Hortelá

A hortelá, Mentha spicata (Crantz, sinónimo M. viridis (L. ) L. ), é unha especie do xénero Mentha, unha herba aromática moi empregada en gastronomía e perfumería polo seu recendo intenso e fresco. Descrición
Acada os 30 cm de altura. As follas danlle o seu nome científico pola súa forma lanceolada (spica significa "lanza" en latín); son moi aromáticas, serradas, glabras, pilosas polo envés. As flores posúen un cáliz con cinco sépalos aproximadamente iguais e gorxa glabra. A corola é lila, rosa ou branca, e moi glandulosa, de até 3 mm de longo. As raíces son extensas e invasivas. Hábitat
A planta medra con facilidade en calquera clima temperado; pode aturar o sol, aínda que prefire a media sombra, e benefíciaa o solo arxiloso. Hibrida con facilidade con outras especies de Mentha, dando lugar á menta común (Mentha × piperita) e ao mentrasre (Mentha × villosa). Historia
O uso medicinal da hortelá é vello, como o demostra a súa presenza na Capitulare de villis vel curtis imperii, unha orde emitida por Carlomagno que reclama ás súas leiras para cultivaren unha serie de herbas e condimentos incluíndo "mentam" identificada actualmente como Mentha spicata. Usos
Medicinais
Ten propiedades antiespasmódicas, é carminativo, antiséptico, analxésico, antiinflamatorio e estimulante.
O xeito máis común de usar a hortelá é facendo infusión coas súas follas. Desta forma axúdase a tratar os problemas de indixestión, gases intestinais e as inflamacións do fígado, actúa sobre a vesícula biliar xa que activa a produción da bile, ademais alivia os mareos e as dores. Contén mentol como principal compoñente activo, podendo actuar directamente sobre os nervios que transmiten a sensación dolorosa, amortecendo así tal sensación. Tamén contén mentona, felandreno e limoneno.
Estudos recentes amosaron que a infusión de hortelá pode ser usada como un tratamento leve de hirsutismo nas mulleres. As súas propiedades antiandroxénicas reducen o nivel de testosterona no sangue. No seu uso tópico, o aceite de hortelá ten acción relaxante e actúa como antiirritante e analxésico con capacidade de reducir a dor e de mellorar o fluxo do sangue á área afectada.
Ao mesturar a infusión con aceite de oliva obtense un excelente ungüento que pode ser usado en compresas para sandar as queimaduras e como calmante de cambras musculares, ou como lubrificante.
Gastronómicos
A hortelá consómese como bebida en infusión, elaborada con 5 a 6 ml de auga a uns 80 °C. Emprégase coma herba aromática, sendo un dos aromas utilizados para caramelos, gomas de mascar, xeados e outras preparacións de repostaría aromatizadas con menta. Úsase para adubar ensaladas, sopas, carnes de caza e de año. As follas de Mentha spicata ou hortelá verde tamén se utilizan para realizar un dos cócteles máis populares, o mojito cubano e para aromatizar pratos como o puchero de Andalucía. A infusión de té con hortelá é o coñecido coma té mouro, típico do norte de África. Taxonomía
Mentha spicata foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 576. 1753. Variedades e sinonimia
subsp. condensata (Briq. ) Greuter & Burdet, Willdenowia 14: 301 (1984 publ. 1985). Da rexión do Mediterráneo. Mentha tomentosa subsp. condensata Briq. , Bull. Trav. Soc. Bot. Genève 5: 97 (1889).
Mentha microphylla var. condensata (Briq. ) Briq. in H. G. A. Engler & K. A. E. Prantl, Nat. Pflanzenfam. 4(3a): 322 (1897).
Mentha chalepensis Mill. , Gard. Dict. ed. 8: 10 (1768).
Mentha tomentosa d'Urv. , Mém. Soc. Linn. París 1: 323 (1822), nom. illeg.
Mentha microphylla K. Koch, Linnaea 21: 648 (1849).
Mentha sieberi K. Koch, Linnaea 21: 649 (1849), sinonimia provisional.
Mentha derelicta Déségl. , Bull. Soc. Études Sci. Angers 8-9: 244 (1880).
Mentha subsessilis Borbás, Oesterr. Bot. Z. 30: 20 (1880).
Mentha sofiana Trautm. , Bot. Közlem. 29: 111 (1932).
Mentha sofiana subsp. kickxiifolia Trautm. , Bot. Közlem. 29: 112 (1932).
subsp. spicata. De Europa ata China. Mentha crispa L. , Sp. Pl. : 576 (1753).
Mentha viridis (L. ) L. , Sp. Pl. ed. 2: 804 (1763).
Mentha romana Garsault, Fig. Pl. Méd. : t. 378 (1764), opus utique oppr.
Mentha glabra Mill. , Gard. Dict. ed. 8: 2 (1768).
Mentha tenuis Michx. , Fl. Bor. -Amer. 2: 2 (1803).
Mentha crispata Schrad. ex Willd. , Enum. Pl. : 608 (1809).
Mentha laevigata Willd. , Enum. Pl. : 609 (1809).
Mentha undulata Willd. , Enum. Pl. : 608 (1809).
Mentha ocymiodora Opiz, Naturalientausch 4: 21 (1823).
Mentha walteriana Opiz, Naturalientausch 9: 132 (1825).
Mentha rosanii Ten. , Fl. Neapol. Prodr. App. 5: 18 (1826).
Mentha tenuiflora Opiz, Naturalientausch 11: 438 (1826).
Mentha brevispicata Lehm. , Index Seminum (HBG) 1828: 16 (1828).
Mentha hortensis Opiz ex Fresen. , Syll. Pl. Nov. 2: 227 (1828).
Mentha pudina Buch. -Ham. ex Benth. in Wall, Pl. Asiat. Rar. 1: 29 (1830).
Mentha balsamea Rchb. , Fl. Germ. Excurs. : 309 (1831), nom. illeg.
Mentha cordato-ovata Opiz, Naturalientausch 1831: 61 (1831).
Mentha lacerata Opiz, Naturalientausch 1831: 60 (1831).
Mentha lejeuneana Opiz, Nomencl. Bot. : 69 (1831).
Mentha lejeunii Opiz ex Rchb. , Fl. Germ. Excurs. : 309 (1831).
Mentha tenuifolia Opiz ex Rchb. , Fl. Germ. Excurs. : 309 (1831).
Mentha michelii Ten. ex Rchb. , Iconogr. Bot. Pl. Crit. 10: 27 (1832).
Mentha pectinata Raf. , Autik. Bot. : 113 (1840).
Mentha inarimensis Guss. , Enum. Pl. Inarim. : 255 (1855).
Mentha atrata Schur, Enum. Pl. Transsilv. : 516 (1866).
Mentha laciniosa Schur, Enum. Pl. Transsilv. : 515 (1866).
Mentha piperella (Lej. & Courtois) Opiz ex Lej. & Courtois, Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 26: 86 (1887).
Mentha sepincola Holuby, Pfl. Trenesiner Comit. : 74 (1888).
Mentha tauschii Heinr. Braun in J. Holuby, Pfl. Trenesiner Comit. : 74 (1888).
Mentha rubicunda Heinr. Braun & Topitz, Deutsche Bot. Monatsschr. 13: 147 (1895).
Mentha romana Bubani, Fl. Pyren. 1: 385 (1897).
Mentha integerrima Mattei & Lojac. , Boll. Reale Orto Bot. Palermo 7: 72 (1908).