proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Xfce

Xfce (pronunciado como letras individuais) é un contorno de escritorio para Unix e outros sistemas operativos baseadas nela como Linux, Solaris ou BSD. Está configurado para utilizarse co rato e os ficheiros de configuración normalmente están ocultos para o usuario normal.
Xfce pretende ser rápido e lixeiro, atractivo desde o punto de vista visual e fácil de usar. Xfce encarna a filosofía tradicional de Unix de modularidade e reutilización. Consiste en partes empaquetadas por separado, que xuntas fornecen todas as funcións do contorno de escritorio, pero poden ser seleccionadas en subconxuntos para adaptarse ás necesidades e preferencias do usuario. Outra das prioridades de Xfce é a adhesión a estándares, especialmente os definidos en freedesktop. org.
Do mesmo xeito que GNOME, Xfce baséase no kit de ferramentas GTK, pero non é unha copia («fork») de GNOME. Emprega o xestor de xanelas Xfwm. A súa configuración pode facerse integramente co rato, tendo ademais ficheiros de configuración avanzada agochados ao usuario xeral. Xfce non fornece animacións de escritorio, aínda que o Xfwm ten compatibilidade para elas.
Desde febreiro de 2019 a web de Xfce, está dispoñible en galego. Distribucións
Distribucións que inclúen Xfce como contorno principal: Xfld (descontinuada)
Archie (descontinuada)
College Linux (descontinuada)
DreamLinux (descontinuada)
FreeSBIE (descontinuada)
Kate OS (descontinuada)
Morphix (descontinuada)
MX Linux
Slackware
Slax (no pasado)
Vector Linux
Whoppix (descontinuada)
Xubuntu
Zenwalk
Outras inclúen Xfce como contorno opcional Debian
Fedora
openSUSE
Xi

Nome da décimo cuarta letra do alfabeto grego (ξῖ); equivale ao /ks/. Minúscula ξ, maiúscula Ξ. Adoita transcribirse como x. Como signo numérico representaba o sesenta. En maiúscula serve tamén para designar o décimo cuarto canto da Ilíada de Homero e en minúscula o décimo cuarto da Odisea.
Xiaojing

O Xiaojing (chinés tradicional: 孝經; chinés simplificado: 孝经; pinyin: Xiàojīng; Wade-Giles: Hsiao4-ching1) ou Clásico da piedade filial é un dos Trece Clásicos do confucianismo, centrado no tema da piedade filial. É dicir, que contén recomendacións sobre como comportarse cos pais, cos irmáns máis vellos ou cos gobernantes.
O texto foi escrito cara a finais do período dos Reinos Combatentes ou comezos da dinastía Han, e está baseado nunha conversa entre Confucio e un dos seus discípulos, Zengzi. Trátase dunha obra moi empregada en dinastías posteriores como medio de ensinanza moral para os nenos. Autoría
O Xiaojing data do século IV ou III a. C. ; a súa autoría é descoñecida. Segundo a tradición, é o rexistro dunha conversa entre Confucio e o seu discípulo Zengzi. Un erudito do século XII, He Yin, afirmou: "O Xiaojing non é obra do propio Zengzi. Cando este finalizou as súas conversas co mestre sobre o tema da piedade filial, repetiu aos estudantes da súa propia escola os contidos das mesmas. Foron estes os que clasificaron os ditos de Confucio, dando forma ao tratado". Contido
Tal e como suxire o título, o libro trata sobre o tema da piedade filial, un dos valores basilares do confucianismo. O argumento central da obra é que a xente que ama e serve aos pais debe facer o mesmo cos gobernantes, o que conducirá a unha sociedade en harmonía: Influencia
O Xiaojing ocupou un lugar destacado na educación clásica da China imperial. Foi empregado na educación máis básica, xunto co Lunyu, o Xiaoxue ou o Lie nü zhuan. O seu estudo mencionábase en epitafios como mostra do bo carácter dunha persoa. Tamén era habitual recitalo a viva voz durante o loito polo pasamento dos pais.
A nivel político, tivo moita influencia, xa que a piedade filial era un medio para demostrar a propia virtude e acceder postos na corte imperial. Así mesmo, foi citado por algúns dos neoconfucianos máis relevantes, entre os que destaca Zhu Xi. Traducións
En castelán
Confucio (2021): Textos escogidos. Tradución directa de Gabriel García-Noblejas e Carmen Torres Marín. Alianza Editorial. ISBN 9788413625102
Xiardíase

Para as características do protozoo vexa Giardia intestinalis. A xiardíase ou lamblíase é unha enfermidade parasitaria provocada por un protozoo flaxelado, Giardia intestinalis (sin. Giardia lamblia ou Giardia duodenalis), presente nos alimentos ou na auga de consumo, contaminada por augas residuais humanas. Etioloxía
O axente causal da enfermidade é un protozoo de 10-20 micrómetros de longo por 6-10 de ancho, dunha forma que lembra á dunha cometa. Está dotado de varios flaxelos que permiten un movemento activo na auga.
Na súa forma vexetativa, trofozoíto, localízase na superficie da mucosa duodenal e xexunal, adherido ás vilosidades intestinais, onde se alimenta por osmose. Cando é expulsado coas feces convértese en quistes como forma de resistencia fronte ao desecamento. Estes quistes contaminan a auga e os alimentos, forma na que se produce o contaxio dun novo hóspede. Ó chegar ó intestino disólvese a parede do quiste e libérase un individuo tertranucleado que se divide inmediatamente por partición lonxitudinal en dous trofozoitos binucleados, pechándose así o ciclo. Cadro clínico
Normalmente é unha enfermidade asintomática, que pode manifestarse con longas fases de enterite crónica interrompidas de cando en vez por crises diarreicas agudas.
Nos casos máis graves pode presentarse unha síndrome de malabsorción, pola destrución masiva das células epiteliais do intestino delgado. Ó non ser quen de absorber ou dixerir certas moléculas, aparece unha malabsorción de lípidos, glícidos e proteínas. Pode aparecer esteatorrea (feces graxas e abundantes) e, posteriormente, deficiencias proteínicas e vitamínicas (sobre todo vitaminas liposolubles).
Xiba

A xiba, choco, chopo ou sepia, de nome científico Sepia officinalis, é un molusco cefalópodo mariño da familia dos Sepiidae, dentro da orde dos Sepiida. É a especie máis coñecida do seu xénero. Morfoloxía
Ten un corpo ancho, oval, aplanado, de ata 30–40 cm de lonxitude. Presenta dúas expansións laterais a modo de aletas que percorren todo o corpo. O bordo anterior do manto presenta na zona dorsal un lóbulo triangular, obtuso, que avanza entre os ollos. O sifón é ventral e pequeno.
A cuncha é interna, de forma ovoide, laminada e con estrías. Cando se encontran varadas nas praias, os nenos (e os mariñeiros) chámana pan de gaivota, debido ao costume destas aves de picar nelas para conseguiren o carbonato cálcico que precisan para fabricaren a casca dos seus ovos.
Teñen oito brazos e dous tentáculos. Os primeiros son curtos, retráctiles e con catro filas de ventosas; os segundos son tres veces máis longos e só presentan algunhas ventosas, ensanchadas, no extremo final ou maza; só se utilizan para a reprodución ou para agarrar as presas.
A cor é moi variable, en función das circunstancias biolóxicas e o substrato no que se pousan. Adoitan ser de cor moura ou gris apardazada, con puntos de distinto tamaño ou bandas de cor. A zona ventral é abrancazada. Hábitat e bioloxía
Distribúese amplamente no Atlántico e no Mediterráneo.
Vive na franxa sublitoral, ata os 250 metros de profundidade, sobre area ou sedimentos onde se pode enterrar parcialmente.
Aliméntase de crustáceos e peixes. A posta faina sobre algas, corais ou cunchas abandonadas e hai veces que inxecta tinta nos ovos para escurecelos e facilitar a camuflaxe e o ocultamento fronte aos depredadores. Interese pesqueiro e comercial
En Galicia é unha especie de grande interese comercial. Péscase con diversas artes e en todas as épocas do ano aínda que a súa mellor época vai de decembro a febreiro.
Cocíñase de diferentes formas (cocida, á prancha, na súa tinta, á romana). Xibas e chocos na cultura popular galega
Filgueira recolleu tamén a denominación popular de galiña do mar, que Ríos Panisse explica pola preseza do bico córneo, que pode semellar ó dunha galiña.
Á xiba pequena chámana chopo e choquiño (que non hai que confundiur cos verdadeiros choquiños, especies do xénero Sepiola e outros, da familia dos Sepiolidae).
A cuncha de xiba recibe os nomes populares, entre outros, de pan de gaivota e pan senso.
En Redondela celébrase unha afamada Festa do choco. Di Eladio Rodríguez que os chocos "Abundan. .. muy especialmente en Redondela, que vulgarmente se llama en todo su contorno a vila dos chocos".
Fraseoloxía
Mazado coma un choco: moi canso
Na literatura popular
Ofrecécheme unha tunda, / choqueira de Redondela, / ofrecécheme unha tunda, / agora veño por ela (Bouza Brey 1929, 178)
Para peixe fresco Vigo, / para chocos, Redondela, / para camaróns Moaña, / para marisco Cedeira
Xiga-

Xiga (símbolo G) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades que denota un factor de 109, ou 1000000000.
Adoptado en 1960, o prefixo ven do grego γίγας, significando xigante.
En informática, xiga pode moitas veces significar 1073741824 (230) para as unidades de información, como xigabit ou xigabyte, mais tamén pode denotar 1000000000 doutras cantidades, como taxas de transferencia: 1 gigabit/s 1000000000 bit/s. O prefixo binario gibi foi suxerido para 230, de modo a eliminar esta ambigüidade, porén aínda non obtivo un uso xeneralizado.
Xigante Og

O xigante Og é un personaxe mitolóxico xudeu, era rei de Baixan, un dos reinos de xigantes, que segundo a versión xudía do Antigo Testamento situábanse nas beiras do río Xordán. Personaxe
De acordo o Xénese, Og salvouse do diluvio universal sentando no tellado da Arca de Noé. No Deuteronomio(3, 11) descríbese o seu leito coma un obxecto prodixioso, feito de ferro e dun gran tamaño.
No Berakot, un dos tratados do Talmud descríbese a súa morte a mans de Moisés. Og ergueu sobre a súa cabeza unha montaña duns doce quilómetros cadrados para lanzala sobre os israelitas que chegaban á Terra Prometida dende Exipto. Porén Deus intercedeu, e enviou formigas que desfixeron a montaña, que caeu sobre o seu pescozo. Posteriormente Moisés lanzoulle unha lanza nun nocello impedindo a súa fuxida e provocándolle a morte debido ó peso da montaña.
Xigante vermella

Unha xigante vermella é unha estrela de grande tamaño que pode chegar a alcanzar un tamaño de millóns de veces o do Sol. Emite luz vermella, debido á súa menor temperatura superficial (3000 °C-4000 °C).
As xigantes vermellas son o preludio da fase final da evolución das estrelas. Orixínanse cando unha estrela esgota todo o hidróxeno do seu núcleo e comeza a fusionar helio e outros materiais máis pesados ó contraerse o núcleo. Durante a súa fase de xigante vermella as estrelas son inestables, con contraccións e expansións até que expulsan as súas capas exteriores, as de maior tamaño de forma catastrófica nas xigantescas explosións chamadas supernovas.
Xigantismo

O xigantismo é unha enfermidade hormonal causada pola excesiva secreción da hormona do crecemento, durante a idade do crecemento, antes de que se peche a epífise do óso. Se esta situación ocorre despois, recibe o nome de acromegalia. Características
Trátase dun crecemento desmesurado en especial de brazos e pernas causado pola glándula hipófis, acompañado do correspondente crecemento en estatura de todo o corpo. Cando aparece na infancia antes de que a osificación normal finalizase, a súa orixe adoita estar nunha sobreprodución da hormona do crecemento por parte da hipófise anterior.
Os defectos hereditarios que impiden a osificación normal durante a puberdade permiten que o crecemento continúe, o que produce xigantismo. Debido a que a hormona do crecemento diminúe a capacidade de secreción das gónadas, o xigantismo adoita estar acompañado do enfraquecemento das funcións sexuais e recibe entón o nome de xigantismo eunucoideo. Con todo, pode haber xigantismo sen estas alteracións sexuais. Os individuos afectados por calquera tipo de xigantismo presentan debilidade muscular. Aínda que como todas as cousas poida que se dea esta debilidade muscular xunto coas alteracións sexuais ou simplemente o individuo non sofre destas.
Xigantismo abisal

En zooloxía, o xigantismo abisal, é a tendencia dalgunhas especies de invertebrados e outros animais das profundidades mariñas a desenvolver un tamaño maior que o dos seus parentes de augas menos profundas. Explicacións propostas a este fenómeno son a adaptación a recursos alimentarios máis escasos, a maior presión ou a temperatura máis fría das profundidades.
Algúns exemplos de xigantismo abisal son os isópodos xigantes, a Alicella gigantea, o cangreño araña xaponés, o Regalecus glesne, o Plesiobatis daviesi, o Haliphron atlanticus, e un gran número de especies de luras: a Mesonychoteuthis hamiltoni (até 14 m de lonxitude), a lura xigante (até 13 m), Onykia robusta, Taningia danae, Galiteuthis phyllura e Kondakovia longimana. Algúns peixes grandes que habitan no océano profundo, como o Somniosus microcephalus e o Somniosus pacificus, non serían considerados exemplos de xigantismo abisal xa que poden visitar augas menos profundas e en comparanza con outras especies de tiburóns non son máis grandes que o tiburón branco, por exemplo.
Xigantismo insular

O xigantismo insular é unha forma de evolución biolóxica oposta ó ananismo insular. Ó igual que este último proceso de especiación alopátrica, o xigantismo insular dáse en animais que colonizan illas afastadas, pero neste caso as especies afectadas medran co tempo en lugar de encoller. Dado que o tamaño é unha característica altamente variable, o crecemento pode darse con rapidez, obténdose resultados sorprendentes en menos dun millón de anos. As causas deste proceso son fundamentalmente as seguintes: Ausencia de depredadores: Moitos roedores e outros animais son pequenos e lixeiros porque iso permítelles fuxir axiña dos seus inimigos e agocharse. Se eses depredadores son inexistentes nunha illa e os recursos son abondosos, esa vantaxe desaparece, e os animais pequenos resultan vulnerables ós animais máis grandes da súa propia especie (que noutras condicións serían eliminados pola selección natural exercida pola depredación).
Ausencia de competidores: A falta de animais que ofrezan algún tope ó tamaño que unha nova especie pode conseguir por ocupar o nicho ecolóxico correspondente pode levar a adaptacións de roles doutras especies. Así, en Nova Zelandia poden encontrarse grilos ápteros xigantes de tamaño e hábitos similares ós dos roedores (ausentes orixinalmente das illas), mentres que en Madagascar (illa carente de primates superiores) houbo un lémure (Megaladapis) similar ó indri que chegou a ter o tamaño dun orangután.
Presenza de presas grandes: Aínda que é moi raro que un carnívoro de certo tamaño consiga cruzar un ancho brazo de mar para colonizar unha illa (o crocodilo mariño sería unha das poucas excepcións), non o é tanto que pequenos depredadores o consigan sobre pólas e troncos á deriva, en especial os de hábitos insectívoros que poden alimentarse dos propios insectos da madeira mentres dura a travesía. Unha vez na illa colonizada, poden encontrarse con toda unha gama de presas novas e unha ausencia de depredadores ou competidores que as cacen. En consecuencia, os carnívoros colonizadores diversifícanse co tempo ocupando todos os nichos posibles, e moitas das especies que xeran medran ata especializarse na captura de animais de tamaño medio-grande.
Xilin kenyano

O xilin kenyano (en inglés, Kenyan shilling; en suahili, Shillingi ya Kenya) é a moeda oficial da República de Kenya, que substituíu en 1966 ao xilin de África Oriental. Moedas e billetes
A moeda subdivídese en 100 centavos. Hai billetes de 50, 100, 200, 500 e 1000 xilins. As moedas son de 50 centavos e 1, 5, 10, 20 e 40 xilins, tamén hai moedas de 5 e 10 centavos que malia ser de curso legal, xa case nin se utilizan.
Xilitol

O xilitol (/ksilitól/) é un azucre-alcohol, polialcohol, ou poliol, de tipo monosacárido hidroxenado obtido pola redución do azucre xilosa. UItilízase na industria alimentaria como edulcorante (co código E 967) e obtense comercialmente da madeira de bidueiro. Características
Posúe aproximadamente ó mesmo valor edulcorante que o azucre común ou sacarosa, e o mesmo valor calórico teórico, aínda que a súa absorción polo organismo é baixa (pero progresiva). Non é moi útil para as persoas que desexan reducir peso pero si por outras calidades.
Non é transformado en ácidos polas bacterias presentes na boca e polo tanto, a diferenza da sacarosa, non produce carie. Ten un efecto de arrefriamento do padal polo que os produtos que o conteñen resultan refrescantes. Por todo iso é moi utilizado na industria da goma de mascar o outras lambetadas.
O xilitol utilizase tamén como un substitutivo da sacarosa nos alimentos para diabéticos debido a que non require de insulina para o seu metabolismo.
A meirande parte das gomas de mascar son adozados con xilitol. A compañía Chupa Chups produce unha pastilla para o alento baseada no xilitol, Smint, que se comercializa no mundo enteiro.
Un consumo excesivo pode ter efectos laxantes. Non se coñecen casos de toxicidade nos humanos polo xilitol: sábese de persoas que consumiron grandes cantidades durante largos períodos de tempo sen aparentes efectos adversos.
Nalgúns animais, a inxestión de xilitol pode causar serios problemas. Os cans que consuman produtos adozados con xilitol poden sufrir unha baixada de azucre no sangue: hipoglicemia, podéndose producir perda de coordinación, depresión, ou colapso despois da toma.
Xilografía

A xilografía (do grego xylón, madeira; e grafé, inscrición) é unha técnica de impresión con prancha de madeira. O texto ou a imaxe desexada tállase á man cun cicel ou buril na madeira. Utilízase habitualmente unha soa matriz (chamada tamén taco) para cada páxina. A continuación imprégnase con tinta e prémese contra un soporte (como o papel) obténdose a impresión do relevo.
As madeiras máis apropiadas para realizala son a de buxo, a de cerdeira ou a de pereira.
Existen dous tipos de xilografía en función de como se realice o gravado na madeira: Xilografía "ó fío": a superficie de gravado está cortada en paralelo ás febras do tronco. Este método é propenso á aparición de nós e febras irregulares co consecuente problema para a impresión.
Xilografía "a testa": a cara é perpendicular ás febras.
Diferénciase dos demais sistemas de impresión de textos en que utiliza unha prancha fixa para imprimir todo o contido, mentres que os restantes se basean en tipos móbeis (letras) que se reordenan e utilizan para outras páxinas. Gravados en xilografía
O uso da xilografía para gravados artísticos alcanzou o seu auxe en Europa no século XV, e foi perdendo vixencia á medida que se impoñían outras técnicas de gravado sobre metal: a buril, augaforte etc.
A finais do século XV, Michael Wolgemut rexentou un activo taller, que producía ilustracións en xilografía para libros como a Crónica de Núremberg. Durero debeu de aprender a técnica xilográfica durante a súa etapa neste taller e, xa na súa etapa como mestre independente, revolucionouna coa súa serie da Apocalipse (1498). Xa na seguinte década, Durero preferiu gravar sobre metal, aínda que produciu series xilográficas de grande éxito, comparativamente máis económicas, como A Gran Paixón, A vida da Virxe e A Pequena Paixón.
A xilografía, a pesar da súa cualificación como técnica primitiva, foi adoptando melloras que axudaron a manter a súa vixencia.
En Italia, a técnica de xilografía tivo un desenvolvemento comparativamente menor, aínda que a principios do século XVI, os gravadores do renacemento contribuíron coa novidade da xilografía de clarescuro, que recreaba as texturas da acuarela.
Xilomanano

O xilomanano é unha molécula anticonxelante, que se encontra no escaravello de Alasca tolerante á conxelación Upis ceramboides. A diferenza das proteínas anticonxelantes, o xilomanano non é unha proteína senón unha combinación dun azucre oligosacárido (con manosa e xilosa) e un ácido graxo que se encontra na membrana celular. Como tal, espérase que funcione de maneira distinta que as proteínas anticonxelantes e crese que o fai incorporándose directamente na membrana celular e impedindo a conxelación da moléculas de auga dentro da célula.
O xilomanano tamén se encontra na alga vermella Nothogenia fastigiata (da familia Scinaiaceae). A fracción F6 do xilomanano sulfatado de Nothogenia fastigiata inhibe a replicación de varios virus, incluíndo o virus do Herpes simplex tipos 1 e 2 (HSV-1, HSV-2), o citomegalovirus humano (HCMV, HHV-5), o virus respiratorio sincitial (RSV), o influenzavirus A, influenzavirus B, virus Junin e Tacaribe, virus da inmunodeficiencia simia e (feblemente) os virus da inmunodeficiencia humana tipos 1 e 2.
Xilulosa 5-fosfato

A xilulosa 5-fosfato ou xilulosa-5-fosfato é unha molécula do monosacárido D-xilulosa cun fosfato esterificado no carbono 5. Trátase dun azucre de 5 carbonos (pentosa) cun grupo cetona (cetosa) no carbono 2, fosforilado no carbono 5. Intervén na ruta da pentosa fosfato e no ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese. Ademais desta función nesas rutas metabólicas, investigacións recentes atoparon que este azucre exerce tamén unha función no control da expresión xénica ao promover o factor de transcrición ChREBP (Carbohydrate Response Element Binding Protein) nos estados nos que hai abundancia de glicosa na célula. Este factor media a activación de varios encimas regulatorios da glicólise e lipoxénese. Na ruta da pentosa fosfato
Na ruta da pentosa fosfato a xilulosa 5-fosfato intervén en varias reaccións da fase non oxidativa desa ruta. Orixínase a partir da isomerización da ribulosa 5-fosfato pola acción do encima ribulosa 5-fosfato epimerase. ribulosa 5-fosfato → xilulosa 5-fosfato
A xilulosa 5-fosfato formada reacciona despois cunha molécula de ribosa 5-fosfato en reacción catalizada pola transcetolase, orixinando unha molécula de gliceraldehido 3-fosfato e outra de sedoheptulosa 7-fosfato. ribosa 5-fosfato + xilulosa 5-fosfato → gliceraldehido 3-fosfato + sedoheptulosa 7-fosfato
Outra reacción da ruta na que intervén ten lugar ao final da ruta e tamén está catalizada pola transcetolase. A xilulosa 5-fosfato e a eritrosa 4-fosfato reaccionan dando lugar a unha molécula de gliceraldehido 3-fosfato e outra de frutosa 6-fosfato. eritrosa 4-fosfato + xilulosa 5-fosfato → gliceraldehido 3-fosfato + frutosa 6-fosfato No ciclo de Calvin
Na fase rexenerativa do ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese, a xilulosa 5-fosfato intervén en reaccións que son as mesmas da ruta das pentosas, pero que funcionan en sentido contrario gliceraldehido 3-fosfato + frutosa 6-fosfato → eritrosa 4-fosfato + xilulosa 5-fosfato gliceraldehido 3-fosfato + sedoheptulosa 7-fosfato → ribosa 5-fosfato + xilulosa 5-fosfato
xilulosa 5-fosfato → ribulosa 5-fosfato
Ximnasia rítmica

A ximnástica rítmica é un deporte, que se desenvolve nos Xogos Olímpicos e outros campionatos. Na súa maioría é practicado por mulleres.
O seu obxectivo é a busca de exhibicións orixinais, encadear exercicios difíciles, equilibrados e belos que potencien a expresividade e impresionen pola súa perfección técnica, harmonía e ritmo no movemento.
Os elementos que se empregan neste deporte son basicamente cinco: Aro. Trátase dun elemento complicado. Anna Bessonova destacou polo seu bo facer con el.
Fita. A fita é vistosa e divertida, emprégase con música alegre. A súa mellor representante foi Vera Sessina.
Corda. Está considerado o máis difícil, aínda que por outra banda é tamén o máis elixido polas profesionais da ximnasia rítmica.
Mazas. É o elemento máis dinámico e alegre. Alina Kabaebva foi considerada a súa mellor representante.
Pelota. Ofrece as rutinas máis elegantes. A súa figura máis destacada foi Olga Kapranova. Neste deporte olímpico hai competición tanto por conxuntos coma individualmente. Nestes momentos, Grecia, Italia, Belarús e Rusia ocupan os primeiros postos da clasificación mundial. As galegas Marta Bobo e Alba Caride tamén foron importantes ximnastas das décadas de 1980 e 1990. Medallistas olímpicas
Individual
Os Ánxeles 1984:
Lori Fung Canadá
Doina Staiculescu Romanía
Regina Weber Alemaña Occidental
Seúl 1988
Marina Lobatch Unión Soviética
Adriana Dunavsca Bulgaria
Alexandra Timoshenko Unión Soviética
Barcelona 1992
Alexandra Timoshenko CEI
Carolina Pascual España
Oksana Skaldina CEI
Atlanta 1996
Ekaterina Serebrianskaya Ucraína
Ianina Batirchina Rusia
Elena Vitrichenko Ucraína
Sydney 2000
Iulia Barsukova Rusia
Iulia Raskina Belarús
Alina Kabaeva Rusia
Atenas 2004
Alina Cabaeva Rusia
Irina Tchachina Rusia
Anna Bessonova Ucraína
Conxuntos
Atlanta 1996: 1. España 2. Bulgaria 3. Rusia
Sydney 2000: 1. Rusia 2. Belarús 3. Grecia
Atenas 2004: 1. Rusia 2. Italia 3. Bulgaria
Galiza nos Xogos Olímpicos
1984: 9ª praza individual para Marta Bobo.
1996: 19ª praza individual para Alba Caride.
Ximnospermas

As ximnospermas son plantas vasculares e produtoras de sementes, nas que estas non están recubertas por un froito (semente espida). O nome provén do grego γυμνός, espido, e σπέρμα, semente. A razón deste termo é debido a que as sementes destas plantas non se forman nun ovario pechado (ou sexa, un pistilo cun ou máis carpelos que evolucionan a un froito, como nas anxiospermas), senón que están espidas nas escamas dos conos. Características
Son plantas leñosas, case sempre arbóreas, ás veces arbustivas ou de biotipo palmeroide. As súas flores son sinxelas, pouco rechamantes, de polinización case sempre anemófila, coas flores dispostas case sempre en estróbilos.
A produción de sementes distingue ás ximnospermas (xunto coas anxiospermas) do resto das plantas vasculares. As ximnospermas son heterospóreas, producindo micrósporas que se presentan como grans de pole e macrósporas que conteñen unha oosfera ou gameto feminino (nun gametófito feminino, ou óvulo). Como resultado da fecundación (ó unírense os gametos masculino e feminino derivados das esporas), fórmase o embrión. Este, acompañado polas envoltas e outros tecidos do óvulo, remata por formar a semente, que é unha fase esporofítica con repouso (diapausa).
A diferenza das anxiospermas, non teñen a semente totalmente cuberta pola folla fértil ou carpelo, polo que tamén é chamada semente espida.
Xineceo (Grecia)

O xineceo (en grego: γυναικεῖον gynaikéion ou γυναικωνῖτις gynaikonitis) na Antiga Grecia era a sala ou estancia que posuían as grandes casas para uso exclusivo das mulleres do fogar: esposa, fillas, serventes. Preferibelmente estas estancias estaban no segundo andar das mesmas. Esta sala era a contraposición ao andrón.
Daban os gregos este nome á habitación das mulleres: xeralmente ocupaban estas a parte alta, quedando os pisos baixos para os homes; pero nos tempos de máis cultura, cando as casas foron construídas con máis esplendidez, reservábase ás mulleres unha habitación retirada no mesmo piso que os homes.
As casas eran moi espazosas, especialmente nas grandes cidades e dividíanse en dúas partes. A ocupada polos homes achábase diante e era denominada andronitis; a das mulleres estaba atrás e era o xineceo ou xineconitis.
Xineceo (botánica)

O xineceo é o conxunto de órganos reprodutores femininos dunha flor, ou sexa, o conxunto dos pistilos. Partes e características
Engloba os carpelos, constituídos polos estigmas, estiletes e ovarios, localizándose, en case todos os casos, no centro da flor. Ás veces está constituído só por un único carpelo. O seu nome provén da división existente nas casas da antiga Grecia reservada ás mulleres. A parte masculina da flor desígnase como androceo.
A contaxe do número de carpelos nunha flor débese facer tendo en conta os ovarios, que constitúen a base dos mesmos, xa que algúns estigmas están profundamente fendidos.
O xineceo desígnase como sincárpico cando está formado por un ou máis carpelos fundidos na base e é clasificado como apocárpico se os carpelos aparecen distintos uns dos outros. Fecundación
Cando o gran de pole cae no estigma dunha flor, ocorre a súa xerminación: o gran de pole hidrátase, a exina rompe e proxéctase a intina, formando o tubo polínico. Unha vez formado o tubo polínico, este comeza a medrar ao longo do estilete. O núcleo xerminativo divídese por mitose e forma dous núcleos espermáticos ou gaméticos. O tubo polínico alcanza o ovario, penetra no óvulo a través da micrópilo e ocorre unha dobre fecundación.
Unha vez ocorrida a fecundación, o óvulo fecundado desenvólvese e forma a semente. No interior do óvulo, o cigoto 3n divídese por mitose e forma un tecido de reserva, chamado endosperma secundario. Despois da formación do endosperma, o cigoto 2n divídese por mitose e forma o embrión. Androceo
Está formado polo conxunto de estames, e é tamén o conxunto de órganos reprodutores masculinos da planta. Algunhas plantas posúen o xineceo e mais o androceo, dese xeito cando un polinizador bate as ás, ao se alimentaren do pole, as células reprodutoras do androceo caen no xineceo e ocorre a formación dunha nova planta.
Xinecoloxía e obstetricia

Xinecoloxía e obstetricia á a especialidade médica que abrangue os eidos da obstetricia e da xinecoloxía mediante un mesmo programa de formación académica. Esta formación combinada converte os médicos residentes ou non especializados en expertos no coidado da saúde dos órganos reprodutores femeninos (vaxina, cérvix, vulva, útero, ovarios, trompas e mamas), así coma especialistas no manexo das complicacións obstétricas, mesmo a través de intervencións cirúrxicas.
Nalgúns países esta especialidade coñécese tamén cos nomes de xinecoobstetricia ou tocoxinecoloxía.
Xinecomastia

A xinecomastia é o nome dado ao crecemento dos peitos nos homes debido a patoloxías xeralmente asociadas a desequilibrios hormonais. A xinecomastia leve é considerada unha característica normal nos rapaces a comezos da adolescencia.
Xingra

Xingra é unha discográfica galega dirixida polos produtores Javier Ferreiro e Nani García. Dedícase fundamentalmente ao jazz e ás bandas sonoras.
Xinhua

A Axencia de Noticias Xinhua ([ɕín. xwǎ] en chinés, 新华社; pinyin, Xīnhuá shè Axencia Noticiosa da Nova China) é a axencia oficial de noticias do goberno da República Popular China e a máis grande e influínte na China, así como a axencia de noticias máis grande do mundo en termos de correspondentes en todo o mundo. ​ Historia
A axencia fundouse en novembro de 1931 co nome de Nova Axencia da China Roxa, cambiando ó nome actual en 1937. Xinhua é unha institución de nivel ministerial subordinada ó Consello de Estado da República Popular da China e é o órgano de medios estatais de máis alto rango no país, co Diario do Pobo. O seu presidente é membro do Comité Central do Partido Comunista da China.
Xinhua opera máis de 170 oficinas estranxeiras en todo o mundo e ten 31 oficinas na China, unha para cada provincia, rexión autónoma e concello administrado directamente máis unha oficina militar. Xinhua é a única canle para distribución de noticias importantes relacionadas co Partido Comunista e o goberno central chino e a súa sede en Pequín está próxima a Zhongnanhai, lugar onde se atopa a sede do Partido Comunista da China, do Consello de Estado e a oficina do presidente.
Xinhua é editora e axencia de noticias. Ten máis de vinte xornais e unha ducia de revistas e publica en varias linguas, a máis do chinés, incluíndo inglés, francés, alemán, castelán, portugués, ruso, árabe, xaponés e coreano. Reporteiros sen fronteiras cualificouna en 2005 como a meirande axencia de propaganda do mundo. ​ A axencia ten enfrontado críticas por difundir propaganda e criticar a persoas, grupos ou movementos críticos do PCCh, ​​​ como na Disputa de Doklam en 2017, ​ as Protestas en Hong Kong de 2019​ e a pandemia de COVID-19. ​ No 2019, Twitter prohibiu a compra de anuncios da axencia xunto con outros medios de comunicación patrocinados polo Estado. ​​ Xinhuanet
Xinhuanet (新华网) é a web oficial da axencia, composta pola sede principal en Pequín e máis de 30 sedes locais distribuídas en toda China. Publica información de noticias todos os días en sete idiomas; chinés (simplificado e tradicional), inglés, francés, castelán, ruso, árabe e xaponés.
A páxina web comezou o 7 de novembro de 1997 co nome de "páxina web da axencia de noticias Xinhua" (新华通讯社网站) e ten modificado o nome repetidas veces. O actual, xinhuanet. com, úsao dende o 12 de decembro de 2000 e é a plataforma de servizo de comunicados de prensa de Internet máis grande do Partido Comunista Chino.
Xinocrítica

A xinocrítica é o termo cuñado na década de 1970 por Elaine Showalter para describir unha crítica literaria nova que pretendía construír "un encadramento feminino para a análise da literatura das mulleres"".
Expandindo o estudo histórico de escritoras como tradición literaria distinta, a xinocrítica buscou o desenvolvemento de novos modelos baseados no estudo da experiencia feminina para substituír os modelos masculinos de creación literaria, e tan "mapear o territorio" aínda inexplorado de críticas literarias máis temperás.
Xinsén

O xinsén ou ginseng (Panax sp. ) é unha planta utilizada na medicina chinesa hai millares de anos para incrementar a lonxevidade e a cualidade de vida. O Panax ginseng é a especie máis estudada e dispoñíbel comercialmente. Outra especie, Panax quinquefolius (ginseng americano), é cultivada no medio oeste dos Estados Unidos e exportada a China.
O ginseng "branco" consiste simplemente na raíz deshidratada, n o ginseng "vermelo" consiste na raíz aquecida ao vapor e deshidratada. Propiedades medicinais
A parte medicinal da planta é a súa raíz, de crecemento lento, collida despois de catro a seis anos, cando o seu teor global de ginsenosídeo - o ingrediente activo principal do ginseng - atinxe o máximo. Existen trece ginsenosídeos en total. O Panax ginseng tamén contén panaxanos, substancias que poden reducir os niveis de azucre no sangue (glicosa) e polisacáridos, moléculas complexas de azucre.
Sábese que o ginseng mellora a actuación da corrente sanguínea, facendo así unha mellora das actividades físicas e mentais.
Algunhas persoas testemuñan que o ginseng tamén mellora a actividade sexual, actuando nunha ríxida erección. Esta última afirmación aínda está sen comprobación científica.
Especies
Panax ginseng - ginseng chinés
Panax quinquefolius - ginseng americano
Panax japonicus
Xinxiu bencao

O Xinxiu bencao (chinés tradicional e simplificado: 新修本草; pinyin: Xīnxiū běncǎo; Wade-Giles: Hsin1-hsiu1 pen3-ts'ao3), tamén coñecido como Tang bencao (chinés tradicional e simplificado: 唐本草; pinyin: Táng běncǎo; Wade-Giles: T'ang2 pen3-ts'ao3), é unha farmacopea chinesa da dinastía Tang. Foi redactada por un equipo de oficiais e médicos dirixido polo editor Su Jing. Baseouse nunha monografía anterior de Tao Hongjing, á que se engadiron novos materiais.
O texto foi publicado por primeira vez no 659, aínda que non se conserva ningunha copia chinesa. Chegou até nós unha copia do Xapón, onde a obra se coñecía dende o 721. Contidos
A obra consta de cincuenta e tres ou cincuenta e catro fascículos ou juan 卷. O texto orixinal incluía tanto descricións ilustradas (tujing 圖經) coma debuxos de menciñas (yaotu 藥圖), pero non se conservan na actualidade. En total, lístanse arredor de oitocentas cincuenta fármacos diferentes, incluíndo trinta ingredientes foráneos que se importaban a través da ruta da seda. Exemplos destes ingredientes son o benxuí, os cecidios do carballo ou a pementa. Historia
O Xinxiu bencao foi publicado no 659, sendo a primeira farmacopea chinesa financiada por unha dinastía imperial. Así mesmo, é un dos primeiros textos farmacolóxicos ilustrados que se coñecen.
Trátase da obra máis completa da súa época, e chegou a ser declarada a guía oficial sobre o emprego de fármacos dos Tang. Contra a dinastía Song (960-1279), o texto xa se perdera na China, aínda que continuou circulando no Xapón, a onde chegara no 721. Secasí, non sería totalmente traducido ao xaponés até o 1918. Varios fragmentos de versións chinesas atopáronse nas covas de Mogao.
Xinyan-2

Xinyan-2 ou XY 2, tamén coñecido como NewTech-2 e Kaituo 1A, é un satélite artificial da China lanzado o 19 de setembro de 2015 mediante un foguete Longa Marcha 6 desde o Centro de lanzamento de Taiyuan. Características
A misión de Xinyan-2 é probar novas tecnoloxías no espazo, entre elas un sistema de propulsión eléctrico baseado no efecto Hall. Foi lanzado ao espazo xunto con outros 20 satélites.
Xirasol

O xirasol (pl. xirasoles) (Helianthus annuus) é unha planta herbácea cuxa flor ten unha cabeza tipicamente grande que roda para mirar o sol. Algunhas variedades desenvolvidas recentemente teñen cabezas decaídas. Estas variedades son menos atractivas para os xardineiros que crían as flores como ornamentos, mais atractivos para os granxeiros, porque poden reducir os danos producidos polos paxaros e as perdas por enfermidades vexetais. En galego tamén recibe os nomes de mirasol, catasol e tornasol.
As cabezas, que son na actualidade flores compostas, crecen habitualmente nun talo que pode ser de varios metros e que ten poucas follas. Os pétalos poden ser amarelos, marróns, laranxas e doutras cores.
O xirasol é nativo de América, e foi cultivado cara ao 1000 a. C. Desde aí, os españois exportárono a Europa ao principio do século XVI.
O xirasol contén até un 58% de aceite no seu froito ou aquenio. O aceite de xirasol utilízase para cociñar, aínda que non ten as características cardiosaludábeis do aceite de oliva. Tamén serve para producir biodiésel. As cascas e demais restos que quedan unha vez que se procesaron as sementes para o aceite, utilízanse nalgunhas ocasións como alimento para a gandaría.
As propias sementes véndense normalmente como aperitivo e como alimento para os paxaros. Cultivo
A época de sementeira para o cultivo de sequeiro é a comprendida entre o 15 de xuño e o 20 de xullo. A sementeira débese realizar en filas separadas a 0, 70 m, cunha densidade de sementeira de catro plantas por metro linear.
É un cultivo pouco exixente no tipo de solo, aínda que prefire os arxilo-areosos e ricos en materia orgánica, mais é esencial que o solo teña unha boa drenaxe e a capa freática se encontre a pouca profundidade.
A xerminación das sementes de xirasol depende da temperatura e da humidade do solo, sendo a temperatura media de 5 °C durante 24 horas.
A profundidade de sementeiras realízase en función da temperatura, humidade e tipo de solo. En zonas húmidas con primaveras cálidas con solos pesados e húmidos, a profundidade de sementeiras é de 5 a 6 centímetros.
En zonas con primaveras secas con solos lixeiros e pouca humidade, a profundidade de sementeira é de 7 a 9 centímetros.
Se o terreo é lixeiro e brando a profundidade da sementeira é maior, ao contrario do que ocorre se o solo é pesado
As plantas que proceden de sementeiras superficiais xermolan e florecen antes que as procedentes de sementeiras profundas.
Xiringa

Unha xiringa (do grego syrinx, "tubo") é un produto sanitario que está composto por un émbolo inserido nun tubo, que ten unha pequena abertura nun dos seus extremos. As xiringas son empregadas para introducir pequenas cantidades de gases ou líquidos en áreas que son inaccesibles. Polo xeral, énchese introducindo a agulla no líquido e estirando o émbolo. A continuación, coa agulla cara a arriba, prémese o émbolo para expulsar as burbullas de aire que quedaran, e a continuación, introdúcese a agulla e expúlsase o líquido premendo o émbolo. O proceso de administración dunha substancia cunha xiringa chámase inxección.
Xiro supramarxinal

O xiro supramarxinal é unha circunvolución do cerebro. Atópase na parte inferior do lóbulo parietal e describe unha curva arredor do extremo superior da rama posterior da cisura de Silvio. Continúase detrás dela co xiro temporal superior.
Xirobicúpula cadrada alongada

En xeometría, a xirobicúpula cadrada alongada é un dos sólidos de Johnson (J37). Como o seu nome indica, realízase alongando unha xirobicúpula cadrada (J29) e inseríndolle un prisma octogonal entre as súas dúas metades. O sólido que resulta é localmente regular polos seus vértices, o que é único entre os sólidos de Johnson, pero os seus vértices non son realmente uniformes polo que non constitúe un sólido de Arquimedes.
O sólido pódese ver tamén como resultado da torsión das cúpula cadrada (J4) sobre un rombicuboctaedro (un dos sólidos de Arquimedes) de 45 graos; por esta semellanza tamén recibe o nome de pseudorombicuboctaedro.
Xiros idiomáticos galegos

Os xiros idiomáticos son expresións propias dunha lingua cun significado unitario que non pode deducirse do significado das palabras que os forman e que carece de tradución literal noutra lingua. Tamén podemos denominalos locucións ou mesmo frases feitas, as cales na actualidade son interferidas continuamente pola lingua castelá, sobre todo nas xeracións máis novas, nas cidades e mesmo nos medios de comunicación.
A seguinte lista contén unha serie de xiros idiomáticos e ditos propios da lingua galega.
Xiroscopio

Un xiroscopio é un aparello que ten un disco xiratorio cunha gran resistencia á variación do seu eixo de xiro, o que o fai moi útil para medir e manter a orientación baseado no principio da conservación do momento angular: τ →
d L → d t
d ( I ω → ) d t
I α → {\displaystyle {\vec {\boldsymbol {\tau }}}
{{d{\vec {L}}} \over {dt}}
{{d(I{\vec {\boldsymbol {\omega }}})} \over {dt}}
I{\vec {\boldsymbol {\alpha }}}} Onde τ → {\displaystyle {\vec {\boldsymbol {\tau }}}} é o torque e L → {\displaystyle {\vec {L}}} o momento angular, I {\displaystyle I\, } é o momento de inercia, e ω → {\displaystyle {\vec {\omega }}} a velocidade angular, e α → {\displaystyle {\vec {\boldsymbol {\alpha }}}} a aceleración angular.
O xiroscopio foi inventado no 1852 polo físico Jean Bernard Léon Foucault. En esencia, consiste nun rotor co eixe pendente dun soporte formado por dous círculos articulados entre si e o rotor por suspensións de Cardán. O principio do xiroscopio deriva do feito de que un sistema en rotación e mecanicamente illado conserva o mesmo momento cinético, de xeito que o seu eixo de rotación mantén unha dirección fixa con respecto a unha referencia galileana. Unha vez se ten posto en funcionamento o eixe queda fixo respecto ó da terra describindo un cono de revolución. Tamén pode servir como referencia angular e como estabilizador.
Xisto bituminoso

O xisto bituminoso é unha rocha sedimentaria de gran fino, rica en material orgánico, contendo queróxeno (unha sólida mestura de compostos químicos orgánicos), a partir do cal poden ser producidos hidrocarburos líquidos chamados de petróleo de xisto. O petróleo de xisto é un substituto para o petróleo convencional; con todo, a extracción do petróleo de xisto do xisto bituminoso é máis cara e ten maiores impactos ambientais). Os depósitos de xisto bituminoso son frecuentes en todo o mundo. As estimacións de depósitos globais van de 2, 8 a 3, 3 trillóns de barrís de óleo recuperábel.
O xisto bituminoso gaña unha atención especial como unha potencial fonte abondosa de petróleo sempre que o prezo do petróleo convencional sobe. Porén, a extracción e o procesamento do xisto bituminoso aumentan unha serie de preocupacións ambientais, tales como o uso da terra, o manexo do lixo, o uso da auga, o tratamento da auga, a emisión dos gases invernadoiro e a polución do ar. En Estonia e na China teñen grandes industrias de extracción, e o Brasil, Alemaña e Rusia tamén fan uso do xisto bituminoso.
Xisto de Burgess

O xisto de Burgess, en inglés Burgess Shale, é o nome dun famoso xacemento de fósiles, situado nas inmediacións de Burgess, no Parque Nacional Yoho da provincia de Columbia Británica, no Canadá. Características
É coñecido pola súa riqueza en vestixios de animais invertebrados do período Cámbrico Medio (preto de 505 millóns de anos de antigüidade). Este sitio prové unha imaxe única da vida oceánica nun período no cal os vertebrados non fixeran aínda a súa aparición, e do cal non abundan os restos fósiles.
Crese que esta acumulación de fósiles provén do enterramento súbito de organismos invertebrados por fluxos de arxila nun ambiente de marisma superficial. Isto provocou que se conservasen unha gran cantidade de fósiles que normalmente non se preservan debido á ausencia de casca mineralizada (celentéreos, moluscos sen cuncha etc. ). Outra cousa que é especialmente notábel no conxunto de restos atopados no xisto de Burgess, é a presenza de criaturas que non pertencen a ningún Phylum coñecido no presente.
Este sitio foi amplamente estudado por expertos desde o seu descubrimento en 1909 por Charles Walcott, secretario nese entón do Instituto Smithsoniano e recoñecido paleontólogo, que traballaba na rexión atraído pola riqueza de fósiles de varios períodos. O devandito instituto posúe actualmente a maior colección a nivel mundial de espécimes do xisto de Burgess.
En 1980 o xisto de Burgess foi declarado individualmente como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO; a partir de 1990 quedou incluído no chamado Parque das Montañas Rochosas Canadenses.
Xistra

Unha xistra é un fenómeno meteorolóxico polo cal un vento levanta a neve do chan. É un tipo de tormenta de neve intensa. Por definición, a diferenza entre unha tormenta de neve regular e unha xistra é pola forza do vento. Unha posible definición de turbulencia é que se produzan ventos superiores a 56 km/h e temperaturas inferiores a -12 °C. Nestas condicións, a neve barrida polo vento reduce drasticamente a visibilidade e corta as estradas.
Unha xistra en Irán que durou do 3 ao 9 de febreiro de 1972 e matou máis de 4000 persoas foi a máis mortal coñecida.
En inglés a xistra correspóndese ao vocábulo blizzard, palabra que provén da lingua alemá e foi empregada por primeira vez polos habitantes de orixe alemá dunha pequena cidade do estado de Minnesota. O termo estendeuse rapidamente á maioría dos países nórdicos e fíxose común na prensa a partir do inverno de 1880-81. O fenómeno do blizzard é particularmente grave no Canadá e no norte dos Estados Unidos, xa que reduce moito a visibilidade, ás veces ata a só metros. As persoas que non se refuxian poden perderse facilmente durante esta treboada de neve, co risco de sufrir unha hipotermia que pode ser fatal. As nevaradas e a choiva xeada provocan a maioría dos accidentes de tráfico durante o inverno en América do Norte. Definicións
O blizzard defínese oficialmente no Canadá e nos Estados Unidos como unha redución da visibilidade horizontal do chan caracterizada por: Unha visibilidade inferior a 400 metros causada polo movemento da neve, con ou sen nevaradas.
Condicións de vento turbulentas ou regulares, que inducen velocidades do vento iguais ou superiores a 50 km/h e un risco de arrefriamento dos seres vivos polo fluxo de aire (vento arrefriado).
Unha duración prolongada, alta ou baixa de tres horas e un máximo de tres días.
A oficina australiana de meteoroloxía describe blizzard como "vento violento e moi frío cargado con neve, algunha dela, polo menos, levantada do chan nevado".
Xiuxiong Chen

Xiuxiong Chen é un matemático chinés que investiga nos campos da xeometría e ecuacións diferenciais.
En 2019, recibiu o prestixioso Premio Veblen. Obtivo o seu doutoramento en xeometría diferencial baixo a supervisión de Eugenio Calabi en 1994.