Historia da filosofía

A historia da filosofía estuda e describe o desenvolvemento do pensamento filosófico ao longo do tempo nas diversas sociedades de todo o mundo.
A filosofía occidental, orixinada na Grecia antiga do século VI a. C. , centrouse inicialmente na natureza fundamental do cosmos e expandiuse para abarcar temas como a ética, a epistemoloxía e a natureza da mente. occidental desde as súas orixes na Grecia. Considérase que a constitución da historia da filosofía como disciplina autónoma e específica só acontece desde principios do século XIX. Antes deste momento existen diversas publicacións de carácter histórico e filosófico, pero non posúen o rigor e cientificidade propios dos historiadores da filosofía.
Durante a Idade Media, a filosofía influenciada pola teoloxía acadou novos enfoques, mentres que o Renacemento marcou un retorno á tradición grega e á emerxencia do humanismo. Coa Idade Moderna, a filosofía baseouse na creación de coñecemento científico e na razón, influíndo no Iluminismo. Os séculos XIX e XX viron o xurdimento de correntes como o idealismo alemán, o pragmatismo, o positivismo, a lóxica matemática moderna, a fenomenoloxía, o existencialismo e o posmodernismo entre moitas outras correntes.
A filosofía islámica, profundamente influenciada por pensadores gregos, acadou o seu apoxeo na Idade de Ouro islámica, centrando moito do seu debate na relación entre razón e revelación.
A filosofía india, enraizada nos vedas, desenvolveu escolas ortodoxas e heterodoxas que trataron a realidade, o coñecemento e a iluminación espiritual, influíndo en correntes hindús e budistas. A filosofía chinesa, marcada por sistemas como o confucianismo e o taoísmo, centrouse na conduta social, o goberno e a auto-cultivación. Co tempo, a filosofía chinesa incorporou o pensamento budista, evolucionando en escolas como o neoconfucianismo.
Outras tradicións como a filosofía xaponesa, a filosofía latinoamericana e a filosofía africana (por exemplo a antiga filosofía exipcia, moi vinculada á grega, pero tamén o pensamento doutras sociedades de África) tamén contribuíron á historia da filosofía, ampliando o abano de perspectivas sobre cuestións fundamentais da existencia e do coñecemento. Historia
Concepto
Esta disciplina atópase nunha posición ambigua e intermedia entre a historia e a filosofía. Algúns autores, por exemplo Wilhelm Dilthey, consideran que non é máis que unha rama particular da historia xeral. En consecuencia, sería unha ciencia histórica, tendo como función expoñer o máis fielmente posible o pensamento dos filósofos habidos ó longo do tempo, pero non sería filosofía, isto é, unha actividade creadora e produtora de filosofía. O cultivador desta disciplina sería un historiador, pero non un filósofo. Así considerada, a historia da filosofía estaría exposta ós problemas típicos dunha disciplina histórica calquera: determinación das fontes, recolección e ordenación de datos, obxectividade expositiva etc. Outros autores, en cambio, consideran que a filosofía é esencialmente historia da filosofía, isto é, ninguén pode crear filosofía se non entronca os seus pensamentos dentro da propia tradición filosófica dándolles continuidade e ó mesmo tempo transformándoos a través dun selo persoal. Nesta última concepción podería encaixar, por exemplo, Hegel. Para este último só a historia da filosofía que é tamén filosofía merece ser considerada como tal. Desde esta perspectiva a historia da filosofía coincide coa filosofía mesma, non sendo esta outra cousa que a acumulación do pensamento crítico e racional da humanidade. En toda época a filosofía sería a súa historia, é dicir, historia da filosofía.
Guiado pola perspectiva de dar continuidade á historia da filosofía, o filósofo alemán do século XIX Wilhelm Windelband cría que a única maneira de acadalo consistiría en expoñer a historia dos problemas filosóficos (Problemsgeschichte), e non dos filósofos, posto que aqueles serían o único estable e permanente na historia do pensamento.
De todas as maneiras, a tendencia dominante na maioría dos actuais historiadores da filosofía é a concepción historicista, máis que a filosófica ou a Problemsgeschicte.
Filosofía occidental
En canto á división das distintas etapas históricas polas que atravesa a filosofía, aínda que non hai pleno consenso en canto a cuestións de detalle, acoastúmanse establecer, a grandes trazos, catro períodos, entre os que non hai auténtica ruptura, senón máis ben cada período destes xorde como consecuencia de vicisitudes sociais que, no plano intelectual, prolongan e reformulan o pensamento de etapas anteriores. É así que se establece a seguinte división: filosofía antiga (Grecia e Roma clásicas), filosofía medieval (patrística e escolástica), filosofía moderna (dende Descartes ata a morte de Hegel. Respecto deste período di Russell: está máis dominado pola ciencia que ningún anterior; as crenzas relixiosas tradicionais conservan a súa importancia, pero séntese a necesidade de xustificalas, e modificalas onde queira que a ciencia parece impor esta esixencia) e filosofía contemporánea (dende as grandes reaccións contra o sistema hegeliano ata os nosos días). Así mesmo, é frecuente sinalar o Renacemento (século XV e XVI) como período intermedio e transitorio entre o medievo e a modernidade.
En cada unha destas etapas domina, á súa vez, un determinado punto de vista filosófico que, en certa medida, xustifica a división: o problema da natureza (physis) nos antigos, a cuestión teolóxica (Deus) nos medievais, a teoría do coñecemento nos modernos e, por último, a complexidade do panorama contemporáneo diversificado en temas de antropoloxía, filosofía da linguaxe, filosofía da ciencia e filosofía política.