proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Ciclo do xofre

O ciclo do xofre é o ciclo bioxeoquímico consistente na recirculación do xofre na Terra entre os seres vivos e o medio abiótico. O xofre atópase almacenado maioritariamente na hidrosfera en forma de sulfato. O xofre, durante a evaporacion de mares e lagos pouco profundos, deposítase formando xesos. Os sulfatos son abundantes nos solos, xa que aínda que se perdan por lixiviado das terras, son repostos polas chuvias de forma natural.
Son imprescindibles para a síntese de certas moléculas orgánicas.
Ciclo económico

Os ciclos económicos poden definirse como as oscilacións da expansión á contracción da Economía.
Dende o século XIX os estudosos dos negocios impresionáronse polas dramáticas caídas que cada 7 a 10 anos rexistraba a actividade económica. En 1863, o francés Clement Juglar demostrou con probas estatísticas, que as crises non eran fenómenos illados, senón parte dunha flutuación cíclica da actividade comercial, bolsista e industrial e que os períodos de prosperidade e crise seguíanse uns aos outros. Karl Marx avanzou sobre o estudo das causas estruturais do ciclo económico e as crises. Fases
Cada ciclo económico ten catro fases: Ascenso: é a fase do ciclo económico onde toda a actividade económica se atopa nun período de prosperidade. O auxe pode ter unha duración variábel, xa sexa que dure moitos anos como só uns cantos meses, segundo as condicións económicas.
Descenso: é a fase do ciclo económico onde a actividade económica se atopa nun período de decadencia, pode ter unha duración variábel.
Recesión: é un período de crecemento negativo do PIB dunha economía de duración igual ou superior a un ano.
Reactivación: chamada tamén en ocasións Recuperación, é a fase do ciclo económico que se caracteriza pola reanimación das actividades económicas, aumenta o emprego, a produción, o investimento e as vendas.
O período máis alto do ascenso denomínase auxe. Todo ascenso culmina nun descenso. Unha crise prodúcese nalgún momento do descenso, posteriormente chega recesión, que finalmente é revertida pola reactivación. Non hai unha duración fixa para cada fase nin para o ciclo no seu conxunto, pero a investigación a longo prazo permitiu estabelecer duracións medias para os ciclos.
O ciclo económico está baseado en leis xerais que gobernan as economías capitalistas, máis que en factores políticos ou institucionais específicos de países ou períodos particulares; non obstante, como explicou Joseph Schumpeter (1935), "cada flutuación económica constitúe unha unidade histórica que non se pode explicar senón mediante unha análise dos numerosos factores que concorren en cada caso". Clases
Coñécense tres tipos de ciclos económicos xerais e ciclos sectoriais. Os xerais son: Curtos, pequenos ou de Kitchin, cunha duración por termo medio de 40 meses, non necesariamente rexistran unha crise no descenso.
Medios, ou de Juglar, 8 anos e medio por termo medio, distínguense pola presenza de auxes e crises.
Longos, ondas longas ou ciclos de Kondratieff, por termo medio de 54 anos de duración: durante a expansión os ascensos son prolongados e máis fortes, as crises son suaves e as recesións curtas; durante a depresión os ascensos son febles e curtos, as crises moi fortes e as recesións prolongadas ata acadar o grao de depresións económicas xerais.
Entre os ciclos sectoriais máis importantes están o da industria da construción de 18 anos por termo medio; e o da agricultura de 10 anos de duración por termo medio. Por outra parte, Ralph Nelson Elliott, ao observar as flutuacións da Bolsa de valores, atopou dentro de cada ciclo (do máis longo ata o máis curto) oito "ondas": tres impulsos de ascenso con dous correccións e logo dous descensos cunha corrección.
Ciclo metónico

En astronomía e co establecemento dos calendarios, o ciclo de Metón ou ciclo metónico é un común múltiplo aproximativo dos períodos orbitais da Terra e da Lúa.
En efecto, 19 anos tropicais e 235 meses sinódicos non difiren máis que en 2 horas; por iso é polo que despois de 19 anos, as mesmas datas do ano se corresponden coas mesmas fases da Lúa.
O posto dun ano neste ciclo chámase número áureo, quizais porque era gravado cada ano nos alicerces dun templo en Atenas e é utilizado para o cálculo da data de Pascua.
O nome de ciclo metónico provén do astrónomo grego Metón, quen sinalara xa esta coincidencia ao redor do -432, como o fixo o astrónomo caldeo Kidinnu cara ao -380.
Pero os escritos cuneiformes parecen indicar que este ciclo era xa coñecido en Mesopotamia desde o século -VI e era utilizado para predicir as eclipses.
O ciclo de Metón é empregado nos calendarios lunisolares.
En efecto, nun calendario lunisolar típico, a maior parte dos anos son anos lunares de 12 meses, pero 7 dos 19 anos posúen un mes suplementario, coñecido co nome de mes intercalar ou embolismico.
Nos calendarios babilonios e hebreos antigos, os anos: 3, 6, 8, 11, 14, 17 e 19, son anos de trece meses do ciclo metónico.
Existen igualmente outros dous ciclos similares: o octaeteris (8 anos ≈ 99 lunacións, cf. calendario ático) e o tritos (11 anos ≈ 136 lunacións).
O ciclo metónico está igualmente próximo (a medio día case) de 255 meses draconíticos.
É pois igualmente un ciclo de eclipses, que dura soamente 4 ou 5 eclipses.
O tritos, próximo a 146, 5 meses draconíticos, é un mellor ciclo de eclipses.
Ciclofosfamida

A ciclofosfamida é un medicamento da familia de axentes alquilantes usado como antineoplásico e inmunosupresor, do grupo dos complexos de coordinación de platino. Emprego
Como quimioterapia, úsase xa sexa en monoterapia ou combinado xunto a outros axentes de quimioterapia para tratar varias clases de linfoma, como o mieloma múltiple ou a leucemia. Tamén se usa como tratamento de tumores sólidos, como o cancro de ovario, o cancro de mama, o cancro de pulmón de células pequenas, o neuroblastoma e o sarcoma.
Como inmunosupresor úsase no lupus eritematoso sistémico, a granulomatose de Wegener, a esclerose múltiple, e complicacións ou comorbilidades das anteriores como a síndrome nefrótica. Tamén é usado para evitar o rexeitamento agudo despois dun transplante. Adminístrase por vía oral ou intravenosa.
Cicloxénese explosiva

A cicloxénese explosiva fai referencia á creación dun ciclón (ou borrasca cando a latitude é media)de maneira moi rápida (en cuestión de horas) e de xeito moi intenso (con caídas de presión moi bruscas). No ano 1980 Sanders e Gyakum caracterizaron as cicloxéneses explosivas como aquelas nas que no seu centro a caída da presión é de aproximadamente 20 milibares en 24 horas (para latitudes coma a de Galicia). Características
De xeito sinxelo pode explicarse a formación da cicloxénese explosiva como a combinación entre o afondamento dunha borrasca debido ao choque dunha masa de aire frío cunha de aire cálido e húmido, e as perturbacións do chorro polar (cinto de ventos máximos a unha altura aproximada de 9000 metros)
Caso do Xynthia
Un exemplo da cicloxénese explosiva foi o Xynthia. O sábado 27 de febreiro de 2010 formábase unha depresión ou borrasca ao oeste das Illas Canarias cun centro de 990 mb de presión, Tan só 18 horas despois xa estaba situada no Cantábrico cun centro de 970 mb de presión. É dicir, en menos de 24 horas a presión descendeu 20 mb e a borrasca recorreu miles de km a moita velocidade. Ese sábado, en Galicia, houbo refachos de vento de máis de 130 km/h, chuvias intensas e temporal forte no mar, aínda que as consecuencias máis devastadoras chegaron a Francia con decenas de persoas falecidas.
Denominación
Os nomes que se lles poñen a estes fenómenos (como Klaus, Xynthia etc…) veñen do Departamento de Meteoroloxía da Universidade Libre de Berlín, que lle permite a calquera persoa “apadriñar” ou dar nome a unha borrasca ou un anticiclón por un módico prezo. Eses cartos empregaranse en fins educativos. Estes nomes carecen de valor oficial para os organismos meteorolóxicos oficiais, pero son moi ben recibidos polo público e polos medios de comunicación.
Ciclón Catarina

O ciclón Catarina foi un ciclón tropical do océano Atlántico sur extremadamente raro que golpeou o sur do Brasil a finais de marzo de 2004, e aínda que non foi o primeiro ciclón tropical do Atlántico Sur, foi o primeiro sistema tempestuoso identificado positivamente na rexión. A tormenta terminou coa vida de cando menos 3 persoas e causou danos estimados en $350 millones.
Ciclón Klaus (1984)

Para outros ciclóns chamados Klaus, véxase ciclón Klaus. O furacán Klaus foi unha treboada tropical de fortes ventos orixinada no Caribe e que provocou numerosos danos no Atlántico Norte. Posteriormente chegou a afectar a Galicia entre o 14 e o 15 de novembro de 1984. Un mes antes, batera contra as costas galegas o furacán Hortensia, de maior intensidade e gravidade. Nome
Klaus era un dos nomes incluídos nas listas de furacáns tropicais, onde se mantivo ata 1990, cando un devastador furacán Klaus causou numerosas vítimas na Martinica, e foi retirado da lista. Klaus segue dándolle nome a outras treboadas non tropicais, como a que impactou Galicia en 2009. Percorrido
O furacán Klaus orixinouse nunha zona extraordinariamente meridional do Caribe, nas Illas de Sotavento nos primeiros días novembro de 1984. Dende Curação seguiu unha traxectoria cara ao noroeste, batendo en Porto Rico e acadando neste punto os 145 km/h. A partir de aí continuou a súa traxectoria como treboada extratropical en dirección noroeste, ata que impactou nas costas de Galicia especialmente na fachada occidental. Os ventos acadaron os 120 km/h en Ferrol. Danos
Na súa zona de orixe, no Caribe, o furacán provocou numerosos asolagamentos e destrución de infraestruturas. Afundiron tres barcos en Anguila e faleceron dúas persoas en Dominica. En Galicia, o ciclón causou a morte dun mariñeiro en Muros e diversos danos materiais, mormente os producidos polo derrubamento de árbores e o asolagamento de edificios.
Ciclón Klaus (2009)

A borrasca Klaus foi un ciclón de latitude media que afectou os días 23, 24 e 25 de xaneiro de 2009 a costa occidental de Europa e especialmente o norte da Península Ibérica. Formación e percorrido
O Klaus orixinouse por cicloxénese explosiva, ao bateren unha masa de aire quente tropical con outra moi fría no Atlántico na tarde do 22 de xaneiro. Xerouse así unha borrasca profunda con ventos moi intensos que cruzou o norte da Península ao longo da madrugada do sábado 24 de xaneiro. Ocasionou varios mortos e importantes danos materiais. O centro da depresión desprazouse de oeste a leste dende os Azores, até o golfo de Xénova, atravesando polo mar Cantábrico. Xerou fortes ventos de máis de 150 km/h, que puntualmente chegaron ata os 198 km/h en Estaca de Bares. Nome
O Instituto de Meteoroloxía alemán deulle este nome na honra de Klaus Schümann, e non ten que ver con distintos nomes de ciclón Klaus que se deron a furacáns tropicais antes de 1990. Danos
A treboada afectou grandemente a zona setentrional de España e o sur de Francia e causou diversos mortos. En Galicia afectou 72 concellos, faleceron cinco persoas: en Burela morreu un garda civil que estaba dirixindo o tráfico ao caerlle unha árbore enriba; un mariñeiro portugués foi rescatado dun barco que afundiu nas costas coruñesas e faleceu posteriormente no hospital; un ancián pereceu no incendio da súa casa, provocado por un curtocircuíto; e un matrimonio de anciáns faleceu en Cervo por inhalación de monóxido de carbono, como consecuencia de usaren un braseiro vello para quecer logo de estaren máis de dous días sen enerxía eléctrica.
No resto de Europa producíronse 21 mortes máis.
Ciclón extratropical Xynthia

O Ciclón extratropical Xynthia é un ciclón que formou na latitude das Illas Canarias. Acadou proporcións semellantes a un furacán de forza 2-3 (ventos de até 180 km/h) segundo a escala de Saffir-Simpson cando chegou ás costas galegas o 27 de febreiro de 2010. Malia perder a característica tropical, o ciclón Xynthia experimentou un proceso de cicloxénese explosiva ó seu paso polo Arquipélago de Madeira no seu avance cara ó leste reducindo drasticamente a presión do sistema. As previsións que se fixeron no seu momento para o Ciclón extratropical Klaus de xaneiro de 2009, referente máis inmediato, alertaban de ventos de até 154 km/h.
En total máis 51 persoas perderon a vida. Previsións
Galicia
En Galicia, a Xunta activou un dispositivo de máis de 2000 persoas. Suspendéronse todas as actividades no aire libre para a fin de semana e pedíuselle á poboación que ficase na casa e deixase libres as liñas telefónicas. Habilitáronse liñas de comunicación exclusivas para os servizos de emerxencia. Danos e vítimas en España
A treboada causou a morte dunha muller de 82 anos en Ourense, por mor da caída dun valado. En Guipúscoa caeu un guindastre sobre un edificio de vivendas e máis un frontón, causando só danos materiais. En León, unha muller de 75 anos resultou ferida nunha perna, por mor do afundimento parcial dunha casa baixa.
Ciclón tropical mediterráneo

Un ciclón tropical mediterráneo ou medicán (neoloxismo formado a partir do inglés medicane, de mediterranean hurricane), é un furacán que se desenvolve no mar Mediterráneo. Historia
Ao longo da historia, na zona mediterránea aconteceron tempestades que pola súa estrutura semellan furacáns, como en setembro de 1947, setembro de 1969, xaneiro de 1982, setembro de 1983, ou xaneiro de 1995. Como características distintivas teñen o seu movemento de oeste a leste (ó revés que no caso tropical) e o orixinarse en augas máis frías que os tropicais.
O neoloxismo medicán xurdiu debido ao aumento de potencia e frecuencia destes fenómenos debido ó quecemento climático.
Cicuta

A cicuta ou cegude, Conium maculatum, é unha especie botánica de planta con flor herbácea da familia das apiáceas. En Galiza tamén recibe os nomes vulgares de canafrecha, pirixel das bruxas, pirixel dos sapos etc.
Atópase en toda Europa e América, en lugares húmidos e frescos, como as beiras dos ríos. Características
Esta planta pode acadar entre os 150-250 centímetros de altura. Posúe talo oco e estriado, manchado de cor purpúrea na base e con bastantes pólas na parte superior. Follas brandas, fétidas, verdinegras, triangulares e divididas en gallos elípticos, puntiagudos e dentados de ata 50 cm de longo e 40 cm de ancho. As flores son pequenas, de cor branca, e nacen en umbelas duns 10 a 15 cm de diámetro. A súa semente é pequena e de cor negruzca.
O seu zume é velenoso, pero tamén é usado como menciña. Caracterízase por despedir un desagradable cheiro a ouriña. Ten uns froitos ovalados de cor verde parda e aproximadamente 3 mm de diámetro.
A cegude é semellante ao pirixel ou ao fiúncho, dos que apenas se distingue máis que pola cor escura e o cheiro desagradable das súas follas. Toxicidade
Toda a planta contén alcaloides, entre os que destacan glicósidos flavónicos e cumarínicos e un aceite esencial, ademais da coniína, unha neurotoxina que inhibe o funcionamento do sistema nervioso central. A súa toxicidade afecta tanto ós humanos como a toda clase de gando. O veleno desta planta pódese equiparar a outros como o do estramonio ou o teixo. Usos medicinais
A cegude foi usada polas súas propiedades antiespasmódicas e como sedante para calmar dores persistentes e intratables, como os producidos polo cancro e as neuralxias. Na antigüidade, os médicos árabes e gregos a utilizaban en diversas doenzas, como a artrite. Porén, non era sempre eficaz, xa que a diferenza entre unha dose terapéutica ou tóxica é moi pequena.
A sobredose produce sequidade na boca, dificultade ó tragar, dilatación das pupilas (midríase), náuseas, parálise muscular; parada respiratoria e asfixia, aínda que a vítima permanece lúcida ata o momento da súa morte. Hoxe en día úsanse analxésicos máis potentes e seguros, malia que aínda se pode usar respectando as dosificacións.
A intoxicación por cegude foi usada polos gregos para quitar a vida ós condenados a pena de morte, como o caso do filósofo Sócrates.
Cidadanía

En termos de Dereito a cidadanía é a condición da persoa física (dita cidadán ou cidadá) pola cal o ordenamento xurídico dun Estado lle recoñece a plenitude dos dereitos civís e políticos. A cidadanía pode ser vista como un status do cidadán, ou como un contrato xurídico entre ese cidadán e o Estado. As persoas que carecen da cidadanía dun Estado son estranxeiros, se a teñen doutro Estado, ou apátridas se, por contra, non teñen ningunha cidadanía. Cidadán e súbdito
O concepto de cidadán difire do de súbdito, que se refire a aquel que é suxeito da soberanía dun Estado; a condición de súbdito implica, de por si, unha situación puramente pasiva (deberes e suxeición), mentres que a de cidadán implica a titularidade dos dereitos e doutras situacións xurídicas activas.
Cidadanía é a relación que hai entre o cidadán é a súa comunidade política.
Cidade autónoma

Unha cidade autónoma é unha división administrativa. Arxentina
Na Arxentina, o artigo 129 da reforma constitucional arxentina de 1994 concedeu á cidade de Buenos Aires o rango de cidade autónoma, o que lle outorga un status practicamente equiparable —en case todos os sentidos— ao de calquera provincia arxentina, tendo polo tanto representantes no Congreso da Nación ademais dunha lexislatura propia. Non obstante o anterior, a doutrina e a xurisprudencia é consistente en afirmar que a cidade de Buenos Aires non é unha provincia e que aínda que ten autonomía, está limitada polas leis que dite o Congreso mentres as autoridades nacionais sigan residindo na cidade, o cal non ocorre nas provincias. A súa autonomía é derivada e non orixinaria. A Constitución afirma o sistema de goberno, republicano, representativo e federal. O termo “autónomo” non se atopa no texto, pero si “en cumprimento dos Pactos Preexistentes” asinado polos gobernantes das provincias “federais”, interpretándose constituír cada provincia como un Estado case libre, asociado nunha “confederación” para adquirir representatividade internacional por intermedio dun Goberno Central, destinado á administración dos intereses comerciais, económicos e financeiros comúns nas áreas internacionais, exclusivamente e representar á Confederación, nas relacións e controversias entre e cos Estados e intervir nos estudos, investigacións, colaboracións e solución de cuestións estranxeiras que vitaliza a necesidade da existencia arxentina no concerto internacional. Ademais, prevé as estratexias cos modos da defensa dos seus intereses, territorios e augas xurisdicionais, para o que cada estado federal cede un anaco das súas facultades e outro proporcional de riqueza de cada xestión para a constitución e sostén do goberno central e, da súa capacidade humana e material, prover recursos á loxística e as cotas de reposición. España
En España teñen o rango de cidades autónomas, Ceuta e Melilla, localizadas no norte de África e limítrofes con Marrocos. Estas dúas cidades posúen competencias superiores ás dun municipio (poden decretar regulacións executivas) pero inferiores ás dunha comunidade autónoma (debido a que non teñen cámaras lexislativas propiamente ditas).
No ano 1995 aprobouse nas Cortes Xerais (Parlamento) un estatuto específico, que aínda que non lles concede capacidade lexislativa, si que lles permite propor nas Cortes as iniciativas lexislativas que consideren oportunas.
A diferenza das comunidades autónomas, non teñen unha asemblea lexislativa autónoma propia.
Cidade da Selva

Cidade da Selva foi o nome dun conxunto de campamentos guerrilleiros que funcionou nos arredores de Casaio, Carballeda de Valdeorras, entre 1941 e 1946. Historia e características
Calcúlase que no momento de maior actividade (antes da súa caída a mans da Garda Civil) este grupo de asentamentos guerrilleiros chegou a acoller máis dun cento de combatentes antifranquistas. Na Cidade da Selva celebráronse a maioría dos congresos da Federación de Guerrillas de León-Galicia, e alí estivo situado o estado maior da Federación.
Dende 2017 o proxecto de investigación Sputnik Labrego traballou sobre o terreo e deu a coñecer esta rede de asentamentos, a organización das partidas distribuídas nestes montes, a vida cotiá dos guerrilleiros e o papel da muller na guerrilla. Tamén traballaron na investigación sobre a mina de volframio de Valborraz xestionada polos nazis en Casaio.
Cidade de Belize

A Cidade de Belize é a cidade máis grande de Belize. Ten unha poboación de 67. 964 habitantes (80. 000 contando os arralbaldes). Atópase na boca do río Belize, na cosa do mar Caribe. A cidade é tamén o principal porto do país e o seu centro industrial e financeiro.
En 1961 o furacán Hattie derruía a cidade, que se mantivo como a capital de Honduras Británica ata 1970 ao se converter Belmopán na nova sede do goberno. Historia
A Cidade de Belize (orixinalmente "Vila de Belize" ou "Belize Town en inglés) fundárona a mediados do século XVII piratas e traficantes de escravos británicos. O lugar fora anteriormente unha vila maia chamada Holzuz, e os españois coñecíana como Puerto Valiz.
Belize era ideal para os británicos como centro da súa colonia, xa que atópabase na costa e na boca de ríos e regos dende onde embarcar a madeira de caoba e pau campeche. A poboación de Belize tamén se converteu no fogar de miles de escravos africanos mercados polos británicos para traballar na industria madeireira. Belize foi o punto de coordinación para a batalla do Illote de San Xurxo no 1798, gañada polos británicos evitando a invasión española da colonia. A cidade tamén foi do fogar dos tribunais locais e dos funcionarios do goberno ata a década de 1970.
Desastres naturais
Belize mellorou as súas infraestruturas lentamente e foi obxecto de numerosos proxectos. Non obstante, moitas das rúas da época colonial son aínda demasiado estreitas e conxestionadas, a maioría das casas son susceptíbeis de sufrir incendios e danos provocados polos furacáns, polo que a cidade sempre está agardando que suceda algunha catástrofe.
A Cidade de Belize foi devastada por dous furacáns dende 1900: un en 1931 e outro, o furacán Hattie, en 1961. Ademais varias zonas da cidade sufriron incendios: en 1999 un incendio en Albert Street reduciu a cinzas Mikado, e outro en 2004 acabou co edificio Paslow. A cidade viuse afectada por outros incendios que queimaron grandes grupos de casas, aínda que o Departamento de Incendios foi capaz de apagar a maioría deles. A cidade tamén é susceptíbel de sufrir inundacións na estación chuviosa. Xeografía
Belize esténdese dende a Milla 8 na autoestrada do Oeste ata a Milla 13 ou Milla 14 da autoestrada do Norte, na ponte sobre o Haulever ou Haulever Bridge.
A cidade divídese en dúas zonas: o lado norte ou Northside, delimitada polo rego de Haulever ou Haulever Creek e chegando cara ao leste ata a zona de Fort George; e o lado sur ou Southside, que se estende cara ás aforas da cidade e a zona portuaria e inclúe o centro urbano. Politicamente, a cidade divídese en dez distritos electorais.
A zona de Fort George é, talvez, a zona máis colonial da cidade e nela atópanse o Memorial Park, a tumba do barón Bliss ou Baron Bliss Grave e o Museo de Belize. Cidades irmandadas
Ann Arbor, Estados Unidos de América. Buenos Aires, Arxentina. Kaohsiung, Taiwán. Mérida, México. Chetumal, México.
Cidade de Deus (filme)

Cidade de Deus é un filme brasileiro dirixido por Fernando Meirelles que se estreou no 2002. Sinopse
O filme comeza nos anos 60, cando novos como Dadinho e Bené son pequenos delincuentes nunha favela perigosa do Río de Xaneiro, chamada "Cidade de Deus". O filme conta o desenvolvemento da vida de Buscapé (Alexandro Rodrigues) en Cidade de Deus ata os anos 70, cando os antigos amigos forman ideas distintas sobre a dirección das súas vidas. O lugar é un sitio no que o tráfico de cocaína, os asasinatos, a delincuencia xuvenil e o suborno policial son algo cotián. Personaxes
(en orde alfabética) Galardóns e nomeamentos
2003: 4 nomeamentos ó Oscar: Mellor director, fotografía, montaxe, guión adaptado.
2003: Nomeada ó Globo de Ouro: Mellor película estranxeira.
2003: BAFTA: Mellor montaxe. 2 nomeamentos.
2003: Círculo de críticos de Nova York: Mellor película estranxeira.
2003: Toronto: Mellor película estranxeira.
Cidade dormitorio

Unha cidade dormitorio é unha zona poboada de uso principalmente residencial e non comercial ou industrial. As cidades dormitorio poden ser cidades, vilas ou distritos, que se atopan a certa distancia dunha cidade principal ou imán, que si posúe servizos e onde habitualmente se atopa o lugar de traballo ou ocio dos habitantes da cidade dormitorio. As viaxes realizadas entre os domicilios situados na cidade dormitorio e os demais espazos denomínanse desprazamentos. As cidades dormitorio son xeralmente parte da área metropolitana dunha cidade. A diferenza entre unha cidade dormitorio e un suburbio non sempre está clara. En xeral, considérase que un suburbio se desenvolve en áreas adxacentes aos principais centros de emprego, mentres que unha cidade dormitorio crece orixinalmente nunha zona rural ou semi-rural. Esta distinción pérdese cando o crecemento urbano une as dúas comunidades. Cidades dormitorio en Galicia
O concepto de cidade dormitorio en Galicia é difuso e pouco claro, e aplica máis ben a barrios ou urbanizacións dentro dun concello que aos propios concellos en si. Ademais, Galicia non conta con metrópoles o suficientemente grandes para precisar de cidades dormitorio. Tamén infúe a distribución morfolóxica da poboación galega, mais estendida en distribucións rururbanas, máis que establecida en cidades dormitorio como tal. De feito, a distribución de moitos concellos segue o mesmo patrón da cidade dormitorio, de xeito que existe un centro histórico con grande actividade comercial e de servizos, onde se atopan colexios, bibliotecas, centros de saúde e lugares de lecer, e unha periferia rural consistente en casas e hortas distribuída nas parroquias circundantes.
Ademais, o proceso de expansión das cidades galegas non seguiu un proceso de crecemento e proliferación planificado, senón que co medre das cidades comezaron a proliferar urbanizacións e construcións residenciais de carácter ilegal ou non planificado en áreas de influencia das cidades.
Algúns exemplos de cidades dormitorio serían: Na área metropolitana de Pontevedra, algúns núcleos dos concellos de Poio ou Marín.
Na área metropolitana de Vigo, algúns núcleos dos concellos de Salceda de Caselas ou Mos.
Na área metropolitana da Coruña, algúns núcleos de Culleredo, como O Burgo; Oleiros ou Cambre.
Na área metropolitana de Santiago, os núcleos de Bertamiráns e O Milladoiro, en Ames.
Na área metropolitana de Ourense, varios núcelos de Barbadás e San Cibrao das Viñas.
Cidade estado

Unha cidade estado é unha rexión soberana controlada exclusivamente por unha cidade, un Estado composto unicamente dunha cidade. Actualmente os seguintes Estados teñen a consideración de cidades estados: Singapur
Cidade do Vaticano
Principado de Mónaco
As primeiras cidades estado (polis) formaban ligas na Grecia clásica. Por exemplo, a liga espartana e a liga ateniense eran conxuntos de cidades que tomaban partido por unha das dúas cidades en guerra (neste caso Atenas ou Esparta). Politicamente independentes, uníanse no esforzo bélico para resolve-las súas disputas. No caso dunha ameaza ó conxunto de polis, uníanse todas contra o invasor estranxeiro como, por exemplo, a liga do Peloponeso contra os persas ou os medos nas guerras médicas.
Estas cidades estado formaban parte de áreas culturais máis amplas, como a antiga Grecia, as cidades fenicias de Canaa (como Tiro e Sidón), as maias da Mesoamérica pre-colombiana (como Chichen Itza e El Mirador, as da Asia central que bordeaban a Ruta da Seda (como Samarcanda e Bucara) ou o norte de Italia (como Florencia e Venecia).
As cidades estado teñen contribuído ao desenvolvemento da civilización nunha medida enormemente desproporcionada en comparación co seu tamaño. Algúns dos períodos máis creativos da historia humana son aqueles nos que a humanidade se organizaba en pequenos centros independentes. Porén, estas entidades sobrevivían durante períodos de tempo breves debido ao seu tamaño e poder de defenderse contra outras entidades maiores. Por outra banda, o seu éxito ao coexistir como partes desunidas dunha unidade xeográfica e cultural laxa, como en Italia ou Grecia, actuaba como barreira para a creación de unidades nacionais de maior permanencia. En consecuencia, daban paso a formas de organización social máis amplas, o imperio e finalmente a nación-estado.
Cidade lineal

En urbanismo, denomínase cidade lineal ou cidade linear ao modelo de ordenación do territorio no que a distribución urbana estendíase coma unha cidade alongada construída a ambos os dous lados dunha rúa ou avenida central de 40 metros de largo, con vivendas a ambos os dous lados e con espazos naturais ou rurais aos lados.
Foi conceptualizada polo xeómetra, urbanista e teósofo español Arturo Soria, seguindo o lema "na Cidade Lineal, a cada familia unha casa, en cada casa unha leira e un xardín".
Presentado en 1885 e desenvolvido na súa primeira fase a finais do século XIX e principios do XX, o modelo lineal propoñía unha alternativa para desconxestionar os núcleos tradicionais das cidades e recuperar unha planificación urbana baseada na dignidade, o individualismo e o contacto coa natureza. En Galicia
A concepto de cidade lineal é unha ferramenta urbana de desenvolvemento organizado. Como tal, non existe ningunha cidade ou vila en Galicia planificada segundo os preceptos de cidade lineal. Porén, existen de facto diferentes vilas e entidades de poboación que se desenvolveron espontaneamente con estruturas moi semellantes. Isto é porque diferentes estradas, especialmente as estradas nacionais do Eixo Atlántico, propiciaron o desenvolvemento urbano ao seu carón. Así, barrios como Chapela, en Redondela, desenvolvéronse coa construción de da N-550, renomeada a esa altura coma avenida de Redondela; e outra estrada, a avenida de Vigo. Ás súas beiras, proliferaron edificios de varias alturas, cunha forte proliferación comercial. Tras destes edificios, persistiron pequenas casas, leiras de plantacións de monocultivo de subsistencia e pequenos negocios.
Outros exemplos de desenvolvemento práctico e non planificado de cidade lineal son O Porriño, Ordes, Monforte de Lemos, Narón ou Vilalba; ou os barrios de Teis ou Coruxo en Vigo, Arcade en Soutomaior e o barrio de Seixo en Marín.
Cidades aliñadas
Malia non ser unha cidade lineal, o eixo ou corredor Atlántico que une Vigo e A Coruña (ou Ferrolterra para moitos outros autores) opera de xeito moi semellante no eido funcional ás cidades lineais. Máis que unha soa cidade, é un corredor urbano e económico que concentra a máis do 60 % da poboación de Galicia.
O Corredor Atlántico está lonxe de ser unha cidade lineal, pero porén, pódese describir como un continuo formado por Cidades Aliñadas, que, con boa accesibilidade e maior integración, poderían acadar a forza gravitacional suficiente para facerse sentir entre as principais áreas metropolitanas españolas.
Cidade máxica

Cidade máxica (en inglés: Magic Town) é un filme estadounidense de 1947 dirixido por William A. Wellman e protagonizado por James Stewart e Jane Wyman.
Estreouse subtitulado en galego o 12 de decembro de 2020 a través da TVG. Sinopse
Lawrence "Rip" Smith é un antigo xogador de baloncesto e militar que dirixe unha empresa que realiza enquisas. Ultimamente comezou a obsesionarse por ser capaz de atopar unha "fórmula milagre" matemática perfecta para realizar a enquisa perfecta e competir de verdade coas súas empresas rivais. Debido a que carece de fondos, está moi por detrás do seu rival número un, George Stringer.
Un día Rip descobre que unha enquisa realizada por un amigo e antigo colega do exército, Hoopendecker, na pequena cidade de Grandview, coincide exactamente coa que Stringer fixo a nivel nacional. Rip conclúe que a poboación demográfica da pequena cidade é unha combinación perfecta para o país no seu conxunto e cre que finalmente atopou a súa fórmula milagre. Personaxes
James Stewart como Rip Smith
Jane Wyman como Mary Peterman
Kent Smith como Hoopendecker
Ned Sparks como Ike
Wallace Ford como Lou Dicketts
Regis Toomey como Ed Weaver
Ann Doran como Mrs. Weaver
Donald Meek como Mr. Twiddle
Ann Shoemaker como Ma Peterman
Mickey Kuhn como Hank Nickleby
George Irving como senador Wilton
Julia Dean como Mrs. Wilton
Paul Scardon como Hodges
Cidade planificada

Denomínase cidade planificada, cidade planeada ou cidade de nova planta a unha cidade creada dende o nada, en terreo previamente non urbanizado ou moi escasamente poboado, cun propósito determinado, e de acordo cuns plans urbanísticos globais. O seu desenvolvemento depende por tanto dunha decisión administrativa, e non do movemento natural da poboación. En moitas ocasións, a creación de cidades de nova planta prodúcense durante un proceso de colonización dunha nova zona de territorio; tamén adoitan crearse cidades deste tipo cando se tenta crear un novo centro económico, caso por exemplo de Glenrothes, en Escocia, ou político. Así, un gran número de capitais do mundo son cidades planificadas: Washington, D. C. (Estados Unidos), Canberra (Australia), Brasilia (Brasil), Nova Deli (India), Abuja (Nixeria) ou Islamabad (Paquistán) por exemplo.
Cidade satélite

Cidade satélite é unha designación usada para referirse a centros urbanos xurdidos nas aforas dunha cidade calquera, tipicamente para traer algún beneficio á cidade núcleo da zona. No Brasil
No Brasil, comunmente reciben a denominación de "cidades-satélites", os centros urbanos do Distrito Federal, excepto o Plano Piloto, por ser o núcleo da zona. En Portugal
No caso de Portugal, tal parece sobre todo nas áreas metropolitanas da Grande Lisboa e do Grande Porto; así, serían "cidades-satélites", no caso da primeira, cidades (e vilas de gran dimensión) como: Amadora, Agualva-Cacém, Queluz, Sintra, Cascais, Oeiras, Odivelas, Loures, Sacavém, Alverca, Vila Franca de Xira, Almada, Seixal, Corroios, Amora ou Barreiro.
No caso do Porto, Vila Nova de Gaia, Matosinhos, Gondomar, Maia ou Vila do Conde.
Cidade xardín

O movemento urbanístico das cidades xardín é unha zona urbana deseñada para unha vida saudable e de traballo. Debe ter un tamaño que faga posible unha vida social a plenitude, non debe ser moi grande, o seu crecemento será controlado e haberá un límite de poboación. Estará rodeada por un cinto vexetal e comunidades rurais en proporción de 3 a 1 respecto á superficie urbanizada. O conxunto, especialmente o chan, será de propiedade pública, ou deberá ser posuído en forma asociada pola comunidade, co fin de evitar a especulación con terreos. O concepto foi fundado por Sir Ebenezer Howard (1850-1928). Os seus conceptos sociolóxicos e urbanísticos aparecen no libro Cidades Xardín do mañá, a versión corrixida e completa do cal foi publicada en 1902.
A Garden City Association promoveu a fundación da primeira cidade xardín en Letchworth, a 55 km ó norte de Londres, nun terreo de pouco máis de 1860 ha e para unha poboación de 33000 habitantes. Outro proxecto de cidade xardín iniciouse en 1919, en Welwyn Garden City, achegada a outra cidade chamada simplemente Welwyn, ó norte de Londres, que en 1970 tiña unha poboación de 45000 habitantes. En ámbolos casos, a maioría dos residentes traballa nos centros industriais da localidade, e o resto, en lugares que non distan dos 15 km. Trátase de cidades integrais, non cidades dormitorio.
Cidade-prefectura

Unha cidade-prefectura ou cidade con nivel de prefectura (en chinés simplificado: 地级市; en pinyin: dìjí shì) é unha división administrativa na China situada por debaixo dunha provincia e por riba dun condado na xerarquía administrativa do país. Estas cidades representan o segundo nivel na estrutura administrativa chinesa, compartindo esta categoría con outras entidades como as prefecturas, ligas e prefecturas autónomas. A partir da década de 1980, a maioría das anteriores prefecturas pasaron a ser renomeadas como cidades-prefectura (traducido en portugués como cidades-prefeitura ou municipio a nivel de prefeitura, en castelán como ciudades-región ou ciudades-prefectura e en inglés como prefecture-level city). Definición
Unha cidade-prefectura non é unha "cidade" no sentido estrito do termo, é unha unidade administrativa que normalmente comprende un núcleo urbano (unha cidade en sentido estrito) e rodea áreas rurais ou menos urbanizadas, normalmente moitas veces o tamaño do núcleo central, constituído. As cidades das prefecturas case sempre conteñen varios condados, cidades a nivel de condado e outras subdivisións. Isto resulta do feito de que as prefecturas anteriormente predominantes, que foron substituídas na maioría das cidades, eran en si mesmas grandes unidades administrativas a nivel de prefectura que contiñan cidades, vilas máis pequenas e áreas rurais. Para distinguir unha cidade prefectural da súa área urbana real (cidade en sentido estrito), úsase o termo 市区 shìqū ("área urbana").
As primeiras cidades de prefectura creáronse o 5 de novembro de 1983. Durante as dúas décadas seguintes, as cidades a nivel de prefectura substituíron a maioría das prefecturas chinesas; e o proceso aínda está en curso.
Das 22 provincias e 5 rexións autónomas da China, a maioría das provincias están formadas enteiramente ou case na súa totalidade por cidades a nivel de prefectura. Só en 3 provincias (Qinghai, Yunnan e Guizhou no altiplano Yunnan-Ghizhou) e 2 rexións autónomas (Xinjiang, Tíbet) atópanse máis de tres sub-niveis ou divisións que non corresponden a cidades a nivel de prefectura. Os criterios que debe cumprir unha prefectura da China para converterse nunha cidade-prefectura son: Un centro urbano cunha poboación non rural de 250000 hab.
Un valor efectivo industrial de 200000000 Renminbi.
Unha industria terciaria que substituíu a industria preliminar.
35% de PIB
Maiores cidades-prefectura e outras divisións
Baoding (provincia de Hebei), Zhoukou (Henan), Nanyang (Henan) e Linyi (Shandong) son as cidades máis grandes a nivel de prefectura. Ás 15 cidades máis grandes a nivel de prefectura concedeuse o status de cidade subprovincial, o que lles confire unha autonomía moito maior.
Unha cidade a nivel de subprefectura ou cidade-subprefectura é unha cidade a nivel de condado con competencias que se aproximan ás das cidades a nivel de prefectura.
Cidadela de Pamplona

A Cidadela de Pamplona (en castelán: Ciudadela de Pamplona, en éuscaro: Iruñeko zitadela) ou Castelo Novo (en castelán: Castillo Nuevo, en éuscaro: Gaztelu Berria) é unha fortificación renacentista de antigo uso militar, construída entre os séculos XVI e XVII na cidade de Pamplona, capital da Comunidade Foral de Navarra, que na actualidade se mantén gran parte dela en pé como xardín e con actividades culturais nos seus edificios.
Filipe II ordenou a súa construción en 1571, dentro dun plan de renovación e fortalecemento xeral das fortificacións da cidade. Pódese dar por concluída en 1645, aínda así reforzouse con "medias lúas" exteriores en 1685 e na primeira metade do século XVIII, que reforzaban o sistema defensivo. En 1964 perdeu o seu carácter militar, converténdose nun parque moi frecuentado e con usos culturais nos antigos edificios castrenses.
Na actualidade localízase no centro da cidade, encontrándose rodeada por todas as partes polo parque coñecido como Vuelta del Castillo, a zona verde máis grande de Pamplona e que permaneceu durante séculos sen construír por motivos de defensa.
Cien años de soledad

Cien años de soledad é unha novela do escritor colombiano Gabriel García Márquez, publicada o 30 de maio de 1967.
Está considerada unha obra mestra da literatura hispanoamericana e universal, sendo asemade unha das novelas máis traducidas e lidas en lingua castelá: foi traducida a 35 linguas e vendéronse máis de 30 millóns de copias da obra[Cómpre referencia].
Ciencia básica

A ciencia básica, investigación básica ou investigación fundamental (moitas veces identificada coa ciencia pura, concepto que pode ter, porén, outros significados), é a ciencia ou investigación que se leva a cabo sen fins prácticos inmediatos, senón coa finalidade de incrementar o coñecemento dos principios fundamentais da natureza ou da realidade por si mesma.
Ao non producir beneficios inmediatos (económicos ou sociais), podería ser vista como un simple exercicio de curiosidade (que en realidade é unha cualidade humana básica e unha das razóns esenciais da actividade científica de todos os tempos). Con todo, nun prazo de tempo maior ou menor os resultados da investigación básica encontran aplicacións prácticas, en forma de desenvolvementos comerciais, novas técnicas ou procedementos na produción ou as comunicacións, ou noutras formas de beneficio social e dos coñecementos.
A relación entre a ciencia básica e a ciencia aplicada (que é o seu concepto oposto) é crucial para a interrelación denominada "investigación e desenvolvemento" (I+D) ou "investigación, desenvlvemento e innovación" (I+D+i), obxecto dos estudos de ciencia, tecnoloxía e sociedade (CTS).
A investigación básica lévase a cabo sobre todo nas universidades. ----
Ciencia da información

A ciencia da información é un campo interdisciplinar que se encarga da análise, colección, clasificación, manipulación, almacenamento, consulta, movemento, diseminación, e protección da información. Practicantes dentro e fóra do campo estudan a aplicación e o uso do coñecemento en organizacións xunto coa interacción entre persoas, organizacións, e calquera sistemas de información existente coa finalidade de crear, substituír, mellorar ou entender os sistemas de información. A ciencia da información é a miúdo (erradamente) considerada unha póla de informática; porén, emprega a ciencia informática e é un amplo campo interdisciplinario que non só incorpora elementos da informática, senón tamén doutros campos como a ciencia da arquivación, a ciencia cognitiva, o comercio, as comunicacións, a lei, a bibliotecoloxía, a museoloxía, a administración, as matemáticas, a filosofía, a política pública, as ciencias sociais, así como todos os campos de estudo porque a información existe en todos os campos.
Ciencia de datos

A ciencia dos datos, tamén coñecida como ciencia de datos ou data science en inglés, é un campo interdisciplinar de métodos, procesos e sistemas científicos para extraer información e coñecemento dos datos. Usando datos estruturados ou non estruturados (véxase minaría de datos), a ciencia de datos é un campo da ciencia que une a estatística, a informática e outros campos do coñecemento co obxectivo final de comprender e modelar un fenómeno. Dentro desta área podemos atopar outros subcampos como a aprendizaxe automática, a aprendizaxe profunda, a clasificación, a análise de clúster, a minaría de datos, as bases de datos ou a visualización de datos.
A ciencia de datos é unha nova metodoloxía enfocada a converter os datos en accións. Así, en lugar de basear as decisións na intuición, este campo ofrece ferramentas para optimizar a toma de decisións mediante o coñecemento e a análise de resultados. A ciencia de datos é unha ferramenta para informar, non para explicar.
Polo xeral, os pasos a seguir nestes procesos son: facerse unha pregunta, obter os datos, procesalos (límpalos, agrupalos, seleccionalos. .. ), analizalos e, finalmente, tomar unha decisión e actuar.
Ciencia dos materiais

A ciencia dos materiais é a rama da ciencia relativa ao estudo dos materiais e á relación entre as súas propiedades, estrutura, prestacións, formas de caracterización e procesamento.
Cada procesamento modifica a estrutura do material, alterando as súas propiedades, que á súa vez delimitan o seu emprego. Historia
As civilizacións antigas foron designadas de acordo co dominio dos materiais: Idade da Pedra, Idade de Ferro etc. No inicio o home só tiña acceso aos materiais naturais, tales como pedras, madeira, ósos e peles. A noción inicial baseábase na dureza: as tribos con lanzas de madeira tiñan máis dificultade en abater unha presa que tribos utilizando puntas de pedra nas súas lanzas. Após o dominio do fogo, tomouse noción dos materiais inflamábeis e non inflamábeis, así como outras transformacións dependentes da temperatura.
Co pasar do tempo foise descubrindo a posibilidade de creación de novos materiais, como cerámica e outros metais. A creación de olas e vasos nos formatos desexados deu inicio a unha arte secular alén de facilitar o almacenamento e o transporte de obxectos, especialmente comida e grans. O descubrimento casual de fragmentos metálicos (en moitos casos provenientes de meteoritos), de gran valor e utilidade, cedeu o paso a procedementos metalúrxicos que foron descubertos tamén en parte por casualidade, dando lugar á Idade de Bronce e despois á Idade de Ferro. Obxectivo da ciencia dos materias
Esta disciplina busca estudar as propiedades xerais dos materiais en función da súa estrutura e os procedementos aos que poden ser sometidos para mellorar estas propiedades. Sólidos
Entre os sólidos existen dúas divisións, a primeira por ligazóns químicas: Iónicos
Covalentes
Metálicos
Moleculares
e a segunda por propiedades físico-químicas ou materiais de enxeñaria: Metais
Cerámicas
Polímeros
Compostos Ámbitos
Áreas de estudo da ciencia dos materiais: Estrutura atómica e enlaces interatómicos
Estrutura de sólidos cristalinos
Imperfeccións en estruturas cristalinas
Procesos de difusión atómica
Propiedades dos materiais
Dislocacións e mecanismos de endurecemento
Rotura
Diagramas de fases
Transformacións de fases
Tratamentos térmicos
Aliaxes
Ciencia patolóxica

Denomínase ciencia patolóxica a calquera proceso na ciencia no cal se engana á xente con resultados falsos debido a efectos subxectivos, pensamento desiderativo ou interaccións sen base real. Definición
O termo foi utilizado por primeira vez por Irving Langmuir, químico gañador do premio Nobel, durante un coloquio en 1953 no Laboratorio de Investigación Knolls.
Langmuir dixo que a ciencia patolóxica é unha área de investigación que simplemente non desaparece, aínda despois de ser abandonada e tida como "falsa" pola maioría dos científicos do campo correspondente. Chamou ciencia patolóxica á "ciencia das cousas que non son tales".
Segundo a definición de Langmuir, é un proceso psicolóxico no que un científico, que orixinalmente se axustara ao método científico, inconscientemente desvíase del, e comeza un proceso patolóxico da interpretación de datos ilusorios (máxicos).
Langmuir nunca tivo a intención de que o termo fora rigorosamente definido, senón que simplemente comezou como o título da súa charla sobre algúns exemplos de ciencia rara.
Ao igual que con calquera intento de definir a actividade científica, sempre se poden encontrar exemplos e contraexemplos. Características
Algunhas das características da ciencia patolóxica son: O efecto observábel máximo prodúcese por un axente causante de intensidade apenas perceptíbel, e a magnitude do efecto é substancialmente independente da intensidade da causa.
A magnitude do efecto está próxima ao límite da detectabilidade, ou son necesarias moitas medidas debido á baixa significación estatística dos resultados.
Propóñense teorías fantásticas contrarias á experiencia.
As críticas resólvense con escusas ad hoc. Uso do termo
Bart Simon inclúe entre as prácticas que pretenden ser ciencia categorías como: pseudociencia, afeccionados á ciencia ou ciencia amateur, ciencia fraudulenta, mala ciencia, ciencia lixo, ciencia popular, ciencias ocultas ou esotéricas, entre outras.
Exemplos de ciencias patolóxicas poden ser, entre outras, "as canles de Marte", os raios N, poliauga, memoria da auga e a fusión fría. As teorías e as conclusións de todos estes exemplos son rexeitadas pola maioría dos científicos, con só un pequeno número de excepcións.
Henry H. Bauer, profesor emérito en estudos de química e defensor da controvertida negación da SIDA, criticou o termo dicindo que a ciencia patolóxica "non é unha mala conduta científica (nin tampouco é patolóxica)", e que carece de xustificación para o entendemento contemporáneo de estudos de ciencias como historia, filosofía e socioloxía da ciencia, polo que serían horas de abandonar a frase.
Ciencia, Tecnoloxía e Sociedade

Ciencia, tecnoloxía e sociedade é unha materia de carácter interdisciplinar que permite abordar temas de máxima actualidade desde unha perspectiva crítica. Pretende o estudo das interrelacións entre estes os coñecementos e o devir social, en particular, das influencias de cada un deles nos outros, partendo da base de que a súa convivencia é un determinante da historia dos pobos.
Ciencias aplicadas

Unha ciencia aplicada é a aplicación do coñecemento dunha ou máis campos da ciencias naturais para resolver problemas prácticos. Disciplinas
Aeronáutica
Agricultura
Astronáutica
Ciencias da comunicación
Ciencias da educación
Ciencias da saúde
Computación
Enerxía
Electrónica
Fotografía
Gandaría
Industria
Enxeñaría
Metalurxia
Minaría
Pesca
Telecomunicación
Transporte
Urbanismo