proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Churrigueresco

O churrigueresco é un estilo extravagante de arquitectura e decoración, popular en España e en América Latina (especialmente en México e no Perú) no século XVIII, época do barroco, tamén usado algunhas veces para definir libremente, como un todo, o barroco e o rococó serodios na arquitectura española. É polo tanto un estilo barroco que presenta máis ornamentación. Foron construcións de retablos efémeros e tamén no arquitectónico.
A designación ten orixe na familia Churriguera, escultores de Salamanca, a quen se deben as principais contribucións para este estilo, notabelmente José Benito Churriguera, Manuel de Lara Churriguera e Nicolás Churriguera
En Galiza, malia non ter moita pegada, si aparece nalgúns retablos, coma no Convento de Santa Clara de Santiago de Compostela. Porén deixa claramente a súa pegada na fachada barroca profusamente ornamentada do Obradoiro da catedral de Santiago de Compostela, de Fernando de Casas Novoa.
Chuvia de meteoros

A chuvia de meteoros, popularmente coñecida como "chuvia de estrelas", é un fenómeno astronómico que se produce cando a Terra atravesa os restos da cola dun cometa (estes restos, mentres se atopan no espazo exterior, chámanse meteoroides), o que permite que durante uns días se poidan ver entrando na atmosfera un gran número de meteoros, que parecen irradiar todos dun punto chamado radiante. Tipos e características
Calquera meteoro capaz de provocar sombras ten magnitude superior a -4 (refulxir de Venus), e denomínase bólido. Estes bólidos poden sobrevivir a entrada na atmosfera, estoupar (coma en Tunguska), ou chegar ao chan (meteorito). A altura habitual de visión está entre 120 e 80 km.
Calquera noite despexada e con boa visibilidade pódense atopar meteoros no ceo, para diferencialos e importante determinar o radiante, esperar se aparece algún outro na mesma zona, e despois acudir as listas de chuvias de meteoros para saber se estaba identificada. De tal xeito que se non se repite a observación nesa noite e nas sucesivas tan só sería un meteoro illado.
Algunhas estelas de cometas pódense atopar divididas en grandes fragmentos debido ao paso do cometa polo influxo gravitacional de Xúpiter e Saturno, podéndose ver espectaculares chuvias coma as dos restos do cometa Biela do 27 de novembro de 1877. Principais chuvias de meteoros
Estas son as chuvias anuais máis notables, segundo a constelación situada na posición de entrada dos meteoros (radiante): Quadántridas (xaneiro), con radiante na antiga constelación Quadrans Muralis, hoxe parte de Boötes, considéranse restos da estela do planeta anano 2003 EH1 e os cometas C/1490 Y1 e C/1385 U1.
Líridas (abril), con radiante en Vega, constelación de Lyra, considéranse restos da estela do cometa Tatcher.
Perseidas (agosto), con radiante en Perseo, tamén chamadas bágoas de San Lourenzo (eran obxecto de culto dende a antigüidade), considéranse restos da estela do cometa Swift-Tuttle.
Oriónidas (outubro), con radiante na constelación de Orión, considéranse restos da estela do Cometa Halley.
Leónidas (novembro), con radiante en Leo, considéranse restos da estela do cometa Temple-Tuttle.
Xemínidas (decembro), con radiante en Xémini, considéranse restos da estela do planeta anano 3200 Phaetom. Parámetros que caracterizan unha chuvia de meteoros
Radiante: é o punto do ceo do cal parecen saír os meteoros dunha chuvia. Mídese mediante as coordenadas Alfa e Delta. Alfa é a ascensión recta e Delta é a declinación.
Taxa Horaria Zenital (THZ): é o número máximo de meteoros por hora observables en condicións ideais (un ceo perfectamente claro co radiante da chuvia xusto sobre a cabeza). A taxa horaria, uha vez descartados picos por chuvias de meteoros de intensidade particular, está entre 15 e 20 meteoros/hora.
Índice de poboación: relación da distribución de magnitudes (brillo) dunha chuvia de meteoros.
Chuza!

Chuza! foi unha rede social de promoción de novas, que funciona maioritariamente nun ámbito galego. Foi creada por Berto Yáñez e comezou a funcionar o 20 de febreiro de 2006 e o 25 de xullo de 2010 foi pechada temporalmente polo seu autor, quen alegou esgotamento. O proxecto pasou entón a mans da comunidade de usuarios, que reabriron a rede social ás poucas semanas e constituíronse en asociación cultural o 16 de outubro do mesmo ano. Historia e descrición
O sistema é un fork do software orixinal de Menéame desenvolvido por Ricardo Galli coma un clon de Digg. Os usuarios, rexistrados ou non, filtran, valoran e comentan historias que proveñen de diferentes fontes de información tanto galegas como internacionais. En xullo de 2010, no seu peche había 5. 710 usuarios rexistrados, 76. 257 historias enviadas, e as historias recibiran 231. 231 comentarios. O 22 de marzo de 2010 mudou o dominio de chuza. org a chuza. gl. O 24 de xullo de 2010 anunciou o seu peche, que se materializaría o día seguinte, o 25 de xullo. Uns meses despois, un grupo de antigos usuarios recuperou o dominio e creou unha asociación coa finalidade de recuperar a web. Funcionamento
Os usuarios rexistrados envían historias a Chuza! desta forma: A fonte orixinal ten que ter unha URL que é enviada a Chuza! por medio dun proceso de envío de 3 pasos onde se describe a nova mediante título, tags, resumo e categorías.
Ao final do envío da nova esta pasa a unha lista de pendentes, onde outros usuarios a votan positiva ou negativamente, de forma que a nova vai aumentando o seu "karma".
Un proceso de cálculos matemáticos recorrentes en base a unha serie de algoritmos de análise social decide se as novas teñen suficientes votos para pasar á portada da web. Eses procesos tamén fan unha repartición do karma entre os usuarios aumentando ou diminuíndo ese valor que indica a "importancia" dun usuario na comunidade.
Châteauroux

Châteauroux é unha cidade de Francia, cabeza do departamento Indre na rexión Centro-Val de Loira. No ano 2015 contaba con 43732 habitantes. Xeografía
Châteauroux está situado no centro do departamento, na rexión natural da Champaña berrichona. Está irrigada polos ríos Indre e Ringoire. Monumentos
Castelo Raoul (século X, reconstruído no século XV, e restaurado no XIX.
Castelo do Parque
Convento dos Cordeleiros (século XIII), antigo convento franciscano, alberga unha parte da escola de belas artes e exposicións de arte contemporánea. Centro parroquial Santiago (século XX).
O municipio conta con seis igrexas: San Marcial, Santo André, A Nosa Señora, San Xosé, Santa Teresa e San Xoán.
Capela San Martín.
Monumento aos mortos da guerra de 1870.
Châtillon-en-Michaille

Châtillon-en-Michaille é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Chékéba Hachemi

Chékéba Hachemi (dari: شکیبا هاشمی), nada en Cabul o 20 de maio de 1974, é unha diplomática, activista feminista e escritora afgá. Traxectoria
En 1986, tras a invasión soviética, emigrou a Francia. Estudou na ESCP Europe de París.
En 1996 fundou a ONG Afghanistan Libre, pola defensa dos dereitos das mulleres e rapazas afgás baixo o réxime talibán, co propósito de facilitar o acceso á educación, a saúde e o desenvolvemento persoal nas áreas rurais, así como dar a coñecer as condicións de vida das mulleres do seu país. Durante dez anos a organización publicou a revista Roz.
En xaneiro de 2002 foi nomeada secretaria da embaixada afgá na Unión Europea. En xullo de 2005 foi nomeada polo goberno de Cabul conselleira do vicepresidente, a cargo dos proxectos de prioridade nacional. En marzo de 2007 foi nomeada conselleira do presidente Hamid Karzaï, traballando desde París. Deixou o seu cargo en 2009. Nese ano formou a compañía consultora Epoke Conseil canda a Marie-Françoise Colombani para promover a igualdade de xénero en Francia, así como CH Consulting, especializada no estudo e o deseño de proxectos sociais encol do rol da muller nas empresas.
En 2019 formou parte da organización da conferencia internacional Stand, Speak, Rise Up como conselleira de estratexia da Gran Duquesa María Teresa de Luxemburgo, co fin de rematar coa violencia sexual, en colaboración con We are not weapons of war e a Fundación Denis Mukwege. Obra
Pour l'Amour de Massoud (2005, con Sediqa Massoud; Prix Vérité)
L'Insolente de Kaboul (memorias, 2012) Recoñecementos
2001: Premio Femme en or
2008: Premio Mulleres pola Educación, do Foro Económico das Mulleres
2012: Premio polos Dereitos Humanos da República Francesa
2014: Medalla de Ouro do Forum polos Dereitos Humanos Crans Montana
2014: Cabaleiro da Orde Francesa do Mérido Nacional
2016: Premio RAJA pola educación e a acción social
2017: Premio do Apoderamento Positivo da Fundación Planeta Positivo
CiNii

CiNii é un servizo de referencias bibliográficas, ou base de datos bibliográfica, de material incluído nas bibliotecas académicas xaponesas, que se centra especialmente en obras en xaponés e inglés publicadas no Xapón. Permite realizar, de balde, procuras de información académica en artigos, libros e disertacións. A base de datos foi fundada en abril de 2005 e o seu mantemento corre ó cargo do National Institute of Informatics. O servizo de procuras nas bases de datos é mantida polo propio NII, así como as bases de datos achegadas pola Biblioteca Nacional da Dieta do Xapón, repositorios institucionais, e outras organizacións.
A base de datos contén máis de 17 millóns de artigos de máis de 7000 publicacións. Un mes normal (en 2012) recibía máis de 30 millóns de accesos de 2, 2 millóns de visitantes individuais, e é a maior e máis completa base de datos da súa clase no Xapón. Aínda que a base de datos é multidisciplinar, a maior parte das consultas que recibe é no campo das ciencias humanas e sociais, se cadra porque CiNii é a única base de datos que cobre traballos académicos xaponeses nese eido (a diferenza das ciencias naturais, formais, e médicas que se benefician doutras bases de datos). Identificadores
A base de datos asigna un identificador único, NII Article IDE (NAID), a cada unha das súas entradas de artigos de revistas. Para os libros emprégase un identificador diferente, o NII NACSIS-CAT IDE (NCID).
Ciano

O ciano é unha das cores primarias chamadas subtractivas xunto co amarelo e o maxenta. A súa tonalidade é azul clara e o seu nome vén do grego ciano.
No campo das artes gráficas forma parte do sistema de cuadricromía, ou proceso composto por ciano, maxenta, amarelo e negro ou key. O sistema é coñecido polas iniciais en inglés CMYK. Nos comezos deste sistema de impresión a toda cor, os operadores de prensas utilizaron a cor negra de cuadricromía como modelo para rexistrar ou facer coincidir as cores restantes e lograr o efecto multicolor que xorde de mesturar as catro en diferentes proporcións, por exemplo: ó mesturar un 100% de ciano cun 100% de maxenta obtense un azul parecido ó índigo, pero ó reducir a porcentaxe dun, outro ou ambos, resultarán distintos tons de violeta e azul.
O azul de ciano ou cyan, tamén é coñecido na paleta da pintura ó óleo como azul cerúleo, pero non foi ata mediados do século XX co desenvolvemento da Halftone color synthesis que o azul ciano tivo un papel preponderante na industria gráfica e editorial.
En artes plásticas á cor ciano chámaselle tamén "turquesa" e nalgúns casos "auga-mariña". facendo alusión á cor azul-verdosa.
Cianuro de hidróxeno

O cianuro de hidróxeno é un composto químico cuxa fórmula é: HCN. A solución de cianuro de hidróxeno en auga é chamada ácido cianhídrico. O cianuro de hidróxeno puro é un líquido incoloro, moi velenoso e altamente volátil, que ferve aos 26 °C. Ten un lixeiro cheiro améndoas amargas, que algunhas persoas non poden detectar debido a un trazo xenético. O cianuro de hidróxeno é lixeiramente ácido. Os seus sales son coñecidos como cianuros.
O cianuro de hidróxeno prodúcese en grandes cantidades en todo o mundo pola industria química. É usado en tinxiduras, explosivos, produción de plásticos etc. Pode ser producido provocando a reacción entre un cianuro e un ácido forte, ou directamente de amoníaco e monóxido de carbono.
As froitas que teñen unha semente grande, como o aguacate ou o albaricoque, xeralmente teñen pequenas cantidades de cianuro de hidróxeno na súa semente. As améndoas amargas, das que se extrae o aceite de améndoa, tamén o conteñen. Algúns miriápodos úsano como medio de defensa. Tamén pode atoparse nos gases producidos por motores de vehículos, no fume do tabaco e no fume da combustión de plásticos que conteñen nitróxeno.
Unha concentración de 300 partes por millón no aire é suficiente para matar a un humano en cuestión de minutos. A súa toxicidade débese ao ión cianuro CN-, que inhibe a respiración celular. Por esta razón, o cianuro de hidróxeno era moi usado na Alemaña nazi como método de execución en masa. Referencias exteriores
Ficha internacional de seguridade química do cianuro de hidróxeno.
Cianuro de sodio

O cianuro de sodio ou cianuro sódico (NaCN) é o sal sódico do ácido cianhídrico (HCN). Trátase dun composto sólido e incoloro que hidroliza facilmente en presenza de auga e óxido de carbono (IV) para dar carbonato de sodio e ácido cianhídrico:
2 NaCN + H2O + CO2 -> Na2CO3 + 2 HCN
En auga disólvese cun pH básico. Datos fisicoquímicos
Fórmula: NaCN
Masa molecular: 49, 01 g/mol
Punto de fusión: 563, 7 °C
Punto de ebulición: 1. 496 °C
Densidade: 1, 60 g/ml
Nº CAS: 143-33-9 Aplicación
O cianuro de sodio emprégase sobre todo en minaría para extraer o ouro e a prata da rocha nai. Analítica
Co nitrato de prata fórmase un precipitado de cianuro de prata que se redisolve en presenza de exceso de cianuro.
Cun defecto de sulfato ferroso (FeSO4) fórmase tras acidular un precipitado de azul de Prusia. Esta reacción libera ácido cianhídrico que é altamente tóxico.
Con ións de cobre fórmase un precipitado de cianuro de cobre(I) e libérase dician (NC-CN) que é moi tóxico.
O ión sodio pola cor característica en chama. Eliminación
O cianuro de sodio é posíbel eliminalo con sulfato de ferro formando hexacianoferratos ([Fe(CN)6]3- ou [Fe(CN)6]4-)
Ciberengado de menores

O ciberengado de menores (tamén coñecido polo seu nome en inglés grooming) é un problema de acoso a menores que ten como campo de acción a rede, mediante o uso de Internet, consistente en accións deliberadas por parte dun adulto co fin de estabelecer lazos de amizade cun neno ou nena en Internet, co obxectivo agochado de obter unha satisfacción sexual e proverse de imaxes eróticas ou pornográficas do menor ou mesmo como preparación para un encontro sexual, posiblemente por medio de abusos.
Cibernética

A cibernética é o estudo interdisciplinario da estrutura dos sistemas reguladores e está estreitamente vinculada á teoría de control e á teoría de sistemas. Historia e características
Tanto nas súas orixes como na súa evolución, na segunda metade do século XX, a cibernética é igualmente aplicábel aos sistemas físicos e sociais. Os sistemas complexos afectan e logo adáptanse ao seu ambiente externo; en termos técnicos, céntrase en funcións de control e comunicación: ambos os dous fenómenos externos e internos do/ao sistema. Esta capacidade é natural nos organismos vivos e imitouse en máquinas e organizacións. Especial atención préstase á retroalimentación e os seus conceptos derivados.
Ciborio

En arquitectura denomínase ciborio a unha pequena torre que se eleva, nalgunhas igrexas, por encima do cruceiro do transepto a partir dun corpo cilíndrico ou octogonal que no seu interior adoita cubrir unha cúpula. Non é un elemento exclusivo da arquitectura relixiosa, aínda que é nos templos onde se alcanza a súa máxima utilización. Pode coroarse cun chapitel.
En efecto, nas igrexas de planta en forma de cruz, ben sexa latina ou ben grega, prodúcese un espazo de encontro entre a nave principal e a que a curta ortogonalmente ou transepto que recibe o nome de cruceiro. É habitual que este ámbito cúbrase mediante unha cúpula elevada sobre un ciborio.
Segundo que a anchura do transepto sexa ou non igual á da nave, o cruceiro é un cadrado perfecto ou un rectángulo; en todo caso, os seus catro lados van constituídos por senllos arcos torais sobre os que se alza o ciborio. Tendo en conta que este é de planta circular ou octogonal, mentres que o cruceiro é un cuadrilátero, para realizar o debido asento disponse nos catro vértices deste último outras tantas pezas estruturais abovedadas, xa sexa en forma de triángulos esféricos, nese caso denomínanse pendentes, ou de beirís fora do muro, no que se designan como trompas. No ciborio adoita abrirse ocos ou lucernarios que alivian o seu peso e propician a iluminación superior. Normandía
É unha característica singular dalgunhas igrexas grandes, pero especialmente das catedrais góticas, en Normandía (entre as catedrais desta provincia, unicamente a de Sées non o ten na actualidade), e en Inglaterra.
Algúns ciborios célebres: Abadía aux Hommes de Caen
Catedral de Ruán
Abacial de Saint-Ouen de Ruán
Catedral Notre-Dame d'Évreux
Catedral Saint-Pierre de Lisieux
Catedral de Bayeux
Catedral Notre-Dame de Coutances
Abadía de Saint-Georges-de-Boscherville
Abadía da Trinité de Fécamp
Cicada 3301

Cicada 3301 é o nome dunha enigmática organización que en seis ocasións publicou un conxunto de crebacabezas e xogos de realidade alternativa para recrutar decifradores de códigos do público. O primeiro crebacabezas de Internet comezou o 4 de xaneiro de 2012, e estivo activo arredor dun mes. Unha segunda rolda comezou xusto un ano despois, o 4 de xaneiro de 2013, e a terceira rolda produciuse a través dun chío en Twitter xusto o 4 de xaneiro de 2014. A intención declarada era recrutar "persoas intelixentes", presentando unha serie de crebacabezas que tiñan que ser resoltos, cada un en orde, para pasar ó seguinte. Non houbo crebacabezas publicados o 4 de xaneiro de 2015. Porén, un novo crebacabezas foi publicado en Twitter o 5 de xaneiro de 2016. Os crebacabezas estiveron centrados en seguridade dos datos, criptografía e esteganografía.
Foi chamado "o máis elaborado e misterioso crebacabezas da era de internet" e está considerado como "un dos 5 mellores misterios sen resolver de internet" por The Washington Post, e existen moitas especulacións do seu propósito. Entre estas posibles teorías, afírmase que poden ser ferramentas de recrutamento da NSA, CIA, MI6, ou dun cyber grupo mercenario. Outras teorías din que Cicada 3301 é un xogo de realidade alternativa, pero o feito de que ningunha compañía ou individuo tomara o crédito ou tratara de monetizalo, combinado co feito de que ningunha persoa coñecida deu a coñecer que resolvera o crebacabezas, levou á a crer que non o é. Outros din que é administrado por un banco que traballa en criptomoeda.
Cicatrización

A cicatrización refírese á substitución dun organismo vivo do tecido destruído ou danado por un tecido de nova produción.
Na pel non danada, a epiderme (superficie, capa epitelial) e aderme (máis profunda, capa conxuntiva) forman unha barreira protectora contra o medio externo. Cando se rompe a barreira, ponse en marcha unha secuencia regulada de eventos bioquímicos para reparar o dano. Fases
Este proceso divídese en fases previsibles: coagulación do sangue (hemostase)
inflamación
crecemento do tecido (proliferación celular)
remodelación do tecido (maduración e diferenciación celular). A coagulación do sangue pode considerarse parte da fase de inflamación en lugar dunha fase separada. O proceso de cicatrización das feridas non só é complexo senón fráxil, e é susceptible de interromperse ou de fallar, provocando a formación de feridas crónicas que non cicatrizan.
Os factores que contribúen a que as feridas crónicas non cicatrizan son a diabetes, as enfermidades venosas ou arteriais, as infeccións e as deficiencias metabólicas da vellez. Coidados
O coidado das feridas fomenta e acelera a cicatrización da ferida mediante a limpeza e a protección contra as lesións de novo ou as infeccións. Dependendo das necesidades de cada paciente, pode ir desde os primeiros auxilios máis sinxelos até especialidades de enfermaría enteiras, como coidados de feridas, ostomías e de continencia e centros de queimaduras.
Cicel

Un cicel é unha ferramenta manual deseñada para cortar, facer rañuras ou desbastar material en frío mediante un golpe cun martelo axeitado. O fío de corte pode deteriorarse con facilidade, polo que é preciso un reafiado. O extremo pode ser plano, dentado ou de toro. Punteiro de canteiro
O punteiro de canteiro é un tipo de cicel que consiste nunha barra de aceiro coa punta endurecida. Suxéitase cunha man mentres se golpea o seu extremo cunha maceta.
Os albaneis emprégano para desbastar ou preparar superficies en que se van realizar outros traballos. Tamén as utilizan os canteiros nas pedras en que se quere deixar unha superficie rústica. Cicel para pedra
Os ciceis para pedra utilízanse para tallar ou cortar pedra, ladrillos ou lousas de formigón. Para cortar en lugar de tallar emprégase un reforzo de ladrillo; este ten unha folla larga e plana que se golpea ao longo da liña de corte para producir unha rañura, despois golpéase con forza no centro para romper a pedra. Os escultores usan un cicel de culler, dobrado, co bisel en ambos os lados. Para aumentar a forza, os ciceis para pedra con frecuencia se golpean con mazas, un tipo de martelo máis pesado.
Cicel (constelación)

Caelum ou Buril é unha constelación menor do hemisferio sur, introducida por Nicolas Louis de Lacaille que se atopa entre Columba e Eridanus. Representa un cicel, instrumento para traballar metais, pedra e outros materiais.
Caelum é unha constelación de pouca relevancia, sen ningunha estrela por riba da cuarta magnitude. É a oitava constelación máis pequena do firmamento, cunha área lixeiramente inferior á da Corona Australis. Ten pouco que ofrecer para o astrónomo afeccionado, pódese destacar γ Caeli, binaria óptica que se pode ver cun pequeno telescopio. Estrelas principais
α Caeli, a estrela máis brillante da constelación con magnitude 4, 44 é unha estrela binaria formada por unha estrela branco-amarela e unha feble anana vermella de magnitude 12, 5. Ambas compoñentes están separadas 6 segundos de arco.
β Caeli, estrela branco-amarela de magnitude 5, 04 de características moi similares á compoñente máis brillante de α Caeli.
γ Caeli, denominación compartida por dúas estrelas distintas. γ1 Caeli, de magnitude 4, 55 e é a segunda estrela máis brillante da constelación, e tamén é unha xigante laranxa a 185 anos luz. γ2 Caeli, tamén chamada X Caeli, é unha estrela variable Delta Scuti que se atopa a 334 anos luz.
RV Caeli, xigante vermella e variable irregular cun brillo que oscila entre magnitude 6, 44 e 6, 56. Obxectos Notables do espazo profundo
NGC 1679. AR: 04h 50m 00. 0s Dec: -31°59'00" (Época 2000). Galaxia espiral, dous graos ó sur de ζ Caeli.
Cicero Moraes

Cicero Moraes, nado o 13 de novembro de 1982 en Chapecó, Brasil, é un deseñador 3D brasileiro especializado na reconstrución facial forense e no deseño e modelaxe de próteses humanas e veterinarias. Traxectoria
Reconstrucións faciais
Foi o encargado de reconstruír os rostros de moitos personaxes relixiosos e históricos como san Valentín, santo Antonio de Padua, o señor de Sipán, a dama dos catro Tupus ou Luzia, o primeiro fósil de ser humano anatomicamente moderno do Brasil e posibelmente de América, e fixo reconstrucións dixitais de homínidos antecesores do homo sapiens.
Próteses
No ámbito veterinario deseñou e modelou dixitalmente próteses para diversos animais, entre eles un can, un ganso, un tucano, un guacamaio e unha tartaruga.
Cicerón

Marco Tulio Cicerón (en latín Marcus Tullius Cicero, pronunciado ['mar. kʊs 'tul. liʊs 'ki. ke. ro: ]; máis coñecido por Cicerón) nado en Arpino o 3 de xaneiro do 106 a. C. e finado en Formia o 7 de decembro do 43 a. C. foi un xurista, político, filósofo, escritor e orador romano. Está considerado coma un dos maiores retóricos e estilistas da prosa en latín da República romana. Traxectoria
Cicerón naceu nunha antiga familia do Lacio, a quen se lle dera a cidadanía romana soamente en 188 a. C. . O pai proporcionou aos dous fillos, Marco, o máis vello, e Quinto, unha educación moi completa, sendo Marco Tulio entregado aos coidados do célebre senador e xurista romano Mucio Escévola. Viviu nun período especialmente turbulento da historia de Roma. Despois do asasinato de Xulio César, enfronta con Marco Antonio e é degolado cando tenta fuxir para o Oriente.
Cicerón é, con Demóstenes, o mellor expoñente da oratoria clásica. Pola súa voz, postura, xenio, paixón e capacidade de improvisación está dotado para o exercicio da elocuencia. Son famosos os seus discursos contra Verres, en prol da Lex Manilia, contra Catilina (as famosas Catilinarias, nas que denuncia a conspiración de Catilina no Senado romano, no 63 a. C. ), en favor de Milón e de Marcelo e contra Marco Antonio. É autor de diversos tratados filosóficos sobre o Estado, o ben, o coñecemento, a vellez, o deber, a amizade etc. , que transmiten a tradición do pensamento grego. As súas propias ideas sobre a arte da oratoria, así como unha historia desta, exprésanse en tratados escritos de forma dialogada, como De Oratore, Brutus, Orator etc. Salienta tamén De officiis, escrita en forma epistolar. Ata nós chegan case un millar de cartas de Cicerón sobre temas variados que constitúen un valioso conxunto documental. Cicerón desenvolve a prosa latina ata a levar á súa perfección, do mesmo modo que Virxilio e Horacio o fan coa poesía. Os seus discursos tornáronse referencia filosófica e base gramatical para o latín.
Recoñecido coma un dos máis importante autores da historia romana, é responsable da introdución das máis célebres escolas filosóficas gregas na literatura republicana, así como da creación dun léxico filosófico en latín. Grande orador e reputado letrado, Cicerón centrou toda a súa atención na súa carreira política. Actualmente é recordado polos seus escritos de carácter humanista, filosófico e político. As súas cartas, a maioría enviadas a Ático, gozaron dun gran recoñecemento pola introdución dun estilo epistolar depurado na literatura europea. Cornelio Nepote destacou a riqueza ornamental destas cartas, escritas «sobre as inclinacións dos xefes, os vicios dos xenerais e as revolucións estatais», que transportan ó lector a esa época. Coma un dos máximos defensores do sistema republicano tradicional, combateu como puido a ditadura de Xulio César. Porén, durante a súa propia carreira non dubidou en cambiar de postura dependendo do clima político. Atribúese esta indecisión ó seu carácter sensible e impresionable, posto que era propenso a reaccionar de xeito excesivo ante os cambios. O erudito Asinio Polión escribiu del:
Cichla ocellaris

Cichla ocellaris é unha especie moi grande de cíclido orixinario de América do Sur. Acada os 74 cm de lonxitude. Habita nos ríos Marowijne e Essequibo na Güiana, e no río Branco do Brasil. Tamén foi introducido en rexións fóra do seu hábitat natural (como en Florida, Hawai e Porto Rico). É frecuentemente confundido con C. monoculus.
Ciclamino

Os ciclames ou ciclaminos (Cyclamen) son un xénero da familia das Myrsinaceae (anteriormente estiveron clasificados entre as Primulaceae). A este xénero pertencen máis de 20 especies de plantas orixinarias da área do Mediterráneo e Anatolia. Os ciclames máis usados actualmente para a xardinaxe en interior (Cyclamen persicum) proveñen precisamente desa península asiática, de onde foron levados a Europa no século XVII. Son comúns ornamentais en Galiza.
Ciclo Kalina

O ciclo Kalina é un ciclo termodinámico para a conversión de enerxía térmica en forza mecánica, optimizado para uso con fontes térmicas que estean nunha temperatura relativamente baixa en comparación coa temperatura do disipador de calor (ou o ambiente). O ciclo utiliza un fluído de traballo con polo menos dous compoñentes (xeralmente auga e amoníaco) e unha relación entre eses compoñentes é variábel en diferentes partes do sistema para aumentar a reversibilidade termodinámica e, polo tanto, o aumento global da eficiencia termodinámica. Existen diversas variantes dos sistemas de ciclo Kalina especificamente aplicábeis para diferentes tipos de fontes de calor. Téñense construído varias centrais eléctricas experimentais usando o concepto de ciclo Kalina, incluíndo sistemas de coxeración xunto a unidades de produción de determinados materiais, como por exemplo, a produción de cemento.
Ciclo Otto

O Ciclo de Otto é un ciclo termodinámico, que idealiza o funcionamento de motores de combustión interna con ignición por faísca. Foi definido por Beau de Rochas e aplicado con logro polo enxeñeiro alemán Nikolaus Otto en 1876, e posteriormente por Étienne Lenoir e Rudolf Diesel.
Este ciclo caracterízase porque a adición de calor se produce a "volume constante" a diferenza do ciclo Diesel onde se fai a "presión constante". Fases
Compresión 1-2 isentrópica
Adición de Calor 2-3 a volume constante
Expansión 3-4 isentrópica
Renovación 4-1 isóbara (presión constante) Tipos
O ciclo Otto pódese aplicar tanto en motores de dous tempos (motores pequenos: ciclomotores, pequenos xeradores. .. ) como en motores de catro tempos (a maioría dos motores de gasolina en vehículos)
Ciclo bioxeoquímico

Nas ciencias da Terra, un ciclo bioxeoquímico é unha vía mediante a cal unha substancia química circula entre os compartimentos bióticos (biosfera) e abióticos (litosfera, atmosfera, e hidrosfera) da Terra. Nestes ciclos prodúcense unha serie de cambios que ao final volven ao punto inicial e todo o proceso pode repetirse de novo. A auga, por exemplo, está a reciclarse decote por medio do ciclo da auga, como o que se mostra no diagrama. A auga sofre evaporación, condensación, e precipitación, caendo de novo á Terra, e pasa aos seres vivos que a absorben ou incorporan coa bebida ou alimentos. Os elementos e compostos químicos pasan dun organismo a outro e aos compartimentos non bióticos nun ciclo continuo. ' Por exemplo, no ciclo do carbono este almacénase principalmente no CO2 atmosférico, que os seres fotosintéticos toman e incorporan ás súas substancias orgánicas, e volve á atmosfera cando respiran, ou se descompoñen ao morreren, ou parte queda enterrado converténdose en combustibles fósiles, e pasa duns a outros na depredación. As combustións (incendios, uso de combustibles fósiles) e as emisións volcánicas e descomposición de rochas calcarias liberan CO2. Parte do CO2 disólvese no mar ou precipita como rochas calcarias. Deste modo o C está circulando continuamente na Terra.
O termo "bioxeoquímico" indica que están implicados factores biolóxicos, xeolóxicos e químicos. A circulación de nutrientes como o carbono, oxíxeno, nitróxeno, fósforo, calcio, e auga etc. a través dos mundos físico e biolóxico constitúen estes ciclos, por medio dos cales os elementos son reciclados. Nalgúns elementos hai lugares, chamados reservorios, onde se acumulan os elementos ou son mantidos durante longo tempo (por exemplo o océano no caso da auga, ou a atmosfera, onde se acumula o N2, no caso do nitróxeno). Ciclos importantes
Os ciclos bioxeoquímicos máis coñecidos e importantes son: ciclo do carbono,
ciclo do nitróxeno,
ciclo do oxíxeno,
ciclo do fósforo,
ciclo do xofre,
ciclo da auga,
Hai moitos ciclos bioxeoquímicos que se empezaron a estudar recentemente debido a que os cambios climáticos e ao impacto humano están cambiando drasticamente a súa velocidade, intensidade, e equilibrio. Entre eles están: o ciclo do mercurio, ou o da atrazina.
Os ciclos bioxeoquímicos implican sempre estados de equilibrio: un balance no ciclo dos elementos entre compartimentos. Porén, o balance global pode implicar compartimentos distribuídos a escala mundial.
Como os ciclos bioxeoquímicos describen os movementos de substancias en todo o globo e afecta a distintos aspectos, o estudo destes é multidisciplinar. O ciclo do carbono pode ser estudado, por exemplo, en ecoloxía ou nas ciencias atmosféricas. A dinámica bioxeoquímica está tamén relacionada cos campos da xeoloxía e pedoloxía (estudo do solo).
Ciclo carbono-nitróxeno-osíxeno

O ciclo carbono-nitróxeno-osíxeno é unha das dúas reaccións de fusión nuclear polas que as estrelas converten o hidróxeno en helio; a outra reacción é a cadea protón-protón. A pesar que esta é importante para as estrelas do tamaño do Sol ou menores, os modelos teóricos mostran que o ciclo carbono-nitróxeno-osíxeno é a fonte principal de enerxía nas estrelas de masa máis elevada. Este ciclo é tamén probablemente a principal fonte de produción de nitróxeno e de osíxeno.
Ciclo da alanina

O ciclo da alanina ou ciclo da alanina-glicosa, ciclo da glicosa-alanina ou ciclo de Cahill é un ciclo de reaccións metabólicas bastante parecido ao ciclo de Cori, que se establece cando o organismo produce gran cantidade de alanina no músculo, a cal vai por vía sanguínea ao fígado onde será convertida en glicosa por gliconeoxénese á vez que se elimina nitróxeno no ciclo da urea. O ciclo é un modo de producir enerxía a partir de aminoácidos á vez que se elimina o grupo amino que conteñen, que é potencialmente tóxico.
No músculo pode producirse alanina (o aminoácido máis corrente) principalmente de dúas maneiras: por transaminación entre o glutamato e o piruvato pola acción da alanina transaminase, ou cando os aminoácidos das proteínas musculares se degradan para ser utilizados como combustible metabólico, cando se está nun estado de inanición. O piruvato orixinouse a partir da glicosa por medio de glicólise, polo que cando a glicólise é moi activa prodúcese moito piruvato. O glutamato, pola súa parte, recolle o amonio procedente das desaminacións, e ao pasarllo por transaminación ao piruvato, este amonio acabará no fígado levado pola alanina.
A alanina formada pasa ao sangue e chega ao fígado. Nos hepatocitos, a alanina transferase (ALT) pasa por transaminación o grupo amino da alanina ao α-cetoglutarato, formando piruvato e glutamato. Aquí, o glutamato pode ceder o seu grupo amino ao ciclo da urea, que pasará a formar parte da urea, que será excretada. Por tanto, esta é unha forma de eliminar grupos amino nitroxenados.
Pola súa parte, o piruvato producido utilízase como metabolito para a gliconeoxénese hepática, polo que a partir del se formará glicosa. A glicosa producida regresa polo sangue ao músculo, onde poderá utilizarse como combustible respiratorio para producir enerxía ou almacenarse como glicóxeno.
O ciclo da alanina serve para: Producir glicosa por gliconeoxénese a partir de aminoácidos (alanina). Recicla os esqueletos carbonados de moléculas entre o músculo e o fígado.
Transportar amonio ao fígado para que sexa convertido en urea, evitando así a súa toxicidade. Ciclo de Cori
Os ciclos de Cori e da alanina son parecidos pero non deben confundirse. O ciclo de Cori ten lugar cando o músculo queda en anaerobiose por estar realizando un exercicio moi intenso. O ciclo da alanina ten lugar cando se produce gran cantidade de alanina no músculo, principalmente cando hai moita transaminación co piruvato ou se degradan proteínas por estar en inanición. No ciclo da alanina non hai fermentación e non se produce lactato (polo que tampouco se recicla o NADH a NAD+); no de Cori si. O grao de reciclaxe do esqueleto carbonado da glicosa no ciclo da alanina é dun 50 % comparado coa reciclaxe do ciclo de Cori.
Ciclo de Born-Haber

O ciclo de Born-Haber é un ciclo de reaccións químicas desenvolvido nun principio por Max Born e o químico alemán Fritz Haber en 1917.
O ciclo de Born-Haber comprende a formación dun composto iónico dende a reacción dun metal (normalmente un elemento do grupo 1 ou 2) cun non metal (como halóxenos, osíxeno etc. ). Os ciclos de Born-Haber empréganse principalmente como medio para calcular a enerxía de rede ou enerxía reticular, que non pode ser calculada directamente.
A enerxía reticular está directamente involucrada na formación de compostos iónicos a partir de ións gasosos. Algúns químicos defínena como a enerxía que se desprende cando se forma un mol dunha substancia iónica a partir dos ións constituíntes inicialmente separados (estado gasoso), outros como a enerxía necesaria para romper un mol dunha substancia iónica e obter os ións constituíntes separados. A primeira definición implica unha reacción exotérmica e a segunda unha reacción endotérmica.
Un ciclo de Born-Haber calcula a enerxía reticular comparando a entalpía estándar de formación do composto iónico coas entalpías correspondentes ós pasos necesarios para facer ións gasosos a partir dos elementos. Esta é unha aplicación da Lei de Hess.
Para facer ións gasosos de elementos é necesario convertelos en gas, disocialos se é preciso e ionizalos. Se o elemento é unha molécula haberá que ter en conta a súa entalpía de disociación. A enerxía necesaria para arrancar un electrón e formar un catión é a enerxía de ionización, mentres que a necesaria para engadilo e formar un anión é a afinidade electrónica. Exemplo
O proceso de formación do cloruro de sodio (sólido), a partir do sodio (sólido) e do cloro (gas), podemos consideralo a suma dos seguintes procesos:
1-	Transformar o sodio sólido en sodio gas (sublimación do sodio)
2-	Transformar os átomos de sodio separados (gas) en ións sodio arrincándolles un electrón (ionización do sodio)
3-	Transformar as moléculas de cloro (Cl2), en átomos de cloro separados.
4-	Transformar os átomos de cloro en ións cloruro proporcionándolles un electrón.
5-	Xuntar os ións cloruro e os ións sodio dando lugar o cloruro de sodio.
Estes procesos, poden ser esquematizados mediante as correspondentes reaccións químicas:
1- Na (s) → Na (g); ΔHsublimación
2- Na(g) → Na+ (g); ΔH ionización
3- ½ Cl2 (g) → 1 Cl (g); ½ ΔH disociación
4- Cl (g) → Cl- (g); ΔH afinidade electrónica
5- Na+ (g) + Cl- (g) → NaCl (s); ΔH reticular
Dado que a formación do cloruro de sodio:
Na (s) + ½ Cl2 (g) → NaCl (s); ΔH formación
equivale á suma dos procesos antes relatados, a súa variación de enerxía é igual a suma da variación de enerxía destes procesos (por aplicación da Lei de Hess) e se coñecemos o valor de tódolos termos menos un (por exemplo descoñecemos a enerxía de rede) este termo pode calcularse a partir dos demais.
ΔHformación ΔHsublimación + ΔHionización + ½ ΔHdisociación + ΔHafinidade electrónica + ΔHreticular
Ciclo de Carnot

O Ciclo de Carnot é un ciclo termodinámico executado pola Máquina de Carnot, idealizada polo enxeñeiro francés Sadi Carnot e que ten funcionamento apenas teórico (aínda non foi posíbel criar unha Máquina de Carnot).
Funcionando entre dúas transformacións isotérmicas e dúas adiabáticas alternadamente, é o ciclo que presenta menor transmisión de calor para o foco frío e ó polo tanto o que ten o maior rendemento.
O rendemento da máquina en porcentaxe é igual a: ( 1 − T c T h ) × 100 % {\displaystyle \left(1-{\frac {T_{c}}{T_{h}}}\right)\times 100\%} Onde: T c {\displaystyle T_{c}}
Temperatura da fonte fría (en Kelvin) T h {\displaystyle T_{h}}
Temperatura da fonte quente (en Kelvin)
A posibilidade de interconversión entre calor e traballo posúe restricións para as chamadas máquinas térmicas. O Segundo Principio da Termodinámica, elaborado en 1824 por Sadi Carnot, é enunciado da seguinte forma:
"Para haber conversión continua de calor en traballo, un sistema debe realizar ciclos entre fontes quentes e frías, continuamente. En cada ciclo, é retirada unha certa cantidade de calor da fonte quente (enerxía útil), que é parcialmente convertida en traballo, sendo o restante rexeitado para a fonte fría (enerxía disipada)" O rendemento dunha máquina térmica é dada polo cociente do traballo pola enerxía útil, onde o traballo é definido pola diferenza da enerxía útil pola enerxía disipada.
Rendemento da Máquina (r) r
W Q a {\displaystyle r
{\frac {W}{Q_{a}}}} Rendemento da Máquina en % (r) r
( 1 − Q b Q a ) x 100 % {\displaystyle r
(1-{\frac {Q_{b}}{Q_{a}}})\ x100\%} Traballo (w) W
Q a − Q b {\displaystyle W
{Q_{a}}-{Q_{b}}} onde: r {\displaystyle {r}} é o rendemento; Q a {\displaystyle {Q_{a}}} é a enerxía útil; W {\displaystyle {W}} é o traballo; Q b {\displaystyle {Q_{b}}} é a enerxía disipada; O Ciclo de Carnot demostra que o maior rendemento posíbel para unha máquina térmica é o dunha máquina que realizase un ciclo de dúas transformacións adiabáticas e dúas transformacións isotérmicas, alternadas entre si, de acordo co esquema:
1) proceso isotérmico reversíbel, no cal a calor é trasladada do, ou para o reservatorio de alta temperatura;
2) proceso adiabático reversíbel, no cal a temperatura do fluído de traballo dun reservatorio a alta temperatura diminúe até o outro;
3) proceso isotérmico reversíbel, cuxa calor é trasladado do, ou para o reservatorio de menor temperatura;
4) proceso adiabático reversíbel, en que a temperatura do fluído de traballo vai aumentando desde o reservatorio (a baixa temperatura) até o outro.
Ciclo de Krebs inverso

O ciclo de Krebs inverso ou ciclo de Krebs redutivo (tamén ciclo do ácido cítrico inverso ou redutivo, ou ciclo do ácido tricarboxílico inverso ou redutivo) é unha secuencia de reaccións metabólicas que utilizan algunhas bacterias para producir compostos carbonados a partir de dióxido de carbono e auga.
Esta vía metabólica é o ciclo de Krebs ou ciclo do ácido cítrico funcionando en sentido inverso: Mentres que ao ciclo de Krebs se incorporan moléculas carbonadas relativamente complexas, que se oxidan nel e liberan CO2 e auga, o ciclo inverso fai o contrario, toma CO2 e auga para fabricar compostos carbonados complexos.
Este proceso utilízano algunhas bacterias para sintetizar compostos carbonados, ás veces usando hidróxeno, sulfuro, ou tiosulfato como doantes de electróns. Este proceso, pode considerarse como unha alternativa á fixación de carbono inorgánico no ciclo da pentosa fosfato redutivo; este último ten lugar nunha ampla variedade de microorganismos e organismos superiores.
Esta vía metabólica é un posible candidato a ser unha das reaccións prebióticas que se producían nas condicións iniciais reinantes na Terra primitiva, polo que é de interese para o estudo da orixe da vida. Descubriuse que algunhas das reaccións da vía poden ser catalizadas por minerais.
Ciclo de desenvolvemento

O ciclo de desenvolvemento é a formalización dunha evolución que sofren todos os produtos do mundo real. Comunmente terá as fases de nacemento, desenvolvemento, madurez e morte. Ciclo de vida dun produto informático
O desenvolvemento dun sistema informático trae consigo tres etapas: a definición, o desenvolvemento e o mantemento. Estes pasos encontraranse sempre, independentemente do tamaño, da complexidades e da área de aplicación. Definición. Caracteriza o sistema: a información que vai usar, os condicionantes, criterios de validación etc.
Desenvolvmento. Deséñanse as estruturas, impleméntanse, documéntanse e faise unha serie de probas.
Mantemento. Unha vez construído o sistema pódense atopar fallos que deben corrixirse, ou pensar en novas prestacións que se deberán engadir á aplicación.
Estes ciclos de vida son retroalimentados, de forma que, estando nunha das fases, poderemos retroceder se atopamos erros mediante revisións na documentación.
Ciclo do carbono

O ciclo do carbono é un ciclo bioxeoquímico polo cal o carbono se intercambia entre a biosfera, a litosfera, a hidrosfera e a atmosfera terrestre. Os coñecementos sobre esta circulación de carbono posibilitan a apreciación da intervención humana no clima e os seus defectos sobre o cambio climático.
O carbono (C) é o cuarto elemento máis abundante no Universo, despois do hidróxeno, o helio e o osíxeno. É o piar da vida que coñecemos. Existen basicamente dúas formas de carbono: orgánica (presente nos organismos vivos e mortos e nos descompostos) e outra inorgánica, presente nas rochas.
No planeta Terra, o carbono circula a través dos océanos, da atmosfera e da superficie e o interior terrestre, nun gran ciclo bioxeoquímico. Este ciclo pode ser dividido en dous: o ciclo lento ou xeolóxico e o ciclo rápido ou biolóxico.
Adoita considerarse que este ciclo está constituído por catro reservorios principais de carbono interconectados por rutas de intercambio. Os reservorios son a atmosfera, a biosfera terrestre (que, polo xeral, inclúe sistemas de auga doce e material orgánico non vivo, como o carbono do solo), os océanos (que inclúe o carbono inorgánico disolto, os organismos marítimos e a materia non viva), e os sedimentos (que inclúen os combustibles fósiles). Os movementos anuais de carbono entre reservorios ocorren debido a varios procesos químicos, físicos, xeolóxicos e biolóxicos. O océano contén o fondo activo máis grande de carbono preto da superficie da Terra, pero a parte do océano profundo non se intercambia rapidamente coa atmosfera.
O balance global é o equilibrio entre intercambios (ingresos e perdas) de carbono entre os reservorios ou entre unha ruta do ciclo específica (por exemplo, atmosfera-biosfera). Un exame do balance de carbono dun fondo ou reservorio pode proporcionar información sobre se funciona como unha fonte ou un almacén para o dióxido de carbono.
Ciclo do fósforo

O ciclo do fósforo é un ciclo bioxeoquímico consistente na circulación do fósforo na Terra entre os seres vivos e os compoñentes abióticos da Terra. Ademais da auga, do carbono, do nitróxeno e do osíxeno, o fósforo é importante para os seres vivos. A maioría do fósforo se atopa nos sedimentos, formando parte da litosfera. O seu proceso de liberación é moi longo xa que depende dun ciclo xeolóxico, por isto constitúe un factor limitante no crecemento das plantas, xa que se trata dun constituínte importante das biomoléculas. O fósforo está presente nun 0, 2% nas estruturas vexetais e nun 1% nas animais.
En certos aspectos, o ciclo do fósforo é mais simple que o ciclo do carbono e do nitróxeno, pois non existen moitos compostos gasosos de fósforo e, polo tanto, non pasa pola atmosfera. Outra razón para a sinxeleza do ciclo do fósforo é a existencia de apenas un composto de fósforo realmente importante para os seres vivos: o ión fosfato.
Os fosfatos son liberados polas rochas fosfatadas e cinzas volcánicas, e transportados polas correntes de auga ata os lagos e o mar, onde precipitan para formar os sedimentos. O tempo de permanencia nos ecosistemas terrestres é de 100 ata 10. 000 anos dependendo da eficacia do almacenamento ou de reciclado dos organismos encargados. No medio acuático a permanencia é máis ou menos de dez anos.
As plantas obteñen o fósforo do ambiente absorbendo os fosfatos disolvidos na auga e no solo. Os animais obteñen fosfatos na auga e no alimento. A descomposición devolve o fósforo que formaba parte da materia orgánica ao solo ou á auga. De aí, parte del é arrastrada polas chuvias para os lagos e mares, onde acaba incorporándose ás rochas. Neste caso, o fósforo só retornará aos ecosistemas, máis tarde, cando esas rochas se eleven e consecuencia de procesos xeolóxicos e, na superficie, sexan descompostas e transformadas en solo. Así, existen dous ciclos do fósforo que acontecen en escalas de tempo diferentes. Unha parte do elemento recíclase localmente entre o solo, as plantas, consumidores e decompoñedores, nunha escala de tempo relativamente curta, que podemos chamar ciclo de tempo ecolóxico. Outra parte do fósforo ambiental sediméntase e é incorporada ás rochas; o seu ciclo envolve unha escala de tempo moito máis longa, que pode ser chamada ciclo de tempo xeolóxico.
Ciclo do piruvato

O ciclo do piruvato xeralmente refírese aos movementos entre distintos compartimentos celulares e transformacións químicas que sofre o piruvato. Os movementos espaciais dentro da célula do piruvato ocorren entre as mitocondrias e o citosol e as transformacións químicas orixinan varios intermediarios do ciclo de Krebs. En todas as variantes, o piruvato impórtase á mitocondria para ser procesado introducindo os seus carbonos (en forma de acetil-CoA) no ciclo de Krebs. Ademais do piruvato, pode importarse tamén alfa-cetoglutarato. En varios puntos, o produto intermediario é exportado ao citosol para que sufra alí transformacións adicionais e despois reimportado. Xeralmente considéranse tres ciclos do piruvato específicos, cada un denominado pola principal molécula exportada desde a mitocondria: malato, citrato, e isocitrato. Poden existir outras variantes, como os ciclos fútiles ou disipativos do piruvato.
Este ciclo estúdase xeralmente en relación á secreción de insulina estimulada por glicosa (ou GSIS) e crese que hai unha relación entre a resposta á insulina e o NADPH producido neste ciclo, pero os detalles específicos non están claros e existe unha certa confusión sobre o papel dos encimas málicos. O fenómeno foi obsevada nas células dos illotes pancreáticos.
O ciclo do piruvato-malato foi descrito no fígado e preparacións de ril xa en 1971.