proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Impulso (magnitude física)

Impulso é unha magnitude física que determina a actuación dunha forza. A unidade no Sistema Internacional para o Impulso é o N. s (newton por segundo). Formulación
O impulso( I {\displaystyle \, \! I} ) é igual á variación da cantidade de movemento linear ( Δ P {\displaystyle \, \! \Delta P_{}} ) dun corpo. I
Δ P {\displaystyle \, \! I
\Delta P_{}} Pode tamén ser calculado a partir da forza aplicada sobre un corpo ( F {\displaystyle \, \! F} ) e do tempo de actuación desa forza ( Δ t {\displaystyle \, \! \Delta t} ). I →
F. Δ t {\displaystyle \, \! {\vec {I}}
F. \Delta t}
Variación da Cantidade de Movemento
A partir da masa do corpo ( m {\displaystyle \, \! m} ) (suposta constante) e da variación da velocidade ( Δ v {\displaystyle \, \! \Delta v} ). Δ P
m. Δ v {\displaystyle \, \! \Delta P_{}
m. \Delta v} Tamén é posíbel calcular a variación a partir da cantidade de movemento inicial ( P I {\displaystyle \, \! P_{I}} ) e da cantidade de movemento final ( P F {\displaystyle \, \! P_{F}} ). Δ P
P F − P I {\displaystyle \, \! \Delta P_{}
P_{F}-P_{I}} Ou aínda Δ P
m v F − m v I {\displaystyle \, \! \Delta P_{}
mv_{F}-mv_{I}} Por conseguinte Δ P
m. Δ V {\displaystyle \, \! \Delta P_{}
m. \, \! \Delta V_{}} O impulso tamén pode ser calculado doutras formas, por exemplo dada unha función F(x), ou sexa en que a F(forza) sexa variábel, debemos facer a integración de F(x).
Impulso específico

O impulso específico (abreviado a miúdo como ISP) é unha magnitude que describe a eficiencia dos motores foguete e os motores de reacción. Representa a derivada do impulso con respecto da cantidade de propelente usado, é dicir, o pulo dividido pol cantidade de propelente usado por unidade de tempo. Se a cantidade de propelente se da en termos de masa (como quilogramos), o ISP terá unidades de velocidade. Se se da en termos de peso (como Newtons), o impulso específico terá unidades de tempo. A constante de conversión entre as dúas maneiras de expresa-lo impulso específico é a constante da gravidade estándar, g, que ten un valor de aproximadamente 9, 8 m/s². Canto maior sexa o impulso específico, menor será o fluxo de propelente necesario para obter determinado pulo, e no caso dos foguetes menor propelente será necesario para alcanzar unha mesma velocidade.
Imre Lakatos

Imre Lakatos, nado en Debrecen, Hungría, o 9 de novembro de 1922 e finado en Londres o 2 de febreiro de 1974, foi un filósofo da ciencia que desenvolveu o falsacionismo de Karl Popper. Traxectoria
Formado na Universidade de Debrecen, a súa nai e a súa avoa foron asasinadas en Auschwitz entrementres el conseguiu fuxir dos nazis cambiando de nome. Convertido nun convencido comunista, traballou no ministerio de Educación da república soviética do seu país e asistiu tamén aos seminarios de Gyorgy Lukács. Aínda que estudou tamén na Universidade estatal de Moscova, foi acusado de revisionismo polo comunismo oficial e metido na cadea.
Implicouse na revolución húngara de 1956 que foi esmagada pola Unión Soviética, o que provocou a súa fuxida a Viena, e máis tarde ao Reino Unido onde se doutorou na Universidade de Cambridge. Posteriormente, traballou na Escola de Economía de Londres e foi o editor do British Journal for the Philosophy of Science ata a súa súbita morte dunha hemorraxia cerebral. Pensamento
Introduciu a dimensión histórica no coñecemento científico. A filosofía da ciencia sen historia fica baleira e a a historia da ciencia sen filosofía é cega. Introduce a posibilidade de corrección das reconstrucións racionais por medio de estudos históricos independentes. Para el historia significa, por unha banda, conxunto de feitos históricos e, por outra, un conxunto de proposicións históricas. Calquera historia é unha reconstrución cargada de teoría e de valor. Existe pois, tamén no eido científico, unha profunda conexión entre ámbolos dous planos.
Como Popper, entende que só é científico o refutable, o falsable. Considera inxel o positivismo científico que cre que se poden verificar sobre a experiencia as construcións científicas co fin de outorgarlles a categoría de verdade. Pero non comparte a crítica radical de Paul Feyerabend para quen non existen ciencias no sentido dos racionalistas senón humanidades.
Para Lakatos só se poden refutar sistemas teóricos completos e non hipóteses illadas. Aumenta, xa que logo, a escala da unidade de avaliación que non é o enunciado illado a confirmar no experimento senón o programa de investigación.
Este é un conxunto de teorías sucesivas a contrastar con teorías rivais. O programa de investigación ten un núcleo duro e un cinto protector formado por hipóteses auxiliares. O núcleo duro vese afectado se non poden predicir fenómenos por conter anomalías empíricas, momento no que pode ser substituído por un programa rival que é quen de explicar máis có anterior e predicir feitos novos. Obras
Proofs and refutations
The logic of mathematical discovery
Imre Nagy

Imre Nagy, nado en Kaposvár (daquela pertencente ao Imperio Austrohúngaro) o 7 de xuño de 1896 e finado en Budapest o 16 de xuño de 1958, foi un político húngaro. Traxectoria
Naceu nunha familia campesiña. Militou no Partido Socialdemócrata de Hungría para adherirse máis adiante á ideoloxía marxista.
En 1944 tras a derrota dos nazis regresa para formar parte do novo goberno popular en Hungría, despois de 15 anos de exilio na URSS, onde estudou agricultura no Instituto de Moscova. Tamén foi membro activo do Instituto de Ciencia Agrícola.
Na súa etapa como membro do goberno húngaro, Nagy ocupou diversos cargos, como Ministro de Agricultura (1944-1945), Ministro do Interior (1945-1946) e Presidente da Asemblea Nacional (1947) até que en 1949, por mor das duras críticas ao Partido pola súa política agraria, é expulsado do Politburó. En 1951, tras unha renuncia pública das súas críticas, é admitido novamente até chegar a ser o Primeiro Ministro á morte de Stalin.
Cando as tropas do Exército Vermello entraban en Budapest, Nagy refúxiase na embaixada de Iugoslavia, onde lle ofreceron protección. Días despois sae da embaixada e é deportado a Romanía o 23 de novembro. Tras case dous anos de detención e tras procesalo nun xuízo secreto, é condenado á pena máxima e executado o 16 de xuño de 1958.
In & Out

In & Out é un filme estadounidense dirixido por Frank Oz que se estreou en 1997. Está protagonizado por Kevin Kline, Joan Cusack, Matt Dillon, Tom Selleck, Debbie Reynolds, Bob Newhart e Wilford Brimley. O guión foi escrito por Paul Rudnick. Joan Cusack foi nomeada ó Oscar á mellor actriz secundaria pola súa interpretación.
Estreouse en galego o 12 de maio de 2021 na TVG. A directora de dobraxe foi Charo Pena. Sinopse
Howard Brackett (Kevin Kline), profesor de literatura inglesa, está a piques de casar con Emily (Joan Cusack), pero xorden complicacións cando un antigo alumno (Matt Dillon) gaña un Oscar e llo dedica ó "seu antigo profesor homosexual de literatura". A partir dese intre, Howard non terá vida privada e os equívocos sucederanse, porque nin sequera el mesmo sabe cal é a súa orientación sexual. Galardóns e nomeamentos
1997: Nomeada ó Oscar: Mellor actriz secundaria (Joan Cusack).
1997: 2 nomeamentos ó Globo de Ouro: Actor comedia (Kevin Kline) e actriz secundaria.
1997: Círculo de críticos de Nova York: Mellor actriz secundaria (Joan Cusack).
1997: Critics' Choice Awards: Mellor actriz secundaria (Joan Cusack).
In Bruges

In Bruges é un filme de 2008 escrito e dirixido por Martin McDonagh. Está protagonizado por Colin Farrell e Brendan Gleeson no papel de dous asasinos irlandeses que se están a agochar, e con Ralph Fiennes que fai o papel do seu xefe. O filme está ambientado e foi rodado na cidade de Bruxas, Bélxica.
In Bruges foi o filme que abriu o Festival de Cinema de Sundance de 2008 e tivo unha estrea limitada nos cinemas dos Estados Unidos o 8 de febreiro de 2008. Personaxes
Colin Farrell como Ray
Brendan Gleeson como Ken Daley
Ralph Fiennes como Harry Waters
Clémence Poésy como Chloë Villette
Jordan Prentice como Jimmy
Thekla Reuten como Marie
Jérémie Renier como Eirik
Anna Madeley como Denise
Elizabeth Berrington como Natalie Waters
Eric Godon como Yuri
Željko Ivanek como o canadense
Ciarán Hinds como o sacerdote (sen acreditar)
In God We Trust

"In God We Trust" é o lema dos Estados Unidos de América, e foi adoptado oficialmente en 1956 para substituír o non oficial E pluribus unum, que fora adoptado cando se creou o Gran Selo dos Estados Unidos en 1782. "In God we trust" apareceu por vez primeira nunha moeda estadounidense en 1864 e nos billetes dende 1957. Algúns secularistas opóñense ó seu uso.
É tamén o lema do estado de Florida. O seu equivalente en castelán, En Dios Confiamos, é o lema da República de Nicaragua.
In This Moment

In This Moment é un grupo musical de metal gótico e metal alternativo con raíces de metalcore, orixinario de Schenectady, Nova York. O grupo formárono en 2005 a cantante María Brink e o guitarrista Chris Howorth.
O grupo editou 5 álbums de estudio, chegando a estar no número 8 da lista Billboard 200. Participou en varios festivais ao longo da súa carreira, coma o Ozzfest en 2007 e 2008, o Warped Tour en 2009, o Download Festival en 2009 e 2013, o Mayhem Festival en 2010, e o Knotfest in 2014.
En 2014, abandonaron o selo que editara tódolos seus álbums anteriores, Century Media, e asinou cun novo selo: Atlantic. Membros
Membros actuais Maria Brink – voz, piano (2005–)
Chris Howorth – guitarra, coros (2005–)
Travis Johnson – baixo, coros (2010–)
Randy Weitzel – guitarra rítmica, coros (2011–)
Kent Diimmel – batería (2016–)
Antigos membros Blake Bunzel – guitarra rítmica, coros (2005–2011)
Josh Newell – baixo, coros (2005)
Jesse Landry – baixo, coros (2005–2009)
Kyle Konkiel – baixo, coros (2009–2010)
Jeff Fabb – batería (2005–2011)
Tom Hane – batería (2011–2016)
In a Reverie

In a Reverie é o primeiro LP do grupo italiano de gothic metal Lacuna Coil. É o primeiro LP do grupo, foi lanzado en 1999 e producido pola discográfica Century Media. O disco gravouse entre outubro e novembro de 1998. Listaxe de cancións
Todos os arranxos por Lacuna Coil.
In articulo mortis

In articulo mortis é unha locución latina que significa literalmente “No momento da morte”. Expresa as últimas vontades do defunto antes de morrer. É moi empregada en Dereito e Teoloxía para definir accións ou decisións no transo final do individuo cara á morte. Antigamente era unha condición sine qua non para recibir o sacramento da Extrema unción ata que se universalizou no Concilio Vaticano Segundo.
Por exemplo: "celebraron a voda in articulo mortis".
In die Sonne schauen

In die Sonne schauen é un filme alemán de 2025 coescrito e dirixido por Mascha Schilinski. Está protagonizado por Hanna Heckt, Lena Urzendowsky, Laeni Geiseler, Susanne Wuest, Luise Heyer e Lea Drinda, segue catro xeracións conectadas de nenas nunha granxa en Altmark, Alemaña.
Estreouse mundialmente na competición principal do Festival Internacional de Cinema de Cannes o 14 de maio de 2025, onde gañou o Premio do Xurado. Foi escollido como candidato de Alemaña para o Óscar ó mellor filme internacional na 98ª edición dos premios.
In dubio pro reo

In dubio pro reo é unha locución latina que significa literalmente "ante a dúbida, a favor do reo". Expresa o principio xurídico de que en caso de dúbida, por exemplo insuficiencia probatoria, favorecerase ao acusado ou ao imputado (reo). Este principio formaba parte da interpretación aristotélica da lei e a forma da lei romana: Favorabiliores rei potius quam actores habentur, que significa "a condición da parte demandada ha de ser favorecida en lugar da do demandante". Esta frase pertence a Xustiniano I (D. 50. 17. 125).
Ademais de ser un reforzo do principio de inocencia, a súa aplicación está relacionada co principio de legalidade. Sabemos que para xulgar a alguén asinándolle a pena, a súa conduta debeu estar penada por unha lei anterior aos feitos do proceso. En caso de que a pena posteriormente se agrave, se suavice ou se deroge, non debe aplicarse a lei vixente ao momento dos feitos do proceso, senón aquela máis favorable ao imputado. Se este xa foi condenado, a súa pena debe adecuarse á lexislación máis benigna, incluso se iso implica a súa liberación.
É un dos piares do Dereito penal moderno onde o fiscal ou o axente estatal equivalente debe probar a culpa do acusado e non este último a súa inocencia.
In extremis

In extremis é unha locución latina de uso actual que significa "nos últimos momentos", "nas últimas". Aplícase a certas persoas e situacións, indicando que están a piques de morrer, desaparecer, finalizar etc.
Un exemplo é cando algunhas parellas contraen matrimonio in extremis, ao estar un deles a punto de morrer, polo cal as lexislacións permiten acelerar os trámites necesarios.
Está formada pola preposición in ("en") e o ablativo plural de extremus, -a, -um ("último").
In flagranti delicto

In flagranti delicto é unha locución latina propia da linguaxe xurídica que significa "no momento de cometer un delito". Indícase con esta expresión que se sorprendeu a alguén no momento de cometer un acto que debe ser castigado, unha acción punible. Tamén se emprega a tradución directa en flagrante (delito)" e a adaptación formal en flagrante. Hai na lingua galega varias expresións populares equivalentes á locución latina, como "coller a un nas patacas", "coller a un coas mans no allo" ou "pillar a un na figueira". A locución in fraganti co mesmo significado vén recollida nalgúns dicionarios pero é unha forma propia do castelán.
In medias res

In medias res é unha expresión latina que significa «no medio das cousas» e que designa unha técnica narrativa consistente en iniciar unha narración nun momento posterior ao do inicio da acción, normalmente nun momento crucial. Isto permítelle ao narrador moverse para tras e para diante no tempo entre acontecementos interrelacionados.
A orixe da expresión está na Ars Poetica de Horacio: Os exemplos máis coñecidos son a Ilíada e a Odisea de Homero e Paradise Lost de John Milton.
In saecula saeculorum

In sæcula sæculorum é unha locución latina que significa literalmente “polos séculos dos séculos” e fai referencia á eternidade. É unha frase bíblica tomada da Vulgata, tradución latina do Novo Testamento dende o hebreo, e traducida dende o grego “εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων”. Esta tradución non é totalmente literal, xa que o tempo sinalado non é a eternidade, senón varios aiōnes, termo grego que se refire á esperanza de vida media dos seres humanos, ou ben á dunha xeración. Este termo foi levado ó latín como saeculum, mantendo o significado. Liturxia
Esta expresión aparece no libro da Apocalipse doce veces, e sete veces máis nas epístolas, mais non nos evanxeos: Epístola aos gálatas (1: 5), Epístola aos efesios (3: 21), Epístola aos filipenses (4: 20), primeira epístola a Timoteo (1: 17), segunda epístola a Timoteo (4: 18), Epístola aos hebreos (13: 21), primeira epístola de Pedro (4: 11) e Libro das Revelacións ou da Apocalipse (1: 6, 1: 18, 4: 9, 10, 5: 13, 7: 12, 10: 6, 11: 15, 14: 11, 15: 7, 19: 3, 20: 10, 22: 5). Foi recollida na liturxia cristiá medieval como un Tantum Ergo (últimas dúas estrofas dun himno eucarístico) por Tomé de Aquino no Veni Creator Spiritus, no Gloria Patri e en moitos outros casos. Cando in saecula saeculorum vai seguido por un Amén, as dúas últimas palabras (saeculorum, Amén) poden aparecer abreviadas como Euouae, regra mnemotécnica utilizada nas anotacións musicais do medievo. A frase non se utiliza no Antigo Testamento, que ten outras expresións para referirse á eternidade como a latina in aeternum et ultra (“para a eternidade e máis alá”), tradución da hebrea עד עולם e da Biblia Septuaginta “εἰς τὸν αἰῶνα καὶ ἐπέκεινα". Significado
Esta expresión pretende reforzar a idea de omnipotencia de Deus, ao cal os fieis adoran nas súas oracións e recoñecen o seu reinado universal “polos séculos dos séculos”. En sentido figurado refírese a unha cousa que se prolonga indefinidamente e da cal non se prevé a fin.
In vino veritas

In vino veritas é unha locución latina que significa literalmente "no viño está a verdade". Aínda que a frase aparece na Naturalis Historia de Plinio o Vello do seguinte xeito "volgoque veritas iam attributa vino est", é dicir "e xa popularmente a verdade foille atribuída ao viño. .. " pertence ao poeta lírico grego Alceo de Mitilene, cuxa obra conservamos de xeito moi fragmentado. Este foi un dos primeiros poetas do viño e a rosa, que influíron notablemente en Horacio. A obra deste último, moito mellor conservada, contén numerosas alusións ao viño.
Co tempo, esta expresión converteuse no título dun famoso ensaio do poeta danés Soren Kierkegaard, escrito a modo de imitación do Banquete de Platón. Trátase dun diálogo entre cinco estetas que departen en torno a unha boa mesa sobre os praceres sensuais.
A expresión adoita empregarse para dar a entender que o estado de embriaguez que proporciona o viño fai ás persoas ser máis sinceras.
In vitro

In vitro é unha locución latina que significa literalmente "no vidro". Refírese a unha técnica para realizar un determinado experimento
nun tubo de ensaio, ou xeralmente nun ambiente controlado fóra dun organismo vivo.
A fecundación in vitro é un exemplo amplamente coñecido, que consiste nun procedemento de reprodución asistida realizado nun laboratorio. Ao igual que outros moitos experimentos relacionados coa bioloxía molecular que se levan a cabo fóra dos organismos ou células, e nos que as condicións non representan necesariamente as condicións intracelulares, os resultados son mencionados a miúdo como in vivo ("que ocorre ou ten lugar nun organismo vivo), in vitro ou in silico ("feito por computadora ou mediante unha simulación computacional").
In vivo

In vivo (do latín: dentro do vivo) significa "que ocorre ou ten lugar dentro dun organismo". En ciencia, in vivo refírese a experimentación feita dentro ou no tecido vivo dun organismo vivo, por oposición a un parcial ou morto. Probas con animais e os ensaios clínicos son formas de investigación in vivo. Investigación in vivo
Este tipo de investigación aproxímase ao suxeito de experimentación holismico. É a miúdo máis apropiado para a observación de efectos finais e totais para un experimento no suxeito vivente. Na bioloxía molecular, in vivo refírese a experimentación a nivel celular, onde estas poden ser rotas e analizadas.
No pasado, os coelliños de indias foron tan comunmente usados in vivo como suxeito experimental, que se fixo parte dos idiomas galego, castelán así como do inglés: -ser un coelliño de indias para alguén/algo-. Con todo, estes animais foron substituídos por un tipo de rata máis pequena, barata e rápida en reprodución.
Tamén pode facer referencia a calquera tipo de experimentación por oposición a aquela que se fai in vitro, por exemplo, os experimentos de propagación de plantas que se fan en viveiros considéranse in vivo, contrario ao que sucede cando se propagan plantas en tubos de ensaio, que se considera in vitro. En ambos os casos o suxeito de experimentación está vivo.
Inanición

A inanición é un grave trastorno da saúde, consecuencia da insuficiencia prolongada de alimentación. Caracterízase pola perda estrema de peso, diminución da taxa metabólica e debilidade estrema.
Algunhas persoas que sofren de anorexia chegan a este estado, que pode desembocar na morte por insuficiencia alimentaria.
Inanna

Innana (en acadio Ishtar) era a deusa do sexo e a guerra en Sumeria. Debido á forza do seu culto rematou absorbendo cultos doutras deusas menores. Mitoloxía
Era filla dos deuses Nannar (deus da Lúa) e Ningal (deusa das canas), e neta de Enki. Nalgúns mitos aparece casada con Dumuzi (pastor heroe de Uruk) e noutros ten múltiples amantes cun destino tráxico.
Mitos onde aparece
A árbore de Huluppu: Innana atopa unha semente que planta e dela sae unha árbore que a deusa pretende converter no seu trono; pero a madeira é infestada por tres seres que llo impiden ata que Gilgamesh os expulsa e así Innana consegue facer o seu trono.
Enki e Inannana: Innana faise cos "Me" (poderes civilizadores) do deus Enki mediante un estrataxema e así transforma para ben a cidade de Uruk.
Viaxe de Innana aos infernos: Mito que explica a alternancia de meses cálidos e fríos. Innana pretende conquistar o submundo gobernado por Ereshkigal, pero esta véncea e só lle permite regresar á superficie se deixa abaixo un substituto. Inanna elixe a Dumuzi.
Epopea de Gilgamesh: Inanna vese atraída por Gilgamesh, pero este rexéitaa, coñecedor do destino de tódolos amantes desta deusa. Ela enfádase con el e lánzalle o touro celeste, que Gilgamesh e Enkidu logran matar. Debido a esta morte dun ser celestial os deuses condenan a morte a Enkidu, compañeiro de Gilgamesh, o que provocará que este vaia atrás da inmortalidade.
Poema de Agusaia: Inanna provoca disputas e guerras e desgusta os deuses que se reúnen na asemblea para ver que facer; Enki ten a idea de crear un ser que sexa tan belicoso e arrogante coma a deusa para que se enfronte con ela. Tras vencela os deuses organizan a festa anual na que mulleres e homosexuais se visten de guerreiros e bailan armados no seu santuario de Parsimu.
A vitoria de Innana sobre o Ebih: O Ebih é un terrible ser divino/montaña nos Montes Zagros. No mito Inanna sente que lle falta ao respecto (o territorio rexeitou a civilización que ela representaba) e loita contra el, vencéndoo e unificando o país de Sumer de norte a sur. Para festexalo ergue un templo e institúe festas con grupos de homes ambiguos e efeminados armados con cerimonias licenciosas que evocan a personalidade da deusa, guerreira e adicada ó sexo e á alegría.
Inanna e Sukaletuda: Este mito explica as orixes e progresos da xardinería, da fruticultura e a horticultura, de importancia capital nesta rexión. O xardineiro de Enki, Sukaletuda, coidando un día o xardín descobre a Inanna durmindo e viólaa; esta, ao espertar, descobre a súa profanación e busca o agresor, que fuxiu a agocharse entre a multitude por consello de Enki. Inanna desata ata tres pragas antes de descubrir o seu violador ao que transforma en animal.
Inara

Inara foi rei de Nesa (Neša) e Kanesh ou Kanis (Kaniš), levaba o título de rubaum e o seu rabi simmiltim (primeiro ministro) foi Šamnuman. Sucedeuno o seu fillo Warsama.
Inca, Mallorca

Inca é un concello da illa de Mallorca, nas Illas Baleares. Esténdese por unha área de 58 km² onde no ano 2007 vivían 28. 306 habitantes. Atópase no centro da illa. Demografía
Evolución da poboación de Inca dende a década dos 50 ata agora: Política
O repartimento de escanos quedou deste xeito:
Fotos
Incandescencia

A incandescencia é unha emisión de luz pola calor. Todo corpo exposto a unha calor suficiente emite radiación electromagnética no espectro visible a partir dunha determinada temperatura.
A candoluminiscencia é o arcaísmo usado para describir a luz emitida por certos materiais que foron quentados a un estado incandescente e que emiten luz dunha lonxitude de onda máis curta da que se esperaría dun radiador de corpo negro típico. Noutra acepción, a candoluminiscencia e a incandescencia non son sinónimos perfectos, son fenómenos de emisión pero, como a fluorescencia e a fosforescencia, teñen as súas propias características, sendo a lonxitude de onda da luz emitida que no caso da candoluminescencia de menor lonxitude.
A calidade da luz emitida depende directamente da temperatura á que se atope o corpo, un corpo lixeiramente quente (ao redor de 1600 °C), emite luz vermella-laranxa, mentres que un corpo moi quente (ao redor de 5000 °C), emite luz moi branca e mesmo pode chegar ao branco azulado a temperaturas extremas (de 8000-9000 °C).
De aí a expresión red hot ou roxo vivo (ou lume vivo tamén en galego) para describir o estado dun metal na fragua. De aí tamén o brillo de lava dos volcáns (a roca fundida está tan quente que emite luz).
Para medir o estado de incandescencia dun obxecto ou describir a luz que emite, utilízase un modelo teórico chamado corpo negro. Exemplos
O fenómeno observouse nalgúns metais de transición, terras raras e materiais (cerámicos) de óxido de metal como o óxido de zinc, o óxido de cerio, ou o dióxido de torio, onde parte da luz é orixinada pola incandescencia-fluorescencia do material. O óxido de calcio tamén goza desta característica. A causa deste efecto pódese explicar pola excitación térmica directa dos ións metálicos do material.
A palabra candoluminiscencia utilízase pois dunha maneira informal para describir a luminiscencia de calquera material quentado até a incandescencia especificamente por unha chama. Os exemplos máis comúns de candoluminiscencia podémolos ver na brillante malla de óxido de cerio/torio (proporción de (1: 99) dunha lámpada de queroseno ou dunha luz de gas e na malla incandescente dunha <i>limelight</i> (luz /candea de calcio) de antigo deseño. O óxido de calcio foi o primeiro en ser utilizado, e á parte de usalo na iluminación de gas, vaise facendo moi común o seu uso para iluminar escenarios. Realizamos unha aplicación práctica de alta potencia cun facho oxhídrico, unha luz que se empregou para iluminar os escenarios durante décadas co nome de <i>limelight</i> ou luz de escenario. Resplandor
Fálase tradicionalmente de resplandor: No caso dunha combustión lenta, de carbón de hulla, dun cigarro;
No caso dunha lámpada de luz.
Incendiario

Incendiario é o termo habitualmente empregado para se referir á persoa que deliberadamente provoca un incendio. A diferenza do pirómano, o incendiario actúa con premeditación e planificación, ben por afán de lucro ou simplemente por intención de causar dano a terceiros. A piromanía, porén, é considerada como unha doenza mental encaixada no grupo de trastornos denominado trastornos do control dos impulsos. O individuo pirómano padece unha sensación de ansiedade e malestar previa ao impulso pirómano, que só calma coa acción de provocar, observar ou ter coñecemento da provocación de lume.
Mentres que o termo pirómano refírese a unha patoloxía, o termo incendiario non diferenza os motivos polo que se provoca o lume, sendo unha definición máis ampla que engloba aos primeiros.
A conduta incendiaria característicamente adoita ser máis frecuente en homes que en mulleres, a razón de 4 a 1. A idade típica abrangue a idade media da vida. Ferramentas básicas do incendiario
Os incendiarios válense de diversas ferramentas para prender o lume, que van desde as diferentes bombas ou preparacións caseiras (un exemplo sería o cóctel molotov) até armas máis complexas como son os lanzachamas, os proxectís, os explosivos, os foguetes, as granadas, as minas e numerosas substancias químicas. Ás veces, as preparacións levan engadidos certos aceites a fin de facilitar a explosión.
Incendio forestal de Pedrógão Grande en 2017

O incendio forestal de Pedrógão Grande foi un incendio de grandes proporcións acaecido en 2017 que acelerou cambios lexislativos en política forestal en Portugal. Características
No momento de se producir, converteuse no maior incendio forestal rexistrado en Portugal, , no máis mortífero da súa historia e no 11. º máis mortífero a escala mundial desde 1900.
O balance oficial contabilizou 65 mortos.
Incendios forestais de 2017 na Península Ibérica

Os incendios forestais ibéricos de outubro de 2017 foron unha serie de máis de 7. 900 incendios forestais que afectaron o noroeste da Península ibérica, en particular o norte de Portugal, Galiza e Asturias entre o 13 e o 18 de outubro. Os incendios forestais cobráronse a vida de polo menos 49 persoas, 45 delas en Portugal e 4 en Galiza. Os primeiros incendios comezaron o 13 de outubro ou antes en Galiza (véxase vaga de incendios forestais de 2017 en Galicia). O presidente do Goberno de España, Mariano Rajoy, e o secretario de Estado de Administración Interna de Portugal, Jorge Gomes, consideraron que a maioría dos incendios foron acesos por incendiarios. O 15 de outubro de 2017 aumentaron os ventos, debido en parte ao paso dofuracán Ophelia entre os Azores e a península, que axudou a avivar os incendios forestais.
En Portugal, no seu peor día, os bombeiros loitaron contra máis de 440 incendios. O país buscou axuda dos veciños europeos e de Marrocos. A ministra portuguesa de Administración Interior, Constança Urbano de Sousa, que dimitiu como consecuencia, dixo "Temos a todos os nosos bombeiros aí fóra facendo todo o que poden".
Catro meses antes, os incendios forestais de Pegrógão Grande de xuño de 2017 causaran 66 mortos en Portugal, para un total de 115 mortes (111 delas en Portugal) entre os dous incidentes. Consecuencias meteorolóxicas en Europa
A chegada de Ofelia levou po sahariano a partes do Reino Unido, dándolle ao ceo un aspecto laranxa ou amarelo-sepia, e ao sol un aspecto vermello ou roxo. Tamén se informou dun estraño cheiro a "queimado" en todo Devon, atribuído ao po e ao fume dos incendios forestais na Península Ibérica. Ventos de até 115 km/h foron observados en Orlock Head, condado de Down, no momento álxido da tormenta. Aproximadamente 50. 000 fogares perderon a electricidade en Irlanda do Norte. Estímase que as reclamacións de seguros de Irlanda do Norte, Gales e Escocia alcanzaron os 5-10 £ millóns.
En Tallin, Estonia, produciuse unha choiva negra debido ao feito de que Ofelia dirixiu o fume e cinsa dos incendios a Estonia o noroeste peninsular así como o po do deserto do Sáhara, informa Report citando os medios de comunicación estonianos. "Ollamos as fotos dos satélites e o servizo meteorolóxico finlandés confirmou que o fume e cinsa dos incendios en Portugal e en parte o po do Sáhara chegaron até nós", dixo o meteorólogo Taimi Paljak.
Incendios forestais do sur de California en xaneiro de 2025

O 7 de xaneiro do 2025, unha serie de incendios forestais afectaron a área metropolitana dos Ánxeles e as rexións circundantes. Os incendios, que inclúen o Palisades Fire, Eaton Fire, Hurst Fire e Sunset Fire, víronse exacerbados por unha humidade moi baixa e os ventos de Santa Ana, con forza de furacán, que nalgúns lugares superaron os 130 km/h. Os incendios forestais provocaron 28 vítimas mortais, destruíron ou danaron máis de 18. 189 estruturas e obrigaron a evacuar máis de 205. 000 persoas.
A maioría dos danos foron dos dous incendios máis grandes: o incendio de Eaton en Altadena e o incendio de Palisades en Pacific Palisades; os dous totalmente contidos o 31 de xaneiro de 2025. Os departamentos de bombeiros municipais e o Departamento de Forestal e Protección contra Incendios de California (CAL FIRE) loitaron contra os lumes nas propiedades e os incendios forestais, que foron extinguidos por avións tácticos xunto aos equipos de loita contra o lume. As mortes e os danos á propiedade destes dous incendios convertéronse en probablemente o segundo e o terceiro incendio máis destrutivo da historia de California, respectivamente. [Cómpre referencia]
Incentro

O incentro é o punto dun polígono onde se intersecan tódalas bisectrices dos seus vértices, polo cal é o centro da circunferencia inscrita. Coordenadas do incentro dun triángulo
As coordenadas cartesianas do incentro son unha combinación convexa das coordenadas dos seus vértices. Se os vértices teñen coordenadas ( x a, y a ) {\displaystyle (x_{a}, y_{a})\, }, ( x b, y b ) {\displaystyle (x_{b}, y_{b})\, }, e ( x c, y c ) {\displaystyle (x_{c}, y_{c})\, }, e os respectivos lados opostos teñen lonxitudes a {\displaystyle a\, }, b {\displaystyle b\, }, e c {\displaystyle c\, }, o incentro terá por coordenadas: ( a x a + b x b + c x c a + b + c, a y a + b y b + c y c a + b + c )
a a + b + c ( x a, y a ) + b a + b + c ( x b, y b ) + c a + b + c ( x c, y c ) {\displaystyle {\bigg (}{\frac {ax_{a}+bx_{b}+cx_{c}}{a+b+c}}, {\frac {ay_{a}+by_{b}+cy_{c}}{a+b+c}}{\bigg )}
{\frac {a}{a+b+c}}(x_{a}, y_{a})+{\frac {b}{a+b+c}}(x_{b}, y_{b})+{\frac {c}{a+b+c}}(x_{c}, y_{c})}.
Incesto

O incesto defínese como a relación sexual entre parentes próximos. Na maioría das culturas o incesto é un tabú, a gran maioría das lexislacións do mundo considérano como delito, mesmo de se practicar con "mutuo consentimento" entre maiores de idade, non obstante que o grao de parentesco en que esas relacións quedan prohibidas varía segundo as culturas e os períodos históricos. En toda a historia atópanse só tres excepcións á prohibición universal do incesto: as das monarquías do Antigo Exipto; a dos monarcas do Tawantinsuyo e as dos antigos monarcas hawaianos. En todos eses casos primaba unha razón de Estado que se podía resumir no intento de concentrar o poder nunha familia; por isto tales incestos adoitaban ser ás veces nominais e era frecuente a polixinia por parte dos homes nesas parellas legalmente incestuosas.
A consanguinidade, a procreación entre parentes, aumenta a frecuencia de homocigose dentro dunha poboación, reducindo a súa variabilidade xenética. [Cómpre referencia]
Incheon

Incheon (en coreano: 인천; 仁川 ), Inchon ou Inch'on é unha cidade e porto principal de Corea do Sur situado na costa oeste do país, ao oeste da capital Seúl (서울; Seúl ). Constitúe unha "cidade metropolitana" (ver Subdivisións de Corea do Sur ), polo que o seu nome oficial completo é Cidade Metropolitana de Incheon (인천광역시; 仁川廣域市; Incheon Gwangyeoksi ). O nome Inchon ou Inch'on provén da transliteración anterior (sistema de romanización McCune-Reischauer): Inch'ŏn Kwang'yŏksi. Atópase a 28 km de Seúl e está situada na mesma latitude que San Francisco, Washington, Madrid e Teherán. Incheon é a terceira cidade máis grande de Corea do Sur, despois de Seúl e Busán, e contaba con 2, 6 M de habitantes en 2009.
Está irmandada co Río de Xaneiro.
A cidade está dividida en dez distritos administrativos: oito distritos (gu) e dous condados (gun).
O Metro de Incheon e o Metro da Área Metropolitana de Seúl están conectados (liña 1) e o traxecto desde a estación de Incheon até a estación de Seúl dura aproximadamente unha hora. Historia
A historia de Incheon comeza no reino de Goguryeo no ano 475, baixo o reinado do rei Jangsu. O seu nome orixinal era Michuhol; cambiou varias veces ata ser renomeada como Incheon-gun no 13. º ano do reinado do rei Taejong, durante o período Joseon. En 1949, despois da liberación de Corea en 1945, Incheon reorganizouse como cidade. Finalmente, foi renomeada Cidade Metropolitana de Incheon en 1995.
Durante a Guerra de Corea tivo lugar a Batalla de Incheon, liderada polo xeneral estadounidense das Nacións Unidas Douglas MacArthur, que culminou nunha vitoria decisiva. En sinal de gratitude, a finais da década de 1950 erixiuse unha estatua de bronce de MacArthur nun parque central de Incheon que domina a zona marítima pola que desembarcaron as súas tropas. Cultura e turismo
Incheon é coñecida polos Xogos Asiáticos de 2014, o Aeroporto Internacional de Incheon, o Porto de Incheon, a Cidade Internacional de Songdo, o Metro de Incheon e o Estadio Munhak World Cup.
O condado de Ganghwa (Illa de Ganghwa) destaca polos dólmens declarados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. Os tecidos hwamunseok, un tipo de alfombra decorada, son outro produto típico de Incheon. A beleza destas pezas feitas a man converteunas nun dos produtos tradicionais coreanos máis apreciados.
A illa de Wolmi (Wolmido) foi unha base militar xaponesa durante o período colonial e un posto avanzado na batalla de Incheon. Hoxe é un dos destinos turísticos máis populares da área metropolitana. Ao longo do Paseo Cultural de Wolmido, de 1 km, abondan cafés e restaurantes. A illa tamén é famosa polos seus artistas de rúa, retratistas e polo Festival de Wolmi. Zona Económica Libre de Incheon
Co obxectivo de se converter nun centro económico internacional e nun polo empresarial e de servizos de Asia, Incheon está a desenvolver unha zona económica libre nas áreas de Songdo, Cheongna e a illa de Yeongjong. A Zona Económica Libre de Incheon, a primeira de Corea, foi designada oficialmente polo goberno coreano en agosto de 2003 e estaba prevista para 2020.
Incineradora do Irixo

A Incineradora do Irixo foi un proxecto de macroplanta de incineración do lixo, pensada para ser construída no concello do Irixo, e finalmente desbotada. Precedentes
En 2011 a Xunta de Galicia propuxo a creación dunha nova planta de incineración de lixo en Galicia, que complementase a xa construída planta de Sogama en Cerceda. Dado que na segunda edición do concurso eólico unha empresa prevera a construción desta planta dentro do seu proxecto, a planta non saíu a concurso público e adxudicóuselle directamente a Estela Eólica, propiedade á súa vez da mirandesa Gecal SA.
A súa entrada en funcionamento agardábase para o ano 2014. Características
Conforme o proxecto, a incineradora tería unha capacidade de xestión de 366. 000 toneladas/ano, o que equivalía a un terzo dos residuos anuais de Galicia. A planta tamén incluiría unha fábrica para a reciclaxe de envases e outra para a produción de 40. 000 toneladas de compost.
A planta estaría situada no concello do Irixo, se ben a súa localización exacta nunca foi definida. Controversia
O proxecto defrontou as críticas dos alcaldes e grupos políticos dos concellos limítrofes co Irixo (Piñor, O Carballiño, Dozón, Lalín. .. ), e por distintos grupos ecoloxistas que criticaron a baixa eficacia produtiva do proxecto.
Finalmente, en setembro de 2012 a Xunta de Galicia decidiu expedientar a empresa promotora, Estela Eólica, polos seus atrasos, no que se interpretou como unha cancelación do proxecto. De feito, a Xunta de Galicia negociaba en paralelo a ampliación da planta incineradora de Sogama en Cerceda.
Inclusión citoplasmática

As inclusións citoplasmáticas son diversas substancias intracelulares acumuladas no citoplasma que non realizan ningunha actividade metabólica e non están unidas a membranas. As inclusións están constituídas por nutrientes almacenados, produtos de secreción e gránulos de pigmentos. Exemplos de inclusións son os gránulos de glicóxeno no fígado e células musculares, gotas de lípidos nos adipocitos, gránulos de pigmentos en certas células da pel e pelo, vacúolos que conteñen auga, e cristais de varios tipos.
Estas estruturas foron observadas primeiro por O. F. Müller en 1786. Exemplos
Glicóxeno. O glicóxeno é a forma máis común de almacenar glicosa en animais e é especialmente abundante nas células musculares e hepatocitos. Aparecen en micrografías electrónicas como agrupacións ou rosetas de partículas beta que lembran suoperficialmente a ribosomas, localizadas preto do retículo endoplasmático liso. O glicóxeno é unha fonte de enerxía importante para a célula, que é mobilizada cando hai demanda dela. Os encimas responsables da glicoxenólise degradan o glicóxeno liberando moléculas de glicosa que pode ser utilizada por múltiples órganos do corpo (As plantas, en vez de gránlos de glicóxeno teñen gránulos de amidón almacenados nos seus cloroplastos e amiloplastos, onde almacenan os azucres producidos na fotosíntese).
Lípidos. Os lípidos das inclusións son triglicéridos almacenados non só en células especializadas como os adipocitos, senón tamén como pingas individuais en varios tipos celulares, especialmente nos hepatocitos. Son fluídos á temperatura corporal e aparecen nas células vivas como pingas esféricas refractantes. Os lípidos producen máis do dobre de calorías por gramo que os carbohidratos. Serven como fonte de enerxía e de cadeas de carbono curtas que a célula usa para a síntese de membranas e outros lípidos ou produtos de secreción.
Cristais. As inclusións cristalinas son compoñentes normais de varios tipos celulares como as células de Sertoli e células de Leydig do testículo humano e ocasionalmente en macrófagos. Estas estruturas cristalinas son formas de certas proteínas que se localizan por toda a célula, como no núcleo, mitocondrias, retículo endoplásmico, aparato de Golgi e libres no citoplasma.
Pigmentos. O pigmento máis común do corpo, ademais da hemoglobina dos glóbulos vermellos, é a melanina, fabricada polos melanocitos da pel e pelo, células pigmentarias da retina e células nerviosas especializadas da substancia negra do cerebro. Estes pigmentos teñen funcións proectoras para a pel e axudan á función visual na retina, pero as súas funcións nas neuronas non se comprenden completamente. Ademais, o tecido cardíaco e as neuronas do sistema nervioso central mostran un pigmento de amarelo a castaño chamado lipofuscina.
Produtos de secreción. As hormonas, mucus, encimas dixestivos, neurotransmisores, proteínas fibrosas son todas tipos diferentes de produtos secretores que se atopan en inclusións citoplasmáticas.
Incoga Norte

Incoga Norte é unha empresa construtora con sede na Coruña especializada en proxectos comerciais e de reformas. Está considerada, segundo o informe Ardán, como unha das 10 empresas galegas máis rendibles.
A empresa realiza traballos para empresas como Inditex, Caramelo, Levis ou Porcelanosa. Forman parte do grupo as empresas Aplicanor, Decorga e Cercons. Incoga Norte ten certificacións de xestión ambiental, calidade e compromiso de mellora cos traballadores.
En 2014 a empresa foi acusada de incumprir a normativa laboral suíza ao ter traballadores en Zara en Bahnhofstrasse (Zürich) que estaban a cobrar 900 euros ao mes, a metade que marca o convenio suízo traballando 60 horas á semana.
En 2017 Decorga foi acusada na Arxentina de someter un dos seus traballadores a condicións próximas á escravitude. Segundo a acusación, ao traballador contratado en España como pintor, cancelóuselle o billete de volta e encomendáronselle labores de xefe de obra.
Incomuniación

Na Galiza e Portugal altomedievais, a incomuniación era un pacto polo que un home libre transmitía a outro a propiedade de parte ou a totalidade das súas terras e recibía a cambio protección, defensa e beneficios. Nun principio tivo carácter limitado, mais acabou vinculando a perpetuidade.
Existiron institucións parecidas no reino asturleonés (comenda, defensione) e en Castela (behetría).
Indemnización de prexuízos

Comunmente denomínase indemnización de prexuízos ou indemnización por danos e prexuízos a aquela acción que se lle outorga ao acredor ou á vítima para esixir de parte do seu debedor ou ben do causante dun dano unha cantidade de diñeiro equivalente á utilidade ou beneficio que a aquel lle reportase o cumprimento efectivo, íntegro e oportuno da obrigación instaurada entre as partes ou a reparación do mal causado á vítima. No entanto a súa difusión, o termo correcto para facer referencia a este remedio xurídico é resarcimento, tendo en conta que co termo indemnización tamén se adoitan mencionar aqueles desembolsos que realiza unha empresa de seguro en cumprimento do contrato subscrito co asegurado ou o pago que efectúa o estado cando, en exercicio do seu ius imperium, expropia a titularidade dun individuo con miras a satisfacer unha necesidade pública.
Tipicamente, hai tres maneiras nas que os danos poden ser indemnizados nun tribunal: Restitución
Reparación do dano
Resarcimento de danos
O prexuízo é a diminución patrimonial do acredor a consecuencia do incumprimento da obrigación, sexa que se trate dunha perda real ou efectiva, ou simplemente dunha vantaxe. Tipos de resarcimento
O resarcimento pode, en función á súa fonte, clasificarse en: Contractual: é o que debe pagar un debedor en caso de incumprir un deber contractual, co fin de resarcir ao acredor polo seu incumprimento.
Extracontractual: é o que deriva da acción ou omisión dolosa ou culpable que provoca un dano a outras persoas. Dita acción pode orixinarse tamén con motivo da comisión dun delito.
Independence Day: Resurgence

Independence Day: Resurgence é un filme estadounidense de 2016 dirixido por Roland Emmerich e escrito por Emmerich, Dean Devlin, Nicolas Wright, James A. Bosque e James Vanderbilt. É unha secuela do filme de 1996 Independence Day, e está protagonizado por Jeff Goldblum, Liam Hemsworth, Bill Pullman, Maika Monroe, Travis Tope, William Fichtner, Charlotte Gainsbourg e Judd Hirsch. O filme transcorre vinte anos despois dos acontecementos do primeiro filme, durante o cal as Nacións Unidas colaboraron para formar a Earth Space Defense, unha organización internacional de defensa e investigación militar. A través da enxeñería inversa, o mundo fusionou o poder da tecnoloxía alieníxena co da humanidade e sentou as bases para resistir unha segunda invasión.
Independencia

A independencia é a condición dunha persoa, nación, país ou estado no cal os seus residentes e poboación, ou unha parte deles, exercen o autogoberno, e xeralmente a soberanía, sobre o territorio. O oposto á independencia é o status dun territorio dependente. Concepto
Como concepto político apareceu coa Declaración de Independencia dos Estados Unidos en 1776 como resposta ó colonialismo europeo e estendeuse coas declaracións de independencia dos países latinoamericanos dependentes do Imperio español na Guerra de Independencia Hispanoamericana (1809-1824).
Outros conceptos
Distínguese de autonomía, por ter esta segunda un atadallo subordinativo de carácter institucional a outro territorio ou goberno soberano, sen menosprezo de que o territorio autónomo poida desenvolver con liberdade as competencias que lle fosen asignadas.
neocolonialismo: Situación que se dá cando non existe plena independencia dun país, senón que o mesmo está sometido aos ditados culturais, lingüísticos e especialmente, económicos, doutro. O neocolonialismo -situación en que se achan algúns dos estados do terceiro mundo- oponse ó antigo colonialismo en que xa non acontece a ocupación directa do territorio mediante o emprego da forza militar. Continentes
Exemplos: Iraq independizouse en 1932 (do Reino Unido); Taiwán independizouse o 15 de agosto de 1945 (do Xapón); Zimbabwe independizouse en 1980 (sendo sucesor do estado non recoñecido de Rodesia (1965-1979).
Independentismo asirio

O independentismo asirio é un movemento político que busca a independencia do pobo asirio e conseguir o autogoberno nun estado asirio. A convulsa historia do territorio tradicional asirio e das rexións circundantes, así como a creación de estados nacións modernos a partir do anterior Imperio Otomán, levaron á aparición do nacionalismo asirio.
A este respecto, o movemento de independencia asirio é un termo que abrangue os esforzos colectivos dos defensores do nacionalismo asirio no contexto do estado-nación moderno. Debido ao xenocidio e á guerra, son unha poboación minoritaria nas súas terras tradicionais, polo que a autonomía política foi inalcanzable debido aos riscos de seguridade, e explica por que existe un movemento pola independencia asiria na actualidade.
As áreas que forman a patria asiria son partes do actual norte de Iraq, o sueste de Turquía, o noroeste de Irán e, máis recentemente, o nordeste de Siria. Os esforzos realízanse concretamente nas rexións onde aínda existen maiores concentracións, e non na patria asiria na súa totalidade, sendo aquelas rexións con grandes concentracións Erbil, e a gobernación de Dohuk en Iraq, estando as dúas últimas situadas na rexión do Kurdistán iraquí e na gobernación de Al-Hasakah en Siria. Mosul e a gobernación de Nínive tiñan unha importante presenza asiria antes da toma de posesión e expulsión forzada da poboación asiria polo Estado Islámico en 2014.