Areté

Areté (grego antigo: ἀρετή, aretḗ "excelencia") é un dos conceptos cruciais da Antiga Grecia. Na súa forma máis xeral, para algúns sofistas a areté é a «excelencia» ou prominencia no cultivo da elocuencia; a raíz etimolóxica do termo é a mesma que a de (aristós, 'mellor'), o cumprimento acabado do propósito ou función.
Segundo Hippias de Elide, o obxectivo do ensino era acadar a areté, o que significa adestrar para pensar, falar e actuar con éxito. A excelencia política ("cidadá") dos gregos consistiu no cultivo de tres virtudes específicas: andreía (coraxe), sofrosina (moderación ou equilibrio) e dicaiosina (xustiza): estas virtudes formaban un cidadán relevante, útil e perfecto. A estas virtudes Platón engadiu entón unha cuarta, Prudencia, que deu orixe ás chamadas Virtudes Cardinais: a prudencia, a forza e a temperanza corresponderían ás tres partes da alma e a harmonía entre elas xeraría a cuarta, a Xustiza. En certo xeito, a areté grega sería equivalente á virtus, dignidade, honor ou virilidade do ben romano.
Na Grecia antiga, podíase falar da arete dun soldado, un touro ou un barco, aínda que o seu uso para obxectos inanimados é raro. Non obstante, desde a Idade Arcaica estivo ligado especialmente á posesión de virtudes, especialmente a valentía e habilidade no combate.
Para os primeiros guerreiros gregos de hai máis de tres mil anos, o único xeito de chegar ao arete era a través de fazañas na batalla. O exemplo clásico é Aquiles, que prefire morrer en combate antes que calquera outra forma de vida. Os gregos tiñan moito medo do destino. O destino podería impedir inmediatamente que chegasen ao areté. Por exemplo, un accidente, nacer cego ou nacer muller imposibilitaba acadar fazañas na batalla. O arete tamén está relacionado coa astucia nas obras de Hesíodo e Homero; cando na Ilíada, Agamenón eloxia a Penélope, faino atendendo á súa cooperación cos propósitos de Ulises.
Cara á época clásica —sobre todos os séculos V e século IV a. C. — o significado de areté aproximouse ao que hoxe se considera «virtude», fundamentalmente a través da obra de Aristóteles, en xeral, incluíndo trazos como a μεγαλοψυχια (megalopsyjía, 'magnanimidade'), a σοφροσυνη (sofrosyne, 'temperanza') ou a δικαιοσυνη (dikaiosyne, 'xustiza').
A adquisición da areté era o eixo da educación (παιδεία, paideía) do mozo grego para converterse nun home cidadán, seguindo o ideal exposto por Isócrates. Pegadas da concepción máis restrinxida da era arcaica pódense ver na énfase posta na disciplina e dominio do corpo mediante a ximnasia, unha das actividades principais, e a loita, pero unha formación acabada incluía tamén as artes da oratoria, a música e —eventualmente— a filosofía. Na mitoloxía
Areté era ocasionalmente personificada como unha deusa. Na xenealoxía de Mnáseas, foi descrita como irmá de Homonoia) e Ctesios, filla de Praxidike, a Xustiza, co seu irmán Zeus Sóter. Areté e Homonoia eran coñecidas como Praxidikai, as executoras da Xustiza. Areté como deusa aparece no mito de Heracles e ofrécelle a el a opción de seguir unha vida atribulada, pero gloriosa, en canto que o seu oposto, Kakia, lle ofrecía pracer e riqueza. Hércules escolle entón aceptar a oferta de Areté.