proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Amizade

A amizade (do latín amicîtas, por amicitîa, de amicus, amigo, que deriva de amare, amar) é unha relación afectiva entre dúas ou máis persoas. A amizade é unha das relacións máis comúns que acostuman ter as persoas na vida. Esta prodúcese en diferentes etapas da vida e en distintos graos de importancia.
Por outra parte Philia (do grego φιλία, Phil-, Philo-) é un antigo termo grego para referirse ao amor fraterno, incluíndo amizade e afecto. Foi definida tamén como a intención de promover o ben común cando se traballa en conxunto con outros. Cultura popular
As relacións de amizade foron narradas, tanto no mundo da literatura como no do cine e televisión. Na literatura personaxes coñecidos como Don Quixote e Sancho Panza, Sherlock Holmes e Watson, Os tres mosqueteiros.
Na televisión e no cine, O gordo e o fraco, Os tres chifados ou Friends. Filosofía
Aristóteles no seu escrito Ética a Nicómaco, dedicou dous libros a falar da amizade, o libro VIII e o libro IX. Nestes libros danse exemplos de philia que inclúen: amantes mozos, amigos de toda a vida, cidadáns, contactos políticos ou de negocios, pais e fillos, compañeiros de viaxe e soldados, membros da mesma sociedade relixiosa, do mesmo club, da mesma tribo, ou dun obreiro e quen usa os seus servizos. Tipos de amizade
Diferéncianse algúns tipos de philia, como por exemplo: Amizade baseada nas vantaxes mutuas.
Amizade baseada no pracer mutuo.
Amizade baseada na admiración mutua. Psicoloxía
Na psicoloxía, a filia é un cultismo do grego: de amizade. As filias son atraccións cara determinadas persoas, realidades ou situacións. Significan o contrario das fobias que fan referencia o medo.
Amizade por correspondencia

Unha amizade por correspondencia (tamén coñecido cos nomes en inglés penpals, pen-pals ou pen friends) é unha relación de amizade de xente que se comunica vía correo postal ou novas tecnoloxías como redes sociais ou correo electrónico. Fíns
Unha amizade por correspondencia ten como algúns dos fins a práctica e aprendizaxe dunha lingua estranxeira, mellorar a alfabetización, saber máis doutros países e culturas, e facer amigos. Como calquera outra amizade na vida real, algunhas persoas permanecen sendo amigos por correspondencia por só un curto período de tempo, mentres que outros o seguen sendo toda a vida. Algúns chegan a coñecerse en persoa; ás veces chegando a ter un romance serio, ou incluso uníndose en matrimonio.
Unha amizade por correspondencia non depende de idades, nacionalidades ou culturas. Mais os que procuran unha amizade por correspondencia poden ter un obxectivo claro como a idade, determinada ocupación, afeccións, ou unha persoa totalmente diferente para adquirir coñecemento sobre o mundo do seu redor.
Unha variación moderna sobre a amizade por correspondencia é ter un keypal, que consiste no envío de correos electrónicos en vez de cartas de papel, aínda que tamén poden facer ambas cousas. Aplicacións como WhatsApp, Skype ou Facebook axudan á credibilidade da existencia da outra persoa. Isto ten a vantaxe de aforrar diñeiro e sendo máis inmediato, permitindo que moitas mensaxes poidan ser trocadas nun curto período de tempo. A desvantaxe é que a comunicación pode ser moi efémera xa que as mensaxes de correo electrónico non son rutineiramente gardadas. Moita xente prefire recibir cartas de papel, gañando a satisfacción de ver o seu nome impreso nun sobre ou o persoal de ler a letra da outra persoa. [Cómpre referencia]
Na actualidade existen redes sociais para procurar amigos por correspondencia como Paljit, Pen Pal Passions ou InterPals, tendo esta última máis de 3 millóns de usuarios. Nestas redes sociais, a xente procura amizades, amizades por correspondencia, ou incluso relacións sentimentais ou sexuais.
Existe tamén, dende o 2000, unha rede social para ter unha amizade por correspondencia con presos. Co nome de WriteAPrisoner. com conta con 78. 000 usuarios aproximadamente. Algúns estados como Missouri, Indiana, e Florida interpuxeron restricións legais ao funcionamento do sitio web, argumentando que constitúen violacións á Primeira Emenda da Constitución dos Estados Unidos. [Cómpre referencia] O creador do sitio, Adam Lovell, defendeu o beneficio social que xera o contacto entre prisioneiros e o resto da sociedade posto que esta comunicación incide positivamente na redución da reincidencia. [Cómpre referencia] Organizacións
Moitos penpals coñécense mediante organizacións que unen xente para este fin.
As organizacións poden ser divididas en tres categorías principais: de balde, subscrición parcial, e subscrición total. As organizacións ou redes sociais de balde están xeralmente financiados por publicidade e os perfís non son revisados, tendo en conta que as organizacións con subscricións normalmente non conta ningún tipo de publicidade e hai administradores que aproban perfís na base de datos.
Amlwch

Amlwch é unha comunidade de 3789 habitantes e a localidade máis setentrional de Gales, dos cales o 82, 7% ten algunha competencia en lingua galesa. Está situada no norte da illa de Anglesey e antes do descubrimento de cobre no século XVIII na área era unha pequena aldea agrícola mentres que por volta de 1800 había 2000 mineiros traballando na mina declinando a fins do século XIX. O seu porto tamén foi un centro importante de pesca comercial ata a década de 1970.
Ammunas

Ammunas, rei dos hititas, gobernou o país aproximadamente durante 20 anos (-1550 – -1530), tras asasinar ao seu antecesor e pai, Zidantas I. Traxectoria
Estes desordenes dinásticos, unidos a unha grave seca, debilitaron moito o reino, e permitiron aos seus veciños, sobre todo en Anatolia occidental, alzarse en armas contra os hititas, o que provocou a rebelión dalgunhas das cidades conquistadas polos seus antecesores, como Tipiya, Hapisna, Parduwata ou Hahha, o que posibelmente privou aos hititas das rutas a Siria.
Á súa morte, probabelmente debida a causas naturais, sucedeuno Huzziyas I, cuxa relación exacta con Ammunas é descoñecida.
Amnat Charoen

Amnat Charoen (en tailandés: อำนาจเจริญ) é unha poboación de Tailandia, capital da provincia Amnat Charoen.
Amnesia anterógrada

A amnesia anterógrada é un tipo de perda de memoria en que os novos acontecementos non se gardan na memoria a longo prazo. A persoa afectada non é capaz de lembrar algo cando a información desaparece da memoria de curto prazo, pois non se consolida na súa memoria de longo prazo. Etioloxía
Este trastorno neurolóxico prodúcese por lesións en partes do cerebro relacionadas coa memoria, coma o hipocampo. Algúns medicamentos da familia das benzodiacepinas, coma o clonacepam ou o alprazolam, poden provocar síntomas temporais deste tipo de amnesia. Consumir grandes cantidades de alcol nun curto período de tempo poden producir tamén unha amnesia temporal.
Tecnicamente úsase o termo amnesia anterógrada, pois o problema non está na memoria inmediata, senón nos recordos a curto prazo. A memoria de longo prazo non está alterada. Porén, a partir do accidente os recordos recentes non se poderán almacenar. Neste caso non se poderán realizar novas aprendizaxes. Así, fica alterada a memoria explícita (tipo verbal e simbólica), mentres que a memoria implícita adoita ficar intacta. No cinema
Memento
Leonard, quen sufriu un trauma cerebral, é incapaz de almacenar novos recordos. Con todo, posúe memoria procedimental e lembra como realizar as accións cotiás. Co obxectivo de "lembrar" os sucesos da súa vida, usa fotos para ter un rexistro da xente con quen se relaciona, onde se aloxa e outros aspectos básicos. Alén das fotografías, toma notas e tatúase pistas do asasino da súa esposa, ás veces demasiado ambiguas. Leonard busca vingarse do home que violou e asasinou á súa muller e que lle provocou a súa enfermidade. Á vez, séntese culpábel por non crer en Sammy, outro personaxe que sufriu o mesmo problema.
Os temas principais do filme son a natureza da memoria, a identidade, o tempo, o recordo inconexo, a realidade, a manipulación e a vinganza. 50 primeiras citas
Henry Roth (Adam Sandler), un biólogo mariño que vive en Hawai, coñece a Lucy Whitmore (Drew Barrymore), profesora de arte, unha mañá nunha cafetaría. Axiña se descobre que Lucy sofre amnesia anterógrada por causa dun accidente sufrido un ano antes. Non ten ningún recordo entre o día do accidente e o presente, xa que é incapaz de converter a memoria de curto prazo a longo prazo. Cada mañá esperta sen lembrar o acontecido o día anterior. Cre que cada día é 13 de outubro de 2002. O seu irmán e o seu pai actúan coma se fose ese día, os aniversarios do pai, para evitar que Lucy sufra e descubra o accidente.
Amnistía

A amnistía (do grego ἀμνηστία amnestía, esquecemento) é unha causa de extinción da responsabilidade penal. É un acto xurídico, normalmente emanado do poder lexislativo, polo que unha pluralidade de individuos que foran declarados culpables dun delito pasan a considerarse inocentes por desaparición da figura delituosa. Amnistía e indulto
A diferenza do indulto, que extingue a responsabilidade penal actuando sobre a pena derivada dun delito (a persoa segue sendo culpable, pero se lle perdoou o cumprimento da pena), a amnistía actúa sobre o delito mesmo. Por iso, a amnistía adoita ter efectos retroactivos e, entre outros, extingue toda responsabilidade penal ou civil e anula os antecedentes penais. Polo mesmo motivo, é xeral, dado que actúa sobre todos os que cometeron ese delito, e non sobre individuos concretos.
A amnistía adoita supor un novo xuízo de valor sobre a conveniencia de prohibir ou sancionar unha conduta. Por esa razón, as leis ou actos de amnistía son máis frecuentes en momentos de cambios sociais ou de réximes políticos e, en ocasións, asóciase ao perdón de presos políticos. Con todo, o seu emprego pode ser obxecto de polémica, pois pode provocar a impunidade de quen cometeron graves feitos durante un réxime anterior.
Amobarbital

Amobarbital é unha droga derivada dos barbitúricos. Ten propiedades sedativas, hipnóticas e analxésicas. É un po branco e cristalino, sen olor e cun lixeiro sabor amargo. Ó consumilo durante extensos períodos de tempo, pode desenvolver dependencia física e psicolóxica.
A súa fórmula química é: C11H18N2O3, Efectos
Somnolencia.
Dor de cabeza.
Mareos.
Depresión.
Excitación.
Malestar estomacal.
Vómitos.
Amoco Cadiz

O Amoco Cadiz foi un superpetroleiro do tipo VLCC (Very Large Crude Carrier) que encallou nas costas da Bretaña o 16 de marzo de 1978, causando unha gravísima marea negra, un dos maiores desastres ambientais da historia, precedente da que causaría o Erika 21 anos máis tarde. Descrición
O buque foi construído en 1974 nos estaleiros de Puerto Real, en Cádiz. Pertencía á compañía norteamericana Amoco Transport, filial da Standard Oil, aínda que navegaba baixo bandeira de Liberia.
Medía 334, 02 metros de eslora, 51, 06 m de manga e 19, 80 m de calado. A súa potencia era de 30. 400 cv (22, 700 kW) e transportaba unha carga de 227. 000 toneladas de petróleo cru desde o Golfo Pérsico cara a Rotterdam. Accidente
Na mañá do 16 de marzo de 1978, o petroleiro atópase baixo os efectos dunha forte tormenta mentres navega fronte ás costas da Bretaña. Ás 9. 45 horas, estando a 7, 5 millas ó norte da illa de Ouessant, sofre unha avaría e perde a manobrabilidade, polo que pide auxilio. Como consecuencia, deriva en dirección á costa. Tras unhas negociacións co remolcador Alemán Pacific, que o CEDRE cualifica como difíciles, non se lle dá amarre ata as 13. 30 horas, pero o amarre rompe e deben intentalo ata catro veces para recuperalo. Con todo, non se consegue evitar que o casco rompa á metade tres horas máis tarde nin que encalle nas rochas de Portsall ás 22 horas. Xa na madrugada do 17 son evacuados 42 tripulantes e máis tarde, ás 5 horas, os dous restantes.
A totalidade da carga vértese sobre a costa durante as dúas semanas seguintes, provocando unha marea negra que afecta un total de 360 km, entre Brest e Saint Brieuc. Impacto medioambiental
A marea negra afectou costas de diversos tipos provocando a morte masiva de moluscos e diferentes especies bentónicas. As áreas de cultivo de ostras establecidas nesa zona costeira resultarton directamente afectadas, e houbo que destruír un total de 9. 000 toneladas deste molusco (por estar contaminado ou para protexer a confianza dos consumidores). Calcúlase nunhas 20. 000 as aves petroleadas recollidas. As perdas nos sectores pesqueiro e turístico tamén foron cuantiosas.
Ata ese momento, a catástrofe foi a maior marea negra da historia do mundo e representou o comezo dunha nova época na loita contra a contaminación mariña. No caso de Francia, o accidente promoveu a creación ese mesmo ano do CEDRE (Centro de Documentación, de Investigación e de Experimentación sobre a Contaminación Accidental das Augas ).
O accidente serviu para aprender e desenvolver métodos de loita contra a contaminación mariña por hidrocarburos. Puxo de manifesto o diferente comportamento dos hidrocarburos segundo o tipo de costa que sofre a vertedura, sexa rochosa, praias ou esteiros, e posibles erros cometidos nas tarefas de limpeza que, por veces, causaban máis dano ca beneficio. Foi, de feito, unha das verteduras de petróleo máis estudadas no seu momento.
Amoeba

Este artigo trata das amebas do xénero Amoeba, para as células con forma de ameba en xeral ver ameboide. Amoeba (ameba) é un xénero de protozoos sen forma definida formadores de pseudópodos e uninucleados da familia Amoebidae. Actualmente comprende a especie Amoeba proteus (antes chamada Chaos diffluens e Amoeba diffluens) e outras tres especies.
Outra especie que antes se clasificaba neste xénero é Amoeba dubia, que actualmente se clasifica como Polychaos dubium.
O xénero Amoeba está moi relacionado co xénero Chaos, pero este é multinucleado. Historia
As amebas foron descubertas por August Johann Rösel von Rosenhof en 1757. Os primeiros naturalistas denominaban ás amebas animálculos de Proteo polo deus grego Proteo, que podía cambiar de forma, igual que estes microorganismos. O nome "amiba" foille dado por Bory de Saint-Vincent, procedente do grego amoibè (αμοιβή), que significa cambio. Características
O citoplasma divídese en ectoplasma e endoplasma. Son células heterótrofas que capturan o alimento cos seus pseudópodos por fagocitose, e almacenan a comida nun vacúolo dixestivo. As Amoeba teñen un só pseudópodo grande en posición anterior (no sentido do avance), e varios secundarios nos lados. Cando se move a masa celular flúe cara ao pseudópodo anterior e retráese dos outros, o que se chama movemento ameboide. A especie Amoeba proteus en movemento ten un tamaño entre 220 e 740 μm, o que a converte nunha das células ameboideas máis grandes.
Debido á presenza de fitocromos, Amoeba proteus pode ter diversas cores (xeralmente, amarelo, verde, púrpura) vista ao microscopio.
Reprodúcense asexualmente por mitose e citocinese. En ambientes desfavorables as amebas poden segregar unha membrana protectora e formar quistes nos que están en estado dormente agardando a que melloren as condicións.
A Amoeba proteus ten un xenoma de gran tamaño de 290. 000 Mb (100 veces maior que o humano).
Osmorregulación
Amoeba proteus é unha especie de vida libre de auga doce, que se osmorregula mediante vacúolos contráctiles. Ten un só vacúolo contráctil que expulsa auga para manter o equilibrio osmótico. O exceso de auga do citoplasma entra no vacúolo, e este ao fusionarse coa membrana plasmática, contráese rapidamente liberando a auga no exterior. O vacúolo está rodeado de pequenas vesículas, van aumentando de tamaño e parece que son as que traen a auga. Cando se baleira queda enrugada e pouco despois aparecen as pequenas vesículas arredor, que se suxeriu que proceden da propia membrana do vacúolo contráctil. As membranas do vacúolo e das pequenas vesículas teñen a proteína acuaporina, que facilita o paso de auga. Como as vesículas entre todas teñen unha gran superficie, recollen máis rápido a auga que un vacúolo grande só.
Na membrana das pequenas vesículas hai tamén ATPase vacuolar, que bombea H+ ao interior das vesículas, acidificando o seu pH, creando un gradiente para facilitar o transporte de ións (seguramente K+ e Cl-), o que crea un gradiente osmótico que favorece a entrada de auga nas vesículas. Se a célula non expulsa o exceso de auga, incha e pode chegar a rebentar.
Amor Prohibido (canción)

"Amor Prohibido" é unha canción pop da cantante pop mexicana Selena. É o primeiro sinxelo do seu álbum homónimo, de 1994. Estreouse como sinxelo principal a través do selo EMI Latin o 13 de abril de 1994. Foi escrita por Selena, o seu irmán e produtor musical A. B. Quintanilla e o corista da banda de Selena, Pete Astudillo. Os temas da letra de "Amor Prohibido" foron analizados por autores, musicólogos e xornalistas, quen os considerou relevantes para os problemas que enfronta a comunidade LGBT. Unha interpretación popular compara a letra con Romeo e Xulieta. A canción foi premiada no concurso "Regional Mexican Songs of The Year" en 1995.
Amor romántico

O amor romántico é un dos modelos de amor baseados en relacións estables das culturas do moderna, principalmente as occidentais. O amor romántico é considerado un sentimento diferente e superior ás puras necesidades fisiolóxicas, tales como o desexo sexual ou luxuria, e xeralmente implica unha mestura de desexo, emocional e sexual, dando, porén, máis énfase nas emocións que no pracer físico. As características máis significativas deste tipo de amor confírmanse e difúndense a través de contos literarios, filmes, cancións, debuxos animados e moitas outras fontes formas artísticas e culturais, mesmo con datas sinaladas, como o día dos namorados. É unha especie de afecto que, se presume, debe ser para toda a vida, exclusivo, incondicional e implica un alto grao de dependencia afectiva.
A cultura occidental salientou historicamente o amor romántico máis que outras culturas nas cales os matrimonios "arranxados" ou "de conveniencia" son a regra. Aínda así, a globalización estendeu as ideas occidentais sobre o amor e o romance.
En Galiza Amada Traba e Chis Oliveira na obra ám@me fan unha crítica do amor romántico.
Amorodo

Este artigo trata sobre o froito, para o artigo sobre a planta que dá amorodos véxase Amorodeira.
Este artigo trata sobre o froito, para o artigo sobre o rapeiro véxase Rubén David Morodo Ruíz. O amorodo, morodo, morogo ou morote é o receptáculo da flor da amorodeira, considerada popularmente o seu froito. O amorodo é unha fonte de Vitamina C, Vitamina A e Vitamina B9.
A Fragaria vesca, a amorodeira brava, dá o amorodo ventureiro ou careixón, mentres a Fragaria virginiana e a Fragaria chiloensis producen a maioría dos amorodos cultivados. Etimoloxía
A palabra galega amorodo provén do termo prerromano morotonu.
Amortecedor

Un amortecedor é un dispositivo que absorbe enerxía, utilizado normalmente para diminuír as oscilacións non desexadas dun movemento periódico ou para absorber enerxía de golpes ou impactos.
Os amortecedores son un compoñente común da suspensión dos automóbiles e outros vehículos, para axudar a que as rodas se manteñan pegadas ao solo. Os elementos elásticos metálicos utilizados na suspensión teñen a tendencia de rebotar. Tense dado casos en pisos con fochancas, e debido a que os movementos de cada fochanca se sumaban, os coches chegaron a engalar. Para evitar este efecto, de que as rodas se separen do chan, os amortecedores frean as oscilacións seguintes ao movemento inicial da focha. Este efecto de rebote evítase tanto nas suspensións pneumáticas como coas hidroneumáticas. Tipos de amortecedores
Amortecedor de gas
Amortecedor hidráulico
Amortecedor reolóxico
Amos Bronson Alcott

Amos Bronson Alcott, nado en Wolcott en 1799 e finado en Boston en 1888, foi un educador e escritor norteamericano. Traxectoria
Fillo de Joseph Chatfield Alcox, un agricultor e mecánico, os seus antepasados asentaran en Massachusetts occidental nos días da colonia levando o apelido Alcocke. Autodidacta, tivo que se poñer a traballar en 1814 nunha fábrica de reloxios en Plymouth, Connecticut e despois de 1815 viaxou ao sur dos Estados Unidos como vendedor de libros e mercadorías. Comeza a ensinar en Bristol, Connecticut en 1823, dirixe escolas en Cheshire, Connecticut, en Bristol, Bostón, Germantown e en Filadelfia. En 1830 casa con Abby May, irmán do reformador e abolicionista Samuel J May. En 1834 abre a Temple School en Boston que se fixo famosa polos seus orixinais métodos, baseada no autoanálise e no desexo de estimular a personalidade do neno mediante a conversa, máis que na lectura. A escola foi denunciada na prensa e en 1839 pechou, pero Alcott gañou o cariño dos seus alumnos. En 1840 marchou a Concord, da súa visita a Inglaterra trae a intención de establecer unha comunidade utópica socialista que fracasa e en 1842 volve a Concord. Nos seus últimos anos de vida foi coidado pola súa filla Louisa May Alcott. Obras
Record of a school. 1835
Exempling the general principles 1835
Conversations with children 1836
Tablets (1868)
Concord Days (1872)
Sonnets and Canzonets (1882)
Amoxicilina

A amoxicilina é un antibiótico con anel beta-lactámico que impide ás bacterias a incorporación de peptidoglicano ás paredes bacterianas na fase de transpeptidación.
Por ser un antibiótico que actúa a nivel de parede bacteriana é de uso idóneo en humanos.
Coñécese comercial e popularmente (entre outros nomes) como Clamoxyl (R). Contraindicacións
Parece ser que o alcol reacciona coa amoxicilina modificando a súa estrutura química, e deixa de actuar como análogo na transpeptidación, perdendo así o seu efecto.
Ampere

O ampere ou amperio, é a unidade de intensidade de corrente eléctrica, símbolo A, equivalente ó paso de 1 culombio cada segundo: 1 A
1 C s {\displaystyle \mathrm {1\, A
1{\frac {\, C}{s}}} \, } Defínese como a corrente constante que, mantida entre dous fíos condutores rectos, paralelos, de lonxitude infinita, de sección circular desprezable, afastados entre si, no baleiro, unha distancia dun metro, produce unha forza entre os condutores de 2 x 10-7 N por cada metro de condutor.
Forma parte das unidades básicas no Sistema Internacional de Unidades, e debe o seu nome a André Marie Ampère
Amperímetro

Un amperímetro é un instrumento que serve para medir a intensidade de corrente que está circulando por un circuíto eléctrico. Os amperímetros, en esencia, están constituídos por un galvanómetro cunha escala graduada en amperios.
O instrumento descrito corresponde ao deseño orixinal, xa que na actualidade os amperímetros empregan un conversor analóxico/dixital para a medida da caída de tensión sobre un resistor polo que circula a corrente a medir. A lectura do conversor é lida por un microprocesador que realiza os cálculos para presentar nun display numérico o valor da corrente circulante. Emprego
Para efectuar a medida da intensidade da corrente circulante o amperímetro débese de colocar en serie, para que sexa atravesado por dita corrente. Isto lévanos a que o amperímetro debe posuír unha resistencia interna o máis pequena posible, a fin de que non produza unha caída de tensión apreciable. Para iso, no caso de instrumentos baseados nos efectos electromagnéticos da corrente eléctrica, estarán dotados de bobinas de fío groso e con poucas espiras.
Nalgúns casos, para permitir a medida de intensidades superiores ás que poderían soportar os debandados e órganos mecánicos do aparato sen destruirse, dótaselles dunha resistor de moi pequeno valor colocado en paralelo co debandado, de forma que só pase por este unha fracción da corrente principal. A este resistor adicional denomínaselle shunt. Para que un galvanómetro funcione como amperímetro hai que ter en conta que polo fino fío da bobina dun galvanómetro só pode circular unha intensidade de corrente pequena. Se hai que medir intensidades maiores, acoplaselle unha derivación de baixa resistencia, denominada shunt, aos terminais do medidor. A maior parte da corrente pasa pola resistencia da derivación, pero a pequena cantidade que flúe polo medidor segue sendo proporcional á intensidade total. Ao empregar esta proporcionalidade, o galvanómetro pódese empregar para medir intensidades de varios centos de amperios.
Un microamperímetro está calibrado en millonésimas de amperio e un miliamperímetro en milésimas de amperio. Na Figura 1 pódese observar a conexión dun amperímetro (A) nun circuíto, polo que circula unha corrente de intensidade (I).
Así mesmo, amósase a conexión do resistor shunt (RS).
O valor de RS calcúlase en función do poder multiplicador (n) que queremos obter e da resistencia interna do amperímetro (RA) segundo a fórmula seguinte: R S
R A n − 1 {\displaystyle R_{S}
{\frac {R_{A}}{n-1}}} Así se queremos que un amperímetro con resistencia interna de 5 ohmios, que, sen shunt, pode medir un máximo de 1 A poida medir ata 10 A, o shunt debe ter un poder multiplicador de 10, polo tanto RS deberá de ser: R S
59
0. 555 Ω {\displaystyle R_{S}
{\frac {5}{9}}
0. 555\Omega }
Amphibian Ark

Amphibian Ark é unha organización internacional para a conservación dos anfibios que intenta evitar o seu observado declive. Creouse o 16 de febreiro de 2007 por científicos de todo o mundo que se reuniron en Atlanta co obxectivo de salvar máis de 6000 especies de anfibios da extinción causada pola quitridiomicose e outras causas. Este organismo é unha asociación entre a Asociation mundial de zoos e acuarios, membro da UICN, e varias seccións para a conservación de especies da propia UICN, como a dos anfibios. . En concreto, Amphibian Ark é unha asociación de tres organizacións ambientais (World Association of Zoos and Aquariums - WAZA, IUCN/SSC Conservation Breeding Specialist Group - CBSG e IUCN/SSC Amphibian Specialist Group - ASG). O obxectivo da Ark é axudar ao seu asociado a realizar unha conservación ex-situ e protexer os sitios naturais onde viven os anfibios. Outra das súas atribucións é identificar os taxons realmente en perigo, xa que existe unha incerteza sobre o grao de ameaza sobre preto do 23% das especies. O proxecto propón que parques zoolóxicos, acuarios e xardíns botânicos de todo o mundo poidan albergar un determinado número de exemplares de especies de anfíbios ameazadas e crialas. De aí o nome dado ao proxecto, que significa Arca dos Anfíbios, en alusión á Arca de Noé. Formáronse Comités Asesores para consultas sobre asuntos específicos das especies, por exemplo, a reintrodución, bancos de xenes e aspectos veterinarios, legais e éticos. Amphibian Ark organiza campañas de prensa con destino aos poderes públicos e á poboación para facer tomar conscienia do perigo de extinción masiva que pesa sobre os anfibios, como a campaña Year of the frog (Ano da ra), que se lanzou en 2008, para promover as actividades da organización procurando apoio financeiro, a adquisición de novos socios e estimular a atención pública no contexto da preservación de anfíbios, entre outros.
Ampi

Ampi foi unha cidade próxima a Biblos que foi conquistada por Abdi-Asirta, xefe dos apiru de Amurru ao rei Rib-Hadda de Biblos sobre a metade do século –XV. Despois, o fillo de Abdi, Pu-Bahla, conservouna (sobre -1340) e sobre o -1330 pasou a formar parte do reino de Amurru, vasalo hitita.
Amplexo

O amplexo, do latín amplexus, abrazo, aperta, denomínase en bioloxía a un tipo de comportamento reprodutor que se dá fundamentalmente nos anfibios anuros, e que consiste en que o macho sobe ao dorso da femia, dándolle unha aperta, e mantense agarrado a ela ata que esta pon os ovos, momento en que o macho os fertiliza.
Femias e machos reúnense na auga, grazas ás sonoras chamadas dos machos, e axústanse nun modo característico. O macho, xeralmente máis pequeno que a femia, abrázase a ela suxeitándoa inmediatamente por baixo das súas extremidades anteriores ou por encima das posteriores. Os anfibios producen ovos sen cubertas, salvo unha cápsula mucosa, que son vertidos na auga sen fecundar. Os espermatozoides son liberados ao medio á vez, producíndose inmediatamente a fecundación.
O amplexo culmina necesariamente na auga, mesmo naquelas especies, coma o sapo común europeo (Bufo bufo), cuxa vida adulta transcorre no medio terrestre.
Segundo as especies, o amplexo pode durar desde uns poucos minutos até varios días.
Amplificación

A amplificación é un recurso estilístico consistente no desenvolvemento dun motivo cun máximo de palabras para alongar o texto. Pode valerse de calquera fenómeno producido por acumulación ou recorrencia.
Amplificador operacional

Unamplificador operacional, (tamén chamado op-amp ou "operacional"), é un amplificador de alta ganancia con entradas diferenciais e normalmente unha soa saída. . Normalmente esta alta ganancia é controlada utilizando realimentación negativa en aplicación como amplificador.
Os operacionais están entre os dispositivos electrónicos máis utilizados, tanto como compoñentes (ver imaxe) como integrados en circuítos impresos. Notación
Os símbolos utilizados para un operacional son similares ao da imaxe, onde: V + {\displaystyle V_{\! +}}: entrada non inversora V − {\displaystyle V_{\! -}}: entrada inversora V out {\displaystyle V_{\! {\text{out}}}}: saída V S + {\displaystyle V_{{\text{S}}\! +}}: alimentación: polo positivo V S − {\displaystyle V_{{\text{S}}\! -}}: alimentación: polo negativo Funcionamento
Idealmente, o operacional amplifica a diferenza entre a entrada V + {\displaystyle V_{\! +}} e a V − {\displaystyle V_{\! -}}, a entrada diferencial, obténdose á saída: V out
( V + − V − ) G open-loop {\displaystyle V_{\! {\text{out}}}
(V_{\! +}-V_{\! -})\, G_{\text{open-loop}}} onde V + {\displaystyle V_{\! +}} é a tensión na entrada non inversora, V − {\displaystyle V_{\! -}} a tensión an entrada inversora e G open-loop {\displaystyle G_{\text{open-loop}}} é a ganancia en lazo aberto (open-loop, sen realimentación) do amplificador. A magnitude de G open-loop {\displaystyle G_{\text{open-loop}}} é moi grande—rara vez inferior a 1 millón e polo tanto unha diferenza pequena entre V + {\displaystyle V_{\! +}} e V − {\displaystyle V_{\! -}} (uns microvolts) leva á saturación, onde a voltaxe de saída é a máxima que pode proporcionar o circuíto.
Se non se usar realimentación negativa, o operacional funciona como un comparador ou interruptor
Con realimentación positiva pódese producir oscilación ou histérese.
Funcionamento con realimentación negativa
Se existe realimentación negativa e a saída non está saturada, as dúas entradas está á mesma tensión;
non circula corrente polas entradas.
Estas regras son para amplificadores ideais pero pódense aplicar á maioría das situacións reais
Amplitude

A amplitude é a medida escalar negativa da magnitude da oscilación, ou sexa, a magnitude da distorsión máxima no medio durante un ciclo de onda.
Ás veces esta distancia chámase amplitude pico, para diferenciala doutros conceptos de amplitude, e utilízase de xeito especial en enxeñaría eléctrica: o RMS ou amplitude raíz cadrada media, defínese como a raíz cadrada da media temporan do cadrado da distancia vertical da gráfica dende o eixo horizontal. A utilización da amplitude pico é precisa para ondas simétricas e periódicas, como unha onda sinusoidal, unha onda cadrada ou unha onda triangular. Para ondas asimétricas (pulsos periódicos nunha dirección, por exemplo), o pico de amplitude é ambiguo porque o valor obtido é distinto segundo se mida o sinal positivo máximo respecto á media, o sinal negativo máximo respecto á media ou o sinal positivo máximo respecto ó sinal negativo máximo (a amplitude pico a pico) e dividida por dous. Para ondas complexas, especialmente sinais non repetitivos coma o ruído, utilízase a amplitude RMS xa que é inequívoca e ademais ten un significado físico. Por exemplo, a media da potencia transmitida por unha onda acústica ou electromagnética, ou por un sinal eléctrico, é proporcional ó cadrado da amplitude RMS (e xeralmente non o é ó cadrado da amplitude pico).
Hai distintos xeitos de representar matematicamente a amplitude:
Na ecuación de onda simple x
A sin ⁡ ( t − K ) + b, {\displaystyle x
A\sin(t-K)+b\, } A {\displaystyle A} é a amplitude da onda.
As unidades da amplitude depende do tipo de onda.
Para ondas nunha corda, ou nun medio coma a auga, a amplitude é o desprazamento.
A amplitude das ondas sonoras ou de son (tamén chamado volume) adoita referirse á amplitude da presión do ar na onda, aínda que ás veces refírese á amplitude do desprazamento das partículas (movementos do aire ou do diafragma do altofalante). O logaritmo da amplitude ó cadrado mídese normalmente en dB, así que unha amplitude nula corresponde a -∞ dB. O volume está relacionado coa amplitude e coa intensidade e é unha das cualidades máis importantes dun son, aínda que xeralemente os sons poden recoñecerse independentemente da amplitude.
Para radiacións electromagnéticas, a amplitude corresponde co campo eléctrico da onda. O cadrado da amplitude é proporcional á intensidade da onda.
A amplitude pode ser constante (neste caso a onda é unha onda continua) ou pode variar co tempo e posición. O xeito de variar da amplitude denomínase envoltura da onda.
Amplitude térmica

Amplitude térmica (ou oscilación térmica) é a diferenza entre a temperatura máis alta e a máis baixa rexistrada nun lugar ou zona, durante un certo período de tempo (un día, un mes, un ano. .. ). Características
Nos estudos do clima mídese a oscilación térmica diaria, a maior amplitude térmica maior diferenza de temperaturas entre o día e a noite.
Nas series climáticas a amplitude térmica é a diferenza entre a temperatura media do mes máis cálido e a do máis frío.
Este dato, normalmente se emprega na investigación da atmosfera e do océano dunha zona xeográfica determinada. En xeral, os climas que corresponden ás zonas costeiras ou próximas ao mar presentan oscilacións térmicas baixas, polos efectos moderadores ou suavizadores da masa hídrica. Pola contra, os climas de zonas interiores ou continentais adoitan presentar unha forte oscilación térmica tanto diaria como anual, coa excepción das zonas ecuatoriais ou tropicais, onde as altas temperaturas son constantes.
Pode considerarse como amplitude térmica baixa a aquela que é inferior a 10 °C, media se está entre os 10 e os 18 °C, alta se é superior aos 18 °C, e insignificante se é menor de 5 °C.
Adoitase distinguir entre a oscilación térmica anual e a diaria.
Amputación

A amputación ou mutilación é a perda, accidental ou non (por exemplo e especialmente a operación cirúrxica na que se secciona completamente un membro incluíndo o óso e as partes brandas), dun membro ou dunha parte externa do corpo. Cando coincide cunha articulación denomínase desarticulación.
As amputacións dos dedos das mans danse, por seren atrapados en máquinas, con frecuencia no medio laboral. Se o corte que produce a amputación é limpo, é dicir, non se xera mediante esmagamento ou arrancamento, inténtase actualmente -e normalmente de xeito exitoso- o reimplante. Reimplantación
Para poder reimplantar unha porción amputada, debe evitarse que esta se conxele. É conveniente envolvela nun tecido limpo, metela nunha bolsa de plástico e pechala ben, para despois introducir esta bolsa noutra que conteña auga e xeo. Deberase inmediatamente pedir axuda sanitaria de emerxencia e poñer unha vendaxe comprensiva se fose un dedo. Se fose unha extremidade e houbese moita hemorraxia, farase un torniquete. Membro pantasma
A dor nas extremidades fantasma ou pantasma, síndrome do membro pantasma, ou dor pantasma é unha síndromes de dor clínica e un dos exemplos máis relevantes de dor crónica. O amputado menciona a percepción dun membro fantasma, até dun órgano, case inmediatamente despois da amputación do membro. Normalmente descríbese como unha forma precisa do membro real desaparecido. Próteses
Unha prótese é un aparello que suple, en todo ou en parte, as funcións do órgano ou extremidade perdida nas persoas que por enfermidade ou accidente non a teñen, coma os tocos ou os coxos, ou esta non é funcional.
Amri (Pre-Harappa)

Amri é un antigo asentamento na actual Sindh, Paquistán, que se remonta ao 3600 a. C. O sitio está situado ao sur de Mohenjo Daro na estrada Hyderabad - Dadu a máis de 100 quilómetros ao norte de Hyderabad, Paquistán. Arqueoloxía
Este sitio tiña estruturas a varios niveis, aínda que nunca foi unha gran cidade. A cultura Amri recibe o nome deste sitio.
Etapa pre-Harappan
Situado preto dos contrafortes das montañas de Kirthar, este foi un importante centro urbano anterior no baixo Sindh. Amri está preto de Baluchistán onde o desenvolvemento de comunidades agrícolas anteriores desde o 6000 ao 4000 antes de Cristo levou á urbanización.
Os antigos montes de 8 hectáreas situados na marxe oeste do río Indo foron escavados extensamente. A primeira fase foi unha cidade fortificada que floreceu desde o 3600 a. C ao 3300 a. C. e que pertenceu á etapa de Pre-Harappan da Civilización do val do Indo. Amri está datada despois de Rehman Dheri.
A cerámica descuberta aquí tiña as súas propias características e coñécese como Amri Ware. Sohr Damb (Nal) é un sitio relacionado en Baluchistán ao oeste de Amri. A súa cerámica é ás veces descrita colectivamente como 'Ware Amri-Nal'.
Como noutras cidades Pre Harappa, non se atoparon escritos neste sitio. As evidencias indican un incendio xeneralizado na cidade arredor do 2500 a. C.
Fases posteriores
No período II (ca. 2750-2450 a. C. ) aparecen cada vez máis elementos da cultura do val do Indo.
O período III (ca. 2450-1900 a. C. ) pertence case por completo á cultura do val de Indo.
O período IV (ca. 1900-1300 a. C. ) está marcado pola mestura das tradicións culturais. Aparecen elementos da cultura Jhukar e conviven coa última fase da cultura do val de Indo. Máis tarde, aparecen os elementos da cultura Jhangar.
O período V é musulmán e data de moito máis tarde.
Con base na evidencia deste sitio, a cultura do Indo probablemente non se desenvolveu directamente da cultura de Amri. Ademais, polo menos neste lugar, en vez de ser substituído de súpeto pola cultura Amri, houbo unha coexistencia de ambas culturas.
Amritsar

Amritsar (en panxabí: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) é unha cidade do noroeste do Panxab, India. A cidade é o centro espiritual e cultural da relixión sikh, e nela está situada o Estanque sagrado co Harmandir Sahib, tamén coñecido como o Templo de Ouro. Comezado en 1573 por Guru Ram Das, o cuarto guru dos sikhs, completouna o seu sucesor Guru Arjun Dev en 1601. Segundo o censo de 2011, a cidade tiña unha poboación de 1132761 habitantes.
Amálgama (conxugación)

A amálgama é un proceso de fusión de dous ou máis elementos lingüísticos (fonemas ou morfemas) de xeito que no resultado non pode percibirse xa o límite entre as compoñentes orixinais, nin en forma nin en significado. Por exemplo na conxugación do presente de indicativo de cantar aparecen unha raíz e dous morfemas, un de tempo e outro de número e persoa, evidentes sobre todo cando se compara coa conxugación noutros tempos, por exemplo o antepretérito e o subxuntivo: Ata aquí todo parece coincidir: morfemas de tempo
Presente de indicativo: -a-
Presente de indicativo: -e-
Antepretérito: -ara-
morfemas de número e persoa
2 singular: -s 1 plural: -mos
2 plural: -des
Seguindo estas regras pódense deducir os morfemas de 3ª singular (0 ou nulo) e de 3ª plural (-n), pero ó chegar á 1ª singular (cantara, cante, canto) hai unha discordancia: no Antepretérito (morfema de tempo: -ara-) o morfema de número é 0 ou nulo;
no Presente de subxuntivo (morfema de tempo: -e-) o morfema de número é tamén 0 ou nulo;
pero no Presente de indicativo (canto) o morfema de tempo -a- desaparece e aparece unha combinación de -a- + 0.
Este morfema -o reúne os significados de tempo, número e persoa, sen que se poida establecer unha división interna que asigne a cada parte cada un dos significados parciais. A amálgama faise patente sempre realizando a proba de conmutación e substitución lingüística entre tódalas formas do paradigma.
En realidade, esta amálgama dáse case sistematicamente na conxugación verbal entre: o número e a persoa, de xeito que dificilmente é se pode definir un morfema de plural distinto do de singular (que nos substantivos é -s ou -es ou -is) separable do de persoa.
entre o tempo e o modo, de xeito que é difícil establecer uns morfemas distintivos de indicativo, subxuntivo, imperativo e formas impersoais do verbo
Amálgama (odontoloxía)

En odontoloxía, fálase de amálgama, máis concretamente de "amálgama de prata", para referirse á aliaxe utilizada para obturar as cavidades feitas pola carie dental e así restablecer a función mastigatoria e devolver estabilidade ao sistema estomatognático mediante a reposición con este material dos tecidos perdidos. A amálgama colocarase nalgunha das cavidades de Black segundo o tipo de lesión que haxa que obturar. Sendo sempre retentivas xa que a amálgama non se adhire ao tecido dentario.
Amálgama (química)

A amálgama en química é en concreto unha aliaxe de mercurio con outro metal, principalmente coa prata e outros metais tales como estaño e cobre, ou tamén cunha aliaxe. A amálgama ten un baixo coeficiente de dilatación, boa estabilidade dimensional e resistencia. A amálgama fórmase doadamente, sen necesidade de quecemento. A maioría dos metais son solubles en mercurio, mais algún como o ferro non o son. As amálgamas úsanse en empastes dentais. Controversia co uso dental das amálgamas
Existe un debate obre o uso de amálgamas, ao conter mercurio, como empastes dentais. Unha minoría de dentistas oponse a tal uso desde que este uso comezou hai uns 50 anos.
Nalgúns países como por exemplo Suecia, a amálgama dental foi proibida debido á potencial toxicidade do mercurio se é absorbido polo organismo ao longo dos anos.
Amébidos

Os amébidos ou Amoebidae son unha familia de microorgnismos eucarióticos do grupo dos amebozoos, nos que se inclúen as amebas que producen moitos pseudópodos de lonxitude indeterminada. Os seus pseudópodos son case cilíndricos con endoplasma granular e sen subpseudópodos como os que se encontran noutros membros da clase Tubulinea. Durante a locomoción un pseudópodo é xeralmente o dominante e os outros retráense a mediada que o corpo se despraza. Nalgúns casos a célula móvese como se "camiñase", utilizando pseudópodos relativamente permanentes que lle serven como unha especie de "patas".
Os xéneros máis importantes na familia son Amoeba e Chaos, que se diferencian dos demais por teren cristas lonxitudinais.
Algunhas fontes inclúen neste grupo a Dictyostelium discoideum.
Améndoa

A améndoa (do latín vulgar amyndula, no latín clásico amygdalum, -i, de orixe grega, que denominaba tanto a árbore coma o froito) é o froito da amendoeira, é unha drupa oblonga, engurrada e de cor verde, dentro contén a semente, branca, oblonga e apatelada, recuberta por unha película de cor canela.
A améndoa verde designa o froito tenro, recollido en xuño e xullo, e de sabor delicado. A améndoa amarga designa á velenosa e a améndoa doce á comestible.
Pódese comer en cru, en turróns, en confeitaría. A esencia de améndoa tamén se utiliza en perfumaría.
California é a principal área produtora de améndoa, séguelle España.
América Latina

América Latina ou Latinoamérica, entidade territorial e sociocultural diferente a Hispanoamérica e Iberoamérica, constituída polo conxunto de países de América que foron antigas colonias de países europeos onde se falan as linguas romances, é dicir derivadas do latín, correspondentes ás actuais España, Portugal e Francia. O xentilicio que normalmente se emprega é latinoamericano.
O termo Latinoamérica foi introducido por primeira vez polo Imperio Francés de Napoleón III, durante a súa invasión de México, como forma de incluír a Francia entre os países con influencia en América e case exclusivamente coa fin de excluír ós anglosaxóns.
Nestes países obsérvanse moitas similitudes debido á súa longa historia en común por ser territorios coloniais de España e Portugal e, en menor medida, de Francia. Entre eles obsérvanse tamén variacións lingüísticas, étnicas, sociais, políticas, económicas e climáticas. Economía
Os países agrúpanse en diferentes bloques comerciais: México forma parte do Tratado de Libre Comercio de América do Norte (en inglés, NAFTA) cos Estados Unidos e o Canadá.
A Arxentina, o Brasil, Paraguai, o Uruguai e Venezuela forman parte do Mercado Común do Sur con Chile, Bolivia, o Perú e Colombia coma membros asociados.
Bolivia, Colombia, Ecuador e o Perú forman parte da Comunidade Andina de Nacións.
Chile, o Perú e México forman parte da APEC (Cooperación Económica Asia-Pacífico).
México, Colombia e Venezuela formaban o Grupo dos 3 (G-3), ata o retiro de Venezuela do grupo o 22 de maio de 2006.
Guatemala, Honduras e O Salvador forman o Triángulo do Norte Centroamericano.
Cuba, Bolivia e Venezuela forman parte da ALBA. Cultura
A cultura da América Latina ten coma principal característica ser a fusión de tres culturas bastante distintas entre si: A cultura aborixe ou indíxena
A cultura europea, en catro ramas principais: a española, a portuguesa, a francesa e a inglesa.
A cultura africana. Idiomas
Como o seu nome indica, os idiomas oficiais dos países da América Latina (español, francés e portugués) son todos linguas romances. Así e todo, dentro destes territorios existen unha multitude doutras linguas orixinarias dos países latinoamericanos. Algunhas destas outras linguas son: Quechua
Aimará
Mapudungun
Náhuatl
Maia
Guaraní
Américo Gómez Carro

Américo Gómez Carro, nado na Coruña cara a 1910, foi un fontaneiro e político galego. Traxectoria
Fontaneiro na Coruña. Foi detido en setembro de 1933 con Avelino Torreiro Eiroa, acusados de colocar un petardo nun almacén de materiais de construción. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu a Asturias en xaneiro de 1937. Foi oficial do Batallón Galicia 19. Capturado polos franquistas, estivo preso no Campo de concentración de Camposancos. Fuxiu do campo con outros presos asturianos o 10 de febreiro de 1938, e despois logrou fuxiu a Francia no bou Tiburón. Abríronlle causa en Ferrol por rebelión militar, que despois foi retomada sendo sentenciado a cadea perpetua.
Amós

Amós foi un profeta menor do Antigo Testamento, autor do Libro de Amós, que viviu no reino de Xudá no século VIII a. C. Traxectoria
Amós era un pastor e cultivador de figos de sicómoro, a partir do 750 a. C. comezou a súa carreira profética no norte de Israel, en especial nas cidades de Samaria e Bet-El, denunciou con estilo directo e rudo a idolatría, as inxustizas sociais, a inmoralidade ética e o culto corrupto reducido á exterioridade. O seu ataque os sacerdotes e poderosos provocoulle numerosos inimigos e acusado polo sacerdote Amasías foi expulsado do templo de Bet-El.
An Post

An Post é o provedor estatal de correo da República de Irlanda dende 1984. An Post ofrece un servizo postal universal a tódolos recunchos do país como membro da Universal Postal Union. Os servizos que presta inclúen os envíos de correspondencia, paquetería, contas de depósito, Swiftpost (un all-Ireland ao día seguinte de prestación de servizos), EMS (o servizo internacional de correo express). Historia
An Post foi fundada en 1984 cando, baixo os termos da Lei de Correo e Servizos de Telecomunicacións de 1983, o servizo postal do Departamento de Correo e Telégrafos (P & T) dividiuse en dúas novas organizacións semiestatais, An Post e Telecom Éireann (actualmente Eircom). Actualmente, a pesar do descenso continuado dos prezos, An Post é un dos principais empregadores da República de Irlanda e constitúe o maior sector da administración pública do país.
Ana Dopazo González

Ana Dopazo González é unha investigadora e xenetista galega. Traxectoria
É a directora da Unidade de Xenómica do Centro Nacional de Doenzas Cardiovasculares (CNIC) do Instituto Carlos III. Anteriormente foi responsábel do Centro Nacional de Investigacións contra o Cancro. Ten publicado máis de 114 publicacións nos eidos da xenética, xenómica e bioloxía molecular.