Hans Erni

Hans Erni, nado en Lucerna o 21 de febreiro de 1909 e finado na mesma cidade o 21 de marzo de 2015, foi un pintor, escultor, deseñador gráfico e gravador suízo. Deseñou numerosas litografías, carteis, murais, libros e medallas, e creou deseños para uns 90 selos de correos, principalmente para Suíza, Liechtenstein e a ONU. Igualmente, foi o deseñador de tres billetes para o Banco Nacional Suízo en 1938, así como da moeda conmemorativa suíza de ouro de 50 francos dedicada ao centenario da fundación Pro Patria en 2009. Erni tamén utilizou algunha das súas obras con fins políticos en varias ocasións: a nivel nacional para campañas de referendo (como para a introdución do sistema de Seguridade Social AVS ou o sufraxio feminino), e a nivel internacional, sobre todo para a conservación da natureza e contra as armas nucleares. Traxectoria
Primeiros anos e formación
Erni naceu en Lucerna en 1909, o terceiro dos oito Fillos de Maria Schaer, agricultora, e de Gotthard Erni, maquinista naval e pintor afeccionado. Logo da súa educación ordinaria, entre 1915 e 1923 formouse inicialmente como topógrafo, e en 1927 comezou a súa educación artística na Escola de Artes Aplicadas de Lucerna. En 1928 viaxou a París, onde estudou na prestixiosa Académie Julian e traballou de xeito autónomo nun estudio propio. Logo residiu en Berlín entre 1929 e 1930, onde continuou a súa formación artística nas Escolas Unidas de Belas Artes. Durante a súa estadía en París coñeceu a pintura contemporánea desenvolvida naquel país e tomou como referentes a Pablo Picasso, a quen coñeceu alí, e a Georges Braque.
Traxectoria artística
Na capital francesa traballou baixo o pseudónimo François Grèques e participou en exposicións colectivas; uniuse ao grupo Abstraction-Création e tomou contacto, entre outros, con Arp, Brancusi, Kandinsky e Mondrian.
A partir de 1930 elaborou numerosos frescos e murais en lugares públicos do seu país e no estranxeiro, como "A Virxe María e o Neno" (1935) na Hirschenplatz de Lucerna, "As Tres Grazas", na estación de Lucerna (1935), os oito grandes murais no Grand Palais de París para a exposición internacional, co título de "Construír e vivir" (1947) ou diversos murais para exposicións da UNESCO e da Organización Mundial da Saúde (1949-1950), entre outros moitos. En 1936 viaxou a Bélxica, a Italia e ao Reino Unido, e entre 1937 e 1938 residiu en Londres, onde participou en varias exposicións colectivas con pintores abstractos. Logo dos seus primeiros contactos coas vangardas e os seus comezos estilisticamente próximos ás linguaxes formais cubista, surrealista e abstracto-concreta, na década de 1930 Erni achou o seu propio camiño como artista, fortemente influído intelectualmente e apoiado xornalisticamente polo marxismo non dogmático de Konrad Farner, xa que concibía a súa arte como un medio para alcanzar o fin superior do coñecemento humanístico do mundo. En 1938, Erni participou no deseño da cuarta serie de billetes do Banco Nacional Suízo, xunto co pintor de Berna Victor Surbek, encargándose do deseño dos billetes de mil francos, de cincocentos francos e de cincuenta francos. Esta serie imprimiuse, mais nunca chegou a pórse en circulación, dado que foi concibida como unha serie de reserva, por se era necesario o seu uso de xeito urxente no transcurso da segunda guerra mundial, o cal non sucedeu. As súas acusacións de comunista por parte dalgúns sectores políticos suízos influíron tamén en que os billetes non saísen á circulación. Hans Erni deuse a coñecer ao gran público en 1939 con obras como o mural monumental en 12 partes, de case 100 metros de lonxitude para la Exposición Nacional Suíza de Zürich, que sintetiza a abstracción e o realismo. Esta obra foi trasladada posteriormente ao Museo Nacional Suízo, na mesma cidade.
De 1940 a 1945 prestou o seu servizo ás Forzas Armadas do seu país como pintor de camuflaxe. En 1945 fixo novas viaxes a Inglaterra, Bélxica, os Países Baixos e Francia. En 1950 creou as súas primeiras obras en cerámica e abriu un estudio permanente en París, que non abandonou ata a década de 1990. Os anos 1950 e 1951 pasounos nunha viaxe de estudo e investigación en Mauritania e Guinea, o que lle serviu para pintar numerosos cadros sobre temas africanos ao seu regreso a Europa. Estes primeiros anos da década de 1950 levou a cabo exposicións individuais nas principais cidades dos Estados Unidos, nunha xira organizada por Joseph W. Faulkner. En 1960, xunto con Alfred Pauletto, Celestino Piatti, Hugo Wetli e Kurt Wirth, organizou unha exposición sobre a temática dos artistas gráficos. En 1964, participou na documenta III de Kassel, na sección gráfica.
Erni foi durante moito tempo un artista controvertido nos círculos profesionais por mor da súa gran popularidade, máis pouco e pouco foi recuperando prestixio, sinaladamente a partir dunha exposición en Schaffhausen en 1966. Porén, non chegou a acadar o recoñecemento por parte da crítica artística ortodoxa e dos museos de arte oficiais do seu país, que o someteron a un certo ostracismo por cuestións políticas, ao ser considerado un artista con vinculacións comunistas. Varias viaxes a África, Oriente Medio, a India, a China e o Xapón ampliaron os seus xa notables contactos europeos e americanos, o que repercutiu na súa sona internacional. Malia as dificultades no ambiente artístico oficial no seu país, en 1977 instituíuse a Fundación Hans Erni, e dous anos máis tarde, en setembro de 1979, o Museo do Transporte de Lucerna creou no seu seo o Museo Hans Erni, que recolle unha ampla colección de máis de 300 obras do artista, con pezas como o gran mural de 30 metros de longo titulado Panta rhei («Todo flúe»), creado ex professo para ese lugar.
En 1937, Erni foi un dos cofundadores da asociación de artistas Allianz. Entre 1969 e 1976 foi membro da Comisión Federal Suíza de Arte, e de 1961 a 1993 tamén foi membro correspondente da Academia de Belas Artes da República Democrática Alemá.
Unha das facetas máis recoñecidas de Erni foi a de deseñador de selos postais. A el encomendóuselle o deseño de res series de selos postais para o Principado de Liechtenstein: «250 anos do Principado» (1969), «Sapporo 1972 (Xogos Olímpicos de Inverno)» (1971) e «Xogos Olímpicos de Verán de Múnic 1972» (1972). Ademais destas tres series de selos, tamén deseñou outras series para a ONU e para Suíza, esntre elas as que recollen os retratos de Max Bill, Albert Einstein, Alberto Giacometti, Hermann Hesse, Arthur Honegger, Paul Klee, Le Corbusier, Thomas Mann e Rainer Maria Rilke. O seu selo europeo de 50 rappen coñecido como «Aire e Auga» (1986) gañou varios premios internacionais e foi recoñecido mellor selo do ano. Na etapa final da súa carreira, Hans Erni encargouse tamén do deseño do reverso da moeda de ouro de 50 francos conmemorativa do centenario de Pro Patria, unha fundación patriótica e benéfica suíza sen ánimo de lucro encargada de desenvolver proxectos sociais e culturais.
Erni tamén creara anteriormente algunhas medallas, entre elas a do centenario do Parque Natural de Langenberg (1969), a do Museo Suízo do Transporte Aeroespacial (1972) ou a dos 50 anos do festival de tiro de Lucerna (1979).
Hans Erni foi obxecto dun bo número de exposicións individuais tanto en Suíza como no estranxeiro, así como de amplas retrospectivas, como as do Kunstmuseum de Lucerna (1944 e 1972), as do Musée de l'Athénée de Xenebra (1961 e 1965); a do Museum zu Allerheiligen de Schaffhausen (1966) e a do Seedamm-Kulturzentrum de Pfäffikon (1976).
Erni seguiu a traballar no seu estudo diariamente ata os seus derradeiros días. Finou en Lucerna o 21 de marzo de 2015 aos 106 anos. Recoñecementos
Ao longo da súa traxectoria artística, Hans Erni foi merecedor de numerosos galardóns. 1967: Premio de Arte e Cultura da cidade de Lucerna.
1983: Medalla da Paz da ONU.
1984: Insignia de Ouro da cidade de Lucerna.
2004: Cidadán honorario da cidade de Lucerna.
2005: Medalla de honra en Saint-Paul-de-Vence (a partir da década de 1980 residiu ocasionalmente nesa cidade).
2009: Schweizer Lifetime Award 2008 en recoñecemento a toda unha vida de traballo. Vida persoal
Erni casou coa artista Gertrud Bohnert (1908-1948) que finou nun accidente de equitación; con ela tivo unha filla, Simone Erni, tamén artista. En 1949 contraeu matrimonio en segundas nupcias con Doris Kessler, unha secretaria 18 anos menor ca el, e con ela tivo dúas fillas e un fillo.