proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Francisco Agulla Rodríguez

Francisco Agulla Rodríguez, coñecido como Pacheco, nado en Bueu o 9 de febreiro de 1914, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Naceu en Bueu o 9 de febreiro de 1914, fillo de Ventura Agulla Crespo e Esperanza Rodríguez Franco. Militante das Xuventudes Libertarias. Foi mestre de San Miguel de Barcala (A Estrada) e foi trasladado a Oitavén (Fornelos de Montes) en setembro de 1935. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Pontevedra o 6 de outubro de 1936 na causa 971/36 por auxilio á rebelión, foi condenado a 3 anos de prisión correccional. Estivo preso no campo de concentración da Illa de San Simón. Foi indultado o 30 de setembro de 1939. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en setembro de 1940. Foi destinado a Mesego (Cuntis) en novembro de 1940, e trasladado á Escola unitaria de Soutomaior en 1946. En xuño de 1959 foi elixido presidente do Bueu S. D.
Francisco Amado Hermida

Francisco Amado Hermida, nado en Vilachambre (Baralla), foi un político galego. Traxectoria
Fillo de Ramón Amado Álvarez e Vicenta Hermida Fernández. Residía en Vilachambre. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Neira de Xusá en 1924. En 1925 aprobou os exames para secretarios de xulgados municipais. Volveu ser alcalde de Neira de Xusá na Segunda República. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 1 de agosto e internado no cárcere de Becerreá. Trasladado ao Cárcere de Lugo, foi xulgado en Lugo por rebelión militar, o seu caso foi sobresido, pero foi condenado a unha multa de 10. 000 pesetas. O 22 de outubro de 1938 saíu da prisión. Vida persoal
Casou con Concepción Hervella Goyanes.
Francisco Aparicio Sánchez

Francisco Aparicio Sánchez, nado en Yepes (provincia de Toledo) en 1936 e finado en Madrid o 11 de setembro de 20024, foi un escultor, medallista e deseñador de moedas español. Traxectoria
Francisco Aparicio realizou os seus estudos artísticos na Escola Superior de Belas Artes da Real Academia de San Fernando, en Madrid, de 1955 a 1960, e posteriormente, en 1981, acadou a licenciatura en Belas Artes, pola Universidade Complutense de Madrid.
O seu estudio artístico está instalado en Madrid.
Os traballos de Francisco Aparicio céntranse sinaladamente na medalla, a moeda e a escultura. As súas creacións expóñense en numerosos museos, como os de Valdepeñas, Málaga, Albacete, Toledo ou Cuenca, así como na Casa da Moeda de Estocolmo, entre outros, e forma parte de coleccións privadas tanto españolas como estranxeiras.
Entre os máis de vinte recoñecementos logrados ao longo da súa traxectoria, cómpre salientar principalmente o Premio Nacional de Escultura en 1961. Obra
Escultura
Aparicio cultiva a escultura tanto para espazos públicos como en pequenos formatos. É un representante da escultura realista que se adscribe dentro do que se coñece como realismo máxico madrileño, xurdido a finais da década de 1970, onde o tema da figura humana resulta patente. A súa modelaxe achégao á estética dalgúns artistas da nova figuración italiana, como Marino Marini e Giacomo Manzù. Esta é unha escolma dalgunhas das súas esculturas públicas: Estatuas nos apartahoteis Meliá en Alacante e en Bajondillo, Málaga.
Estatua na biblioteca da Universidade de Málaga.
Fonte na praza Ochavada, en Archidona, Málaga.
Monumento a Don Bosco, Béjar, Salamanca.
Homenaxe ás vítimas do terrorismo, Xetafe, Madrid.
Monumento a Isabel a Católica, Arévalo, Ávila.
Monumento a Frei Juan Gil, Arévalo, Ávila.
Muller Bargueña, Bargas, Toledo.
Toureiro Marcos de Celis, Palencia.
Monumento a San Román, Toledo. Medalla e moeda A maioría das medallas creadas por Aparicio son de formato menor, cun diámetro de entre 18 e 20 centímetros, e nelas engade como marca de gravador o seu apelido: APARICIO. Algunhas delas están dedicadas a figuras sobranceiras como Gerardo Diego ou María Zambrano. Por este labor, mereceu varios recoñecementos, entre os que destacan o primeiro Premio Tomás Francisco Prieto, concedido pola Fabrica Nacional de Moeda e Timbre, en 1977, e o primeiro Premio de Medalla no I Centenario do Círculo de Belas Artes de Madrid, en 1979. ​
No ámbito da moeda, en 1991 encargouse do deseño dunha serie numismática de curso legal para a República de San Marino, xunto coa deseñadora italiana Uliana Pernazza, composta por dez moedas, con valores faciais desde unha lira sanmarinesa ata 1. 000 liras, e está cuñada polo Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, de Roma. Nos reversos destas moedas aparece, a modo de marca de gravador, a inscrición APARICIO PERNAZZA INC.
Francisco Barxa

Francisco Barja Iglesias, nado en Terroso (Vilardevós) o 13 de maio de 1944, é un escritor galego, máis coñecido como Paco Barxa. Traxectoria
Estudou en Astorga, Granada e Valladolid. Deu clase nun centro privado en Coruxo (Vigo). Obra
Andadas do Xan Cativo (Galaxia, 1972)
Viaxeiro da risa (Ed. Castrelos, 1973)
Os ovos da pita choca (Ed. Castrelos, 1975)
Os cabalos da troula (Nova Galicia Edicións, 1992)
O rato de frei Corchea (Nova Galicia Edicións, 2003; literatura infantil)
Francisco Bastida

Francisco José Bastida Freijedo, nado na Estrada en 1951, é un profesor e escritor galego. Traxectoria
Foi catedrático de Dereito Constitucional da Universidade de Oviedo. Foi vogal do Consejo Consultivo del Principado de Asturias. Participou na Comisión Técnica redactora do Estatuto de Autonomía para Asturias. Esta especializado en dereitos fundamentais. Obras
La maleta del contrabajo, 2023.
Francisco Bolón Moreira

Francisco Bolón Moreira, nado en Carballo, foi un comerciante e político galego. Traxectoria
Comerciante en Carballo. Nas eleccións municipais do 12 de abril de 1931 foi elixido concelleiro de Carballo como integrante da ORGA, e despois elixido alcalde de Carballo. Como alcalde propuxo construír un monumento as mártires de Sofán por subscrición popular, comezando o propio concello cunha cantidade. Cesou como alcalde en 1932. Volveu ser alcalde a finais de 1935. En xullo de 1936 era primeiro tenente-alcalde de Carballo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi xulgado na Coruña por rebelión e condenado a cadea perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en marzo de 1942. Vida persoal
Casou con Dolores Varela Landeira e foi pai de Concepción, José Francisco e Carmen Dolores Bolón Varela.
Francisco Bouzas Sánchez

Francisco Bouzas Sánchez, coñecido como Mandoncacho, nado no Grove o 9 de agosto de 1910 e finado no Brasil en 1991, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Fillo do empresario Juan Bouzas Martínez. Foi nomeado mestre interino de San Xoán do Monte (Lavadores) en decembro de 1932. Cursillista da convocatoria de 1933 en Pontevedra, aprobou o curso. Foi nomeado mestre interino do Pósito de Coiro (Cangas) en novembro de 1934, e en xaneiro do ano seguinte pasou ao Pósito do Grove. Foi homenaxeado cun banquete polos seus compañeiros mestres do Grove o 3 de agosto de 1935. Dirixente do Sindicato de Oficios Varios do Grove, en outubro de 1935 foi sancionado con multa polo gobernador civil xunto cos veciños do Grove Ramón Mandiás Merino, Anselmo Bernárdez Fernández, Manuel Lueiro Rey, Ramón Álvarez Portela e José Torres Rodríguez por "dar berros subversivos e facer campaña aconsellando métodos de violencia". Mestre en Frades dende outubro de 1935, foi directivo de Izquierda Republicana de Mondariz. Logo das eleccións de febreiro de 1936 e xunto con Luís Soto, foron homenaxeados pola Fronte Popular en Mondariz-Balneario o 15 de marzo polo seu traballo na campaña electoral.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e agochouse. Foi suspendido de emprego e soldo polo comandante militar de Tui en agosto. Foi reclamado polo xuíz militar de Vigo mediante requisitoria xunto con Manuel Martínez Alonso, Celso Collazo Álvarez, José Troncoso Faro e Luís Soto Fernández o 8 de outubro de 1936. Requisitoria que volveu repetir o 19 de novembro xunto con Luís Soto e F. José Carballo. Finalmente detido, foi xulgado en Vigo por auxilio á rebelión e condenado a 12 anos. A sentenza foi conmutada posteriormente a 3 anos. Como resultado do proceso de depuración do maxisterio foi separado do servizo e baixa na escala en xaneiro de 1942. Sancionado pola Físcalía de Taxas de Zamora por tráfico ilegal de fariña cunha multa de 10. 000 pesetas e incautación de 9. 000 quilos de fariña en outubro de 1949, foi procesado por estafa en 1950 polo Xulgado de Instrución de Alcañices. Emigrou ao Brasil nos anos cincoenta. Vida persoal
Casou coa mestra María del Pilar Vázquez Martínez, que finou en Santiago de Compostela o 10 de maio de 1949. Volveu casar con Divina Troncoso Otero.
Francisco Búa Carou

Francisco Agustín Juan Búa Carou, nado en Caldas de Reis o 3 de agosto de 1888 e finado en Pamplona o 10 de xuño de 1940, foi un funcionario e político galego. Traxectoria
Fillo de José Búa Pintos. Foi secretario dos concellos de Portas (1916) e Tomiño (1925), pasou despois ao do Rosal (1927). Militante do PSOE. Chegou a Cangas en marzo de 1936 en comisión de servizos para substituír o secretario accidental Jesús Cordeiro que fora suspendido de emprego e soldo pola Xestora da Frente Popular por irregularidades, converténdose en secretario interino do concello de Cangas.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido acusado de auxilio á rebelión militar. Foi xulgado en consello de guerra en Pontevedra xunto ao alcalde de Cangas Agustín Jorge Etcheverri o 19 de setembro, e condenado a cadea perpetua. Ingresou no lazareto da illa de San Simón o 14 de outubro e o 14 de maio de 1937 foi trasladado ao Forte de San Cristovo en Navarra, onde morreu vítima dunha enfermidade o 10 de xuño de 1940.
Francisco Darriba Pérez

Francisco Darriba Pérez, coñecido como Paco do Monte do Cuco, nado en Buenos Aires cara a 1907, foi un ferreiro e político galego. Traxectoria
Ferreiro de Cesantes (Redondela). Foi un dos promotores da coalición de esquerdas para as eleccións municipais de 1933 en Redondela, en representación da Federación Agraria. Afiliado á UGT no Sindicato de Oficios Varios dende 1934. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido o 6 de outubro xunto con Segundo Freire Rivas, José Puga Nieves, Manuel Ramonet Balado, Julio Sánchez Cadavieco, Francisco Pérez Docampo, Antonio Pago Docampo e José Benito Portela Casqueiro, acusados de coacción e ameazas e xulgados o 15 de novembro. Afiliouse ao Partido Comunista de España. Foi concelleiro de Redondela.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 28 e ingresou na cadea de Redondela, pasando despois á de Vigo. Xulgado en consello de guerra en Vigo por rebelión militar o 16 de decembro xunto con José Pereira Míguez, Gustavo Otero Sestelo, Manuel Loureiro Pérez, Jesús Olimpio Giráldez Fernández, Pompeyo Blanco Villar, Manuel Bouzas Puerta, Constante Carballido, Manuel Álvarez Castro, Manuel Martínez Barreiro, Leopoldo Garrido Leirós, Manuel Rodríguez Magariños, Jesús Gómez Casal, Manuel Blanco Camiña e Manuel Barros Montero, foi condenado a 30 anos de reclusión. Foi trasladado ao Forte de San Cristovo de Pamplona o 22 de febreiro de 1937. A súa causa foi revisada e conmutada por unha inferior, e saíu en liberdade condicional o 17 de setembro de 1940. Foi detido en abril de 1942 con Segundo Freire Rivas, Manuel Domínguez Esteiro e Ramón Amilibia Machimbarrena, logo da detención en Portugal dun grupo dirixente do PCE. Ingresou na Prisión Provincial de Madrid o 25 de abril. Pasou á prisión de Porlier o 27 a disposición do xulgado de Madrid. Xulgado en consello de guerra o 5 de xuño de 1943 por un delito contra a seguridade do Estado, foi condenado a 30 de anos reclusión. Cumpriu condena nas prisións de Chinchilla, Penal de El Puerto de Santa María e Prisión Central de Burgos, onde ingresou o 18 de marzo de 1947. O 4 de febreiro de 1959 obtivo o indulto da sexta parte da condena e saíu en liberdade condicional en abril de 1959. Vida persoal
Casou con Rufina González.
Francisco Domínguez Martínez

Xosé Francisco Domínguez Martínez, coñecido como Quico Domínguez, nado en Santa Uxía de Ribeira en 1944 e finado en Vigo o 31 de decembro de 2024, foi un enxeñeiro industrial e galeguista. Traxectoria
O pai de Francisco foi un mestre republicano represaliado polo goberno de Franco, e que finou cando Francisco era aínda novo.
Estudou o bacharelato en Ribeira, e diplomouse como perito industrial en Vigo, no que daquela era a Universidade de Santiago de Compostela. En 1965 marchou a Bilbao a proseguir os estudos de enxeñería industrial, onde colaborou co Centro Galego de Barakaldo e coa Casa de Galicia de Bilbo. Á volta a Galicia en 1970 estivo traballando na empresa privada e tamén como docente na Universidade de Vigo, da que foi doutor.
Incorporárase ao galeguismo na mocidade, con 21 anos, da man de Xaime Isla Couto. Dirixente de Partido Galego Social Demócrata, foi fundador e secretario de organización do Partido Galeguista (1978-1982), presidente da editorial SEPT e un dos impulsores da tradución da Biblia ao galego. Accionista e conselleiro de Editorial Galaxia, foi presidente da Fundación Penzol (2010-2021) e padroeiro da Fundación Isla Couto.
Francisco Dopazo Rodríguez

Francisco Dopazo Rodríguez, coñecido como Protasio, nado en Rairo (Ourense) o 31 de outubro de 1902 e finado na mesma parroquia o 4 de novembro de 1980, foi un carpinteiro e político galego. Traxectoria
Fillo de Protasio Dopazo González e Manuela Rodríguez. Carpinteiro cunha forte implicación nos movementos de esquerdas e sindicais. Presidiu o Sindicato da Madeira na Casa del Pueblo de Ourense, foi concelleiro do socialista de Amoeiro (1931-1936) e deputado polo PCE na Deputación de Ourense dende o 21 de marzo de 1936 ata o 20 de xullo.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, escondeuse tras unha parede da casa da súa moza Lola. Despois escondeuse en minas e pozos secos. En xullo de 1937 decidiu marchar cara Portugal xunto ao deputado Alfonso Pazos Cid e o xuíz de Amoeiro, contando cuns amigos de Dolores que tiñan aceas en Untes, que os pasaron na súa barca ao outro lado do río, e logo marcharon a pé ata o país veciño. Estiveron durante meses en Portugal, onde foron finalmente detidos polos gardas e enviados a prisión. Grazas a unha carta ao cónsul británico saíron do cárcere ao cabo de 61 días, e foron levados a un barco con destino a Francia. Logo de facer escala en Casablanca, decidiron desembarcar en Barcelona para axudar ao exército leal. Cando caeu Cataluña pasaron a Francia. Francisco foi internado no campo de concentración de Argelès-sur-Mer. Coa invasión xermana de Francia converteuse nun fuxido que andou escapado ata que retornou De Gaulle e o país foi liberado. Despois dedicouse a construír presas para producir electricidade durante 11 anos. Finalmente afincouse en Tolosa e estivo case 20 anos traballando nese departamento e no de Alta Garona. Vida persoal
Casou en Tolosa con Dolores Villamarín Otero o 5 de outubro de 1967, e regresaron á súa casa de Rairo en 1968.
Francisco Díaz Rojo

Francisco Díaz Rojo, nado en Ferrol en 1931 e finado en Barcelona en 2012, foi un debuxante de cómic de orixe galega. Traxectoria
A obra de Díaz Rojo, de formación autodidacta, está caracterizada pola súa versatilidade, pois o artista dominaba diversos xéneros, tal que os debuxos do oeste americano aventuras ou o de corte romántico.
Logo duns anos colaborando coa editorial Bruguera, Díaz Rojo desempeñou a súa carreira profesional, ao igual que outro colegas como Bernat Serrat ou Andreu Balcells, en editoriais estranxeiras. Concretamente, para o caso de Rojo foi coa editorial Bastei Verlag, alemá.
Francisco Elías de Tejada

Francisco Elías de Tejada Spínola, nado en Madrid o 6 de abril de 1917 e finado ibídem o 18 de febreiro de 1978, foi un catedrático de Filosofía do Dereito en varias universidades e autor de centos de obras e artigos sobre filosofía e historia do dereito, así como sobre as ideas e ciencias políticas. Traxectoria
Licenciouse en dereito en Madrid en 1936 e doutorouse en 1938. Ampliou estudos en Oxford e Berlín. Foi catedrático das universidades de Murcia, Salamanca, Sevilla e Complutense.
Foi representante do tradicionalismo hispano e do iusnaturalismo europeo.
Era quen de ler en 38 linguas e tivo unha biblioteca particular de máis de 60. 000 títulos. Obras
En torno al concepto de nación, 1939.
Introducción al estudio de la ontología jurídica, 1942.
La tradición gallega, Madrid, 1944
El racismo. Breve historia de sus doctrinas, 1944.
El hegelismo jurídico español, 1944.
Las doctrinas políticas en la Baja Edad Media inglesa, 1946.
Las Españas. Formación histórica, tradiciones regionales, Madrid, 1948.
La filosofía jurídica en la España actual, 1949.
Doce nudos culturales hispano-suecos, 1950.
Las doctrinas políticas en la Cataluña medieval, Barcelona, 1950.
"La saudade desde una posible sociología existencialista" en A saudade. Ensayos, Vigo, 1953.
La causa diferenciadora de las comunidades políticas, 1953.
La Monarquia tradicional, Madrid, Biblioteca del Pensamiento Actual, 1954.
"Ramón Otero Pedrayo en el tradicionalismo gallego" en Ramón Otero Pedrayo. A súa vida e a súa obra. Homaxe da Galicia Universal, Caracas, 1958.
Historia del pensamiento político catalán, Sevilla, 1963,
Nápoles hispánico, 1964
El Reino de Galicia hasta 1700, con Gabriela Pércopo e prólogo de Otero Pedrayo, Galaxia, 1966.
¿Qué es el carlismo? , Esciler, Madrid, 1971.
La tradición portuguesa. Los orígenes (1140-1521), Editorial Actas, Madrid, 1999.
La monarchia tradizionale [prefaci de Pino Tosca], Edizioni Controcorrente, Arile, 2001.
Europa, tradizione, libertà. Saggi di filosofia della politica [a cura de Giovanni Turco], Edizioni Scientifiche Italiane, 2005, 264 pp.
Poder y libertad, Ediciones Scire, Madrid, 2008, 103 pp.
Derecho politico, Ediciones Jurídicas y Sociales, Madrid, 2008, 143 pp.
Francisco Fanego Losada

Francisco Fanego Losada, nado en Santiago de Mondoñedo (Mondoñedo) o 30 de novembro de 1887 e finado na mesma vila o 27 de xuño de 1974, foi un relixioso, profesor e escritor galego. Traxectoria
Era fillo de Andrés Fanego Fernández e Dolores Losada Teijeiro, naturais de Santa Margarida, na parroquia dos Remedios. En 1899 ingresou no seminario de Mondoñedo, e foi ordenado sacerdote o 23 de decembro de 1911 polo bispo Juan José Solís Fernández. Licenciouse en Teoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela.
Foi profesor de latín e Humanidades no Seminario desde 1911 até a súa xubilación o 19 de setembro de 1963. Un seu irmán, Gerardo, tamén foi docente no mesmo centro. O 30 de outubro de 1939 foi nomeado cóengo da catedral de Mondoñedo, e o 8 de xuño de 1962 foi promovido a mestrescola, encargado do cabido catedralicio das ciencias eclesiásticas. En 1963 recibiu a encomenda da Orde de Afonso X O Sabio.
Xesús Alonso Montero dixo del que era un magister oral de extraordinaria eficacia. .. , o latín era para el un sacramento. Álvaro Cunqueiro escribiu cando finou Por las abiertas ventanas de la cátedra llegaba el latín a los artesanos y labriegos, quienes callaron. Por segunda vez, la voz del maestro Fanego gritó la frase: conscendere navibus aequor!
En 1966 o bispo Jacinto Argaya deulle permiso para celebrar a misa na súa casa por mor do seu delicado estado de saúde, e ao ano seguinte recibiu dispensa de asistir ao coro e os actos capitulares da catedral por mor da súa cegueira. Tras a súa morte, foi soterrado no claustro da catedral.
Comezou publicando poesía en 1908 no periódico La Defensa. Escribiu tres poemas en latín: "Carmen alegoricum" (1945, dedicado a José Souto Vizoso), "Carmen amoris" (1946, dedicado a Fernando Quiroga Palacios logo de que fose nomeado bispo da diocese de Mondoñedo) e "A Álvaro Cunqueiro" (1969, logo de que lle concedesen o Premio Nadal). Tamén escribiu poesía en castelán, e un poema en galego no programa das festas do San Lucas de 1956, dedicado a Enrique Chao Espiña. Era o correspondente e encargado da venda e distribución aos suscritores de El Ideal Gallego en Mondoñedo. Tamén publicaba decote no Boletín del Obispado de Mondoñedo-Ferrol.
Félix Villares Mouteira encádrao na Escola poética do Seminario de Mondoñedo con Antón María de Castro e Neira, Lois Corral Rodríguez, Xacinto Romualdo López, Nicomedes Pastor Díaz, Xosé María Chao Ledo, Manuel Leiras Pulpeiro, Antonio Noriega Varela, Celestino Cabarcos Suárez, Daniel Pernas Nieto, Xosé Crecente Vega, Xosé Trapero Pardo, Aquilino Iglesia Alvariño, Xosé María Díaz Castro, Xosé Chao Rego, Xosé Martinho Montero Santalha, Camilo Valdehorras e outros máis.
Francisco Fernández Cervera

Francisco Fernández Cervera, finado en Cangas o 6 de xullo de 1961, foi un industrial conserveiro e político galego. Traxectoria
Dono da fábrica de conservas La Montañesa de Cangas. Unha das súas marcas gañou a medalla de ouro na Exposición Internacional de Barcelona de 1930. Foi secretario da Unión de fabricantes de conservas de Galicia en 1935. Na ditadura de Primo de Rivera foi presidente da Unión Patriótica de Cangas. En 1930 foi proclamado concelleiro polo grupo de maiores contribuíntes. Finou en Cangas con 84 anos. Vida persoal
Casou con Sebastiana González Núñez e foi pai de Antonio, Francisco, Pilar, César, José e María Fernández-Cervera González.
Francisco Frutos

Francisco Frutos Gras, coñecido como Paco Frutos, nado en Calella o 6 de setembro de 1939 e finado o 26 de xullo de 2020, foi un político catalán. Foi o secretario xeral do Partido Comunista de España (PCE) entre 1998 e 2009. Traxectoria
Comezou en política colaborando na creación de Comisións Obreiras nunha fábrica téxtil en Blanes (Barcelona).
Afiliado ao Partit Socialista Unificat de Catalunya (referente catalán do PCE) dende 1963, nas primeiras eleccións autonómicas da democracia, entrou no Parlamento Catalán. Nos anos 80, viuse envolto nos problemas internos do PSUC que resultarían na escisión do sector chamado prosoviético, que formaría o Partit Comunista de Catalunya. Chegou á secretaría xeral do PSUC no ano 1981, tralo cal decidiu trasladarse a Madrid, da man de Gerardo Iglesias, daquela secretario xeral do PCE.
Membro da dirección federal de IU, chegou a enfrontarse con Julio Anguita polo posto de coordinador xeral da formación. Porén, foi o número 2 nas eleccións xerais de 1996, nas que Anguita foi o candidato á Presidencia do Goberno e nas que a formación obtivo o seu máximo resultado electoral, atinxindo 21 deputados, sendo Frutos elixido deputado por Madrid.
Trala dimisión de Anguita no 1998, foi elixido secretario xeral do PCE e foi designado candidato á presidencia do goberno nas eleccións xerais do 2000. Foi o protagonista e principal defensor da alianza co PSOE neses comicios, que supuxeron unha desfeita electoral para IU, que obtivo tan só 9 deputados e perdeu a metade do seu electorado, aínda que el conservou o seu escano.
Foi reelixido secretario xeral do PCE no XVI (2002) e no XVII Congreso do PCE (2005). Debido á discrepancias coa dirección de IU, decidiu non ser candidato nas eleccións xerais do 2004.
Francisco García Muruais

Francisco García Muruais, nado na Pontenova cara a 1861 e finado en Lugo o 31 de decembro de 1936, foi un labrego e político galego. Traxectoria
Nas eleccións municipais do 12 de abril de 1936 foi elixido concelleiro de Vilameá. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi elixido alcalde de Vilameá o 6 de marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Lugo por rebelión militar foi condenado a cadea perpetua. Ingresou na Prisión de Lugo o 26 de decembro de 1936. Morreu na Prisión de Lugo cinco días despois.
Francisco García Paramés

Francisco García Paramés, nado na Coruña o 22 de decembro de 1963, é un investidor privado galego. Traxectoria
Fillo dun enxeñeiro da Bazán, orixinario de Covas, marchou aos 3 anos vivir a Madrid. Licenciouse en Economía pola Universidade Complutense e obtivo un MBA, na IESE, o centro de formación en dirección de empresas da Universidade de Navarra. En 1989 incorporouse a Bestinver, unha sociedade de investimento española pertencente á multinacional Acciona, onde estivo traballando durante máis de dúas décadas e da que chegou a ser CEO. A súa estratexia de investimento é o investimento en valor e é seguidor da escola austríaca. En 2014 abandonou Bestinver e en 2016 lanzou a súa propia firma de investimento (Cobas AM).
Francisco Herrera el Viejo

Francisco Herrera, o Vello, nado en Sevilla c. 1590 e finado en Madrid c. 1656, foi un pintor e gravador español do Século de Ouro. Traxectoria
Examínase de pintor en 1619, trasladándose a Madrid onde morre en 1656. Discípulo quizais de Antonio Pacheco, mostra nas súas obras pegadas do seu estilo e aínda de Juan de Roelas. Acusa no seu labor o coñecemento doutros artistas como Francisco de Zurbarán e Velázquez. Foi pai doutro gran pintor e arquitecto, Francisco de Herrera o Mozo.
Considérase, xunto con Roelas, un pintor de transición desde o Manierismo ata o Barroco.
Francisco Ibáñez

Francisco Ibáñez Talavera, nado en Barcelona o 15 de marzo de 1936 e finado na mesma cidade o 15 de xullo de 2023, foi un autor de cómics catalán, un dos máis coñecidos en lingua castelá. Traxectoria
Comezou a súa vida profesional traballando no Banco Español de Crédito, pasando a dedicarse xa plenamente ó cómic no ano 1957, cando entrou na Editorial Bruguera, na que estivo ata 1985, en que marchou por desacordos.
Os seus personaxes máis populares son, sen dúbida, Mortadelo e Filemón, dos que leva máis de corenta anos escribindo historietas. Outros tamén moi coñecidos son O Botóns Sacarino, Pepe Gotera e Otilio, Rompetechos ou 13, Rue del Percebe.
As súas obras son coñecidas en todo o mundo, xa que sobre todo Mortadelo e Filemón está traducidos a numerosas linguas. Mortadelo e Filemón no mundo
Os cómics destes dous personaxes véndense no mundo con moitos nomes diferentes. Teñen unha excelente acollida en Alemaña, razón pola que se lle dedica unha publicación monográfica. Os seus nomes varían dunha lingua a outra: Paling & Ko, en holandés ou neerlandés.
Mortadelo e Salaminho en portugués (Brasil)
Salamão e Mortadela en portugués (Portugal)
Flink och Fummel en sueco
Flip & Flop en dinamarqués
Mortadel et Filémon en francés (tamén Futt et Fil)
Fortune & Fortuni en italiano (tamén Mortadella e Filemone)
Αντιριξ και Συμφωνιξ (Antirix kai Symphonix, pronunciado Andirix ke Simfonix) en grego
Älli ja Tälli en finés
Clever & Smart en noruegués, checo e alemán
Zriki Svargla & Sule Globus en serbocroata
Mortadel·lo i Filemó en catalán Recoñecementos
1994, Gran Premio do Salón do Cómic de Barcelona.
2002, Medalla de Ouro ó Mérito nas Belas Artes.
O día 15 de marzo, rememorando a data de nacemento, celébrase o Día Oficial de Francisco Ibáñez.
Francisco Inocêncio de Sousa Coutinho

Francisco Inocêncio de Sousa Coutinho, nado en Vila Viçosa (distrito de Évora, Alentexo) o 28 de decembro de 1726, e finado en Madrid o 6 de febreiro de 1780, foi un militar, diplomático e administrador colonial portugués. Traxectoria
Ocupou varios postos militares no Reino de Portugal, e despois exerceu o cargo de Gobernador e de Capitán Xeneral no Reino de Angola entre 1764 e 1772, sucedendo a António de Vasconcelos e sendo sucedido por António de Lencastre.
O 7 de xaneiro de 1768, sendo Gobernador de Angola, Sousa Coutinho ordenou a unha brigada de enxeñeiros que elixise o lugar onde se instalaría unha fortaleza-presidio, a que lle deu o nome de Novo Redondo, o que representou a fundación da cidade hoxe coñecida como Sumbe.
Despois de deixar o Goberno de Angola foi nomeado embaixador en España, falecendo no exercicio das súas funcións. Vida familiar
Era fillo de Rodrigo de Sousa Coutinho, vedor da Casa Real, e de Maria Antónia de São Boaventura e Meneses Paim.
Foi pai de Rodrigo de Sousa Coutinho, primeiro conde de Linhares; de Domingos António de Sousa Coutinho, primeiro conde e marqués do Funchal; de Francisco Maurício de Sousa Coutinho, Gobernador Xeral da Capitanía do Grão-Pará (Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves), e de José António de Meneses e Sousa Coutinho, membro do Consello de Rexencia do Reino.
Francisco J. Leira Castiñeira

Francisco Jorge Leira Castiñeira, nado na Coruña o 24 de abril 1987, é un historiador e escritor galego. Traxectoria
Licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, na que realizou o doutoramento coa tese La socialización de los soldados del ejército sublevado (1936-1945). Su papel en la consolidación del Régimen franquista. Mestrado en Historia Contemporánea na USC e en Ciencias Documentais na Universidade da Coruña. Foi visiting fellow na University College Dublin – Centre of War Studies.
Foi director da Biblioteca Provincial de Santiago da Orde Franciscana. Foi contratado posdoutoral da Xunta de Galicia no departamento de Historia da USC e Membro do Grupo de Investigación HISTAGRA.
Ten publicado na prensa análises da actualidade cunha perspectiva histórica en praza. gal, nuevatribuna. es, publico. es, El Ciervo, Lamarea e El Salto. Fai labor de divulgaicón co podcast memoria e historia.
Investigador na Universidade Carlos III (uc3m), Departamento de Humanidades: Historia, Geografía y Arte, Faculty Member. Obras
Consolidación social do franquismo. A influencia da guerra nos soldados de Franco (2014). Santiago: USC.
Soldados de Franco. Reclutamiento forzoso, experiencia de guerra y desmovilización militar (2020). Siglo XXI Ed. 352 páxs. ISBN 978-84-323-1985-3.
De prisionero republicano a capellán insurgente (2020). Ed. Universidad de Navarra. 134 páxs. ISBN 978-8431335007.
Soldados forzosos. A memoria esquecida da Guerra Civil Española (2021). Vigo: Galaxia. 104 páxs. ISBN 978-84-9151649-1.
Los nadies de la Guerra de España (2022). Madrid: Akal. ISBN 978-84-460-5320-0.
Franco's Soldiers: Recruitment and Combat in the Spanish Civil War (1936-1939) (2023). Liverpool University Press. 248 páxs. ISBN 978-1789761771.
Libros colectivos
A xustiza pola man: Violencia e conflitividade na Galicia contemporánea (2021). Vigo: Xerais. 392 páxs. ISBN 978-8491217992. Con Miguel Cabo.
The Crucible of Francoism: Combat, Violence, and Ideology in the Spanish Civil War (2021). Con Ángel Alcalde e Foster Chamberlin. Sussex Academic Press
Galicia, un golpe sin cuartel, una guerra sin trincheras: La construcción sociopolítica de la dictadura franquista (1936-1960) (2023). Publicacions de la Universitat de València. Con Lourenzo Fernández Prieto.
El pacifismo en España desde 1808 hasta el «No a la Guerra» de Irak (2023). Akal.
Violence and Propaganda in European Civil War. Dinamics and Conflicts, 1917. 1949 (2025). Con Yiannis Kokosolakis. Routledfge. Premios
2012: Premio en Ciencias Sociais Juana de Vega.
2012: Mención honorífica no concurso de ensaio George Watt da ALBA-VALB de Nova York.
2019: Premio Miguel Artola 2019 a tese de doutoramento da Asociación de Historia Contemporánea e ol Centro de Estudios Políticos y Constitucionales del Ministerio de Presidencia do Estado español.
2021: Accésit no Premio Javier Tusell da Asociación de Historiadores do Presente.
Francisco Javier Novelle Secades

Francisco Javier Novelle Secades, nado en Oviedo (Asturias) o 15 de agosto de 1950 e morto na Coruña o 14 de agosto de 2020, foi un activista difusor científico e profesor que desenvolveu a súa actividade en Galicia. Traxectoria
Impulsor da Asociación de Amigos da Casa das Ciencias dende a súa fundación, foi tesoureiro, secretario e despois, presidente de 2006 ata a súa morte, levou a celebración do Día da Ciencia na Rúa ata a XXV edición (unha edición que non puido celebrarse pola alarma sanitaria da COVID-19 ).
Cualificado como 'un home que nunca deixou de aprender', adicouse a difundir o coñecemento usando como ferramenta principal a AACC, pero tamén a través da súa labor docente como profesor de tecnoloxía no IES Calvo Sotelo da Coruña ou pola Asociación de Ensinantes de Fabricación Mecánica (Enfamec).
Francisco Javier Padín Vaamonde

Francisco Javier Padín Vaamonde, nado en Santiago de Compostela en 1941 e finado na Coruña o 31 de decembro de 2023, foi un galego profesor de matemáticas e escritor de temas relacionados coa filatelia. Traxectoria
Francisco Javier Padín licenciouse en Ciencias Matemáticas na Universidade de Santiago de Compostela, e trasladouse á Coruña para dar clases na Universidade Laboral Crucero Baleares (O Burgo, Culleredo).
Estudoso da historia postal, foi o maior coñecedor dos enteiros postais españois. Foi directivo e presidente da Sociedade Filatélica da Coruña. Colaborou con múltiples artigos en Academus, Crónica, El Eco, Revista de Filatelia, La Voz de Galicia e na revista Porteo, da que foi un dos seus fundadores. Foi membro da Academia Europea de Filatelia, e da Real Academia Hispánica de Filatelia de 1997 a 2016. Publicacións
Entre outras, foi o autor dos seguintes libros: Enteros postales de España (1873-1973) (1990)
Diccionario de filatelia (1996)
Las emisiones de entero postales de España (1873-1973). Una guía para su estudio (2003)
Catálogo especializado de cartas-sobre avión y aerogramas españoles con franqueo mecánico (1947-1986) (2023) Premios
Premio José Gomis Herrero de Filatelia
Premio Dr. Thebussem
Francisco Lago Rodríguez

Francisco Lago Rodríguez, nado en Muros cara a 1902, foi un político galego. Traxectoria
Logo de golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu a Francia no bou Tiburón. Capturado cando intentaba entrar en España. Xulgado en Ferrol por rebelión militar, foi condenado a 12 anos e 1 día de prisión. Posteriormente a pena foi conmutada por 6 anos e 1 día. A súa muller Elvira Tajes Santiago foi tamén inculpada na causa militar.
Francisco Lema Sendón

Francisco Lema Sendón, nado en Vimianzo cara a 1876, foi un político galego. Traxectoria
Dono dun café-bar e comercio en Vimianzo. En 1919 era presidente da Sociedade de Gandeiros de Castrelo e Berdoias. Logo do triunfo da Fronte Popular foi nomeado concelleiro de Vimianzo. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o día 25 xunto con Andrés García Ferreiro e Manuel Alborés Gándara. Logrou fuxir, e en xullo de 1937 o xulgado militar fixo pública unha requisitoria. Estivo agochado até 1939. Foi xulgado na Coruña por rebelión e condenado a cadea perpetua. Abríronlle expediente de reponsabilidades políticas en 1940.
Francisco Marín Moya

Francisco Marín Moya, nado en Palma o 7 de decembro de 1893, foi un militar español. Traxectoria
Carabineiro. Tenente de Carabineiros, foi trasladado da Comandancia de Lugo á de Sevilla en abril de 1932. En 1936 era capitán de Carabineiros de Noia. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 opúxose ao golpe e organizou a evasión dos bous Santa Eulalia e Santa Rosa dende Muros cara a Bilbao. Combateu no exército republicano. Foi detido ao final da guerra. Xulgado na Coruña por rebelión militar, foi condenado á pena de morte, conmutada por cadea perpetua. Cumpriu condena na Prisión Habilitada de Cieza da que saíu en xuño de 1943 en liberdade condicional.
Francisco Mourelle de la Rúa

Francisco Antonio Mourelle de la Rúa, nado en Gondomil, Corme Aldea (Ponteceso) o 17 de xullo de 1750 e finado en Cádiz o 24 de maio de 1820, foi un navegante galego, descubridor dalgunhas das illas Tonga. Na documentación francesa e inglesa da época o seu apelido aparece cambiado polo de Maurelle. Traxectoria
Ingresou en 1763 na Academia de Pilotos de Ferrol, onde se formou. En 1775 foi nomeado primeiro piloto do porto de San Blas, na costa oeste de México. Participou en dúas expedicións como piloto de Juan Francisco de la Bodega y Quadra, na exploración da costa oeste de América do Norte. Na primeira, a bordo do Sonora, tomaron posesión de Puerto Trinidad (Trinidad Bay, en California), Puerto de Bucareli (Bucarili Sound, en Alasca) e Puerto de los Remedios (Sea Lion Bay, tamén en Alasca). Mourelle destacou polas descricións do seu diario, publicado en inglés e utilizado por James Cook e Jean-François de La Pérouse.
En 1779 foi nomeado segundo oficial da Favorita, con de la Bodega, e chegaron xuntos a Illa de Carmen (Kayak Island, en Alasca).
Illas do Pacífico
Foi destinado a Manila, onde o gobernador lle confiou a comandancia da fragata Princesa. Partiu o 30 de novembro de 1780 cara a México, pero os fortes ventos desviárono da ruta tradicional de Manila a Acapulco, e decidiu ir cara a levante polo Pacífico Sur.
Pasou polas illas Carolinas, o arquipélago Bismarck (illas do Almirantado e Nova Irlanda) e as illas Salomón. Ao norte de Nova Irlanda descubriu diversas illas menores: Illa Ermitaño (hoxe Emirau), San Francisco (Simberi), San José (Mabua) e San Antonio (Tabar). Polas illas Salomón pasou por El Roncador (Ontong Java). O 26 de febreiro de 1781 chegou ás illas Tonga en condicións precarias. Á primeira illa chamouna Amargura (Fonualei), porque nela non atopou avituallamento. Pasou polo volcán Latte (Late) ata chegar a Puerto Refugio (Port of Refuge) da illa Mayorga (Vava'u). Chamou ao grupo de illas Mayorga (hoxe Grupo Vava'u) en honra ao vicerrei de Nova España, o barcelonés Martí de Mayorga.
Logo de dezaseis días seguiron cara ao suroeste, onde descubriron os volcáns Consolación (Toku) e Culebras (Fonuafo'ou), e algunhas illas menores no grupo Ha'apai, que chamou illas Gálvez en honra a José de Gálvez, ministro de Indias.
Chegado aos 30º de latitude sur, regresou a Tonga e seguiu cara ao nordés, descubrindo Illa del Cocal (Nanumaga) e San Agustín (Nanumea) nas illas Ellice, hoxe Tuvalu. Decidiu regresar pola ruta tradicional do Pacífico Norte. Logo de achegarse a Guam, chegou a San Blas o 27 de setembro de 1781. Guerras napoleónicas
Mourelle regresou a España, exercendo desde 1797 como comandante do porto de Alxeciras, desde onde combatiu as naves inglesas durante as guerras napoleónicas. En total participou en 40 combates navais, facéndose con 16 naves inimigas, se ben sufriu a derrota da batalla de Trafalgar.
Descansa no Panteón de Mariñeiros Ilustres de Cádiz.
Francisco Otero González

Francisco Otero González, nado en Lindín (Mondoñedo) en 1860 e finado en Madrid o 14 de abril de 1880, foi un pasteleiro galego, autor dun atentado frustrado contra os reis Afonso XII e María Cristina de Habsburgo-Lorena. Atentado
O 30 de decembro de 1879 ás cinco da tarde, os reis cruzaban a praza de Oriente nun faetón guiado polo rei, precedidos polo correo e coa única compañía do cocheiro, sentado na parte traseira, e dun lacaio. No momento no que o coche entraba no Palacio Real pola porta do Príncipe, Otero, que estivera agardando a súa chegada xunto ás cabaleirizas, fixo dous disparos a curta distancia cunha pistola Lefaucheux de dous canóns cargada con balas de doce adarmes, errando os dous tiros.
Detido inmediatamente, foi acusado de intento de rexicidio; o tribunal, desestimando a atenuante de alienación mental, condenouno a morte. O rei solicitou o seu indulto, mais o consello de ministros presidido por Antonio Cánovas del Castillo denegouno. En abril do seguinte ano Otero foi executado por garrote e os seus restos enterrados no cemiterio de San Martín.
Francisco Otero Juncal

Francisco Otero Juncal, nado cara a 1891 e finado en Pontevedra en maio de 1981, foi un sindicalista, político, carpinteiro e ebanista galego. Traxectoria
Vicepresidente da Sociedade de Ebanistas de Pontevedra. Presentouse ás eleccións municipais de 1917 e 1920, pero non foi elixido; volveu presentarse en febreiro de 1922 e foi elixido concelleiro. Dirixiu o periódico Nueva Aurora. Durante a ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro corporativo de Pontevedra en abril de 1924 pero rexeitou o cargo. Acusado de militancia comunista, foi detido o 14 de abril de 1924 con Ramiro Paz Carbajal, Amando Guiance Pampín e Valeriano Barros. Pertenceu ao Centro Republicano de Pontevedra do que chegou a formar parte da directiva como vocal 2º, militou no Partido Radical Socialista e despois integrouse en Unión Republicana. Foi mestre de taller de ebanistería e carpintería da Escola de Traballo de Pontevedra (1934-1936). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi separado do seu posto e condenado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas en agosto de 1940 a cinco anos de inhabilitación e 100 pesetas de multa. Finou en Pontevedra aos 90 anos.
Francisco Pablos

Francisco Pablos Holgado, nado en Salamanca en 1934 e residente en Galicia desde 1959, é un novelista, ensaísta, crítico e experto en arte. Obra destacada
Plástica Gallega, xunto con Manuel Colmeiro Guimarás, Ángel Ilarri, Xavier Pousa Carrera e Antonio Quesada, Caja de Ahorros Municipal de Vigo, 1981, 408 páx. , ISBN 84-7231-603-3.
Pintores gallegos del novecientos, Fundación Pedro Barrié de la Maza, A Coruña, 1981, 200 páx. , ISBN 84-85858-06-9.
Mitos y leyendas de Galicia (3 v. ), Faro de Vigo, 1993, 832 páx. , ISBN 84-87657-67-2.
A pintura en Galicia: Do XVII ás últimas tendencias | La pintura en Galicia: Del XVII a las últimas tencencias (edición bilingüe), ed. Nigra Trea, 2003, 368 páx. , ISBN 84-95364-15-8.
Francisco Ramos Calvete

Francisco Ramos Calvete, nado en Ferrol en 1891, foi un sindicalista e político galego. Traxectoria
Albanel, afiliado á CNT de Ferrol. Foi procesado en 1919 pola rotura dunha urna cando se estaba realizando o escrutinio das eleccións municipais. Foi elixido candidato da Agrupación Socialista de Ferrol para as eleccións municipais de 1920. En 1930 era inspector local da Federación del Trabajo de Ferrol. Foi secretario do Sindicato Único del Ramo de la Edificación, e participou no conflito do cuarteis de Sánchez Aguilera. Estivo procesado por inxurias ao presidente do Consello de Ministros e ao Ministro de Traballo. Organizador dun movemento de 48 horas promovido pola CNT e acusado da colocación de explosivos. Ingresou no cárcere de Ferrol o 13 de maio de 1933 por un delito de folga sediciosa, en xuño o gobernador civil decretou a súa liberdade, e foi liberado o día 6. Detido a finais de xaneiro de 1934 en Neda por participar nunha reunión clandestina, foi levado á Escollera.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e foi declarado en rebeldía. Presentouse ás autoridades en 1945, quedando en liberdade. Novamente detido, ingresou no cárcere de Ferrol o 10 de abril de 1948 e foi conducido á prisión da Coruña o 16 de abril. Complicado na causa 40/48 por agachar a un dos encausados, foi condenado a seis meses e un día de prisión menor en outubro de 1948. Vida persoal
Casou en 1915 con Juana Pereira Yáñez.
Francisco Rizi

Francisco Rizi, nado en Madrid en 1608 e finado en El Escorial en agosto de 1685, foi un pintor barroco español da Escola madrileña de pintura. Traxectoria
Fillo dun pintor italiano, Antonio Ricci, que viu a España para pintar no mosteiro do Escorial, era irmán do tratadista frei Juan Rizi. Francisco foi discípulo do Vicenzo Carducci (cuxo nome é castelanizado, con frecuencia, como Vicente Carducho). Ingresou na orde dos bieitos.
Fixo forte amizade co pintor asturiano, radicado en Madrid, Juan Carreño de Miranda. Ambos colaboraron en numerosas obras. Coa chegada dos italianos Mitelli e Colonna, fresquistas, Carreño e máis el, aproveitaron para aprenderen as técnicas da pintura mural, pintando conxuntamente frescos na igrexa de San Antonio dos Portugueses, en Madrid, e na capela do Sagrario na catedral de Toledo. Só realiza os frescos da capela dos Milagros no convento da Descalzas Reais, novamente na capital española. Por medio dos seus discípulos máis notábeis están Claudio Coello, José Antolínez e Juan Antonio Escalante, Rizi contribuíu de xeito indelébel á reafirmación da Escola madrileña de pintura. Obra
Virxe con san Filipe e san Francisco (1650), igrexa dos capuchinos de El Pardo.
Espolio de Cristo (1651).
Inmaculada Concepción (ca. 1670), Museo Provincial de Cádiz.
Auto da Fe (1683), Museo do Prado, Madrid, de grande interese documental, que ilustra unha condena inquisitorial coetánea executada na Praza Maior de Madrid.
Francisco Rodríguez Adrados

Francisco Rodríguez Adrados, nado en Salamanca o 29 de marzo de 1922 e finado en Madrid o 21 de xullo de 2020, foi un filólogo, helenista e académico español. Traxectoria
Nado en Salamanca o 29 de marzo de 1922. Licenciado en Filoloxía Clásica en 1944 pola Universidade de Salamanca; doutor dous anos despois, en 1946, pola Universidade Complutense de Madrid; Catedrático de Grego no Instituto Cardeal Cisneros de Madrid en 1949; en 1951, en Barcelona, catedrático da súa Universidade e da Complutense, en 1952 até 1988. Dirixiu o Departamento de Grego da UNED entre 1972 e 1976 da que foi catedrático (emérito) e Presidente de Honra da Sociedad Española de Estudios Clásicos (SEEC) e da Sociedad Española de Lingüística. Foi director das revistas Emerita e Revista Española de Lingüística, da colección de clásicos gregos e latinos Alma Máter, que publicou o CSIC. Gran colaborador en xornais como o ABC ou El Mundo.
Mestre de mestres, grande estudoso do mundo humanístico, especialmente nos estudos sobre Grecia e tamén a historia de España. Estudoso e tradutor de literatura grega, latina e india, ademais da española. Como filólogo, foi defensor da orixe aquitana dos vascos e o éuscaro.
Experto en Lingüística indoeuropea e membro do CSIC, no que é director do maior proxecto lexicográfico dun dicionario grego-español DGE, tras o LSJ. Foi tamén autor, conxuntamente con Alberto Bernabé e Julia Mendoza, do Manual de lingüística indoeuropea (1995-1998) en tres volumes. (ISBN 84-7882-193-7)
Ingresou na Real Academia Española o 21 de xuño de 1990 (cadeira d), tomando posesión o 28 de abril do ano seguinte; e na Real Academia da Historia en febreiro de 2004. Foi membro da Academia de Atenas e da Academia Arxentina das Letras. En 2012 recibiu o Premio Nacional de Letras.
Francisco Rodríguez Fernández (O Barco de Valdeorras)

Francisco Rodríguez Fernández, nado no Barco de Valdeorras cara a 1910 e finado nas Palmas de Gran Canaria o 9 de setembro de 1941, foi un xornaleiro e político galego. Traxectoria
Veciño de Vilanova de Valdeorras. Militante do PCE, era presidente do grupo comunista de Vilanova. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido. Foi detido o 27 de febreiro de 1937. Foi xulgado en consello de guerra por rebelión o 5 de agosto de 1937 co seu irmán Gerardo Rodríguez Fernández, e condenado á pena de morte, conmutada a cadea perpetua. Finou no campo de traballo da Carretera del Centro das Palmas de Gran Canaria o 9 de setembro de 1941. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en xaneiro de 1938, e foi sancionado co pago de 100 pesetas en 1941. Vida persoal
Casou con Pilar Álvarez Fernández, con quen tivo unha filla.
Francisco Rodríguez Suárez

Francisco Horacio Rodríguez Suárez, coñecido como Paquiño, nado en Abelleira (Muros) o 24 de decembro de 1898 e finado no mesmo concello o 3 de xaneiro de 1996, foi un mestre, empresario e político galego. Traxectoria
Membro da socieade agraria Amigos Mutuos de Abelleira e Torea, foi un dos promotores da Federación Agraria do Partido de Muros creada en 1922. Foi mestre de Torea dende 1925 e a partir de 1928 mestre de Serres. Fundou en 1934 a empresa construtora S Rodríguez dedicada ás obras marítimas. Membro da Agrupación de Trabajadores y Agricultores de Serres e militante do PSOE. Participou como representante da sociedade La Potección Social Esteirana de Muros na asemblea para o Estatuto de Autonomía de Galicia de xuño de 1931. Logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Muros.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido. Fuxiu e estivo agochado na súa casa ata que foi detido pola Garda Civil auxiliada polas milicias das Juventudes de Acción Popular, o 10 de xaneiro de 1937. Xulgado en Santiago de Compostela en consello de guerra o 12 de xuño por rebelión, foi condenado a cadea perpetua. Estivo preso na Prisión da Coruña ata que saíu en liberdade vixiada en xullo de 1940. Depurado, foi separado definitivamente do servizo e baixa no posto.
Ao saír do cárcere dedicouse á contrata de obras na súa empresa. Rehabilitado, foi mestre de Tal. Nas eleccións municipais de 1983 figurou como candidato número catro de Unidade Galega á alcaldía de Muros. Vida persoal
Casou con Juliana Fernández Mayo e foi pai de Lourdes, María, Ángel, Segundo e Francisco Rodríguez Fernández.