proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Pementa de Guinea

Os chamados grans do paraíso son unha especia do oeste de África obtida da planta Aframomum melegueta. É picante ao padal, con sabor moi similar á pementa negra. Tamén se coñece como pementa de Guinea. Descrición
Planta da familia do xenxibre, cunha raíz en forma de rizoma, con talos foliares de non máis de 60 centímetros de lonxitude. As follas son compostas. As flores son violetas e saen directamente da raíz, máis ou menos solitarias. O froito é rubio, con multitude de sementes aromáticas pardas. Historia e usos
A pementa guineana é usada de modo corrente nas cociña da África Occidental e da África do Norte, para onde era exportada polas rotas das caravanas de camelos a través do Deserto do Sáhara, e de alí distribuída para Sicilia e Italia. Mencionada por Plinio o Vello como "pementa africana", foi esquecida en Europa até tornarse substituto da pementa negra en moda nos séculos XIV e XV, sobre todo no norte de Francia, unha das máis populosas rexións europeas da época.
En 1469, Afonso V, Rei de Portugal concedeu o monopolio do comercio do golfo de Guinea ao mercador lisboeta Fernão Gomes, incluíndo a exclusividade do comercio da pementa de Guinea, entón chamada "malagueta" - que lle foi concedido por 100. 000 reais anuais- en troco de explorar 100 leguas da costa de África por ano durante cinco anos. A pementa de Guinea era entón moi popular como substituto da valiosa pementa negra asiática.
Cando Cristovo Colón chegou ao Novo Mundo en 1492 e trouxo os primeiros exemplares de Capsicum frutescens, o picante da capsaicina espertou interese nos portugueses que había décadas que buscaban a rara pementa de Asia. O nome malagueta foi entón adoptado para esta nova "pementa".
O Ménagier de Paris recomenda os grans do paraíso para mellorar o viño que "cheira a vello". Pasado algún tempo, o seu uso decaeu, e ficou limitado á aromatización de cervexa e salchichas. No século XVIII a súa importación para a Gran Bretaña caeu debido a unha lei parlamentaria de Xurxo III de prohibir o seu uso no licor de malte, aqua vita e tónicos.
A pesar das súas cualidades, hoxe en día é case descoñecida fóra da África Occidental e do Norte, excepto polo seu uso nalgunhas cervexas. Propiedades
As sementes teñen moitas aplicacións no campo da medicina tradicional, contra problemas intestinais, arrefriados, dores musculares e de columna, tamén para curar feridas e matar parasitos da cavidade bucal. Posúen efectos afrodisíacos e quitan o sono. Sinonimia
Aframomum grana-paradisi (L. ) K. Schum.
Aframomum meleguetella K. Schum.
Alexis grandiflora (Sm. ) Salisb.
Alpinia grana-paradisi (L. ) Moon
Amomum elatum Salisb.
Amomum grana-paradisi L.
Amomum grandiflorum Sm.
Amomum melegueta Roscoe
Cardamomum grana-paradisi (L. ) Kuntze
Cardamomum grandiflorum (Sm. ) Kuntze
Torymenes officinalis Salisb.
Pemento (condimento)

Para o froito véxase pemento O pemento é un condimento en po de cor vermella e sabor característico obtido a partir do secado e moedura de certas clases de pementos vermellos. É parte fundamental de certos pratos típicos galegos, como o chourizo ou o polbo á feira. Algunhas cociñas do mundo emprégano abundantemente, de maneira que a súa comida é moi coñecida polo emprego deste ingrediente, como é o caso da cociña húngara. Variedades
Existen tres variedades importantes: Pemento doce: que, como o seu nome indica, ten un sabor característico mais non é picante.
Pemento picante: que pica en maior o menor grao.
Pemento agridoce: obtense da mestura dos dous anteriores.
Segundo a materia prima, o pemento adquire ademais diversas propiedades. Por exemplo, para a elaboración de chourizos, é imprescindíbel que o pemento ademais teña cualidades de conservante para evitar a súa degradación.
As dúas variedades de pemento máis coñecidas en España proceden da Comarca de la Vera, en Cáceres, introducido desde o século XVI polos monxes Xerónimos procedentes do Mosteiro de Yuste, e o pimentón de Murcia, tamén introducido por monxes Xerónimos do Mosteiro de La Ñora (Murcia), nos arredores de Espinardo, procedente de pementos rubios da variedade "bola", as dúas únicas variedades españolas que contan con denominación de orixe.
O pemento de La Vera (Cáceres), distínguese das variedades doutros países e do de Murcia polo característico aroma afumado que desprende, debido ao proceso de secado mediante fume de madeira de carballo nos meses de outubro e novembro. En España acostúmase encontrar facilmente o pemento en supermercados ou tendas de ultramarinos. Adóitase comercializar en latas metálicas cun tapón de peche hermético adecuado para conservar o seu aroma e preservar da humidade. Usos
Un dos principais usos na cociña española é a elaboración de conservas, principalmente embutidos; tales como as sobrasadas, as chistorras, os chourizos (algúns deles procedentes da matanza folclórica do porco), o lombo adubado ou o morcón; e escabeches, tipicamente os mexillóns pero tamén polo, sardiñas, cabala etc. Tamén se emprega igualmente na cociña diaria como condimento ou decoración dalgúns pratos, como o polbo á feira, os pinchos morunos, as patatas meneás etc. un dos primeiros usos é como simple colorante alimentario, pode desta forma adubar unhas olivas á madrileña, ou os garavanzos do cocido madrileño etc. nalgúns casos proporciona un aroma afumado. Emprégase na elaboración de salsas como o mojo picón, mesturado con aceite nos mexillóns galegos. A elaboración de escabeches, a saborización de sopas (sopa de allo). Emprégase en arroces, engádese ás migas.
Na cociña do norte de África utilízase por exemplo para decorar o puré de garavanzos ou de berenxena. Na cociña húngara é moi coñecido o emprego abundante en varios pratos, entre eles o famoso gulash¡¡. Na cociña portuguesa o colorau emprégase en pratos con arroz.
Pena Grande, Pol

Pena Grande é unha elevación montañosa pertencente ó leste do concello lucense de Pol, a 935 metros de altitude.
O seu cume está composto por tres rochas dunha considerable altitude, das que recibe o nome.
Pena Trevinca Norte

Pena Trevinca Norte é unha montaña galega localizada na serra do Eixo, en Ourense, cunha altitude de 2. 041 metros. [Cómpre referencia] Non debe confundirse con Pena Trevinca (2. 127 m. ), altura máxima de Galicia.
Pena do Souto, O Navallo, Riós

Pena do Souto (á espera da oficialización da forma A Pena do Souto) é un lugar da parroquia do Navallo, do concello ourensán de Riós, na comarca de Verín. Segundo o IGE, en 2023 tiña 16 habitantes (8 homes e 8 mulleres).
Penacova, Portugal

Penacova é unha vila portuguesa no distrito de Coímbra, rexión Centro e subrexión do Baixo Mondego, co cerca de 3. 200 habitantes.
É sede dun municipio que abarca unha superficie de 216, 73 km², e ten unha poboación de 15. 251 habitantes (2011),
O municipio está subdividido en 8 freguesías: Carvalho
Figueira de Lorvão
Friúmes e Paradela da Cortiça
Oliveira do Mondego e Travanca do Mondego
Lorvão
Penacova
São Pedro de Alva e São Paio do Mondego
Sazes do Lorvão O municipio está limitado ao norte polos municipios de Mortágua e Santa Comba Dão (Distrito de Viseu), ao leste por Tábua, ao sueste por Arganil, ao sur por Vila Nova de Poiares, ao oeste por Coímbra e ao noroeste por Mealhada (Distrito de Aveiro).
O concello conta con tres localidades con estatuto de vila: Penacova, Lorvão e São Pedro de Alva.
Penacova pertence ao bispado e distrito administrativo de Coímbra.
Os habitantes de Penacova denomínanse penacovenses.
O 17 de xullo, día do nacemento do Presidente da República António José de Almeida, é a festa local de Penacova. E a súa padroa é Nosa Señora da Asunción.
Penacova tamén é coñecida como a capital da lamprea.
Penaeus monodon

A gamba xigante ou camarón tigre xigante (Penaeus monodon) é unha especie de crustáceo decápodo mariño da familia dos peneidos, amplamente criado en acuicultura para a alimentación, e unha das coñecidas en castelán nos supermercados como langostino tigre ou langostino jumbo.
Máis de 900000 t deste crustáceo consómense cada ano, dous terzos das cales proveñen da acuicultura, principalmente do sueste asiático. Taxonomía
A especie Penaeus monodon foi descrita por primeira vez por Johan Christian Fabricius en 1798. Porén, este nome foi esquecido durante moito tempo, até 1949, cando Lipke Holthuis aclarou que especies se refería.
Holthuis tamén demostrou que P. monodon era a especie tipo do xénero Penaeus. Características
Ambos os sexos alcanzan uns 36 cm de lonxitude, e as femias poden alcanzar un peso de 650 g, polo que é o lagostino máis grande do mundo. Distribución
A súa área de distribución natural é a rexión Indo-Pacífica, desde as costas orientais de África e Arabia, até o sueste asiático e o mar do Xapón. Tamén pode acharse en Australia, e un pequeno número de espécimes colonizou o mar Mediterráneo vía canal de Suez.
Ademais algunhas poboacións invadiron as costas de Hawai e o océano Atlántico, nas costas dos Estados Unidos (Florida, Xeorxia e Carolina do Sur). Nome galego
Lahuerta e Vázquez, no seu Vocabulario multilingüe propoñen como nome galego para esta especie o de gamba tigre jumbo, co sinónimo gamba xigante. Acuicultura
Penaeus monodon é especie de lagostino máis amplamente cultivada no mundo, aínda que pouco a pouco está perdendo terreo fronte a Litopenaeus vannamei.
En 2009 producíronse un total de 770000 t, que alcanzaron un valor no mercado de 3. 650. 000. 000 dólares.
Enfermidades nos cultivos
As condicións de promiscuidade e de hixiene da cría industrial facilitan o contaxio viral.
Desde os anos 1990 tratouse de comprender a xenética destes virus, para poder reprimilos.
Foron identificados cinco virus principais como causa de mortalidades importantes nos cultivos do sueste asiático.
Así, a produción taiwanesa, despois de ter un espectacular aumento (pasando de 270 t en 1976 a 95000 t en 1987), caeu a 30000 t en razón da importante mortalidade nos cultivos a finais dos anos 1980. Desde entón, os acuicultores taiwaneses non lograron alcanzar a mesma produtividade.
Mortalidades en masa de orixe viral tamén se produciron en países moi avanzados tecnoloxicamente e tamén en materia de acuicultura.
Algúns destes virus son patóxenos bastante xeneralistas (afectan a outros peneidos, e tamén a moitas especies de moluscos). Outros parecen que afectan máis especificamente a esta especie. Consumo sustentábel
En 2010, Greenpeace engadiu a Penaeus monodon na súa lista vermella de mariscos —unha lista dos peixes, moluscos e crustáceos que comunmente se venden nos supermercados de todo o e que teñen un risco moi alto de seren orixinarios de pesca insustentábel.
As razóns esgrimidas por Greenpeace foron "a destrución de vastas áreas de mangleiros en varios países, exceso de pesca de individuos xuvenís salvaxes para a subministración de granxas de cultivo".
Pendant

Pendant é un termo empregado na bibliografía da arte, especialmente na expresión "forma pendant", para designar un par de pezas (de pinturas, esculturas ou mesmo de obras de arte decorativas, como reloxos ou candelabros) que están feitas expresamente para se mostraren xuntas nun espazo axeitado (por exemplo, flanqueando unha porta ou formando simetría nun cuarto ou sobre un aparador). Adoitan ter iguais dimensións e proporcións e referirse ao mesmo tema artístico.
Non se debe confundir o pendant co termo pinxante (traducible en inglés e francés como colgante ou pendente ).
En ocasións, se lles pide aos pintores como un encargo especial. Por exemplo, en 1887 M Knoedler & Co, da cidade de Nova York, encargou ao artista Jules Breton que pintara dúas obras: Le Matin e Le Soir. Neste caso concreto, pedíraselle a Breton que desenvolvera máis o personaxe principal que aparecía en A travers champs, obra exposta no Salon de 1887 Etimoloxía
O significado da palabra francesa pendant é tanto "pendurado"como "semellante" ou "igual"; mentres que a expresión être le pendant vén sendo "se-lo compañeiro de" ou "ser comparable con"; e a expresión faire pendant á significa "facer parella con". Retratos pendants
Os retratos emparellados (ou pendants) estiveron de moda a mediados do século XVIII en Rusia, mentres que en Europa occidental apareceran moito antes. Normalmente, representaban unha parella casada. Aínda que se podían facer antes da voda, os noivos adoitábanse retratar cando chegaban a unha idade madura. Os retratos na vellez eran menos comúns. En xeral, pintábaos o mesmo artista mais, ás veces, o segundo retrato era pintado por outro artista anos máis tarde. Os retratos pendants eran do mesmo tamaño e coincidían nas cores, no modelo, nas cores, fondo e outras características. Os modelos adoitan enfrontarse e os dous retratos colgaban xuntos.
Pendellos da feira de Agolada

Os pendellos da feira de Agolada, situados na vila de Agolada, son construcións de pedra do século XVIII empregadas polos feirantes para resgardarse, gardar as cabalarías ou gando, comer e facer as vendas e as compras.
Os pendellos foron declarados conxunto histórico-artístico en 1985, e en 1990 a Xunta de Galicia e o concello puxeron en marcha un proxecto para limpar e restaurar algúns deles.
A vila de Agolada era famosa pola súa tradicional feira do 12 de cada mes, e hoxe en día tamén pola feira de artesanía en xullo e a feira medieval en agosto. [Cómpre referencia]
Pendente (arquitectura)

* Para o elemento estrutural véxase Cuncha (estrutura).
Unha pendente, tamén chamada cuncha, é en arquitectura cada un dos elementos construtivos triangulares que resolve o encontro entre a base circular dunha cúpula e un espazo inferior cadrado. Ten unha superficie esférica triangular limitada por tres arcos de circunferencia.
Este recurso arquitectónico comezou a utilizarse en Bizancio no século VI. Un dos edificios máis destacados que utiliza este tipo de soporte para a súa cúpula é a igrexa de Santa Sofía en Constantinopla.
Peneira

Unha peneira é un instrumento formado tradicionalmente por unha caixa de madeira, con fondo de coiro con furados ou ben cunha rede de metal de malla máis ou menos fina, que se emprega para separar as partículas de distinto grosor que constitúen certas materias, como a fariña, a area etc. En galego tamén recibe os nomes de baruto, bortel ou xirgo. O termo cribo, criba ou zaranda refírese a un tipo de peneira que se emprega soamente para zarandear certas sementes, como trigo, chícharos, millo etc. , limpándoas daquelas partículas máis grosas que interesa separar.
No caso da fariña adóitase separar o óleo (fariña miúda) do farelo
Componse dun aro ancho e delgado de madeira e dun fondo furado de diferente material segundo a operación e o tipo de gran a peneirar. A tea acostuma ser de serda, arame, lenzo ou seda. O cilindro pode tamén estar feito de lata furada ou de arames de ferro postos circularmente uns xunto a outros.
Nas panadarías importantes botaban a fariña saída das moas nun cuarto que estaba enriba da peneira. Abrían un buraco no chan onde colocaban unha canle de táboas ou de lenzo por onde caía a fariña nunha moega ou canoura. Despois de caer a fariña na moega, pasaba ao cilindro que se achaba en plano inclinado e entón se lle daba voltas co cegoñal e a pendente facía que a fariña pasase da tea máis fina á máis mesta, até que o farelo caía pola abertura. Algunhas veces había unha quinta división ou caixón máis grande que os demais para recibilo ou se abeiraba un costeiro a esta abertura para o recoller.
Na actualidade existen diferentes tipos de cribos e peneiras, moi empregadas de xeito indutrial, coma as peneiras de vento.
Penicillium rubrum

Penicillium rubrum é unha especie de fungo do xénero Penicillium que produce ácido kójico, mitorrubrina, mitorrubrinol, rubratoxina A, rubratoxina B rubralactona e rubramina e pode atoparse vivindo sobre grans de millo e feixóns de soia. Penicillium rubrum é similar á especie Penicillium chrysogenum. Non debe confundirse con Penicillium rubens.
Penico

Un penico, tamén chamado ouriñal ou bañado, é un recipiente de fondo plano e forma redonda gardado no dormitorio debaixo da cama e usado como baño pola noite (pero case exclusivamente para ouriñar). Tamén o empregan os nenos pequenos que xa non levan cueiros mais aínda non están afeitos ao uso do retrete. Os penicos poden ser de ferro, bronce, cerámica, porcelana, ágata e, máis recentemente, plástico. Case todos teñen unha asa. Penicos históricos
Un tipo peculiar de penico, o Bourdaloue, foi deseñado especificamente para o uso das mulleres. A forma alongada, rectangular ou ovalada do inodoro, ás veces coa parte frontal alta, permitía que a muller ouriñase de pé ou agachada sen moito risco, o que tamén contribuía a reducir a cantidade de roupa a lavar.
O nome "Bourdaloue" supostamente provén dun famoso sacerdote católico francés, Louis Bourdaloue (1632 – 1704), que pronunciou sermóns tan longos que as damas aristocráticas que o escoitaban colocaban discretamente debaixo da roupa para que puidesen ouriñar sen necesidade de ir fóra do lugar. Porén, é probable que isto sexa só unha lenda.
Os penicos mantivéronse de uso rutineiro (especialmente nas zonas rurais) ata mediados do século XX, cando o uso crecente de cuartos de baño con inodoros foi substituíndoos gradualmente. Nalgúns países, como a China (que ten unha gran poboación rural), aínda hoxe se atopan facilmente.
Pennales

A Orde Pennales é unha subdivisión tradicional das algas heterocontófitas coñecidas como diatomeas. Déuselle ese nome á orde pola forma da parede celular (ou válvulas ou frústulas) das diatomeas pennadas, que son alongadas na en visión valvar. As valvas poden ser lineais ou ovais na súa forma, e habitualmente locen patróns ornamentais bilateralmente simétricos. Eses patróns están compostos dunha serie de liñas transversais (as coñecidas como estrías) que poden aparecer como filas de puntos cando se ven en microscopía óptica. Algunhas diatomeas pennadas tamén mostran unha fisura no seu eixo lonxitudinal. Esa fisura coñécese como rafe (fisura ao longo do eixo lonxitudinal) e está implicado no movemento de voo que fan as diatomeas, co que as diatomeas móbiles sempre posúen rafes.
En relación ao ciclo celular, as células vexetativas son diploides e realizan unha mitose durante a mitose celular normal. Periodicamente, a meiose produce gametos haploides (isogametos) morfoloxicamente idénticos que se fusionan para producir cigotos (algunhas veces binucleados) que rematan por producir auxosporas, e a partir das cales as células vexetativas de tamaño completo xorden.
Taxonomicamente, as diatomeas pennadas divídense en dous grupos: as diatomeas pennadas sen rafe, as coñecidas como aráfidos (Orde Fragilariophyceae), e as diatomeas pennadas con rafe, as coñecidas como ráfidas (Orde Bacillariophyceae).
Penny Black

O Penny Black foi o primeiro selo postal da historia, emitido polo Reino Unido o 1 de maio de 1840 e válido para uso postal dende o 6 de maio por iniciativa de Rowland Hill logo da reforma do sistema postal británico destinado a facer pagar ao expedidor segundo o peso do envío, e non ao destinatario e segundo a distancia como ata entón. O selo leva a efixie da raíña Vitoria. Características
Para o seu deseño convocouse un concurso no que participaron máis de 2000 deseños e para o que había un premio de 600 libras, mais non houbo un gañador. O deseño base foi un medallón de William Wyon realizado en 1837 para conmemorar a visita da raíña a Londres, foi pintado por Henry Corboull, gravado por Frederick e Charles Health e impreso por Perkins Bacon. Tivo unha primeira tiraxe de 60. 000 exemplares, pero ata ser retirado da circulación, en 1841, emitíronse 68. 000. 000 de exemplares, dos que se calculan que sobreviven 1. 500. 000.
Cada selo amosa as coordenadas do lugar que ocupaba inicialmente na folla de impresión. Esas coordenadas fórmanse con dúas letras, unha pola liña e outra pola columna: de AA a TL, que aparecen nos recantos dos selos e que permiten aos filatelistas reconstruír as follas completas dos primeiros selos británicos.
Penryn, Cornualla

Penryn (/pɛnˈrɪn/; córnico: Pennrynn, , 'promontorio') é unha parroquia civil e vila de Cornualla, Inglaterra. Está situada na boca do río Penryn. Segundo o censo en 2001 tiña 7166 habitantes, se ben en 2011 a poboación baixara a 6812.
Se ben agora ten máis importancia a vila veciña de Falmouth, na Idade Media o porto de Penryn tivo grande importancia como punto de embarque de granito e estaño.
Pensamento crítico

O pensamento crítico é un método mediante o cal, grazas ao noso coñecemento e intelecto, se estudan e avalían as diferentes concepcións e interpretacións do mundo ou dunha materia en concreto. Neste proceso téñense en conta os criterios adoptados pola sociedade na súa vida cotiá e tomados como verdadeiros. Para unha boa escolla acerca do correcto é preciso tomar como referencia o pensamento crítico (baseado na razón) e nunca deixarse guiar polo pensamento desiderativo (baseado nas paixóns, nos desexos e nos sentimentos, apartando así a razón).
Ao facer uso do pensamento crítico rexeitamos a opinión da sociedade impoñendo como válida a nosa ideoloxía, é dicir, as nosas sentenzas favorables ou contrarias ás ideas públicas. Pero hai que ter en conta que facendo uso del non sempre nos opoñemos ao criterio da sociedade, pois o único que buscamos é adquirir unha posición crítica que favorecerá a nosa experiencia e o noso futuro desenvolvemento. Iso si, debe ser firme en tódolos posibles contextos e finalmente, é moi importante facer uso del xa que nos axudará no crecemento como seres racionais. Compoñentes do pensamento crítico
Pódese dicir que os compoñentes do pensamento crítico son: Pensamento razoable: baséase no uso da razón para o seu obxectivo.
Pensamento enfocado: céntrase na meta rexeitando as distraccións.
Escolla do teu propósito: estuda as posibilidades que temos na mente e o que facemos.
Todo pensamento crítico é proposto co fin de achegar remedios a unha determinada cuestión pero sempre apoiándoos en datos, investigacións ou na lóxica pese a que só serán puras especulacións. Este proceso terá como froito achegar sentido á información recibida anteriormente.
Finalmente, o pensamento crítico non pretende equiparar os razoamentos da multitude e moito menos intentar mudarlles a personalidade. Tampouco se trata dunha crenza nin dunha procura cara a persuasión. Desenvolvemento do pensamento crítico
Para a correcta e adecuada realización do pensamento crítico hai que ter varios pasos moi presentes xa que son fundamentais: Adquirir unha actitude apropiada: é necesario ampliar os nosos coñecementos tendo unha mente aberta pero cuestionándose cada paso que se dá para asegurar a información recibida. Finalmente, non se debe perder a motivación xa que é a única maneira de alcanzar un nivel suficiente de sabedoría para un bo pensamento crítico.
Recoñecer e prever os prexuízos: a vida cotiá está chea de impedimentos tanto naturais como manipulados que é necesario saber recoñecer e evitar. Estas limitacións pódense clasificar en catro táboas principais aínda que hai moitas máis.
Táboa 1: barreiras humanas fundamentais.
Táboa 2: uso da linguaxe.
Táboa 3: ausencia de lóxica.
Táboa 4: argucias psicolóxicas e sociais.
Identificar e caracterizar os argumentos: é preciso saber avaliar e construír os razoamentos que soporten a conclusión (estes dous elementos, razoamentos e a conclusión, deber ser variados).
Avaliar as fontes de información e os argumentos: toda pescuda realizada deber ser verificada con lóxica para evitar posibles erros nos futuros argumentos que derivarán en conclusións sen fundamento propio.
Pensilvaniano

O Pensilvaniano, tamén chamado Carbonífero Superior, unha división da escala temporal xeolóxica, é un subperíodo xeolóxico do período Carbonífero que se iniciou hai aproximadamente 318, 1 ± 1, 3 millóns de anos e que finalizou hai 299 ± 0, 8 millóns de anos, aínda que a data exacta de comezo e fin do período son incertas nuns poucos millóns de anos. Ao igual que ocorre coa maioría dos outros períodos xeolóxicos, os estratos de rocha que definen o período están ben identificados e o Pensilvaniano leva o nome do estado de Pensilvania, onde as rochas desta antigüidade están moi estendidas.
En Norteamérica, onde os primeiros estratos do Carbonífero son principalmente calcarias mariñas, o Pensilvaniano é considerado como un período xeolóxico pleno. En troques, en Europa, o Mississippiano e o Pensilvaniano son máis ou menos continuos nos depósitos continentais de terras baixas e agrúpanse no período Carbonífero. No Pensilvaniano xa están presentes todas as clases modernas de fungos.
Pentadactilia

A pentadactilia ou pentadactilidade é a calidade dun animal de ter cinco dedos, xa sexa en todas as extremidades, ou só nun par delas, anteriores ou posteriores. Dun animal que presente esta caracerística dise que é pentadáctilo.
Como só os animais vertebrados terrestres teñen dedos, unicamente a este tipo de animais se lle pode aplicar o termo. Porén, hai moitas criaturas que poden presentar esta característica. Etimoloxía
O termo, e os seus derivados, está formado polo elemento penta-, correspondente da do grego antigo πεντα- penta-, de πέντε pénte, "cinco", e a raíz δάκτυλ- dáctyl- do termo grego δάκτυλος dáktylos, "dedo", coas desinencias do galego -ia, idade ou -o, respectivamente. Exemplos de pentadáctilos
O exemplo máis coñecido de pentadáctilo que se pode citar é o dos humanos e os outros primates, que teñen cinco dedos en cada man e en cada pé.
Os pangolíns.
Os dermópteros.
A maioría dos cánidos, félidos, úrsidos e moitos outros mamíferos carnívoros.
Os elefantes teñen cinco dedos nas dúas patas posteriors.
Moitas especies de anfibios, principalmente as píntegas, son pentadáctilas.
Pentium Dual Core

O microprocesador Core 2 Duo de Intel é a continuación dos Pentium D e do Core Duo. A súa distribución comezou o 27 de xullo de 2006. Características
O acceso á memoria intelixente optimiza o ancho da banda de datos. A súa arquitectura baséase na do Pentium M, pois demostrouse moito máis eficiente que a arquitectura do Pentium 4.
O Core 2 Duo é un procesador cun pipeline de 14 etapas o que lle permite escalar máis en frecuencia que o seu antecesor directo: o Core 1, que ten 12 etapas o igual que o Athlon 64. Ten, ademais, un motor de execución ancho con tres ALUs, catro FPUs, e tres unidades de SSE de 128 bits. Estas dúas características fan que sexa o procesador x86 que máis instrucións por ciclo pode lograr.
Pentobarbital

O Pentobarbital (tamén coñecida entre outros co nome comercial Nembutal®) é unha droga do tipo dos barbitúricos sintéticos comumente empregada como sedativo, hipnótico e antiespasmódico na forma dos seus sales de sodio ou calcio.
A súa fórmula química é: C11H18N2O3
Pentosidina

A pentosidina é un biomarcador para os produtos finais da glicación avanzada. É un membro ben caracterizado e doadamente detectable desta ampla clase de compostos. Introdución
Os produtos finais da glicación avanzada son compostos bioquímicos que se forman continuamente no corpo en circunstancias normais, pero fano máis rapidamente en diversas situacións de estrés, especialmente estrés oxidativo e hiperglicemia. Serven como marcadores do estrés e actúan eles mesmos como toxinas. A pentosidina é un exemplo típico desta clase, coa particularidade de que emite fluorescencia, o cal permite que se poida medir doadamente. Como é un composto ben caracterizado, estúdase frecuentemente para obter coñecementos sobre a bioquímica dos produtos finais da glicación avanzada en xeral. Bioquímica
A pentosidina deriva da pentosa ribosa e forma enlaces cruzados fluorescentes entre residuos de arxinina e lisina no coláxeno. Fórmase na reacción dos aminoácidos cos produtos da ribosa da reacción de Maillard.
Aínda que só está presente en concentracións traza entre as proteínas dos tecidos, é útil para estimar os danos acumulativos ás proteínas —formación de produtos finais da glicación avanzada— causados por reaccións de dourado non encimático con carbohidratos no corpo (parecidas ás que ocorren ao cociñar alimentos na caramelización e na reacción de Maillard). Fisioloxía
In vivo os produtos finais da glicación avanzada forman pentosidina por fragmentación do azucre. En pacientes con diabetes mellitus tipo 2, a pentosidina correlaciónase coa presenza e gravidade das complicacións diabéticas.
Pentre Ifan

Pentre Ifan é o nome dun antigo señorío da parroquia galesa de Nevern, Pembrokeshire. Nel, atópase o maior e mellor preservado dolmen neolítico de Gales. Historia
O dolmen data aproximadamente do -3. 500 B. C. e, posiblemente, foi empregado como cemiterio comunal. As pedras conservadas forman o portal e a cámara principal da tumba, que orixinalmente puido estar cuberta cunha gran pedra de 36, 6 m de longo e 17 m de ancho. Algunhas das pedras foron diseminadas polo lugar, pero sete delas están na súa posición orixinal. A pedra principal mide 5, 1 m de longo, cun peso estimado de 16 toneladas, e érguese 2, 4 m sobre a superficie do terreo. Está apoiada sobre as puntas de tres piares.
As escavacións arqueolóxicas fixéronse en 1936/1937 e 1958/1959, ámbalas dúas lideradas por William Francis Grimes. O dolmen e conservado por Cadw, a Axencia Galesa de Monumentos Históricos. Está localizado a 17 km de Cardigan.
Penélope (cráter)

Penélope é un prominente cráter de impacto da lúa de Saturno, Tetis. Ten 207, 5 km de diámetro, sendo só máis grandes (en Tetis) os cráteres Odiseo, Telemus e Melanthius; situado nas coordenadas 10, 8° S 249, 2° O, o que sitúa este cráter no hemisferio de cola (de retagarda). O seu nome procede do nome da muller do heroe Odiseo da mitoloxía grega que aparece na Odisea.
Península

Unha península é un anaco de terra emerxida rodeada de auga rodeada por todas partes menos por unha que é o istmo, que se une por unha lingua de terra a unha extensión maior. O seu tamaño pode variar, desde unha extensión sumamente grande (como a Península Ibérica, unida ao continente europeo polos Pireneos), relativamente pequena (a península do Barbanza ou a península do Morrazo) ou pequena (península de Monterreal en Baiona).
Península Malaia

A Península da Malasia, Península Malaia ou Península de Malaca (coñecida en lingua malaia como Tanah Melayu) é unha grande península do sueste asiático. É alongada, cunha posición aproximada norte-sur e a súa extremidade, onde se encontra a illa de Singapur, é o punto mais austral de Asia separado de Sumatra polo Estreito de Malaca. A súa rexión máis estreita é o Istmo de Kra.
Na Península Malaia encontramos os seguintes países: Myanmar: na rexión noroeste; Tailandia: na rexión central e nordeste; Malaisia: a maior parte da rexión sur; Singapur: a extremidade sur.
Península de California

A península de California é unha península localizada no noroeste de México. Penetra no océano Pacífico, formando o golfo de California entre a súa costa oriental e as costas de Sonora e Sinaloa. Ten unha lonxitude aproximada de 1250 km e comprende os estados mexicanos de Baixa California e Baixa California Sur. Inicia na fronteira de México con Estados Unidos.
En conxunto a península de California ten un gran potencial turístico, debido a que as súas praias atraen tanto os residentes da mesma península como a visitantes dos estados de California, Arizona e Nevada, de onde provén un importante e constante fluxo turístico. Cidades principais da Península de California
Tijuana
Mexicali
Ensenada
Los Cabos
La Paz
San Quintín
Loreto
Península de Huon

A península de Huon é unha gran península localizada no extremo oriental da illa de Nova Guinea. Administrativamente pertence á provincia de Morobe de Papúa-Nova Guinea.
Foi clasificada polo Fondo Mundial para a Natureza como unha ecorrexión (Bosque chuvioso da península de Huon, AA0107).
Ten 89 km de longo. Encóntrase rodeada polo mar de Bismarck ao norte, o mar de Salomón ao leste, o golfo de Huon ao sur e o río Markham ao oeste. Na península encóntrase a cordilleira Saruwaged, que se eleva a máis de 4000 m.
Foi nomeada en honor ao navegante francés Jean-Michel Huon de Kermadec, capitán da fragata L'Espérance, que era o segundo ao mando da expedición comandada por Bruni d'Entrecasteaux, á fronte da nave La Recherche que, entre 1791 e 1793 intentou encontrar a expedición perdida de La Pérouse.
Península de Kamchatka

A Península de Kamchatka (en ruso: полуо́стров Камча́тка) é unha península con cerca de 1. 250 km de extensión, localizada na rexión oriental de Rusia. O seu punto máis elevado é o Klyuchevskaya Sopka.
Durante a guerra fría, a península foi utilizada como branco polos soviéticos para prácticas de alcance e precisión de mísis.
Un sismo de 6, 5 graos na escala de Richter atinxiu no día 17 de xuño de 2003 a rexión, segundo afirma o Observatorio de Ciencia da Terra de Estrasburgo (leste de Francia).
O epicentro deste tremor que aconteceu ás 01 h 07 min (no fuso horario de Galicia), localizado a 53, 88 graos de latitude norte e 157, 5 graos de lonxitude leste. Ata ese día, o maior tremor da rexión desde 2000 acontecera no día 19 de outubro de 2001 e acadara os 5 graos na escala de Richter.
En agosto de 2005, un submarino da classe Priz AS-28 da mariña rusa sufriu un accidente próximo a Kamchatka e afundiu no océano. O rescate da tripulación foi realizado con axuda internacional.
Península de Kola

A Península de Kola (en saami setentrional: Guoládat; en ruso: Ко́льский полуо́стров, Kolsky poluostrov) é unha península que se atopa no norte da Rusia europea, no oblast de Múrmansk. Limita ao norte co mar de Barents e ao leste e ao sur co mar Branco.
A fronteira occidental da península de Kola esténdese ao longo do meridiano desde o golfo de Kola a través do lago Imandra, o lago Kola e o río Niva ata o golfo de Kandalaksha. A península cobre unha área de máis de 100. 000 km². A costa setentrional elévase abruptamente desde o nivel do mar, mentres que a meridional é practicamente chá. Ao oeste da península atópanse dúas cordilleiras: as montañas Khibinys e a tundra de Lovozero.
Península de San Francisco

A Península de San Francisco separa a Baía de San Francisco e a ponte Golden Gate que conduce as ourelas do norte. A maior parte da península está no Condado de San Mateo.
A beira leste da península atópase urbanizada na súa maior parte.
Tres pontes cruzan a baía de San Francisco dende a península: a ponte de Dumbarton, ponte de San Mateo e a ponte de San Francisco-Oakland Bay.
Polo centro da península transcorre a metade norte das montañas de Santa Cruz, formadas pola acción das placas tectónicas ao longo da falla de San Andrés.
Península do Sinaí

A península do Sinaí é unha península que politicamente forma parte de Exipto. Sitúase entre Israel e Exipto e marca a separación entre o continente africano ó oeste e Asia ó leste.
Peole

Peole, tamén denominado Péole e PEOLE (acrónimo de Preliminaire EOLE) foi un satélite artificial francés lanzado o 12 de decembro de 1970 mediante un foguete Diamant B desde o Centro Espacial de Kourou, na Güiana Francesa. Características
Peole foi o primeiro satélite de comunicacións experimental francés e o primeiro lanzado polo CNES desde o Centro Espacial de Kourou. Foi inxectado nunha órbita inicial case ecuatorial de 230 km de apoxeo e 222 km de perixeo, cun período orbital de 89 minutos e 15, 0 graos de inclinación orbital.
A misión de Peole foi principalmente servir de proba como precursor para o satélite EOLE, establecendo a factibilidade de recoller datos e telemetría de globos meteorolóxicos movéndose libremente pola atmosfera arredor do mundo.
Entre outros sistemas, Peole probou un sistema de estabilización mediante gradente gravitatorio e os sistemas de adquisición de datos dos globos meteorolóxicos. Adicionalmente os paneis solares do satélite foron usados para probar os efectos da radiación espacial en células solares de sulfuro de cadmio e teluro de cadmio.
Peole tiña forma de octaedro regular con 70 cm de distancia entre esquinas opostas e 55 cm de alto, con oito paneis solares que sumaban un total de 5920 células solares e que emerxían do corpo do satélite nun ángulo de 45 graos tras despregarse posteriormente á inserción orbital. O receptor de comandos de a bordo funcionaba a unha frecuencia de 136, 350 MHz cunha potencia de 1 vatio. As probas de recepción de datos meteorolóxicos fixéronse a través dunha antena do satélite que apuntaba a terra e que funcionaba a 400, 190 MHz e 4 vatios de potencia.
Peole reentrou na atmosfera terrestre o 16 de xuño de 1980 tras completar a súa misión con éxito.
Pepa a Loba

Pepa a Loba é unha figura mítica de Galicia, unha lendaria bandoleira galega de finais do século XIX. Segundo a lenda, acadou a súa fama asaltando camiños e roubando a caciques e cregos. Dúbidas sobre a súa existencia
Moitos contos, espallados por toda Galicia, falan da existencia dunha bandida chamada "Pepa a Loba", quen dirixiría a súa propia gavela de ladróns. Todos eles fan referencia ao século XIX.
Ademais dos contos, existe unha referencia escrita que parece probar a existencia real de Pepa a Loba. Trátase dunha mención que a escritora e penalista Concepción Arenal fai dela logo dunha visita ao cárcere da Coruña.
O escritor Carlos Reigosa, autor dunha novela sobre a vida de Pepa a Loba, describe que, segundo as súas fontes, a bandida nacería no norte da provincia de Pontevedra contra a década de 1830. Actuaría nas terras do centro do país, desde Monterroso ata a costa occidental, e nos anos sesenta mudaría o seu ámbito de operación cara ao norte de Lugo. Segundo Reigosa, ademais, habería testemuñas populares que apuntarían á existencia dunha casa da súa propiedade na Terra Chá e que antes de estar presa na Coruña pasaría polo cárcere de Mondoñedo. A teoría da autoría múltiple
Por outra banda, tense contemplado a posibilidade de que houbese máis dunha "Pepa a Loba". Desta maneira, unha primeira bandida levaría este alcume, e outras mulleres que se dedicaron ao bandoleirismo adoptaríano, ou ben serían coñecidas pola mesma denominación. Iso podería explicar a cantidade de referencias que se dan por toda Galicia. Mito galego
Pepa a Loba é a muller arquetipo do bandoleirismo xeneroso moi espallado en Europa como Robin Hood en Inglaterra. Pode ter relación coa raíña Lupa e ten semellanzas coa Peeira dos Lobos. Lenda de bandoleira
Escritores galegos do século XIX como Emilia Pardo Bazán e Ramón María del Valle-Inclán, entre outros, déronlle vida a un bandoleirismo en Galicia imitado do bandoleirismo andaluz, pero sen realidade sociolóxica galega. É probable que a lectura popular desa literatura crease as lendas que dende finais do século XIX percorren toda Galicia coas aventuras extraordinarias da ladroa Pepa a Loba. En 1918 Antonio Rey Soto publicou La Loba, unha versión novelesca da xuventude de Pepa a Loba. No ano 1968 Aurelio Miras Azor publicou en español a novela Juventud de Pepa Loba; o como la sociedad creó una delincuente. Grazas a súa experiencia no exercicio da avogacía por terras galegas (A Estrada, Rodeiro, Lalín, A Bandeira) recolleu moita información para escribir o seu libro.
A súa repercusión prolongouse até a música, da man do grupo Heredeiros da Crus, que titularon o seu primeiro álbum A cuadrilla de Pepa a Loba (1994). Inspirado en Pepa a Loba naceu no ano 2017 o grupo A banda da loba, integrado por cinco mulleres que reivindican o papel da muller loitadora como foi a mítica bandoleira a quen dedican a canción Pepa, na que contan a súa historia. Referencias literarias
Pepa A Loba, novela de Carlos Reigosa. Xerais, 2006.
Juventud de Pepa Loba; o como la sociedad creó una delincuente. Aurelio Miras Azor. Faro de Vigo, 1968
Pepe Barro

Xosé María Pérez Barro, coñecido como Pepe Barro, nado en 1955 en Pontedeume, é un deseñador, ilustrador e escritor galego. Traxectoria
Primeiro como independente (1977), despois á fronte do Grupo Revisión (1985) ou desde Barro Deseño (2013) leva desenvolvendo traballos de deseño editorial coma o do semanario A Nosa Terra (1977), o Diario de Galicia (1987), a revista Tempos (1996), e as publicacións de Turgalicia entre 2001 e 2004. No 2000 o Museo Raíña Sofía elixiu o de Turgalicia como un dos cen logos do século XX. Tamén proxectou a identidade corporativa da Universidade da Coruña, o Consello da Cultura Galega, Edicións Xerais, Denodo e Culturgal. Tamén deseñou exposicións como a do centenario da Real Academia Galega (2006); Rosalía de Castro, no principio foi o verso (2013), ou a Casa-Museo Manuel Antonio (2011)
En 2016 deseñou as exposicións Con-fío en Galicia; Saúde e Terra, irmá(n)s! , centenario das Irmandades da Fala, Galicia 100, obxectos para contar unha cultura. En 2017 concluíu a renovación museolóxica e museográfica da Casa Museo de Rosalía. Outros traballos seus son os deseños para a selección galega de fútbol, a caixa de ovos do pazo de Vilane, os albariños Terra de Asorei e mesmo os primeiros «cuponazos» da ONCE.
Ademais ilustrou libros como Arnoia, Arnoia ou Cantares gallegos.
Deseñou o Museo Ramón Cabanillas de Cambados inaugurado en 2021.
É membro da Asociación Galega de Deseño (DAG). Publicacións
O como é o que conta (2004), autoedición. Trinta artigos sobre o deseño, a cultura e a imaxe da cultura, edición de cen exemplares asinados e numerados.
Máis que ver. Cen historias do deseño na Galiza (2018), Xerais, 304 páx. ISBN 978-84-9121-426-7. Segundo a editora: "Velaquí cen historias da historia da nosa cultura, cen artigos que son un convite a debullar os códigos da comunicación visual". Premios
Premio da Crítica Galega en 1983.
Premio Galicia de Deseño Ateneo de Ourense en 1984.
Premio Xerais á Cooperación Editorial en 2000.
Premio AEPD en 2006.
Premio de Honra do Cluster da Comunicación Gráfica de Galicia en 2017.
Premio da Cultura Galega 2024.
Pepsi

Pepsi Cola, coñecida normalmente como Pepsi, é unha bebida carbonatada de cola orixinaria de Estados Unidos e producida pola compañía PepsiCo. A súa maior competidora é a tamén estadounidense Coca-Cola. Pepsi-Cola foi inventada a finais do século XIX en Carolina do Norte por Caleb Bradham, un farmacéutico de New Bern que a ofrecía aos seus clientes como medicamento contra a dispepsia. En 1902, Caleb Bradham solicitou o rexistro da marca e fundou a empresa con 97 accións de capital, empezando a vender o concentrado de Pepsi.
PepsiCo

PepsiCo Inc. é unha multinacional estadounidense de comida e bebida con sede en Purchase, Nova York, con interese na manufactura, venda e distribución de comida, bebida e outros produtos. PepsiCo foi formada en 1965 coa fusión de Pepsi-Cola Company e Frito-Lay, Inc. Dende entón, PepsiCo estendeu o seu mercado dende a bebida de cola Pepsi a un novo rango de marcas de comida e bebida, entre as que destacan a compra de Tropicana en 1998 e a fusión con Quaker Oats no 2001, que engadiu a marca Gatorade a súa carteira de negocio.
Pepy G. Clavijo

Josefa González Clavijo, nada en Los Barrios (provincia de Cádiz) o 2 de xuño de 1934, é unha escritora galega de orixe andaluza, máis coñecida como Pepy G. Clavijo. Traxectoria
Filla de pai militar, de nena viviu en Assilah (Protectorado Español de Marrocos). Instalouse coa súa familia en Pontevedra en 1950. Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra, e deu clase nas Academias Helenes e Minerva até que aprobou oposicións ao ensino público. Despois deu clase nos colexios de Vilalonga (Sanxenxo), Quintela (Moaña) e O Toural (Vilaboa) até a súa xubilación en 2004.
Comezou a publicar unha sección en Diario de Pontevedra sobre os nomes das rúas da vila pontevedresa. En 1996 unha escolma de 98 deses nomes foi publicada pola Deputación de Pontevedra, con ilustracións de Juan Carlos Vilar. En 2008 apareceu unha edición ampliada con 173 rúas Publicou tamén outros libros de poesía e relatos, así como un volume sobre as igrexas e mosteiros de Pontevedra.
Participou en numerosos recitais. Dirixe o grupo de teatro da Asociación de Amas de Casa e Consumidores de Pontevedra. Vida persoal
En 1952 casou con Fernando Estévez López (fillo da mestra Milagros López Blanco), e tiveron unha filla e dous fillos. Obra
Poesía
Poesías (1996)
Poesías II (1998)
Poesías III (2005)
Poemas y relatos (2008)
Vuelta. .. e volta (2014; con Eva Rodríguez Ferreirós)
Narrativa
Cuentos y. .. Contos e. .. (2000; con Eva Rodríguez Ferreirós)
Reflejos (relatos, 2002; con Ico Estévez)
Curiosidades (2011)
Secuencias (2014)
Ensaio
Pontevedra, de los nombres propios de las calles (1996; con ilustracións de Juan Carlos Vilar Pérez)
Las calles de Pontevedra (2008; con ilustracións de Juan Carlos Vilar Pérez)
Templos de Pontevedra (2008)
Pequena Mancha Escura de Neptuno

A Pequena Mancha Escura de Neptuno, tamén chamada Mancha Escura 2 de Neptuno ou o Ollo do Bruxo, era unha tormenta ciclónica no hemisferio sur de Neptuno. Era a segunda tormenta máis intensa do planeta no momento en que a sonda da Nasa Voyager 2 pasou a carón de Neptuno no 1989.
Pequena Martinica

Pequena Martinica (tamén coñecida como Petite Martinique ou Little Martinique) é unha illa situada no Caribe Oriental que forma parte do arquipélago das Granadinas e que administrativamente é parte da Mancomunidade de Granada.
É unha illa de orixe volcánica cun diámetro de 1, 8 km e unha superficie estimada en 2, 4 km²; o seu punto máis alto é o Pico Piton que se eleva ata os 230 m. O seu número de habitantes está calculado nunhas 900 persoas cunha densidade de 375 hab/km², que viven principalmente de actividades como a pesca e a reparación de botes. Historia
O primeiro europeo da illa de Pequena Martinica foi un pescador francés chamado Sr. Pierre da Martinica. A principios de 1700, o Sr. Pierre, saíu da súa casa na illa de Martinica en procura de novas terras fértiles para sementar os seus cultivos. A illa foi da súa propiedade e da súa esposa ("señora Pierre"), os seus fillos e os seus escravos polo tanto, a aldea máis grande foi nomeada 'Madame Pierre' pola esposa do propietario francés. Crese que pensou que a illa tiña a forma máis ou menos como a Martinica polo que chamou Petite (pequena) Martinica.
Historia colonial
O 27 de setembro de 1650, Jacques du Parquet comprou Granada á Compagnie des Îles de l'Amérique, cando disolveuse, polo equivalente de 1160 £. En 1657, Jacques du Parquet vendeu Granada ao conde de Cerrillac polo equivalente de 1890 £. En 1664, o rei Lois XIV comprou as illas aos propietarios independentes e fundoua a Compañía Francesa das Indias Occidentais En 1674 a compañía disolveuse. A propiedade pasou a Granada, que se converteu nunha colonia francesa.
Carriacou era colonia francesa en 1762. Logo da derrota francesa na Guerra dos Sete Anos, cedeu os seus territorios a Gran Bretaña. A illa foi parte da colonia británica desde 1763 ata 1779 e desde 1783 ata 1974. Formou parte da colonia francesa de Granada de 1779-1783. É unha dependencia de Granada desde 1974.
Historia recente
A maioría dos habitantes de hoxe son de ascendencia escocesa, india, portuguesa, francesa e africana. Aínda existe unha influencia británica na illa, xa que foi colonizada polo Imperio Británico e é parte de Granada, un estado da Commonwealth, tamén existe unha influencia francesa que se demostra nos nomes dos pobos, como L'Esterre, La Resource, Beausejour, e outros. Con todo, a lingua creoula francesa local só é falada polos maiores.
A Igrexa do Sagrado Corazón foi a primeira igrexa católica en Petite Martinique e o primeiro edificio de madeira. Foi destruído por un furacán na década de 1940 e a nova Igrexa construíuse en 1947.
Aínda que furacán Iván en 2004 foi devastador para a illa de Granada, Carriacou e Petite Martinique sufriron significativamente menos dano. Con todo, en 2005, o furacán Emily golpeou Carriacou, danando e obrigando á evacuación do seu único hospital e destruíndo ou danando centos de casas.