Historia Turpini

A Historia Caroli Magni (historia de Carlomagno), tamén coñecida como Historia Karoli Magni et Rotholandi (historia de Carlomagno e Roldán) ou a Historia Turpini (historia de Turpín), é unha crónica en latín do século XII. Consiste nun conxunto de lendas sobre as campañas de Carlomagno na Península Ibérica. A crónica afirma que foi escrita polo contemporáneo Turpín, arcebispo de Reims, pero considérase unha falsificación medieval. A obra foi moi popular e serviu como fonte principal de material sobre Carlomagno en crónicas, ficción e iconografía en toda a Europa medieval. Nas vidreiras da catedral de Chartres aparecen algúns dos milagres da crónica, como as lanzas que se converten en flores e a morte de Ferracutus. Orixes
A Historia Caroli Magni presentouse como auténtica usando o nome do Papa Calisto II, que xa estaba morto, cando o pseudo-Turpín escribiu a súa Historia (isto non o faría antes de 1130). Non obstante, non se basea en fontes históricas senón na tradición do cantar de xesta, en particular a La Chanson de Roland (O cantar de Roldán). A súa popularidade parece datar de finais do século XII, período no que se comezaron a escribir versións desta épica. Gaston Paris, que fixo un estudo especial da Historia, considera que os cinco primeiros capítulos foron escritos por un monxe de Compostela no século XI e o resto por un monxe de Vienne entre 1109 e 1119, pero isto é moi discutido. Non se deron probas concluíntes sobre as súas orixes reais. Trama
A crónica relata os seguintes incidentes:
Á petición de Santiago, que se lle aparece en soños, Carlomagno embárcase en catro guerras para arrebatar Hispania aos sarracenos. Na primeira guerra leva o seu exército a Santiago de Compostela e conquista toda Hispania. Prodúcese unha segunda guerra para loitar contra o rei africano Agolante que, brevemente, reconquista o país. Durante esta guerra, ocorren varios milagres, incluíndo flores que brotan das lanzas dos cabaleiros. Unha terceira guerra ten Agolante invadindo o suroeste de Francia e asediando a cidade de Agen, pero vese obrigado a retirarse a Pamplona. Na cuarta guerra, o grande exército de Carlomagno asedia Pamplona. Despois da morte de Agolante, as tropas de Carlomagno perseguen aos sarracenos por Hispania.
Nunha historia inspirada en David e Goliat, Roldán loita contra o xigante sarraceno Ferraguto, que ten a cidade de Nájera. Pelexan durante dous días, tomando treguas para descansar pola noite, pero durante a segunda noite o cortés Roldán coloca unha pedra debaixo da cabeza do xigante como almofada, e ao espertar o xigante revélalle a Roldán que só é vulnerable nun lugar: o seu embigo. Na batalla posterior, a espada de Roldán atopa o lugar e o xigante morre.
Unha vez vencidos os últimos dirixentes sarracenos, Carlomagno inviste en Santiago de Compostela outorgándolle considerables poderes e comeza o regreso a Francia. A crónica conta entón o material do Cantar de Roldán: na batalla de Roncesvales, a retagarda de Carlomagno, que inclúe a Roldán, é emboscada polas tropas dos irmáns Marsilio e Baligant, defensores de Zaragoza, que compraron a axuda do traidor Ganelón. Roldán mata a Marsilio, pero queda ferido de morte e toca o corno para atraer o exército de Carlomagno. Despois de derrotar aos sarracenos, Carlomagno supervisa o xuízo e a execución de Ganelón, e os corpos dos heroes son traídos de volta a Francia. Carlomagno inviste na basílica de Saint-Denis con considerables prerrogativas e morre.
A crónica remata con varios apéndices, incluíndo o suposto descubrimento da tumba de Turpín polo papa Calisto II e a chamada de Calisto á cruzada. Publicación
Manuscritos e traducións medievais
A Historia Caroli Magni tivo un grande éxito en toda Europa. Existen 158 manuscritos latinos e máis de 50 vernáculos da historia. É o Libro IV ( Historia Turpini ) do Códice Calixtino, o manuscrito máis antigo coñecido do texto.
A popularidade da obra está testemuñada polo feito de que hai polo menos nove traducións francesas da Historia que datan do século XIII aproximadamente da mesma época, todas do norte de Francia.
Hai unha adaptación en galés, que data do século XIV, e atopada no Libro Vermello de Hergest e noutros manuscritos antigos, onde aparece xunto coas traducións de O cantar de Roldán e o Romance de Otinel.
Edicións impresas e traducións modernas
A Historia foi impresa por primeira vez en 1566 en Frankfurt; quizais a mellor edición sexa a editada por Ferdinand Castets como Turpini historia Karoli magni et Rotholandi (París, 1880). Foi traducido moitas veces ao francés e tamén ao alemán, danés e inglés. Recepción
Influencia
Algúns cronistas medievais utilizaron material da Historia Caroli Magni con total fe para discutir as guerras na Península. A obra foi utilizada polos autores das Grandes Chroniques de France (séculos XIII - XV), unha ampla recompilación de material histórico.
Unha adaptación da historia de pseudo-Turpín que inclúe a escena con Ferraguto e o seu duelo mortal con Orlando (Roldán) ocorre na épica anónima franco-veneciana L'Entrée d'Espagne (ca. 1320; pénsase que o autor é de Padua). O material tamén aparece na épica italiana do século XIV La Spagna (atribuída ao florentino Sostegno di Zanobi e probablemente composta entre 1350 e 1360).
La Conqueste du grand roy Charlemagne des Espagnes et les vaillances des douze pairs de France, et aussi celles de Fierabras, de Jean Bagnyon, inclúe material da Historia Caroli Magni, probablemente a través de Speculum Historiale de Vicente de Beauvais. Esta obra tivo éxito en Europa e foi adaptada ao castelán, portugués, alemán e inglés.
Matteo Maria Boiardo en Orlando Innamorato menciona frecuentemente a Turpín, ás veces como fonte, ás veces afirmando encher a historia que Turpín omite. Por exemplo: "Poucas persoas coñecen esta historia xa que o seu narrador -- Turpín -- a mantivo agochada. Quizais temese que o seu relato lle parecese unha falta de respecto ao conde".
Interpretacións modernas
O texto é considerado pola crítica, en parte, como unha obra de promoción do Camiño de Santiago (moitos dos xacementos citados no texto están no camiño de peregrinación a Santiago de Compostela) e da Reconquista. A obra tamén pinta aos cabaleiros da tradición dos cantares de xesta como piadosos modelos cruzados.