proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Tbilisi

Tbilisi (transliterado do xeorxiano: თბილისი, [tʰb̥ilisi] (AFI), escoitar), antigamente Tiflis, é a capital e a maior cidade de Xeorxia. Localízase no centro do país, no Cáucaso, nas marxes do río Kura. Segundo datos de 2005 a cidade ten 1. 093. 000 habitantes e a área metropolitana 1. 300. 000. Fundouna o rei Vakhtang I Gorgasali no século V e foi a capital da Xeorxia a partir do século VI d. C.
A cidade ten máis de 1. 345. 000 habitantes e unha superficie de 726 km².
Tiflis é un importante centro industrial, social e cultural. A cidade é unha importante ruta de tránsito da enerxía global e o comercio. Localizada estratexicamente entre Europa e Asia e antigamente situada na Ruta da Seda, Tiflis foi a miúdo un punto clave nas relacións de imperios rivais. A historia da cidade pode ser vista pola súa arquitectura onde a avenida Rustaveli, deseñada polo barón Haussmann, e o centro están mesturados coas estreitas rúas do distrito medieval de Narikala.
A demografía da cidade é diversa e historicamente foi fogar de xente de diferentes etnias, relixión e cultura. A pesar de ser maioritario o número de cristiáns ortodoxos, Tiflis é un dos poucos lugares no mundo onde unha sinagoga e unha mesquita están próximas a unha da outra, no antigo distrito de Abanotubani a varios metros da igrexa de Metekhi. Recentemente, Tiflis foi coñecida pola pacífica Revolución das rosas, que tivo lugar na praza da Liberdade e lugares próximos. A consecuencia diso, o entón presidente, Eduard Shevardnadze, foi desprazado do poder.
A cidade conta cun aeroporto internacional. Os seus principais lugares turísticos son a catedral de Sameba, a praza da Liberdade, a catedral de Sioni, Metekhi, Narikala, o Parlamento de Xeorxia, a avenida Rustaveli, o Teatro da Ópera e o Ballet, a basílica de Anchiskhati, a montaña de Mtatsminda e a igrexa de Kashveti, preto da cal atópanse o Museo Nacional, o Museo Histórico e numerosas galerías de arte. A cidade foi inmortalizada polos pintores Niko Pirosmani e Lado Gudiashvili.
Te Taka Keegan

Te Taka Adrian Gregory Keegan é un académico de Nova Zelandia e revitalizador da lingua maorí. É descendente dos iwi Waikato-Maniapoto, Ngāti Apakura, Te Whānau-ā-Karuai ki Ngāti Porou e Ngāti Whakaaue. Traxectoria
Cunha formación en enxeñería de hardware, Keegan volveu á Universidade de Waikato para cursar un mestrado en navegación tradicional maorí. Despois involucrouse no departamento de informática e converteuse no primeiro en ensinar informática en inmersión maorí. Realizou o seu doutoramento titulado Indigenous Language Usage in a Digital Library: He Hautoa Kia Ora Tonu Ai, baseado no traballo co New Zealand Digital Library, un proxecto de investigación dirixido por Ian H. Witten. O seu perfil académico pódese atopar no sitio web da Universidade de Waikato.
Keegan liderou o equipo que traduciu Microsoft Windows XP e Microsoft Office 2003 á lingua maorí e consultou co equipo que traduciu Office 2013 e Windows 8. The former involved coining many new terms, which have since been incorporated into A Dictionary of Māori Computer related terms. Tamén estivo implicado en SwiftKey tendo o maorí como lingua posible.
Logo de pasar un ano sabático en Google, Keegan foi a forza motriz detrás de Google Maori. Tamén é un dos administradores de Tūhono, unha base de datos que vincula a individuos maorís cos seus iwi. Galardóns
En 2017, o Primeiro ministro de Nova Zelandia Bill English entregou a Keegan o premio de ensino máis prestixioso do país, o Prime Minister's Supreme Award, en recoñecemento ao compromiso sostido de Keegan co ensino e a aprendizaxe.
Te Wheke-a-Muturangi

Na mitoloxía maorí, Te Wheke-a-Muturangi é un cefalópodo monstruoso destruído na baía de Whekenui, Canle Tory ou en Patea polo navegante Kupe.
O cefalópodo era unha mascota ou familiar de Muturangi, un poderoso tohunga de Hawaiki. Non obstante, o wheke era unha criatura salvaxe e un gardián.
Cando Kupe chegou a Nova Zelandia, atopou o monstro mariño en Castlepoint. O cefalópodo xigante fuxiu a través do estreito de Cook, e foi perseguido por Kupe a través da canle Tory. Alí tivo lugar unha gran batalla, e cando o polbo parecía estar a piques de fuxir, Kupe cortoulle os brazos coa súa aixola, matándoo (Tregear 1891: 184, 620).
Nas tradicións do pobo Ngāti Ranginui de Tauranga, Te Wheke-a-Muturangi foi asasinado polo seu antepasado Tamatea, e non está asociado con Kupe. O etnólogo neozelandés David Simmons suxeriu que esta pode ser a tradición máis auténtica, e que a asociación con Kupe só se atopa en fontes problemáticas (Simmons 1976).
Outra teoría para Te Wheke-a-Muturangi afirma que o nome en realidade refírese ás moitas rutas de navegación centradas en Raiatea con tentáculos que chegan polo Pacífico polo menos ata os bordos do Triángulo Polinesio (Tetahiotupa 2009). Na tradición oral da Polinesia Francesa este polbo tamén se coñece como "Taumata-Fe ʻ -Fa ʻ -Hau" (Gran Kraken da Prosperidade) e "Tumu-Ra ʻ -Fenua" (Comezo-do-Ceo-e-Terra). Na cultura popular occidental
O Museo de Historia Natural de París expón un exemplar de lura xigante plastinizado chamado Wheke.
TeLEOS 1

TeLEOS 1 é o primeiro satélite comercial de Singapur, lanzado o 16 de decembro de 2015 a bordo dun foguete PSLV-CA desde o Centro Espacial Satish Dhawan. Características
TeLEOS 1, cunha masa de 400 kg, foi lanzado a unha órbita duns 500 km de altura próxima ao ecuador. Foi construído por ST Electronics e ten unha resolución de 1 metro, revisitando a mesma zona entre cada 12 a 16 horas, polo que as súas imaxes poden usarse para seguridade nacional, control de fronteiras, control marítimo e xestión de desastres en países próximos ao ecuador.
TeX

TEΧ, escrito como TeX cando se escribe en texto plano, é un sistema de tipografía escrito por Donald E. Knuth, moi popular no ambiente académico, especialmente entre as comunidades de matemáticos, físicos e informáticos. Conseguiu substituír con fartura a troff, outro programa de tipografía habitual en Unix. TeX considérase xeralmente a mellor forma de compor fórmulas matemáticas complexas pero, especialmente na forma de LaTeX e outros paquetes de macros, pódese usar para outras tarefas de composición. Tamén se pode usar para compor expresións matemáticas nas páxinas da Wikipedia.
Teachta Dála

Un Teachta Dala (plural: Teachtaí Dala) é un membro do Dáil Éireann, a Cámara Baixa do Oireachtas (Parlamento) da República de Irlanda A tradución oficial de Teachta Dala é "Deputado do Dáil", e nunha tradución literal, "Delegado da Asemblea". En inglés, úsase normalmente o acrónimo TD, así como TDs para o plural.
O termo utilizouse por primeira vez para referirse aos deputados irlandeses, elixidos en 1918 nas eleccións xerais, que, en lugar de comparecer na Cámara dos Comúns de Londres, á que foran elixidos, compareceron no parlamento creado en Mansion House, Dublín. onde crearon o novo parlamento irlandés: o Dáil Éireann. O termo continuou usándose despois deste "Primeiro Dáil" e máis tarde utilizouse para referirse a un deputado da cámara de Dáil Éireann (ou "Asemblea de Irlanda") (1919-1922), membros do Dáil Éireann (ou "Casa de Deputados") do Estado Libre Irlandés (1922-1937) e do Dáil Éireann (ou "Cámara dos Representantes") de Irlanda.
O acrónimo "TD" colócase despois do apelido dos elixidos.
Team America: World Police

Team America: World Police é un filme estadounidense de 2004 dirixido por Trey Parker e escrito por Parker, Matt Stone, e Pam Brady, todos eles coñecidos por ser os creadores da popular serie de animación South Park. Sinopse
Team America, unha policía mundial encargada de manter a orde e a estabilidade no mundo, decátase de que un ambicioso ditador está repartindo armas de destrución masiva ós terroristas por todo o mundo. Personaxes
Trey Parker como Gary Johnston / Joe / Carson / Kim Jong-il / Hans Blix / Matt Damon / Tim Robbins / Sean Penn / Michael Moore / Helen Hunt / Susan Sarandon / Borracho do bar / Outras voces
Matt Stone como Chris / George Clooney / Danny Glover / Ethan Hawke / Outras voces
Kristen Millercomo Lisa
Masasa como Sarah
Daran Norris como Spottswoode
Phil Hendrie como I. N. T. E. L. L. I. G. E. N. C. E. / Terrorista checheno
Maurice LaMarche como Alec Baldwin
Chelsea Marguerite como Nai francesa
Jeremy Shada como Jean Francois
Fred Tatasciore como Samuel L. Jackson
Scott Land como Lead puppeteer
Teano de Crotone

Theano de Crotone (en grego: Θεανώ), fl. no século VI a. C. , é o nome dado a unha (quizais dúas) filósofa pitagórica. Foi denominada alumna, filla ou esposa de Pitágoras, aínda que outros a consideraron esposa de Brontinus. O seu lugar de nacemento e a identidade do seu pai tamén son incertos, levando a algúns autores a suxerir que hai máis dunha persoa da que os seus datos se fusionaron, e refírense a Theano I e Theano II. Algúns fragmentos e cartas sobreviventes que se lle atribúen son de autoría incerta. Traxectoria
Pouco se saba sobre a vida de Teano, e as fontes antigas son confusas. Segundo unha tradición, chegou de Creta e era filla de Pythonax, pero outros din que procedía de Crotone e era filla de Brontinus. Moitos dixeron que era a esposa de Pitágoras, aínda que outra tradición di que era filla de Brontinus. Iámblico, nun intento de resolver a confusión, refire a Deino como a esposa de Brontinus.
Os fillos que adoitan adscribirse a Pitágoras e Teano inclúen tres fillas, Damo, Myia e Arignote, e un fillo, Telauges. Na Suda se afirma que os fillos que tivo con Pitágoras foron Telauges, Mnesarkhos, Myia e Arignote. Escritos
Os escritos atribuídos a Teano foron Apotegmas pitagóricos, Consello feminino, Sobre a virtude, Sobre a piedade, Sobre Pitágoras, Comentarios filosóficos e Cartas. Ningún deste escritos sobreviviu agás algúsn fragmentos e cartas de autoría incerta. Fixéronse intentos para asignar estes fragmentos á orixinal Teano (Teano I) e a unha Teano posterior (Teano II), mais é probable que todos sexan pseudónimos ficticios de escritores posteriores, que intentaron aplicar a filosofía pitagórica á vida das mulleres. o fragmento supervivente de Sobre a piedade refírese a unha analoxía pitagórica entre os números e os obxectos; as varias cartas que se conservan tratan de asuntos domésticos: como debería unha muller criar os seus fillos, como debería tratar os serventes e como debería comportarse co seu marido.
Teano dixo a Hipodamo de Thurium (talvez Hipodamo de Mileto, que segundo Aristóteles planeou a cidade de Thurium no 440 a. C. ), que o tratado Sobre a virtude contén a doutrina da proporción áurea.
Segundo Thesleff, Stobaeus e Heeren, Teano escribiu en Sobre a piedade:
Teatro Negro

O Teatro Negro (en checo: černé divadlo) é un tipo de representación escénica caracterizada polo uso dun escenario na escuridade ou cunha iluminación estratéxica para facer un xogo de luz e sombras. A pesar de que o formato está diseminado por todo o mundo, é predominante en Praga (República Checa) onde é considerado unha auténtica manifestación, existindo na capital bohemia nove compañías en actividade. Formato
Distínguese doutros tipos de representación teatral co uso de cortinas negras, un escenario escuro, lanternas negras e traxes fosforescentes. A técnica denominada "caixa negra" foi desenvolvida por Georges Méliès e polo innovador Constantin Stanislavski. A danza, as representacións mímicas e as acrobacias teñen, así como os demais recursos, unha importancia recoñecida dentro do Teatro Negro. Historia
Unha técnica anterior xurdiu na China e estendeuse cara ao Xapón no século XVIII, onde un boneco teatral, o Bunraku, era utilizado. O moderno teatro negro xurdiría con George Lafaille, que abertamente se denomina "o pai do teatro de luz negra".
Un formato cunha nova linguaxe e cores, co uso da luz ultravioleta, xurdiu en Praga durante o réxime ditatorial como forma de expresar opinións e ideas, especialmente nun contexto totalitario en que era necesario usar a creatividade contra a represión. O escenario escuro e o espectáculo mudo serían referencias ao réxime.
A primeira compañía teatral, o Teatro Negro de Praga, xurdiu en 1961 co director artístico Frantisek Kratochvíl e Jiri Smec, introdutor de elementos innovadores no antigo teatro chinés. O teatro Image dende o ano 1990 acadou éxito non só no escenario de Praga senón tamén o exterior. Segue buscando novas formas de expresión tratando de superar os límites da tecnoloxía do teatro negro, baile contemporáneo, pantomima e deseños de vestimenta. Teatro de luz negra hoxe en día
Só se poden ver partes do corpo deste artista debido ao traxe especial.
Hoxe en día hai moitas compañías de teatro de luz negra fóra de Praga (Hungría, Ucraína, Alemaña, Estados Unidos) intentando facer espectáculos similares aos teatros de luz negra en Praga. A escena de Praga cambiou a súa cara ao estilo do século XX: a danza moderna estivo involucrada, os deseños de traxes tornáronse máis eficaces, os concertos de teatro de luz negra volvéronse máis musicais. Praga aínda é fogar do teatro de luz negra: centos de miles de turistas visitan os seus espectáculos cada mes.
Teatro crítico universal

Teatro crítico universal, subtitulado Discursos varios en todo género de materias para desengaño de errores comunes, é unha extensa colección de ensaios escrita por Benito Xerónimo Feijoo e Montenegro, publicada en oito tomos entre 1726 e 1739. Ten a súa continuación en Cartas eruditas y curiosas, publicadas en seis tomos entre 1742 e 1760. Características
A obra, escrita no contexto da era da Ilustración, recolle no título a acepción teatro como panorama xeral, común naquel momento. Abrangue cento dezaoito ensaios que abordan as máis diversas materias, como filoloxía, física, matemática, ciencias naturais, medicina, astronomía, xeografía, economía, dereito, relixión, política, filosofía ou literatura. O obxectivo de Feijoo, xa indicado no subtítulo, pretende corrixir vellas supersticións, prexuízos e costumes, cuestión que xa emprenderan autores europeos como Thomas Browne en Inglaterra e Christian Thomasius en Alemaña. Feijoo aparece como unha figura defensora do método experimental en ciencia, amósase moderadamente escéptico en asuntos relativos á haxiografía, aínda que sen reflectir ningunha dúbida sobre o dogma católico. Feijoo escribiu esta obra cun estilo sinxelo, con influencia do estilo e aire, entón predominante, da prosa francesa.
Foi unha das obras máis divulgadas e polémicas do século XVIII español, chegando aos 600. 000 exemplares vendidos, e sendo traducida ao inglés, francés, italiano, alemán e portugués. Recibiu a crítica de coetáneos seus, como Salvador José Mañer, que chegou a escribir un Anti-Theatro Crítico. Porén, recibiu boa acollida por parte do papa Bieito XIV e de diversos prelados e escritores. O rei Fernando VI de España nomeou o Padre Feixoo Conselleiro do reino, se ben o padre beneditino rexeitou permanecer na corte. Temática
Un dos ensaios, Defensa de las mujeres, aborda a igualdade entre o home e a muller, centrada no aspecto do entendemento. Esta obra provocou numerosas opinións en contra, tanto por parte do estamento eclesiástico como do Secular. O texto adoita incluírse como unha das obras precursoras do feminismo.
Teatro do absurdo

Denomínase teatro do absurdo a unha corrente dramática aparecida a mediados do século XX influenciada polo existencialismo e que tivo como representantes máis coñecidos a Ionesco, Adamov, Samuel Beckett e Genet.
O nome débeselle ao crítico Martin Esslin, quen o utilizou nun ensaio en 1961 para describir obras como A cantante calva (Ionesco, 1950), A pequena manobra (Adamov, 1950) e A esperar por Godot (Beckett, 1952), representadas en París a inicios da década de 1950. Outros autores incluídos nesta corrente son Boris Vian, Jean Tardieu, Harold Pinter, Dino Buzzati, Edward Albee e Fernando Arrabal.
Pódense achar precedentes no mimo romano, na commedia dell'arte, nas obras de Alfred Jarry, Strindberg e Bertold Brecht, e influencias no dadaísmo e no surrealismo. Mais, sen dúbida, o teatro do absurdo nace co existencialismo e coa súa visión da humanidade en relación co seu contorno: a existencia humana é absurda. As ideas formáronse a partir das "filosofías da existencia", en particular, de Heidegger, Sartre, Jaspers, Camus e Gabriel Marcel.
Na actitude de antiteatro, encontramos as súas bases de provocación que renegan das leis e normas: toda convención dramática está esquecida. Así, non achamos historia dramática coherente, nin espazo e tempo verificábeis; as figuras son imprevisíbeis nas súas estruturas lingüísticas e de conduta, Semella un pesadelo vertixinoso e unha protesta enerxicamente calculada. A temática xira arredor do absurdo, da falta de sentido: engano, tedio, inutilidade, fatalidade, conformismo, visíbeis na convivencia cotiá.
Os textos non pretender transmitir informacións, nin expor teses ou debater ideoloxías, senón traducir a imaxes poéticas o abismo interior. A linguaxe é moi diferente: Ionesco e Tardieu rachan coa súa lóxica referencial, mentres que Vian e Adamov recorren á violencia e Beckett recorre á densidade literaria.
Teatro físico

O teatro físico é unha técnica de interpretación teatral que comezou no século XIX e que se caracteriza por construír personaxes e as súas emocións mediante accións. Con esta técnica, os actores poden traballar en monólogos, diálogos e todo tipo de obras teatrais, clásicas ou modernas. Características
Naceu buscando a liberdade expresiva e a "protección psicolóxica" dos actores, xa que non necesitan "sentir" o que sente o seu personaxe, nin buscar no seu pasado nin no seu interior estas emocións, nin a calidade da súa interpretación depende do estado de ánimo, mental e emocional do momento. Oponse ao método de Lee Strasberg, no que parte das emocións para crear as accións e así crear o personaxe. Desenvolvido pola commedia dell'arte, actualmente fusiona tamén técnicas de danza, artes marciais, clown, circo etc. Directores e desenvolvedores
Algúns artistas dos que aplicaron e desenvolveron o teatro físico son Antonin Artaud, Pina Bausch, Jerzy Grotowski, Vsévolod Meierhold, Peter Brook, Jacques Lecoq, Eugenio Barba, Étienne Decroux, Ariane Mnouchkine e Tadashi Suzuki.
Teatro grego antigo

O teatro ou drama grego antigo foi unha cultura teatral que floreceu na Grecia antiga a partir do 600 a. C. No seu centro estaba a cidade Estado de Atenas, que se convertera nunha poderosa potencia cultural, política e militar nesa época. O propio teatro foi institucionalizado como parte dun festival chamado Dionisias (o deus Dioniso era homenaxeado nese festival). A traxedia (tragōida, a finais do 500 a. C. ), a comedia (490 a. C. ) e o teatro satírico (creado por Semónides de Amorgos e Arquíloco e seguido por Aristófanes, Bión e Luciano de Samosata entre outros) foron os tres xéneros de drama creados nesa época. Atenas exportou o festival ás súas numerosas colonias. Máscaras
O termo grego antigo para máscara ou careta é prosopon (literalmente, "cara"), e foi un elemento significativo no culto a Dioniso, probabelmente usado en rituais e celebracións atenienses. A maioría dos restos proceden dalgunhas pinturas raras sobre vasillas de cerámica grega do século V a. C. , como a máscara do deus pendurada dunha árbore; e, así mesmo, o barco Pronomos, no que se mostra aos actores preparándose para unha obra satírica. Desde entón non nos chegaron vestixios nin restos útiles, porque as máscaras eran de material orgánico e non estaban feitas para durar: ao final, quedaban no altar de Dinisio como agasallo, despois das obras de teatro. Porén, sabemos que as máscaras se utilizaron desde a época de Esquilo e adoitan considerarse unha convención emblemática do teatro grego clásico.
Pola súa banda, tamén se fixeron máscaras para os integrantes do coro, que tamén facían parte da acción e comentaban os feitos. Aínda que adoitaban ser doce ou quince membros no coro da traxedia, as máscaras que levan todos son as mesmas, porque se considera que interpretan o mesmo personaxe.
Teatro isabelino

O teatro isabelino é o período do renacemento do teatro profesional secular en Inglaterra, que comeza coa apertura do primeiro teatro comercial, The Theatre, en Londres, e remata co primeiro incendio no teatro de Shakespeare, The Globe. Desta época son grandes nomes da dramaturxia inglesa, como o xa mencionado William Shakespeare, Christopher Marlowe, Thomas Kyd ou Ben Jonson. Gran parte deste tempo Isabel I reinou en Inglaterra. Foi unha época politicamente conflitiva, internamente con tensións entre anglicanos e católicos, con fortes censuras aos bardos do eisteddfod galés, externamente co desenvolvemento da guerra anglo-española coa dinastía filipina, e socialmente influenciada polo humanismo europeo. Asóciase tradicionalmente coa figura de William Shakespeare (1564 - 1616). Outros autores destacados foron Francis Beaumont, Thomas Kyd e Christopher Marlowe. Características
Os autores ingleses interesáronse pola produción de Italia e a través dela accederon á cultura clásica, que dinamizou o teatro recuperando os modelos grecolatinos de traxedia e comedia e achegando novas temáticas ás obras da época, con regusto mitolóxico.
A innovación inglesa foi darlle máis realismo aos personaxes, o que os achegou ao pobo, xa que o teatro era un espectáculo de masas e interclasista.
Tratábase dun teatro aberto e autoirónico. Os actores tiñan que falar "entre liñas" como público, dándolle a volta ao personaxe que interpretaban e creando unha distancia irónica que se utilizará despois no teatro de Bertolt Brecht. Os dramaturgos isabelinos crearon o concepto de "teatro dentro do teatro", como se aprecia na obra Hamlet, en que o personaxe principal contrata actores para volver a representar o asasinato do seu país diante do presunto asasino que acaba confesando a súa culpa. Foi un recurso paralelo ao da "novela dentro da novela" que aparece no Quixote e precursor do "cine dentro do cine" e do "teatro dentro do cine".
O éxito do teatro isabelino débese ao número de obras representadas e ás relacións sociais establecidas durante as funcións, onde o texto teatral primaba sobre o vestiario ou o decorado.
Teatro radiofónico

O teatro radiofónico é un drama de ficción que se transmite a través da radio. Ao carecer de compoñentes visuais, o teatro radiofónico dependen do diálogo, a música e os efectos de son para axudar ao ouvinte a imaxinar a historia. Orixe
Tivo un desenvolvemento inicial en 1920 e gañou moita popularidade durante as seguintes décadas. En 1940 foi unha forma de entretemento popular a nivel mundial. Coa chegada da televisión, a mediados do século XX decaeu en gran medida, e actualmente ten unha pequena presenza no entretemento, manténdose nalgúns países máis como actividade cultural, non obstante no Reino Unido goza dunha relativa popularidade, producindo a BBC 200 pezas só en 2009. En Galicia
A Radio Galega conta cunha importante tradición de teatro radiofónico. En 1988 a Sección de Cultura da Radio Galega, dirixida por Antón de Santiago pon en marcha as primeiras iniciativas, e emite, entre outras, A porta pechada de Jean-Paul Sartre e mais a obra cómica Os Cabaleiros, con guión de Carlos Reboreda, e o elenco de actores e actrices estaba formado por profesionais da emisora: Antón de Santiago, Xosé Luís Freire, Santiago Davila ou Isabel Freire. Desde o ano 2006 o programa da Radio Galega Diario Cultural convoca o Premio Diario Cultural de teatro radiofónico, que consiste na selección e adaptación radiofónica dos textos finalistas e a publicación en audiolibro dos textos premiados polo xurado e o público. Este premio foi recoñecido particularmente pola profesión teatral. Co obxectivo de protenciar a creatividade radiofónica entre a audiencia do programa, convoca o concurso de creación semanal "Sonigrama". Tamén a Escola Superior de Arte Dramática de Galicia en colaboración co IES Audiovisual de Vigo e Radio Redondela convoca o Premio Pegada desde o ano 2014. Ademais existen diversos concursos de teatro lido dirixidos ao alumnado que emiten emisoras locais como o Concurso escolar de teatro lido Xosé Manuel Eirís ou o Concurso radiofónico de teatro lido de Ames Desata a lingua.
Teatro xesuíta

Denomínase teatro xesuíta a un xénero dramático representado nos colexios da Compañía de Xesús entre mediados do século XVI deica o XVIII como método pedagóxico que formase os alumnos na retórica ao tempo que instruía na doutrina católica. Inspirábanse nos recitados bíblicos ou haxiográficos cun elemento moralizador moi marcado, ao comezo eran modestas representacións anuais pero ao longo do XVII convertéronse en producións elaboradas, que competían co teatro profano, convertéronse en acontecementos sociais locais ao que asistían as elites das localidades onde se situaba o colexio. Historia
A primeira representación da que se ten noticia foi no colexio xesuíta de Messina (Sicilia) en 1551 e era pouco máis que un exercicio de declamación para os estudantes, que se foi estendendo por outros colexios xesuítas, e para fins do século e principios do XVII case todos os colexios da orde contaba cando menos cunha representación anual, polo xeral ao fin de curso cando se concedían os diplomas escolares. No Ratio Studiorum (1599), o documento que define os fundamentos do sistema educativo dos xesuítas, o teatro figura cunha especial importancia. Nesta primeira época do teatro xesuíta as pezas eran en latín e sen personaxes femininas, representándose nas igrexas dos colexios.
Ao longo do século XVII e sobre todo a partir da segunda metade as obras comezan a representarse nas linguas vulgares, e no exterior ou nunha sala de cerimonias; os temas secularízanse malia que permanece a fin moralizadora, introdúcese a coreografía e os papeis femininos, aínda que interpretados por mozos, mesmo póñense en escena comedias. No século XVIII os espectáculos convértense en fastuosos, adquirindo unha moi grande importancia na vida escolar dos colexios xesuítas, o latín pasa a ser minoritario nas representacións, e as alusións á vida contemporánea aumentan grandemente.
A prohibición dos xesuítas en varios países europeos a partir da segunda metade do XVIII e supresión da orde polo papado en 1773 puxo fin a esta tradición teatral. Galicia
En Galicia o primeiro colexio xesuíta é o de Monterrei, existindo constancia de representacións teatrais en 1558, tres anos despois da súa creación. As interpretacións eran actos sociais, ás que podían acudir relixiosos doutras ordes, familiares dos alumnos, autoridades locais e público xeral, realizándose tamén actuacións extraordinarias para agasallar a visitantes ilustres e cando menos os colexios de Santiago de Compostela e Monforte de Lemos realizaban tamén postas en escena teatrais. Só se conserva unha obra escrita para ser representada nos colexios xesuítas galegos, a Égloga de Virgine Deipara de 1581 en latín, castelán, portugués e galego.
Tebas, Grecia

Tebas (en grego Θῆϐαι) era unha vila grega de Beocia, capital dun domo. Tebas na mitoloxía
Orixes da cidade
A cidade foi fundada polo Cadmo (ou Cadmos), fillo de Axenor, rei de Tiro (Fenicia) e de Telefasa, e irmán de Europa.
Chegou a Grecia buscando á súa irmá Europa, raptada por Zeus. Ao non atopala, e seguindo o consello do Oráculo de Delfos buscou un lugar onde fundar unha cidade. No sitio previsto, un dragón matou os seus compañeiros pero el venceu ao dragón e sementou os seus dentes, dos que naceron os guerreiros que lle axudaron a fundar a cidade de Tebas.
Xa ancián, o pobo de Tebas rebélase contra el. Xunto coa súa esposa busca refuxio na Iliria, onde foron finalmente transformados en serpes.
O ciclo de Edipo
Edipo era fillo dos reis de Tebas Laio e Iocasta. Ao nacer, un oráculo revela que matará o seu pai, ante o cal decídese que morra. Un pastor é o encargado de executalo, pero só o abandona no monte, no que é atopado por outro pastor, este de Corinto, o cal o leva ante os reis de Corinto, que o adoptan dada a súa incapacidade para ter fillos.
Coñecedor da terrible profecía, foxe de Corinto, e nun camiño pelexa e mata a un home, que resulta ser Laio, o seu pai. Chegando a Tebas atopa á Esfinxe, un monstro que se alimenta dos viaxeiros e ten atemorizada a Tebas, que lle propón unha adiviña, Cal é o único animal que na alborada anda con catro pés, ao mediodía con dous pés e á tardiña con tres pés? , que Edipo resolve dicindo que é o home. Edipo salva a vida e a esfinxe suicídase.
Os habitantes de Tebas danlle como mostra de gratitude o trono baleiro e a man da raíña viúva, Iocasta. Xa no trono, as desgrazas que caen sobre a cidade apuntan a un home impío que atrae a cólera dos deuses. Por fin Edipo descobre toda a verdade e cégase polo que fixo. Guiado pola súa filla Antígona diríxese a Colono, alí os seus fillos pelexaran polo seu cadáver, pois será rei quen o posúa.
Máis tarde, Antígona foi condenada a ser enterrada viva como castigo por ter enterrado o cadáver do seu irmán, Polinices, a pesar da prohibición do tirano Creonte.
Teca (botánica)

En botánica, teca é cada unha das dúas metades nas que polo xeral se divide a antera. Cada teca adoita presentar cadanseus dous sacos polínicos.
Tecelán de cabeza negra

O tecelán de cabeza negra (Ploceus melanocephalus) é un paxaro da familia Ploceidae que se reproduce en áreas húmidas de África tropical. Taxonomía
O tecelán de cabeza negra describiuno formalmente en 1758 o naturalista sueco de Carl Linné na décima edición do seu Systema Naturae co nome binomial Loxia melanocephala. Especificou como localidade tipo Guinea. Linné baseou a súa descrición no "Gamboa Groasbeak" que fora descrito e ilustrado en 1750 polo naturalista inglés Eleazar Albin no seu libro A Natural History of Birds. Albin debuxara un esbozo dun espécime vivo que pertencía a Duque de Chandos na súa casa de campo Cannons, que estaba localizada a uns 18 km ao noroeste de Londres preto de Edgware. O epíteto específico melanocephalus, melanocephala combina as raíces do grego antigo μελας/melas, μελανος/melanos que significa 'negro' e -κεφαλος/-kephalos que significa 'cabeza'. O tecelán de cabeza negra é agora unha das 67 especies situadas no xénero Ploceus que foi creado en 1816 polo naturalista francés Georges Cuvier.
Recoñécense cinco subespecies: P. m. melanocephalus (Linné, 1758) – Mauritania, Senegal, Gambia, Mali e Níxer
P. m. capitalis (Latham, 1790) – de Guinea Bissau a Nixeria, norte do Camerún, suroeste de Chad e norte da República Centroafricana
P. m. duboisi Hartlaub, 1886 – leste do Congo, sur da República Centroafricana e suroeste de Sudán ata o norte de Zambia
P. m. dimidiatus (Salvadori & Antinori, 1873) – nordés de Sudán e oeste de Eritrea
P. m. fischeri Reichenow, 1887 – leste da República Democrática do Congo, Uganda, oeste de Kenya, noroeste de Tanzania e norte de Zambia.
P. victoriae Ash, 1986 pénsase agora que é un híbrido entre P. melanocephalus e P. castanops. Descrición
Os machos reprodutores teñen cabeza negra e un colar nucal amarelo, que está ausente nos tecedores Ploceus dichrocephalus e Ploceus jacksoni. Tamén difire desta última especie e do tecelán vilego pola súa plumaxe lisa e manto verdoso. A plumaxe da parte inferior do corpo é amarela clara e está tinguida cunha cantidade variable de cor castaña.
A femia e o macho non reprodutor carecen de cabeza negra e lembran as femias de Ploceus velatus, excepto en que teñen ollos escuros e bico máis escuro. A súa plumaxe do peito beixe tamén o distingue do Ploceus jacksoni non reprodutor. Distribución e hábitat
Atópase en África occidental, central e oriental, pero foi tamén introducido na Península Ibérica. Vive en sabanas e hábitats similares, normalmente preto da auga. Con frecuencia vive en árbores de Acacia de 3 m de altura para impedir a predación. [Cómpre referencia] Galería
Techno

A música Techno (ou tecno) é un estilo de música electrónica bailábel, creado a mediados dos anos 80 na cidade estadounidense de Detroit. Houbo influencias tanto desde o Electro como desde a música House.
Caracterízase por un ritmo monótono, pero bailábel, en 4/4, e a consecuente utilización de instrumentos electrónicos, como sintetizadores e samplers. A diferenza dos estilos do Electro Pop, o Techno non utiliza a estrutura dunha canción, senón que está estruturado de maneira repetitiva, para maximizar o efecto bailábel da música.
Cómpre sinalar que "techno" é tamén usado a miúdo de forma menos rigurosa para referirse á música electrónica ou á música electrónica de baile en xeral. Historia
Precursores importantes do son Techno foron os músicos alemáns do grupo Kraftwerk, que desde mediados dos setenta crearon mesturas entre o pop e a música electrónica, pero tamén temas moi monótonos e bailábeis como Heimcomputer (1981). O estilo de Kraftwerk foi copiado nos Estados Unidos por músicos como Afrika Bambaataa, dándolle a este estilo o nome de Electro.
A principios dos anos 80, algúns músicos da cidade estadounidense de Detroit, os pioneiros Derrick May, Kevin Saunderson e Juan Atkins, mesturaron a música electro coa música house, creando unha variante propia da música electrónica bailábel, que se caracterizaba por un son moito máis sintético que o house, pero os ritmos de funk que caracterizaban o electro foron substituídos por un ritmo simple en 4/4.
A finais dos anos 80, este estilo comezou a facerse popular tamén en Europa, que se convertería a partir destes anos no centro da movida. Mentres que en Alemaña se inventou o Trance, un estilo máis melodioso e tranquilo, nos Países Baixos desenvolvéronse o Techno Hardcore e o Gabba, formas moito máis rápidas e agresivas.
Desde principios dos anos 90, o Techno volveuse moi exitoso en practicamente todo o mundo e xerou unha subcultura propia, caracterizada polas fiestas rave -festas multitudinarias que adoitan durar dúas ou tres noites seguidas-, un estilo de moda propio, e polo menos nos principios, unha forma de pensar liberal que tiña como meta a paz e a tolerancia no mundo. A cara negativa foi a proliferación de drogas euforizantes como a éxtase e o Speed. Subxéneros
Dub Techno
Electro tek
Hardtek
Industrial Techno
Minimal Techno
Techstep
Techno Hardcore
Goa
Technofeudalism: What Killed Capitalism

Technofeudalism: What Killed Capitalism é un ensaio do economista de extrema esquerda grego Yanis Varoufakis, publicado en outubro de 2023. O autor explica como o capitalismo foi e está a ser substituído polo que denomina tecnofeudalismo e non por unha fase superior do modelo económico capitalista. Na obra Varoufakis explica como os cambios técnolóxicos e as propias dinámicas do capitalismo fixeron que aparecese unha nova clase social, os "Nubelistas" aos que considera como a nova clase social revolucionaria que posúe o poder político, económico e social. Contido
Varoufakis argumenta que o tecnofeudalismo estaría dominado por unha gran burguesía dixital (os chamados Nubelistas) e grandes empresas tecnolóxicas, que actuarían coma señores feudais da nube. Varoufakis explica que os mercados tradicionais foron substituídos por plataformas dixitais que extraen rendas en lugar de xerar beneficios do xeito tradicional, como por exemplo Google, Amazon que se converteron en feudos, con empresas tradicionais produtoras de mercancías coma vasalos. Estas plataformas, segundo o autor, controlan a economía e a sociedade de xeito similar aos señores feudais na Idade Media.
O escritor emprega diversos exemplos durante toda a obra para ilustrar como un novo sistema de explotación está detrás do aumento da desigualdade.
Na súa obra Varoufakis indica que a antiga estrutura social do capitalismo (burgués-clase dominante e proletariado-clase explotada) mudou a unha nova. Esta nova estrutura social estaría composta por: Nubelistas: clase explotadora e revolucionaria, conformada polos ultraricos donos do capital da nube, explotaría ás demais clases sociais empregando a renda e o acceso á nube.
Burguesía tradicional: clase explotadora, mais tamén explotada, de xeito análogo á actualidade esta clase social explotaría aos seus traballadores asalariados mais sería avasallada polos nubelistas a través do pago de rendas.
Proletariado da nube: proletariado moderno.
Escravos da nube: clase explotada, engloba a todo quen que traballe gratis para a Nube a través do consumo dixital ou de publicar contido nas RRSS ou en internet.
Technology Experiment Satellite

Technology Experiment Satellite ou TES foi un satélite artificial da India lanzado o 22 de outubro de 2001 a bordo dun foguete PSLV-G desde o Centro Espacial Satish Dhawan. Características
TES, cunha masa de 1108 kg, foi lanzado a unha órbita duns 550 km de altura para demostrar e validar varias tecnoloxías relacionadas tanto coa observación terrestre como co control dos satélites en órbita. Entre as tecnoloxías probadas estaban volantes de inercia de elevado torque, un novo sistema de control a reacción con propulsores optimizados e un único tanque de propelente, estrutura lixeira do satélite, unha grabadora de estado sólido, unha antena en banda X de aliñamento de fase, un sistema de posicionamento do satélite mellorado, sistemas de enerxía mellorados e unha cámara cunha óptica con dous espellos sobre o eixo, así como unha cámara pancromática para experimentos de detección remota.
Tecido (bioloxía)

En bioloxía, os tecidos son aqueles materiais constituídos por un conxunto organizado de células, cos seus respectivos organoides iguais ou duns poucos tipos de diferenzas entre células diferenciadas dun modo determinado, ordenadas regularmente, cun comportamento fisiolóxico coordinado e un orixe embrionaria común. Chámase histoloxía ao estudo destes tecidos orgánicos. Características
Moitas palabras da linguaxe común, como polpa, carne ou cartilaxe, designan materiais biolóxicos nos que un tecido determinado é o constituínte único ou predominante; os exemplos anteriores corresponderíanse respectivamente con parénquima, tecido muscular ou tecido cartilaxinoso.
Só algunhas estirpes lograron desenvolver a pluricelularidade no curso da evolución, e destas en só dúas recoñécese unanimemente a existencia de tecidos, a saber, as plantas vasculares, e os animais (ou metazoos). En xeral admítese tamén que hai verdadeiros tecidos nas algas pardas. Dentro de cada un destes grupos, os tecidos son esencialmente homólogos, pero son diferentes dun grupo a outro e o seu estudo e descrición é independente.
Constitución
Nos animais estes compoñentes celulares están dispostos nunha matriz, máis ou menos extensa, de características particulares para cada tecido. Esta matriz é usualmente xerada polas células que compoñen o tecido, polo que se pode dicir que os tecidos están constituídos, fundamentalmente, por un compoñente celular e, nalgúns casos, por un compoñente extracelular. É un dos niveis de organización biolóxica, situado entre o nivel celular e o nivel orgánico.
Un tecido pode estar constituído por células dunha soa clase, todas iguais, ou por varios tipos de células dispostas ordenadamente. A parte da bioloxía encargada do estudo dos tecidos orgánicos é a histoloxía. Se se profunda nos detalles, existe máis dunha centena de tecidos diferentes nos animais e algunhas decenas nos vexetais, pero a inmensa maioría son só variedades duns poucos tipos fundamentais. A estrutura íntima dos tecidos escapa a primeira ollada, polo cal se usa o microscopio para visualizala.
Tecidos animais
Existen catro tecidos animais fundamentais: epitelial, conectivo, muscular e nervioso. Estes tecidos, segundo a súa orixe embriolóxica, pódense clasificar en dous grandes grupos: Tecidos moi especializados
Tecido muscular
Tecido muscular liso
Tecido muscular estriado esquelético
Tecido muscular cardíaco
Tecido nervioso
Neuronas
Neuroglía
Tecidos pouco especializados
Tecido epitelial
Epitelio de revestimento
Epitelio glandular
Tecido conxuntivo
Tecido adiposo
Tecido cartilaxinoso
Tecido óseo
Tecido hematopoético
Tecido sanguíneo
Tecidos vexetais
En plantas diferéncianse dous tipos de tecidos, os tecidos da planta en desenvolvemento e os tecidos adultos.
Tecido adiposo

O tecido adiposo é un tecido especial no cal están presentes unhas células especializadas en almacenar graxas, os adipocitos, que poden estar illados ou en pequenos grupos. Porén a maioría forman grandes aglomerados que constitúen o tecido adiposo que cumpre funcións estruturais como amortecedor, protexendo e mantendo no seu lugar os órganos internos así como outras estruturas máis externas do corpo.
Tecido cartilaxinoso

O tecido cartilaxinoso é unha variante especializada do tecido conxuntivo, caracterizado por posuír unha matriz intercelular sólida elástica, constituída por fibras de coláxeno, grazas ás que adquire certa rixidez. Non está vascularizado nin posúe innervación. Nos mamíferos constitúe a maior parte do esqueleto fetal e, no estado adulto, permanece en certos órganos e nas superficies articulares. As pezas constituídas por tecido cartilaxinoso denomínanse cartilaxes.
O elemento condr-, de orixe grega, chóndros, forma parte de termos técnicos relativos ás cartilaxes (condrite, inflamación; condroma, tumor; condrectormía, extirpación). Por veces adopta a forma condro- (condrodistrofia, raquitismo fetal; condromalacía, rebrandecemento patolóxico).
O tecido cartilaxinoso cumpre a función de protexer e dar estrutura a certos órganos (como a larinxe ou a traquea) ou reducen o rozamento entre as superficies articulares e amortece os traumatismos sobre estas. Noutros casos dan forma a certas estruturas, coma o nariz ou o pavillón auricular. Estrutura
As células cartilaxinosas denomínanse condrocitos e condroblastos, e ocupan os espazos ou lagoas abertas dentro da matriz de coláxeno, que poden conter unha ou máis células. Como a cartilaxe non posúe vasos sanguíneos, a nutrición destas células prodúcese por difusión desde os vasos capilares que irrigan o pericondrio (a membrana fibrosa que cobre a superficie das cartilaxes).
O coláxeno é unha proteína animal con función estrutural. Esta proteína é rica nalgúns aminoácidos, coma a glicina, a alanina, a prolina ou a hidroxiprolina, pero non contén outros, coma o triptófano. Outra proteína presente no tecido cartilaxinoso é a condrina. Tipos de tecido cartilaxinoso
Existen tres variedades de tecido cartilaxinoso segundo o seu contido en fibras e as características destas: Hialino: de aspecto abrancazado ou azulento. Presenta pericondrio e os condrocitos reunidos en grupos. O coláxeno é de tipo II. É o máis abundante e atópase na larinxe, na traquea, nos bronquios, nas costelas ou nos extremos articulares dos ósos longos.
Elástico: máis elástico e flexible có hialino, e de cor amarelenta. Posúe fibras de coláxeno tipo II e pericondrio. Está presenta na epiglote, na larinxe, nas paredes do conduto auditivo externo e na trompa de Falopio.
Fibroso (ou fibrocartilaxe): unha forma de transición entre o tecido conxuntivo denso e o tecido cartilaxinoso hialino, con fibras de coláxeno tipo I. Está presente nos discos intervertebrais, bordos das articulacións, meniscos, puntos de inserción de ligamentos e tendóns ou na sínfise da pube. Carece de pericondrio.
Algunhas pezas cartilaxinosas recoñécense cun nome propio: Aritenoide: cartilaxe da larinxe.
Cricoide: cartilaxe da larinxe.
Epiglote: lámina cartilaxinosa que pecha a glote.
Menisco: cartilaxe entre dúas superficies articulares.
Xifoide: cartilaxe no extremo inferior do esterno.
Na linguaxe popular, as cartilaxes denomínanse cadrelo, óso maimiño ou óso molar. Estas últimas formas, xunto coa de óso rilladeiro, designan tamén as pezas cartilaxinosas que poden acompaña-la carne, entendida como comida.
Tecido mieloide

O tecido mieloide é o tecido da medula ósea que orixina as células hematopoéticas, que forman as células do sangue. Tamén se pode denominar tecido mielóxeno, e é frecuente o uso como sinónimos, como por exemplo en leucemia mieloide/mielóxena crónica.
Na hematopoese as células mieloides ou mielóxenas son células sanguíneas que se orixinan a partir dunha célula proxenitora, como granulocitos, monocitos, eritrocitos ou plaquetas. Esta célula proxenitora é o proxenitor mieloide común ou CFU-GEMM. Nun sentido máis estrito, célula mieloide refírese á liñaxe dos mieloblastos (os mielocitos, monocitos, e tipos derivados). Así, aínda que todas as células sanguíneas, mesmo os linfocitos, nacen normalmente na medula ósea en adultos, as células mieloides no sentido máis estrito do termo poden distinguirse das células linfoides, é dicir, os linfocitos, que proceden de células proxenitoras linfoides comúns que dan lugar ás células B e T. A diferenciación (é dicir, a linfopoese) non é completa ata que estes migran a órganos linfáticos como o bazo e o timo para que se programen ante a presenza de antíxenos alleos. Así, entre os leucocitos, o termo mieloide está asociado ao sistema inmunitario innato, en contraste co termo linfoide, que está asociado co sistema inmunitario adaptativo. De xeito similar, mielóxeno adoita referirse a células brancas non-linfocíticas, e eritroide úsase para distinguir as células relacionadas cos eritrocitos, distinguíndoas das mieloides e linfoides.
A palabra mielopoese ten varios sentidos de maneira similar a mieloide. No sentido estrito mielopoese é a formación regulada especificamente de leucocitos mieloides (mielocitos), de maneira que nese sentido mielopoese distínguese de eritropoese e linfopoese (se ben todas as células sanguíneas se forman na medula ósea no adulto).
Os neoplasmas mieloides sempre afectan a liñaxes de células da medula ósea e están relacionados con células hematopoéticas. O tecido mieloide pode tamén estar presente no fígado e bazo dos fetos e ás veces incluso en adultos, o que orixina unha hematopoese extramedular.
Hai un sentido do termo mieloide que significa "pertencente á medula espiñal", pero úsase moito menos frecuentemente. Mieloide non debe confundirse con mielina, que é a substancia que forma a capa illante que recobre os axóns de moitas neuronas.
Tecido resistente

Tecido resistente é un documental dirixido por Marina Chiavegatto no ano 2018 que conta a influencia do traballo das mulleres na fábrica La Arzuana en toda a comarca de Betanzos. Premios
Premio Luísa Villalta de proxectos culturais pola igualdade outorgado pola Deputación da Coruña en 2018
Tecktonik

Tecktonik, ás veces abreviado TCK, é un movemento cultural centrado na música de baile. Historia
O movemento tecktonik nace en París en 2002, a partir dunhas batallas de baile organizadas pola promotora musical Tecktonik, que é unha marca rexistrada. A produtora, promovida por Cyril Blanc e Alexandre Barouzdin decidiu organizar concursos de baile baseados en enfrontamentos duais ou por grupos na discoteca Metropolis de París. A música tomada como base era hardstyle, unha variante da música de dance europea.
O éxito da convocatoria levou a que o termo tecktonik pasase de referirse unicamente a esas competicións concretas, a designar un movemento cultural que abrangue música, baile, moda, unha bebida e comportamento, e que ten o seu epicentro en Francia e a súa difusión internacional a través de vídeos en Internet. Porén, e ao mesmo tempo, tecktonik segue sendo un termo rexistrado, e non se pode empregar libremente sen solicitarllo (e pagar, se for o caso), á produtora. Música
Entre os músicos máis destacados do fenómeno tecktonik poden nomearse Dim Chris, RV. B, Deepack, Max B. Grant, Miss Hiroko, Kevin Tandarsen, DJ Antoine, DJ Fozzie Bear e Yelle. Baile
A coreografía é individual e de carácter vertical (o bailarín non se deita nin fai pinchacarneiros), e procura manter os pés no chan, aínda cando ás veces se inclúen elementos de patadas ao aire. O elemento característico é o xogo de brazos, con viraxes rápidas dos cóbados en todos os sentidos. Moda
O xeito de vestir do tecktonik toma elementos do dance tradicional (cores de neon e intensas, brillantes. .. ), pero tamén do movemento emo: tirantes a cadros, chaquetas e pantalóns axustados, as cores negra e branca. .. O símbolo recorrente é o da marca Tecktonik: unha aguia coas ás despregadas e unha estrela de cinco puntas.
Teclado Dvorak

O teclado Dvorak ou teclado simplificado Dvorak é unha distribución de teclado deseñada polos doutores August Dvorak e William Dealey contra as décadas de 1920 e 1930, como unha alternativa á popular distribución de teclado QWERTY. Tamén foi chamado teclado simplificado ou teclado simplificado estadounidense, pero coñécese comunmente como teclado Dvorak.