Agarrados

Os agarrados son bailes de divertimento, efectuados en parella, nos que os bailadores manteñen contacto físico entre eles. Orixe
A finais do século XVIII, a consecuencia das mudanzas sociais propiciadas pola Revolución Francesa, os ríxidos bailes soltos das cortes europeas comezaron a ser abandonados. Apareceron entón outros bailes de raíz popular, con estruturas máis sinxelas, cuxa característica principal era ser realizados por parellas entrelazadas. Malia ao inicial rexeitamento da nobreza, a causa da súa humilde orixe, e do clero, que vía neles un relaxamento da moralidade cristiá, os bailes agarrados impuxéronse plenamente ao longo do século XIX sendo difundidos por toda Europa. Introdución en Galiza
Os agarrados introducíronse en Galiza mediante os movementos de poboación (segas en Castela, servizo militar, emigración), e pola imitación dos estamentos sociais máis elevados das tendencias europeas. Paralelamente a súa chegada, produciuse tamén a de novos instrumentos musicais (saxofóns, clarinetes, acordeóns) e novas agrupacións de músicos (charangas, bandas de música). Estas influencias foráneas modificaron definitivamente as festas populares galegas, onde foron substituíndo progresivamente aos bailes soltos e á tradicional figura do gaiteiro acompañado polo tambor.
Este proceso atopou a resistencia dos defensores da "pureza" da tradición galega, cóntase que Perfecto Feijoo, fundador de Aires da Terra, chegou a abandonar indignado unha romaría ao ver á xente bailar unha mazurca. Malia isto, a introdución dos novos bailes foi imparábel, nos seráns e foliadas tradicionais cada rolda de bailes encadeados (festa) levaba primeiro dous bailes soltos (muiñeira e xota) e despois varios agarrados. Creáronse tamén xogos con baile solto que incluían partes de agarrado, de xeito que aos poucos os bailes fóronse adaptando ao xeito do país dando lugar a variantes mesturadas propiamente galegas. Os agarrados atoparon tamén a oposición da igrexa católica, que vía neles unha incitación á luxuria. A comezos do século XX os cregos chegaban a negar a confesión aos fregueses que bailaban o valse ou a polca. A oposición clerical intensificouse após a guerra civil española, coa toma do poder polo franquismo, precisamente cando da man da radio se intensificou a difusión dos bailes "pecaminosos". Naquel tempo, os seráns das aldeas foron prohibidos de facto, e mesmo un cardeal primado, Pedro Segura y Sáenz, chegou ao extremo de excomungar os boleros.
Tipos
Os agarrados galegos poden ser clasificados en dous grupos:
Importados: Valse: Orixinario de Austria e Alemaña, e un baile de compás ternario que non sufriu grandes adaptacións.
Polca (tamén chamada Danza): Orixinada en Bohemia, bailase nun compás binario e frecuentemente en formación circular de existiren varias parellas de bailadores.
Mazurca (denominada tamén "tres saltos"): Procedente de Mazovia (Polonia), é de compás ternario e bailase con dous pasos de marcha e un salto.
Pasodobre: Orixinado nas marchas militares españolas do século XVIII.
Rumba: Nada en Cuba, introduciuse na música galega co retorno da emigración á illa a comezos do século XX.
Evolucións galegas: Charrasquiño: Variante do valse que se acompaña coas pandeiretas. As cantareiras determinan as evolucións dos bailadores.
Chiqui-Chiqui: Variante rápida do pasodobre propia das comarcas do sur de Pontevedra.
Muiñeira corrida: Baile que mestura o pasodobre, parte principal da melodía ou canto, coa muiñeira, que se toca no retrouso a paso de "galope".
Esparabán: semellante á muiñeira corrida, cun desprazamento lateral nas partes de muiñeira.