Escala (cartografía)

A escala é a relación de proporción entre as dimensións reais dun obxecto e as do debuxo que o representa, por exemplo, se unha escala indica unha proporción 1: 15000 significa que un centímetro do mapa representa 15000 na vida real. Este sinxelo concepto complícase pola curvatura da superficie da Terra, que obriga a escala a cambiar polo mapa. A causa desta variación, o concepto de escala vólvese significativo en dúas formas distintas.
A primeira é a razón entre o tamaño do "globo xerado" e o tamaño da Terra. O globo xerado é un modelo conceptual en que a Terra se reduce e a partir dela se proxecta o mapa. A razón entre o tamaño da Terra e o do globo xerado chámase escala nominal.
A segunda forma refírese á variación da escala polo mapa. É a razón entre a escala do punto cartografado e a escala nominal. Neste caso escala significa "factor de escala".
Se a rexión do mapa e suficientemente pequena para ignorar a curvatura de Terra, como nun plano dunha localidade, pódese empregar un único valor sen causar erros de medida. En mapas maiores, ou en mapamundis, a escala do mapa pode ser menos útil e mesmo inútil para medir distancias. A proxección do mapa vólvese fundamental para entender como varía a escala polo mapa. Cando a escala varía significativamente, pode terse en conta para o factor de escala. Ás veces emprégase a indicatriz de Tissot para ilustrar a variación do factor de escala por un mapa. Historia
Os fundamentos para as escalas nos mapas chegan á antiga China, en que hai evidencias de que a idea da escala cartográfica xa se entendía no século II a. C. Mesmo existen referencias que postulan a existencia dun sistemas de coordenadas primitivo para a identificación de lugares por parte dos astrónomos chineses.
O cartógrafo e xeógrafo chinés Pei Xiu do período dos Tres Reinos creou un conxunto de mapas de grandes áreas debuxados a escala. Estableceu unha serie de principios que destacaban a importancia de facer escalas consistencias, medidas direccionais e axustes nas medidas dos terreos que ían ser cartografados. Representación
As escalas escríbense en forma de razón onde o antecedente indica o valor do plano e o consecuente o valor da realidade. Por exemplo, a escala 1: 500 significa que 1 cm do plano equivale a 500 cm (5 m) no orixinal.
Se o que se desexa medir do debuxo é unha superficie, haberá que ter en conta a relación de áreas de figuras semellantes, por exemplo un cadrado de 1 cm de lado no debuxo ou plano.
Tipos de escalas
Existen tres tipos de escalas chamadas: Escala natural: o tamaño físico do obxecto representado no plano coincide coa realidade. Existen varios formatos normalizados de planos para procurar ocupar espazos de redución.
Escala de redución: emprégase cando o tamaño físico do plano é menor que a realidade. Esta escala utilízase para representar pezas (E. 1: 2 ou E. 1: 5), planos de vivendas (E: 1: 50), mapas físicos de territorios onde a redución é moito maior e poden ser escalas da orde de E. 1: 50000 ou E. 1: 100000.
Escala de ampliación: utilízase cando hai que facer o plano de pezas moi pequenas ou de detalles dun plano. Neste caso o valor do numerador é máis alto que o valor do denominador ou sexa que se deberá dividir polo numerador para coñecer o valor real da peza.
Normas
Segundo a norma UNE EN ISO 5455: 1996. "Debuxos técnicos. Escalas" recoméndase utilizar as seguintes escalas normalizadas: Escalas de ampliación: 100: 1, 50: 1, 20: 1, 10: 1, 5: 1, 2: 1
Escala natural: 1: 1
Escalas de redución: 1: 2, 1: 5, 1: 10, 1: 20, 1: 50, 1: 100, 1: 200, 1: 500, 1: 1000, 1: 2000, 1: 5000, 1: 10000
Se para aplicacións especiais se considerase necesaria unha escala de ampliación maior ou unha escala de redución menor que as que se dan na táboa, a gama de escalas recomendadas pode ampliarse pola súa banda superior e inferior, a condición de que a escala desexada se derive dunha escala recomendada mediante multiplicación por unha potencia de 10.
Escala gráfica, numérica e unidade por unidade
A escala numérica representa a relación entre o valor da representación (o número á esquerda do símbolo ": ") e o valor da realidade (o número á dereita do símbolo ": ") e un exemplo diso é 1: 100000, o que indica que unha unidade calquera no plano representa 100000 desas mesmas unidades na realidade; doutro xeito, dous puntos que no plano se atopan a 1 cm estarán na realidade a 100000 cm, se están no plano a 1 m na realidade estarán a 100000 metros, e así con calquera unidade que se tome.
A escala unidade por unidade é a igualdade expresa de dúas lonxitudes: a do mapa (á esquerda do signo "
") e a da realidade (á dereita do signo "
"). Por exemplo, 1 cm
4 km; 2 cm
500 m etc.
A escala gráfica é a representación debuxada da escala unidade por unidade, onde cada segmento mostra a relación entre a lonxitude da representación e o da realidade. Un exemplo é: