proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Dihidroxiacetona fosfato

A dihidroxiacetona fosfato, tamén escrita dihidroxiacetona-fosfato (DHAP) é un composto de tres carbonos coa fórmula C3H7O6P implicado en varias reaccións metabólicas importantes da glicólise, gliconeoxénese ciclo de Calvin da fotosíntese e síntese de lípidos. Glicólise e gliconeoxénese
A dihidroxiacetona fosfato é un dos produtos intermediarios da glicólise, xa que se orixina durante a rotura da molécula de frutosa 1, 6-difosfato para dar unha molécula de gliceraldehido 3-fosfato e outra de dihidroxiacetona fosfato, reacción reversible catalizada polo encima frutosa-bisfosfato aldolase. A dihidroxiacetona fosfato así formada isomerízase rapidamente a gliceraldehido 3-fosfato pola acción da triosa fosfato isomerase, nunha reacción reversible. Isto ten como resultado que se forman dúas moléculas de gliceraldehido 3-fosfato, que continúan as reaccións da ruta glicolítica. Na gliconeoxénese as dúas reaccións mencionadas da glicólise teñen lugar en sentido inverso, xa que son reversibles. Ciclo de Calvin
A dihidroxiacetona fosfato intervén no ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese. Orixínase pola redución con gasto de NADPH do 1, 3-difosfoglicerato, que forma gliceraldehido 3-fosfato. Parte das moléculas de gliceraldehido 3-fosfato isomerízanse a dihidroxiacetona fosfato, que continúa as reaccións do ciclo.
No ciclo de Calvin a dihidroxiacetona fosfato utilízase na síntese de sedoheptulosa 1, 7-difosfato ao reaccionar coa eritrosa 4-fosfato, e na síntese de frutosa 1, 6-difosfato ao reaccionar co gliceraldehido 3-fosfato. A sedoheptulosa 1, 7-difosfato e a frutosa 1, 6-difosfato utilizanse despois para rexenerar a ribulosa 1, 5-difosfato, que é a molécula que inicia o ciclo de Calvin coa fixación do carbono. Síntese de lípidos
A dihidroxiacetona fosfato formada na glicólise pode reducirse a L-glicerol 3-fosfato, que funciona como o glicerol activado que se utiliza para proporcionar o glicerol que forma parte de moitos lípidos durante a síntese dos mesmos.
O encima que actúa é a glicerol 3-fosfato deshidroxenase, que require NAD+/NADH como cofactor.
De modo inverso, a deshidroxenación do L-glicerol-3-fosfato, procedente do glicerol dos triglicéridos, pode orixinar dihidroxiacetona fosfato, que entra na glicólise.
O glicerol dos lípidos da dieta é unha importante fonte de para a síntese de lípidos.
O glicerol pode orixinar glicerol 3-fosfato con gasto de ATP nunha reacción catalizada pola gliceroquinase. Lanzadeira do glicerol-fosfato
A dihidroxiacetona tamén intervén transformándose en glicerol fosfato na lanzadeira do glicerol-fosfato, que permite levar coencimas reducidos desde o citosol ao interior da mitocondria.
Diiriye Guure

Diiriye Guure, nado o 1860 e finado o 11 de decembro de 1918, foi rei de Darawiish a partir da coroación en 1895, até a súa morte. Foille concedido o título de rei de Dhulbahante polo Parlamento Haroun en 1896, tendo obtido anteriormente o título de garad (Lord) de Nugaal.
Dilara Kazimova

Dilara Kazimova é unha cantora acerbaixana que representou a Azerbaidján no Festival de Eurovisión 2014, en Copenhaguen, Dinamarca, coa súa canción "Start A Fire" (Comeza o lume).
Dilatación do tempo

A dilatación do tempo é un fenómeno predito pola teoría da relatividade polo cal un observador observa que o reloxo doutro (un reloxo fisicamente idéntico ao de seu) está a marcar o tempo a un ritmo menor que o que mide o seu reloxo. Isto adoita ser interpretado normalmente como que o tempo se retardou para o outro reloxo, pero iso é certo soamente no contexto do sistema de referencia do observador. Localmente, o tempo sempre está a pasar ao mesmo ritmo. O fenómeno da dilatación do tempo aplícase para calquera proceso que manifeste cambios a través do tempo.
Dilatación térmica

A dilatación térmica é o incremento de lonxitude ou volume que modifica o tamaño dun corpo debido ao aumento de temperatura. Sólidos
Cando nun sólido predomina unha dimensión (lonxitude) a dilatación prodúcese fundamentalmente nesa dimensión, denominada dilatación lineal.
Expresión: L L0·(1+λ·(Tf-Ti))
Sendo: L→ Lonxitude final
L0→ Lonxitude inicial
λ→ Coeficiente de dilatación térmica lineal do sólido
Tf→ Temperatura final
Ti→ Temperatura inicial Líquidos
A dilatación é superior a dos sólidos. A densidade do líquido diminúe coa temperatura.
Expresión: V V0·(1+m·(Tf-Ti))
Sendo: V→ Volume final do líquido
V0 → Volume inicial do líquido
m→ Coeficiente de dilatación térmica do líquido
Tf→ Temperatura final
Ti→ Temperatura inicial Gases
A dilatación dos gases é superior a dos líquidos e sólidos. A densidade diminúe coa temperatura.
Dilema do ourizo

O dilema do ourizo é unha parábola escrita en 1851 por Arthur Schopenhauer na obra Parerga und Paralipomena. Contido
Nun día moi frío, un grupo de ourizos que se atopan preto senten simultaneamente unha gran necesidade de calor. Para satisfacer a súa necesidade, buscan a proximidade corporal dos outros, pero canto máis se achegan, máis dor causan as pugas do corpo do ourizo veciño. Con todo, debido a que o afastarse vai acompañado da sensación de frío, vense obrigados a ir cambiando a distancia ata que atopan a separación óptima (a máis soportable).
A idea que esta parábola quere transmitir é que canto máis próxima sexa a relación entre dous seres, máis probable será que se poidan facer dano o un ao outro, á vez que, canto máis afastada sexa a súa relación, tanto máis probable é que sintan a angustia e a dor da soidade. Recepción
Sigmund Freud cita a parábola de Schopenhauer nunha nota ao pé de páxina do seu ensaio Massenpsychologie und Ich-Analyse: Luis Cernuda refírese a ela nas palabras iniciais de Donde habite el olvido:
Dima

Dima é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 1. 356 habitantes (2011).
Dimensión

A dimensión ten un significado matemático moi amplo, e polo tanto consta dunha pluralidade de definicións, dependendo do sentido adecuado en cada caso. Dimensión dun espazo vectorial
Un espazo vectorial sobre un corpo K dise que ten dimensión n se existe unha base de cardinal n. Nun espazo vectorial, todas as bases teñen o mesmo cardinal, o que fai da dimensión o primeiro invariante da álxebra lineal. O espazo vectorial trivial {0} ten como dimensión 0 porque o conxunto baleiro é a súa base: unha combinación de cero vector dá o vector nulo.
Intuitivamente falando, a dimensión dun espazo vectorial dinos cantos elementos necesitamos para poder expresar calquera elemento do espazo en termos das combinacións lineais dos primeiros, i. e. , cantos elementos do espazo necesitamos para poder expresar todos os elementos do espazo como sumas de múltiplos destes elementos. Dimensión topolóxica
A dimensión topolóxica é a que nos resulta máis intuitiva e pragmática para comprender. Esta establece a dimensión dun punto
0, a dunha curva
1, a dunha superficie 2 etc. ..
Máis formalmente escrito, un obxecto ten dimensión topolóxica m cando calquera recubrimento dese obxecto, ten como mínimo unha dimensión topolóxica
m 1 (establecendo de xeito previo que o punto ten dimensión topolóxica
0).
Aínda máis formalmente: a definición para conxuntos con dimensión topolóxica 0 queda como segue: dise que un conxunto F ten dimensión topolóxica 0, DT(F) 0 se e só se para todo x pertencente a F e calquera conxunto aberto O (para a topoloxía relativa de F) que conteña a x, existe un aberto V tal que x pertence a V que está incluído en O e a fronteira de V coa intersección a F é baleira. Dimensión de Hausdorff-Besicovitch
Esta dimensión é comunmente confundible coa entropía de Kolmógorov ou a dimensión de Minkowski Bouligand. A dimensión de Hausdorff-Besicovitch obtense como un punto de punto de inflexión do valor da potencia elixida na lonxitude de Hausdorff cando esta pasa de ser infinita a ser nula. A lonxitude de Hausdorff é a suma do diámetro topolóxico elevado a unha potencia "s" dun recubrimento enteiro do obxecto a partir de contornas ou cubrimentos de diámetro delta ou menor a este do propio obxecto. A entropía de Kolmogorov
É unha dimensión obtida para facilidade de cálculos como o cociente logarítmico entre o número de homotecias internas atopadas nun obxecto por transformación, e a inversa da razón desa homotecia. É tamén chamada Box Counting Dimension e ten unha definición máis intuitiva pero máis larga respecto diso.
É deste xeito que os obxectos euclidianos diferenciables vense cunha correspondencia no seu valor dimensional topolóxica, de Box Counting e de H. B.
Isto non resulta cos fractais, que son definidos por Benoît Mandelbrot como: obxectos tales que a súa dimensión de Hausdorff - Besicovitch excede estritamente a súa dimensión topolóxica.
Finalmente sabemos que existen casos de fractais que non se apegan a esta definición; unha desas é a curva do Diaño, a cal é un fractal derivado do conxunto de Cantor.
Dimetilhidracina asimétrica

A dimetilhidracina asimétrica, tamén coñecida como UDMH e 1, 1-dimetilhidracina, é un composto químico líquido incoloro a temperatura e presión ambiente, irritante, corrosivo, inflamable e con olor a amoníaco. Ten como fórmula H2NN(CH3)2 e úsase como propelente para foguetes espaciais. As mostras de UDMH vólvense amarelas ao ser expostas ao aire, absorbendo osíxeno e dióxido de carbono. É misturable con auga, etanol e queroseno. En concentracións de entre o 2, 5% e o 95% os seus vapores son inflamables. Non é sensible aos impactos.
Dimetrodon

Dimetrodon (do grego antigo "dentes de dobre medida") é un xénero de depredadores sinápsidos fósiles, que viviron durante o período permiano da era paleozoica, hai 295 a 272 millóns de anos É o único membro da familia Sphenacodontidae. A máis salientable característica do Dimetrodon é a súa vela espiñal neural no seu lombo, formada por longas espiñas que se estenden dende as vértebras. Camiñaban a catro patas e tiñan un cranio alto e curvo con grandes dentes de diferentes tamaños situados ó longo das mandíbulas. A maioría dos fósiles foron descubertos no suroeste dos Estados Unidos, moitos deles nun depósito xeolóxico coñecido como Red Beds de Texas e Oklahoma. Tamén foron descubertos algúns fósiles en Alemaña. Nomeáronse unha ducia de especies dende que o xénero foi descrito por vez primeira en 1878.
Diminutivo

Un diminutivo é unha variación dunha palabra mediante mecanismos morfolóxicos para atribuirlle semanticamente menores proporcións ("libriño") ou certo valor afectivo (Miña "casiña", meu lar).
No galego, os diminutivos adóitanse formar engadindo ao final da palabra o sufixo -iño (para o masculino) ou -iña (para o feminino), en concreto tras vogal. Existe un alomorfo -ciño, - ciña que se usa en verbas rematadas en ditongo ("paiciño") e consoante ("canciño"). Está por demostrar que exista unha certa distribución xeográfica no uso de -ciño tras vogal.
Outro morfema con certo rendemento histórico é -elo, presente tanto en antropónimos (apelidos) coma en topónimos (Covelo)
Hai veces en que a forma aparenta un diminutivo doutras linguas pero a palabra ten esa forma en galego: son os casos de sarillo ou do cultismo fibrilla/fibrila.
O seu morfema oposto correspondería ó aumentativo.
Dimitrie Cantemir

Dimitrie Cantemir, nado en Silişteni o 26 de outubro de 1673 e finado o 21 de agosto de 1723, foi príncipe de Moldova en dúas ocasións (marzo e abril de 1693 e 1710-1711). Foi tamén un prolífico home de letras: filósofo, historiador, compositor, musicólogo, lingüista, etnógrafo e xeógrafo.
Dimocarpus longan

Dimocarpus longan, chamado vulgarmente longán (chinés tradicional: 龍眼, chinés simplificado: 龙眼, cantonés long-ngan; literalmente "ollo de dragón"; thai ลำไย) é unha árbore tropical perenne, nativa do sur da China. Atópase tamén en Indonesia e o sueste de Asia. Tamén é chamada guiyuan (桂圆) en chinés, lengkeng en Indonesia, mata kucing en Malaisia, e quả nhãn no Vietnam. O termo "ollo de dragón" vén pola semellanza da súa froita ao globo ocular (cando se pela o froito ten un miolo transparente, e a semente semella a meniña e mailo iris). Descrición
É unha árbore de tamaño mediano de folla perenne que pode medrar até os 6 a 7 metros de altura. Non deixa de ser sensíbel ás xeadas. Prefiren un solo areento. Aínda que a especie prefire as temperaturas que normalmente non estean por baixo de 4, 5 °C (40 °F), pode soportar breve tempo temperatura baixas de ao redor de -2 °C (28 °F). Usos
A froita (que realmente é un falso froito, composto por unha cobertura carnosa chamada arilo) é comestíbel, e a miúdo usada en sopas, almorzos e outras aplicacións no leste de Asia.
O longán e o lichi madurecen na mesma época do ano. Úsase na cociña e como menciña chinesa. Propiedades
No Medicina tradicional chinesa é usada para o corazón e bazo. Insomnio, palpitacións, perda de memoria e mareos. Non se debe usar se hai exceso de flegma ou humidade. Taxonomía
Dimocarpus longan foi descrita por João de Loureiro e publicado en Flora Cochinchinensis 1: 233–234, no ano 1790. Sinonimia
Dimorfismo sexual

O dimorfismo sexual é definido como a diferenza de formas, coloración e tamaños entre machos e femias dunha mesma especie. Preséntase na maioría das especies, nun maior ou menor grao.
Nalgunhas especies as femias son as máis grandes (como tal, nalgunhas aves rapaces e arañas) pero na maior parte das veces o dimorfismo sexual, sobre todo no caso dos mamíferos, é o macho o que presenta maior tamaño, algunhas veces dun xeito moi notable.
Tamén se dá o caso de que individuos do mesmo sexo presentan distinto aspecto morfolóxico, por exemplo ó longo das fases de crecemento, o que recibe o nome de polimorfismo sexual.
No caso da clase aves, é moi común falar de dimorfismo sexual referíndose á plumaxe: os machos en xeral presentan unha plumaxe máis rechamante que a das femias. Por iso exprésase sen ou con dimorfismo sexual, segundo machos e femias compartan ou non o colorido das súas plumaxes. Pero adoita darse o caso de que a plumaxe presente dimorfismo estacional, é dicir, unha plumaxe diferente para macho e femia, durante a estación reprodutiva, ou durante a estación invernal ou non reprodutiva. Este dimorfismo estacional é frecuente en aves migratorias.
Dina Manfredini

Dina Manfredini (nada Guerri), nada o 4 de abril de 1897 en Pievepelago (Emilia-Romaña) e finada o 17 de decembro de 2012 en Johnston (Iowa, Estados Unidos), foi unha supercentenaria italoamericana. Trátabase da persoa viva máis anciá do mundo, tras o finamento de Besse Cooper o 4 de decembro de 2012. Foi a italiana máis lonxeva até a data.
Actualmente a persoa viva máis anciá do mundo é o xaponés Jiroemon Kimura
Dinar

O dinar é a unidade monetaria de diversos estados do mundo, a maioría dos cales de lingua árabe ou que antigamente formaran parte do Imperio Otomán, xa que historicamente foi usado en terras musulmás, desde tempos do Califato abasí de Bagdad.
A palabra "dinar" (دينار en árabe e en persa) ten a mesma orixe que o vocábulo diñeiro, xa que ambas as dúas derivan do denario (denarius) romano. Orixe
O dinar ten a súa orixe na antiga moeda sasánida e araboislámica de ouro que se empezou a cuñar a finais do século VII, e que tiña un peso que, segundo as épocas, oscilaba entre os 3, 85 g e os 4, 25. Nos seus inicios era unha imitación dos modelos bizantinos, pero pronto adquiriu carácter propio e definido, até o punto que foi imitado fóra dos territorios califais. Estados que usan o dinar como moeda
Alxeria: o dinar alxeriano
Bahrain: o dinar bahrainí
Irán: o rial iraniano divídese en 100 dinares
Iraq: o dinar iraquí
Kuwait: o dinar kuwaití
Libia: o dinar libio
Macedonia do Norte: o denar macedonio
Serbia: o dinar serbio
Sudán: o dinar sudanés (antes utilizaba a libra sudanesa)
Tunisia: o dinar tunisiano
Xordania: o dinar xordano Estados e territorios que usaron noutros tempos o dinar como moeda
Abu Dabi: o dinar de Abu Dhabi
Federación de Arabia do Sur: o dinar de Arabia do Sur
Croacia: o dinar croata
Iemen do Sur: o dinar iemení
Iugoslavia: o dinar iugoslavo
República da Krajina Serbia: o dinar reformado da Krajina
República Serbia: o dinar da República Serbia
Sudán: o dinar sudanés
Dinar alxeriano

O dinar alxeriano (en árabe: دينار جزائري dinar jaza'iri, ou sinxelamente دينار dinar; en francés: dinar algérien) é a moeda oficial de Alxeria dende o 1 de abril de 1964, cando substituíu o franco alxeriano. O seu código ISO 4217 é DZD e a súa abreviatura DA. O seu nome deriva do denario romano. A moeda dividíase en 100 santeem.
Dinastía

Unha dinastía é unha serie de gobernantes dun o de varios estados relacionados entre si, ou provenientes todos dunha mesma liñaxe. Por extensión o termo aplícase a toda unha familia que acumula grandes cantidades de poder económico, político ou social durante diversas xeracións. A dinastía é a forma de sucesión da monarquía, na que o herdeiro da liñaxe sucede o monarca que morreu (ou se se produciu unha abdicación). Normalmente o herdeiro é o fillo pero pode designarse especificamente outro grao de parentesco. Etimoloxía
A palabra deriva do latín dynastia, que deriva á súa vez do grego δυναστεία, lingua na que se refería ao poder, ao dominio ou ao goberno en si.
Dinastía Anxo

A dinastía dos Anxo gobernou Constantinopla e o Imperio bizantino de 1185 a 1204. Os Anxo descenden de Constantino Anxo de Filadelfia e da súa esposa Teodora Comnena, filla de Aleixo I Comneno e de Irène Dukas. Os historiadores consideran hoxe que foi a peor de todas as familias que gobernaron o Imperio, ata tal punto foi desastroso o reinado de cada un dos seus emperadores. Esta familia deu ao Imperio tres soberanos: Isaac II Anxo (1185-1195; 1203-1204)
Aleixo III Anxo (1195-1203)
Aleixo IV Anxo (1203-1204)
Aleixo V Ducas (1204-1204)
Dinastía Hohenzollern

A dinastía Hohenzollern é unha familia de gobernantes alemáns que tivo a súa orixe nunha familia de condes de Suabia, nos séculos XI ou XII.
O seu nome deriva de Zollern, un castelo do século XIII que a familia posuía cerca de Stuttgart. Historia
A dinastía foi fundada en 1191 por Frederico I, conde de Zollern.
Membros desta dinastía formaron parte dos electores do Sacro Imperio Romano Xermánico a partir do século XV. Desde 1700 construíron unha serie de palacios en Berlín e os seus arredores, tras alcanzar a súa consolidación, encarnada no poderío de Prusia.
Con Frederico II o Grande empezou Prusia a aumentar o seu poderío dentro dos Estados alemáns, que se viu consolidado pola figura de Guillerme I de Alemaña, que foi o artífice da creación do Segundo Reich tras a vitoria na Guerra franco-prusiana.
Co fin da primeira guerra mundial terminou tamén o poder da dinastía ao abdicar o káiser Guillerme II.
Os últimos gobernantes da dinastía foron: Guillerme II de Alemaña, destituído en 1918, no curso da Revolución de novembro, despois da primeira guerra mundial, e
Miguel I de Romanía, destituído en 1947, despois da segunda guerra mundial, cando Romanía se declara un estado socialista (a República Socialista de Romanía).
Actualmente Xurxo Frederico, Príncipe Real de Prusia, Príncipe Imperial de Alemaña, é o Xefe da Casa Real e Imperial de Prusia e de Alemaña desde 1994, aínda que non ocupa trono ningún. Títulos ostentados por membros da dinastía
Emperador de Alemaña
Rei de Prusia
Rei de Romanía
Príncipe de Hohenzollern-Hechingen
Príncipe de Hohenzollern-Sigmaringen
Príncipe de Neuchâtel
Duque de Prusia
Conde de Zollern
Conde de Hohenzollern
Conde de Hohenzollern-Haigerloch
Conde de Hohenzollern-Hechingen
Margrave Elector de Brandeburgo
Burgrave de Núremberg
Margrave de Ansbach Ramas menores
Hohenzollern-Hechingen (extinta)
Hohenzollern-Sigmaringen
Hohenzollern-Haigerloch (extinta)
Casa Real de Romanía
Dinastía de Kushara

A dinastía de Kushara (Kuššara) ou Kusar (Kuššar), foi a dinastía hitita de reis de Kushara fundada por Pithanas e continuada por Anittas, que estableceu o poder hitita sobre a dinastía local hatita que gobernaba en Kanish e Nesa (Neša) e anexionou esta última cidade, que en hitita se chamaba Hattusa e é a moderna Bogazköy (agora Bogazkale). A cidade foi destruída, pero o seu territorio pasou a Kushara, que tamén someteu a vasalaxe aos reis de Zalpa (Zalpuwa) e Purushanda (Burushkhanda).
Se esta dinastía continuou ata Labarnas I, o primeiro rei notábel do Imperio Hitita Antigo, ou se Tudhaliyas foi o seu continuador, non se sabe. No espazo descoñecido entre Anittas e Tudhaliyas unha nova dinastía podía haber tomado o poder hexemónico dos hititas. O palacio de Anittas en Kanish foi destruído e enriba construíuse un edificio hitita, o que non favorecería a idea dunha continuidade dinástica, ata tal punto que Anittas prohibiu aos seus sucesores restaurar Hattusa, que despois foi a súa capital. Pero, por outra parte, Hattusilis I chamábase "o home de Kushara" e 350 anos máis tarde Hattusilis III referíase a Hattusilis I como "o fillo e rei de Kushara".
Dinis Dias

Dinis Dias foi un navegante portugués do século XV. A súa data de nacemento e a da súa morte non son coñecidas con certeza. Traxectoria
En 1442 Dias, que "non quería verse envellecer nun estado de benestar e repouso", deixou Portugal na compaña de Gonçalo de Sintra e navegou cara ás costas de África occidental, chegando ata Cabo Branco. En 1444 conseguiu unha nova marca ao chegar a un punto da costa afastado uns 800 km ao sur do Cabo Branco. Este punto, o máis occidental do continente africano, foi bautizado por el como península de Cabo Verde, nunha referencia á frondosa vexetación que atopou na área de Guinea.
O éxito desta expedición debeuse probablemente ao feito de que Dias se concentrou na exploración, máis que na toma de escravos, algo que centraba a atención da maioría dos exploradores portugueses da época. Mentres que algunhas expedicións volvían a Portugal con ducias de escravos, Dias tomou só catro.
Máis tarde aquel ano, Dias navegou co explorador Lançarote nunha longa expedición á illa de Arguin, fronte á costa oeste de Mauritania, con propósitos escravistas.
Dinky

O termo DINKY ou dinki é un acrónimo acuñado no Reino Unido nos anos 80 polo sociólogo Millward Brown que corresponde ás palabras inglesas "double income, no kids yet" (en galego "dobre salario, sen fillos aínda"). Utilízase para referirse ao grupo social constituído por parellas de entre 25 e 35 anos, con ingresos elevados e que delongan a súa paternidade de forma indefinida para poderen adicarse ás súas carreiras laborais. Duración e causas
A etapa dinki pode considerarse nalgúns casos coma un período de transición antes de optar por ter un fillo, ou ben pode converterse nunha forma permanente de vida en parella. A aparición desde fenómeno está asociada con distintas causas, coma poden ser certas motivacións ideolóxicas (o ambientalismo, a preocupación pola superpoboación mundial) ou o cambio de roles que tivo lugar na sociedade nas últimas décadas. Perfil das parellas
Segundo estudos sociolóxicos, as parellas dinkies caracterízanse por seren profesionais moi ambiciosos e por manteren uns hábitos de vida un tanto selectos. Por mor da súa condición, adican moito máis tempo a viaxar e invisten máis cartos en afeccións culturais que o resto da poboación. Por outra banda, dado que nun elevado número de casos non se trata dunha unión oficial, a opción do alugueiro é a preferida por este tipo de parellas á hora de compartir vivenda.
Esta filosofía de vida, que se dá tanto en parellas homosexuais coma heterosexuais, é en ocasións duramente criticada pola Igrexa católica, por considerala unha visión egoísta, que propicia o consumismo e fai prevalecer o éxito profesional por diante dos valores familiares.
Dinocephalia

Os Dinocephalia ou Dinocefalios son un grupo de animaís que están entre os primeiros individuos da orde therapsida e que xurdiron no Permiano medio, aínda que logo se extinguiron sen deixar descendentes. Clasificación
Taxonomía
Fixéronse recentes descubrimentos entre as relacióncións dos membros deste grupo, polo que a seguinte clasificación so é provisional: CLASE SYNAPSIDA
Orde THERAPSIDA
Suborde DINOCEPHALIA? Rhopalodon? Familia Phreatosuchidae
Phreatosuchus
Phreatosaurus
Familia Estemmenosuchidae
Estemmenosuchus
Estemmenosuchus uralensis
Estemmenosuchus mirabilis
Stenocybus
Anteosauria
Familia Brithopodidae / Anteosauridae
Brithopus
Familia Syodontidae
Syodon
Australosyodon
Deuterosaurus
Titanophoneus
Subfamilia Anteosaurinae (ou Tribo Anteosaurini)
Anteosaurus
Doliosauriscus
Tapinocephalia
Styracocephalus
Familia Titanosuchidae
Titanosuchus
Jonkeria
Familia Tapinocephalidae
Tapinocanius
Ulemosaurus
Moschops
Struthiocephalus
Tapinocephalus
Dinosauros emplumados

Os dinosauros emplumados considéranse fósiles de transición entre dinosauros clásicos e aves. Era xa coñecido que as aves antigas como o Archaeopteryx tiñan moitas características de réptil, como dentes, e poutas nas súas dedas, e moitos anos antes teorizárase que os paxaros descendían de dinosauros terópodos. A finais dos anos 1990, os descubrimentos de dinosauros emplumados na China achegaron a proba concluínte da conexión, aínda que os detalles xenealóxicos estean a ser dilucidados.
Demostrouse de moitos xeitos a relación de descendencia entre aves e dinosauros, xa que a súa similitude morfolóxica en canto ao cranio, a cadeira, as patas e as extremidades superiores é moi notable. As aves son claramente monofiléticas e os seus primeiros representantes atópanse no Xurásico (Protoavis, un fósil controvertido do finais do Triásico, é considerado non aviano pola maioría dos paleontólogos). Xéneros de dinosauros emplumados
Dende 1996 até hoxe describíronse 21 xéneros de dinosauros non avianos con plumas ou protoplumas preservadas nos seus fósiles:
Dinámica de fluídos

A dinámica de fluídos é unha subdisciplina da mecánica dos fluídos (enténdase por fluídos tanto líquidos coma gases). A dinámica de fluídos ramifícase noutras disciplinas como o son: a aerodinámica e a hidrodinámica. A mecánica de fluídos ten un gran rango de aplicacións, incluíndo o cálculo das forzas e os momentos que ocasionan o movemento dos fluídos en problemas desde os máis cotiáns até os máis complexos. A palabra fluído inclúe á auga, ao aire, ás suspensións (que é a forma como se presentan algúns medicamentos), e tamén ao petróleo e os seus derivados. Así mesmo, a palabra dinámica inclúe o movemento xunto ás forzas causantes do mesmo.
O estudo da dinámica dos fluídos ofrece unha estrutura sistemática para o seu estudo baseándose en leis empíricas e semi-empíricas. Estas leis envolven propiedades dos fluídos como o son: a temperatura, presión, densidade e velocidade e tamén funcións de espazo e tempo. Obxectivos
Os obxectivos do estudo da dinámica de fluídos dependen do problema en concreto que se necesite resolver. Por exemplo, cando se analiza o fluxo que ocorre ao recubrir o papel, un dos obxectivos pode ser o de determinar as condicións nas cales o espesor da película de recubrimento que se formou é uniforme. Tamén na recuperación de petróleo, un problema pode ser a predición de barrís de petróleo que poden ser extraídos dun xacemento. O estudo dos fluídos é moi extenso e é por eles que ramas como a dinámica de fluídos ten razón de ser. Ecuacións da dinámica de fluídos
Os principais axiomas da dinámica de fluídos son: as leis de conservación, especificamente, lei da conservación da masa, lei da conservación do momento lineal (tamén coñecida como segunda lei de Newton) e a lei da conservación da enerxía (tamén coñecida como primeira lei da termodinámica), todas elas baseadas na mecánica clásica e transformadas á mecánica cuántica. Ademais exprésanse segundo os teoremas de transporte de Reynolds.
Na dinámica de fluídos suponse que os fluídos obedecen á hipótese de continuidade a pesar de que os fluídos están compostos por moléculas que chocan entre si e con obxectos sólidos. Por conseguinte, as propiedades como a densidade, presión, temperatura e velocidade son vistas como propiedades que conteñen puntos infinitesimalmente pequenos que varían dun punto a outro. Desta forma o feito de que os fluídos estean conformados por moléculas discretas, ignórase. Terminoloxía da dinámica de fluídos
O concepto de presión é esencial no estudo da dinámica de fluídos, tanto na estática como na dinámica. A presión pode ser coñecida en calquera punto do fluído, independentemente se o fluído se atopa en movemento ou non. Para medir a presión poden utilizarse: columnas de mercurio, o tubo de Bourdon, placas de orificio, así como moitos outros métodos.
Dinámica de virus

A dinámica de virus é o campo da Biomatemática dedicado á descrición do comportamento dos virus. Os modelos matemáticos empregados reflicten os cambios da poboación de células afectada ao longo do tempo, así como a competición entre distintas cepas víricas e o efecto da resposta inmunitaria.
Orixinalmente, a dinámica vírica baseábase nos modelos preexistentes para epidemias e na actualidade manteñen unha semellanza considerable no que ás ferramentas matemáticas empregadas se refire, como por exemplo o uso do número básico de reprodución. Porén, existen diferenzas noutros aspectos, entre as que destaca a disparidade da escala considerada: dentro dun individuo fronte a entre individuos, respectivamente.
Un campo de aplicación frecuente desta disciplina é o estudo do VIH, así como as hepatites B, e C
Diofanto de Siracusa

Diofanto de Siracusa (en latín Diophantus, en grego antigo Διόφαντος), nado en Siracusa, foi un filósofo da escola pitagórica que se cre que escribiu unha obra sobre a orixe do mundo, mencionada por Teodoreto.
Diogo Dias

Diogo Dias, nado probabelmente antes de 1450 e finado despois de 1500, foi un navegante e explorador portugués, irmán de Bartolomeu Dias.
É coñecido por ser o primeiro europeo en avistar Madagascar. Traxectoria
Sábese moi pouco de Dias, xa que as fontes históricas non son moi explícitas co personaxe. Así, non queda claro se o Diogo Dias mencionado como o tradutor dunha carta de 1465 enviada pola chancelería alemá a un tal Alfons V é o mesmo que o explorador. Ademais, nos diferentes escritos en que se menciona, refírense a el tanto por Diego, Pedro ou Pero, e o seu apelido sen ortografía, Díaz.
O que si se sabe é que Diogo Dias partiu en agosto de 1487 como capitán dun buque de subministracións, co seu irmán Bartolomeu Dias cara ao cabo da Boa Esperanza. O piloto desta nave era João de Santiago, que anteriormente acompañara a Diogo Cão na súa viaxe até o río Congo.
Diogo Dias participou no descubrimento da ruta marítima á India, asistindo como cronista e escritor no barco de Vasco da Gama, o São Gabriel. Sendo responsábel dos recentes postos comerciais portugueses en Calicut, foi feito prisioneiro polas autoridades locais, pero logrou escapar. Despois participou na segunda expedición de Pedro Álvares Cabral á India e formou parte da expedición que desembarcou en abril de 1500 no actual Brasil. É mencionado por Pero Vaz de Caminha na Carta de Descubrimento do Brasil como un "home gracioso e encantador", que fora "alguacil de Sacavém", e déscribeo "bailando na praia de Porto Seguro do mesmo xeito cós indios, ao son dunha harmónica".
Seguindo cara á India, en maio de 1500, debido a unha forte tormenta, o seu barco quedou separado da frota de Cabral no cabo da Boa Esperanza. Co seu barco explorou as augas do océano Índico até a entrada do mar Vermello, sendo o primeiro portugués en navegar polas súas augas. Incapaz de proseguir rumbo á India, retornou a Portugal.
Máis tarde, poida que fose o primeiro europeo en avistar, ao redor de xullo de 1500, as illas da Reunión e Mauricio, ambas ao leste de Madagascar. (Até a súa partida destas illas en 1575, os portugueses utilizáronas como lugares de reabastecemento de auga e subministracións para os seus barcos en ruta cara a Goa, na India, e Malaca, na actual Malaisia. )
Tamén foi o primeiro europeo en avistar a illa de Madagascar, o 10 de agosto de 1500, á que chamou ilha de São Lourenço. Posteriormente regresou a Portugal bordeando Mozambique, seguindo a costa oriental de África. Preto das illas de Cabo Verde deu, por azar, cos catro barcos da expedición á India de Cabral, que estaban coma el, de regreso. Cando chegou a Portugal apenas contaba con sete hombes.
A data e o lugar exactos da súa morte seguen sen coñecerse.
Dioico

Un organismo dioico, diclino ou gonocórico, é aquel en que as gónadas e, con elas, os gametos masculinos e femininos, son portados por individuos distintos da mesma especie.
Este fenómeno coñécese como dioecia, ou diclinia. Etimoloxía
O termo dioico deriva de dioecia. A palabra dioecia está formada polos elementos di- e -oecia, tirados do grego antigo δι- di-, de δίς dís, "dúas veces", e da palabra οἰκία oikía, "casa". Literalmente: "de dúas casas".
En canto a diclino, é un termo formado polos elementos di- e -clino, este último derivado do grego antigo κλίνη klínē, "tálamo", "leito conxugal". Literalmente: "de dous leitos". Diclinia deriva de diclino. Nos vexetais
Nas plantas, esta característica aparece en especies primitivas como o gingko (Ginkgo biloba) e a cica (Cycas revoluta), mais tamén nalgunhas máis evolucionadas como o pistacho ou alfóncigo (Pistacia vera). Nos animais
En animais, dáse o fenómeno inverso, xa que os grupos de maior complexidade como os artrópodos entre os protóstomos e vertebrados entre os deuteróstomos son practicamente na súa totalidade dioicos.
Dione

Dione (Διώνη) é unha lúa de Saturno descuberta por Cassini no ano 1684. Debe o seu nome á titánide Dione, da mitoloxía grega. Tamén é coñecido como Saturn IV. Cassini chamou ás catro lúas descubertas por el (Tetis, Dione, Rea e Xapeto) Sidera Lodoicea ("as estrelas de Luís") na honra do rei Lois XIV.
Dionisio Tracio

Dionisio da Tracia (Διονύσιος ὁ Θρᾷξ), nado en Alexandría no 170 a. C. e finado no 90 a. C. , foi un gramático grego, coñecido por ser o autor da Téchné grammatiké, libro de quince páxinas e vinte e cinco sesións no que presenta unha explicación da estrutura do grego e cuxa única deficiencia, segundo Martins, é a omisión da parte da sintaxe. O seu sistema de clases de palabras e modelos de análise morfolóxica, porén, constituíran a base das formulacións sintácticas posteriores.
Dionisio trazou a seguinte orde para a gramática: tomando por base a palabra, deberíase proceder inicialmente á identificación formal desa entidade lingüística; despois, identificar as clases de palabras e por fin, as categorías que as evidencian.
Segundo Neves, a época helenística facilitou a produción de Dionisio, visto que durante o helenismo a práctica da linguaxe xa non enfocaba tanto ao ensino retórico empírico da época clásica, e si á exposición dos padróns da linguaxe que deben ser seguidos, o que leva ao estabelecemento dos cadros da gramática.
Dionisio de Bizancio

Dioniso (en grego antigo ∆ιονύσιος Βυζάντιος, en latín Dionysius Byzantinus) foi un xeógrafo da antiga Grecia nado en Bizancio que viviu antes do reinado do emperador Septimio Severo, no século II. É o autor dunha viaxe (ἀνάπλους) polo Mar Negro (De Bospori navigatione), dende Bizancio ata Calcedonia, que se conservou. Traxectoria
O chamado Periplo do Bósforo é un breve texto en grego que consta de 112 parágrafos e que se conserva en dous manuscritos, un en París e outro en Londres. Por desgraza, os parágrafos 57 a 95 perdéronse, e só poden ser subministrados grazas á tradución ao latín feita por Gyllius no século XVI a partir do orixinal.
Segundo a Suídas, ademais desta obra xeográfica tamén cultivou a poesía épica, e escribiu unha obra chamada Θρῆνοι ('Lamentacións'), consistente en cantos fúnebres.
Dionisio de Mileto (historiador)

Dionisio de Mileto (en grego antigo, Διονύσιος; e en latín, Dionysius) foi un logógrafo da antiga Grecia que naceu en Mileto no século -VI e viviu ata a primeira metade do século -V. Traxectoria
Segundo a Suda, foi un dos historiadores máis antigos, contemporáneo de Hecateo. Das súas obras pódese deducir que viviu polo menos ata o -485, dado que menciona a morte de Darío I o Grande, de quen escribiu unha historia en cinco libros. A Suda tamén lle atribúe unha obra co título Tὰ μετὰ Δαρεῖον (en galego, Despois de Darío), e outra titulada Περσικά (Persas) todas escritas en dialecto xónico. Estas tres obras poderían ser partes diferentes dunha mesma obra, ou as dúas últimas formarían unha única obra e unha continuación do primeiro título.
A Suda atribúe outros títulos a Dionisio de Mileto: Troica, en tres libros; Myithica; un ciclo histórico en sete libros; e unha Periegesis do mundo enteiro, pero esta probabelmente sexa unha confusión entre este Dioniso e outros personaxes do mesmo nome, principalmente Dionisio de Mitilene.
Dioptro

Un dioptro é un sistema óptico formado por unha soa superficie que separa dous medios transparentes de distinto índice de refracción.
O concepto de dioptro é útil á hora de formular os principios básicos da óptica xeométrica, xa que calquera punto do dioptrio pode tomarse como eixe óptico do sistema.
O dioptro pode ser plano ou esférico, segundo sexa a superficie. Un dioptro esférico é unha superficie esférica que separa dous medios transparentes de diferente índice de refracción. O estudo do dioptrio esférico ten especial importancia na óptica xeométrica debido a que nos espellos e nas lentes, os compoñentes fundamentais dos instrumentos ópticos, a luz compórtase seguindo leis similares ás do dioptro esférico.
Segundo o signo do raio de curvatura, pódense distinguir dioptros esféricos convexos, r>0, e cóncavos, r<0. Un dioptro plano é unha superficie plana que separa dous medios transparentes de distinto índice de refracción.
Nun dioptro perfecto a lei de Snell para a refracción da luz pode reformularse en función da posición dun obxecto s e do lugar onde se forma a súa imaxe s´. A expresión que relaciona estas dúas distancias coñécese como invariante de Abbe (en honor a Ernst Abbe).
Esta expresión é: n ( 1 r − 1 s )
n ′ ( 1 r ′ − 1 s ′ ) {\displaystyle n({\frac {1}{r}}-{\frac {1}{s}})
n'({\frac {1}{r'}}-{\frac {1}{s'}})},
onde n e n' son os índices de refracción dos dous medios e r é o raio de curvatura do dioptro.
Unha lente pode construírse mediante a unión de dous dioptros de diferente ou igual curvatura. A ecuación de lentes delgadas dedúcese a partir da refracción da luz en dous dioptros.
Dioptría

A dioptría é a unidade que expresa, con valores positivos ou negativos, o poder de refracción dunha lente ou potencia da lente e que equivale ao valor recíproco ou inverso da súa lonxitude focal (distancia focal) expresada en metros. O seu símbolo é Dp.
O signo + (positivo) corresponde ás lentes converxentes, e o signo - (negativo) ás diverxentes. Así, unha lente cuxa lonxitude focal sexa de +1 metro, terá unha potencia de 1 dioptría, e unha lente de +2 dioptrías é unha lente converxente de distancia focal igual a 0, 5 metros. [P(Dp)
1/F; +2Dp(m)
1/F; F
1/2m; F
0, 5m]
Para unha lente delgada, con dous radis de curvatura, a potencia en dioptrías pode calcularse a partir da seguinte fórmula: P
1 f
( n − 1 ) ( 1 R 2 − 1 R 1 ) {\displaystyle P
{\frac {1}{f}}
(n-1)\left({\frac {1}{R_{2}}}-{\frac {1}{R_{1}}}\right)} Onde,
P representa a potencia da lente en dioptrías (m).
f a distancia focal, en metros.
n o índice de refracción do material (polo xeral o do aire é de 1, 003 e non se ten en conta nesta expresión).
R1 e R2 denotan os radis de curvatura da lente correspondendo R1 ao lado esquerdo da lente e R2 ao lado dereito, estando o seu signo determinado polo criterio xeral de signos en óptica: positivo se o centro de curvatura da superficie está á dereita e negativo se o centro de curvatura se sitúa á esquerda da superficie.
Esta fórmula dedúcese facilmente a partir da ecuación dun dioptro esférico, unha superficie esférica refractora, aplicada sobre dous superficies e na aproximación paraxial de ángulos pequenos.
Ténense tres materiais con índices de refracción na, nb, nc separados por superficies esféricas. Tomamos na
1 ao haber aire nun extremo da lente e nc
1 ao haber tamén aire no outro extremo. A superficie da lente ten un raio exterior R1 e un raio interior R2, onde o raio interior é maior que o exterior. Logo: n a S 1 − n b s 1
n b − n a R 1 {\displaystyle {\frac {n_{a}}{S_{1}}}-{\frac {n_{b}}{s_{1}}}
{\frac {n_{b}-n_{a}}{R_{1}}}} n b S 2 − n c s 2
n c − n b R 2 {\displaystyle {\frac {n_{b}}{S_{2}}}-{\frac {n_{c}}{s_{2}}}
{\frac {n_{c}-n_{b}}{R_{2}}}} Aplicando na
1, nc
1 e que s1
-S2 entón: 1 S 1 + n b s 1
n b − 1 R 1 {\displaystyle {\frac {1}{S_{1}}}+{\frac {n_{b}}{s_{1}}}
{\frac {n_{b}-1}{R_{1}}}} − n b s 1 + 1 s 2
1 − n b R 2 {\displaystyle -{\frac {n_{b}}{s_{1}}}+{\frac {1}{s_{2}}}
{\frac {1-n_{b}}{R_{2}}}} Sumando estas dúas ecuacións queda: 1 S 1 + n b s 1 − n b s 1 + 1 s 2
n b − 1 R 1 + − ( n b − 1 ) R 2 {\displaystyle {\frac {1}{S_{1}}}+{\frac {n_{b}}{s_{1}}}-{\frac {n_{b}}{s_{1}}}+{\frac {1}{s_{2}}}
{\frac {n_{b}-1}{R_{1}}}+{\frac {-(n_{b}-1)}{R_{2}}}} 1 S 1 + 1 s 2
n b − 1 R 1 + − ( n b − 1 ) R 2
( n b − 1 ) ( 1 R 2 − 1 R 1 ) {\displaystyle {\frac {1}{S_{1}}}+{\frac {1}{s_{2}}}
{\frac {n_{b}-1}{R_{1}}}+{\frac {-(n_{b}-1)}{R_{2}}} (n_{b}-1)\left({\frac {1}{R_{2}}}-{\frac {1}{R_{1}}}\right)}
Diorita

A diorita é unha rocha ígnea composta de feldespato e un ou varios minerais do grupo da mica, da anfibolita e do piroxeno. Emprégase xeralmente na construción cas mesmas aplicacións que un granito. Composición
Plaxioclasio: 50% do total. Non ten ningún outro mineral esencial.
Contido en andesita: 44 %
Minerais máficos: 25%:
Biotita: 20%
Piroxenos: Clinopiroxenos 5%
Minerais accesorios: a diorita pode conter distintas impurezas, tales como apatita, cuarzo, magnetita, pirita etc.
Presenza de apatita como inclusión en biotita.
Presenza de óxido de ferro moi illado.
Minerais de alteración:
Clorita 5%
Alteración a anfíbolo dos clinopiroxenos.
Na diorita oligoclásica, o feldespato é a oligoclasio; na diorita andesítica é a andesina. Por outra banda, segundo sexa o segundo compoñente, a diorita clasifícase como micácea, anfibólica ou piroxénica.
Diosa

Unha diosa (di-osa) é un monosacárido composto por dous átomos de carbono. En realidade, a fórmula xeral dun monosacárido non modificado é (C·H2O)n, onde n debe ter un valor de 3 ou máis, polo que os monosacáridos máis pequenos serían as triosas, e as diosas non se axustarían estritamente á definición formal de monosacárido. Aínda así, as diosas son xeralmente aceptadas como os azucres máis simples, xa que se poden describir coa fórmula (C·H2O)2 e levan un grupo aldehido e un grupo OH.
Só é posible unha forma de diosa, o glicolaldehido (ou 2-hidroxietanal ou 2-hidroxiacetaldehido), coa fórmula CHO-CH2OH, que é unha aldodiosa, xa que, ao posuír só dous carbonos, non é posible a formación de cetodiosas.
Diotima de Mantinea

Diotima de Mantinea (grego antigo: Διοτίμα) foi unha filósofa e sacerdotisa grega cun papel importante no Banquete (Symposion) de Platón. Traxectoria
A filosofía de Diotima está na orixe do concepto platónico do amor. A única fonte sobre ela é o propio Platón e por iso non é posíbel asegurar se era unha personaxe ou alguén que de feito existise. Non obstante, practicamente todos os personaxes dos diálogos platónicos corresponderan a persoas que vivían na antiga Atenas.
Na obra, hai unha pasaxe sobre o significado do amor. Sócrates é o máis importante de entre os homes presentes. El di que na xuventude foi iniciado na filosofía do amor por Diotima, que era unha sacerdotisa. Diotima ensinoulle a xenealoxía do amor e por iso as ideas de Diotima están na orixe do concepto socrático-platónico do amor.
Segundo Joseph Campbell, "non é por acaso que Sócrates nomea Diotima como aquela que lle deu as instrucións e os métodos máis significativos para amar/falar. A palabra falada por amor é unha palabra que vén das orixes. " Recoñecemento
A súa figura foi recoñecida pola comunidade filosófica feminina Diótima da Universidade de Verona ao se denominar co seu nome.
O asteroide (423) Diotima leva o seu nome.
Diploblásticos

Os diploblásticos ou diblásticos son animais que terminan o seu desenvolvemento embrionario na fase de gástrula e, por tanto, teñen só dúas follas embrionarias, ectoderma e endoderma, carecendo de mesoderma. Entre o ectoderma e o endoderma existe unha capa, ás veces con algunhas células, denominada mesoglea, que non é de orixe mesodérmica e por tanto non é homóloga do mesénquima dos acelomados.
Os dous filos de diblásticos son os cnidarios e os ctenóforos. Teñen unha cavidade gástrica cun só orificio que actúa como boca e ano, e que equivale ao blastóporo embrionario, carecen de cabeza e de sistema nervioso centralizado e teñen simetría radiada.
Antigamente reuníase a estes dous grupos baixo o nome de celentéreos ou celenterados, agrupación que hox se considera parafilética e carece de valor taxonómico.
Diploide

Células diploides son aquelas cuxos cromosomas se organizan en pares de cromosomas homólogos, e así, para cada característica existen polo menos dous xenes, estando cada un deles localizado nun cromosoma homólogo. Dise que estas células posúen 2n cromosomas, onde n é o número de cromosomas característico da especie en cuestión, ou "número haploide".
No caso da especie humana, n corresponde a 23 cromosomas, polo cal as células somáticas posúen 2n, ou sexa, 46 cromosomas. Cando ocorre a fecundación, os 23 cromosomas presentes no espermatozoide xúntanse cos 23 cromosomas presentes no óvulo.
As mulleres posúen o último par de cromosomas, o 23º, igual a x; x onde x é un tipo de cromosoma. Xa os homes o posúen como x; y, determinando o seu sexo.
Diploma

Diploma é a credencial estendida por unha corporación, asociación etc. para acreditar un galardón ou grao académico. Por outra banda, a acepción clásica de diploma refírese a calquera instrumento ou documento expedido por algunha Autoridade pública. Entre os diferentes nomes con que se lle coñece na antigüidade, atópanse como máis comúns os seguintes: cártula, carta, instrumento, testamento, páxina ou escritura. Dáse o nome de cartulario ao códice que reúne as copias literais dos diplomas ou privilexios concedidos a unha igrexa ou corporación e que se garda no arquivo desta.
Diploma olímpico

Un diploma olímpico é un certificado en papel outorgado aos oito primeiros clasificados nas competicións dos Xogos Olímpicos. Mentres que os tres primeiros clasificados reciben medallas dende os Xogos Olímpicos de 1896, os diplomas establecéronse en 1949 para premiar aos atletas que ocupasen o cuarto, quinto e sexto posto. En 1981 engadíronse diplomas para os que rematasen sétimos e oitavos.
O diploma está inscrito e asinado por autopen coas sinaturas do presidente do Comité Olímpico Internacional e o xefe do comité organizador de cada Olimpíada. O deseño do diploma, do mesmo xeito que o deseño das medallas olímpicas, debe ser aprobado polo COI.
Un atleta que reciba un diploma e, posteriormente, sexa sancionado por infraccións do Código Ético do COI, o Código Mundial Antidopaxe ou doutras regulacións, deberá devolver o diploma ao COI.
Diplomatura

Unha diplomatura é unha carreira de ciclo curto de contido humanístico ou sanitario, isto é, diferente ás carreiras curtas técnicas (Arquitectura Técnica e a Enxeñería Técnica).
Pódese impartir en Escolas Universitarias non técnicas ou en facultades. As diplomaturas tenden a desaparecer na Unión Europea a partir da creación do Espazo Europeo de Educación Superior.
Diplomonádidos

Os diplomonádidos (Diplomonadida) ou diplomónadas son unha orde de protistas flaxelados da clase eofarínxeos, a maioría parasitos. É un dos grupos basais de protistas, que se clasifica dentro dos Metamonadida pertencentes aos Excavata, e considérase próximo á orde Retortamonadida. Entre eles está Giardia intestinalis (sinónimo Giardia lamblia), que causa a xiardíase enfermidade parasitaria que afecta aos humanos. Outro membro importante do grupo é Enteromonas hominis, que parasita o tracto dixestivo de humanos e outros mamíferos. Outros son de vida libre.
Xéneros de Diplomonadida son: Enteromonas, Trimitus, Giardia, Octomitus, Hexamita, Spironucleus e Trepomonas.
A maioría dos diplomonádidos teñen os compoñentes celulares duplicados, con dous núcleos e catro flagelos asociados, dispostos simetricamente con respecto ao eixe central do corpo celular. Igual cós retortamonádidos, carecen de mitocondrias e de aparato de Golgi. Porén, sábese que posúen vestixios de mitocondrias, que se denominan mitosomas, que non se utilizan na síntese de ATP como as mitocondrias, pero participan na maduración das proteínas ferro-sulfuradas. Son organismos fermentadores de azucres e aminoácidos. Carecen de lisosomas e peroxisomas e teñen un citoesqueleto de microtúbulos.
Nalgúns diplomonádidos varía o significado de dous codóns do código xenético con respecto ao estándar.