proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt

O Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt e. V (en galego, Centro Espacial Alemán), é a axencia espacial alemá adicada a investigación nacional nos ámbitos da aviación e espacial. O centro forma parte da Helmholtz Association.
Os seus programas de investigación inclúen equipos nacionais e internacionais. Ademais de xestionar a investigación, a DLR representa a Alemaña os membros que representan o Goberno alemán na ESA, a Axencia Espacial Europea, o seu presuposto anual acada uns 846 millóns de euros.
Deux-Sèvres

Deux-Sèvres (79) é un departamento francés que pertence á rexión Nova Aquitania. O seu nome procede de dous ríos que levan o mesmo nome: o Sèvre nantés, afluente do Loira, e o Sèvre niortés, río costeiro que desemboca no Atlántico. Principais cidades
Niort, chef-lieu (capital) do departamento
Bressuire
Partenay
Devasa (silvicultura)

Unha devasa é unha franxa cumprida sen vexetación que se deixa entre as sementeiras e os bosques, ou por en medio dos bosques, para evitar a propagación dos incendios forestais.
Nas rexións poboadas de especies pirófitas, coma os eucaliptos ou os piñeiros, os bosques deben estar provistos dunha rede de devasas que comprende: unha devasa perimétrica, que illa o macizo forestal das masas contiguas,
unha devasa diametral, que se estende dun ao outro extremo seguindo o eixo maior.
unha serie de devasas secundarias, habitualmente trazadas de xeito perpendicular aos ventos máis frecuentes durante a estación seca.
Nas rexións accidentadas, as devasas adoitan situarse nas cristas, entendendo que dado que a propagación monte arriba é moi rápida o esforzo debe concentrarse en que non se estenda o lume polo outro lado da montaña.
As devasas necesitan rozas e limpezas periódicas e é aconsellábel escoltalos de especies caducifolias, máis resistentes á acción do lume.
Devdas (filme de 2002)

Devdas (en hindi: देवदास) é un filme indio de 2002 dirixido por Sanjay Leela Bhansali e producido por Bharat Shah baixo o seu estudio, Mega Bollywood. Está protagonizado por Shah Rukh Khan, Aishwarya Rai e Madhuri Dixit, xunto con Jackie Shroff, Kirron Kher, Smita Jaykar e Vijayendra Ghatge. Baséase na novela homónima de 1917 de Sarat Chandra Chattopadhyay, e conta a historia de Devdas Mukherjee (Khan), un rico licenciado en Dereito que regresa de Londres para casar coa súa amiga da infancia, Parvati "Paro" (Rai). Porén, o rexeitamento do seu matrimonio pola súa propia familia provoca o seu descenso ao alcoholismo, o que finalmente levou á súa deterioración emocional e a que busque refuxio coa cortesá de corazón dourado Chandramukhi (Dixit).
Foi escollido como candidato da India para o Óscar ó mellor filme internacional na 75ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Devolución de poderes

A devolución de poder ou devolución de poderes é unha transferencia ou delegación política dunha entidade a outra, ou dunha persoa a outra. Normalmente ocorre dunha entidade superior a unha entidade inferior (principio de subsidiariedade). A delegación de autoridade a un goberno soberano (véxase Estrutura de poder);
No marco da rexionalización dun país (no caso da autonomía territorial), ás veces con finalidade federalista (que establece un goberno federal), a delegación nunha ou outra rexión dalgunhas das competencias que antes residían no goberno central. Exemplos
Home Rule en Irlanda.
Devolución do poder no Reino Unido:
Restablecemento do Parlamento escocés en 1999, 300 anos despois de que Escocia abandonara o seu parlamento nacional á súa entrada no Reino Unido (1707).
Establecemento de gobernos autónomos en Gales e en Irlanda do Norte.
Os Estatutos de Autonomía en España (1932-1939 e após 1978).
As rexións autónomas de Italia desde 2001.
Descentralización en Francia.
Establecemento da rexión autónoma de Nunavut no Canadá (Véxase tamén Quebec · Federación canadense )
Establecemento do estatuto de autonomía de Groenlandia, no Estado de Dinamarca, en 2009.
Establecemento do réxime federal en Bélxica en 1993.
Devolución en quente

En política migratoria, unha devolución sumaria, devolución en quente ou push-back é unha práctica pola que se expulsa de volta ao país de orixe a un individuo migrante ao entrar ilegalmente ao país de destino. Este procedemento prodúcese sen identificaren os migrantes nin sometérenos ás leis existentes de cada país sobre política de inmigración. O termo "devolución en quente" comezou a ser empregado polos medios de comunicación españois no ano 2005. Noutros países, como Portugal, os medios de comunicación adoptaron o termo inglés pushback ou optaron por empregar termos menos específicos coma "reenvíos ilegais".
As devolucións en quente considéranse que vulneran os dereitos humanos e violan as leis internacionais sobre migracións, aínda que diferentes tribunais de diversos países teñen avalado casos individuais deste tipo de prácticas como acorde coa legalidade.
Devoniano

O Devoniano ou Devónico é un período da época Paleozoica que abrangue o tempo entre os 400 e 345 millóns de anos antes do presente. Foi un período no que dominaron os peixes.
Este período sucede ao Silúrico e precede ao Carbonífero, ambos os dous da súa era. Eventos xeolóxicos
Durante o Devoniano, formáronse grandes sistemas de arrecifes de coral que se expandiron nos mares tropicais. Este período tamén viu a colisión de continentes que eventualmente levarían á formación de Laurusia. Clima e bioloxía
O clima do Devoniano foi xeralmente cálido e estable, con poucas glaciacións. Este clima favoreceu a proliferación de plantas terrestres. As plantas vasculares comezaron a diversificarse significativamente, incluíndo os primeiros fieitos e as primeiras árbores altas e os primeiros bosques, o que contribuíu a cambios significativos na atmosfera e no solo, tendo un gran impacto nos ecosistemas e hábitats terrestres.
Evolución biolóxica
O Devoniano é coñecido como a "Era dos Peixes" debido á gran diversificación e abundancia de peixes, incluíndo os primeiros peixes con mandíbulas e os primeiros peixes óseos. Tamén foi testemuña da aparición dos primeiros tetrápodos, que serían os precursores dos anfibios.
Os graptólitos graptoloides extinguíronse e os trilobites iniciaron a súa decadencia. Neste período tamén xorden as primeira formas de ammonoides, que se extinguirán a finais do período Cretáceo, xunto cos dinosauros. A vida terrestre, permanece dominada por artrópodes como escorpións e escolopendras
Extinción do Devoniano tardío
Cara ao final do Devoniano, ocorreu unha extinción masiva que afectou gravemente a vida mariña, incluíndo os arrecifes de coral e moitas especies de peixes. As causas desta extinción non están completamente claras, pero poderían incluír cambios climáticos, redución de osíxeno nos océanos e impacto de asteroides.
Dexeneración macular relacionada coa idade

A dexeneración macular relacionada coa idade, (DMRI, DMAI ou DMAE) tamén se denomina neovascular ou húmida. A DMRI húmida é a causa máis común de deficiencia visual grave nas persoas maiores de 50 anos. É un tipo de dexeneración macular (véxase o artigo principal).
Dexipo de Cos

Dexipo de Cos (grego: Δέξιππος, latín Dexippus) foi un médico grego da illa de Cos, discípulo de Hipócrates, que viviu no século -IV. Aparece mencionado en Galeno, Plutarco e Aulo Xelio. Traxectoria
Hecátompo, sátrapa ou príncipe de Caria, chamouno para curar os seus fillos Mausolo e Pixodaro dunha grave enfermidade, e el aceptou coa condición de que Caria deixase de facerlle a guerra a Cos, segundo a Suídas.
Escribiu algúns libros de medicina que non se conservan pero cuxos títulos se coñecen. Erasístrato critícao por ser demasiado severo á hora de restrinxir a cantidade de bebida permitida aos pacientes.
Dextans

O dextans ou decunx foi unha moeda da Antiga Roma fundida en bronce que se usou esporadicamente no século III a. de C. , en tempos da República, co valor de 10 uncias. Historia e caracterización
O seu valor de 10 uncias ou 10/12 do ás libral (e peso equivalente en relación á libra: uns 272, 8 gramos actuais), non se adapta ao padrón do resto dos divisores do ás (sextans, quadrans, triens. .. ), baseado no sistema doudecimal, polo que se considera que o dextans non formaba parte realmente do sistema monetario Romano, senón que a súa emisión foi conxuntural, na zona central da Península Itálica, a finais do século III a. de C. , entre os anos 211 e 208 a. de C. A súa marca de valor é composta: por unha banda, o dextans amosa a letra S característica do semis ou medio ás, ou o que é o mesmo: 6 uncias, e a isto engádenselle catro puntos grosos que equivalen cada un a unha uncia, co que xa se completan as dez uncias do seu valor.
A tipoloxía máis común do dextans é a do busto de Ceres no anverso ollando á dereita, en tanto que no reverso se representa a deusa Vitoria dirixindo unha cuadriga, xunto coa lenda ROMA no exergo. En ocasións, a cuadriga é conducioda por algunha outra divindade romana.
Dextroxiro

Dise que un xiro é dextroxiro (do latín dexter, -tra, -trum, 'dereito', 'que está á dereita', e gȳrus, 'xiro') cando se efectúa cara á dereita, é dicir, no mesmo sentido que as agullas do reloxo, en contraposición ao sentido levoxiro. O concepto, tamén coñecido como dextrorrotatorio, pódese usar nos seguintes contextos: En química cualifícase así á substancia que ten a propiedade de facer xirar o plano da luz polarizada cara á dereita, en contraposición ás substancias levoxiras. Véxase isomería, enantiómero e quiralidade.
En bioquímica, isómero óptico cuxo carbono asimétrico se encontra desprazado cara á esquerda, e é a imaxe especular do mesmo isómero dextroxiro.
En matemáticas, o sistema de referencia que cumpre a regra da man dereita.
En bioloxía,
en zooloxía, o sentido de xiro do remuíño do pelo cando os cabelos están colocados no sentido das agullas do reloxo,
en botánica refírese á dirección de dereita a esquierda, como a das agullas do reloxo, do crecemento de caules volúbeis, como os gabiáns dalgunhas plantas gabeadoras ou enredadeiras.
Deíxe

A deíxe fai referencia á localización e identificación dos elementos extralingüísticos cuxa interpretación pode variar dependendo de determinados factores que forman parte do contexto. Póñense en relación as persoas, obxectos, eventos, procesos e actividades das que se fala ou ás que se alude, co contexto espazo-temporal creado e sostido pola enunciación. A deíxe persoal refírese ao papel que desempeña un participante. Adoitan aparecer mediante pronomes e determinantes (eu, nós, noso, o meu, meu, meus. .. ).
A deíxe temporal é un referente temporal en relación cun momento en particular que adoita ser o instante en que se articula a mensaxe. Xeralmente aparece mediante adverbios (onte, hoxe. .. ).
A deíxe espacial sitúa un participante no espazo e indica proximidade ou afastamento. Adoita aparecer a través de adverbios (aquí, alá. .. ) e demostrativos (ese, aquela. .. ).
A deíxe social refírese ás formas de tratamento en relación coa cortesía (uso de «vostede» en contraste coa expresión «ti»).
Á deíxe tamén se lle pode chamar "forese" (adx. fórico). Se ben a forese implica unha referencia por parte dunha unidade lingüística a outra ou outras unidades lingüísticas, ben situadas previamente (anaforese, anafórico) ou despois (cataforese, catafórico); cf. anáfora e catáfora. Exemplos
Este gústame, aquel encántame, aqueloutro marabíllame. Obsérvese como o demostrativo ten valor deíctico e fai referencia á realidade extralingüística situando os obxectos en relación ó acto de fala: O primeiro dos obxectos está no ámbito do emisor, os outros dous distantes de emisor e receptor (a voz adecuada para indicar proximidade ó interlocutor é ese)
Dharius

Alan Alejandro Maldonado Tamez, nado en Monterrey (Nuevo León) o 24 de setembro de 1984, é un rapeiro mexicano, máis coñecido polos seus nomes artísticos Dharius, MC Dharius, DHA e El Tirano. Foi parte do grupo de Cartel de Santa. Discografía
Con Cartel de Santa
Cartel de Santa (2002)
Vo. II (2004)
Volumen Prohibido (2006)
Vol. IV (2008)
Sincopa (2010)
Me Atizo Macizo tour en vivo desde el D. F. (2012)
Solista Directo Hasta Arriba (2014)
Mala Fama, Buena Vidha (2018)
Diabetes

A diabetes é un grupo de enfermidades caracterizadas por unha excesiva secrección de urina (poliúria), así como por sede (polidpsia) e fame (polifaxía) intensas.
O termo diabetes emprégase en dous tipos de enfermidades bastante diferentes:
A máis común é a Diabetes mellitus que inclúe a diabetes tipo 1 (diabetes infantil), a tipo 2 (inicio en adulto) e a diabetes xestacional (diabetes durante a gravidez), e outra menos común que é a diabetes insípidus. Día Mundial da Diabetes
Celébrase o 14 de novembro, data na que naceu Frederick Banting, quen descubriría a insulina en 1921. A celebración foi promovida pola Federación Internacional da Diabetes e mais a Organización Mundial da Saúde en 1991, preocupados polo alarmante aumento dos casos de diabetes no mundo. Pero non foi ata 2006 cando a ONU aprobou a Resolución que establecía esa data para celebrar o Día Mundial da Diabetes.
Diabulus in Musica

Diabulus in Musica é un grupo español de metal sinfónico e gothic metal formado no ano 2006 con orixe en Pamplona, Navarra. O grupo leva publicados catro álbums de estudio e varios sinxelos musicais. Membros
Membros actuais
Zuberoa Aznárez - voz (2006–presente)
Gorka Elso - teclado, guitarra, voces (2006–presente)
Odei Ochoa - baixo (2013–presente)
David Carrica - batería (2013–presente)
Alexey Kolygin - guitarra (2013–presente)
Antigos membros
Jorge Arca - baixo (2006-2008)
Javier De La Casa - baixo (2008-2009)
Alejandro "Alex" Sanz - baixo (2010-2012)
Adrián M. Vallejo - guitarra, voces (2006-2012)
Xabier Jareño - batería (2009-2012) Discografía
Álbums de estudio
2010: Secrets (Metal Blade Records)
2012: The Wanderer (Napalm Records)
2014: Argia (Napalm Records)
2016: Dirge for the archons (Napalm Records)
Sinxelos e EPs
2009: Secrets (EP)
2012: Sceneries of Hope (sinxelo)
2012: Bedulrraren Usaina (sinxelo)
2014: Inner Force (sinxelo)
2016: Earthly Illusions (sinxelo)
2016: Crimson Gale (sinxelo)
Diacepam

O diacepam, diacepin ou metildiacepinona (coñecido entre outros cos nomes comerciais como Valium®, Apzepam®, Stesolid®, Apozepam®, Hexalid® ou Valaxona® ) é unha droga derivada da 1, 4-benzodiacepina, con propiedades ansiolíticas, miorrelaxantes, anticonvulsionantes e sedantes.
O diacepam é usado para tratar estados de ansiedade e tensión, e é a benzodiacepina máis efectiva para o tratamento de espasmos musculares. É unha das benzodiacepinas estándar máis frecuentemente administradas tanto a pacientes internados en clínicas como ambulatorios. Foi englobado na Lista de drogas esenciais da OMS. Acción terapéutica
Como todas as drogas da súa clase, actúa deprimindo a condución nerviosa nas neuronas do sistema nervioso central, producindo dende unha leve sedación ata hipnose ou coma en función da dose administrada.
Presúmese que o seu mecanismo de acción consiste en potenciar ou facilitar a acción inhibitoria do neurotransmisor ácido gamma-aminobutírico (GABA), mediador químico da inhibición tanto no nivel presináptico como postsináptico, en todas as rexións do sistema nervioso central.
Farmacocinética
Administrado por vía oral, absórbese ben no tracto gastrointestinal. Por vía intramuscular en xeral a absorción é rápida e completa. O estado de equilibrio da concentración en plasma sanguíneo prodúcese entre os 5 días e 2 semanas. A eliminación da substancia é lenta xa que os metabolitos activos poden permanecer no sangue varios días ou semanas producindo posiblemente efectos residuais. O inicio de acción é evidente aos 15-45 minutos despois da súa administración oral; por vía intramuscular antes dos 20 minutos; e por vía intravenosa entre 1 e 3 minutos. Eliminase por vía renal.
Indicacións
O diacepam está indicado (por vía oral) para tratar a ansiedade, trastornos psicosomáticos, cabaleiro, espasmos musculares. Por vía IM ou IV, en sedación previa a intervencións (endoscopias, biopsias, fracturas); estados de axitación motora, delirium tremens e convulsións.
Diacilglicérido

Un diacilglicérido, tamén chamado diacilglicerol (DAG) ou diglicérido, é un acilglicérido formado por unha molécula de glicerol (glicerina) esterificada con dous ácidos graxos.
Os ácidos graxos están esterificados nos carbonos 1 e 2 ou no 1 e 3, polo que existen 1, 2-diacilglicéridos e 1, 3-diacilglicéridos. Uso como aditivo alimentario
Os mono- e diacilglicéridos son aditivos alimentarios utilizados como emulsionantes para mesturar certos ingredientes en principio inmiscibles.
As fontes comerciais son de orixe animal (derivados vacúns ou porcinos) ou vexetais, principalmente derivados de aceite de soia e de canola (colza) parcialmente hidroxenado. Poden producirse tamén sinteticamente. Poden engadirse a produtos de panadaría, bebidas, xeados, goma de mascar, graxa alimentaria, margarina etc. Funcións biolóxicas
Transdución de sinais
Os diacilglicéridos teñen funcións na sinalización celular, xa que funcionan como segundos mensaxeiros, e son un produto da hidrólise do fosfolípido PIP2 (fosfatidilinositol bisfosfato, un fosfoinosítido) catalizada polo encima fosfolipase C (PLC). Este encima é un encima unido á membrana que, por medio da mesma reacción, produce tamén inositol trifosfato (IP3). Aínda que o inositol trifosfato difunde no citosol, o diacilglicérido (DAG) permanece dentro da membrana plasmática, debido ao seu carácter hidrofóbico. O inositol trifosfato estimula a liberación de ións calcio do retículo endoplasmático liso, entanto que o diacilglicérido é un activador fisiolóxico da proteína quinase C (PKC). A produción de diacilglicéridos na membrana facilita a translocación da proteína quinase C desde o citosol á membrana plasmática.
Os efectos do diacilglicerol poden ser imitados polos compostos promotores de tumores chamados ésteres do forbol.
Outras
Ademais da activación da proteína quinase C, o diacilglicérido ten varias outras funcións na célula, como son: é unha fonte de prostaglandinas
é un precursor do endocannabinoide 2-araquidonoílglicerol
é un activador dunha subfamilia das canles catiónicas TRPC (Transient Receptor Potential Canonical), a subfamilia TRPC3/6/7. Metabolismo
A síntese de diacilglicerol empeza co glicerol 3-fosfato, que se obtén principalmente da dihidroxiacetona fosfato, un produto da glicólise que se atopa xeralmente no citoplasma das células hepáticas ou adiposas. O glicerol 3-fosfato é primeiro acilado polo acil-coencima A, que lle adiciona un ácido graxo, que o converte en ácido lisofosfatídico, o cal é acilado de novo por outra molécula de acil-coencima A, orixinando ácido fosfatídico. Por último, o ácido fosfatídico é desfosforilado formando o diacilglicérido.
Os diacilglicéridos son precursores dos triacilglicéridos (triglicéridos), que se forman pola adición dun terceiro ácido graxo en reacción catalizada pola diacilglicérido aciltransferase.
Como o diacilglicérido se sintetiza a partir do ácido fosfatídico, igual que ocorre con este, o diacilglicérido adoita ter un ácido graxo saturado no carbono 1 e outro insaturado no carbono 2.
Diadema

Un diadema é un tipo de coroa, especificamente unha fita decorativa levada polos monarcas orientais e outros como insignia de realeza. A palabra deriva do grego, διάδημα, diádēma, de διαδέω, diadéō, unirse ao redor de, ou suxeitar.
O termo orixinalmente referíase á fita de seda branca bordada que remata nun nó e dúas tiras a miúdo pendurando por riba dos ombreiros, que rodeaba a cabeza do rei para indicar a súa autoridade. Tales fitas eran tamén usadas para coroar atletas vitoriosos en xogos de deportes importantes na antigüidade. Foi máis tarde aplicado a unha coroa, xeralmente unha circular. Por exemplo, a coroa levada polos reis de Inglaterra anglosaxoa era un diadema. Crese que os celtas tamén teñen usado un prato de ouro semiovalado delgado similar ao diadema. Un diadema é tamén un enfeite con pedras preciosas na forma dunha coroa media, levada por mulleres e posta sobre a fronte. Nalgunhas sociedades, pode ser unha coroa levada ao redor da cabeza.
Diadema de Moñes

O diadema de Moñes (antigamente de Ribadeo) é unha xoia de ouro da cultura castrexa, atopado en Moñes, no concello asturiano de Piloña. Está datada cara aos séculos III ou II a. C.
A peza está formada por unha ancha lámina rectangular, dividida en dúas bandas horizontais, con baixorrelevos que representan escenas nas que aparecen guerreiros a pé e a cabalo, armados con puñais curtos e lanzas, con escudos pequenos e cascos de cornos ou penachos, personaxes (quizais divindades cornudas) portando grandes caldeiros ou ánforas (nunha probable analoxía co caldeiro de Gundestrup) e un pequeno poldro. Características
Toda a escena ten lugar nun río, con cormoráns pescando salmóns. O simbolismo desta escena está debatido, segundo algúns autores, fai referencia a un sacrificio, segundo outros está relacionada cun culto acuático e un terceiro grupo opina que está relacionado coas crenzas celtas nas que os ríos eran as rutas do Alén. Esta forma de representar os guerreiros tamén aparece nas estelas do suroeste da Península Ibérica.
É posible que pertencese a algunha dama. A peza atópase dividida en varios fragmentos gardados en tres museos: o Museo Arqueolóxico Nacional de España, en Madrid, o Instituto de Valencia de Don Juan, en Madrid e o Museo de Saint-Germain-en–Laye, en París. Procedencia
Existe certa controversia sobre a súa procedencia. Algúns autores, como García Vuelta, Martin Höck, Balseiro García, Perea Caveda, Thomas G. Schattner, José Antonio Fernández Vior, Marco García Quintela, Eduardo Peralta Labrador, Francisco Marco Simón ou Antonio García Bellido, afirman que procede de Moñes, en Piloña (Asturias). Outros, como J. Manzanares ou J. M. Gómez Tabanera, atribúenlla a Valdereixe, en San Martín de Ozcos. E outros como Pedro Bosh Gimpera, López Cuevillas e Fermín Bouza-Brey, ao castro das Grobas, en Ribadeo.
Diadème

Diadème foi o nome de dous satélites xeodésicos franceses. Características
Os dous Diadème foron lanzados mediante foguetes Diamant A desde o complexo de lanzamento de Hammaguira.
Diadème 1 foi lanzado o 8 de febreiro de 1967, pero o foguete lanzador deixouno nunha órbita máis baixa do previsto. Diadème 2 foi lanzado sete días despois, o 15 de febreiro, chegando á súa órbita prevista sen problemas.
Os dous satélites estaban adicados a facer estudos xeodésicos, contando para iso con trasmisores Doppler e con retrorreflectores para poder medir a súa distancia desde terra con precisión.
Diagnóstico médico

En medicina, o diagnóstico ou propedéutica clínica é o procedemento polo cal se identifica unha doenza, entidade nosolóxica, síndrome, ou calquera estado de saúde a través da observación de diversos sinais diagnósticos. O coñecemento obtense mediante a historia clínica, a observación clínica e o estudo analítico. A observación clínica pode ser ocular, por palpitación, por percusión e por auscultación; mentres que os estudos analíticos poden ser biolóxicos, anatómico-patolóxicos, radiolóxicos ou isotópicos, entre outros. Proceso diagnóstico
O diagnóstico clínico require ter en conta os dous aspectos da lóxica, é dicir, a análise e a síntese, utilizando diversas ferramentas como a anamnese, a historia clínica, exploración física e exploracións complementarias.
O diagnóstico médico estabelece a partir de síntomas, signos e os achados de exploracións complementarias, que enfermidade padece unha persoa. Xeralmente, unha enfermidade non está relacionada dunha forma biunívoca cun síntoma, é dicir, un síntoma non é exclusivo dunha enfermidade. Cada síntoma ou achado nunha exploración presenta unha probabilidade de aparición en cada enfermidade.
O teorema de Bayes axuda ó diagnóstico dunha enfermidade a partir dos síntomas e outros achados que presenta o paciente se as doenzas son mutuamente excluíntes, coñécese as súas prevalencias e a frecuencia de aparición de cada síntoma en cada doenza. Segundo a prevalencia de cada enfermidade en cada poboación, un mesmo conxunto de síntomas ou síndrome pode producir un diagnóstico diferente en cada poboación, é dicir, cada síndrome pode estar producido por unha doenza diferente en cada poboación. Ferramentas diagnósticas
Síntomas: Son as experiencias subxectivas negativas físicas que refire o paciente, recollidas polo médico na anamnese durante a entrevista clínica, cunha linguaxe médica, é dicir comprensible para todos os médicos. Por exemplo, os pacientes á sensación de falta de aire ou percepción incómoda e desagradable na respiración (dispnea), chámano afogo, angustia, fatiga, cansazo fácil. ..
Signos: Son os achados obxectivos que detecta o médico observando ó paciente, por exemplo a taquipnea a máis de 30 respiracións por minuto. A semiótica médica ou semioloxía clínica é a parte da medicina que trata dos signos das enfermidades dende o punto de vista do diagnóstico e do prognóstico.
Exploración física ou semiotécnica: Consiste en diversas manobras que realiza o médico sobre o paciente, sendo as principais a inspección, palpación, percusión, cheirar e auscultación, coas que se obteñen signos clínicos máis específicos.
Todos os síntomas referidos na anamnese e os signos obxetivados na exploración física son anotados na historia clínica do paciente.
Xeralmente, os signos e síntomas definen unha síndrome que pode estar ocasionado por varias doenzas. O médico debe formular unha hipótese sobre as enfermidades que poden estar a ocasionar a síndrome e para comprobar a certeza da hipótese solicita exploracións complementarias.
Diagonal da cara

En xeometría, a diagonal da cara dun poliedro é aquela diagonal trazada sobre unha das caras, é dicir, o segmento que une dous vértices non adxacentes. Está en contraste coa diagonal espacial que pasa polo interior do poliedro.
Por exemplo, un cuboide ten doce diagonais na totalidade das súas caras, que poden ter ata tres lonxitudes diferentes. Pola súa banda, un dodecaedro regular ten 60 diagonais de cara.
A lonxitude das diagonais de cara dun cubo de lado a é 2 a {\displaystyle {\sqrt {2}}a}.
Diagonal espacial

En xeometría, a diagonal espacial dun poliedro é aquela diagonal trazada desde un vértice ao vértice oposto pasando polo centro da figura. Está en contraste coa diagonal da cara.
A lonxitude das diagonais espaciais dun cubo de lado a é 3 a {\displaystyle {\sqrt {3}}a}.
Diagonal principal

En álxebra linear, a diagonal principal (ás veces diagonal maior) dunha matriz A {\displaystyle A} é a lista de entradas a i, j {\displaystyle a_{i, j}} onde i
j {\displaystyle i
j}. Todos os elementos fóra da diagonal son cero nunha matriz diagonal. As seguintes catro matrices teñen as súas diagonais principais indicadas en vermello: [ 100010001 ] [ 100001000010 ] [ 100010001 ] [ 1000010000100001 ] {\displaystyle {\begin{bmatrix}\color {red}{1}&0&0\\0&\color {red}{1}&0\\0&0&\color {red}{1}\end{bmatrix}}\qquad {\begin{bmatrix}\color {red}{1}&0&0&0\\0&\color {red}{1}&0&0\\0&0&\color {red}{1}&0\end{bmatrix}}\qquad {\begin{bmatrix}\color {red}{1}&0&0\\0&\color {red}{1}&0\\0&0&\color {red}{1}\end{bmatrix}}\qquad {\begin{bmatrix}\color {red}{1}&0&0&0\\0&\color {red}{1}&0&0\\0&0&\color {red}{1}&0\\0&0&0&\color {red}{1}\end{bmatrix}}} Matrices cadradas
Para unha matriz cadrada, a diagonal (ou diagonal principal) é a liña diagonal das entradas que vai dende a esquina superior esquerda ata a esquina inferior dereita. Para unha matriz A {\displaystyle A} co índice de fila especificado por i {\displaystyle i} e índice de columna especificado por j {\displaystyle j}, estas serían entradas A i j {\displaystyle A_{ij}} con i
j {\displaystyle i
j}. Por exemplo, a matriz de identidade pódese definir como tendo entradas de 1 na diagonal principal e ceros noutro lugar: ( 100010001 ) {\displaystyle {\begin{pmatrix}1&0&0\\0&1&0\\0&0&1\end{pmatrix}}} A traza dunha matriz é a suma dos elementos diagonais. Antidiagonal
A antidiagonal dunha matriz cadrada B {\displaystyle B} de orde N {\displaystyle N} é a colección de entradas b i, j {\displaystyle b_{i, j}} tal que i + j
N + 1 {\displaystyle i+j
N+1} para todos os 1 ≤ i, j ≤ N {\displaystyle 1\leq i, j\leq N}. É dicir, vai dende a esquina superior dereita ata a esquina inferior esquerda. [ 001010100 ] {\displaystyle {\begin{bmatrix}0&0&\color {red}{1}\\0&\color {red}{1}&0\\\color {red}{1}&0&0\end{bmatrix}}}
Diagrama

Un diagrama é unha representación visual simplemente estruturada dun concepto ou idea dada; un esquema que se pode utilizar para axudar a establecer un concepto ou idea dun xeito máis conciso, práctico e preciso.
Adoita estar relacionado coa ciencia e a arte, como mostra por exemplo a serie documental The Beauty of Diagrams producida pola BBC en 2010.
Os diagramas pódense clasificar en: ilustrativos, estatísticos, relacionais, organizativos e temporais.
Pódense considerar unha das formas de infografía máis complexas que existen e tamén as que requiren maiores habilidades artísticas.
Os diagramas requiren lendas e textos para complementar a información gráfica e serven para mostrar como pasou algo, como é algo por dentro ou como funciona un determinado mecanismo. Listaxe
Hai varios tipos de diagramas, como se mostra na seguinte lista.
Diagrama causal

Un diagrama causal ou diagrama de bucle causal (en inglés Casual Loop Diagram, CLD) é a representación gráfica de múltiples relacións causa-efecto entre as distintas variábeis implicadas nun proceso.
Na teoría de sistemas, un diagrama causal é un tipo de diagrama que mostra graficamente as entradas ou inputs, o proceso e as saídas ou outputs dun sistema causa-efecto, coa súa retroalimentación (feedback) para o subsistema de control. Bucles causais
Bucle causal positivo. Significa que os cambios en ambos os nodos van na mesma dirección, é dicir, se o nodo no que comeza o bucle diminúe, o outro nodo tamén diminúe. Do mesmo xeito, se se incrementa o nodo no que comeza o bucle, o outro nodo tamén se incrementa.
Bucle causal negativo. Significa que os cambios dos dous nodos van en direccións opostas, é dicir, se o nodo no que comeza o bucle aumenta, entón o outro nodo diminúe, e viceversa.
Diagrama de Euler

Un diagrama de Euler é semellante a un diagrama de Venn, mais non precisa conter todas as zonas (onde unha zona se define como a área de intersección entre dous ou máis contornos). Así, un diagrama de Euler pode definir un universo de discurso, é dicir, pode definir un sistema no que certas interseccións non son posíbeis nin consideradas.
Así, un diagrama de Venn que conteña os atributos de Animal, Mineral e Catro patas tería que conter interseccións onde algúns estean tanto en Animal, Mineral e Catro patas. En consecuencia, un diagrama de Venn mostra todas as combinacións ou conxuncións posíbeis. Introdución
Os diagramas de Euler consisten en curvas pechadas simples (xeralmente círculos) no plano que mostra os conxuntos. Os tamaños e as formas das curvas non son importantes: o significado do diagrama reside na forma en que se superpoñen. As relacións espaciais entre as rexións delimitadas por cada curva (superposición, contención ou ningunha) corresponden a relacións teóricas (subconxunto intersección e disxunción).
Cada curva de Euler divide o plano en dúas rexións ou zonas: a interior, que representa simbolicamente os elementos do conxunto, e a exterior, que representa todos os elementos que non son membros do conxunto. As curvas cuxos interiores non se cruzan representan conxuntos disxuntos. Dúas curvas cuxos interiores se cruzan representan conxuntos que teñen elementos comúns, a área dentro de ambas as curvas representa o conxunto de elementos comúns a ambos os conxuntos (intersección dos conxuntos). Unha curva que está contida completamente dentro da zona interior doutra representa un subconxunto desta.
Os diagramas de Venn son unha forma máis restritiva dos diagramas de Euler. Un diagrama de Venn debe conter todas as zonas posíbeis de superposición entre as súas curvas, representando todas as combinacións de inclusión/exclusión dos seus conxuntos constituíntes, mais nun diagrama de Euler algunhas zonas poden faltar. Esta falta foi o que motivou a Venn a desenvolver os seus diagramas.
Había que crear diagramas nos que se puidese observar, mediante suposicións, calquera relación entre as zonas, non só as que sexan "verdadeiras".
Diagrama de Hertzsprung-Russell

O Diagrama de Hertzsprung-Russell entre a magnitude e o tipo estelar, exactamente entre a magnitude dunha estrela coa súa temperatura superficial, baseado no traballo de Annie Jump Cannon. Debe o seu nome ós seus descubridores. Este diagrama serve para estudar a evolución das estrelas. Destaca a evolución da chamada secuencia principal, dende a esquina superior esquerda, estrelas masivas e quentes ata a esquina inferior dereita, frías e máis escuras.
Fóra da secuencia principal, vense as ananas brancas, e as superxigantes vermellas, e tódalas súas subdivisións.
Diagrama de Venn

Os diagramas de Venn son esquemas usados na teoría de conxuntos, teoría usada en matemáticas, lóxica de clases, lóxica matemática e outras disciplinas. Estes diagramas mostran coleccións (conxuntos) de cousas (elementos) por medio circunferencias e un rectángulo global representando o conxunto universal U. Introdución
Na teoría de conxuntos cos diagramas de Venn é posíbel representar as relacións de intersección, inclusión e disxunción sen mudar a posición relativa dos conxuntos.
Tamén son usados como representación visual das conectivas lóxicas na lóxica matemática.
Intersección
Os elementos do conxunto que pertencen simultaneamente a ambos os conxuntos forman a intersección do conxunto. No diagrama de Venn será a zona delimitada polo cruzamento das dúas circunferencias. Intersección 1, 3.
Inclusión
Se todos os elementos dun conxunto son parte dos elementos doutro, dise que o primeiro é un subconjunto do segundo ou que está incluído no segundo.
Disxunción
Cando os conxuntos non teñen elementos comúns, a rexión de superposición fica baleira. Orixes e historia
Os diagramas de Venn teñen o nome do seu creador, John Venn, matemático e filósofo británico. Estudante e máis tarde profesor do Caius College da Universidade de Cambridge, Venn desenvolveu toda a súa produción intelectual nese ámbito.
Foi o matemático suízo Leonhard Euler quen primeiro introduciu unha notación clara e sinxela similar aos diagramas de Venn. O seguinte diagrama mostra doutro xeito a relación de inclusión do exemplo dado na introdución. Os diagramas de Euler distínguense dos de Venn en dous aspectos: Neles non aparecen as rexións baleiras
O conxunto universal non se representa.
A primeira constancia escrita do uso da expresión «diagrama de Venn» é moi tardía (1918) e atópase no libro A Survey of Symbolic Logic de Clarence Irving Lewis. Diagramas de Venn de enunciados
Podemos ter dous tipos de diagramas de Venn: os que mostran elementos e os que simplemente mostran enunciados ou conceptos. Estes últimos son máis interesantes porque permiten operar de maneira abstracta e chegar a conclusións máis xerais.
Os seguintes diagramas do segundo tipo mostran os resultados de catro operacións básicas con conxuntos usando o código do semáforo de dúas cores. Que representan as operacións: negación, conxunción, disxunción e diferenza. En verde están o resultado das operacións.
E a continuación unha lista completa para un e dous predicados: Outras representacións
Diagramas de Euler
Os diagramas de Euler preceden historicamente aos diagramas de Venn e nalgunhas aplicacións son aínda usados.
A diferenza entre os diagramas de Euler e de Venn obsérvase sobre todo nas relacións de inclusión e de disxunción.
Mapas de Karnaugh
Os mapas de Karnaugh ou diagramas de Veitch son unha representación visual de expresións da álxebra de Boole.
Diagrama de puntos e liñas

Un diagrama de puntos e liñas ou gráfica de liñas, ou gráfica de curvas, é un tipo de gráfica que mostra información como unha serie de puntos de datos chamados "marcadores" conectados por segmentos de liña recta. É un tipo básico de gráfica común en moitas disciplina. A miúdo úsase un gráfico de liñas para visualizar unha tendencia nos datos en intervalos de tempo (unha serie temporal), polo que a liña adoita debuxarse cronoloxicamente. Nestes casos coñécense como gráficas de execución. Exemplo
Nas ciencias experimentais, os datos recollidos dos experimentos adoitan visualizarse mediante unha gráfica. Por exemplo, se un recolle datos sobre a velocidade dun obxecto en determinados momentos, pódese visualizar os datos nunha táboa de datos como a seguinte: Esta representación en táboas de datos é unha boa forma de mostrar valores exactos, mais pode impedir o descubrimento e a comprensión de modelos nos valores. A maiores, a visualización dunha táboa adoita considerarse erróneamente como unha recollida ou almacenamento obxectiva e neutral dos datos (e, nese sentido, incluso pode considerarse erróneamente como os propios datos), mentres que de feito é só unha das varias visualizacións posíbeis de datos.
A comprensión do proceso descrito polos datos da táboa axúdase producindo unha gráfica de velocidade en función do tempo. Tal visualización aparece na figura da dereita. Esta visualización pode permitir que o espectador comprenda rapidamente todo o proceso dunha ollada. Mellor axuste
Os gráficos adoitan incluír unha función matemática superposta que representa a tendencia que mellor se axusta aos datos dispersos. Esta capa denomínase capa de mellor axuste e o gráfico que contén esta capa denomínase a miúdo como gráfico de liñas.
A capa de mellor axuste pode revelar tendencias nos datos. A maiores, as medicións como o gradiente ou a área baixo a curva pódense facer visualmente, o que leva a máis conclusións ou resultados que os da táboa de datos.
Diagrama de árbore

Na teoría da probabilidade, pódese usar un diagrama de árbore para representar un espazo de probabilidade.
Un diagrama de árbore pode representar unha serie de eventos independentes (como un conxunto de lanzamentos de moedas) ou probabilidades condicionais (como sacar cartas dunha baralla, sen substituír as cartas). Cada nodo do diagrama representa un evento e está asociado coa probabilidade dese evento. O nodo raíz representa o evento certo e, polo tanto, ten probabilidade 1. Cada conxunto de nodos irmáns representa unha partición exclusiva e exhaustiva do evento principal.
A probabilidade asociada a un nodo é a probabilidade de que ese evento ocorra despois de que se produza o evento pai. A probabilidade de que se produzan a serie de eventos que conducen a un nodo particular é igual ao produto dese nodo e as probabilidades dos seus pais.
Un diagrama de árbore constrúese comezando coa raíz, que representa o punto inicial antes de que se realice calquera experimento. A partir de aí, as ramas saen da raíz representando todos os posibles resultados do primeiro evento. Cada rama divídese novamente para amosar os posibles resultados do seguinte evento, e así sucesivamente.
As regras principais para traballar con diagramas de árbore son: Multiplicación ao longo das ramas: A probabilidade dun camiño específico no diagrama de árbore obtense multiplicando as probabilidade ao longo das ramas do camiño.
Adición entre ramas: A probabilidade dun evento que pode ocorrer en varios camiños diferentes é a suma das probabilidade de todos eses camiños.
Os puntos finais de cada camiño no diagrama de árbore representan os resultados finais do experimento. Exemplo
Supoñamos que temos unha bolsa con 2 bólas vermellas e 3 azuis. Sacamos dúas bólas.
O diagrama de árbore para este experimento tería dúas ramas para a primeira extracción (vermella ou azul) e outras dúas ramas para cada cor na segunda extracción.
Á hora de asignar probabilidades nas ramas do segundo nivel hai que ter en conta que a primeira bóla non se devolve á bolsa.
Diagrama polar

Un diagrama polar é a representación gráfica de dúas magnitudes con dependencia angular que amosa a radiación que un determinado sistema capta ou emite nun espazo, por exemplo as ondas electromagnéticas ou o son.
Un exemplo de uso é para mostrar a sensibilidade coa que un son é captado por un micrófono segundo o ángulo co que o son incide (directividade). Segundo o seu diagrama polar os micrófonos divídense en omnidirecionais, bidireccionais e unidireccionais.
Outros exemplos son os altofalantes (os bidireccionales e omnidireccionais non se empregan moito: requieren grandes caixas acústicas), así como antenas de todo tipo.
Temos logo, dependendo da súa direccionalidade, diagramas: Omnidireccionais
Bidireccionais
Unidireccionais
Cardioides
Supercadioides Omnidireccional ou non-direccional
Por igual en todas as direccións, é dicir, nos 360º. Bidireccional
O diagrama polar ten forma de oito, nome que tamén recibe, con dous lóbulos opostos. Emiten ou captan tanto por diante como por detrás, mentres que son practicamente inútiles nos laterais.
O ángulo preferente sitúase arredor dos 100º. Unidireccionais
Emiten ou captan nunha dirección moi determinada e son relativamente inútiles polo resto.
Cardioide
Tipo de unidireccional que se chama así porque o diagrama polar ten forma de corazón, isto é, radian ou captan cara ou desde a parte frontal e teñen un mínimo de sensibilidade na parte posterior, onde se produce unha atenuación gradual.
O ángulo preferente sobre os 160º.
Dial MIKA

Dial Mika (acrónimo de Diamant Allemagne - Mini Kapsel) foi un satélite artificial de Francia e Alemaña lanzado a bordo dun foguete Diamant B o 10 de marzo de 1970 para medir o seu rendemento. Características
O satélite consistía na terceira etapa do Diamant B e o propio Dial Mika. Tiña forma cilíndrica, con 1, 5 m de longo e 0, 8 m de diámetro. A súa masa total era de 111 kg e alimentábase mediante baterías. A súa vida útil debía ser de unha hora despois do lanzamento. A misión completaríase despois da separación entre Dial Mika e Dial Wika a unha altura duns 350 km.
Dial Mika fallou durante o lanzamento debido a vibracións da primeira etapa do foguete.
Dial WIKA

Dial Wika (acrónimo de Diamant Allemagne - Wissenschafts-Kapsel) foi un satélite artificial de Francia e Alemaña lanzado a bordo dun foguete Diamant B o 10 de marzo de 1970. Características
O satélite foi lanzado para estudar as variacións espazotemporais da densidade local de electróns e a intensidade da radiación Lyman-alfa da xeocoroa. O satélite estaba formado por unha base octogonal de 68 cm de distancia entre lados e 43 cm de altura, cun cilindro enriba de 57, 8 cm de altura e 31, 5 cm de diámetro.
A alimentación eléctrica era proporcionada por dous paneis solares que alimentaban unhas baterías. O satélite non tiña capacidade de recibir comandos e unha vez en órbita a secuencia de observacións científicas e transmisións a terra estaba controlada preprogramadamente polo sensor solar. Os datos científicos transmitíanse en tempo real ao non dispoñer de grabadora de a bordo.
O satélite levaba a bordo os seguintes instrumentos: Un fotómetro alfa para a xeocoroa.
Unha sonda de impedancia.
Un detector de partículas de alta enerxía.
Un magnetómetro.
Dial Wika foi deseñado para funcionar durante 26 días, pero o 20 de maio de 1970 deixou de transmitir debido ao fallo das baterías.
Dialecto berciano

Dialecto berciano é o nome xenérico das variedades dialectais tradicionalmente faladas na bisbarra do Bierzo. Estas variedades forman parte do continuo dialectal romance do Noroeste da Península Ibérica, e teñen puntos en común co asturleonés, o galego e en menor medida, outras variedades romances. Existen ou existían variedades locais coa súa propia identidade, como por exemplo, a fala de Bembibre (buecés), a de Toreno (toreniense) ou o fornelo do Val de Fornela, todas elas de base asturleonesa; o ancarés, o charro de Vilafranca, a fala do Val de Finolledo, a fala do Val de Valcarce e a fala da Merindade de Aguiar, todas elas de base galega. Referencias escritas
A primeira referencia escrita sobre o dialecto berciano vén de man do cóengo Bernardo de Aldrete (século XVII), autor de Origen y Principio de la Lengua Castellana, que se decatou da realidade lingüística do Bierzo mentres realizaba o Camiño de Santiago, e fixo a seguinte observación: "os máis políticos falan ben o castelán, pero os non tanto e as mulleres o leonés que tira ao galego; verdade é que a veciñanza e os moitos que pasan de Galicia son a causa disto".
A mediados do século XIX publícase o traballo de Isidoro Andrés de Llano, Recuerdo a Puentedeume en dialecto berciano (1860, na Revista Esla). En 1861 Antonio Fernández y Morales escribe a instancias de Mariano Cubí, coautor, en dialecto berciano: " Ensaios poéticos en dialecto berciano " considerado polo autor como forma dialectal berciana do idioma galego. ("Entre o galego i o seu dialecto berciano", "O Berciano é un sub-dialecto galego", "se ben o berciano é un subdialecto galego". .. ).
Recolléronse expresións e vocabulario propio en diversos traballos sendo os máis interesantes os realizados por Luís A. Pastrana e David López, a principios da década de 1970, consistentes en nocións da descrición da morfoloxía e a sintaxe do dialecto, e un interesante dicionario de expresións e palabras; tamén cómpre mencionar a tese doutoral de Manuel Gutiérrez Tuñón, "El Habla de El Bierzo", publicada en 1975. Dificultade de clasificación
Considerouse sempre o Bierzo como unha ponte entre o galego oriental e o leonés, pero con caracteres propios moi diferenciados que levaron a definir esa fala do bierzo como dialecto berciano no século XIX, sendo encadrada dentro do dominio lingüístico galego por Antonio Fernández y Morales en 1861 e dentro do dominio lingüístico leonés por Ramón Menéndez Pidal, manifestando este que a liña divisoria entre o leonés e o galego se situaría entre as concas dos ríos Cúa e Sil. En 1934, Verardo García Rey, recolle o vocabulario do dialecto berciano na publicación Vocabulario del Bierzo, onde o autor explica que tras o seu traballo de campo, resituaría a franxa divisoria entre as falas asturleonesas e as galaico-portuguesas axustándoa estritamente ao trazado debuxado polo curso do río Sil. Jesús García e García, en 1994, sitúa a devandita franxa dende o Alto Cúa ata parte do concello de Ponferrada (Devesas, Fontesnovas).
Dialectoloxía

A dialectoloxía é a rama da lingüística que se encarga do estudo dos dialectos, isto é, do estudo da variación xeográfica e sociolingüística da lingua.
Debido á ambigüidade e inconsistencia dos termos lingua e dialecto, en dialectoloxía adóitase empregar o termo variedade lingüística para designar a forma de comunicación verbal humana de trazos razoabelmente homoxéneos empregada por unha comunidade lingüística. A dialectoloxía sería o estudo desas variedades, principalmente dos xeolectos, e a forma sistemática no que difiren unhas doutras. Dialecto, xeolecto e sociolecto
O estudo sistemático da xeografía lingüística iniciada no século XIX e a sociolingüística iniciada no século XX, revelou que toda variedade da linguaxe amosa variacións de catro tipos principais: Variacións xeográficas, polas cales a fala dunha localidade presenta pequenas variacións no uso, frecuencia e forma de certos elementos lingüísticos con respecto á fala de localidades veciñas situadas a unha certa distancia. Cando se estuda un determinado aspecto, obsérvase que a fala de pequenas zonas é razoablemente homoxénea, e por iso desígnase informalmente como xeolecto a variedade xeográfica ou conxunto delas razoablemente homoxénea (naturalmente o grao de homoxeneidade requirido depende do tipo de propósito de estudo).
Variacións sociais, posto que as sociedades humanas presentan estratificación social e clases sociais, as persoas dun determinado grupo étnico, socioeconómico ou relixioso relaciónanse en maior medida con persoas do seu grupo social, o cal fai que a fala de certos grupos principalmente socioeconómicos presente homoxeneidade pero difira sistematicamente da variedade empregada por outros grupos. Así, é un feito coñecido que as variantes da linguaxe da clase traballadora difiren sistematicamente das clases dominantes, nunha serie de trazos. A toma de conciencia deste tipo de trazos conduce á estigmatización de certas formas e prestixiamento doutras. Úsase o termo sociolecto para designar a fala relativamente homoxénea dunha clase ou grupo social.
Variacións históricas ou temporais, o estudo dos textos escritos máis vellos das linguas revela que existen elementos lingüísticos que mudan de forma ou caen en desuso xunto con outros novos elementos que aparecen e son incorporados á lingua. Tamén o feito de que a fala das persoas de máis idade poida diferir de forma sistemática da das persoas máis novas revela que a lingua presenta pequenos cambios de xeración en xeración.
Variacións estílisticas, que se dan na fala dun mesmo individuo segundo a situación (formal ou informal, lingua falada ou escrita etc. ).