidade de Picassent onde se celebraba unha festa do seu instituto. A procura das coñecidas como «nenas de Alcàsser» tivo unha forte repercusión nos medios de comunicación nacionais. O 27 de xaneiro de 1993, setenta e cinco días despois da súa desaparición, dous apicultores atoparon os cadáveres semienterrados nunha fosa no barranco da Romana, unha paraxe de difícil acceso achegado ó pantano de Tous. O achado dos corpos e o coñecemento posterior das vexacións ás que foron sometidas conmocionaron profundamente á sociedade.
As investigacións policiais apuntaron a que o triplo crime foi cometido por dous delincuentes comúns: Antonio Anglés e Miguel Ricart, de 26 e 23 anos respectivamente. O primeiro, considerado o presunto autor material dos feitos, fuxiu no mesmo momento no que as forzas de seguridade procederon á súa localización. Aínda que a procura foi incesante, Antonio Anglés aínda se atopa en paradoiro descoñecido. En troques, Miguel Ricart foi detido, xulgado e condenado a 170 anos de prisión nun xuízo moi mediatizado, dos que só cumpriu 21 antes de ser posto en liberdade.
A instrución do caso foi duramente cuestionada por algúns dos pais das nenas que, de maneira alternativa, desenvolveron unha teoría da conspiración. Segundo esta, a versión oficial era unha tapadeira para encubrir os verdadeiros criminais: un grupo de políticos e empresarios poderosos involucrados na produción de vídeos "snuff". Arraigou con forza no imaxinario colectivo da sociedade española grazas á súa intensa exposición dos medios.
Crime de guerra

Un crime de guerra é unha violación das proteccións estabelecidas polas leis e os costumes da guerra, integradas polas infraccións graves do Dereito Internacional Humanitario cometidas nun conflito armado e polas violacións ao dereito Internacional. O termo defínese en gran medida no Dereito internacional, incluíndo a convención de Xenebra. Os malos tratos a prisioneiros de guerra e civís e os xenocidios son considerados crimes de guerra. O 1 de xullo de 2002, empezou a funcionar a Corte Penal Internacional na Haia, co fin de perseguir os crimes de guerra cometidos despois da devandita data. Este tribunal, establecido polo Estatuto de Roma, contempla dentro dos crimes a perseguir no seu artigo 5 os crimes de guerra.