proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Nomes dos celtas

Os numerosos nomes usados dende a Antigüidade clásica para o pobo coñecido hoxe como Celtas teñen diversas orixes.
O nome Κελτοί Keltoi e Celtae é usado en grego e latín, respectivamente, como nome para designar á xente da cultura de La Tène na rexión superior do Rin e o Danubio dende o século -VI ó -I pola etnografía greco-romana. O nome ven probablemente dunha auto-designación tribal, pero a súa etimoloxía é incerta. Do mesmo xeito, o nome de Γαλάται Galatai / Galli ven dun nome tribal, tamén de etimoloxía descoñecida.
Os nomes dos galos e os galeses, por outra banda, veñen do xeito no que os pobos xermánicos chamaban ós pobos de lingua celta, *walha-.
O senso lingüístico do nome Celtas, que agrupa a tódolos falantes de linguas celtas, é moderno. En particular, alén dunha xenealoxía literaria do século I de Celtus o neto de Bretannos por Heracles, non hai rexistro antes do século XVII, do termo "Celta" en conexión cos celtas insulares, os habitantes das Illas Británicas durante a Idade de Ferro. Celtas
O etnónimo Celtas (Celtae; Κελτοί Keltoi, posteriormente tamén Κέλται Keltai) semella estar baseado nun nome nativo tribal celta (cf. Célticos en Portugal).
O nome probablemente deriva da raíz Indoeuropea *kel- ou *(s)kel-, pero existen numerosas raíces válidas con distintos significados: *kel- "para ser destacado", *kel- "para dirixir ou estar en movemento", *kel- "para cortar" etc. O mesmo elemento está presente nos nomes persoais e de familia na lingua hispanocelta e gala: Celtiatus, Celtiatis (xen. ), Arcelti (xen. ), Concelti (xen. ), Celtius, Celtus, Celtilla (fem. ), Celta (fem. ), e Celtilius.
Usos antigos
A primeira referencia literaria do pobo celta, como Κελτοί (Κeltoi), foi a do historiador grego Hecateo de Mileto no -517, que sitúa á tribo Keltoi en Renania (Oeste/Suroeste de Alemaña). A seguinte referencia grega dos Keltoi é a de Heródoto a mediados do século -V. El di que "o río Ister (Danubio) comeza onde os Keltoi e a cidade de Pyrene e corre así dividindo Europa polo medio (os Keltoi están lonxe das Columnas de Hércules limitando cos conios, que viven máis lonxe, cara o solpor dos que viven en Europa)". Este confuso pasaxe foi interpretado posteriormente como que o berce dos Celtas foi o Danubio, e non Hispania ou a Galia.
De acordo co poeta do século I Partenio de Nicea, Celtus (Κελτός) foi o fillo de Heracles e Keltine (Κελτίνη), a filla de Bretannus (Βρεττανός); esta xenealoxía literaria non existe en ningún outro lugar e non está conectado con ningún culto coñecido. Celtus converteuse no epónimo antergo do Celtas. En latín Celta ven da palabra usada por Heródoto' para chamar ós Galos, Keltoi. Os romanos usaron Celtae para referirse ós galos continentais, pero aparentemente non para os celtas insulares. Estes últimos forno divididos lingüisticamente en goidélicos e britónicos, aínda que outras investigacións ofrecen un cadro máis complexo.
O nome Celtibero é usado por Diodoro Sículo no século -I para nomear ós pobos considerados unha mestura de Celtae e Iberi.
Nomes dos días

Os días da semana son as sete divisións temporais que compoñen a semana. Na tradición europea, os nomes proceden da asociación cos sete astros visibles da astronomía antiga do sistema grecorromano. Ademais, en moitas linguas, incluído o galego, convive un sistema numérico que denomina os días como segunda feira, terza feira, etc. En galego actual é máis frecuente o sistema clásico (luns, martes…), mais o sistema de feiras está documentado historicamente e hoxe úsase en certos rexistros e ámbitos culturais, en paralelo ao portugués. Nomes dos días segundo os planetas
A asociación dos sete días cos corpos celestes (o sol, a lúa e cinco planetas visíbeis) está documentada desde a Antigüidade clásica. Entre os séculos I e III o Imperio romano consolidou a semana de 7 días e espallou os seus nomes polas linguas romances. O ordenamento responde á tradición astrolóxica helenística e ao esquema das esferas planetarias descrito na Antigüidade. Nomes en galego
Sistema clásico de orixe latina (dos deuses/astros)
luns
día da Lúa (Lunae) martes
día de Marte (Martis) mércores
día de Mercurio (Mercŭri) xoves
día de Xúpiter (Iovis) venres
día de Venus (Veneris) sábado
do hebreo sabbath domingo
do latín cristián dies Dominicus / domĭnĭcusdies
Sistema numérico de feiras (tradición galego-portuguesa)
segunda feira (tamén só "segunda")
terza feira (terza/terça)
cuarta feira (corta/ quarta)
quinta feira (quinta)
sexta feira (sexta)
sábado e domingo mantéñense iguais. Outras tradicións
Nas linguas xermánicas adaptouse o modelo romano substituíndo as divindades clásicas por deuses propios (p. ex. , Týr, Odín/Woden, Thor, Frigg), agás o sábado en inglés (Saturday) que conserva Saturno. Noutros grupos lingüísticos existen tamén denominacións numéricas ou relixiosas (p. ex. , “día do Señor” para o domingo -dominicus- nalgunhas linguas romances).
Nomes e voces

Nomes e voces, nomeado inicialmente As vítimas, os nomes, as voces e os lugares é un estudo que pretende recoller o número total de mortos e procesados en Galicia como consecuencia do Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, así como as circunstancias que rodearon a súa morte ou axuizamento. Da elaboración do informe encargouse unha comisión formada por membros das tres universidades galegas, coordinados polo historiador Lourenzo Fernández Prieto, a instancia da Consellería de Cultura. Cifras
Segundo os datos do informe, como consecuencia do levantamento golpista morreron en Galicia 4. 699 persoas, das cales 4619 foron homes e 80 mulleres. Outras 7. 403[Cómpre referencia] (7. 124 homes e 274 mulleres) foron procesadas. Fontes
O equipo empregou como fontes para a súa investigación as causas militares datadas entre os anos 1936 e 1939 das xurisdicións de Terra e da Armada da IV Rexión Militar (Ferrol), os rexistros civís de toda Galicia, xunto co de Zamora e Pasaia (Guipúscoa), así coma a bibliografía sobre a época. A maiores, realizaron 349 entrevistas en Galicia, Asturias, Barcelona, a Arxentina, Cuba e o Uruguai. Recoñecementos
Premio Galiza Mártir da Fundación Alexandre Bóveda en 2013.
Premio da Crítica de Galicia de Investigación en ciencias sociais e humanidades, 2024.
Nominativo

O nominativo é o nome dun caso que nas linguas flexivas de raíz indoeuropea é utilizado en substantivos, adxectivos e pronomes para indicar que a palabra realiza a función de suxeito, aínda que pode aparecer tamén noutras como a de Atributo.
Proceden dun nominativo latino os vocábulos DĚUS > Deus, RES > res, magĬster> mestre, IESUS > Xesús, SARTOR > prov. sastre> xastre, CURCŬLIO> gorgollo, CAROLUS > Carlos, JUDEX> xuíz, e voces cultas como cráter, prefacio, crise, tórax, .. .
Non Stop

Non Stop (en kirguiz: Дует Нон Стоп ou Дует Non Stop) é un dueto musical kirguiz formado por Maksat Sadyrbekov e Cholpon Talipbekova. A lingua principal da súa música é o kirguiz.
O dúo formouse o 17 de xaneiro de 2011 como parte do proxecto da música "Super Star". Discografía
Sinxelos
2016: «Aldaba» («Алдаба»)
2014: «Seze bil» («Сезе бил»)
2013: «Biyiktik» (Бийиктик) Filmografía
Televisión
Жыргал Life - reality show.
Тумар Чарт - presentadores da lista de "hits" de Tumar TV.
Non espletivo

Denomínase non espletivo a aquel que non afecta, aínda que non é unha marca que implica negación, á modalidade do enunciado.
O non espletivo nunca é de uso obrigatorio e recoñécese doadamente porque en caso se prescindir del, en caso de conformarmos de novo a secuencia sen a súa presenza, o significado non varía.
Pode encontrarse nas seguintes construcións: Temporais introducidas por ata que, sobre todo co verbo en subxuntivo: Non o faremos ata que non esteas aquí[Cómpre referencia].
Comparativas de desigualdade: É máis lixeira a miña saca ca non a túa
Exclamacións e interrogacións retóricas introducidas por canto/s, canta/s: ¡Canto non choveu dende aquela!
Non me deixes nunca

Non me deixes nunca é unha novela en lingua inglesa de Kazuo Ishiguro, publicada no 2005 co título de Never Let Me Go. Foi traducida ao galego por Eva Almazán e publicada por Editorial Galaxia en 2007.
Seguindo o estilo clásico do "Bildungsroman" ou novela de iniciación, narra o proceso de desenvolvemento e aprendizaxe dunha rapaza internada nun centro en Inglaterra.
Nonilfenol

Os nonilfenois son compostos orgánicos da gran familia dos alquilfenois. Son produtos de síntese industrial formados durante o proceso de alquilación do fenol, especialmente na síntese de deterxentes polietoxilados. Debido á súa orixe sintética artificial (só producida pola acción humana), os nonilfenois clasifícanse como xenobióticos e considéranse contaminantes.
Nonpoint

Nonpoint é un grupo estadounidense de nu metal e rock alternativo, formado en Fort Lauderdale, Florida no ano 1997. Discografía
Separate Yourself - 1998
Struggle - 1999
Statement - 2000 (MCA Records)
Development - 2002 (MCA Records)
Recoil - 2004 (Lava Records)
To the Pain - 2005 (Bieler Bros. )
Vengeance - 2007 (Bieler Bros. )
Miracle - 2010 (Rocket Science)
Nonpoint - 2012 (Razor & Tie)
The Return - 2014
Noosfera

A noosfera é un concepto filosófico desenvolto e popularizado polo filósofo e xesuíta francés Pierre Teilhard de Chardin e o bioxeoquímico ucraíno Vladimir Vernadsky. Vernadsky definiu a noosfera como un novo estado da biosfera, describindoo como a "esfera planetaria da mente". A noosfera representa o nivel superior do desenvolvemento da biosfera, sendo o seu factor definitorio o desenvolvemento das actividades racionais da humanidade. O termo deriva dos vocablos gregos noos (νόος ), mente, e esfera (σφαῖρα), de xeito análogo a biosfera, atmosfera ou litosfera.
As concepcións de Vernadsky e Pierre Teilhard de Chardin de noosfera, aínda que relacionadas, eran claramente diferentes, baseándose o primeiro nas ciencias xeolóxicas e o segundo na teoloxía. Ambos conceptos comparten a tese común de que a humanidade e a tecnoloxía deron orixe e continúan a crear o último nivel na evolución planetaria. Autores posteriores, principalmente de orixe rusa, desenvolveron o concepto de noosfera de Vernadsky, creando o concepto relacionado de noocenose.
Nora (máquina hidráulica)

Unha nora ou noria é unha máquina hidráulica que serve para extraer auga seguindo o principio do rosario hidráulico. Consiste nunha gran roda con aletas transversais que se coloca parcialmente somerxida nun curso de auga, o cal, grazas ás paletas, imprime á roda un movemento continuo. Esta posúe no seu perímetro unha fileira de recipientes (usualmente canxiróns ou alcatruces) que, co movemento da roda se enchen de auga, a elevan e a depositan nun conduto asociado á nora que a distribúe. Existen tamén noras para tirar auga de pozos, nas que o movemento se consegue xeralmente utilizando tracción animal. Funcionamento
O funcionamento consiste en que a nora se encontre semimergullada nunha canle de auga ouacequia e, coa forza da auga impulsa unhas palas de perfil plano e produce o xiro desta. Nos seus extremos leva uns caixóns ou "canxiróns" que, ao mesmo tempo, énchense de auga e, ao chegar á parte superior, soltan a auga nunha canle de recollida polo que é capaz de levantar a auga á altura do diámetro da nora. A nora na Península Ibérica
As noras son orixinarias do Oriente Medio e foron introducidas na Península Ibérica en tempos da invasión musulmá. Utilizáronse principalmente para regas.
Norbert Roëttiers

Para outros artigos de persoas co mesmo apelido, véxase a páxina de homónimos Roettiers Norbert Roëttiers (ou Roettiers), nado probablemente en Anveres en 1665 ou 1666 e finado en Choisy-le-Roi, Val do Marne, Francia, foi un medallista e deseñador e gravador de moedas de orixe flamenga e activo en Inglaterra e en Francia.
Neste último país ocupou o cargo de gravador xeral de moedas desde 1704 ata a súa morte. Traxectoria
Norbert Roëttiers naceu probablemente en Anveres cara a 1665 ou 1666, o terceiro fillo de Catherine Prost e de John Roettiers, de quen aprendeu a arte do gravado da medalla. A partir de 1884 foi un dos axudantes do seu pai na Real Casa da Moeda de Londres, onde aquel ocupaba o posto de gravador xefe, e en 1690 foi xa contratado formalmente como gravador asistente na ceca londiniense, xunto co seu irmán máis vello, James (1663-1698), polo que ambos contribuíron ao gravado das derradeiras moedas inglesas da época, ás ordes do seu pai. Norbert Roëttiers abandonou Inglaterra arredor de 1695 e uniuse en Francia, no castelo de Saint-Germain-en-Laye, aos Estuardo, familia para a que realizou varias medallas entre 1697 e 1720, así como para os seus segudrores. Baixo a protección do seu tío Joseph Röttiers, que gozaba daquela de gran prestixio en París como gravador xeral de moedas de Francia, puido acceder a un emprego na Monnaie de París, e mesmo chegou a crear os deseños e a labrar os cuños para unha coroa inglesa en 1709 coa efixie e os títulos do pretendente Xacobe III —cuxo único espécime se acha no Museo Británico—, e para unha serie de moedas escocesas en 1716 co título como pretendente ao trono escocés de Xacobe VIII. O 17 de xaneiro de 1704 sucedeu con carácter vitalicio no posto de gravador xeral o seu tío Joseph, que finara un ano antes. En consecuencia, foi o creador dos cuños e moitas das moedas francesas emitidas a nome de Luís XIV (1643-1715) e das primeiras series a nome de Luís XV (1715-1774). En 1719 recibiu a carta de naturalización como francés, baixo o reinado de Luís XIV. O 31 de xaneiro de 1722 converteuse en membro da Academia Francesa de Pintura e Escultura. Nas medallas da súa creación, Norbert Roëttiers adoitaba utilizar as súas iniciais "N. R. " ou "N. R. F. " a modo de marca de gravador. Vida persoal e familiar
Norbert Roëttiers casou con Elizabeth Isard e logo, en segundas nupcias, con Winfride Clark, filla dun inglés establecido en Saint-Germain. Tivo tres fillos e unha filla: Jacques, Jean, Élisabeth-Hélène e Jacques-Hubert. Roëttiers finou na súa residencia de Choisy-le-Roi, Val do Marne, Francia, o 18 de maio de 1727. Logo do seu pasamento foi substituído no cargo de gravador xeral de moedas de Francia por Joseph-Charles Röettiers, fillo do seu predecesor Joseph Roëttiers.
Nord Stream

Nord Stream, tamén coñecido como gasoduto ruso-alemán e gasoduto do Báltico, é un gasoduto de gas natural en mar a fóra desde Viborg en Rusia a Greifswald en Alemaña. O consorcio encargado da construción e operación é Nord Stream AG. O nome de cando en vez ten un significado máis amplo, incluíndo ao gasoduto de alimentación terrestre en Rusia, e novas conexións en Europa Occidental. Posteriormente, entrou en servizo o Nord Stream II.
Os gasodutos, que en setembro de 2022 sufriron ataques polo momento sen dilucidar, evacuaron metano a atmosfera. En 2025 aparece un estudo sinalando que o incidente significou unha liberación de gas máis dobre do pensado ó comezo, entre 445000 e 485000 toneladas.
Nordvision

Nordvision é unha rede de radiodifusión establecida no 1959, entre as cinco empresas de radiodifusión nórdicas. A súa función principal é a coprodución e intercambio de programas de televisión. O seu secretariado está en Copenhaguen, no DR Byen. Membros
Danmarks Radio NRK RÚV Sveriges Television Yleisradio
Membros asociados
Kalaallit Nunaata Radioa Kringvarp Føroya Sveriges Utbildningsradio
Nordés

Nordés ou nordeste é unha coordenada cartográfica situada entre o norte e o leste (ou este). Por tanto, é un dos puntos colaterais da rosa dos ventos. As palabras sinónimas nordeste e nordés formáronse a partir de norte con leste.
Nordés (vento)

Nordés é un vento procedente do nordés que sopra en Galiza durante calquera época do ano. Características
Xérase en calquera punto do país por mor dalgún anticiclón proveniente dalgún punto do oeste ou do noroeste, é dicir, cando se activa unha fronte de altas presións nalgunha das devanditas localizacións. Daquela, o nordés atravesa Galiza no sentido das agullas do reloxo.
No inverno, o nordés ofrece baixas temperaturas, ao contrario que no verán, xa que nesta época adoita ir vencellado a anticiclóns de tipo subtropical, de altas temperaturas. Nestes casos acostuma aumentar a súa velocidade.
Triángulo dos 30
O nordés pode converterse nun factor de alto risco para os incendios forestais se coinciden as tres condicións meteorolóxicas coñecidas como o "triángulo dos 30": * unha alta velocidade do aire (30 km/h ou máis), o que favorece a ignición forestal; unha baixa humidade (30% ou inferior); e unha alta temperatura (30 °C ou máis).
En Galiza, o nordés é especialmente perigoso na provincia de Pontevedra por estar situada ao sur do Macizo Central Galego, o que fai que normalmente sexa máis cálido e máis seco. O nordés favoreceu a vaga de incendios forestais de 2006 en Galiza.
Afloramento
Boa parte da riqueza das rías occidentais galegas ven do nordés. Estes ventos empuxan as augas superficiais das rías cara ó Atlántico, facendo que as augas frías do fondo da ría, ricas en nutrientes, ascendan cara á superficie nun fenómeno chamado afloramento.
Noriano

O Noriano é unha división da escala temporal xeolóxica, é a segunda idade ou piso do Triásico Superior, terceira época do período Triásico. Esta etapa esténdese de 228 até 208, 5 millóns de anos atrás, aproximadamente. O Noriano sucede o Carniano e precede o Rhaetiano.
Norma (ópera)

Norma é unha ópera en dous actos con música de Vincenzo Bellini e libreto en italiano de Felice Romani (baseado na traxedia Norma, ou l'infanticide de Alexandre Soumet). Foi estreada no Teatro alla Scala de Milán o 26 de decembro de 1831. É considerada un exemplo da suprema altura da tradición belcantista. "Casta diva" foi unha das arias máis coñecidas no século XIX.
A personaxe de Norma é considerado un dos máis difíciles do repertorio para soprano. Este papel foi creado para Giuditta Pasta, que tamén encarnou, por primeira vez, a personaxe Amina na ópera La sonnambula. No século XX poucas cantantes o podían interpretar con éxito, entre elas destacaron as interpretacións de Rosa Ponselle nos anos '20, Joan Sutherland e Maria Callas nos anos '50 e '60. Máis recentemente impúxose a interpretación da soprano catalá Montserrat Caballé.
Norma Jean

Norma Jean é unha banda estadounidense de metalcore procedente de Douglasville, Xeorxia, un suburbio de Atlanta. Dende a súa creación en 1997 os numerosos cambios de formación polos que pasou deixou ao grupo sen ningún membro orixinal. Ata a data Norma Jean leva editados sete álbums de estudio e foi nomeado a un Grammy en 2006. O seu nome deriva do nome real da actriz Marilyn Monroe, Norma Jeane Mortenson.
Norma Stitz

Annie Hawkins-Turner, nada en Atlanta o 26 de decembro de 1958, é unha modelo pornográfica fetiche máis coñecida polo seu alcume Norma Stitz. O tamaño dos seus peitos é 102ZZZ, e cada un deles pesa arredor de 25 kg segundo a revista británica "This Morning", onde apareceu o 23 de xuño de 2011. No ano 1999, recibiu o Récord Guinness por ser a persoa cos peitos naturais meirandes do mundo. Premios
1999 - Certificado do Libro Guinness dos Récords por posuír os meirandes peitos naturais do mundo.
2003 - AVN Awards - Adult Video Nudes Award (The Amazing Norma Stitz). Filmografía
Norma's First Home Video #1
Norma Stitz Swings to the Beat #13
Norma Stitz and Her Bra #14
Norma Stitz the Giant #24
Norma Stitz Wakes Up Wet and Ready #27
Norma Stitz Smokes; Norma Stitz @ 295 lbs. #33
Norma Stitz /Japan/ Guinness Books of Records #36
Norma Stitz The Unusual Maid #39
Norma de repertorio

Por normas de repertorio enténdense aqueles elementos repertoriais que, sen ser presentados como delimitadores de sistemas, dotan de maior xenuinidade ao entendemento e elaboración dos produtos desa comunidade como propios da mesma ou constitúen as especificidades de que se nutren as tendencias subsistémicas, entendendo estas últimas como prácticas que, a pesar de presentaren determinadas especificidades dentro do sistema orixinario, non pretenden impugnar a súa pertenza a este.
Norma sistémica

Por norma sistémica enténdense aqueles elementos que permiten delimitar os sistemas culturais, intersistemas, programas e elaboracións proto-sistémicas, entendendo por tales as prácticas que tenden á configuración dun novo sistema segregado do sistema a que se está vinculado.
Como afirma Elias Torres:
Normalización (sociolingüística)

A normalización é un termo sociolingüístico referido a dúas acepcións relacionadas.
O termo máis comunmente usado como normalización lingüística refírese a reorganizar as funcións lingüísticas dunha sociedade para reformar as funcións sociais da lingua segundo as condicións “externas” cambiantes. Máis concretamente, é o proceso de reversión da substitución lingüística que pretende favorecer as condicións nas que as linguas que sufriron procesos de minorización ou que non desenvolveron todo o seu potencial, recuperen a condición de lingua «plena» ou «normal» e incorporar elementos que lle permitan consolidarse como instrumento de comunicación e cultura. Terminoloxía
Orixe do termo
O termo foi popularizado por Lluís V. Aracil; até finais dos anos 60 empregábase «planificación lingüística».
Variacións
Non existe unha definición unívoca deste concepto xa que se trata dun proceso con características únicas en cada contexto sociolingüístico. Así, a normalización pode afectar ao código lingüístico, aos seus usuarios e á organización lingüística territorial, o que implica a demarcación de dous procesos paralelos: o social e o lingüístico.
Desambiguación
Utilizáronse varios termos relacionados coa normalización: codificación ou normativización, máis ligados aos aspectos lingüísticos (neste caso tamén se inclúe outra acepción de normalización, referida á normalización da lingua estándar, tamén chamada estandarización); e a planificación e a política lingüística, vinculadas aos aspectos sociais e políticos (a outra acepción de normalización (normalización lingüística) incluiríase neste último ámbito). Contexto
Así, a normalización lingüística non só comprende aspectos puramente lingüísticos, senón que tamén debe considerar factores sociais e políticos. Respecto destas últimas, a subordinación política a outra comunidade que impón unha lingua dominante fai que a situación na que se desenvolve este proceso de normalización teña uns parámetros únicos, tendo en conta a falta de estado político propio e a existencia dun conflito lingüístico. É o caso de Cataluña, País Vasco, Galiza ou Quebec.
O proceso de normalización lingüística comprende a elaboración e difusión de normas de uso lingüístico que permitan adquirir unha actitude favorable, por parte da sociedade, en relación coa lingua. Toni Mollà e Amadeu Viana insisten en que o proceso de normalización lingüística ten un carácter prospectivo de resposta ao conflito lingüístico, sendo polo tanto dinámico e preditivo.
Norman Foster Ramsey

Norman Foster Ramsey, Jr. , nado o 27 de agosto de 1915 en Washington, D. C. e finado o 4 de novembro de 2011, foi un físico e profesor estadounidense. Traxectoria
Profesor de física na Universidade Harvard desde 1947, Ramsey tamén ocupou postos tanto no goberno como en axencias internacionais tales como a OTAN ou a United States Atomic Energy Commission. Recibiu en 1989 o Premio Nobel de Física pola invención do método dos campos oscilatorios separados, o cal ten importantes aplicacións na construción do reloxo atómico. Ramsey compartiu o premio con Hans G. Dehmelt e Wolfgang Paul.
Ramsey obtivo o seu B. A. e Ph. D. en física pola Universidade de Columbia en 1935 e 1940, respectivamente. Alí quedou como membro da facultade de Columbia até 1947, cando foi enviado a Harvard.
Norman George

Norman George, nado o 2 de xullo de 1946 en Atiu, é un político das Illas Cook. Traxectoria
George traballou como oficial de policía, primeiro na Policía das Illas Cook e logo na Policía de Nova Zelandia, antes de traballar como avogado en Rarotonga. En 1983 resultou elixido como demócrata para o Parlamento das Illas Cook por vez primeira.
De 1984 a 1989 George foi ministro nos gabinetes de Tom Davis e Pupuke Robati, levando as carteiras de Asuntos Exteriores, Tradicións, Relacións co Parlamento, Banco de Desenvolvemento das Illas Cook, Policía e Fiscal Xeral
En 1992 George resultou expulsado do seu partido por unha disputa sobre os gastos. , fundou entón o Partido da Alianza, que conseguiu dous asentos nas eleccións de 1994, e cinco anos despois refundado como Partido da Nova Alianza, logrou catro escanos, pasando a ser George viceprimeiro ministro. durante algúns meses ata que en outubro pasou á oposición, volvendo de novo a asumir o posto tras apoiar a Terepai Maoate como primeiro ministro, uníndose o Partido da Nova Alianza co Partido da Alianza Democrática, , George tivo varias carteiras no goberno de coalición de Robert Woonton antes de cesar en 2002. Unha serie de escándalos sobre conflitos de intereses, , a venda unha residencia ao promotor neozelandés Mark Lyon, e un axunto xudicial sobre incompatibilidades fixeron declinar a popularidade de George. Cando o Partido Demócrta non o seleccionou como candidato para as eleccións xerais de 2004 deixou o partido e fundou o Tumu Enua, que non tivo éxito obter o escano. , pese á súa derrota foi nomeado presidente do Parlamento, xa que segundo as leis das Cook, o presidente non ten por que ser deputado. Nas eleccións parciais de 2006 obtivo escano como independente apoiado polo Partido das Illas Cook, reelixido nas eleccións xerais de 2006 e 2010.
Norman McLaren

Norman McLaren, nado en Stirling, Escocia en 1914 e finado en Montreal, Canadá en 1987 é considerado un dos pais da animación experimental. Traxectoria
Formación
Na Escola de Belas Artes de Glasgow descubriu o cinema soviético -Eisenstein, Pudovkin, etc. - e decatouse da capacidade expresiva dos recursos que lle ofrecía o medio. Comezou a súa carreira na General Post Office Film Unit de Londres, onde comezou a explorar a animación tradicional e experimental, pintando directamente sobre celuloide.
Traballo na guerra
Traballou como cámara durante a guerra civil española e, co estalido da segunda guerra mundial, emigrou aos Estados Unidos. Dous anos máis tarde, marchou ao Canadá, aceptando a invitación do National Film Board of Canada. Obra
Comezou a traballar na NFB do Canadá e nesa institución desenvolveu o groso do seu traballo.
McLaren realizou até 59 obras, explorando arte abstracta, arte figurativa e imaxe real, e foi un dos pioneiros na aplicación do son sintético (pintado directamente na banda sonora) ás súas obras. En todos os seus campos, o director investigou multitude de técnicas, dende a modificación de cadros en pastel até a animación de imaxes reais fotograma a fotograma, dende a pintura directa sobre celuloide até as figuras recortadas en papel.
Normandía (rexión histórica)

Normandía (en francés Normandie, en normando Normaundie) é unha rexión de Francia. Orixinariamente, foi un ducado histórico e logo unha provincia do antigo réxime francés. Dende 1790 é unha rexión xeográfica e cultural do norte de Francia. Desde o 1 de xaneiro de 2016 as antigas rexións administrativas da Alta Normandía (Haute-Normandie) —composta polos departamentos franceses de Sena Marítimo e Eure— e a Baixa Normandía (Basse-Normandie) — composta polos de Orne, Calvados e Mancha— reunificáronse nunha única rexión, Normandía (Normandie).
O antigo ducado de Normandía atopábase no norte de Francia, e ocupaba a área baixa do río Sena, o Pays de Caux e a rexión do oeste a través do Pays d'Auxe ata a península de Cotentin. Historicamente, Normandía foi unha provincia de Francia [Cómpre referencia].
As Illas Anglonormandas aínda que son dependencias da coroa británica, forman cultural e historicamente parte do Ducado de Normandía. Historia
Normandía foi o lugar onde habitaron os normandos a comezos da Idade Media. Eles foron os últimos en invadir con éxito Inglaterra. Eran unha mestura de indíxenas galos e viquingos invasores baixo o liderado de Roberto I (Gange Rolf), quen sitiou París e foille concedida a área de Normandía a cambio de defendela contra os ataques piratas mediante o tratado de Saint-Clair-sur-Epte no ano de 911.
Algunhas familias normandas, como a de Tancredo de Hauteville tiveron un importante papel nas Cruzadas.
Un descendente de Roberto, Guillerme, duque de Normandía, invadiu Inglaterra en 1066 e converteuse no Rei Guillerme I de Inglaterra. Normandía mantívose asociada con Inglaterra ata 1087, entre 1106 e 1144, e entre 1154 e 1204.
A batalla de Bouvines tivo lugar en 1214. Foi ocupada por forzas inglesas durante a Guerra dos Cen Anos entre 1346 e 1360 e novamente entre 1415 e 1450.
En 1942, durante a segunda guerra mundial, tivo lugar a batalla de Dieppe (Sena Marítimo), ataque das forzas aliadas (principalmente canadenses e británicas) aos ocupantes alemáns. A rexión foi máis tarde o escenario da batalla de Normandía ou operación Overlord, que tivo lugar na mañá do 6 de xuño de 1944, sendo as praias normandas a principal vía de entrada das tropas aliadas no III Reich, data tamén coñecida como o día D, o que abriu unha segunda fronte contra o exército nazi.
No 2004 con motivo de sesaxésimo aniversario do desembarco, o chanceler de Alemaña Gerhard Schröder visitou a rexión marcando un fito nas relacións franco-alemás.
Tanto Robert Wace como Orderico Vital son importantes escritores normandos da historia da provincia.
Norodom Sihamoni

Norodom Sihamoni (khmer: នរោត្តម សីហមុនី), nado o 14 de maio de 1953 en Phnom Penh, é o rei de Camboxa dende o 14 de outubro de 2004. Converteuse en rei de Camboxa unha semana despois da abdicación de Norodom Sihanouk. É o fillo máis vello do rei Sihanouk e da raíña Norodom Monineath. Foi embaixador de Camboxa perante a UNESCO e foi nomeado polo Consello Real do Trono, formado por nove membros, logo de que o seu pai Norodom Sihanouk abdicase. Antes de ascender ó trono, Sihamoni foi educado na República Checa e é coñecido como embaixador cultural en Europa e por ser instrutor de danza clásica.
Noroeste

Noroeste é un punto cardinal entre o norte e o oeste e a igual distancia de ambos. O seu símbolo é NO e NW. É un dos puntos colaterais da rosa dos ventos.
Noroeste (Suráfrica)

Para a provincia homónima en Zambia, véxase Provincia do Noroeste (Zambia). Noroeste é unha das nove provincias que forman a República de Suráfrica. A súa capital é Mafikeng. Xeografía
Situada ao norte do país, a unha altitude media de 1. 453 msnm, limita ao norte con Botswana, a nordeste con Limpopo, ao leste con Gauteng, ao sur co Estado Libre e ao oeste co Cabo Setentrional.
Ocupa unha superficie de 104. 882 km². Segundo o censo de 2010 tiña unha poboación de 3. 509. 953 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 33 hab. /km². Historia
Foi creada tras a fin do Apartheid en 1994, e inclúe partes das antigas provincias de Transvaal e da provincia do Cabo, así como a maior parte do antigo Bantustán de Bofutatsuana.
Norplant

Norplant é un sistema contraceptivo desenvolvido pola ONG norteamericana con implantación internacional Population Council. Historia
As primeiras investigacións comezaron en 1966 e en 1974 fixéronse os primeiros experimentos en Chile. Finlandia en 1983 foi o primeiro país que aprobou a súa utilización, en 1984 a Organización Mundial da Saúde declarouno método eficaz de contracepción, en 1992 eran millón e medio de usuarias en todo o mundo. orixinalmente consistía en seis cápsulas de silicona, cada unha contiña 36 mg de levonoxestrel, un proxestáxeno sintético, que tiña que ser implantada baixo a pel do brazo e que tiña unha efectividade de cinco anos. Nos Estados Unidos foi aprobado pola axencia federal Food and Drug Administration en 1990 e distribuída de 1991 ata 2002, cando foi retirado do mercado pola aparición de efectos secundarios e un número importante de demandas contra o produto. Internacionalmente a produción cesou ao rematar o contrato coa United States Agency for International Development en decembro de 2006.
Norplant-2 ou Jadelle, a nova versión, consite en dous pequenos bastóns de silicona que tamén teñen que implantarse e son efectivos durante cinco anos, aínda que nun primeiro momento foi aprobada para un período de tres anos en Europa.
Norte

Norte ou setentrión, símbolo N, é un dos catro puntos cardinais da Rosa dos Ventos, que ven orientado pola Estrela Polar. A orientación determinada polo norte tamén se adxectiva coma ártico, boreal ou setentrional. O seu punto cardinal oposto é o sur. Etimoloxía de setentrión
Setentrión deriva etimoloxicamente do latín septentrĭo, -ōnis, (septem, sete e trio, -ōnis, boi). Os romanos chamaban Septentrium ("sete bois") ás sete estrelas que conforman ó asterismo da constelación Ursa Major (Osa Maior) popularmente coñecido coma "O Carro", que é, supostamente, a cola e as pernas da Osa Maior. Denominábano así pola crenza antiga que lles facía pensar que sete bois tiraban permanentemente da esfera celeste, facéndoa xirar sobre o eixo que pasa pola estrela polar. A palabra non ten variado durante este tempo, e derivou a "setentrional" e "setentrión" có significado de "do norte" ou "procedente do norte". Esta palabra usase xeralmente para referirse ó norte e en particular para a Osa Maior e o Polo Norte. Etimoloxía de "norte"
Norte provén da palabra norð, do inglés antigo, e esta deriva do protoindoeuropeo *ner, que significa "esquerda", posto que o norte está á esquerda cando un se enfronta ó Sol pola maña (orto solar).
Norte de Santander

Norte de Santander é un dos 32 departamentos de Colombia. Atópase na zona nordeste do país sobre a fronteira con Venezuela. Forma parte da rexión natural andina. Ten 40 concellos agrupados en 6 subrexións, 2 provincias e unha área metropolitana. A súa capital é a cidade de Cúcuta.
Ten unha superficie de 21. 648 km² (que en termos de extensión é semellante á do Salvador ou Eslovenia) e unha densidade de 66, 8 hab/km. Limita polo norte e polo leste con Venezuela, polo sur cos departamentos de Boyacá e Santander, e polo oeste con Santander e Cesar, Colombia.
Por mor dos seus recursos naturais e a súa localización xeográfica, converteuse nun eixo económico e comercial do país, este departamento foi creado na Gran Colombia. Demografía
Composición étnica
Mestizos e brancos (98, 28%)
Afrocolombianos (1, 25%)
Indíxenas (0, 60%)
North Utah Satellite

North Utah Satellite, máis coñecido pola abreviatura Nusat ou Nusat 1, foi un satélite artificial estadounidense lanzado o 29 de abril de 1985 mediante o transbordador espacial Challenger desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral. O seu obxectivo principal era avaliar un método para medir os sistemas de radar secundario da Axencia Federal de Aviación. Características
Nusat 1 foi un proxecto conxunto entre a Universidade do Estado en Weber e a Universidade do Estado de Utah para construír un novo tipo de satélites pequenos, simples e de baixo custo. Nusat 1 foi usado como método para avaliar os feixes dos sistemas de radar secundarios da Axencia Federal de Aviación.
O satélite tiña unha masa de 54, 5 kg e foi lanzado desde a baía de carga do transbordador especial. Reentrou na atmosfera o 15 de decembro de 1986, tras 20 meses en órbita
North York Moors

O North York Moors (tamén coñecido como North Yorkshire Moors) é un parque nacional situado en North Yorkshire, Inglaterra. Características
Área
Abrangue unha superficie de 1. 436 km² e ten unha poboación aproximada de 25. 000 habitantes.
Historia
O lugar converteuse nun parque nacional en 1952, a través da Lei de Parques Nacionais e Acceso ao Campo (National Parks and Access to the Countryside Act) de 1949.
Nosce te ipsum

Modelo: Cursivas
Nosce te ipsum, (en grego: γνῶθι σεαυτόν) un aforismo grego que significa literalmente "Coñécete a ti mesmo". Foi escrito no pronao do templo de Apolo en Delfos, segundo nos conta o historiador Pausanias. A inscrición di o seguinte: “Advírtoche, quen queira que foses, oh; ti que desexas sondar os arcanos da natureza, que se non achas dentro de ti mesmo aquilo que buscas, tampouco poderás achalo fóra! Se ti ignoras as excelencias da túa propia casa, como pretendes encontrar outras excelencias? En ti áchase oculto o Tesouro dos tesouros. Coñécete a ti mesmo e coñecerás ó universo e ós deuses! ”.
"Nosce te ipsum" ten ademais unha variante que é "Temet Nosce".
Na análise gramatical destas dúas formas podemos observar o seguinte: "Nosce te ipsum" Nosce (2ª persoa do singular, imperativo do verbo Nosco, "coñécete"); Te ipsum (acusativo do pronome Tu que significa "a ti" máis acusativo masculino singular do pronome ipse que significa "mesmo". "Temet nosce": Temet (acusativo do pronome Tu que significa "a ti" máis a partícula intensificadora enclítica -met, que realiza aquí a mesma función enfática que o adxectivo ipse-a-um da forma anterior.
Ao longo da historia, esta locución tivo unha gran variedade de significados que foi adquirindo na literatura. A Suda, unha enciclopedia do século X do coñecemento grego, afirma: "O proverbio aplícase a aqueles que se vanaglorian das súas accións" e que "coñécete a ti mesmo" é unha advertencia para non prestar atención á opinión da multitude.
A frase pode referirse ao ideal de comprender a conduta humana, moral e pensamento, porque comprenderse un mesmo é comprender aos demais tamén e viceversa, sabendo que somos todos pertencentes á mesma natureza. Por iso aprender o verdadeiro significado da frase comporta inevitablemente a verse un mesmo como ser humano ante a verdade, que é o que é, e polo tanto descubrir as nosas miserias, en como nos enganamos e mentimos para alimentar o noso sufrimento interno. O aforismo foi atribuído a varios sabios gregos antigos como Sócrates, Chilón de Esparta, Tales de Mileto, Pitágoras, Heráclito, Aristófanes etc. Outras fontes atribúeno á poetisa grega mítica Femonoe
Ademais de aparecer como inscrición no templo de Apolo en Delfos, chama a atención que tamén aparece deste mesmo xeito no templo de Luxor, que foi construído durante o Antigo Exipto. Filósofos como Platón empregárona a miúdo para motivar o diálogo. Na posteridade foi utilizada tamén polo filósofo posrenacentista Thomas Hobbes. En 1735, Carl Linnaeus publicou a primeira edición de ''Systema Naturae'' na que describe ós seres humanos coa simple frase Nosce te ipsum. Ademais, como xa se citou, foi moi empregado na historia da literatura, por exemplo, no poema de Waldo Emerson que leva este aforismo por título.
Nostr

Nostr é un protocolo de rede descentralizado para sistemas de redes sociais distribuídos. O nome é o acrónimo da expresión inglesa "Notes and Other Stuff Transmitted by Relays" (en galego: "Notas e outras cousas transmitidas por relés"). Foi deseñada co obxectivo de fuxir da censura.
A primeira implementación coñecida de Nostr data do 7 de novembro do 2020, e foi creada polo desenvolvedor coñecido como fiatjaf. Esta persoa é considerada como a creadora de Nostr. Usuarios
A data de abril do 2023, a audiencia principal de Nostr eran usuarios de Bitcoin. Jack Dorsey, o cofundador de Twitter, apoia publicamente a plataforma, e chegou a doar uns 250. 000 dólares en bitcoin aos desenvolvedores do proxecto.
Nostradamus

Nostradamus, nado o 14 de decembro de 1503 e finado o 2 de xullo de 1566, foi un médico e consultor astrolóxico provenzal de orixe xudía. Está considerado un dos máis célebres autores de profecías. A súa obra profética foi publicada por vez primeira en 1555.
Boa parte dos seus seguidores afirman con rotundidade que Nostradamus foi quen de predicir todas as catástrofes do mundo, dende as acontecidas na súa época até as do vindeiro ano 3797 da nosa era, data en que supuxo que terá lugar a fin do mundo. Así mesmo, o autor colaborou coa aristocracia francesa, elaborando horóscopos para a raíña Catarina de Medici, predicindo sorprendentemente a morte do rei Henrique II e, ao cabo, sendo asignado como médico da corte real por Carlos IX.
Notable Names Database

Notable Names Database ou NNDB, é un banco de datos en liña con detalles biográficos de persoas famosas destacadas dentro da sociedade mundial. Producido pola Soylent Communications, o NNDB contén tamén ligazóns entre as persoas, como ten tamén estatísticas vitais, emprego de determinada persoa, relixión, orientación sexual e unha biografía (consta tamén se determinada persoa ten ou non antecedentes criminais).
Notación E-Z

A notación E-Z, configuración E–Z ou convención E–Z é o método de nomenclatura preferido pola IUPAC para describir a estereoquímica absoluta dos dobres enlaces en química orgánica. É unha ampliación da notación de isómeros cis–trans (a cal só describe a estereoquímica relativa), que se pode usar para describir os dobres enlaces que teñen dous, tres ou catro substituíntes.
Seguindo as regras de prioridade de Cahn–Ingold–Prelog (regras CIP), a cada substituínte do dobre enlace asígnaselle unha prioridade, despois as posicións do substituínte de maior prioridade dos dous en cada carbono compáranse entre si. Se os dous grupos de maior prioridade están en lados opostos do dobre enlace (están en posición trans un con respecto ao outro), ao enlace asígnaselle a configuración E (da palabra entgegen, que en lingua alemá significa 'oposto', pronunciado [ɛntˈɡeːɡən]). Se os dous grupos de maior prioridade están no mesmo lado do dobre enlace (en psoición cis entre si), ao enlace asígnaselle a configuración Z (do alemán zusammen, que significa 'xuntos', pronunciado [tsuˈzamən]). As letras E e Z escríbense en letra cursiva, entre parénteses e separadas do resto do nome do composto cun guión. Sempre se escriben con letra maiúscula normal (non en minúscula nin en versaletas). Outro exemplo das regras CIP asigna unha prioridade máis alta ao bromo que ao cloro nas moléculas da figura, e unha maior prioridade ao cloro que ao hidróxeno, polo que se orixina a seguinte nomenclatura (posiblemente contraintuitiva porque no Z os dous cloros están en lados distintos): Para moléculas orgánicas con múltiples enlaces dobres ás veces cómpre indicar a localización do alqueno para cada símbolo E ou Z. Por exemplo, o nome químico da alitretinoína é ácido (2E, 4E, 6Z, 8E)-3, 7-dimetil-9-(2, 6, 6-trimetil-1-ciclohexenil)nona-2, 4, 6, 8-tetraenoico, indicando que os alquenos que empezan nas posicións 2, 4 e 8 son E, mentres que o que empeza na posición 6 é Z.
Notafilia

A notafilia é a parte da numismática que se dedica ao estudo e colección do papel moeda. Aínda que os billetes comezaron a utilizarse na China no século X e en Occidente no XVII, o seu coleccionismo e estudo non se fixo popular ata o XX. A International Bank Note Society (IBNS) establecida en 1961 é a principal organización notafílica.
Notario, notaria

O notario é un axente con delegación do poder público que labra e fai as averbacións nos seus libros de notas os instrumentos dos actos xurídicos que lle son solicitados polas persoas interesadas, facéndoo con observancia das normas xurídicas pertinentes, incluíndo as de Dereito Tributario.
O notario ten como función recibir, interpretar e dar forma legal á vontade das partes en actos xurídicos extraxudiciais, labrando os instrumentos necesarios a ese fin, conferíndolles fe pública e asegurándolles a respectiva conservación, forza probatoria e forza executiva. Historia
O notario é herdeiro dunha figura do dereito romano, o tabelión, que coexistía con outros profesionais relacionados. Coa caída do Imperio a maioría destas figuras van esmorecendo e o tabelion, que redactaba actas e convenios, converxe cos tabularii, funcionarios que elaboraban listaxes oficiais. Esta confluencia atribúese a unha confusión intencionada do insigne xurista Accursio nas súas glosas e axiña outros xuristas comezaron a utilizar ambas formas como sinónimas. O uso da palabra notario aplicábase nesa época fundamentalmente aos notarios da igrexa que evidentemente eran moito máis comúns que os outros, polo que o nome pasou xa no século XIII a designar os escribáns ou tabelións.
Rainero de Perugia, profesor na Universidade de Boloña publicou arredor de 1230 o Ars notariae, onde define a notaría como o estudo especializado no Dereito material da escrituración de contratos e últimas vontades. A primeira codificación destas figuras foi nas Partidas de Afonso X onde o único nome que se aplica é o de escrivano (escribán). A seguinte reforma será a “Pragmática de Alcalá” do 7 de xuño de 1503. Non se produciu ningún cambio lexislativo importante ata o 28 de maio de 1862 coa aprobación da Lei orgánica do notariado. O notariado en diferentes países
En xeral a figura é similar en todos os países de dereito romano-xermánico (o que inclúe toda a Europa continental e América latina).
En España os notarios teñen o dobre carácter de funcionarios públicos e profesionais do dereito segundo o establecido na Lei do Notariado. A súa retribución é por arancel determinado por Real Decreto. O Ministro de Xustiza ostenta tamén o título de "Notario Maior do Reino", por actuar como fedatario de acontecementos como o xuramento dos altos cargos.
En Portugal coexiste o público e o privado, mais irán pasar todos a privados.
Notarius grandicassis

Notarius grandicassis é unha especie de peixe actinopterixio da orde dos siluriformes, familia dos aríidos e subfamilia dos ariinos, unha das incluídas no xénero Notarius. Taxonomía
Descrición
A especie foi descrita en 1840 polo zoólogo francés, especializado en ictioloxía, Achille Valenciennes, baixo o nome de Arius grandicassis.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos: Arius grandicassis Valenciennes, 1840 (protónimo)
Arius parmocassis Valenciennes, 1840
Arius stricticassis Valenciennes, 1840
Arius vandeli Puyo, 1936
Notarius parmocassis (Valenciennes, 1840)
Notarius stricticassis (Valenciennes, 1840)
Nothing Technologies Limited

Nothing Technology Limited é un fabricante británico de electrónica de consumo con sede en Londres. Foi fundada por Carl Pei, o cofundador do fabricante de teléfonos intelixentes chinés OnePlus. O 25 de febreiro de 2021, a compañía anunciou a Teenage Engineering como socio fundador, sendo responsable principalmente da estética do deseño da marca e dos seus produtos. Entre os investidores da empresa atópanse Tony Fadell, do iPod, o creador de contido de YouTube, Casey Neistat, e GV (anteriormente Google Ventures). O primeiro produto de Nothing, "Ear (1)", foi lanzado o 27 de xullo de 2021. En 2024, Nothing duplicou os seus ingresos anuais a máis de 500 millóns de dólares e superou os 1. 000 millóns de dólares en vendas totais.
Notitia dignitatum

A Notitia dignitatum é un documento único da chancelería imperial romana. Trátase dun dos poucos documentos que nos chegaron sobre o goberno romano, no que se detalla a organización administrativa do Imperio romano, oriental e occidental, desde a propia corte imperial até o nivel provincial. Considérase que contén a información actualizada da década do 420 para o Imperio Romano de Occidente e da década do 400 para o Imperio Romano de Oriente; pero non se pode dar unha data precisa.
Hai varias copias dos séculos XIV e XV, ademais dunha versión iluminada en cor de 1542. Todas proceden dun único manuscrito perdido que contiña varios documentos de gran valor, dos cales un era do século IX.
A Notitia deriva o seu nome da descrición inicial dos manuscritos:
Noto (insectos)

Nos insectos, co termo noto, ou notum desígnase a rexión dorsal ou tergo de cada un dos segmentos do tórax destes animais, e tamén a cada un dos terxitos (escleritos dorsais) do tórax. Etimoloxía
O termo é unha adaptación do latín científico notum, substantivo neutro derivado do verbo noto "sinalar", "marcar", "facer un sinal", que é un frecuentativo de nosco, noscis, novi, notŭm, noscĕre, "coñecer".
Cómpre non confundir con noto, "do sur", "vento do sur", derivado do latín Notus, -i, "vento do sur", nin co prefixo noto-, tirado do grego antigo νῶτος nōtos "costas", "lombo" (empregado na construción dalgúns termos científicos, como notofagáceas e notocorda respectivamente).
Notícia de Fiadores

A Notícia de Fiadores é un pequeno texto en galego-portugués inserido nun pergamiño con outros tres documentos, conservado no Arquivo Nacional Torre do Tombo, en Lisboa.
A súa datación, 1175, tórnao o posíbel candidato ao título de documento máis antigo escrito na lingua galaico-portuguesa que chegou até a actualidade, se ben o Pacto dos irmãos Pais poder ser anterior. Texto
O texto rexistra os nomes dos fiadores de Paio Soares Romeu e remata cunha curta frase en galego-portugués: Isto quere dicir algo coma "Estes fiadores dentro de cinco anos esixirán o que lles debo".