proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Crithidia

Crithidia é un xénero de protozoos da orde Trypanosomatida. Son parasitos exclusivos de artrópodos, principalmente insectos. Pasan dun hóspede a outro en forma de quistes nas feces infectivas e desenvólvense nos tractos dixestivos dos insectos e interaccionan co epitelio intestinal utilizando o seu flaxelo. Mostran unha especificidade de hóspede moi baixa e unha soa especie de parasito pode infectar a un gran número de hóspedes invertebrados. En diferentes momentos do seu ciclo de vida pasan polas fases de amastigota, promastigota, e epimastigota; esta última é especialmente caracterísitca ata o punto que fases similares no ciclo de vida doutros tripanosomas con frecuencia se chaman tamén fase critidial. A especie mellor documentada é probablemente Crithidia bombi, que parasita a abesouros (Bombus). Outras especies son C. fasciculata, C. deanei, C. desouzai, C. oncopelti, C. guilhermei e C. luciliae. A especie C. deanei é atípica no xénero, e tense sinalado que podería non ser membro de Crithidia. Tampouco é típica dos tripanosomátidos pola súa forma pouco común e porque contén bacterias endosimbióticas. C. luciliae é o substrato utilizado en probas de anticorpos antinucleares que se usan para o diagnóstico do lupus eritematoso e outros trastornos autoinmunes.
Sinalouse que estes parasitos poderían ser, pol menos en parte, responsables do declive das poboacións de abellas salvaxes. Causan que as abellas perdan a súa capacidade de distinguir entre as flores que conteñen néctar e as que non, polo que cometen moitos erros na súa elección das flores, o que as leva a estar mal alimentadas e acaban por morrer de fame. As abellas que se crían comercialmente para polinizar plantas adoitan ter o parasito, mentres que as abellas salvaxes non, pero crese que as abellas criadas transmitiron o parasito ás poboacións salvaxes nalgúns casos. Porén, hai varias teorías sobre a diminución das poboacións de abellas en todo o mundo.
Crithidia fasciculata

Crithidia fasciculata é unha especie de protista parasito. C. fasciculata, igual que outras especies de Crithidia ten un ciclo de vida cun só hóspede (un insecto), que neste caso é o mosquito. Por tanto, non afecta aos humanos, a diferenza doutros tripanosomátidos. C. fasciculata ten unha baixa especificidade de hóspede polo que pode infectar a moitas especies de mosquitos. Ciclo de vida
C. fasciculata pode encontrarse en dous estadios morfolóxicos no seu ciclo vital; o primeiro é a forma nadadora coanomastigote, que ten un longo flaxelo externo, que usa para moverse, e a segunda forma é o amastigote inmóbil adherido, que vive no aparato dixestivo do mosquito. Os amastigotes son excretados nas feces do mosquito e contaminan o hábitat dos mosquitos.
A transmisión de C fasciculata ocorre principalmente cando os amastigotes, arrastrados ata auga estancada, son inxeridos polas larvas de mosquito. Os amastigotes encóntranse tipicamente no recto da larva. Cada muda da larva dá lugar a que se perda a infección, pero esta é xeralmente readquirida rapidamente no ambiente onde vive ao inxerir máis amastigotes. Cando o cuarto ínstar da larva fai a pupa, a infección do amastigote mantense no intestino durante toda a metamorfose do animal, dando lugar a un mosquito adulto infectado. Uso en investigación
C. fasciculata é un exemplo de tripanosomátido infeccioso non humano e está relacionado con varios parasitos, entre eles Trypanosoma brucei (causante da tripanosomíase africana) e Leishmania (causante da leishmaníase). C. fasciculata parasita varias especies de insectos e foi amplamente usado para probar novas estratexias terapéuticas contra infecciós parasíticas e como organismo modelo na investigación sobre a bioloxía dos tripanosomátidos que infectan ao ser humano.
Como é típico nos tripanosomátidos, pero raro noutros protistas, C. fasciculata posúe unha soa mitocondria. O ADN mitocondrial encóntrase formando unha soa estrutura, chamada cinetoplasto, na base do seu único flaxelo. Como é común entre as especies parasitas, C. fasciculata necesita un caldo con alto contido de nutrientes (que inclúa grupos hemo e ácido fólico) para poder ser cultivado en condicións de laboratorio.
Crithidia luciliae

Crithidia luciliae é un flaxelado parasito que utiliza a mosca Musca domestica como hóspede. Como forma parte da familia Trypanosomatidae, caracterízase pola presenza dun cinetoplasto, unha complexa rede de moléculas circulares de ADN bicatenario (dsDNA) entrelazadas dentro da mitocondria. A posesión do cinetoplasto fai que este organismo sexa importante na diagnose do lupus eritematoso sistémico. Ao usar C. luciliae como substrato para a inmunofluorescencia, este orgánulo serve para detectar anticorpos anti-dsDNA, unha característica común desa enfermidade.
Taxonomía
C. luciliae é un protozoo unicelular eucariota. A familia Trypanosomatidae pertence á orde Kinetoplastida e caracterízase pola presenza de cinetoplastos, unha rede de moléculas de ADN circulares entrelazadas nunha gran mitocondria. Todos os organismos dentro de Kinetoplastida son parasitos, e o organismo hóspede para C. luciliae é Musca domestica. Papel na diagnose do lupus eritematoso sistémico
Os cinetoplastos que ten C. luciliae permiten usalo para a detección de anticorpos anti-dsDNA, un tipo de anticorpos antinucleares ao poñela en contacto con soro dun paciente. Os anticorpos antinucleares son unha característica común no lupus eritematoso sistémico, e os anticorpos anti-dsDNA son moi específicos da enfermidade. Unha alta concentración de dsDNA e a ausencia de antíxenos nucleares humanos no cinetoplasto supoñen un substrato específico para a detección de anticorpos anti-dsDNA. Captación de nucleótidos púricos e nucleobases
Como é un protozoo parasito, C. luciliae carece da capacidade de producir biosinteticamente bases púricas e, por tanto, necesita obtelas do ambiente que o rodea. Utiliza tres sistemas de transporte para a captación de bases nitroxenadas do organismo hóspede: un para a captación de adenosina e os seus análogos; outro para a guanosina, os seus análogos e inosina; e o terceiro para a hipoxantina, adenina e adenosina.
Critón (Platón)

Critón (Kpíτων) é un pequeno diálogo escrito entre o ano 390 e o 385 a. C. polo filósofo grego Platón. Pertence aos escritos chamados “socráticos”, “eléncticos” ou “aporéticos”, que fan referencia a algunhas das características principais que os definen como grupo: “socráticos”, porque reflectirían máis fielmente o pensamento do mestre; “eléncticos”, pola súa estrutura como refutación dun adversario a través dun áxil interrogatorio; e “aporéticos”, por acabar todos nunha calella cega, nun razoamento cunha única solución.
Temáticamente, Critón atópase moi próximo á Apoloxía, non obstante, non se pode deducir por iso que a súa redacción sexa case simultánea.
Esta obra trata dunha conversación entre Sócrates e o seu amigo rico Critón en relación á xustiza, á inxustiza e á resposta apropiada para a inxustiza. Sócrates considera que a propia inxustiza non é a resposta para acabar coa inxustiza e rexeita a oferta de Critón de financiar a súa fuxida do cárcere. Este diálogo contén unha antiga declaración sobre a teoría do contrato social do goberno. Sinopse
Sócrates acaba de ser condenado a morte. Critón visítao na súa prisión e ínstao a que fuxa (a cidade consentiría conmutar así a pena de morte polo desterro). Con todo, Sócrates mantense insensible a estas recomendacións. Recriminando a Critón por compartir a opinión da multitude, esfórzase en mostrarlle que el non podería escapar á sentenza pronunciada pola cidade sen aldraxar a xustiza. Aquí ten lugar a célebre Personificación das leis: Sócrates fai pronunciar ás propias leis os reproches que con pleno fundamento dirixirían contra el se intentase subtraerse á súa xurisdición. Por fidelidade a elas decidirá permanecer no cárcere, por patriotismo rexeitará desertar de Atenas; mais esta fidelidade e este patriotismo son, en primeiro lugar, cívicos, e por enriba de todo, filosóficos. O que Sócrates ten en mente non é tanto a Atenas empírica como a idea mesma de lexislación, o principio da cidadanía. Idea filosófica
Pódese considerar que Critón emprega unha serie de elementos claramente interrelacionados que dan forma a un dobre enunciado filosófico-político de fondo: por unha parte, a coherencia do exercicio da virtude ao longo da vida, que non se pode contradicir nin sequera se supón a morte; e por outra parte, e inmerso dentro dos acontecementos políticos e sociais do momento, o ideal político e ético de que o xusto é obedecer as leis da cidade, aínda que estas á súa vez non sexan xustas.
Crocodile Dundee II

Crocodile Dundee II é un filme australiano dirixido por John Cornell que se estreou en 1988. Secuela do filme de 1986 Crocodilo Dundee. Sinopse
Mick Dundee vive coa xornalista Sue Charlton no seu luxoso apartamento de Nova York. Pero, tralo asasinato de Bob, o exmarido de Sue, a mans duns traficantes de drogas colombianos, Nick decide levala consigo a Australia para poder protexela mellor. Personaxes
Paul Hogan como Michael J. 'Crocodile' Dundee
Linda Kozlowski como Sue Charlton
John Meillon como Walter Reilly
Hechter Ubarry como Rico
Juan Fernández como Miguel
Charles S. Dutton como Leroy
Kenneth Welsh como Brannigan
Stephen Root como DEA Agent
Dennis Boutsikaris como Bob Tanner
Ernie Dingo como Charlie
Steve Rackman como Donk
Gerry Skilton como Nugget
Gus Mercurio como Frank
Susie Essman como Guía turístico
Colin Quinn como Onlooker at Mansion
Luis Guzmán como Jose
Alec Wilson como Denning
Jim Holt como Erskine
Bill Sandy como Teddy
Alfred Coolwell como aborixe
Crocodilo americano

O crocodilo americano (Crocodylus acutus) é unha das catro especies de crocodilos do Novo Mundo, habita na área comprendida entre as costas atlántica e pacífica do sur de México, América Central, norte do Perú e Venezuela, oeste de Colombia, Ecuador, Cuba, Xamaica, República Dominicana, Haití e no sur de Florida, descoñécese o número exacto pero calcúlase entre 10. 000 e 20. 000 os exemplares que viven en liberdade.
A lonxitude total nos adultos chega sos seis metros, constituíndo os maiores crocodilos de América. A súa testa é estreita e longa, cos fociños lixeiramente curvados, sobresaíndo os dentes cando a boca permanece pechada. As escamas son de cor clara e sobresaen máis ca no aligátor, mentres as patas son máis curtas e o rabo está moi desenvolvido. As pálpebras abren e pechan lateralmente e segregan o exceso de sal mediante glándulas. Debido ao seu metabolismo ectotermo poden pasar longos períodos de tempo sen comer e ata dúas horas sen respirar. Poden vivir tanto en augas doces como salgadas. A femia chega á madurez sexual cando acada 2. 5 m aproximadamente, escaravella o niño na area ou amorea vexetación e outros materiais formando un pequeno outeiro. O período reprodutivo concéntranse na estación seca, cando non hai perigo de asulagamento do niño. A femia pode poñer entre 20 e 60 ovos e un mesmo niño pode conter ovos de dúas femias diferentes. A eclosión chega despois de 90 días e coincide co comezo da estación das chuvias, ao naceren miden 25 cm e despois de poucos días deixan o niño.
Crocodyloidea

Crocodyloidea (crocodiloideos) é unha superfamilia de crocodilianos que evolucionaron no Cretáceo tardío. En termos da cladística, defínense como o grupo que inclúe Crocodylus niloticus (o crocodilo do Nilo) e todos os crocodilianos máis estreitamente relacionados con C. niloticus que con Alligator mississippiensis (o aligátor do Mississippi) ou con Gavialis gangeticus (o gavial). Filoxenia
Cladograma segundo Brochu C. A. , Njau J. , Blumenschine R. J. , Densmore L. D. (2010).
Crocodylus intermedius

O Crocodylus intermedius é un crocodilo en perigo crítico de extinción. A súa poboación é moi pequena e só se pode atopar en ambientes de auga doce de Colombia e Venezuela, en particular no río Orinoco e os seus afluentes. Cazado extensivamente nos séculos XIX e XX pola súa pel, é unha das especies de crocodilos máis ameazadas. É un animal de gran talle, sendo a meirande especie depredadora de América. Os machos acadaban os 6, 6m no pasado, pero no presente poden chegar até os 5, 2m.
Crocodylus raninus

Crocodylus raninus (o crocodilo de Borneo) é unha enigmática especie de crocodilo de auga doce endémica da illa de Borneo no sueste asiático. O seu status taxonómico é controvertido e pouco claro: foi considerado por algúns autores como un sinónimo de Crocodylus porosus, aínda que unha redescrición de 1990 e 1992 presentou probas dunha identidade distinta. Actualmente considérase que podería ser un caso de incorrecta identificación de exemplares de C. porosus ou C. siamensis.
Crocosmia x crocosmiiflora

Crocosmia × crocosmiiflora é unha especie fanerógama do xénero Crocosmia, pertencente á familia Iridaceae. É unha especie pouco común, naturalizada ao longo de camiños, a unha altitude de 1000–1480 metros; maleza amplamente distribuída en Centroamérica, introducida desde Suráfrica. Este é un híbrido desenvolvido do cruzamento entre Crocosmia pottsii (McNab ex Baker) N. E. Br. e Crocosmia aurea (Pappe ex Hook. f. ) Planch. En Galicia está considerada como especie invasora. Descrición
Son plantas que alcanzan un tamaño de 25–50 cm de alto. As follas linear-lanceoladas, de 30–50 cm de longo e 0. 8–2 cm de ancho. Talo florífero ramificado, lixeiramente flexuoso, arqueado horizontalmente, espigas varias; brácteas de 6–10 mm de longo, flores alaranxadas, tubo do perianto lixeiramente encorvado, de 10–15 mm de longo; tépalos subiguais, lanceolados, 15–25 mm de longo e 6–9 mm de ancho, patentes; filamentos 15–22 mm de longo, anteras 6–8 mm de ancho. O froito é unha cápsula até 7 mm de longo e 9 mm de ancho; sementes xeralmente non viables. Taxonomía
O xénero foi descrito por (Lemoine) N. E. Br. e publicado en Transactions of the Royal Society of South Africa 20(3): 264. 1932. Etimoloxía Crocosmia: nome xenérico que deriva das palabras gregas: "krokos" que quere dicir azafrán, e "osme", que significa "cheirar". O por que do nome explícase cando se mergullan en auga quente follas secas desta planta, xa que estas emiten un forte cheiro similar ao do azafrán. Sinonimia Crocosmia × latifolia N. E. Br.
Montbretia × crocosmiiflora Lemoine
Tritonia × crocosmiiflora (Lemoine) G. Nicholson
Cromistas

Os cromistas ou Chromista son un supergrupo de organismos eucarióticos probablemente polifilético, que poden ser incluídos no reino Protista ou nun reino propio. Comprenden todas as algas que presenten cloroplastos que conteñan clorofilas a e c, xunto con varias formas non pigmentadas que están estreitamente relacionadas coas anteriores. Estes plastos están rodeados por catro membranas, e crese que os adquiriron de algas vermellas.
O nome cromista fai referencia a que son organismos coloreados na súa maioría. O grupo inclúe tanto algas unicelulares coma pluricelulares. A posesión da clorofila c diferénciaas das plantas e outras algas, as cales non teñen esta clorofila. Pero tamén hai cromistas incoloros e non fotosintéticos. Grupos
O grupo Chromista foi definido de diferentes maneiras a medida que se sucedían as clasificacións.
Unha das descricións máis usadas divídeos en tres grupos: Heterocontas ou stramenopiles: algas pardas, diatomeas, oomicetos etc.
Haptófitas
Criptomónadas
En 2010, Thomas Cavalier-Smith pasou na súa clasificación os Alveolata, Rhizaria e Heliozoa ao grupo dos Chromista. Historia
O nome Chromista foi introducido por Cavalier-Smith en 1981; e os nomes anteriores cromófita e cromobionte correspóndense aproximadamente ao mesmo grupo. As árbores moleculares non serviron para resolver completamente as relacións entre os diferentes grupos de cromistas. Os tres grupos poden compartir un antecesor común cos Alveolata (ver Chromalveolata), pero hai probas que suxiren que as haptófitas e criptomónadas non están relacionadas coas heterocontas.
Cromita

A cromita é un mineral do grupo IV (óxidos) segundo a clasificación de Strunz. Debe o seu nome ao elemento cromo. A súa fórmula é FeCr2O4. Ás veces contén magnesio, aluminio ou titanio (entre outros). Algúns exemplares son feblemente magnéticos. Aplicacións
Emprégase en moldes para a fabricación de ladrillos e en xeral para fabricar materiais refractarios (como os ladrillos para fornos de fundición). A cromita emprégase maiormente para obter cromo ou en aliaxes, e tamén se utiliza na fabricación de vidro verde.
Cromodinámica cuántica

A cromodinámica cuántica (QCD) é a teoría física que describe unha das forzas fundamentais, a interacción forte. Debido á súa propiedade especial chamada liberdade asintótica, foi proposta a comezos dos anos 70 por David Politzer, Frank Wilczek e David Gross como teoría para entender a estrutura dos protóns, neutróns, e partículas semellantes (hadróns). Características
Usaron teoría cuántica de campos para describir a interacción de quarks e gluóns. Polo seu traballo en cromodinámica cuántica, a Gross, Wilczek, e Politzer foilles concedido o Premio Nobel de Física do ano 2004.
Segundo esta teoría, o carácter da interacción forte está determinado por unha simetría especial entre as cargas de cor dos quarks. Coñécese a esta simetría como o grupo de gauge SU(3) e os quarks transfórmanse baixo este grupo como tripletes SU(3) de campos fermiónicos de Dirac. Aínda que as expansións perturbativas eran importantes para o desenvolvemento da QCD, esta tamén predí moitos efectos non perturbativos tales como confinamento, condensados fermiónicos e instantones.
A cromodinámica cuántica é unha parte importante do modelo estándar da física de partículas. O nome "cromodinámica" vén da palabra grega "chromos" (cor). Este nome é oportuno porque á carga dos quarks refírella generalmente como "cor" aínda que non está relacionada á percepción visual da cor.
Un enfoque particular á QCD, a saber os modelos de rede, permitiu ós investigadores obter algúns resultados e cantidades teóricas que eran previamente incalculables.
Cromofobia

A cromofobia (tamén coñecida como cromatofobia ) é un medo persistente e irracional ás cores ou a aversión ás cores e adoita ser unha resposta condicionada. Aínda que as fobias clínicas reais á cor son raras, as cores poden provocar respostas hormonais e reaccións psicolóxicas.
A cromofobia tamén pode referirse a unha aversión ao uso da cor en produtos ou deseño. Dentro da bioloxía celular, as células "cromófobas" son unha clasificación de células que non atraen a hematoxilina, e están relacionadas coa cromatólise. Terminoloxía
Existen nomes que significan medo a cores específicas como a eritrofobia polo medo ao vermello, a xantofobia ao medo ao amarelo e a leucofobia ao medo ao branco. O medo á cor vermella pode estar asociado co medo ao sangue. Visión xeral
No seu libro Chromophobia publicado en 2000, David Batchelor di que na cultura occidental, a cor a miúdo foi tratada como corrupta, estraña ou superficial. Michael Taussig afirma que a aversión cultural á cor pódese remontar hai mil anos, con Batchelor afirmando que se remonta ao privilexio de Aristóteles da liña sobre a cor.
Nun estudo, descubriuse que as crías de tartarugas mariñas boba teñen unha aversión ás luces no espectro das ondas amarelas, que se pensa que é unha característica que axuda a orientarse cara ao océano. O cheiro de area mediterráneo, Atherina hepsetus, mostrou aversión aos obxectos vermellos colocados xunto a un tanque mentres investigará obxectos doutras cores. Noutros experimentos, os gansos foron condicionados para ter reaccións adversas a alimentos dunha cor particular, aínda que a reacción non se observou na reacción á auga coloreada.
O personaxe principal de Marnie de Alfred Hitchcock ten unha aversión á cor vermella causada por un trauma durante a súa infancia que Hitchcock presenta mediante técnicas expresionistas, como un lavado de cor vermella nun primeiro plano de Marnie.
O termo colorfobia tamén se pode usar para referirse á súa orixe etimolóxica literal para referirse a unha aprehensión cara ao procesamento de imaxes na propia visión e a súa propiedade perceptiva visual. Non obstante, a asociación do termo cun compoñente racial foi utilizada por figuras públicas como Frederick Douglass.
A leucofobia adoita tomar a forma dunha fixación na pel pálida. Aqueles con fobia poden facer suposicións inverosímiles, como a palidez que necesariamente representa unha enfermidade ou unha pantasma. Noutros casos, a leucofobia diríxese máis ao significado simbólico da brancura, por exemplo en individuos que asocian a cor branca coa castidade e se opoñen ou temen á castidade. Na novela Slumberland de Paul Beatty, a leucofobia refírese ao racismo.
Cromoplasto

Os cromoplastos son un tipo de plastos encargado da síntese e almacenamento de pigmentos. Estes orgánulos, como todos os plastos, son típicos de especies fotosintéticas eucarióticas. Características
Atópanse cromoplastos, no senso habitual do termo, en órganos coloreados das plantas, como poden ser os froitos e, en moitos casos, os pétalos, e a eles débense as cores distintivas deses órganos, asociadas cunha acumulación masiva neles de pigmentos carotenoides. Pero hai que sinalar que nalgúns casos os pigmentos están acumulados en vacúolos e non en cromoplastos, como pasa cos pigmentos antocianos que lle dan cor a moitas flores.
Os cromoplastos sintetizan e almacenan pigmentos tales como o caroteno laranxa, ou as xantofilas amarelas e varios outros pigmentos; e a súa cor varía dependendo dos pigmentos que contén. O principal papel evolutivo que desempeñan os cromoplastos seguramente é atraer aos animais polinizadores e dispersores de sementes coas cores rechamantes das flores e froitos. Os cromoplastos permiten a acumulación de grandes cantidades de compostos insolubles en auga (carotenoides) en tecidos acuosos da planta.
Nos cloroplastos fotosintéticos os carotenoides tamén existen e úsanse como pigmentos accesorios na captación de luz na fotosíntese (os principais son as clorofilas), xa que incrementan a eficacia na captación de luz nos fotosistemas. O cambio de cor das follas en outono débese á perda das clorofilas verdes que enmascaraban os carotenoides que estaban xa presentes na folla, sen que se sinteticen cantidades importantes de novos carotenoides. Por tanto, o cambio nos pigmentos dos plastos asociados coa senescencia das follas é diferente da conversión activa de pigmentos observada nos cromoplastos de froitos e flores.
Os cromoplastos orixínanse a partir da transformación de cloroplastos, que perden a clorofila e acumulan carotenoides, como sucede durante a maduración de moitos froitos (tomate, laranxa), mais tamén poden orixinarse a partir de proplastidios indiferenciados. Nalgúns casos o cromoplasto pode converterse en cloroplasto, como sucede na parte superior das raíces de cenoria que quedan expostas á luz.
O termo cromoplasto tense usado en ocasións nun senso amplo para designar calquera tipo de plasto pigmentado, o que incluiría no termo tanto aos cromoplastos coma aos cloroplastos, para así distinguilos dos plastos non pigmentados ou incoloros, chamados leucoplastos, como os amiloplastos. Non obstante, o termo cromoplasto é moito máis a miúdo usado nun senso máis estrito como plasto coloreado que non contén clorofila.
Hai catro tipos de cromoplastos clasificados segundo a súa estrutura: Globulosos: os pigmentos acumúlanse en pingas xunto con lípidos. Por exemplo en Citrus e Tulipa.
Fibrilares ou tubulosos: os pigmentos asócianse con fibriñas proteicas. Por exemplo en Rosa, ou no chile (Capsicum annuum).
Cristalosos: os pigmentos deposítanse como cristaloides asociados coas membranas dos tilacoides. Por exemplo en tomate e cenoria.
Membranosos: con membranas enroladas helicoidalmente. Por exemplo en Narcissus.
Cromosoma artificial bacteriano

O cromosoma artificial bacteriano (CAB ou, en inglés, BAC) é un vector de clonación usado para clonar fragmentos de ADN (de 100 a 300 kb de tamaño; como media 150 kb) na bacteria Escherichia coli, creado a partir do plásmido factor F encontrado de modo natural na mencionada bacteria.
É un dos tipos de vectores de clonación coñecidos como "vectores de alta capacidade", entre os que ademais se inclúen os cósmidos, PACs (cromosoma artificial derivado do ADN do bacteriófago P1) e YACs (cromosoma artificial de lévedo), por contraposición cos "vectores de baixa capacidade", como plásmidos, vectores derivados do fago lambda, faxémidos e fósmidos.
Os cromosomas artificiais bacterianos son moi utilizados como vectores de clonación para a construción de xenotecas (bibliotecas xenómicas), como no Proxecto Xenoma Humano. A súa frecuente utilización débese á súa notable capacidade, grande estabilidade e baixa porcentaxe de quimerismo. Tamén se usan no estudo de enfermidades hereditarias e para a clonación de xenomas de axentes infecciosos como virus.
Dado o gran tamaño dos CAB (ou BAC) recombinantes, as estratexias para a súa introdución na célula máis eficientes son as que utilizan a electroporación (aplícanse correntes eléctricas á membrana celular para que se formen poros que permitan o paso de substancias).
Un cromosoma artificial bacteriano típico consta de: OriS: orixe de replicación do factor F
repE: control da replicación do plásmido
parA, B, C: control da replicación
CMr: cloranfenicol acetil-transferase (CAT) (xene de resistencia ao cloranfenicol)
LacZ’: xene cun polilinker (que contén múltiples sitios de restrición) no seu interior. Utilízase para o ensaio de alfa-complementación. Procedemento de clonación
Para realizar a clonación dun xene hai que seguir o seguinte procedemento: a) Córtase o vector co encima de restrición HindIII para abrir o plásmido e facelo lineal.
b) Desfosforílanse os extremos 5’ do vector para evitar a autoligación.
c) Dixírese a nosa mostra con HindIII ou outro encima compatible. Selecciónanse os fragmentos segundo o seu tamaño por electroforese e purifícanse.
d) Lévase a cabo a reacción de ligación.
e) Transfírense os vectores a unha célula por electroporación.
f) Selección dos clons nun medio con cloranfenicol e X-gal. Son positivos os que sobreviven en cloranfenicol e carecen de actividade de beta-galactosidase.
Cromosoma homólogo

Os cromosomas homólogos son pares de cromosomas de aproximadamente a mesma lonxitude, posición do centrómero, e patrón de tinguidura, que teñen xenes que codifican para as mesmas características situados na mesma posición. Un cromosoma homólogo hérdase da nai e outro do pai na reprodución sexual. Xeralmente non son totalmente idénticos, xa que poden ter pequenas diferenzas, por exemplo, aínda que teñan os mesmos xenes poden non ter os mesmos alelos para cada xene concreto, e no conxunto de xenes de todo o cromosoma normalmente haberá moitas destas diferenzas. Os cromosomas que non pertencen ao mesmo par son moi distintos e denomínanse cromosomas non homólogos.
Cada par de cromosomas homólogos emparéllase (sinapse cromosómica) durante a meiose, o tipo de división celular por medio da cal se forman os gametos. Durante a sinapse os homólogos intercambian seccións do ADN (sobrecruzamento), o que ten como resultado a recombinación xenética entre eles.
Cada cromosoma do par contén xenes para as mesmas características biolóxicas, por exemplo para a cor dos ollos, situadas no mesmo punto do cromosoma ou locus, pero para cada un dos xenes poden conter diferentes alelos (heterocigoto) ou os mesmos (homocigoto).
Os cromosomas homólogos son normalmente similares en lonxitude, excepto nos cromosomas sexuais de moitos seres vivos, nos que o cromosoma X é considerablemente meirande có Y. Os cromosomas sexuais só teñen unha pequena rexión homóloga (ver rexión pseudoautosómica).
Os humanos temos 22 pares de cromosomas homólogos non sexuais ou autosomas, e un par de cromosomas sexuais. Como as mulleres teñen dous cromosomas X, nelas o par sexual tamén é homólogo, pero como os homes teñen un cromosoma X e outro Y, estes só son parcialmente homólogos nunha pequena rexión. Ploidía
A ploidía dun organismo depende do número de copias homólogas que ten de cada cromosoma. O número de cromosomas distintos (non homólogos) do organismo é o número monoploide (non é exactamente o mesmo có número haploide, xa que nos diploides ambos os dous coinciden, pero nos poliploides non).
A maioría das plantas e animais son organismos diploides. Os seus cromosomas aparecen en pares, xa que cada cromosoma ten un homólogo, pero están separados no núcleo da célula e só se xuntan na profase I da meiose. Cando na meiose se forman os gametos o número de cromosomas redúcese á metade e os gametos serán haploides, xa que todos os seus cromosomas son distintos e non hai pares de homólogos.
Os organismos poliploides teñen máis de dous cromosomas homólogos de cada. Por exemplo, un tetraploide terá catro de cada.
Cromátide

Chamamos cromátide a cada unha das dúas copias idénticas que constitúen un cromosoma duplicado, que se manteñen unidas polo centrómero, e que se separan durante a división celular (anafase da mitose e anafase II da meiose). Reciben o nome de cromátides mentres están unidas polos seus centrómeros, pero cando se separan na anafase cada unha xa se considera cromosoma. Noutras palabras, unha cromátide é "unha metade dun cromosoma replicado".
Cando un cromosoma se duplica consta de dúas cromátides que son idénticas entre si, que reciben o nome de cromátides irmás.
Un cromosoma normal duplicado ten dúas cromátides, pero os cromosomas politénicos que se observan nas glándulas salivares de certos insectos teñen moitas copias de cada filamento de ADN.
Utilízase o termo díade para referirse a un par de cromátides irmás durante a profase I da meiose. Nese momento as dúas cromátides irmás están aliñadas e parecen ter un centrómero indiviso, a diferenza da profase da mitose na que parecen ter cada unha o seu propio centrómero individualizado. O termo díade tamén se usa na descrición da morfoloxía de proteínas.
Utilízase o termo tétrade para referirse ao conxunto das catro cromátides dos dous cromosomas homólogos emparellados durante a meiose para facer a recombinación. Os dous cromosomas forman un bivalente e cada un ten dúas cromátides, polo que o conxunto teñen catro cromátides. As tétrades desaparecen na anafase I da meiose, momento en que os bivalentes se separan. O número de tétrades que se forman na meiose coincide co número haploide da especie de que se trate. Cromátides irmás
As dúas cromátides dun mesmo cromosoma duplicado reciben o nome de cromátides irmás. As cromátides irmás son idénticas entre si (con iguais xenes e alelos), xa que son resultado dunha replicación do ADN. Con todo, na meiose as cromátides dun cromosoma realizan o sobrecruzamento (intercambio de segmentos) coas cromátides do cromosoma homólogo, o que ten como resultado a recombinación xenética entre elas, polo que as cromátides irmás iniciais poden acabar tendo alelos distintos. Durante a mitose as cromátides irmás sepáranse e van parar a células fillas distintas.
Hai probas de que, nalgunhas especies, as cromátides irmás son o molde preferido para facer a reparación do ADN (en lugar de utilizar os cromosomas homólogos).
A cohesión das cromátides irmás é esencial para a correcta distribución da información xenética entre as células fillas e a reparación dos cromosomas danados. Os defectos neste proceso poden orixinar aneuploidías e cancro, especialmente cando fallan os puntos de comprobación para detectar danos no ADN ou cando os fusos mitóticos unidos incorrectamente non funcionan debidamente.
Croméridos

Chromerida (Croméridos) é un filo dentro dos protistas Alveolata, que inclúe as especies fotosintéticas Chromera velia e Vitrella brassicaformis. O grupo foi descrito en 2008 por Moore et al. como formado por eucariotas unicelulares con parede e forma esférica, con flaxelo interno, cunha soa mitocondria e cun cloroplasto con clorofila a. Presentan alvéolos corticais e microporos. Os Chromerida teñen ultraestrutura típica de alveolados, están filoxeneticamente relacionados con Apicomplexa (pero presentan cloroplastos funcionais, a diferenza dos Apicomplexa que os teñen atrofiados). Unha característica xenética peculiar é que neles o codón UGA (normalmente mudo) codifica o aminoácido triptófano no xene psbA, o que tamén se dá nos apicoplastos dalgúns Apicomplexa.
Chromera velia foi atopada en asociación cos corais pétreos australianos Plesiastrea versipora. Foi descrita inicialmente como forma inmóbil, pero despois publicáronse informes sobre formas flaxeladas e cunha estrutura con micronemas que lembra algo aos complexos apicais dos Apicomplexa. O seu cloroplasto ten catro membranas, presenta clorofila a e carece de clorofila c.
A outra especie, Vitrella brassicaformis, foi tamén atopada en arrecifes de coral da Gran Barreira australiana. Ten un ciclo vital máis complexo ca Chromera e unha cor máis verdosa polos diferentes pigmentos secundarios que teñen, aínda que ambas as dúas teñen clorofila a e carecen de c.
Cron (xeoloxía)

O cron é unha unidade de tempo equivalente a un millón de anos que se utiliza na xeoloxía.
1 cron 1000000 anos
Cronio

Cronio (en latín Cronius, en grego antigo Κρόνιος) foi un filósofo pitagórico, segundo Porfirio e Eusebio de Cesarea. Traxectoria
Nemesio menciona unha obra súa, περὶ παλιγγενεσίας ('perí palinguenesías' Sobre a resurrección), e seguramente Oríxenes estudou as súas obras con moito coidado, segundo Suídas. Porfirio tamén di que explicou filosoficamente as obras de Homero. Non se sabe máis de Cronio, aínda que foi un autor importante entre os pitagóricos posteriores-
Cronobiografía de Antón Fraguas

Liña temporal ou cronobiografía de Antón Fraguas.
Cronobioloxía

A cronobioloxía é unha disciplina da fisioloxía que estuda os ritmos biolóxicos, incidindo tanto na súa orixe como nas súas características e as súas implicacións. Posúe especial interese en endocrinoloxía, neurociencia e ciencia do soño.
Cronoespecie

Unha cronoespecie é unha especie derivada dun padrón de desenvolvemento secuencial que implica cambios continuos e uniformes desde unha forma ancestral extinta nunha escala evolutiva. A secuencia de alteracións finalmente produce unha poboación que é fisicamente, morfoloxicamente, e/ou xeneticamente distinta dos seus antepasados orixinais. Ao longo do cambio, hai unha soa especie na liñaxe en calquera momento do tempo, o que é o oposto dos casos nos que a evolución diverxente produce especies contemporáneas cun antepasado común. O termo relacionado paleoespecie indica unha especie extinta só identificada por material fósil. Esa identificación depende das semellanzas entre os espécimes fósiles máis antigos e algún descendente proposto, aínda que a relación exacta coa última especie non está sempre definida. En concreto, o rango de variación dentro de todos os espécimes fósiles antigos non excede o rango observado que existe coa última especie.
Unha paleosubespecie identifica unha subespecie extinta que evolucionou á forma actualmente existente. A conexión con variacións relativamente recentes, usualmente do Plistoceno tardío, a miúdo depende da información adicional dispoñible no material subfósil. A maioría das especies actuais cambiaron de tamaño e así adaptáronse aos cambios climáticos durante o último período glacial (ver regra de Bergmann).
A identificación de espécimes fósiles como parte dunha "cronoespecie" fundaméntase tamén en semellanzas adicionais que indican máis fortemente unha relación específica cunha especie coñecida. Por exemplo, espécimes relativamente recentes, cunha antigüidade de centos de miles a uns poucos millóns de anos con variacións consistentes (como ser cada vez máis pequenos pero coas mesmas proporcións) respecto a unha especie viva poderían representar o paso final da cronoespecie. A posible identificación do devanceiro inmediato do taxon vivo pode tamén depender de información estratigráfica para establecer a idade dos espécimes.
O concepto de cronoespecie está relacionado co modelo de gradualismo filético da evolución, e tamén depende dun amplo rexistro de material fósil, dado que os cambios morfolóxicos se acumulan co tempo, e dous organismos moi diferentes poderían estar conectados por unha serie de organismos intermedios. Exemplos
Bison (varias paleoespecies e paleosubespecies)
Preguiceiros mariños Thalassocnus (paleoespecie)
Voitre Coragyps (cronoespecie)
Gymnogyps (paleoespecie)
Panthera (numerosas cronoespecies, paleoespecies e paleosubespecies)
Valdiviathyris (sen cambios visibles desde o Priaboniano, hai 35 millóns de anos).
Cronofotografía

A cronofotografía é unha técnica fotográfica inventada por Étienne Jules Marey que basicamente consiste en rexistrar nunha placa única as diferentes fases do movemento. Para conseguir isto ideou un sistema que supuña fotografar cunha mesma placa por separado as diferentes fases do movemento sobre un fondo completamente negro.
No ano 1890 o seu creador Étienne Jules Marey empregou a cronofotografía coa película de celuloide de Kodak para conseguir imaxes que permiten reconstruír o movemento, o cal será tomado polos irmáns Lumière para o seu cinematógrafo
Cronografía

A cronografía consiste na descrición histórica dunha época ou unha cultura a partir dos elementos físicos e espirituais que a caracterizan fronte a outra anterior ou posterior. É un estudo que implica a contraposición diacrónica. Obxectos de uso frecuente, costumes nalgúns acontecementos de gran repercusión social son as circunstancias que se mostran nesta variedade descritiva.
Cronoloxía

Cronoloxía (do grego antigo χρόνος chrónos, 'tempo', 'época determinada', 'período', e -λογία -logía —de λόγος lógos, 'palabra', 'expresión', 'estudo'—) é a actividade cuxa finalidade é determinar a orde temporal dos acontecementos históricos; forma parte, por tanto, da disciplina da historia.
Non hai suceso na historia que non xurda doutros que o precederan e que non chegue a ser a orixe doutros máis ou menos importantes.
Todas as grandes civilizacións adoptaron diversos métodos de cronoloxía, utilizando o curso dos corpos celestes, para medir o tempo. O maior ou menor acerto desta operación dependeu do maior ou menor adianto do pobo respectivo nos coñecementos astronómicos. Tamén influíu no cómputo dos días, meses e anos, a relixión, os historiadores e até os hábitos políticos e civís dos pobos. Non é, por tanto, de estrañar que resultaran métodos moi diferentes.
O concepto cronoloxía tamén se utiliza noutras áreas do coñecemento para relatar feitos.
Cronoloxía da Grecia antiga

Esta é unha cronoloxía da Grecia antiga, que comprende importantes eventos, cambios legais e territoriais ademais de acontecementos políticos, sociais e económicos na Grecia antiga e nos seus estados predecesores; tamén eventos internacionais que tiveron relevancia para a historia antiga de Grecia.
Séculos: século -IX · século -VIII · século -VII · século -VI · século -V · século -IV · século -III · século -II · século -I · século I · século II · século III · século IV
Cronoloxía das principais cidades da historia

Cronoloxía das principais cidades da historia.
Cronoloxía de España

Esta é unha cronoloxía de España, que comprende acontecementos destacados, cambios legais e territoriais ademais de acontecementos políticos, sociais e económicos en España e nos seus estados predecesores; tamén eventos acontecidos na Península Ibérica e Europa e eventos internacionais que tiveron relevancia para a Historia de España. Século XX
Século XXI
Cronoloxía de Galicia

Esta é unha cronoloxía de Galicia, que comprende importantes eventos, cambios legais e territoriais ademais de acontecementos políticos, sociais e económicos en Galicia e nos seus estados predecesores; tamén eventos acontecidos na península ibérica e eventos internacionais que tiveron relevancia para a Historia de Galicia.
Cronoloxía do Brasil

Esta é unha cronoloxía do Brasil, que comprende importantes eventos, cambios legais e territoriais ademais de acontecementos políticos, sociais e económicos no Brasil e nos seus estados predecesores; tamén eventos acontecidos na América do Sur e eventos internacionais que tiveron relevancia para a Historia do Brasil. Século XXI
Cronoloxía do Edificio Castromil

Liña temporal ou cronolóxia do edificio Castromil.
Cronoloxía do Universo

Esta liña do tempo do Universo describe os fenómenos de acordo coa teoría científica amplamente aceptada do big-bang, usando o parámetro tempo cosmolóxico de coordenadas conmocionado.
Mellor medidas dispoñibles a partir de 2009 indican que as condicións iniciais ocorreron entre 13, 3 e 13, 9 millóns de anos. É conveniente dividir a evolución do universo, desde entón, en tres fases. O universo moi cedo, aínda que é pouco comprendido, era a fracción de segundo en que o Universo era tan quente que as partículas tiñan enerxías superiores aos actualmente accesible en aceleradores de partículas na Terra. Polo tanto, en canto as características básicas desta época foi traballando na teoría do big-bang, os detalles son en gran parte baseada en suposicións educadas.
Tras este período, a comezos do Universo, a evolución do universo procede de acordo coa coñecida física de altas enerxías. Isto é, cando os protóns primeiro, electróns e neutróns formados, en seguida, os átomos de núcleos e, finalmente. Coa formación de hidróxeno neutra, a radiación cósmica de fondo foi emitida.
A materia entón continuouse agregando nas estrelas primeiro e, finalmente nas galaxias, quásares, aglomerados de galaxias e formando superaglomerado de galaxias.
Hai diversas teorías sobre o destino final do universo.
Cronoloxía do descubrimento dos planetas do sistema solar e os seus satélites naturais

Esta cronoloxía do descubrimento dos planetas do sistema solar e os seus satélites naturais rexistra o progreso no descubrimento de novos corpos celestes no transcurso da historia.
Nas táboas que aparecen a continuación, os satélites indícanse en letra grosa (por exemplo Lúa), mentres que os planetas que orbitan o Sol, tanto maiores como menores, están en cursiva (por exemplo a Terra). Os cadros están ordenados segundo a data de publicación/anuncio dos descubrimentos; as devanditas datas indícanse acompañadas dos seguintes símbolos: i: para a data da primeira imaxe rexistrada (fotográfica etc. );
o: para a data da primeira observación visual efectuada polo ser humano, xa sexa mediante un telescopio ou unha emulsión fotográfica (o verdadeiro intre do «descubrimento»);
p: para a data de anuncio ou publicación do descubrimento.
Nota: As lúas indicadas cun asterisco (*) tiveron algunhas dificultades nos seus descubrimentos. En moitos destes casos precisáronse diversos anos para confirmar as súas existencias, e en diversas ocasións chegaron a «extraviarse» e volveron ser redescubertas. Algunhas lúas atopáronse durante a análise das fotografías enviadas polas sondas espaciais Voyager, anos despois de que fosen tiradas. Lenda
Os planetas e os seus satélites naturais indícanse mediante as seguintes cores:
Cronoloxía dos presidentes dos Estados Unidos de América

Esta é unha lista dos presidentes dos Estados Unidos ordenada cronoloxicamente.
Cronómetro

Un cronómetro é un reloxo de alta precisión. A comezos do século XIX, o reloxeiro suízo Louis Berthoud, inventou o cronómetro e foi perfeccionado o sistema de corda. Usos e tipos
Son empregados polos navegantes para determinar a lonxitude xeográfica e calcular a súa posición en mar a fóra ou para medir tempos entre sucesos. Así mesmo eran usados por astrónomos e xoieiros para calibrar instrumentos de medida.
A aplicación do cronómetro é semellante á dun reloxio que mide con gran precisión un tempo determinado. Úsase tamén en competicións deportivas, e en medición de tempos en carreiras de animais (cronógrafo).
Crooner

A denominación crooner aplícase a certos cantantes masculinos que interpretan un tipo concreto de baladas. Esta palabra é de orixe estadounidense e en inglés ten connotacións semellantes a trobador. Un crooner adoita posuír unha voz grave e normalmente faise acompañar por unha orquestra ou unha Big Band. Orixinalmente aplicábase de xeito pexorativo, o que supuxo que moitos cantantes considerados como tal renegaran do termo. Este foi o caso de Frank Sinatra, quen declarou que non cría que el ou Bing Crosby foran crooners. En Galicia, un exemplo de crooner podería ser Pucho Boedo. Historia
Evolución
O crooning ten as súas raíces no Bel canto da ópera italiana e nos intérpretes vocais de jazz. Algúns crooners, como Frank Sinatra, Bing Crosby ou Dean Martin tamén incorporaron outros xéneros na súa música, como o blues ou o dixieland. Converteuse na música vocal máis popular nos Estados Unidos desde os anos 1920 até comezos dos anos 1960, coincidindo cos inicios da radio e as gravacións musicais. Unha proba deste éxito era o show radiofónico Kraft Music Hall, conducido por Bing Crosby e emitido entre 1935 e 1946, o cal era seguido cada semana por 50 millóns de persoas.
Decadencia
Logo de 1954 a música popular nos Estados Unidos estivo dominada por outros xéneros, especialmente o rock and roll, mentres a música doutros cantantes modernos como Perry Como ou Matt Monroe era cualificada como easy-listening. Algúns crooners seguiron mantendo a súa popularidade entre os seguidores do pop máis tradicional, como no caso de Tony Bennett, Tom Jones, Engelbert Humperdinck ou John Crooner Jr. Crooners clásicos
Entre os crooners clásicos pódense destacar, ademais dos mencionados anteriormente, a Lucho Gatica, Nat King Cole, Andy Williams, Paul Anka, Sammy Davis Jr. , Nino Bravo, Neil Sedaka, Bobby Darin ou Del Shannon. Na actualidade pódense considerar crooners a cantantes como Al Martino, Harry Connick Jr, David Bowie, Jens Lekman, Jean Sablon, Roger Cicero, Jamie Cullum, Michael Bublé, Morrissey, Pucho Boedo, Engelbert Humperdinck, Bryan Ferry, Raphael Gualazzi, Enrique Guzmán, Julio Iglesias ou Luis Miguel. Influencia
Outros artistas de pop foron influídos polos crooners clásicos e a miúdo foron vinculados a eles, como Scott Walker, Serge Gainsbourg ou Lee Hazlewood.
A tradición de cantantes que foron considerados nalgunha ocasión crooners no mundo do rock consolidouse especialmente con cantautores como Leonard Cohen, e algo máis tarde con Tom Waits e Nick Cave. Todos estes artistas unieron a idea de crooner a un concepto artístico moito máis iconoclasta e rompedor.
Máis recentemente, outros cantantes, especialmente no pop alternativo, tamén recibiron unha grande influencia dos crooners. Este é o caso de Mark Lanegan de Screaming Trees, Chris Isaak, Jarvis Cocker de Pulp, Adam Green de Moldy Peaches, Neil Hannon de The Divine Comedy, Stuart Staples de Tindersticks, Richard Hawley, Jay-Jay Johanson, Mario Biondi ou Matteo Brancaleoni.
Crossover thrash

O crossover thrash (ás veces abreviado como crossover) é unha forma de thrash metal e hardcore punk que mestura ámbolos dous xéneros xuntos ou ten influencias doutros. O estilo atópase a camiño entre o heavy metal e o punk rock. Outros xéneros do mesmo estilo teñen elementos significativamente comúns co crossover thrash, e ademais dos traditionais hardcore punk e thrash metal, inclúe estilos relacionados como thrashcore, grindcore e skate punk. Ambigüidade do termo
O xénero adoita confundirse co thrashcore, que é esencialmente un hardcore máis rápido no canto dunha forma de metal máis orientada cara ao punk. Durante a primeira metade da década dos 80, o termo "thrash" usouse acotío como un sinónimo de hardcore punk (como no recompilatorio New York Thrash de 1982). O termo "thrashcore" para distinguir artistas deste xénero doutros no foi cuñado ata polo menos o ano 1993. Moitas bandas de crossover bands, como D. R. I. , comezaron como influentes grupos de thrashcore. O sufixo "-core" de "thrashcore" úsase ás veces para distinguilo do crossover thrash e do thrash metal, chamándoselle a este último frecuentemente só "thrash", termo que á súa vez non se adoita a usar para referirse ao crossover thrash ou ao thrashcore. Thrashcore ás veces é usado pola prensa musical para falar do thrash metal que descende do metalcore.
Crotone

Crotone é unha cidade e comuna con 61. 392 habitantes (2009), capital da provincia de Crotone, na costa oriental de Calabria (Italia) fronte ao Mar Xónico na zona chamada Golfo de Tarento.
É coñecida por ser a cidade de Pitágoras e Milón.