Área Metropolitana de Vigo

A Área Metropolitana de Vigo (AMV) é a rexión urbana e entidade local supramunicipal que engloba á cidade galega que lle dá nome e unha serie de concellos satélites que funcionan como cidades dormitorio, industriais, comerciais e de servizos.
O espazo metropolitano de Vigo responde ó modelo clásico de cidade central dominante, que alcanzou un importante grao de complexidade e atópase nun ciclo de proceso metropolitano no que a cidade central empeza a perder peso de poboación e económico relativo a favor dos concellos limítrofes.
Foi constituída como entidade xurídica, segundo a lei autonómica 4/2012 da Xunta de Galicia.
A Área Metropolitana de Vigo foi legalmente constituída en decembro de 2016, pero na práctica é unha entidade inoperante debido ao conflito aínda presente entre a Xunta de Galicia e o Concello de Vigo no que fai ao financiamento do transporte metropolitano. Inicios do proxecto
En maio do ano 2009, tras a vitoria de Alberto Núñez Feijóo nas eleccións autonómicas de 2009, o conselleiro de Presidencia da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda, anunciou en Vigo unha proposta de área metropolitana, que en principio englobaría á cidade de Vigo e a outros 13 municipios entre os cales existe un vínculo económico e social coa cidade viguesa. Aprobación e definición
A aprobación definitiva da área Metropolitana de Vigo produciuse o 10 de abril de 2012, mediante unha lei autonómica, que no seu artigo 2, delimita o seu ámbito territorial aos seguintes municipios: Baiona, Cangas, Fornelos de Montes, Gondomar, Moaña, Mos, Nigrán, Pazos de Borbén, O Porriño, Redondela, Salceda de Caselas, Salvaterra de Miño, Soutomaior e Vigo.
Unha vez aprobada a lei, a mesma foi rexeitada de polo concello de Vigo (presidido por Abel Caballero) tras mostrar discrepancias no modelo de transporte e na elección da presidencia e a xunta de goberno metropolitana, xa que na lei inicial a cidade de Vigo contaría pouco máis dun terzo dos membros da asemblea e só un dos 14 da xunta de goberno. Debido a estas diferenzas, Vigo quedou inicialmente fóra do transporte metropolitano e non se convocou a asemblea de alcaldes encargada de constituír a área metropolitana.
Non foi até xullo do ano 2015, unha vez transcorridas as eleccións municipais do 24 de maio, nunha reunión en Santiago de Compostela entre Caballero e Feijóo, na cal acordan desbloquear a área metropolitana e realizar modificacións na lei baseándose principalmente no modelo da área de Barcelona.
Nos meses posteriores producíronse diversos encontros entre os alcaldes dos municipios integrados na área e cargos da Xunta de Galicia, unha vez alcanzouse un principio de acordo para a posta en marcha do ente supramunicipal a comezos do ano 2016, o alcalde de Vigo trasladou o acordo á Federación Española de Municipios e Provincias (FEMP). A culminación a estas sucesivas reunións finalizou no verán do ano 2016, coa integración o día 6 de xullo no transporte metropolitano do municipio de Vigo e da empresa Vitrasa, e posteriormente coa aprobación no parlamento galego da modificación da lei autonómica 4/2012 o día 12 dese mesmo mes. Algunhas das melloras máis significadas da modificación da lei aprobada no ano 2012, foi a posibilidade da ampliación dos municipios integrados na área, a aqueles outros que mostraron a súa vontade de sumarse, por exemplo: O Rosal, A Cañiza, A Guarda, As Neves, Mondariz, Oia, Ponteareas, Ponte Caldelas, Tomiño, Tui e Vilaboa. O obxectivo de futuras integracións na área metropolitana é que os diferentes municipios con vínculo histórico á cidade de Vigo poidan verse beneficiados das diferentes vantaxes de pertencer ao ente supramunicipal. Coa xuntanza destes concellos, a área metropolitana alcanzaría unha poboación de 580. 000 habitantes.
Outra das grandes diferenzas da modificación da lei, foi a outorgar á cidade de Vigo de dotación de servizos públicos da administración central, autonómica e provincial, similar aos dunha capital de provincia. Sendo a primeira vez desde a restauración democrática en España, que unha lei outorga á cidade o rango de capital de provincia, compensando desta maneira unha reclamación histórica da sociedade viguesa.
Na actualidade en Área metropolitana de Vigo, defínese como unha entidade local supramunicipal, de carácter territorial, integrada polos municipios de Vigo e os da súa área de influencia, entre os cales existe unha vinculación económica e social que fai necesarias a planificación conxunta e a coordinación de determinados servizos e obras, para garantir a súa prestación integral e adecuada no ámbito de todo o territorio así como alcanzar a eficacia dos investimentos públicos. Municipios integrantes
A área metropolitana de Vigo constituíuse inicialmente cos seguintes municipios integrados: Baiona, Cangas, Fornelos de Montes, Gondomar, Moaña, Mos, Nigrán, Pazos de Borbén, O Porriño, Redondela, Salceda de Caselas, Salvaterra de Miño, Soutomaior e Vigo. Competencias da área
A área metropolitana de Vigo conta con diversas competencias na cidade de Vigo e no resto de municipios que forman parte da área, as cales son: promoción económica, emprego e servizos sociais, turismo e promoción cultural, mobilidade e transporte público metropolitano, medio ambiente, augas e xestión de residuos, prevención e extinción de incendios, protección civil e salvamento, ordenación territorial, cooperación urbanística e coordinación das tecnoloxías da información. A maioría destas competencias pertencían anteriormente á Deputación de Pontevedra. Goberno metropolitano
A presidencia e a xunta de goberno metropolitana escóllese cada catro anos nunha votación dos alcaldes dos municipios que forman parte do organismo mediante un sistema de voto ponderado, en función do número de representantes dos distintos concellos e cun mecanismo de corrección para facelo máis equilibrado.
A xunta de goberno metropolitana ademais de elixir o presidente da área, tamén ten entre as súas funcións a elección dos catro vicepresidentes, os cales son nomeados en función da representación dos diferentes grupos políticos que forman parte do goberno metropolitano, equilibrio territorial e igualdade de xénero. Independentemente do presidente e dos vicepresidentes, a asemblea metropolitana complétase con 54 representantes distribuídos por concello, segundo o seu peso demográfico.
Unha vez constituída, a asemblea ten entre as súas competencias a fiscalización e o control dos diversos órganos de goberno, aprobación de ordenanzas ou orzamentos etc. Os diferentes acordos adoptados pola xunta metropolitana deben de contar polo menos cun 50% dos votos da xunta e ter un apoio mínimo de catro municipios. Situación actual
A Área Metropolitana de Vigo foi legalmente constituída en decembro de 2016, pero na práctica é unha entidade inoperativa e baleira de contido. O motivo principal é o profundo e sostido conflito político entre o Concello de Vigo, liderado polo alcalde Abel Caballero (PSdeG-PSOE), e a Xunta de Galicia, gobernada polo Partido Popular de Galicia. O principal punto de discordia foi, e segue a ser, a integración do transporte urbano de Vigo (Vitrasa) no Plan de Transporte Metropolitano de Galicia.
O 2 de decembro de 2016 celebrouse a sesión constitutiva da Área Metropolitana no MARCO (Museo de Arte Contemporánea de Vigo). Abel Caballero foi elixido presidente, tal como estipula a lei ao ser o alcalde do concello con máis poboación. Porén, a entidade naceu ferida de morte. A Xunta de Galicia condicionou a súa posta en marcha efectiva e o seu financiamento á integración real de Vigo no Plan de Transporte Metropolitano. Pola súa banda, o Concello de Vigo esixía que a Xunta subvencionase o 100% do custo que suporía para o autobús urbano vigués aplicar as tarifas e transbordos metropolitanos, algo que a Xunta non aceptou, argumentando que todos os concellos debían cofinanciar o servizo.
Ante a falta de acordo, a AMV entrou nun estado de parálise total. A Xunta non a inscribiu no rexistro de entidades locais, argumentando que non cumpría o requisito legal fundamental da integración do transporte. Sen esa inscrición, a entidade non ten personalidade xurídica plena para operar, recibir fondos ou prestar servizos. Dende entón, a situación caracterízase por serunha arma política recorrente. O alcalde de Vigo acusa á Xunta de "boicotear" un proxecto vital para a comarca por motivos partidistas. A Xunta acusa ao alcalde de "incumprir a lei" e de antepoñer os seus intereses aos dos cidadáns dos 14 concellos.
A disputa tamén chegou aos tribunais, con recursos por parte do Concello de Vigo contra a negativa da Xunta a rexistrar a entidade, sen que ata agora se producise un desbloqueo efectivo.
A falta dunha Área Metropolitana operativa impide desenvolver competencias clave como a xestión conxunta do transporte, o urbanismo, a auga, os residuos ou o turismo a unha escala supramunicipal, algo que si fan outras áreas metropolitanas.
A pesar dun certo achegamento entre Concello e Xunta durante o ano 2024, o proxecto continua bloqueado indefinidamente.