proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Cancro de próstata

O cancro de próstata ou cáncer de próstata é aquel cancro que se desenvolve nun dos órganos glandulares do sistema reprodutor masculino chamado próstata. O cancro prodúcese cando algunhas células prostáticas mutan e comezan a multiplicarse de maneira deconstrolada. Estas tamén poderían propagarse dende a próstata cara a outras partes do corpo, especialmente os ósos e os ganglios linfáticos orixinando metástases.
Esta afección pode causar dor, micción dificultosa ou disfunción eréctil, entre outros síntomas.
O día 15 de setembro celébrase o Día Europeo da Saúde Prostática. Características
A enfermidade desenvólvese máis frecuentemente en individuos maiores de 50 anos. É o segundo tipo de cancro máis común en homes. Con todo, moitos que desenvolven o cancro de próstata nunca teñen síntomas, nin son sometidos a terapia. Diversos factores, incluíndo a xenética e a dieta, foron implicados no seu desenvolvemento, pero até o 2005, as modalidades de prevención primaria coñecidas son insuficientes para eliminar o risco de contraer a enfermidade.
A detección leva a cabo principalmente pola proba en sangue do antígeno prostático específico, chamado PSA (acrónimo inglés de prostate-specific antigen) ou por exploración física da glándula prostática (tacto rectal). Os resultados sospeitosos tipicamente dan lugar á posterior extracción dunha mostra tisular da próstata (biopsia), que é examinada en microscopio.
O tratamento pode incluír cirurxía, radioterapia, quimioterapia, ou ben unha combinación de todas. A idade e o estado de saúde xeral do afectado, tanto como o alcance da diseminación, a aparencia dos tecidos examinados ao microscopio e a resposta do cancro ao tratamento inicial, son vitais na determinación do resultado terapéutico. Debido a que o cancro de próstata é unha enfermidade que afecta preferentemente a homes maiores, moitos deles morrerán por outras causas antes de que o cancro poida propagarse ou causar síntomas.
Cancro de tiroide

O cancro de tiroide é unha enfermidade tumoral que afecta ao tiroide. Abrangue tanto os tumores derivados do tecido tiroide coma tumores alleos que asentan sobre esta glándula. Causas
Ao igual que outros tumores, existen unha serie de factores de risco que predispoñen a padecer cancro de tiroide. En particular, a radiación na área cervical eleva o risco de padecer este tipo de enfermidade. Tras o accidente de Chernóbil observouse unha maior incidencia deste tumor. Nos individuos que recibiron radioterapia nesta área, tamén hai un maior risco de cancro. Signos e síntomas
Coma no resto de tumores, os primeiros estadíos da enfermidade poden pasar desapercibidos. Cando o tumor crece pode avultar no pescozo, sendo palpable. Noutros casos comeza a producir síntomas de hipertiroidismo, por hiperfunción da glándula. Cando o tumor xa está avanzado pode manifestarse coma unha metástase nun ganglio linfático ou noutro órgano.
Nalgúns casos pouco frecuentes, parte do tecido tiroide queda fóra do seu sitio, podendo desenvolver unha neoplasia en lugares pouco habituais. Cancro primario
O cancro primario de tiroide é unha neoplasia derivada das propias células do tiroide. Existen varios tipos de cancro primario:
Cancro papilar
O carcinoma papilar é a variedade máis frecuente de cancro de tiroide (supón aproximadamente o 70% dos casos). Histoloxicamente, distínguese por formar papilas. É o tumor tiroide de maior supervivencia e mellor prognóstico. O seu tratamento consiste na extirpación cirúrxica. En casos nos que non se poida realizar, pódese empregar iodo 131, que destrúe o tecido tiroide. Tras a cirurxía será preciso en moitos casos a administración de levotiroxina para substituír a función do tiroide perdido.
Cancro folicular
O cancro folicular é a segunda variedade máis frecuente de cancro primario de tiroide. Adoita metastatizar a ganglios linfáticos cervicais e ten unha supervivencia inferior ao papilar. A diferenza con este, non pode ser diagnosticado mediante punción-aspiración con agulla fina, senón que se precisa unha biopsia.
Cancro medular
O cancro medular é unha variedade máis infrecuente de cancro tiroide, pero de peor prognóstico. A diferenza dos demais, pode producir calcitonina, polo que esta substancia convértese nun marcador diagnóstico e de seguimento. Na mostra anatómica, obsérvase acumulación de amiloide. Un 10-15% están asociados a unha enfermidade xenética denominada MEN-2, que produce un elevado risco desta e outras neoplasias coma feocromocitomas.
Nos casos nos que metastatiza, adoita facelo a órganos a distancia. Non obstante, non adoitan supor unha gran diminución no prognóstico vital.
Cancro do castiñeiro

O cancro do castiñeiro é unha enfermidade fúnxica causada polo ascomiceto Cryphonectria parasitica. Este fungo, patóxeno de feridas, non é quen de invadir tecidos corticais sans, penetrando no hóspede a través de feridas de distinta natureza (poda, fendas, cicatrices etc. ). Está incluída na lista 100 das especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo da Unión Internacional para a Conservación da Natureza.
O síntoma máis característico consiste na presenza de cancros sobre o toro, pólas e rebentos, os cales provocan un anelamento impedindo así a circulación do zume, dando coma resultado a morte de gomos e pólas por riba da lesión, podendo observarse nas árbores afectadas franzas secas a agromar de pés vizosos.
Os métodos de loita para o control deste patóxeno foron evoluíndo. Porén, non se coñece no momento actual un realmente eficaz. Ás veces plántanse ou enxértanse especies de castiñeiros foráneos resistentes. Axente causal
/Cryphonectria parasitica (Murrill) Barr (Ascomycota, Diaporthales).
Sinónimo: 'Endothia parasitica Estado asexual (mitótico): Endothiella parasitica(Murrill) P. J. & H. W. Anderson. Nomes vulgares noutras linguas
Inglés: chestnut blight ou canker;
Francés: chancre de l'écorce du châtaignier;
Alemán: Kastanienkrebs;
Español: chancro del castaño;
Portugués: Cancro do castanheiro. Árbores hospedadoras
Castanea sativa (castiñeiro europeo), Castanea dentata (castiñeiro americano), diferentes especies de carballos: Quercus ilex (aciñeiras), Quercus pubescens, Quercus petraea (carballos albariños), Castanopsis, pradairos, Rhus typhina, Carya ovata. Distribución
Na Península Ibérica
Atopouse cancro na metade norte da Península: Galiza, Norte de Portugal, Asturias, Castela e León, País Vasco, Navarra e Cataluña.
Distribución mundial
Achouse cancro do castiñeiro nos catro continentes: Europa: Alemaña, Austria, Bélxica, Bosnia e Hercegovina, Croacia, Eslovaquia, Eslovenia, España, Francia, Grecia, Hungría, Italia,
Macedonia do Norte, Polonia, Portugal, Rusia (costa do Mar Negro e Cáucaso), Suíza, Ucraína e repúblicas iugoslavas. América do Norte: Canadá (Columbia Británica e Ontario) e os Estados Unidos.
África: Tunisia
Asia: China, Corea do Norte, Corea do Sur, Xeorxia, India (Uttar Pradesh), Xapón (Honshu), Taiwán e Turquía.
Candea

Unha candea é unha fonte de iluminación consistente nunha mecha ou fía que sobe polo interior dunha barra de combustíbel sólido, como poden ser a cera ou a parafina.
Candela

A candela (símbolo cd) é a unidade básica do SI de intensidade luminosa nunha dirección dada, dunha fonte que emite unha radiación monocromática, de frecuencia 540×1012 hertzs e da cal a intensidade radiada nesa dirección é de 1/683 vatios por estereorradián.
Esta cantidade é equivalente á que en 1948, na conferencia xeral de pesos e medidas, se definiu como unha sesaxésima parte da luz emitida por un centímetro cadrado de platino puro en estado sólido á temperatura do seu punto de fusión (2046 K).
Caneiro de Don Eduardo

O caneiro de Don Eduardo é un caneiro situado no curso alto do río Miño, entre Gondai (Parada, Outeiro de Rei) e San Xillao (Bocamaos, Lugo). Características
Está construído en cachotería de granito e ten unha disposición en forma de V, canalizando as augas por unha boca no guiar dereito e por cinco bocas na punta. Conta cun caseto na punta construído con muros de cachotería de granito e cuberta de lousa sobre armazón de madeira. O conxunto atópase en bo estado de conservación.
Caneiro de Don Pepito

O caneiro de Don Pepito é un caneiro en estado ruinoso situado no curso alto do río Miño, ó pé da desembocadura do rego de Portaforoso, entre Ferreiros (Adai, Lugo) e Bocamaos, (Lugo).
Caneiro de Ombreiro

O caneiro de Ombreiro é un caneiro situado no curso alto do río Miño, augas abaixo da desembocadura do Narla, entre A Ponte (Ombreiro, Lugo) e O Vilar (Bocamaos, Lugo).
Caneiro do Valuro

O caneiro do Valuro é un caneiro situado no curso alto do río Miño, entre a ponte branca do Miño e o parque do Miño. É unha presa en V moi pechada e é utilizado como pesqueira.
Canela

A canela é unha especia que se tira da codia interna desecada, extraída pelando as pólas da caneleira (Cinnamomum zeylanicum ou Cinnamomum verum), unha árbore procedente da Sri Lanka. Emprégase en pau ou moída (en po). En Galiza emprégase moito para adubar a típica sobremesa de arroz con leite. Etimoloxía
O nome científico e o nome vulgar en inglés: cinnamon derivan do vocábulo grego kínamon.
O nome galego canela, vén do francés: canelle (cana pequena). Localización
Na actualidade cultívase ademais de en Sri Lanka, na India, no sur da China, Madagascar e no Brasil. Emprego
Moída emprégase nas sobremesas, pasteis, doces etc. ; e en rama emprégase para adornar e sazonar algúns pratos. O uso do té de canela (producido ao ferver as pólas da canela en auga até obter a infusión, engadindo azucre) está moi estendido en México e nas zonas de influencia mexicana, como o sur dos Estados Unidos e América Central, chegando a competir con outras bebidas quentes, como o café e o chocolate. Cómpre resaltar que o té se prepara coa variedade de Sri Lanka.
Tamén é un ingrediente de moitas salsas, curry e outros pratos de oriente, onde se empregan as variedades de Sri Lanka e a China, ademais do po e as follas da caneleira.
En Galiza emprégase moito para adubar o arroz con leite, sobremesa moi tradicional. Beneficios medicinais
A canela é empregada dende a antigüidade na España rural para inducir o sono ós nenos, tanto en infusións como fumado. Foi un relaxante que empregaban as nais rurais para durmir ós nenos á hora de ir traballar ao campo. Tamén foi común o seu uso nas mulleres cando tiñan atrasos na menstruación[Cómpre referencia].
Outros dos beneficios medicinais que proporciona a canela é que cando existen abrasións na lingua por comer ou tomar cousas quentes, a barra de canela serve para sedar a dor e cicatrizar as papilas gustativas.
Caneleira branca

Canella winterana, de nome común caneleira branca, é a única especie do xénero monotípico Canella, da familia Canellaceae. Utilízase a súa casca, a canela branca, como condimento ou planta medicinal. É orixinaria das Antillas. Descrición
É un arbusto de gran tamaño que pode alcanzar o tamaño dunha pequena árbore de 4 a 15 m de altura, de cortiza agrisada. Toda a planta é aromática e lembra ao cheiro da grosella negra, mais non debe confundirse coa canela verdadeira (Cinnamomum). As follas son alternas, obovadas ou oblanceoladas, coriáceas, de cor verde escura salpicada de glándulas translúcidas. A superficie superior é escura e a superficie inferior de cor verde brillante, máis lixeira e mate. As inflorescencias son xeralmente panículas terminais, ás veces axilares. A flor ten 3 sépalos de 2-3 mm de grosor e 5 pétalos obovados, de 5-6 mm, de cor brillante vermella, cunha base de cor amarelada, 10 estames con filamentos unidos nun tubo estaminal de 3-4 mm e anteras de cor amarela a laranxa, e un estilo curto, pero máis grande. A floración dura de xuño a setembro. O froito é unha baga globosa de cor verde e vermellón, e, finalmente, case negra, de 7-10 mm de diámetro. Contén até 5 sementes de cor negra, brillante, oblongas, de 5-6 mm. Aínda que as flores son hermafroditas, compórtanse como flores unisexuais. Taxonomía
Canella winterana foi descrita por L. Gaertn. e publicada en De Fructibus et Seminibus Plantarum. .. . 1: 373, t. 77, f. 2. 1788. Sinonimia
Canella alba Murray
Canella canella (L. ) H. Karst.
Canella laurifolia Sweet
Canella obtusifolia Miers
Laurus winterana L. basónimo
Winterana canella L.
Winterana obtusifolia (Miers) Warb.
Cangas de Onís

Cangas de Onís (en asturiano Cangues d'Onís, en castelán: Cangas de Onís) é un concello da comunidade autónoma de Asturias. Ten unha área de 213, 24 km² e unha poboación de 6. 260 habitantes (INE, 2022), sendo a súa densidade de poboación de 30, 47 hab/km². Economía
A súa actividade económica céntrase na agricultura e a gandería, sendo tamén importante o turismo rural debido á beleza das súas paisaxes. As visitas ao Santuario de Covadonga e os lagos, son unha das localizacións turísticas máis visitadas dentro de todo o Principado de Asturias, sendo un dos concellos que maior número de visitantes recibe na rexión. Política e goberno
Desde 1979 o partido que máis tempo gobernou foi o PSOE. O actual alcalde é José Manuel González Castro (PP).
Cangas del Narcea

Cangas del Narcea é o maior concello da Comunidade Autónoma do Principado de Asturias e un dos maiores de España. Está situado ao suroeste do Principado. A súa capital é Cangas del Narcea, que é atravesada polo río Narcea do que procede o seu nome (garganta do Narcea) e polo río Naviego. Limita ao norte con Allande e Tinéu, ao oeste con Ibias (ao que se accede polo Porto do Connio, na AS-211 e polo Pozo das Mulleres Mortas e o Alto de Valvaler, sitos na AS-29), ao sur con Degaña (ao que se accede polo Porto do Rañadoiro na AS-15) e o municipio leonés de Laciana (ao que se accede polo Porto de Leitariegos sito na AS-213), e polo leste con Somiedo.
Ten unha poboación de 13710 habitantes, con capital na vila de Cangas del Narcea, e as súas poboacións con maior número de habitantes son por esta orde, a capital Cangas del Narcea, Corias, Limés, Moal, Llanos, Rengos e Gedrez. A súa capital está a unha distancia de 90 quilómetros de Oviedo, e a súa principal vía de comunicación é a estrada autonómica do chamado corredor do Narcea.
Cangrexo (constelación)

En astronomía Cáncer, tamén chamado Cangrexo ou Caranguexo (símbolo, Unicode ♋), é unha das doce constelacións do zodíaco. En astroloxía, Cáncer constitúe un dos doce signos zodiacais.
A constelación de Cáncer é pequena e feble. Atópase entre as constelacións de Xémini ao Leste, Lynx ao Norte e as constelacións de Canis Minor e Hydra ao Sur.
A constelación tamén dá o seu nome ao trópico de Cáncer. Obxectos notables do espazo profundo
Cáncer non ten estrelas brillantes. α Cancri só ten magnitude 4, 2.
Cáncer é coñecida entre os afeccionados á astronomía como a constelación na que se atopa Praesepe (M44), tamén coñecida coma O presebe, un cúmulo aberto que conten tamén a estrela ε Cancri e que pode observarse cuns simples prismáticos. O Presebe abarca máis dun grao cadrado sendo observable a simple vista como unha luz difusa; situado dentro do Presebe —aínda que moi lonxe, detrás do mesmo—, hai un grupo de galaxias pertencente ao cúmulo de Coma-Virgo que só son visibles con telescopios de potencia media.
Outros obxectos do espazo profundo que se atopan en Cáncer son M67, un cúmulo aberto coñecido dende moi antigo e moi vello, e NGC 2775, unha galaxia espiral de magnitude 11, 3. Nunha noite clara a constelación contén preto de 50 estrelas visibles a simple vista.
Estrelas principais
α Cancri (Acubens), estrela branca de magnitude 4, 26 e é só a cuarta máis brillante da constelación.
β Cancri (Altarf), a máis brillante da constelación con magnitude 3, 53 é unha xigante laranxa a 290 anos luz de distancia.
ζ Cancri (Tegmen ou Tegmine), sistema estelar composto por dúas estrelas binarias separadas 5, 06 segundos de arco. En total contén como mínimo catro estrelas.
ι Cancri, binaria visual onde as súas compoñentes, separadas 30, 6 segundos de arco, poden verse cun pequeno telescopio. κ Cancri, sistema dobre formado por unha estrela branco-azulada variable Alfa2 Canum Venaticorum e unha estrela branca.
55 Cancri (ρ1 Cancri), estrela binaria cunha compoñente principal que é unha anana amarela cun sistema planetario con cinco planetas, catro deles de tipo gasoso e un de tipo terrestre.
X Cancri, estrela de carbono de magnitude 6, 28.
DX Cancri, estrela fulgurante a só 11, 82 anos luz da Terra
GJ 1116 (EI Cancri), sistema binario a 17 anos luz.
HR 3617 (HD 78175), estrela múltiple de magnitude 6, 87. Mitoloxía
A constelación do cangrexo e a constelación da Hydra están relacionadas cun dos doce traballos de Heracles (Hércules romano). A deusa Hera, inimiga acérrima de Heracles enviou un cangrexo xigante para acabar coa súa vida mentres este loitaba coa temible serpe Hydra. Porén, Heracles saíu vitorioso. Coma recompensa polos seus esforzos a deusa formou as constelacións do Cangrexo e a Hydra no ceo.
Cangrexo de río americano

O cangrexo de río americano, Procambarus clarkii, é un crustáceo decápodo macruro da familia dos cambáridos.
É un cangrexo de río nativo do sueste dos Estados Unidos, pero que se pode encontrar noutros continentes, onde pode ser unha especie invasora. Distribución
A zona de orixe do cangrexo americano é a costa do golfo de México dos Estados Unidos desde o norte de México até Florida e tamén cara ao interior polo sur de Illinois e Ohio. Tamén foi ás veces introducido deliberadamente fóra da súa zona de orixe como en países de Asia, África, Europa e outros sitios do continente americano. No norte de Europa as poboacións mantéñense pero non se expanden, pero no sur de Europa, este cangrexo estase expandindo e colonizando novos territorios e desprazando os cangrexos de río autóctonos, como Astacus astacus, Austropotamobius spp. , etc.
Na Península Ibérica desprazou en moitísimos cursos de auga o cangrexo de río ibérico (Austropotamobius pallipes lusitanicus). Comprobouse que algúns individuos son capaces de atravesar quilómetros de terreo relativamente secos, especialmente nas épocas húmidas do ano, aínda que o comercio para acuarios e os pescadores poden ter acelerado a expansión nalgunhas zonas (crese que os pescadores ao usar este cangrexo como cebo introducírono no estado norteamericano de Washington). Tamén se fixeron intentos de usar o cangrexo americano como un medio de control biolóxico de organismos, para reducir as poboacións de caracois implicados no ciclo biolóxico da esquistosomíase, polo que se favorece a introdución do cangrexo de río americano, por exemplo, en Kenya.
Cangrexo de río europeo

O cangrexo de río europeo (Austropotamobius pallipes) é unha especie de crustáceo malacostráceo decápodo da familia dos astácidos, que se estende desde a península dos Balcáns até a Ibérica, e chega até as illas Británicas, onde se encontra a súa maior densidade de poboación.
Vive en ríos e regatos de pouca profundidade, onde se agocha baixo pedras e troncos, e en lagos.
Cangrexo dos cocos

O cangrexo dos cocos ou cangrexo dos coqueiros (Birgus latro) é o meirande artrópodo terrestre do mundo. É un cangrexo ermitán altamente apomórfico e é coñecido pola súa capacidade de abrir cocos coas súas potentes pinzas coa finalidade de comer o seu contido. É a única especie do xénero Birgus.
Nalgunhas linguas é chamado "cangrexo ladrón" (que é tamén a tradución exacta do seu nome científico en latín) ou "ladrón das palmeiras", xa que algúns cangrexos desta especie teñen roubado obxectos brillantes como cazos e cubertos de casas e tendas de compaña.
O cangrexo dos cocos tamén ten outros nomes locais como ayuyu en Guam, e unga ou kaveu nas illas Cook. En Guam, chámaselle por veces "cangrexo dos cocos taotaomo'na" pola crenza tradicional de que os espíritos dos devanceiros poden adoptar a forma de animais como o ayuyu.
Canibalismo

O canibalismo é o acto ou a práctica de alimentarse de membros da propia especie. O termo aplícase a calquera animal, aínda que se adoita empregar o termo caníbal para referirse ó ser humano que se alimenta ou come a outro ser humano (antropofaxia).
O termo provén da deformación da palabra caribe caniba ou cariba da lingua taína. Para os caribes, significaba «ousado», «audaz»; para os arauacos, «inimigo»; e para os europeos, «comedores de carne humana». Nativos de América que Cristovo Colón atopou na illa de A Española na súa primeira viaxe e que practicaban a antropofaxia, os caribes atacaban ós arauacos para conseguir botíns e de paso capturaban nenos ós cales castraban e criaban para comelos.
Os casos illados nas sociedades occidentais, relaciónanse actualmente con situacións extremas de fame, actos criminais ou persoas con profundos problemas psicolóxicos.
Caninea

Unha caninea ou canzada é un equipo de cans adicado á caza. Normalmente enténdese co nome de manda un equipo de sabuxos que pode estar adicado á caza menor (coello, lebre e raposo) ou ben á caza maior (xabaril ou ben corzo). Unha caninea de rastro normalmente está especializada na caza dunha soa especie, polo tanto unha manda de cans do xabaril estará especializada só na caza do xabaril sendo un demérito importante que persiga calquera outra especie de animal.
Polo xeral unha manda de sabuxos destinada á caza con armas de fogo está composta por entre 4 e 8 cans.
Canle (comunicación)

Na teoría da comunicación, a canle é o medio ou soporte físico polo cal se transmiten as mensaxes no curso dun proceso de comunicación. Exemplos de canles son os cables eléctricos para a telefonía, a páxina para a comunicación escrita, as ondas de radio etc. No caso da comunicación verbal, a canle é o ar.
Canle Achterom (Delft)

Achterom é o nome dunha canle e da súa rúa anexa, na zona vella da cidade surholandesa de Delft, nos Países Baixos.
Historicamente foi unha canle de moito tránsito de mercadorías, xa que se localiza nun punto da cidade entre dúas canles e rúas de moita actividade comercial. Historia
No século XIII, a canle, que comezaba na Brabantse Turfmarkt, marcaba o límite oriental da cidade. Aínda cara a 1350, malia que as vivendas de Achteron pertencían a Delft, as terras adxacentes eran reclamadas pola abadía de Rijnsburg.
En 1355 tivo lugar unha forte controversia acerca da titularidade da zona e, finalmente, a xurisdición de Delft non foi a que prevaleceu. Entre outras consecuencias, esta área converteuse en refuxio dos delincuentes expulsados da cidade. Edificios de interese
A listaxe de monumentos nacionais dos Países Baixos (Rijksmonument) inclúe catro edificios ao pé desta canle, nos números 2, 6, 45 e 47.
Canle de Mozambique

A Canle de Mozambique é unha porción do océano Índico entre a illa de Madagascar e o sueste de África, isto é, Mozambique. Foi un punto de choque durante a segunda guerra mundial. A canle ten un ancho de aproximadamente 460 quilómetros nos seus punto máis angosto entre Angoche (Mozambique) e Tambohorano (Madagascar).
A canle alcanza unha profundidade de 3, 292 metros ao redor dos 230 quilómetros ao interior desde a liña litoral de Mozambique. Unha corrente cálida flúe ao longo da canle en dirección sur para logo internarse na Corrente Agulhas, fóra da costa occidental de Suráfrica. Illas na canle
Comoros
Gran Comora
Mohéli
Anjouan
Francia
Mayotte
Illas Gloriosas
Illa Juan de Nova
Illa Europa
Bassas da India
Canle do Iucatán

A canle do Iucatán (en castelán: Canal de Yucatán) é un estreito situado entre México e Cuba. Conecta a baía do Iucatán no mar Caribe co golfo de México. Ten algo máis de 200 km de largo e case 2800 m de profundidade no seu punto máis fondo preto da costa cubana. Correntes
A canle do Iucatán separa Cuba da península do Iucatán en México e une o mar Caribe co golfo de México. O estreito mide 217 km entre o cabo Catoche en México e o cabo San Antonio en Cuba. Ten unha profundidade máxima preto da costa cubana de 2779 m. A auga flúe a través do mar Caribe do leste ao oeste. Este fluxo consiste en 5 Sv de auga da corrente ecuatorial norte que vai a través do paso dos Ventos e 12 Sv de auga da corrente ecuatorial sur que vi a través da costa do Brasil. O fluxo total é duns 17 Sv a unha temperatura de polo menos 17 °C. Cando a auga supera a península do Iucatán recibe o nome de corrente do Iucatán. Esta corrente proporciona a maior parte da auga interior do golfo de México, xa que a cantidade que entra a través dos estreitos de Florida é pequena e intermitente. A corrente do Iucatán flúe con forza na parte occidental da canle mentre que as contracorrentes cubanas flúen en sentido contrario na parte máis oriental. Baixo a corrente do Iucatán, hai unha corrente submarina cara ao sur que toma auga dende o golfo de México. Arrecifes de coral
Cando a auga que flúe a través da canle do Iucatán entre no golfo de México, pasa sobre o banco de Campeche, unha área pouco fonda. Alí hai arrecifes de coral sobre as marxes exteriores da plataforma do Iucatán a uns 100 km da beira. Os principais corais que os forman son Acropora cervicornis, Acropora palmata e Montastraea annularis e a finais da década de 1990 moitos morreron. Dende entón realizáronse algunhas repoboacións. O banco de Campeche é unha zona de gran biodiversidade, e aí e noutras parte da canle lévase a cabo moita pesca por parte de pescadores artesáns que converxen na zona dende a costa de México. A área está ameazada pola sobreexplotación.
Canle do Norte

A Canle do Norte (en irlandés e gaélico escocés: Sruth na Maoile, en inglés: North Channel) é o estreito que separa Irlanda do Norte de Escocia. A parte máis profunda está formada polo Dique de Beaufort. Conecta o mar de Irlanda co océano Atlántico. Crúzano un gran número de transbordadores. Nel tivo lugar un grave accidente marítimo, o afundimento do transbordador Princess Victoria en 1953.
Líderes políticos protestantes de Irlanda do Norte meteron presión ao goberno británico durante décadas para que se construíse un túnel ferroviario baixo a Canle do Norte, para integrar a problemática provincia dentro do Reino Unido. A idea non prosperou.
Canle radicular

Unha canle radicular é un espazo anatómico dentro da raíz dun dente. Forma parte dun espazo natural dentro dun dente, e forma parte da polpa dentaria (dentro da parte coronal do dente), a principal canle(s), e máis as pólas anatómicas intricadas que poden conectar a canle da raíz cos canles da superficie. Estrutura do dente
No centro de cada dente hai unha área oca que aloxa tecidos brandos, como o nervio, vasos de sangue e tecido conxuntivo. Esta área oca contén un espazo relativamente ancho no coronal do dente chamada polpa dentaria. Este percorrido de canles polo centro das raíces é semellante á mina dun lapis no interior do mesmo. A polpa nútrese grazas ós vasos de sangue, e os nervios sensoriais levan sinais até o cerebro. Un dente pode ser aliviado da dor se hai dano irreversíbel na polpa, a través da canle radicular.
Canle, Trabada, Trabada

Canle é un lugar da parroquia de Trabada, no concello lucense de Trabada, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres). Toponimia
O topónimo Canle (á espera da oficialización da forma A Canle), do latín Canālis, fai referncia a unha condución para a auga ou á parte baixa entre dúas montañas. Lugares e parroquias
Parroquias de Trabada
Canlón

Un canlón, tamén chamado caleiro ou calexa, é un conduto aberto, de sección semicircular ou rectangular, que se emprega para recoller auga ou outros líquidos dun tellado, dunha vía pública ou doutro espazo aberto.
Adoita instalarse no bordo do beirado, na parte inferior dos tellados, aínda que tamén existe dende hai pouco o canlón lateral de pinche, que se instala en pinches ou zonas laterais para recoller a pingueira das tellas laterais ou remates.
O máis común ten unha sección en forma de "U", a xeito de media tubaxe, e colócase no beiril do tellado; dispóñense con lixeira pendente ou practicamente horizontais. Isto permite que a auga da choiva que recolle a cuberta escorregue por ese 'medio cano' á rede xeral.
Xeralmente, os canlóns fabrícanse en metal, PVC ou de cerámica, mais tamén existen noutros materiais.
Dispóñense nun sistema de tubaxes chamadas baixantes que canalizan a auga dende o canlón até a parte máis baixa do edificio; estas baixantes son xeralmente verticais. Adóitanse colocar unhas reixas na conexión do canlón coas baixantes, para que sirvan coma filtro de obxectos e evitar atoar os condutos, por exemplo, das follas das árbores. A auga recollida pode ser reutilizada para rega de campos e xardíns. Noutrora empregábanse coma auga potábel e, canalizadas, empozábanse en alxibes.
Canna indica

Canna indica é unha planta perenne de até 3 m de altura pertencente á familia das cannáceas. Hai 5000 anos, en Caral, a primeira civilización de América, situada no Perú, utilizou como parte da súa dieta a raíz da canna indica; tamén desenvolveron o seu uso medicinal pola súa capacidade diurética, antiséptica, analxésica e cicatrizante.
En Galicia está catalogada como especie exótica invasora. Descrición
Planta herbácea perenne, de rizoma carnoso e ramificado de até 60 cm de longo que se divide en segmentos bulbosos e cubertos en dúas filas por follas. A superficie do rizoma está labrada por sucos transversais, que marcan a base de escamas que a cobren; da parte inferior saen raiciñas brancas, e do ápice, onde hai numerosas xemas, brotan as follas, o vástago floral e os talos. Os talos aéreos poden alcanzar 1-3 m de altura e forman unha macolla compacta, estando envoltos polas vaíñas das follas. As follas son anchas, de cor verde ou verde violáceo, con pecíolos curtos e láminas elípticas, que poden medir de 30 a 60 cm de longo e 10 a 25 cm de ancho, coa base obtusa ou estreitamente cuneada e o ápice é cortamente acuminado ou agudo. A nervadura central é prominente e dela derívanse as laterais. Inflorescencia en acio terminal con 6-20 cincinos de 1-2 flores. Flores hermafroditas sobre pedicelos de 0, 2-1 cm de longo, de cor vermella ou amarelo-alaranxada, excepto nalgúns cultivares, de 4, 5-7, 5 cm de longo, con sépalos estreitamente triangulares, de 1-1, 7 cm de longo e os pétalos erectos, de 4-6, 5 cm de lonxitude. Tubo de 1, 5-2 cm de longo. Estaminodios 3-4, de estreitamente obovados a espatulados, de 4, 5- 7, 5 cm de longo e de 0, 3-0, 5 cm de anchura na parte libre. Os froitos son cápsulas de elipsoides a globosas, verrucosas, de 1, 5 a 3 cm de lonxitude, de cor castaña, con gran cantidade de sementes globulosas, de 4 a 6 mm de diámetro, negras e moi duras. Taxonomía
Canna indica foi descrita por Carl von Linné e publicada en Species Plantarum 1: 1. 1753. Hábitat
A canna indica pódese cultivar desde o nivel do mar até os 2. 700 m s. n. m. , pero prospera en climas montañosos tropicais ou subtropicais tépedos, entre os 1. 600 e 2. 200 m s. n. m. ; a temperatura media de 14 a 27 °C e precipitacións anuais mínimas de 500 mm e até de 1200 mm. Medra moi ben en chans liviáns de textura franca ou franco-limosa.
Cannabis indica

A Cannabis Sativa Indica xorde da adaptación da planta orixinal aos climas montañosos de Asia Central. A súa principal característica é a súa rápida floración, debida á rápida chegada do inverno nestes climas. Son plantas máis pequenas cás Cannabis sativas sativas e máis robustas, con follas máis escuras e de folíolos máis grosos cás sativas e que xeran un gran gomo na copa. Ó fumar as súas flores conséguese un efecto relaxante e incluso narcótico.
É difícil atopar variedades índicas puras xa que o que máis se dá son os chamados "híbridos" (mesturas entre índicas e sativas). Exemplo de variedades índicas puras son a Northern Lights e a Hindu kush.
Cannabis ruderalis

As Cannabis Sativas Ruderalis son plantas polo xeral pequenas e teñen a característica de non depender do fotoperíodo para florecer. Tamén cabe destacar unha menor concentración en THC e CBD.
Referente ao seu interese na cannabicultura, é apreciada porque se utiliza para facer xenéticas e experimentar así coas súas vantaxes, comprobando as súas propiedades e os posibles trazos favorables das xeracións sucesivas. É posible cruzalas con variedades índicas ou sativas, de maior psicoactividade, obtendo plantas de alto contido en THC cun período de crecemento e floración moi curto. As plantas conseguidas con estes cruces reciben o nome de "autoflorecentes" (florecen por idade non polas horas de luz que reciban) como por exemplo as variedades Lowrider o White Dwarf.
Cannabis sativa subsp. sativa

A Cannabis sativa subsp. sativa é o resultado da adaptación da planta orixinal ás latitudes tropicais. Ten unha floración lenta por mor do longo verán tropical.
Trátanse de grandes plantas con moitas ramificacións, con follas de foliolos longos e estreitos, e dun verde máis claro ca o das súas curmás índicas. En diferenza á Cannabis índica o efecto da Cannabis sativa é estimulante e pode chegar a ser psicodélico. É difícil atopar variedades sativas puras xa que o que máis dase son os chamados "híbridos" (mesturas entre índicas e sativas); exemplo de variedades sativas puras son a Kalimist e a Hawaiian Snow.
Cannibal Corpse

Cannibal Corpse é unha banda estadounidense de death metal procedente de Buffalo, Nova York. Formada en 1988, o grupo leva editados once álbums de estudio, un box set e un álbum ao vivo. Ao longo dos anos a banda foi asentándose, a pesar de saír pouco na radio e na televisión, e conseguiu a súa base de seareiros sobre todo co lanzamentos dos álbums Butchered at Birth (1991) e Tomb of the Mutilated (1992), que chegaron a vender un millón de copias en todo o mundo, a metade delas nos Estados Unidos, facendo deles os discos de death metal máis vendidos nese país.
Os membros de Cannibal Corpse inspiráronse orixinalmente en bandas de thrash metal como Kreator e Slayer, así como noutros conxuntos de death metal como Morbid Angel, Autopsy e Death. As imaxes dos seus álbums (feitas case todas por Vincent Locke) e as súas letras, fortemente inspiradas en películas e historias de terror, son moi controvertidas. En varias ocasións algúns países prohibiron a actuación da banda, ou a venda dos seus álbums coa portada orixinal. Discografía
Eaten Back to Life (1990)
Butchered at Birth (1991)
Tomb of the Mutilated (1992)
The Bleeding (1994)
Vile (1996)
Gallery of Suicide (1998)
Bloodthirst (1999)
Gore Obsessed (2002)
The Wretched Spawn (2004)
Kill (2006)
Evisceration Plague (2009)
Torture (2012)
A Skeletal Domain (2014)
Red Before Black (2017)
Violence Unimagined (2021)
Canoa (deporte)

A canoa é un deporte ou actividade recreativa que implica vogar unha canoa cun só remo. Nalgunhas partes de Europa, a canoa como deporte refírese ao piragüismo e ao caiac ao mesmo tempo, cunha canoa denominada Canoa aberta. Algunhas persoas lles chaman "Canoas canadenses" mais Canadá non foi o único país que inventou "A Canoa".
Un modo antigo de transporte, a canoa moderna foi estabelecida no século XIX. En 1924, asociacións de canoa desde Austria, Alemaña, Dinamarca e Suecia fundaron a Internationalen Representation for Kanusport, precursora da Internacional Canoe Federation. A canoa pasou a ser parte dos Xogos Olímpicos no verán de 1936. A forma principal de deporte competitivo era canoa sprint. Entre outras están canoa polo, canoa en augas bravas, canoa maratón, ICF canoa maratón, e playboating. Unha forma de actividade recreativa de canoa é canoa cámping.
Existen diversas asociacions de canoa en América, Canadá, Reino Unido, Escocia, e Gales. Tipos de canoas
Hai diferentes tipos de canoas: Canoas recreativas: estas son as máis amplamente utilizadas debido ao seu peso lixeiro e á súa durabilidade. Están normalmente feitas de aluminio ou plástico. Poden atoparse na maioría de tendas deportivas, e é posible alugalas nalgúns ríos e lagos públicos.
Canoas intermedias ou avanzadas: estas son versións melloradas das canoas recreativas, ofrecendo máis comodidade e velocidade. Estas son deseñadas para entusiastas da canoa, quen a miúdo as utiliza para a pesca ou a vista de paxaros.
Canoas de augas bravas: estas son usadas para as augas bravas e o remo polo río abaixo. Ofrecen moita seguridade e están dotadas de bolsas flotantes para evitar que a canoa se afunda se se vai á auga accidentalmente. Teñen lados máis altos, os cales axudan a evitar que a auga se introduza á canoa. É máis fácil de virar bruscamente debido ao seu fondo plano.
Canoas de carreira: estes son estritamente para profesionais e actividades deportivas. Poden estar feitas de Kevlar, plástico ou diferentes materiais que fan estas canoas ultra-lixeiras e fortes. Teñen un deseño diferente das outras canoas, con vigas máis estreitas e pechadas para un mellor seguimento. Estas son clasificadas en dous grupos: canoas flatwater e canoas de carreira en augas bravas.
Canoa de Pesse

A canoa de Pesse ou canoa Pesse é considerada a embarcación máis antiga coñecida do mundo e a máis antiga canoa. A datación por carbono indica que o barco foi construído hai uns 10000 anos, durante o período Mesolítico temperán, entre o 8040 a. C. e o 7510 a. C. Descrición
O barco é unha canoa con forma de abrigo que mide 298 cm de longo e 44 cm de ancho. Formouse a partir dun só tronco de piñeiro silvestre. Na cavidade hai marcas, posiblemente formadas por ferramentas de sílex ou hasta. Historia
O barco foi descuberto en 1955 durante a construción da autoestrada holandesa A28. A ruta pasa ao sur da aldea de Pesse en Hoogeveen a través do que era unha turbeira. Para construír o leito da estrada houbo que retirar a turba e, durante a escavación, un guindastre atopouse co que el cría que era un tronco de árbore a 2 metros baixo a superficie. O agricultor local Hendrik Wanders notou o tronco e levouno a inspeccionar. Deulle o barco á Universidade de Groningen, onde foi examinado e conxelado para a súa conservación. Posteriormente foi trasladado ao Museo de Drenthe, situado preto do lugar do descubrimento. Debate
Un experto danés visitante cuestionou se un barco tan pequeno sería apto para o mar. En 2001, o arqueólogo Jaap Beuker construíu unha réplica de canoa e un piragüista remou con éxito. Outros teorizaron que o achado podería ser outro obxecto, concretamente un alimentador de animais.
Canon en re maior de Pachelbel

O Canon e Giga en re maior para tres violíns e baixo continuo (en alemán: Kanon und Gigue in D-Dur für drei Violinen und Basso Continuo), tamén coñecido sinxelamente como o Canon, é a obra máis coñecida do compositor alemán de música barroca Johann Pachelbel.
Pachelbel compuxo esta obra arredor do ano 1680, sendo orixinalmente unha obra de música de cámara para tres violíns e baixo continuo; posteriormente realizáronse arranxos para unha gran variedade de instrumentos e conxuntos. Orixinalmente, unha giga na mesma tonalidade (re maior) segue ó canon, pero esta última danza execútase ou grava con moita menos frecuencia. O Canon é moi coñecido pola progresión harmónica dos instrumentos de corda, que o converteron nunha das pezas máis empregadas na música contemporánea e no rock.
O Canon adoita incluírse en compilacións musicais con outras pezas da época barroca xunto co chamado Adagio de Tomaso Albinoni (arranxado por Remo Giazotto) e a Aria en re menor da Suite nº 3 en re maior de Johann Sebastian Bach. É unha peza común na celebración de vodas.
Canon televisivo

O canon televisivo é unha taxa que hai que pagar en determinados países para ver a televisión, a súa finalidade é a de contribuír ao financiamento da televisión pública e evitar que esta teña publicidade ou sexa só residual, principalmente existe en Europa e nalgúns países africanos e de Asia. Tamén existe un canon semellante para a radio nalgúns países. Polo xeral cóbrase como unha recarga da factura da electricidade pero en países como o Reino Unido ou Noruega cóbrase á parte. A falta de pagamento pode dar como consecuencia o pago dunha multa, como en Italia, ou o procesamento penal, como no Reino Unido. Historia
A orixe deste canon está no Reino Unido que adoptou en 1928 un modelo de subscrición pública obrigatoria para todos os fogares que tivesen un aparello de radio, coñecido como radio licence, o diñeiro recadado ía para a BBC. Moitos outros países que seguiron o modelo de radio pública da BBC adoptaron este canon. Coa chegada da televisión algúns países crearon un canon diferente para ela, mentres outros simplemente engadiron un suplemento para cubrir a televisión.
Canonical

Canonical Ltd. é unha empresa privada fundada e financiada polo empresario surafricano Mark Shuttleworth, para a promoción de proxectos relacionados co software libre. Ten a súa sede no paraíso fiscal da Illa de Man pero os seus empregados están espallados por todo o mundo.
O principal proxecto de Canonical é o desenvolvemento, distribución e comercialización de Linux Ubuntu. Outros proxectos apoiados pola compañía son Launchpad, o proxecto TheOpenCD (unha colección de programas libres para Windows) e Bazaar (un sistema de control de versións desenvolvido en Python).
Tivo un beneficio de 59. 9 millóns de € en 2013, e cara 2015 contaba con máis de 700 traballadores.
Cans de Caza

Cans de Caza, anteriormente Lebreiros e internacionalmente Canes Venatici, é unha pequena constelación do norte inserida por Johannes Hevelius no século XVII. O Can máis ó norte foi chamado Asterión, e nalgún tempo foi considerado unha constelación ou coma mínimo un asterismo. O Can máis ó sur foi chamado Chara. Estrelas principais
α Canum Venaticorum (Cor Caroli). O seu nome significa "o corazón de Carlos", coma homenaxe ó rei inglés Carlos II (1630-1685), por que no seu reinado fundouse o Observatorio de Greenwich. É unha estrela dobre moi vistosa; unha das súas compoñentes, α2 Canum Venaticorum, é o prototipo dunha clase de variables que levan o seu nome (variables Alfa2 Canum Venaticorum).
β Canum Venaticorum (Asterión ou Chara), con magnitude +4, 26, segunda estrela máis brillante da constelación cunhas características físicas que son moi semellantes ó Sol.
R Canum Venaticorum, xigante vermella e variable Mira cunha magnitude que varía entre 6, 5 e 12, 9 nun ciclo de 328, 5 días.
Y Canum Venaticorum (A Superba), unha estrela de carbono e variable semirregular dun espectacular cor vermella. Cunha temperatura de 2800 K, é unha das estrelas máis frías que existen.
AM Canum Venaticorum, unha estrela moi azul de magnitude 14, prototipo dunha clase de binarias cataclísmicas.
AO Canum Venaticorum (20 CVn), cuarta estrela máis brillante da constelación con magnitude 4, 73 e variable Delta Scuti.
AW Canum Venaticorum, xigante laranxa e variable semirregular onde a súa magnitude flutúa entre 4, 72 e 4, 81.
BH Canum Venaticorum, variable eruptiva do tipo variable RS Canum Venaticorum.
RS Canum Venaticorum, prototipo dunha clase de estrelas variables que levan o seu nome (variables RS Canum Venaticorum) e ademais binaria eclípsante. Obxectos Notables do espazo profundo
M51 (NGC 5194). AR: 13h 29m 54. 0s Dec: +47°12'00" (Época 2000). Galaxia do Remuíño, a súa distancia ó sol é de 15 millóns de anos luz e ten unha compañeira NGC 5195 AR: 13h 30m 00. 0s Dec: +47°16'00" (Época 2000).
M63 (NGC 5055). AR: 13h 15m 48. 0s Dec: +42°02'00" (Época 2000) - M94 (NGC 4736) AR: 12h 50m 54. 0s Dec: +41°07'00" (Época 2000) e M106 (NGC 4258) AR: 12h 19m 00. 0s Dec: +47°18'00" (Época 2000). Galaxias espirais, poden ser observadas con telescopios pequenos.
M3 (NGC 5272). AR: 13h 42m 12. 0s Dec: +28°23'00" (Época 2000). Cúmulo globular brillante.
NGC 4244. AR: 12h 17m 30. 0s Dec: +37°49'00" (Época 2000). Galaxia espiral, 8º ó oeste de Cor Caroli.
NGC 4485. AR: 12h 30m 30. 0s Dec: +41°42'00" (Época 2000) e NGC 4490 AR: 12h 30m 36. 0s Dec: +41°38'00" (Época 2000). Dúas galaxias observadas no mesmo campo, a NGC 4485 denominaselle Galaxia Cocoon, 4490 é máis grande e brillante. Localízanse a 1º ó nordeste de Beta Canum Venaticorum.
NGC 4631. AR: 12h 42m 06. 0s Dec: +32°32'00" (Época 2000). Moi brillante, 6º ó sur de Cor Caroli e 2º ó oeste. No mesmo campo hai dúas galaxias máis NGC 4656 AR: 12h 44m 00. 0s Dec: +32°10'00" (Época 2000) e NGC 4657 AR: 12h 44m 12. 0s Dec: +32°12'00" (Época 2000). Mitoloxía
Representan a Asterión e Chara, os dous cans sostidos polo Pastor (Boötes) mantendo o camiño das osas ó redor do polo norte. .
Cansazo

O cansazo, tamén chamado canseira ou fatiga, é a falta de forzas despois de realizar un traballo físico, intelectual ou emocional, ou pola falta de descanso, mais tamén pode ser síntoma dunha doenza se non hai unha actividade previa que o xustifique. Clasificación
Normal
O cansazo adóitase presentar en situacións normais da vida por causa de aburrimento, infelicidade, desilusión, hastío, tedio, amolo, carencia de sono ou traballo duro. Neste caso trátase do cansazo considerado normal, xa que é unha resposta importante e normal tras un esforzo físico, tensión emocional, ou carencia de sono; e desaparece despois dun período adecuado de descanso. Tamén se pode definir como unha sensación subxectiva de falta de enerxía física ou intelectual ou de ambas.
Patolóxico
O cansazo tamén é coñecido como astenia, esgotamento ou letargo.
Existe un cansazo patolóxico, anormal e desproporcionado que se presenta sen traballar de forma excesiva, e que é coñecido co nome de fatiga crónica. A fatiga crónica pode ser o síntoma que delata a un paciente hipotiroideo, porque as persoas con esta doenza séntense cansas ou esgotadas.
Cantaría

A cantería ou cantaría é a arte de labrar a pedra para o seu emprego posterior en construcións. Asócianse varios oficios a esta técnica, sendo os máis destacables os canteiros. O traballo de canteira mecanizouse en gran parte, ocasionando a desaparición paulatina dos oficios da cantaría. Actualmente, a súa produción está dirixida, preferentemente, cara a restauración de edificacións de alto valor arquitectónico e patrimonial, para o revestimento de fachadas e a elaboración de fábricas de pedra. Materia prima
A pedra é a materia prima da cantería, variando a técnicas e ferramentas usadas, en función das súas propiedades propias como a dureza, fraxilidade, composición xeolóxica etc Proceso de elaboración e oficios
O proceso de traballo comeza coa extracción da rocha da canteira, cun subsecuente despece de bloques, aplicarlle un escuadro, para finalmente proceder a labrar os cachotes.
Este proceso consta de catro fases, intervindo en cada unha diferentes artesáns: extracción do material, seguindo a veta, ou febra, con cuñas, marrón, barra e pico de recalar;
redimensión do bloque de pedra, empregando cuñas, pico, mandarria e escuadro;
proporcionar as formas idóneas, realizado polo canteiro;
acabado final, incluíndo, ás veces, detalles decorativos. Marcas de cantería
Os antigos artesáns marcaban os seus traballos cuns signos chamados marcas de canteiro, recoñecibles entre eles, os cales tamén aparecían gravados na súas ferramentas de traballo. Eran marcas moi simples, compostas por raias, puntos, cruces, ou coa letra inicial do nome. Estes signos servían de referencia para coñecer a produción de cada artesán; e foron profusamente empregadas na arquitectura medieval. Ferramentas
No proceso de elaboración da pedra necesítase un amplo número de utensilios e ferramentas, entre as que encontramos: utensilios de medición, como metros, compases e escuadros;
ferramentas de percusión, como cuñas, mazos, marrón, picos, martelos, buxardas, escodas, macetas etc. ,
ferramentas de corte, como serras e tronzadores,
ferramentas de acabado, como ciceis, punzóns, trinchante, fiador, formón, escoupros, abuxardadoras e chumbadas.
Cantata

En música, enténdese por cantata unha composición vocal con acompañamento instrumental.
Son célebres as cantatas de Johann Sebastian Bach.
Cantautor, cantautora

Cantautor é un artista que, por norma xeral, adoita escribir e interpretar a letra e a música das súas propias cancións. Nas súas cancións acostuma incorporar temáticas sociais, políticas e filosóficas. Durante un tempo denominouse a este tipo de música canción protesta. Historia
A canción de autor ten unha gran tradición nos países de cultura mediterránea de Europa e na maior parte de América Latina. É un xénero reivindicativo, que critica as inxustizas sociais e que xera sobre todo, cancións sobre o tema do amor e o desamor. Este tipo de música tivo a súa época dourada nos anos 60 e 70 (ligado aos movementos sociais e políticos que se estaban desenvolvendo nesa época). Nos anos 80 entrará en crise, aínda que iso non significa que non aparecesen novos cantautores durante este período.
Durante os 90 rexurdiu cunha nova fornada de novos autores que revolucionaron a tradicional música de autor; así a todo, moitas veces interpretouse este rexurdimento da canción de autor (de carácter menos reivindicativo ca en décadas anteriores) como unha campaña das discográficas.