proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Escrita gótica

Dáse o nome de escrita gótica ás letras usadas na escrita dende aproximadamente o ano 1150 ata o ano 1500. Este tipo de letra continuou a ser usado na Alemaña ata o século XX. Non é un tipo de alfabeto, pero si unha variación da forma de deseñar as letras do alfabeto latino.
As letras góticas teñen unha forma arredondada, e pola súa aparencia, son moi usadas tamén na confección de diplomas e certificados.
Escrita maia

A escrita maia, tamén coñecida como glifos maias ou xeróglifos maias, é o sistema de escrita da civilización maia de Mesoamérica, actualmente o único sistema de escrita mesoamericano que foi descifrado. As máis antigas inscricións atopadas datan do século III e foron descubertas en San Bartolo, Guatemala. A escrita maia mantívose en uso en Mesoamérica até pouco despois da chegada dos conquistadores españois no século XVI, e até o século XVIII en certas áreas illadas, como Tayasal.
Escrita xaponesa

A escrita xaponesa moderna emprega unha combinación de kanji logográficos, que son caracteres de orixe chinesa, e silabarios kana. Este último consta dun par de silabarios: o hiragana, que se usa maiormente para as verbas nipoas nativas ou naturalizadas e para elementos gramaticais; e katakana, que se usa principalmente para verbas e nomes estranxeiros, onomatopeas, préstamos lingüísticos, nomes científicos e, de cando en vez, dar énfase. Case tódalas frases escritas en lingua xaponesa posúen unha mestura de kanji e kana. Debido a isto, amais de ao grande inventario de caracteres kanji, a escrita xaponesa considérase unha das escritas en uso actual máis complexas.
A seguinte táboa amosa exemplos de escrita nestes sistemas: Elección de escrita
Todas as palabras en xaponés poden ser escritas en katakana, hiragana, ou romaji. Moitas palabras teñen tamén a súa escrita en kanji. A elección do sistema de escrita depende de moitos factores.
Deseguida se amosa un exemplo dun titular de xornal que usa os catro tipos (un titular do Asahi Shimbun do 19 de abril de 2004) (kanji vermello, hiragana azul, katakana verde, rōmaji e numerais árabes en negro): ラドクリフ、マラソン五輪代表に１万ｍ出場にも含み
radokurifu, marason gorin daihyō ni 1 man m shutsujō ni mo fukumi
"Radcliffe, participante do maratón olímpico, aparecerá tamén nos 10000 m"
Algunhas palabras xaponesas escríbense con diferentes kanji dependendo do significado, polo que nestes casos se debe utilizar kanji no canto de kana para evitar erros. Por exemplo, a palabra hi (ひ) ten moitos significados entre eles, sol (日) e máis lume (火), polo que o uso do kanji é decisivo para a comprensión escrita da palabra.
Escritor, escritora

Un escritor ou unha escritora é unha persoa que escribe textos en calquera tipo de documento, autor de obras escritas ou impresas que usa a escritura para difundir as súas ideas ou as alleas.
Considérase que os primeiros escritores dos que se sabe o nome foron Ptahhotep (séculos XXV a XXIV antes da Nosa Era, que escribiu en exipcio) e Enheduanna (séc. XXIII antes da Nosa Era, escritora en sumerio), sendo esta última o primeiro poeta do que existe rexistro do seu nome.
Desde a alfabetización infantil, poderiamos considerar a calquera persoa escritora, pero o termo adoita restrinxirse ás persoas que desenvolven esta faceta como actividade profesional. De tódolos xeitos calquera persoa que desexe desenvolver esta profesión pode converterse en escritora aínda que o seu traballo non chegue a publicarse baixo ningún formato.
Algunhas das innumerables formas nas que esta actividade pode exercitarse como tal son poesía, prosa, ensaio, xornalismo, guión, ou calquera dos xéneros literarios existentes.
Escritura Vinča

A escritura Vinča, tamén chamada alfabeto Vinča ou Escritura europea antiga, é o nome dado a un tipo de marcas atopadas nunha serie de artefactos prehistóricos achados no sueste de Europa. Algúns consideran as marcas como un sistema de escritura, atribuíbel á cultura de Vinča, que habitou a rexión cara a 6000-4000 a. C.
Outros dubidan que as marcas representen unha escritura, citando a brevidade das inscricións atopadas e o escaso de símbolos repetidos. Descubrimento das inscricións
En 1875, as escavacións arqueolóxicas de Zsófia Torma (1840–1899) en Turdaş (Tordos), preto de Orăştie en Transilvania (actual Romanía), descubriron un grupo de obxectos con inscricións de símbolos descoñecidos. Obxectos similares atopáronse durante as escavacións de 1908 en Vinča, un suburbio da cidade serbia de Belgrado, a 120 km de Tordos. Máis tarde, apareceron obxectos en Banjica, tamén en Belgrado. A cultura foi chamada cultura Vincha-Tordos, e as inscricións, escritura Vincha-Tordos.
O descubrimento das táboas de Tărtăria en Romanía por Nicolae Vlassa en 1961 impulsou o debate. Vlassa considerou as inscricións como pictogramas, e a datación por carbono dos obxectos cara ao 4000 a. C. convertíao no primeiro sistema de escritura.
Como dato, apareceron moitos máis fragmentos con inscricións similares en varias escavacións arqueolóxicas, principalmente en Grecia (Táboa de Dispilio), Bulgaria (Táboas de Gradeshnitsa), Macedonia do Norte, Romanía (Táboas de Tărtăria), leste de Hungría, Moldova, sur de Ucraína e outros lugares da antiga Iugoslavia.
Escritura celtibérica

A escritura celtibérica é unha escritura paleohispánica que é a adaptación case directa da escritura ibérica nororiental ás particularidades da lingua celtibérica. Sobre a orixe das escrituras paleohispánicas non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe esta directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na súa creación tamén influiría o alfabeto grego.
Como o resto de escrituras paleohispánicas, esta escritura presenta signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais. A partir do punto de vista da clasificación dos sistemas de escritura non é nin un alfabeto nin un silabario, senón unha escritura mixta que se identifica normalmente como semisilabario. O signario básico está formado por 26 signos, en lugar dos 28 do signario ibérico nororiental orixinal, posto que se elimina unha das dúas vibrantes e unha das tres nasais: cinco vogais, 15 silábicos e 6 consonánticos (unha lateral, dúas sibilantes, unha vibrante e dúas nasais).
O signo que en ibérico se transcribe como s adóitase transcribir en celtibérico como z porque en ocasións parece representar o resultado fricativo dunha antiga oclusiva dental, mentres que o signo que se transcribe como ś en ibérico transcríbese como s en celtibérico.
O signario celtibérico ten dúas variantes diferenciadas polos valores dos signos nasais: na variante oriental a nasal eliminada é a que en ibérico se identifica con m', mentres que na variante occidental a nasal eliminada é a que en ibérico se identifica con m, circunstancia que se interpreta como proba dunha dobre orixe. Ademais, cabe destacar que algunhas das inscricións da variante occidental presentan indicios de uso do sistema dual que permite diferenciar os silabogramas oclusivos dentais e velares xordos dos sonoros cun trazo engadido: a forma simple representa a sonora e a forma complexa a xorda. Finalmente, tamén cabe sinalar que nun reducido grupo de inscricións documéntase a redundancia vocálica dos signos silábicos.
Esta escritura, ao igual que o seu modelo, escríbese de esquerda a dereita e o seu ámbito natural de uso é a val do Ebro e as cabeceiras do Texo e Douro que corresponden ao territorio dos celtiberos. As inscricións celtibéricas aparecen sobre soportes moi variados (moedas de prata e bronce, téseras de prata ou bronce, plaquetas de bronce, cerámicas de verniz negro, ánforas, fusaiolas, placas de pedra etc. ), pero non superan os dous centenares, aínda que algunha delas é excepcionalmente longa como o terceiro bronce de Botorrita (Zaragoza) con máis de tres mil signos que contén un tipo de censo de aproximadamente 250 persoas. Os contextos arqueolóxicos da maioría de inscricións son descoñecidos, circunstancia que non permite precisar excesivamente a cronoloxía real de uso deste signario, aínda que o seu uso en moedas é claro nos séculos -II e -I.
Escritura especular

A escritura especular ou escritura en espello é un método de escritura que se logra trazando o lapis sobre o papel na dirección oposta á que é usada pola maioría dos amanuenses, de tal xeito que o resultado é unha imaxe en espello (invertida) da escritura habitual. O seu emprego máis común, cando o idioma se escribe desde a esquerda cara á dereita, é por parte de persoas zurdas. Ás veces utilízase como unha forma extremadamente primitiva de cifrado. O seu exemplo máis común na actualidade pode verse á fronte das ambulancias, onde a palabra "AMBULANCIA" aparece en escritura especular co obxectivo de que os condutores que se atopen diante dela lean a palabra no sentido normal nos seus espellos retrovisores.
Leonardo da Vinci é famoso porque en moitas das súas anotacións persoais utilizou este método que combinaba co uso de siglas e abreviacións para facer máis difícil a súa lectura por outras persoas. Só utilizaba o xeito estándar de escritura se tiña previsto que as súas anotacións fosen leidas por outras persoas. Leonardo dá Vinci era ambidestro, e adoitaba escribir coa esquerda, o que provocaba que a tinta o manchase facilmente se escribía en escritura estándar, é dicir, de esquerda a dereita. Tamén puido querer evitar, con este procedemento, que as súas ideas fosen roubadas por outros ou ocultalas da igrexa católica, cuxas ideas con frecuencia eran opostas. [Cómpre referencia] Vídeo
http: //www. youtube. com/watch? v HiDaYhq47Ds
Escritura ibérica nororiental

A escritura ibérica nororiental (tamén coñecida como levantina ou simplemente ibérica por ser con diferenza a máis usada) é a escritura paleohispánica que foi o vehículo principal de expresión da lingua ibérica, lingua que tamén expresan as inscricións en escritura ibérica suroriental, pero cabe destacar que o valor da maioría de signos destas escrituras non coincide en absoluto, aínda que o repertorio de signos é similar. Aínda así, a hipótese máis aceptada considera que a escritura nororiental deriva directamente da escritura suroriental. Sobre a orixe das escrituras paleohispánicas non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe está directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na súa creación tamén influiría o alfabeto grego.
Como o resto de escrituras paleohispánicas, esta escritura presenta signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais. A partir do punto de vista da clasificación dos sistemas de escritura non é nin un alfabeto nin un silabario, senón unha escritura mixta que se identifica normalmente como semisilabario. O signario básico está formado por 28 signos: cinco vocálicos, 15 silábicos e 8 consonánticos (unha lateral, dúas sibilantes, dúas vibrantes e tres nasais). O seu desciframento, culminado o 1922 por Manuel Gómez-Moreno, é practicamente total e baséase principalmente na existencia de numerosas lendas monetarias, algunhas bilingües ou case bilingües, facilmente relacionábeis con topónimos coñecidos polas fontes clásicas. Do signario ibérico nororiental coñécense dúas variantes: a variante dual é case exclusiva das inscricións máis antigas dos séculos -V, -IV e -III e caracterízase polo uso do sistema dual, descuberto por Joan Maluquer de Motes o 1968, que permite diferenciar os silabogramas oclusivos dentais e velares xordos dos sonoros cun trazo engadido de forma que a forma simple representa á sonora e a forma complexa á xorda. A variante non dual é case exclusiva das inscricións máis modernas dos séculos -II e -I.
A escritura ibérica nororiental escríbese moi maioritariamente de esquerda a dereita e usouse fundamentalmente no cuadrante nororiental da Península Ibérica: unha ampla franxa costeira a partir do sur do Languedoc-Rosellón ata Alacant que penetra cara ao interior polo val do Ebro e que corresponde á maior parte dos pobos que as fontes clásicas identifican como iberos (indiketes, ausetanos, laietanos, lacetanos, cosetanos, ilerxetes, ilercavóns, sedetanos, edetanos, contestanos etc. ). Os contextos arqueolóxicos máis antigos sitúanas a finais do século -V, mentres que as máis modernas son de finais do século -I, ou quizais de principios do século I. As inscricións nororientais aparecen sobre soportes moi variados (moedas de prata e bronce, láminas de chumbo, cerámicas áticas, cerámicas de verniz negro A e B, cerámicas pintadas, dolias, ánforas, fusaiolas, ronseis e placas de pedra, mosaicos etc. ) e é con diferenza o signario paleohispánico máis documentado, uns dous milleiros de inscricións, que representan o 95% do total.
Escritura ibérica suroriental

A escritura ibérica suroriental (tamén coñecida como meridional) é unha escritura paleohispánica moi similar, tanto pola forma dos signos como polo valor que estes representan, á escritura tartesa, que podería ser o seu antecedente. Historia e características
As inscricións que usan a escritura ibérica suroriental expresan lingua ibérica, como tamén o fan as inscricións que usan a escritura ibérica nororiental, pero o valor da maioría de signos destas escrituras non coincide en absoluto, aínda que o repertorio de signos é similar. Sobre a orixe das escrituras paleohispánicas non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe esta directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na súa creación tamén influiría o alfabeto grego.
Como o resto de escrituras paleohispánicas, esta escritura presenta signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais. A partir do punto de vista da clasificación dos sistemas de escritura non é nin un alfabeto nin un silabario, senón unha escritura mixta que se identifica normalmente como semisilabario. A diferenza das inscricións en escritura tartesa, as inscricións en escritura suroriental non presentan o fenómeno da redundancia vocálica dos signos silábicos. O seu desciframento aínda non se pode dar por fechado, posto que aínda hai signos sobre os que non hai consenso entre os diferentes investigadores que fixeron propostas concretas.
A escritura ibérica suroriental escríbese moi maioritariamente de dereita a esquerda e o seu ámbito de uso é o cuadrante suroriental da Península Ibérica: Andalucía oriental, Rexión de Murcia e as provincias de Albacete, Alacant e Valencia. As inscricións surorientais aparecen sobre soportes moi variados (moedas de prata e bronce, louza de prata e cerámica, plaquiñas de chumbo, pedras etc. ), pero non superan o medio centenar, entre as máis salientadas atópanse o chumbo de Gador (Almería) e o chumbo da Bastida de les Alcusas (Mogente, Valencia). Os contextos arqueolóxicos máis antigos das inscricións que usan esta escritura son do século -IV, mentres que os máis modernos son do século -II.
Escritura tartesa

A escritura tartesa, tamén coñecida como do suroeste (suroccidental) da Península Ibérica e como sudlusitana, é unha escritura paleohispánica moi similar, tanto pola forma dos signos como polo valor que os signos representan, á escritura ibérica suroriental. A diferenza desta, que expresa lingua ibérica, a escritura tartesa expresa unha lingua que non puido aínda ser relacionada con ningunha outra. Sobre a orixe das escrituras paleohispánicas non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe esta directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na súa creación tamén influiría o alfabeto grego. Características
A diferenza das outras escrituras paleohispánicas, a escritura tartesa e a lingua que expresa non teñen unha denominación consensuada. A denominación máis neutra é a de escritura do suroeste da Península Ibérica, posto que só fai referencia á localización xeográfica das inscricións que usan esta escritura no cuadrante suroccidental da Península Ibérica. Pero a denominación máis popular é a de escritura tartesa, aínda que non é unha denominación precisa, posto que as inscricións que usan esta escritura só aparecen marxinalmente no territorio no que as fontes clásicas sitúan o reino de Tartessos e, en cambio, concéntranse no territorio que as fontes clásicas atribúen aos conios. Unha terceira denominación é escritura sudlusitana, que fai referencia á súa posición xeográfica relativa respecto do territorio dos lusitanos.
Como o resto das escrituras paleohispánicas, esta escritura presenta signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais. A partir do punto de vista da clasificación dos sistemas de escritura non é nin un alfabeto nin un silabario, senón unha escritura mixta que se identifica normalmente como semisilabario. A característica distintiva desta escritura é a sistemática redundancia vocálica dos signos silábicos, fenómeno que nas outras escrituras paleohispánicas é residual. Este fenómeno foi descuberto por Ulrich Schmoll e permite clasificar a maior parte dos signos desta escritura en silábicos, vocálicos e consonánticos. Aínda así, o seu desciframento aínda non se pode dar por fechado, posto que non hai consenso entre os diferentes investigadores que fixeron propostas concretas.
Esta escritura escríbese moi maioritariamente de dereita a esquerda e o seu ámbito de uso é o cuadrante suroccidental da Península Ibérica: fundamentalmente no Algarve e no Baixo Alentexo e residualmente en Andalucía occidental e Estremadura. Practicamente o único soporte sobre o que aparece son grandes lousas de pedra, preto dun centenar. O tipo de soporte e o feito de que practicamente todas apareceron fóra de contexto, impide precisar excesivamente a súa cronoloxía, aínda que, polos escasos exemplares que presentan algunha restrición cronolóxica, parece que deberían de ser do século V a. C. ou anteriores. Aínda así, tradicionalmente atribúeselles unha antigüidade que as podería facer remontar ata o século VII a. C. , hipóteses que, de se confirmaren, a convertería na escritura paleohispánica máis antiga.
Escrituras paleohispánicas

As escrituras paleohispánicas son os sistemas de escritura que foron creados na Península Ibérica antes de que o alfabeto latino se convertese no sistema de escritura dominante. Historia
Estas escrituras usáronse con certeza desde como mínimo o século V a. C. , quizais a partir do s. -VII segundo algunhas hipóteses, ata finais do século -I ou principios do século I e foron o principal vehículo de expresión das linguas paleohispánicas. Agás o alfabeto greco-ibérico, que é unha adaptación do alfabeto grego xónico, o resto de escrituras paleohispánicas comparten unha característica tipolóxica distintiva: presentan signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais. A partir do punto de vista da clasificación dos sistemas de escritura, non é nin un alfabeto nin un silabario, senón unha escritura mixta que se identifica normalmente como semisilabario.
As escrituras paleohispánicas pódense agrupar en dous grandes grupos, meridional e nororiental, posto que, aínda que ambos grupos utilizan un repertorio de signos similar, se diferencian claramente polos valores que os signos representan. Sobre a súa orixe non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe está directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na súa creación tamén influiría o alfabeto grego.
As inscricións que usan os signarios meridionais apareceron fundamentalmente na metade sur da Península Ibérica, representan o 5% do total conservado e moi maioritariamente escríbense de dereita a esquerda: O signario de Espanca.
A escritura tartesa (tamén coñecida como escritura do suroeste da Península Ibérica e como sudlusitana).
A escritura ibérica suroriental (tamén coñecida como ibérica meridional).
As inscricións que usan os signarios nororientais apareceron fundamentalmente no cuadrante nororiental da Península Ibérica, representan o 95% do total conservado e moi maioritariamente escríbense de esquerda a dereita: A escritura ibérica nororiental (tamén coñecida como ibérica levantina).
A escritura celtibérica.
Escroto

Nos animais do sexo masculino, o escroto ou saco/bolsa testicular é unha bolsa externa de pel e músculo que contén os testículos. É unha extensión do abdome e atópase entre o pene e o ano. Histoloxía
Nos humanos, ata a novena semana de xestación, o feto macho ou femia só presenta aínda dous túbulos labio-escrotais que darán na meniña os labia maiora da vulva e o escroto no meniño. Cara ó sétimo ou oitavo mes os testículos baixarán ás bolsas escrotais.
A función do escroto, é manter os testículos a unha temperatura inferior á do resto do corpo (34, 4º celsius) para favorece-la produción de espermatozoides (espermatoxénese), a calor excesiva destrúe os espermatozoides. A regulación térmica efectúase grazas ó movemento reflexo do músculo cremáster que, contraendo o escroto, achega os testículos ó corpo cando vai frío e á inversa cando vai calor, favorecendo pola transpiración o mantemento dunha temperatura máis baixa. A pel do escroto é particularmente permeable a numerosas moléculas, podería xogar un rol no sistema hormonal. O cirurxián inglés Percivall Pott (1714-1788) decatárase xa de que os nenos que foran empregados, polo seu pequeno tamaño, desenfeluxando chemineas eran máis propensos a desenvolver un cancro de escroto na idade adulta, cara ós 20 anos, o que foi un dos primeiros indicios das causas ambientais de certos cancros.
Aínda que a temperatura ideal varíe conforme a especie, nos animais de sangue quente parece haber unha maior necesidade de control, e de aí a necesidade e evolución do escroto, a pesar do riscos que representa por non ofrecer protección aos testículos.
Suponse que a fraca resistencia do esperma ás altas temperaturas, sirva para impedir que mulleres doentes (con febre), poidan empreñar.
Nos humanos e noutros mamíferos, o escroto fica coberto de pelos pubianos a partir da puberdade.
Escrutinio

O escrutinio é a operación que, dentro dun proceso electoral, se ocupa da contaxe dos votos e da atribución de representantes. Os escrutinios, que poden ter máis ou menos fases automatizadas, realízanse de distinto xeito en función dos diferentes territorios e sistemas electorais. En Galicia e España
En Galicia, como no resto de España, todo o proceso de escrutinio é manual, e realízase en cada un dos colexios electorais.
As persoas encargadas de realizar os escrutinios son os membros das mesas electorais (presidente, vicepresidente, secretario e dous vogais), que están vixiados no seu traballo polos interventores representantes dos partidos políticos. Os votos vanse sacando das urnas e declarando de viva voz. Nas eleccións locais, ao parlamento galego, europeas e ao Congreso dos Deputados, as listas son pechadas, e vanse agrupando en moreas conforme a forza política. Nas eleccións ao Senado as listas son abertas, e os membros da mesa poden optar polo sistema de contaxe que lles resulte máis cómodo (ou ben mixto de candidaturas e votos repartidos, ben cantando os votos en alto).
Despois cóntanse as papeletas, e asígnanse os votos a cada candidatura. Finalmente, e despois de asinar as actas envíaselle a información a unha oficina electoral que centraliza os datos, e realiza as asignacións de concelleiros, deputados, senadores e demais parlamentarios.
Os votos gárdanse e envíanselle tamén a esa oficina electoral, para o caso en que houbese reclamacións posteriores. En Escocia
O sistema de reconto en Escocia é moi automatizado, e realízase nas oficinas de escrutinio, que centralizan os votos dun gran número de mesas e mesmo circunscricións distintas.
En primeiro lugar, as urnas recíbense, ábrense e rexístranse conformando a súa entrada. Logo as papeletas envíanse a uns escáneres, que len os datos nelas recollidos (números ou aspas), e transforman ese cómputo en número de votos. As papeletas que presentan algún erro de lectura ou interpretación, pasan a unha revisión manual, onde, a partir da imaxe escaneada, os axentes electorais e os interventores dos partidos interpretan a vontade do elector e asignan os votos a través do computador. Aqueles que non son capaces de interpretar ou que presentan datos confusos (dous votos na mesma papeleta, p. ex. ) son declarados nulos.
Os votos son adxudicados automaticamente aos candidatos, e atribuídos os postos aos que optan.
Escuadro (constelación)

Norma ou Escuadra é unha constelación do hemisferio sur. O xenitivo, usado para formar nomes de estrelas, é Normae. Tamén é coñecida como A Regra, A Regra do Carpinteiro, O Xogo de Regras ou O Nivel, aínda que formalmente é coñecida en latín como Norma et Regula, que significa "Escuadra e Nivel" (ferramentas de carpintería).
As constelacións veciñas son Scorpius, Lupus, Circinus, Triangulum Australe e Ara.
Escuadro (instrumento)

Un escuadro (do verbo escuadrar e este do latín quadrum, -i ‘cadrado’) é unha ferramenta con forma de triángulo rectángulo isóscele que se utiliza para debuxar figuras xeométricas. Hainos de diferentes tamaños e cores, e adoitan ter biseis nos cantos, que permiten utilizar grafos no debuxo. Estritamente non ten porque levar escala gráfica, non é un instrumento de medición, mais os fabricantes prodúceno así.
Emprégase canda un cartabón ou unha regra, para trazar liñas, paralelas, perpendiculares.
Escuadróns da morte

Os escuadróns da morte foron uns grupos paramilitares que actuaron na semiclandestinidade no Salvador entre finais da década de 1970 e comezos da de 1990.
Configurados por militares, membros das forzas de seguridade e potentados civís adicáronse á tortura e o asasinato dos opositores de esquerda ao goberno salvadoreño e a sementar o terror entre a poboación campesiña. Unha das súa vítimas recoñecidas foi o arcebispo de San Salvador Óscar Romero, un máis entre as decenas de miles de mortos e desaparecidos.
Escudo (constelación)

Scutum, ou Escudo, é unha pequena constelación do hemisferio sur celeste. É unha das 88 constelacións aceptadas pola Unión Astronómica Internacional. Foi creada por Johannes Hevelius no 1690 baixo o nome de Scutum Sobiescii ou Scutum Sobiescianum (o "escudo de Sobieski"), para honrar o rei e heroe polaco Xoán III Sobieski. É a única constelación moderna que se asocia a unha figura histórica.
Cunha área de 109 graos cadrados, Scutum é a quinta constelación de menor tamaño. A máis brillante das súas estrelas é Alfa (α) Scuti (mag. 3. 85). Porén, a Vía Láctea atravésaa, e unha das súas rexións máis brillantes localízase no extremo nordeste desta constelación. Esta área comunmente recibe o nome de Nube Estelar de Scutum. Mitoloxía
Scutum é unha constelación moderna, foi inventada a finais do século XVII. Por isto, non ten ningún elemento mitolóxico asociado a ela. Con Coma Berenices é unha das poucas constelacións que fan referencia a unha figura histórica no canto de facer referencia a unha figura mitolóxica ou a un obxecto. Estrelas principais
Mag.
Magnitude aparente | α
ascensión recta | δ declinaciónFonte: The Bright Star Catalogue, 5ª ed. revisada. , Catálogo de Hiparco, ESA SP-1200 Obxectos Notables do espazo profundo
Scutum posúe varios cúmulos abertos e globulares, así coma algunhas nebulosas planetarias. Entre os cúmulos galácticos máis notables atópanse M11 (NGC 6705), o "Cúmulo dos Patos Salvaxes", e M26 (NGC 6694). O cúmulo globular NGC 6712 e a nebulosa planetaria IC 1295 atópanse na parte leste desta constelación, a tan só 24 minutos de arco de separación.
Escudo (xeoloxía)

En xeoloxía denomínase escudo a unha rexión continental constituída por rochas formadas no precámbrico, que non foron recubertas polo mar.
Os escudos están formados polas rochas máis antigas da codia terrestre, granitizadas e metamorfizadas. Desde as súas orixes permaneceron estábeis e conservando a súa rixidez.
O feito de que nunca puideran ser somerxidos nas transgresións mariñas débese a que sufriron movementos tectónicos verticais. Non experimentaron pregamentos, xa que resistiron a todos os pulos horizontais.
Un escudo é xeralmente unha grande área de rochas ígneas e metamórficas expostas que son tectonicamente estábeis e experimentaron pouca actividade oroxénica.
En todos os casos, a idade destas rochas é de máis de 570 millóns de anos, incluso algunhas datan de hai de 2 a 3, 5 miles de millónes de anos.
A causa da súa estabilidade, a erosión aplanou a topografía da maioría dos escudos continentais; porén, comunmente posúen unha superficie bastante convexa e poden estar rodeados dunha rexión recuberta de sedimentos denominada plataforma. Xuntos, a zona exposta, a plataforma recuberta e o baseamento cristalino son as partes estábeis da codia continental que compoñen os cratóns.
Os escudos son normalmente os núcleos dos continentes e a maioría están bordeados por cintos de rochas cámbricas pregadas. Estes cintos soldáronse aos bordos dos escudos preexistentes, incrementando así o tamaño dos protocontinentes que constitúen. As marxes dos escudos foron sometidas ás forzas xeotectónicas que, á súa vez, as destruíron e reconstruiron, xunto aos cratóns en que se integran.
Nas rexións setentrionais do globo, encóntranse: Escudo Canadense, que forma o núcleo de Norteamérica, estendéndose desde o lago Superior polo sur, até as illas árticas polo norte, e do Canadá a Groenlandia.
Escudo Escandinavo ou Báltico, que está en vías de alzamento, entre o leste de Noruega e Finlandia.
Escudo Siberiano, situado entre os ríos Lena e Ienisei, ao norte do lago Baikal.
No hemisferio sur destacan: Escudo Güianés, no noroeste de Suramérica.
Escudo Brasileiro ou Amazónico, ao sur do Güianés, atravesando Brasil até Pernambuco polo leste.
Escudo Arábigo-Nubio, a ambos os flancos do mar Vermello, e que comprende xeograficamente a Israel, Xordania, Exipto, Arabia Saudita, Sudán, Eritrea, Etiopía, Iemen e Somalia.
Escudo do Decán, no sur da India.
Escudo Australiano, que ocupa a maior parte da metade occidental de Australia.
Escudo angolano

O escudo era a moeda de Angola entre 1914 e 1928, e novamente entre 1958 e 1977. Subdividíase en 100 centavos. Esta unidade monetaria posuía paridade co escudo portugués. As moedas de 5 centavos recibían o nome de "macuta". Historia
A introdución do escudo nas colonias de Portugal tivo lugar en 1914, tres anos despois de que ocorrese en Portugal. O escudo substituíu o real angolano cunha taxa de 1. 000 réis
1 escudo. En 1928 introduciuse o angolar en substitución do escudo. Os billetes cambiáronse cunha taxa de 1, 25 escudos
1 angolar. As moedas do escudo (denominadas en centavos) seguíronse emitindo co mesmo deseño para o angolar. O angolar tiña paridade co escudo portugués.
En 1953, Portugal comezou a unificar as moedas das súas colonias. Este proceso completouse en Angola a finais de 1958, coa reintroducción do escudo. O escudo foi substituído en 1977 polo kwanza conservando a paridade. Billetes
En 1914, o Banco Nacional Ultramarino introduciu billetes con denominacións de 10, 50 e 50 centavos. En 1918 introduciuse o billete de 5 centavos, e logo púxose a circular o billete de 50 escudos, introducido en 1920. En 1921 introduciuse o papel moeda con denominacións de 1, 2 ½, 5, 10, 20 e 100 escudos. O Estado engadiu billetes de 50 centavos en 1921.
En 1958 púxose en circulación a segunda serie (con data de 1956), con valores de 20, 50, 100, 500 e 1. 000 escudos. Estas cinco denominacións emitíronse ata a introdución do Kwanza. Moedas
En 1921 introducíronse moedas de bronce con valores faciais de 1, 2 e 5 centavos, xunto coas denominacións de 10 e 20 centavos fabricadas en cuproníquel. O ano seguinte introduciuse a peza de 50 centavos, de níquel. En 1927 batéronse en cuproníquel moedas con denominacións de 1, 2 e 4 macutas, e de 50 centavos. Estas moedas seguiron circulando logo da introdución do angolar. As moedas de 10 e 20 centavos pasaron a facerse en bronce a partir de 1948.
En 1952 introducíronse por primeira vez moedas de 1 escudo, aínda que o angolar non foi substituído oficialmente polo escudo angolano ata 1958. Producíronse moedas de prata de 10 e 20 escudos, que se introduciron en 1952. En 1953 engadíronse moedas de 50 centavos de bronce, e de 1 escudo e 2 ½ escudos en cuproníquel. As pezas de 10 escudos comezaron a baterse en cuproníquel desde 1969, e en 1971 as moedas de 20 escudos comezaron a facerse en níquel. Deste Xeito, deixáronse de usar metais preciosos para a fabricación de moedas en Angola. A derradeira denominación agregada á circulación desta unidade monetaria angolana foi a de 5 escudos, de cuproníquel, introducida en 1972.
Escudo chileno

Para o escudo de armas de Chile, véxase Escudo de Chile. O escudo chileno (código: CLE; símbolo: E°) foi a moeda de curso legal da República de Chile entre 1960 e 1975, dividida en cen centésimos, precedida e sucedida polo peso chileno.
A implantación do escudo chileno formou parte das medidas de saneamento da economía e de control inflacionario emprendidas polo Goberno de Jorge Alessandri. Historia
Consonte a Lei 13. 305, publicada o 6 de abril de 1959, o escudo entrou en circulación o 1 de xaneiro de 1960, en substitución do antigo peso chileno, cunha equivalencia de 1. 000 pesos por cada escudo.
O escudo estaba inicialmente subdividido en centésimos, mais coa publicación do Decreto lei 231 do 31 de decembro de 1973 dispúxose que todos os pagamentos se efectuasen en escudos enteiros, eliminando os centésimos.
Finalmente, mediante o Decreto lei 1. 123, publicado o 4 de agosto de 1975, retomouse o peso como unidade monetaria nacional, cunha equivalencia de 1. 000 escudos por cada novo peso. Moedas
En 1960 introducíronse moedas dun centésimo de aluminio, e de 2, 5 e 10 centésimos de bronce-aluminio, e en 1962 engadiuse á serie a moeda de ½ centésimo, de aluminio.
En 1971 presentouse unha nova serie de cuñaxes, que constaba de moedas de 10, 20 e 50 centésimos de bronce-aluminio, e de 1 e 5 escudos fabricadas en cuproníquel. Esta serie, que se emitiu tamén o ano seguinte, prevía inicialmente tamén o valor de 2 escudos en cuproníquel, mais o Banco Central de Chile non autorizou finalmente a súa posta en circulación, polo que a súa produción se limitou aos 106 exemplares de proba.
En 1974 cuñáronse moedas de 5 e 10 escudos de aluminio (as de 5 escudos fixéronse con cuños datados en 1972, polo que é común que se consideren como cuñadas nese ano). Finalmente, entre 1974 e 1975 completaron a serie as moedas de 50 e 100 escudos de níquel-latón.
Todas as moedas amosan a marca de ceca da Casa da Moeda de Chile. Billetes
En 1960, os antigos billetes con valores expresados en pesos (a moeda anterior) foron sobreestampadas provisionalmente para lles acreditar o seu contravalor en escudos chilenos. Esta serie estivo composta por billetes reconvertidos aos valores de ½, 1, 5, 10 e 50 centésimos, e de 1, 5, 10 e 50 escudos, sobre antigos billetes con valores desde os 5 pesos ata os 50. 000 pesos.
En 1962 introducíronse xa os primeiros deseños propios expresados en escudos, cos valores de ½, 1, 5, 10 e 50 escudos. En 1967 sumóuselle á serie o billete de 100 escudos, e o de 10 escudos substituíuse por outro de menor tamaño.
O inicio da década de 1970 caracterizouse polos graves problemas inflacionarios, polo que os valores faciais dos billetes se viron obrigados a crecer. Consecuentemente, en 1971 introduciuse no sistema o billete de 500 escudos; en xuño de 1973 engadíuselle o de 1. 000 escudos e, en novembro dese mesmo ano, logo do golpe de Estado de Pinochet, o de 5. 000. ​ Finalmente, en 1974, a serie completouse coa emisión do billete de 10. 000 escudos.
Escudo de Quito

O escudo de armas de San Francisco de Quito é o símbolo heráldico que representa a cidade de Quito e que foi outorgado e expedido por Carlos I de España o 14 de marzo de 1541 en Talavera. Na real Cédula indícase o blasonado:
Escudo español

O escudo español é unha das nove formas básicas de follas usadas en heráldica. Ten unha forma rectangular sólida e un semicírculo na parte inferior.
Son usados na maior parte de Europa, en escudos de países, rexións ou cidades. Outros nomes
Cumes redondeadas.
Escudo Portugués.
Escudo heráldico Español-Portugués.
Escudo holandés.
Escudo güianés

O escudo güianés ou escudo das Güianas, macizo güianés ou simplemente Güiana, é unha rexión xeográfica situada ao nordeste de América do Sur. Xeoloxía
O escudo Güianés é unha formación xeolóxica moi antiga, unha das zonas máis antigas da Terra, que se estende por Venezuela (a Güiana Venezolana), Brasil (Güiana Brasileira), Güiana, Suriname, Güiana Francesa e unha pequena parte de Colombia, (parte da Rexión Amazónica, no departamento de Guainía).
Os seus límites son o río Orinoco ao norte e ao oeste, e a selva amazónica ao sur. Ten unha forma irregular e está constituído, desde o punto de vista xeolóxico, por un macizo ou escudo antigo da era precámbrica, cunha cobertura sedimentaria tamén moi antiga, formada por arenitas e cuarcitas moi resistentes á erosión.
Esta cobertura sufriu un levantamento e pregamento case desde o momento da formación do planeta Terra, que deu lugar a unhas mesetas moi altas e rematadas por pendentes moi verticais, chamadas tepuis, un termo de orixe indíxena (da lingua pemón) que significa "montaña".
Nesta zona encóntrase a fervenza máis alta do mundo, o Salto Ángel (Kerepakupai Vená, en pemón, que significa "salto do lugar máis profundo"). o salto de auga máis alto do mundo, cunha altura de 979 m (807 m de caída ininterrompida), Está no Parque Nacional Canaima, no estado de Bolívar, Venezuela, que foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1994. Fauna, flora e xea
É unha das rexións con maior biodiversidade do mundo. A Güiana conta con máis de 2. 200 especies de vertebrados.
O escudo güianés está cuberto pola maior masa forestal tropical inalterada do mundo.
Nesta rexión predominan as sabanas e o bosques galería ao longo dos ríos. Cara ao leste, onde a altura é menor, desenvólvense selvas tropicais e mangleiros sobre as costas do Atlántico.
Nalgúns sectores es rochas están cubertas de sedimentos que conteñen importantes depósitos de minerais, entre eles de ferro e bauxita, que se explotan intensamente.
Escudo portugués

O Escudo portugués, simbolizado polo cifrão (como o símbolo do dólar [$], pero con dúas barras verticais), foi a moeda oficial de Portugal antes do euro. O escudo deu orixe a outras variacións de Escudo nas colonias portuguesas africanas e asiáticas.
O seu código segundo a norma ISO 4217 é PTE.
A seu nome provén da imaxe que aparecía representada nas primeiras moedas dese valor: un escudo. Eran de ouro de 18 quilates, e valía 50 marcos.
Malia que o euro entrou en vigor o 1 de xaneiro de 2002, o escudo tivo validez ata o 28 de febreiro dese mesmo ano. A taxa de conversión entre escudos e euros foi establecida o 31 de decembro de 1998, sendo fixado o valor de 1 euro en 200, 482 escudos. Historia
No reinado de Duarte de Portugal apareceu o medio-escudo de ouro, do que non se coñece nin o deseño. No reinado de Xoán V cuñáronse tamén as dobras, múltiplos do escudo. Tamén nos reinados de Xosé I, María I e Xoán VI se cuñaron escudos.
O decreto do 22 de maio de 1911 reformou profundamente, baixo o punto de vista técnico, o sistema monetario vixente en Portugal, alterando a denominación de tódalas moedas, o material, o peso, e as dimensións das pezas de bronce, e substituíu o real polo escudo de ouro. Dividido en 100 partes iguais, denominadas "centavos", o escudo correspondía, tanto no valor como no peso de ouro fino, á moeda de 1. 000 réis. Como múltiplos, creáronse moedas de ouro, que nunca se chegaron a cuñar, de 2, 5 e 10 escudos, e como submúltiplos, moedas do valor legal de 10, 20 e 50 centavos, e moedas subsidiarias de bronce e níquel de valor legal de 4, 2, 1 e ½ centavos, que, agás a última, chegaron a ser cuñadas.
Despois de 1914, debido á crise provocada pola primeira guerra mundial, o escudo-papel (billetes) experimentou un descenso vertixinoso de valor, acadando a súa menor correspondencia en ouro en xullo de 1924. Desde o segundo semestre de 1926 ata abril de 1928 o escudo sufriu novas desvalorizacións, como consecuencia de dous aumentos de circulación, do agravamento da débeda flutuante interna e externa, e do case total esgotamento das reservas de ouro que o Tesouro Nacional posuía en Londres.
Polo decreto nº 19. 869 do 9 de xuño de 1931 lanzáronse as bases dun novo sistema monetario, para manter a estabilización do valor desta moeda. O escudo de ouro continuaba sendo a unidade monetaria, mais cun peso inferior, servindo apenas como moeda-padrón. Moedas
As moedas en circulación antes da chegada do euro eran as seguintes: 1 escudo
5 escudos
10 escudos
20 escudos
50 escudos
100 escudos
200 escudos Billetes
Última serie
A última serie de cédulas portuguesas, composta de cinco valores, estaba dedicada a importantes navegantes da época dos descubrimentos portugueses.
Esculca

Esculca é un observatorio para a defensa dos dereitos e liberdades civís en Galiza fronte ás limitacións e vulneracións que poidan sufrir. Entre as súas principais actuacións salientan as denuncias de vulneración dos dereitos humanos por parte do Reino de España.
Para salvagardar a súa independencia fronte as mesmas administracións e institucións que denuncia, os seus estatutos prohiben que Esculca reciba financiamento público.
A súa actual presidenta é Lucía Barros Miñones.
Escultor (constelación)

Sculptor ou Escultor é unha constelación menor do sur, que foi inserida por Nicolas Louis de Lacaille. Orixinalmente chamouna 'Estudo de escultor', pero posteriormente, o nome foi acurtado. Mitoloxía
Foi inserida durante o século XVII, polo que non ten mitoloxía relacionada. Estrelas Notables e con nome propio
Non hai estrelas por riba da 3ª magnitude en Sculptor. A estrela máis brillante é α Sculptoris, unha variable do tipo SX Arietis de só 4, 31 de magnitude. Isto é facilmente explicable xa que Sculptor contén o Polo Galáctico Sur onde a densidade de estrelas é moi baixa. Fonte: The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. , The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200 Obxectos Notables do espazo profundo
A constelación contén a Anana de Sculptor, unha galaxia anana que é membro do Grupo Local, así coma Grupo de Sculptor, un grupo de galaxias moi pechado sobre o Grupo Local. A Galaxia de Sculptor (NGC 253), é unha galaxia espiral barrada e é o membro máis relevante do grupo, está situado preto da fronteira entre Sculptor e Cetus. Outro membro prominente do grupo é a galaxia irregular NGC 55.
Escultura do Renacemento

A escultura do Renacemento enténdese como un proceso de recuperación da escultura da Antigüidade clásica. Os escultores atoparon nos restos artísticos e nos descubrimentos de sitios arqueolóxicos desa época pasada a inspiración perfecta para as súas obras. Tamén se inspiraron na natureza. Neste contexto hai que ter en conta a excepción dos artistas flamengos no norte de Europa, os cales ademais de superar o estilo figurativo do gótico promoveron un Renacemento alleo do italiano, sobre todo no apartado da pintura. O renacer da antigüidade co abandono do medieval, que para Giorgio Vasari «fora un mundo propio de godos», e o recoñecemento dos clásicos con tódalas súas variantes e matices foi un fenómeno case exclusivamente desenvolvido en Italia. A arte do Renacemento conseguiu interpretar a natureza e traducila con liberdade e con coñecemento en gran multitude de obras mestras. Características
A escultura do Renacemento tomou como base e modelo as obras da antigüidade clásica e a súa mitoloxía, cunha nova visión do pensamento humanista e da función da escultura na arte. Como na escultura grega, a representación naturalista do corpo humano espido buscouse cunha técnica moi depurada, grazas ao minucioso estudo da anatomía humana. En Italia convivían os temas profanos cos relixiosos; agás España e Alemaña, onde primaba o tema relixioso.
O corpo humano representaba a beleza absoluta, xa que a correspondencia matemática entre as partes estaba ben definida, e o contrapposto utilizábase constantemente dende Donatello ata Michelangelo. Neste momento produciuse practicamente a liberación da escultura do marco arquitectónico, os relevos foron feitos coas regras da perspectiva e os personaxes mostráronse con expresións dramáticas que provocaron a sensación de gran "terribilidade" nos sentimentos expostos nas esculturas de Michelangelo, como no rostro do seu David.
Un papel fundamental foi a figura dos mecenas, representados pola igrexa e a nobreza que obtiveron, en troques, prestixio social e influencia política, e abranguían todas as materias: relixiosa, retratos mitolóxicos, cotiáns e retratos de personaxes.
No Renacemento reapareceu a glíptica grecorromana, que fora case completamente esquecida durante a Idade Media na talla de pedras preciosas (agás algunhas mostras da arte romana de Oriente), e dende o século XVI labráronse fermosos camefeos de gusto clásico, tan perfectos que ás veces se confunden cos antigos. Malia todo, si que se restabeleceu o uso das tallas de pedras preciosas, tan prezadas polas civilizacións grega e romana. Estes pequenos relevos serviron aos escultores de modelo, unha vez ampliados, para a decoración de grandes medallóns de palacios de Italia e o reino de Francia.
Escultura etrusca

A escultura foi unha das expresións artísticas máis importantes do pobo etrusco, que habitou a rexión do norte e centro de Italia entre o século -IX e o século -II, aproximadamente. A súa arte era en gran parte unha derivación da arte grega, aínda que desenvolvido con moitas características propias. Por mor da falta case total de documentos escritos etruscos, problema agravado pola pouca información sobre a lingua etrusca, é na arte onde se atopan as chaves para a reconstrución da súa historia, aínda que as crónicas gregas e romanas sexan tamén de grande axuda. Coma a súa cultura en xeral, a escultura etrusca ten miotos aspectos escuros para os estudosos, sendo obxecto de controversia e que obrigan a propoñer as súas interpretacións sempre con carácter provisional, pero o consenso é que foi parte do legado máis importante e orixinal da arte italiana e mesmo contribuíu significativamente na formación inicial das tradicións artísticas da Roma antiga. A visión da escultura etrusca como un todo homoxéneo é errónea, tendo importantes variacións, ora rexionais ora temporais.
Escultura gótica

A escultura gótica naceu coa arquitectura gótica, a elevación dos piares fixo que o capitel perdese a súa importancia como soporte de temas iconográficos esculpidos, a escultura atopou o seu lugar no exterior das catedrais e igrexas, coa excepción do altar e unha decoración vexetal e xeométrica en moitas partes do interior; evolucionando desde o naturalismo de cariz clasicista do século XIII a unhas figuras realistas e expresivas que parece que se moven e procuran un perfil en ese, chegando no século XV a un patetismo acentuado que se transluce no pregado agudo das roupas.
Escultura gótica en Galicia

A escultura gótica en Galicia comprende obras feitas nos séculos XIII, XIV, XV e comezos do XVI, a maioría dela asociada á arquitectura relixiosa.
Escultura paleolítica

A escultura paleolítica é a representación escultórica desenvolvida durante o Paleolítico. Nesta etapa destacan as figuras femininas, talladas en vulto redondo ou en relevos moi expresivos, que deberon de ser ídolos da fecundidade ou venus paleolíticas, nas cales se esaxeran os trazos femininos (esteatopixía): seos, cadeiras, glúteos, e ventre moi remarcado, en tanto que o rostro apenas está esbozado. Son numerosos os lugares europeos en que apareceron estas figuras, encontrándose sobre todo en Francia. As máis destacadas son a Venus de Willendorf (Viena) moi probablemente pertencente ós períodos Auriñaciense e ó Solutrense a Venus de Laussel (Francia).
Esta Venus de Laussel é unha das obras básicas para comprender a prehistoria. Foi descuberta no ano 1911 polo doutor Lalanne na rexión da Dordoña francesa. Hoxe áchase no Museo de Saint Germain en Laye. O seu descubridor describe así á muller do corno: Nas súas orixes a estatua, pintada de vermello, formaba parte dun bloque de pedra, cuxa curvatura natural foi aproveitada para dotar á figura esculpida dun lixeiro avultamento que lle dá un grande realismo. O bloque de pedra era o centro dun santuario, posiblemente reservado a rituais relacionados coa fecundidade.
Xunto a estas esculturas son importantes os relevos e gravados en utensilios feitos de marfil, óso e hastas de reno, que representan a animais tallados cun gran realismo nas súas formas e actitudes.