proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Xiz

O xiz (provén do grego gupsos, ou ‘xeso’, tomado a través do latín gypsum, i) é un tipo de arxila calcaria, sedimentaria, de textura fina e terrosa que se distingue pola súa cor clara, e pola suavidade e alta porosidade. É unha forma de calcita e orixinariamente formouse nas profundidades do mar pola compresión do plancto microscópico que se asentara no fondo mariño. Descrición e orixe
O xiz é común en toda a Europa Occidental e adoitan observarse acantilados escarpados onde se atopan co mar en lugares como os acantilados de Dover na costa de Kent.
Composición
Está composto principalmente por pequenos fragmentos de cunchas de calcita ou esqueletos de plancto, como os foraminíferos ou os cocolitóforos de 0, 5 a 4 micrómetros de tamaño, aínda que preto de 10% a 25% dun giz típico está composto por fragmentos que son de 10 a 100 micrómetros de tamaño. Os fragmentos máis grandes inclúen esqueletos de plancto intactos e fragmentos esqueléticos de organismos máis grandes, como moluscos, equinodermos ou briozoos.
A xiz é normalmente calcita case pura, CaCO3 (carbonato de calcio), con só entre un 2% e un 4% doutros minerais. Estes son xeralmente cuarzo e minerais de arxila, aínda que ás veces tamén está presente o colofano (apatita criptocristalina, un mineral fosfato). Nalgúns leitos de xiz, a calcita converteuse en dolomita, CaMg(CO3)2, e nalgúns casos a xiza dolomitizada foi desdolomitizada de novo a calcita. O giz é moi poroso, con valores típicos de porosidade que oscilan entre o 35 e o 47 por cento. é identificable pola súa dureza, o contido en fósil e a súa reacción ao ácido (produce efervescencia ao contacto). Uso
O xiz extráese para o seu uso na industria, como para a cal, ladrillos e masilla de construción, e na agricultura, para elevar o pH en solos con alta acidez.
Tamén se usa para "xiz de pizarra", para escribir e debuxar en varios tipos de superficies. Estes xices elabóranse xeralmente mesturando xeso con auga e algúns outros materiais tales como caolín, e espérase a que fragüe dentro dun molde especial. Unha vez que fraguou a mestura, desmóldase e sécase. Porén, tamén se poden fabricar a partir doutros minerais a base de carbonato. Adoita chamarse tamén así o composto de xeso que se usa no xogo de billar para fregar os tacos a fin de que non escorreguen ao golpear as bólas.
Xoana de Flandres

Para a Condesa de Flandres (1206-1244), ver Xoana I de Flandres. Xoana de Flandres, nada en 1295 e finada en 1374, era unha princesa francesa filla de Lois I de Flandres, conde de Nevers, e de Xoana de Rethel, condesa de Rethel. Traxectoria
Guerra de Sucesión da Bretaña
Á morte de Xoán III da Bretaña, Xoán de Monfort disputoulle o ducado á súa sobriña Xoana de Penthièvre, o que levou a unha guerra de vinte anos chamada Guerra dos dous Xoáns ou Guerra de Sucesión da Bretaña. Cando Xoán de Montfort foi feito prisioneiro, Xoana tomou a dirección dos seus exércitos e continuou a loita, permitindo ao seu fillo Xoán (V ou VI) (segundo as distintas fontes) conquistar o Ducado da Bretaña. Xoana de Flandres tamén é famosa por unha acción espectacular: mentres as tropas de Carlos de Blois cercaban Hennebont, onde estaba Xoana, conseguiu galvanizar as tropas e os civís tan ben que todos os ataques foron rexeitados. Unha noite, á fronte dun destacamento de soldados, saíu da cidade e prendeu lume ás tendas das tropas do adversario. Máis tarde, grazas a isto, conseguiu chegar a Auray, desde onde puido levar 600 cabaleiros, o que permitiu a liberación da cidade. Despois diso, Xoana de Flandres pasou a chamarse Xoana a Chama.
Matrimonio e descendencia
Casou con Xoán II de Montfort (1294-1345), conde de Montfort, e tivo a: Xoán V (ás veces Xoán VI), coñecido como o anglófilo (m. 1399), duque da Bretaña e conde de Richmond.
Xoana (1341 - 1399), casada con Ralph Basset de Drayton.
Devanceiros
Xoaquín Álvarez Corbacho

Xoaquín Álvarez Corbacho, nado no Grove o 19 de abril de 1942 e finado no mesmo concello o 23 de xuño de 2021, foi un político, economista, ensaísta e investigador galego. Traxectoria
Doutor en Ciencias Económicas pola Universidade de Santiago de Compostela, cursou estudos nas Universidades de York e Leicester. De mozo foi tamén futbolista, pasando por clubs como o Real Club Celta (de 1960 a 1964) ou o Racing de Santander. Militou no PCG, e foi o primeiro alcalde do Grove da democracia co PCG (1979-1981). Durante o seu mandato conseguiu da condesa de Fenosa a cesión dunha parte importante da illa da Toxa ao concello do Grove.
Foi catedrático de Facenda Pública da USC, vicerreitor de Asuntos Económicos na USC (1985-1990) e catedrático de Economía Aplicada da Universidade da Coruña e, tamén, foi conselleiro do Consello de Contas de Galicia.
As súas investigacións centrábanse na teoría do federalismo fiscal, as facendas territoriais, a economía da educación e os efectos económicos das infraestruturas do transporte. Foi un experto en municipalismo. Obras
Ensaio
La agonía del municipalismo gallego, 1995, Fundación Caixa Galicia.
Déficit y deuda pública en las haciendas territoriales españolas, 1998, Fundación Caixa Galicia.
A rebelión municipal. Unha esperanza para Galicia, 2003, Edicións Xerais de Galicia.
Educación democrática ou barbarie, 2015, Laiovento.
Obras colectivas
La nueva hacienda local, 1990, Fundación Caixa Galicia. Con Perfecto Yebra
Efectos económicos de la Autopista del Atlántico, 1996, IDEGA-ENA. Con Emilio Pérez Touriño (director)
Infraestructuras y desarrollo regional, 1997, Civitas. Con Emilio Pérez Touriño (director)
Los efectos económicos de las autovías de Galicia, 1998, Instituto de Estudos Económicos de Galicia, Fundación Barrié. Con Emilio Pérez Touriño
Chaves da economía pública galega, 2006, Editorial Galaxia. Con Albino Prada
Territorio, financiamento e control de gasto, 2008, Galaxia. Con Santiago Lago Peñas. Recoñecementos
En 2013, recibiu un dos Premios 10 de Marzo, entregado pola Fundación 10 de Marzo e o Sindicato Nacional de CCOO de Galiza. Vida persoal
Era fillo de Joaquín Álvarez Lores.
Xochimilco

Xochimilco (AFI: [sotʃimilko]; náhuatl clásico: Xōchimīlco, listen ) é unha das 16 delegacións da Cidade de México e atópase ao sur xeográfico deste mesmo. O seu territorio conta cunha área duns 122 quilómetros cadrados, sendo o terceiro maior do distrito. Xochimilco ten fama grazas á súa extensa rede de canles sobre os restos do antigo lago Xochimilco. A xente pode facer viaxes sobre as coloridas trajineras entre chinampas cubertas de flores nos canais de Xochimilco. Hoxe en día é unha atracción turística popular. Nun das canles foron disputadas as competicións de piragüismo e remo nos Xogos Olímpicos da Cidade de México de 1968. Xochimilco está inscrito na lista do Patrimonio da Humanidade da UNESCO no 1987. Toponimia e glifo emblema
A palabra Xochimilco provén do náhuatl xōchi-, 'flor', mīl-, 'terra de cultivo' e -co, postposición do lugar, traducido habitualmente como "o campo de flores" aínda que a tradución máis próxima é "Chinampas de Flores".
Xeografía descritiva
Cos seus 122 km², o territorio de Xochimilca representa o 7, 9% da superficie total da Cidade de México. As súas coordenadas extremas son 19°19'-19°09' latitude norte; e 99°00'-99°09' de lonxitude oeste. A delegación limita ao norte cos territorios de Coyoacán e Iztapalapa; ao leste, con Tláhuac; ao sur, con Milpa Alta; e ao oeste, con Tlalpan. A sede do goberno delegado está situada no barrio do Rosario, un dos barrios orixinarios de Xochimilco.
A parte norte do territorio é chaira e sitúase na altitude media do val de México, é dicir, 2240&nbsp msnm. Esta zona foi ocupada hai uns anos polo lago de Xochimilco, cuxos vestixios son as canles da chinampería. Ao sur da conca do lago érguense os outeiros de Xochitepec, Tzompol, Tlacuallelli e Teuhtli, que constitúen o límite natural entre a conca de México ao sur. Entre eles, o outeiro de Xochitepec ofrece unha ampla vista da zona urbana de Tlalpan e Xochimilco. No cumio do volcán Axocopiaxco, o territorio da delegación alcanza máis de 3000 m s. n. m.
Xochimilco é moi coñecida polas súas canles, que quedan do que foi un extenso sistema de lagos e canles que conectaba a maioría dos asentamentos do Val de México. Estas canles, xunto coas illas artificiais chamadas chinampas, atraen turistas e outros residentes da cidade para que paseen en coloridos barcos tipo góndola chamados trajineras ao redor do 170 km (110 mi) de canles. Este sistema de canles e chinampas, como vestixio do pasado precolonial da zona, fixo de Xochimilco un Patrimonio da Humanidade.
Xogo da minoría

O xogo da minoría é un xogo proposto por Yi-Cheng Zhang e Damien Challet da Universidade de Friburgo. Está insporado no problema do bar El Farol, que é un modelo simple que mostra como -egoístas- xogadores cooperan entre si sen ter comunicación entre eles. Regras
No xogo da minoría, un impar número de xogadores teñen que decidir entre dúas posibilidades independentemente e por quendas. Os xogadores que rematan no conxunto máis pequeno (minoría), gañan.
Pode simular o comportamento da bolsa de valores e demostra como, comprando e vendendo, os que rematan no grupo minoritario obteñen máis beneficios.
Xogo da ola

O xogo da ola é un xogo popular celebrado no entroido en varias vilas galegas. Características
Participan seis ou máis xogadores en roda, con outra persoa facendo de árbitro e outra de madriña, todos eles disfrazados e coa cara enfeluxada. Os xogadores vanse tirando olas de barro polo aire procurando que non escachen. Se rompe, a persoa culpable paga unha multa e bebe viño, até que rompen todas as olas.
A madriña encárgase de pór as olas en xogo, cobrar as multas, dar viño e pedir cartos entre o público. O árbitro, situado sobre unha escada adornada con flores de mimosas, leva un chifre. Ten o mando, e adoita impor multas ao chou e parar o xogo para beber viño. Historia
No Porriño celébrase desde 1944, na tarde do sábado de entroido. A rúa onde se celebra, no barrio de san Bieito, leva ese nome. En Xinzo de Limia celébrase o segundo domingo do ciclo de entroido, chamado domingo cacheleiro ou oleiro.
Este xogo está documentado en Francia na Idade Moderna; en Gargantua, de François Rabelais (1535) é chamado cassepot (do francés pot cassé, "cacharro roto"). Galería de imaxes
Xogo de escuadros

Un xogo de escuadros é un conxunto de obxectos usados en enxeñaría e debuxo técnico, co obxectivo de proporcionar un ángulo recto ou outro ángulo plano particular a unha liña de base.
A forma máis sinxela de escuadro é unha peza triangular de plástico transparente (ou antes de madeira puída) co centro eliminado. Os bordos exteriores son normalmente biselados. Os triángulos acostuman ter dúas formas habituais, ambos triángulos rectángulos: un con ángulos de 90-45-45 graos, o outro con ángulos de 30-60-90 graos. A combinación das dúas formas colocando as hipotenusas xuntas produce ángulos de 15° e 75°. Comunmente o xogo leva un escuadro, un cartabón, unha regra, un transportador de medio círculo e adoita incluír un compás. Atópase menos o xogo de escuadros axustable. Aquí, o corpo do obxecto córtase pola metade e únese de novo cun gonzo marcado con ángulos. O axuste do ángulo marcado producirá calquera ángulo desexado até un máximo de 180°. Geodreieck
Nalgúns países europeos, unha forma común de cadrado combina un triángulo 90-45-45, unha regra e un transportador nunha única ferramenta feita de plástico transparente ríxido ou lixeiramente flexible. Sendo unha ferramenta obrigatoria utilizada polos alumnos de ensino medio e superior nos países de lingua alemá e veciños, este deseño específico chámase "Geodreieck" (forma abreviada de "Geometrie-Dreieck", que significa "triángulo de xeometría") ou similar. Foi desenvolvido orixinalmente en 1964 polo fabricante alemán-austríaco Dennert & Pape Aristo-Werke (agora Geotec Schul- und Bürowaren GmbH ). O deseño orixinal ten unha lonxitude de hipotenusa de 15, 8 cm e presenta unha escala de simetría de 2×7 cm en milímetros e graos. Tamén existen variantes en tamaños maiores, con asas fixas ou desmontables, con ou sen bordos biselados, e con ou sen nódulos de tinta ou etiquetas en relevo. Algunhas variantes teñen marcas adicionais en ángulos de 7° e 42° (138° e 173°) ademais das marcas normais de 45° e 90° para facilitar a axonometría dimétrica por ISO 5456-3, outros presentan escalas angulares en gons en lugar de graos. Varios outros deseños algo semellantes chamados "TZ-Dreieck" ("Triángulo TZ") existen como ferramentas para debuxos técnicos de maior tamaño (TZ do alemán: Technisches Zeichnen). Triángulos transportadores de navegación
Semellante ao Geodreieck, existen outros tipos de triángulos transportadores para fins de navegación. Varios deseños chámanse triángulo de navegación (transportador), triángulo de navegación náutica, xogo de cadrados náuticos, triángulo de Portland (navegación) ou triángulo transportador de Portland, triángulo de tipo Kent, triángulo náutico tipo Inoue A/B ou triángulo de trazado, triángulo de rumbo, triángulo de navegantes e triángulo de apoio.
Porén, algúns transportadores de navegación moi utilizados, como o transportador Cras, non son triángulos.
Xogo de patriotas

Xogo de patriotas (en inglés: Patriot Games) é un filme estadounidense de suspense dirixido por Phillip Noyce que se estreou en 1992. Baséase na novela homónima de Tom Clancy. É unha secuela do filme de 1990 The Hunt for Red October, pero con diferentes actores nos papeis principais, Harrison Ford como Jack Ryan e Anne Archer como a súa muller.
Xogo do ultimato

O xogo do ultimato (en inglés: Ultimatum game) é unha das aplicacións prácticas para estudar a teoría dos xogos.
En resumo, o xogo do ultimato ocorre da seguinte maneira: A banca concédelle un premio a unha persoa, o líder, que deberá dividilo cunha segunda persoa, o receptor, ofrecéndolle unha oferta. Porén de o receptor rexeitar esa oferta, a banca non pagará nada a ningún dos dous.
O xogo do ditador é unha variación do xogo do ultimato.
Xogo non cooperativo

Na teoría de xogos, un xogo non cooperativo é un xogo no que os xogadores toman decisións de forma independente para o seu beneficio persoal, o que non impide que nalgúns casos esa toma de decisións poida favorecer a todos. sendo isto o que se busca nos xogos cooperativos.
Xogo real de Ur

Xogo real de Ur é a denominación que se deu a dúas pezas arqueolóxicas, interpretadas como xogos de mesa ou de taboleiro, atopadas nas tumbas reais de Ur por Sir Leonard Woolley na década de 1920. unha delas exhíbese no Museo Británico (Londres).
Son dúas táboas con incrustacións de taracea, que se datan na Primeira Dinastía de Ur, antes do 2600 a. C. , o que as converte nun dos exemplos máis antigos deste tipo de obxectos, xunto co antigo xogo exipcio chamado Senet (do que existen rexistros posiblemente anteriores ao século XXXIII a. C. ) ou as 60 pezas achadas en Shahr-i Sokhta (Irán, datado fai cinco mil anos). [Cómpre referencia]
No xogo real de Ur participaban por dous xogadores, cada un con sete fichas (negras e brancas, como nas damas ou o xadrez), e usábanse tres dados tetraédricos. As regras do xogo son descoñecidas pero hai unha posible reconstrución do modo de xogo baseado nunha taboíña de arxila con escritura cuneiforme de orixe babilónico do 177-176 a. C. ; e que permite supor que, como o Senet, era un xogo "de carreiras" ou "persecución", similar aos actuais parchís, backgammon ou o xogo da oca. unha versión do xogo esgrafiada sobre unha parede foi recentemente descuberta nunha das portas custodiadas por figuras de Lamasu (touros alados con cabeza humana) do palacio de Sargón II (721-705 a. C. ) en Khorsabad, agora no Museo Británico. Xogos similares foron descubertos noutras esculturas doutros museos.
Xogos Paralímpicos de Verán

Os Xogos Paralímpicos de Verán son a competición olímpica para atletas con discapacidades físicas, mentais e sensoriais. Isto inclúe discapacidades motoras, amputacións, cegueira e parálise cerebral.
A súa denominación débese á intención de diferencialos dos Xogos Paralímpicos de Inverno, adicados aos deportes de inverno, que se practican no xeo e a neve. A pesar diso, os xogos non se levan necesariamente a cabo en verán, dependendo a estación da cidade na que se realice o eventos.
Dende 1988 os Xogos Paralímpicos de Verán son organizados pola mesma cidade que organiza os Xogos Olímpicos de Verán dese ano, celebrándose un tempo despois destes. Medalleiro histórico
Tralos xogos de 2012, o medalleiro histórico é:
Xogos paralímpicos

Os Xogos Paralímpicos son a competición olímpica oficial para atletas con discapacidades físicas, mentais ou sensoriais. Isto inclúe discapacidades motoras, amputación, cegueira e parálise cerebral. Logo están as persoas con discapacidades mentais que compiten nos Xogos Olímpicos Especiais. Nome
O nome incorpora o prefixo grego para significando proximidade ou similitude (cos Xogos Olímpicos), aínda que no seu momento o nome debeuse á presenza de participantes con parálise ou paraplexía, que incorpora a mesma raíz etimolóxica. Historia
Os Xogos Paralímpicos teñen a súa orixe en 1948, cando o neurocirurxián británico de orixe alemá Ludwig Guttmann organizou os Xogos de Stoke Mandeville, un evento deportivo para veteranos de guerra con lesións na medula espiñal no Reino Unido. Este evento, inicialmente pequeno, evolucionou até converterse no precursor dos Xogos Paralímpicos modernos. A primeira edición oficial celebrouse en Roma en 1960, coincidindo cos Xogos Olímpicos dese ano. Desde entón, os Xogos Paralímpicos creceron até se converter nun dos eventos deportivos máis destacados a nivel mundial para atletas con discapacidades.
En 1988, por primeira vez, os Xogos Paralímpicos de Verán celebráronse na mesma cidade e instalacións que os Xogos Olímpicos, en Seúl, marcando un fito importante na integración e visibilidade dos Xogos. Dende entón, esta práctica continuou e Xogos Paralímpicos seguiron crecendo, tanto en número de participantes como en cobertura dos medios, converténdose en símbolo de superación e diversidade no deporte. Simboloxía
A bandeira representativa dos Xogos paralímpicos correspóndese co logotipo do CPI e foi obxecto de varios cambios. Recolle tres elementos de cor vermella, azul e verde, as tres cores máis empregadas nas bandeiras nacionais. Nos Xogos Paralímpicos de 1988 en Seúl, usáronse os Tae-Geuks, motivo tradicional coreano como os que aparece no centro da bandeira de Corea do Sur: cinco Tae-Guks coas cores e disposición dos cinco aros olímpicos. En 1991 o COI obxectou este deseño e as cinco formas ficaron en tres.
No 2003 aprobouse a imaxe actual, para ser empregada trala finalización dos Xogos paralímpicos de Atenas 2004. Nel apareceron tres formas con silueta semellante a un búmerang que fora bautizado como Agitos (isto é do latín agito, móvome).
Xograr

Un xograr era un artista polifacético dedicado ao divertimento e entretemento durante a Idade Media en Europa. Características
O xograr adoitaba ser capaz de tocar instrumentos, cantar, contar historias ou lendas, recitar poemas, realizar acrobacias, remedar, amais doutros xogos e destrezas. Habíaos especializados, así os xograres músicos tocaban sobre todo instrumentos de corda, en especial a viola, mais para interpretaren a lírica galega medieval facían un uso predominante da cítola. Aqueles xograres que tocaban instrumentos de vento e percusión considerábanse de pouca categoría.
Tipos
Namentres que o trobador era un poeta lírico e compositor, o xograr soamente interpretaba as composicións, non era por tanto un creador. O seu cometido era exclusivamente o de entreter. Dentro da primeira etapa da Idade Media, entre o século X e a primeira metade do século XIII predominaban os xograres épicos (poetas cultos en realidade) que recitaban (non sempre) tiradas e fragmentos de poesía narrativa ou biográfica. A partir da segunda metade do século XIII e no século XIV predominan máis os xograres líricos que recitaban a chamada "poesía cortesá".
En Galiza a tradición de xograres e trobadores entronca profundamente coa cultura popular e as súas figuras teñen un peso capital dentro da cultura galego-portuguesa.
Xohán Brañas

Juan Brañas Cancelo, nado en Serantes en 1912 e finado en Carballo o 8 de novembro de 2009, foi un avogado e político galego. Traxectoria
Irmán de Manuel Brañas Cancelo. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Simpatizante do Partido Galeguista, colaborou co Seminario de Estudos Galegos. Tamén colaborou na revista Alento. Dende 1935 foi profesor auxiliar de Dereito Internacional na USC. En febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Santiago de Compostela. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído en novembro. Finou en Carballo con 97 anos. Vida persoal
Casou con María Santa María Fereiro.
Xohán Luís Ramos Colemán

Juan Luís Ramos Pérez-Colemán, coñecido como Xohán Luís Ramos Colemán, nado en Ourense e finado o 4 de febreiro de 1999, foi un notario e político galeguista. Traxectoria
Fillo de Juan Ramos Cerviño e María Pérez Colemán, sobriño de Jaime Pérez Colemán e irmán de Anxelo Ramos Colemán. Codirixiu con Manuel Luís Acuña a páxina cultural "Viernes Literarios" de La Región. Militante do Partido Galeguista dende a súa Asemblea fundacional en decembro de 1931, foi membro fundador da Federación de Mocedades Galeguistas, da que foi secretario de Propaganda. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela en 1934. Na Guerra Civil foi tenente de infantaría. Foi notario en Ocaña (1950), Ponferrada (1963) e Xixón (1968-1976). Vida persoal
Casou con Laura Villanueva Guitián.
Xoio

O xoio, lerica ou tarela (Lolium temulentum), é unha planta anual pertencente á familia das Gramíneas e ao xénero Lolium. Descrición
Gramínea de inflorescencia simple e longa. As espiguiñas sentadas, están dispostas de xeito alterno, unha a seguir da outra a cada banda do talo. Diferénciase este Lolium doutros pola forma (oval non lanceolada), tamaño e consistencia das glumelas; tamén porque a gluma é case tan longa como a espiguiña. Tamén é característico desta planta a presenza dunha argana (aresta), bastante longa e visíbel a simple vista, na glumela das flores basais, aínda que non sexa un carácter fixo.
De talo rexo, pode medrar até 1 metro de altura, con inflorescencias na espiga e gran de cor violácea.
Adoita medrar nas mesmas zonas produtoras de trigo considerándose unha herba daniña desa cultura. A semellanza entre estas dúas plantas é tan grande, que nalgunhas rexións díselle ao xoio "falso trigo". Distribución e hábitat
Cosmopolita e subcosmopolita. Terófito. Atópase en leiras e nas beiras dos camiños. Herba daniña dos cultivos. Sinonimia
Bromus temulentus (L. ) Bernh.
Craepalia temulenta (L. ) Schrank
Lolium arvense With.
Lolium giganteum Roem. & Schult.
Lolium maximum Willd.
Lolium speciosum Stev. ex M. Bieb.
Xonia

Este artigo é sobre a rexión da Anatolia. Para o conxunto de illas ao oeste de Grecia, ver Illas Xónicas. Xonia (grego antigo: Ἰωνία, latín: Ionia; xentilicio Ἴων i Ἰωνικός) foi unha rexión na Asia Menor correspondente á costa suroeste de Anatolia, na actual Turquía. Fica entre as cidades de Mileto e Focia e está bañada polo mar Exeo (e non polo mar Xónico, como se podería pensar). Segundo a tradición da Grecia antiga, as cidades da Xonia foron fundadas por inmigrantes dóricos. Había doce cidades que se proclamaban xónicas: Samos,
Quíos,
Mileto,
Éfeso,
Colofón,
Miúnte,
Priene,
Lébedos,
Teos,
Clazómenas,
Eritras e
Focia.
Posteriormente, caro o 700 a. C. , Esmirna que até ese momento pertencera á área eolia, pasou a formar a décimo terceira cidade xónica.
Na Grecia antiga foi a rexión de orixe dun grupo de pensadores coñecidos como presocráticos.
A Xonia é a rexión onde ficaba a cidade de Troia, e tamén onde a tradición afirma que foi o lugar de nacemento de Homero.
Xornada Mundial da Xuventude 1989

A Xornada Mundial da Xuventude de 1989, tivo lugar durante os días 19 e 20 de agosto de 1989 en Santiago de Compostela, Galicia e o 21 de agosto en Covadonga (Asturias). Esta cuarta edición foi a primeira dunha XMX na Unión Europea, agás as dúas primeiras edicións celebradas en Roma en 1984 e 1985, e tamén foi a primeira vez que o evento non se celebrou no Domingo de Ramos, tendo lugar en verán. O evento
Moitos participantes nas Xornadas chegaron ao lugar a pé durante centos de quilómetros ao longo do Camiño de Santiago.
Por primeira vez en Santiago organizáronse catequesis (o 19 de agosto), sobre os temas "Cristo é o Camiño", "Cristo é a Verdade", "Cristo é a Vida", inspirados no versículo do Evanxeo de Xoán (Xoán 14. 6). Entre os responsables da catequesis estiveron Chiara Lubich (fundadora do Movemento dos Focolares), Carlo Maria Martini, don Massimo Camisasca e don Antonio Lanfranchi. A vixilia pechou coa presenza do papa Xoán Paulo II no Monte do Gozo. Nese lugar erixiuse máis tarde un monumento en memoria da visita papal, que foi retirado no ano 2021 polo seu mal estado de conservación.
Xornada de reflexión

A xornada de reflexión, en política, é aquela inmediatamente anterior ao día das eleccións na cal rexen unha serie de prohibicións legais vinculadas á propaganda política, que se aplican de maneira excepcional. Un dos propósitos das prohibicións pasaría por permitir que no período inmediatamente anterior á elección os seus participantes poidan reflexionar, teoricamente sen influencias, sobre o seu voto e é por iso que nalgúns países se constitúe esta xornada de silencio.
Outro obxectivo sería tender a evitar que durante o acto electoral ocorran posíbeis incidentes entre simpatizantes de diferentes partidos políticos. Poida que hoxe estas xornadas non teñan tanta relevancia e sexan mantidas, fundamentalmente, polo seu valor simbólico para realzar a importancia do voto popular.
Así mesmo, a lexislación varía para cada estado e mesmo nalgúns, por exemplo os Estados Unidos de América non existen estas regras.
Xornalista

Un xornalista ou periodista é aquela persoa que se dedica ó xornalismo en calquera das súas formas, xa sexa na prensa escrita, radio, televisión ou medios dixitais. O xornalista dedícase basicamente á busca de información e á súa posterior difusión.
Existen varios principios que guían o labor do periodista, o principal dos cales é o respecto pola verdade e o rigor na busca da información. En xeral, considérase bo xornalista ó que consegue información relevante, breve e exacta no menor tempo posible.
Segundo as palabras do académico alemán Wolfgang Donsbach, citado por Kunczik para comprender o significado deste concepto:
Xosefa Goldar

Non confundir con Josefa Goldar Rey (Caldas de Reis, 1905), actriz galego-arxentina.
Xosefa Goldar Durán, nada na Estrada en 1953, é unha escritora galega. Traxectoria
Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesora de Lingua e Literatura no IES Santa Irene de Vigo. En 1987 publicou No fío do tempo, unha novela breve inspirada na súa infancia.
Xosefa Xovellanos

Xosefa de Xovellanos y Xove Ramírez, nada en Xixón o 4 de xuño de 1745 e finada na mesma cidade o 7 de xuño de 1807, foi unha poeta en lingua asturiana. Era seguidora do movemento da Ilustración, e usou os pseudónimos de L'Argandona, La Reclusa e La Esbelta. Traxectoria
Foi filla de Francisco Gregorio de Xovellanos (1706-1779) e Francisca Apolinaria de Jove-Ramírez de Miranda, descendente do marqués de San Esteban e dos marqueses de Valdecarzana. Tivo oito irmáns máis vellos, entre eles Gaspar Melchor de Jovellanos. Sendo nova convenceu á súa familia para casar con Domingo González de Argandona, procurador xeral na Corte do Principado de Asturias. A parella foi vivir a Madrid, e o seu home converteuse nun importante contacto para Gaspar de Jovellanos.
Xosefa de Xovellanos tivo tres nenas: Vicenta e María Isabel, que morreron de pequenas, e Gertrudis, que morreu en 1774, pouco despois de que o fixese o seu pai. En dous anos a súa vida mudou por completo: en 1772 vivía na rúa Atocha de Madrid, e era anfitrioa da intelectualidade da corte. Era unha esposa felizmente casada e embarazada da súa segunda filla, Isabel. Porén, en 1774 morreu o seu home, ficando viúva con 28 anos, e morreu tamén a súa irmá Xuana Xacinta. Xosefa de Xovellanos levou as cinzas do seu home a Asturias, e en 1779, sufriu a morte das súas outras dúas fillas e a da súa nai. Esta concatenación de desgrazas fixeron dela unha muller pía, preocupada polas miserias sociais do seu redor. Dedicouse a facer obras de caridade e instruír desamparados, co que adquiriu un importante papel como educadora. O 6 de xullo de 1793, con 48 anos, ingresou no mosteiro das Nais Recollidas Agostiñas Descalzas de Xixón, co nome de sor Xosefa de San Xoán Bautista. Alí creou unha escola para nenas desfavorecidas, co nome de Enseñanza Caritativa de Nuestra Señora de los Dolores. Obra
Xosefa de Xovellanos é coñecida principalmente pola súa poesía, escrita en boa medida en lingua asturiana. Xosé Caveda y Nava (1796-1882) publicou unha escolma dos seus poemas co título de Colección de poesías en dialecto asturiano, antoloxía reeditada e aumentada en 1887 por Fermín Canella. Esta publicación incluía, entre outros poemas, os textos Descripción de les funciones con que la villa de Xixón celebró'l nomamientu del Excmo. Sr. D. Gaspar de Xovellanos pal ministeriu de Gracia y Xusticia, Descripción de les funciones con que la ciudá d'Uviéu celebró la coronación de Carlos IV e A les fiestes que se prepararon n'Uviéu pa la coronación de Carlos IV. Legado
Na súa honra creouse en 1980 o Premio Xosefa Xovellanos de novela.
Xosué

Xosué, Joshua ou Yehoshua (hebreo: יְהוֹשֻׁעַ, israelí: Yəhoshúa, Yehōšua, lit. : Iavé é salvación) foi un xefe israelita que sucedeu a Moisés. A súa historia é narrada na Biblia, en concreto no Libro do Éxodo, no Libro dos Números, e máis no Libro de Xosué, segundo os cales foi escollido por Iavé para suceder a Moisés como líder dos israelitas durante a conquista de Canaán. Conquistou a maior parte do territorio da Terra Prometida e distribuíuno entre as Doce tribos de Israel.
O seu nome de nacemento, segundo o Libro dos Números, era Oseas (hebreo: הושע Hōšēa), pero foi cambiado polo seu predecesor e mestre, Moisés. O relato bíblico sitúase cronoloxicamente arredor do 1230–1210 a. C. .
É venerado polo Xudaísmo, o Cristianismo e o Islam. Traxectoria
Segundo a tradición bíblica, Xosué pertencía á tribo de Efraím e foi un dos doce espías enviados por Moisés para explorar Canaán. Tras a morte deste, recibiu de Deus o encargo de guiar o pobo e levar a cabo a conquista, incluída a célebre caída das murallas de Xericó. Na tradición xudía e cristiá é considerado un profeta e un exemplo de fidelidade á lei mosaica. No cristianismo, a súa figura tamén é interpretada como un precedente simbólico de Xesús de Nazaret, dado que comparten a mesma etimoloxía do nome (Yehoshua/Yeshuá).
A súa memoria é celebrada en distintas tradicións relixiosas, e o Libro de Xosué constitúe a primeira parte da chamada Historia Deuteronomista dentro do Antigo Testamento. Cultura contemporánea
No ámbito cultural moderno, o nome aparece en obras de arte, literatura e mesmo na música contemporánea. A Joshua tree (Yucca brevifolia) é unha especie de iuca arbórea do deserto de Mojave, nos Estados Unidos, bautizada polos colonos mormóns en referencia bíblica a Xosué, e deu nome ao disco The Joshua Tree da banda irlandesa U2, que emprega a referencia de forma simbólica.
Xosé Agrelo Hermo

Xosé Agrelo Hermo, máis coñecido como Pepe Agrelo, nado en Barro (Noia) o 10 de abril de 1937 e finado en Santiago de Compostela o 21 de novembro de 2006, foi un escritor galego. Traxectoria
Aos dez anos marcha para o Seminario de Santiago, e aos vinte e un, a punto de facerse sacerdote, abandona e marcha a Madrid. Desempeña diversos traballos e regresa a Noia, para facerse mestre. Impartiu aulas en Boiro, Outes, Torea, Esteiro e no IES As Insuas de Muros, onde foi director.
O seu afán de dinamización cultural e a súa vocación teatral levárono ao teatro escolar e afeccionado. Fundou e dirixiu os grupos teatrais: Talía de Noia (1962-66), Candea de Noia (1973-80), Agrocovo Teatro Infantil (1975-98), Xestruxo de Esteiro (1982-86) e O Xeito de Esteiro (2004).
Foi redactor xefe da revista Barbanza (1988-90), director de A Motora (1993), do comité de redacción da revista Alameda e director de publicacións da Editorial Toxosoutos.
Foi candidato ao Senado polo BN-PG en 1977 e ao Congreso en 1979, e concelleiro en Muros polo BNG de 1979 a 1987.
Está soterrado en Santa Cristina de Barro (Noia), a súa vila natal. Obras
Narrativa
O espantapaxaros, 1972.
Teatro
O mestre, 1989.
Metá e metá, 1989.
Noite de lobos, 1989, escrito en 1975.
Ensaio
O xogo dramático (de, con, por, para nenos), 1990.
A freguesía de Santa Cristina de Barro, 1996.
Avilés de Taramancos, 2002.
Derrota e singraduras do Joaquín Vieta, 2005.
Literatura infanto-xuvenil
Os sete coitelos, 1994, Toxosoutos.
Rumbo ao Maluco, 2003.
Obras colectivas
Noia. Porto de Compostela, 2002. Banda deseñada. Foi traducida ao castelán. Premios
Concurso de redacción en lingua galega do Facho no 1970, por Noia.
1º Premio do Concurso nacional de contos infantís O Facho no 1971, por O espantallo.
Xosé Antón Castro

Non confundir con Antón Castro (Arteixo, 1959), xornalista e escritor. Xosé Antón Castro Fernández, nado en Muxía o 10 de abril de 1953, é un historiador e crítico de arte galego. Traxectoria
Licenciado en Historia da Arte e Arqueoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela e doutor en Arte pola Universidade Complutense de Madrid. Ampliou os seus coñecementos de arte contemporánea no MOMA e no Metropolitan Museum of Art de Nova York. Foi director da sección de Artes Plásticas da Dirección Xeral de Cultura da Xunta, organizador da Bienal de Arte de Pontevedra e conservador do CGAC. Foi profesor no Liceo Internacional de París e na Universidade de Vigo. Obras
Colmeiro desde Colmeiro, 1987.
A arte galega dos 80. [cando? ]
Arte y nacionalismo. La vanguardia gallega 1925-1936, 1992.
Freixanes, 1992.
Manuel Colmeiro. Monografías da Arte Galega, Galaxia, 1994, ISBN 84-7154-924-7.
As mazás de Yoko Ono, 1995.
Laxeiro, a invención dun mundo, 1997.
Enredos críticos. Travesuras de un arte de fin de siglo, 2000.
Valle; Carballo-Calero; Sobrino; Castro (2005). A arte galega na Colección Caixanova (en castelán). Faro de Vigo. VG-914/05.
Conversas
Colmeiro por si mesmo, 2015, Xerais.
Xosé Cobas

Xosé Cobas Gómez, nado en Logrosa en 1953, é un ilustrador galego. Traxectoria
Expuxo por vez primeira en 1977, na cidade da Coruña. A partir de 1980 compaxinou a pintura co deseño gráfico e maila ilustración, e dende 1988 centra a súa actividade de ilustrador na literatura infantil e xuvenil. Ten traballado canda autores de prestixio tal que os galegos Juan Farias, Xabier P. DoCampo ou Fina Casalderrey (todos tres contan co Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil que outorga o Estado español). Así mesmo, os seus traballos están espallados por diversas editoriais: Grupo Anaya, Galaxia, Edicións Xerais de Galicia, Edelvives etc.
Ten impulsado tamén a revista de banda deseñada Golfiño, canda o chairego Xabier P. DoCampo, e é un claro defensor e promotor da lingua galega, do cal da boa proba a súa pertenza á plataforma cívica ProLingua. Ilustra periodicamente dende 1981 para o xornal La Voz de Galicia.
Dende 1991 traballa como deseñador gráfico para a Deputación da Coruña. Premios e distincións
Foi galardoado co premio Lecturas ao ilustrador máis votado polos lectores das bibliotecas de Galicia entre toda a produción editorial do ano 2003. Posúe tamén o premio FETEN ao mellor libro de teatro xuvenil ilustrado en España (ano 2002) e o premio Gourmand World Cookbook Awards (2004) ao mellor libro do mundo de literatura gastronómica en castelán.
2022: Homenaxeado no Salón do Libro de Pontevedra.
Xosé Cora

Xosé Cora Rodríguez, nado no Porto do Barqueiro (Mañón) en 1922 e finado na Coruña o 28 de febreiro de 2008, foi un xurista galego, primeiro Valedor do Pobo. Traxectoria
Ingresou na carreira xudicial en 1950. O seu primeiro destino foi o xulgado de primeira instancia e instrución de San Vicente de la Barquera, e despois xa en Galicia ocupou praza nos xulgados de Corcubión, Quiroga e Sarria. Ascendeu a maxistrado en 1961 con destino na Audiencia Provincial de Badaxoz, e volveu ao ano seguinte a Galicia como maxistrado xuíz en Ourense.
No ano 63 foi designado xuíz instrutor do caso do metílico, un envelenamento masivo pola produción de alcol de consumo humano elaborado a base de alcol metílico e que provocou 51 falecidos en España. En 1983, José Cora incorporouse como maxistrado na Audiencia Provincial de Ourense, e en xullo de 1983 foi designado presidente da Audiencia Territorial da Coruña. Posteriormente foi o primeiro presidente do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, durante un ano escaso, entre marzo de 1989 e maio de 1990, cando se xubilou como xuíz. Durante eses meses, a súa angueira principal foi aplicar a Lei de demarcación de Galicia para desenvolver o sistema xudicial galego.
Xosé de Cora foi nomeado Valedor do Pobo en 1990, o primeiro da historia da institución. Foi o encargado de poñela en funcionamento e dotala de práctica de traballo, e foi renovado no seu posto en 1995 polo consenso do Parlamento. Estivo no cargo ata febreiro de 2002, 20 meses máis do que lle correspondía, por falta de acordo das forzas políticas galegas no nomeamento dun substituto.
Xosé Díaz Arias de Castro

Xosé Luís Díaz Arias de Castro, ou simplemente Xosé Díaz Arias, nado na Coruña o 5 de xuño de 1949, é un deseñador gráfico, pintor e empresario galego. Traxectoria
Fillo de Isaac Díaz Pardo e Carmen Arias de Castro. Formouse na Universidade de Santiago de Compostela en Filosofía e Letras. Deseñador, pintor, comisario, con obras seleccionadas para exposición en Madrid, Londres e Nova York. Fundador de Imago Mundi Diseño, BCD Asociados, Grupo ReVisión Deseño, empresas especializada en deseño editorial, identidade corporativa e espazos expositivos. Académico de número da sección de Artes da Imaxe na Real Academia Galega de Belas Artes. En 1996, como testamenteiro da viúva de Luis Seoane, impulsou a Fundación Luis Seoane, da que é patrono vitalicio e vicepresidente do seu padroado. Administrador do Laboratorio de Formas de Galicia. Publicacións (lista parcial)
Arte, deseño, industria: o Laboratorio de Formas de Galicia.
As liñas da conciencia: Castelao ilustrador e deseñador.
La memoria de Pepe Martínez, el olvidado editor de Ruedo Ibérico.
Luís Seoane: a forxa da modernidade.
Xosé Ibáñez Fernández

José Ibáñez Fernández, tamén coñecido como Xosé Ibáñez Fernández, nado en Monforte de Lemos en 1900 ou 1901 e finado en Madrid o 4 de decembro de 1966, foi un folclorista, musicólogo e escritor galego. Da súa autoría foi a primeira obra de teatro representada en galego na posguerra. Traxectoria
Ingresou na ferroviaria Compañía del Norte e foi Xefe de Sección Comercial de RENFE. Foi folclorista e musicólogo. Colaborou en El Progreso, asinando os seus artigos como Xan da Fouce. Obra
Viaxe perdido, 1949. Teatro, monólogo.
Diccionario galego da rima e galego-castelán, 1950. O primeiro dicionario específico galego. Publicado en 2013 en facsímile por Edicións do Cerne.
La tragedia de un empleo, 1954. Ensaio ferroviario.
O Borio, 1961. Teatro, comedia en tres actos.
Chacuecadas, 1961. Contén 4 pezas: Morto e vivo (monólogo), Catro ladrós honrados (comedia en dous actos), Badaladas (comedia nun acto estreada en 1949) e O velorio (comedia en dous actos).
Andrómenas, 1961. Contén 5 pezas: A birisca (sainete nun acto), Lucifer (monólogo), O esmoleiro (sainete lírico en dous actos), Estudante fracasado (monólogo) e O cabo Catuxo (monólogo).
Xosé Luís Blanco Campaña

Xosé Luís Blanco Campaña, nado en Camariñas o 14 de marzo de 1948, é un xornalista, escritor, locutor de radio, presentador de televisión e compositor galego. Traxectoria
Estudou Dereito e é licenciado en Ciencias da Información pola Universidade Autónoma de Barcelona. Iniciouse en EAJ-1 Ràdio Barcelona. Foi reporteiro da revista Lecturas. Traballou en Radio Peninsular e en Radio Nacional de España en Barcelona e na Coruña. Participou na fundación de Mundo Diario. Foi director de RNE en Santiago de Compostela, fundador e director da RTVG en 1985, director xerente de Televisión de Galicia e director do centro territorial de Televisión Española en Galicia. Tivo unha sección diaria en El Correo Gallego. Foi membro da SGAE e é cabaleiro da Enxebre Orde da Vieira.
Na TVG presentou Ruada, Con música propia e A noite en Blanco.
É compositor de máis dun cento de cancións en lingua galega, para artistas como Ana Kiro, Sito Mariño ou Petapouco e foi asesor de música popular da Enciclopedia Galega Universal. Obra escrita
Camariñas, terra de palilleiras, 1991, Edicións Xerais de Galicia.
Cento cartorce cancións galegas, 1992, n. º 67 da Biblioteca 114, El Correo Gallego.
Radio e prensa na Galicia exterior, 1995, Xunta de Galicia.
Historia da radio en Galicia, 1999, Edicións Lea.
Manuel Fraga Iribarne, profesor, político, estadista, redactor da Constitución Española, presidente da Xunta de Galicia, 2001, Ir Indo.
Introdución á canción galega, 2004, Xunta de Galicia. Recoñecementos
Entre outros, recibiu os seguintes recoñecementos: Premio Ondas, 1990.
Premio da Crítica Galicia, 1991.
Antena de Oro.
Premio Galicia de Comunicación, 2000.
Xosé Luís Fontenla Méndez

Xosé Luís Fontenla Méndez, nado en 1915 e finado en Pontevedra o 14 de decembro 1998, foi un mestre e político galego Traxectoria
Fillo de Antonio Fontenla Romero. Foi alumno da Escola Normal de Pontevedra. Colaborou coa Sección de Psicoloxía do Seminario de Estudos Galegos dirixida por Antón Iglesias Vilarelle. Pertenceu a Labor Gallega de Pontevedra. Participou en maio de 1934 na primeira Asemblea da Federación de Mocedades Galeguistas, nela resultou elixido para a Secretaría Executiva.
Foi mestre en Arbo. Despois da guerra tivo a intención de volver publicar a revista Logos con Iglesias Vilarelle, pero as autoridades franquistas esixíanlles unha declaración de adhesión ao Movimiento e decidiron non continuar co proxecto. Foi axente de seguros na provincia de Pontevedra.
Participou na Asemblea de constitución da editorial Galaxia, celebrada en Santiago de Compostela o 25 de xullo de 1950. Realizou a primeira versión ao galego dos Evanxeos en La Noche e traduciu o Ordinario da Misa ao galego. Foi un dos fundadores do Ateneo de Pontevedra e do Cine Club de Pontevedra.
Finou en Pontevedra con 83 anos. Vida persoal
Casou con Rosa Rodríguez Pérez e foi pai de José Luís Fontenla Rodrigues.
Xosé María Castaño Priegue

José María Castaño Priegue, nado en Padrón o 27 de xuño de 1912 e finado na Coruña en abril de 1993, foi un mestre, avogado e político galego. Traxectoria
Veciño de Pontecesures. Mestre en Vilagarcía de Arousa dende 1933, aprobou as oposicións ese ano, e ao ano seguinte foi nomeado mestre titular da escola nº 2 de Vilagarcía, e despois foi mestre de Vilaxoán. Militante socialista, participou nas reunións da Federación Provincial representando á agrupación de Vilagarcía. Poeta, colaborou en Nós onde publicou o poema "A barca". Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi depurado, sendo separado definitivamente do servizo en 1941. Despois foi mestre no Colexio León XIII. Foi nomeado xuíz de distrito de Betanzos en 1981, xubilándose ao ano seguinte. Finou na Coruña en abril de 1993.
Xosé Pena Pena

Xosé Pena Pena, nado o 19 de outubro de 1902, foi un profesor e escritor galego. Traxectoria
Mestre nacional e licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi socio fundador e numerario do Seminario de Estudos Galegos, realizou o seu ingreso o 9 de febreiro de 1924 co traballo "A ponte de Vidán", que foi publicado o ano seguinte na revista Nós. Alistado no Rexemento de Infantaría de Zaragoza número 12, foi ascendido sarxento en outubro de 1924, e a suboficial en abril de 1925. Foi elixido secretario do Colexio oficial de doutores e licenciados en Ciencias e Letras do distrito universitario de Santiago de Compostela, en xaneiro de 1927.
Foi profesor axudante da Universidade de Santiago de Compostela, profesor do Instituto de Ribadeo e catedrático de Xeografía e Historia do Instituto de Elx. Coa derrota da República foi depurado, sendo suspendido de emprego e soldo por un ano, con traslado forzoso fóra da provincia, prohibición de solicitar cargos vacantes durante cinco anos e inhabilitación para o exercicio de cargos directivos e de confianza en institucións culturais e de ensinanza.
Xosé Ramón Vázquez Sandes

Xosé Ramón Vázquez Sandes, nado en Santa María de Neda o 1 de setembro de 1929 e finado o 7 de outubro de 2016, foi un xuíz galego e Valedor do Pobo entre 2002 e 2007. Traxectoria
Ingresou na carreira xudicial no ano 1956 e o seu primeiro destino foi o xulgado de primeira instancia de Sepúlveda (Segovia). Despois trasladouse a Salas de los Infantes (Burgos) e logo a Noia. Ascendeu a maxistrado no ano 1970 e foi destinado durante dous anos no xulgado de primeira instancia e instrución 2 de Badaxoz e a continuación incorporouse como maxistrado, a petición propia, á Audiencia Provincial de Pontevedra.
En 1985 foi nomeado presidente da Audiencia Provincial de Salamanca, cargo que ocupou ata 1990, cando foi nomeado presidente do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG).
Xubilouse o 1 de setembro de 1999, ao cumprir os regulamentarios 70 anos, e durante os meses seguintes exerceu como maxistrado emérito do Tribunal Supremo.
O 19 de febreiro de 2002 foi nomeado Valedor do Pobo polo Parlamento de Galicia, cargo do que tomou posesión o 1 de marzo dese mesmo ano. Rematoulle o mandato en marzo de 2006, pero tivo que seguir en funcións durante máis dun ano pola falta dun consenso político na súa substitución, ata xullo de 2007. Vida persoal
Estivo casado con María Carmen Cueto Álvarez-Santullano e tivo catro fillos. Ordes e condecoracións
Medalla Castelao
Cruz Distinguida de 1ª Clase e Cruz de Honra de San Raimundo de Peñafort
Cruz do Mérito Policial
Gran Cruz do Mérito Miliar.
Xosé Robles Pazos

Xosé Robles Pazos, nado en Santiago de Compostela en 1897 e finado en 1937, foi un profesor, tradutor, e activista de esquerdas galego. Traxectoria
Naceu en Compostela nunha familia aristócrata. Criouse en Madrid, onde o seu pai, que foi tradutor ocasional de poesía galega, traballaba como arquiveiro. Estivo na Institución Libre de Enseñanza. Coñeceu a John Dos Passos por casualidade durante unha viaxe a Toledo e introduciuno no ambiente intelectual de Madrid. Animado por Dos Passos postulouse como candidato a profesor na Johns Hopkins University e foi aceptado. Trasladouse a Baltimore en 1920 coa súa muller, Márgara Villegas e o seu fillo. Converteuse en amigo de Dos Passos, tamén militante radical de esquerdas, e no seu tradutor ao castelán. Aínda na actualidade está vixente a súa tradución de Manhattan Transfer. Tamén traduciu algunhas obras de Sinclair Lewis.
Cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 Xosé Robles estaba de vacacións en España. Apoiou a causa republicana, traballando de tradutor para o Ministerio da Guerra. Coñecedor da lingua rusa, foi nomeado tenente coronel polo Goberno e asignado como tradutor e colaborador do xeneral Vladimir Gorev. Pero a súa visión independente levouno a un conflito cos axentes da Unión Soviética, que estaban a conseguir cada vez máis poder no goberno e na zona republicana.
A comezos de 1937 Xosé Robles desapareceu. O xornalista estadounidense de esquerdas Josephine Herbst, nunha visita á fronte de guerra, descubriu que fora arrestado e fusilado por ser un espía das tropas franquistas, e deu esta información a Ernest Hemingway e Dos Passos, que estaban en Madrid. As circunstancias exactas da súa morte nunca foron clarificadas, poñéndose en dúbida o cargo de ser espía das tropas fascistas. Pola contra, suxeriuse que foi matado por axentes da NKVD (liderados por Alexander Orlov), xunto a outros militantes de esquerda como Andreu Nin.
A morte de Xosé Robles provocou a ruptura da amizade entre Hemingway e Dos Passos. Hemingway xustificou a morte, como necesaria en tempos de guerra, mentres que Dos Passos, conmocionado pola morte do seu amigo, rompeu o seu compromiso coa esquerda e comezou a súa deriva cara á dereita.
Xosé Robles era irmán de Ramón Robles Pazos, militar franquista, que chegou a tenente xeneral.