proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
José Bartrina Villanueva

José Bartrina Villanueva, nado en Valencia en 1906 e finado en Burgos o 23 de decembro de 1956, foi un médico e político comunista español. Traxectoria
Fillo de Jesús Bartrina Capella, catedrático de Anatomía da Facultade de Medicina de Valencia. Fixo a carreira de Medicina e especializouse en Uroloxía. Foi axudante de clases prácticas da Facultade de Medicina dende 1935. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 incorporouse como médico ao tren-hospital con base en Sarrión e despois en diversos postos da fronte de Teruel. Militante do Partido Comunista de España, logo da derrota da República foi detido coa súa muller no porto de Alacant. Trasladados ao campo dos Almendros (Alacant), foron separados. José foi internado no Campo de Albaterra, do que o conseguiu sacar a súa muller. Pasaron algún tempo en Benissa ata que foi detido pola Garda Civil. Saíu grazas ao alcalde, pero volvérono coller e trasladárono ao cárcere Modelo de Valencia. Saíu novamente coa axuda da familia e comezou a traballar para o PCE coa súa muller. Ao ser desmantelado o comité valenciano, en marzo de 1944, fuxiron a Madrid. En setembro de 1947 foi enviado polo PCE a Galicia. Na clandestinidade utilizou o nome de José Moreno Borso. Foi detido en 1948 encartado na causa 370/48 xunto con José Gómez Gayoso, Antonio Seoane Sánchez, Juan José Romero Ramos, Carmen Orozco Muñoz e outros. Xulgado en consello de guerra na Coruña, foi condenado a pena de morte, pero a sentenza foi conmutada pola de cadea perpetua. Ingresou na prisión de Burgos, onde morreu en 1956. Vida persoal
Casou con Presentación Campos Pérez.
José Benito Guitián López

José Benito Guitián López, nado en Mosteiro (Bóveda) cara a 1910 e finado en 2001, foi un mestre galego. Traxectoria
Fillo de Manuel Guitián e Manuela López. Estudou maxisterio na Escola Normal de Ourense, onde ingresou en 1931. Foi elixido presidente da Asociación de mestres interinos e substitutos de Lugo en abril de 1935. Ingresou no Maxisterio nos cursos de selección de 1936. Foi mestre en Vilariño (Ribas de Sil).
En setembro de 1938 alistouse no exército franquista para evitar a persecución política. Pasouse ao bando leal. Foi membro das Milicias da Cultura na 72 división do exército republicano. Coa derrota da República pasou a Francia e foi internado no campo de concentración de Saint-Cyprien. Posteriormente exiliouse en México. Sometido a depuración, foi separado do servizo e baixa na escala en 1943. Vida persoal
Casou en Cidade de México con Araceli Proal Vázquez en decembro de 1942, e foi pai de Jose Benito e Leopoldo Manuel Guitián Proal.
José Bernárdez Santaclara

José Bernárdez Santaclara, coñecido como Pasarín, nado en Bueu en 1906 e finado en Pontevedra en xullo de 1993, foi un zapateiro, sindicalista e escritor galego. Traxectoria
Mariñeiro de novo, fíxose zapateiro por problemas de saúde. Foi secretario da sociedade Adelanto Marinero da UGT. Na Segunda República foi concelleiro de Bueu. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Pontevedra por adhesión á rebelión o 22 de decembro de 1936, foi condenado a cadea perpetua e inhabilitación absoluta. Preso na Illa de San Simón, foi trasladado ao Forte de San Cristovo o 16 de maio de 1937. O 1 de marzo de 1939 foi trasladado á Prisión Central de Cuellar (Segovia), de onde saíu en prisión atenuada o 5 de setembro de 1940. Foille conmutada a pena a 4 anos en decembro de 1942. Concedéronlle a liberdade definitiva o 5 de decembro de 1943. Obra
Rosas salvajes (poesía, 1986).
José Bóveda Formigo

José Bóveda Formigo, coñecido como Pepe Bóveda, nado en Ventosela (Ribadavia) cara a 1912 e finado na mesma parroquia o 16 de xullo de 2007, foi un sindicalista e político galego. Traxectoria
Durante a Segunda República foi un dos fundadores da Sociedad de Agricultores de Valdepereira, adscrita á CNT do Ribeiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na resistencia asaltando a casa cuartel da Garda Civil de Ribadavia e foi detido. Xulgado en Ourense por rebelión militar foi condenado a cadea perpetua. Trasladado o 26 de xuño de 1937 á prisión do Forte de San Cristovo de Pamplona, participou na fuga do 22 de maio de 1938, xunto con outros 1085 presos; pero foi detido. Foi condenado a 17 anos máis de cadea. Revisada a súa condena, saíu á rúa en setembro de 1945 e regresou a Ribadavia.
Pola presión dos fascistas locais, tivo que emigrar a Barcelona en 1947. Traballou na empresa municipal de electricidade Construcciones Eléctricas onde contactou coa CNT. Tras xubilarse, regresou ao Ribeiro. Finou en Ventosela con 95 anos. Recoñecementos
En 2002 recibiu unha homenaxe dos Amigos da República de Ourense. Vida persoal
Casou en Ribadavia con María del Pilar Feijóo-Montenegro Vázquez-Campo en agosto de 1957.
José Búa Carou

José Búa Carou, finado na Coruña o 9 de xaneiro de 1944, foi un médico e político galego. Traxectoria
Fillo de José Búa Pintos e irmán de Francisco Búa Carou. Foi coronel de Sanidade Militar. Foi presidente da Reunión Recreativa e Instructiva de Artesanos da Coruña. Militante do Partido Republicano Radical Socialista, foi elixido vicepresidente do grupo da Coruña en setembro de 1931. Despois pasou a Izquierda Republicana e foi presidente do grupo local da Coruña en 1934. Participou no acto de homenaxe ás mulleres organizado polo semanario La Calle o 3 de marzo de 1936 no Teatro Rosalía Castro con Manuel Fernández, Ramón Suárez Picallo e José Villaverde. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi represaliado. Finou na Coruña o 9 de xaneiro de 1944. Vida persoal
Casou con María de los Dolores Nine Fraga e foi pai de María de los Dolores, Mercedes, Guillermina, Victoria, Carmen, Angeles e José Miguel Búa Nine.
José Caamaño Caamaño

José Caamaño Caamaño, nado en Negreira cara a 1910 e finado en Santiago de Compostela o 20 de abril de 1970, foi un avogado e político galego. Traxectoria
Foi secretario do Centro Republicano de Santiago de Compostela. O 26 de marzo de 1930 foi un dos asinantes do Pacto de Lestrobe. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido até o remate da guerra. Entregouse e foi xulgado na Coruña por rebelión, sendo absolto. Foille incoado un expediente de investigación por deserción polo Consello Supremo de Xustiza Militar de Madrid. Detido a principios de 1945, procesado na causa 94/45 acusado de pertencer á Unión Nacional xunto a Jesús Balboa López, Manuel Montero Malvar, Jesús Pérez Bustos, Mariano Otero Castelao, Manuel Álvarez, Cándido Comesaña Fernández, Leandro Aroca González, Xosé Velo Mosquera, Avelino Álvarez Meana, Francisco Rey Drox, Aníbal González Fernández e Rosa González Cabo. Finou en Santiago de Compostela o 20 de abril de 1970.
José Camilo Soto Losada

José Camilo Soto Losada, nado en Maside en 1876 e finado en Vilanova dos Infantes en 1952, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Cando o seu pai, Manuel Soto Fernández, militar, foi destinado a Celanova, trasladouse coa familia. Foi contable dunha familia de terratenentes e despois estivo empregado na Tabacaleira de Celanova. Fíxose mestre e exerceu en Salriago de Olveira (1911), San Pedro de Laroá (Xinzo de Limia), Proente (A Merca) en 1913, Castromao (por consorte en 1916) e San Fiz (Soutomaior, Taboadela). Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Taboadela o 31 de xaneiro de 1924. Foi elixido membro da xunta asesora da Unión Patriótica de Taboadela en 1927. Despois foi mestre en Viso-Canedo, permutando para Oxén (Sobreira, Vilamarín) en maio de 1935. Membro da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Orense
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi cesado e destituído como mestre a principios de agosto por ser un dos dirixentes da ATEO. Foi detido en Tamallancos e estivo preso en Ourense. Trasladado ao cárcere de Celanova, permaneceu detido até novembro de 1936. Como resultado do proceso de depuración foi sancionado coa separación definitiva do servizo e baixa na escala en 1940. Foi vivir de alugueiro a unha casa en Vilanova e despois instalouse en Celanova. Viviu de facer traballos, algúns como procurador. Vida persoal
Casou coa mestra de Vilanova dos Infantes Sara Fernández Salgado, e foi pai de Luís, Inés, Sara, Celia, Marina e Xulio Soto Fernández
José Campos Villar

José Campos Villar, nado en Campo Lameiro cara a 1870 e finado na Illa de San Simón o 27 de setembro de 1939, foi un comerciante, agrarista e político galego. Traxectoria
Fillo de Valentín Campos Barros. Agrarista, foi representante da Federación Agraria de Cambados-Caldas de Reis e alcalde de Campo Lameiro a principios dos anos vinte. Foi detido en outubro de 1924 acusado de desacato aos somatenistas de Campo Lameiro. Acusado de agresión ao secretario do concello Manuel Fernández González, foi detido en abril de 1929.
Foi alcalde de Campo Lameiro en 1930. Na República foi elixido alcalde de Campo Lameiro. Militou en Acción Republicana. Foi destituído con toda a corporación en outubro de 1934. Integrouse en Izquierda Republicana e foi reposto como alcalde logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936. O 8 de marzo de 1936 recibiu unha homenaxe popular en Campo Lameiro. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e xulgado en consello de guerra en Pontevedra por rebelión militar o 4 de febreiro de 1937 con Vicente Soto Martínez, Timoteo Blanco Abal, Adolfo Caeiro García e José Elías Silva Caneda. Condenado a cadea perpetua, foi internado na Illa de San Simón onde morreu por neoplasia o 27 de setembro de 1939 con 66 anos.
José Candal Bouzas

José Candal Bouzas, nado en Ardemil (Ordes) cara a 1907 e finado no mesmo lugar o 20 de novembro de 1990, foi un guerrilleiro antifranquista galego. Traxectoria
Domiciliado nas Mámoas (Ardemil). Militou nas Juventudes Socialistas durante a República. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 permaneceu na casa nos primeiros momentos, intentando pasar inadvertido para salvar a vida. Botou unha tempada agochado. Enlace da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, foi detido o 7 de agosto de 1947, despois da caída de Manuel Ponte Pedreira. Levárono ao cuartel da Garda Civil de Ordes canda José Ríos Gómez onde foi torturado. Finou nas Mámoas o 20 de novembro de 1990, aos 83 anos. Vida persoal
Foi pai de José e Manuel Candal Gómez.
José Canedo Grille

José Canedo Grille, nado en Tordoia o 22 de febreiro de 1902 e finado en Lens (Ames) o 29 de decembro de 1945, foi un lingüista e orientalista galego. Traxectoria
De familia labrega, marchou a estudar no seminario de Santiago de Compostela. Licenciouse na Universidade de Granada, e foi bolseiro durante sete anos no Indogermanisches Seminar da Universidade de Berlín, onde se especializou en lingüística indoeuropea. Na cidade alemá coincidiu con Lois Tobío Fernández, Felipe Fernández Armesto ou Vicente Risco, quen dixo del: No ano 1930 publicou dous artigos na revista Nós. En 1934 pasou a dar clase de Filoloxía Clásica na Universidade de Barcelona, onde o sorprendeu a guerra civil española. En xullo de 1938 asistiu ao Congreso Internacional de Lingüística en Gante (Bélxica), mais non se reincorporou ao seu posto de traballo. Fuxiu do territorio republicano e entregou uns planos ao goberno nacional de Burgos. A pesar desta e doutras colaboracións co franquismo ao remate da guerra, o 6 de agosto de 1941 foi expedientado por insubordinación e apartado do seu posto como docente no Instituto Ausias March.
En 1942 publicou a súa obra máis importante, Resumen de literatura sánscrita. Tamén publicou nese tempo diversos artigos sobre o sánscrito e a súa literatura en revistas filolóxicas. En 1943 pasou a ser lector de castelán na Universidade de Heidelberg. Faleceu mentres se hospedaba no pazo de Lens, e foi soterrado no cemiterio parroquial. Obra
"Die lateinischen Inchoativa und ihr Verhältnis zur Komposition", en revista Glotta nº 24 (1934, páx. 257-266) e nº 26 (1936, páx. 14-38)
Zur Wort- und Satzstellung in der alt- und mittelindischen Prosa. Vandenhoeck & Ruprecht. Gottingen, (1937)
Nachleben des idg. Injunktivs im Lateinisch-Romanischen (1938)
Resumen de literatura sánscrita (1942)
José Cao Cortiñas

José Faustino Cao Cortiñas, nado en Narón o 25 de outubro de 1909, foi un político galego. Traxectoria
Fillo dun mariño mercante, aprobou o exame de ingreso no Instituto de Santiago en 1923. No Hospital Provincial de Compostela formouse como practicante. En 1926 obtivo o título oficial na Universidade de Santiago de Compostela. En outubro de 1927 embarcou para Buenos Aires como practicante. De regreso a Galicia, estivo afiliado ao Partido Federal Republicano de Ferrol de 1931 a 1934. Despois militou en Unión Republicana e foi director do semanario republicano Renovación (de xaneiro a xullo de 1935). Foi membro da Liga Racionalista. Fundador do Partido Sindicalista en Ferrol foi vicesecretario da Agrupación ferrolá, e o seu delegado no Comité da Fronte Popular.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, fuxiu e permaneceu agochado. Presentouse en novembro de 1945, foi xulgado e condenado a 20 anos. Foi indultado en outubro de 1946. Participou nos traballos de reorganización da CNT clandestina en Ferrol. Foi detido en marzo de 1947 e condenado a un ano de cadea.
José Carballeira Fraga

José Carballeira Fraga, nado en Vilalba cara a 1865 e finado no mesmo concello o 21 de febreiro de 1953, foi un comerciante e político galego. Traxectoria
Comerciante, foi presidente da Unión Comercial Villalbesa. O 12 de marzo de 1930 foi elixido presidente do Comité Republicano de Vilalba adherido á ORGA. Foi o primeiro alcalde da Segunda República de Vilalba presidindo a Comisión Xestora. Afiliado a Izquierda Republicana, foi elixido presidente da Agrupación de Vilalba constituída o 26 de xuño de 1934. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi expedientado e sancionado por responsabilidades civís ou políticas. Finou en Vilalba o 21 de febreiro de 1953. Vida persoal
Casou con Josefa Goldeiros García, e foi pai de Rosendo, Carmen, José, María, Remedios, Irene, Manuel e Josefa Carballeira Goldeiros.
José Carlos Fernandes

José Carlos Fernandes, nado en Loulé (Algarve) o 16 de outubro de 1964, é un autor de banda deseñada portugués. A súa obra foi traducida a linguas como o francés, o castelán, o polaco ou o éuscaro. Traxectoria
Comezou a facerse notar no medio alternativo dos fanzines portugueses, nos que, amais dunha coherencia gráfica no seu traballo, demostraba unha extraordinaria produtividade, con innumerábeis pranchas e ilustracións aparecidas en diversas publicacións alternativas de BD que xurdiron na década de 1990. Entre os fanzines cos que colaborou están O Independente, PúblicoQuadrado, Comix e Selecções BD. Fóra de Portugal tamén publicou en Métal Hurlant, Panacea, Níquel Náusea e Trama.
O seu primeiro traballo, datado en decembro de 1989, contaba apenas con dúas pranchas e tiña por título Alix do outro lado do espelho. Este traballo viu a luz nas páxinas do nº2 do fanzine lisboeta Shock.
En 1993 publica Controlo Remoto hoxe convertido nun artigo de colección moi valorado. En 1994, a Associação Neuromanso publica A Lâmina Fria da Lua, «o primeiro comic book Português, feito por um autor Português e publicado em Portugal», a obra que o deu a coñecer entre un público máis amplo.
Entre as súas obras máis recoñecidas a nivel internacional destacan Satélites, Crossroads e moi especialmente a serie A pior banda do mundo que conta na actualidade con 6 volumes (segundo ten anunciado o autor aínda han de aparecer polo menos tres volumes máis): 1 - O Quiosque da Utopia; 2 - O Museu Nacional do Acessório e do Irrelevante; 3 - As Ruínas de Babel; 4 - A Grande Enciclopédia do Conhecimento Obsoleto; 5 - O Depósito dos Refugos Postais; 6 - Os Arquivos do Prodigioso e do Paranormal.
Ao longo da súa carreira reflectíronse dentro da súa narrativa moitas das súas influencias literarias (Ray Bradbury, Gabriel García Márquez) e musicais (Bauhaus, Laurie Anderson, Smashing Pumpkins) que contribuíron na definición do estilo propio de Fernandes. Premios
Entre outros, obtivo por tres veces o Premio Rafael Bordalo Pinheiro da C. M. de Lisboa (1991, 1993 e 1995), primeiros premios nos concursos de BD de Matosinhos (1995) e Ourense (1995). En 2001 foi distinguido co Prémio Humor do 14º Salão Livre de Humor Nacional de Oeiras. O primeiro volume de A Pior Banda do Mundo, Quiosque da Utopia, foi elixido o Melhor Álbum Português de 2002 polo Festival Internacional de Banda Desenhada da Amadora e polo Diário de Notícias. A web La Guía del Cómic de España atribuíulle o terceiro lugar no top dos mellores álbums de BD de 2002 publicados a nivel internacional. Adaptacións ao cinema
Delfina Dilema de Isabel Cardeira (España, 2004), a partir da BD O inextricável labirinto do destino
La Señorita Zuenig de Sofia Teixeira-Gomes (España, 2004), a partir da BD O inextricável labirinto do destino
O Gosto de Ferrugem de J. Audaci Junior (Brasil, 2005), a partir da BD Todo o sal do mar.
José Casal Fernández

José Casal Fernández, nado en Vilaboa o 24 de agosto de 1906 e finado o 18 de decembro de 1984, foi un carpinteiro, sindicalista e político galego. Traxectoria
Carpinteiro de ribeira, dirixente das mocidades socialistas de San Adrián e directivo da Sociedad de Agricultores e da Sociedad de Obreros de Construción Naval, afecta á UGT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi obrigado a presentarse no cuartel da Garda Civil de Moaña. Detido o 8 de setembro de 1936 foi xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión co seu irmán Belarmino e o seu curmán Rogelio Calvar Casal, foron condenados a cadea perpetua. Preso primeiro na illa de San Simón, foi trasladado ao Forte de San Cristovo (Pamplona), onde permaneceu ata setembro de 1940, cando saíu en liberdade provisional. Deixou un diario manuscrito do seu paso por San Simón e Pamplona. Vida persoal
Casou con Casilda Rosendo, e foi pai de Democracia Casal Rosendo, que en 1936 foi bautizada como Lucrecia Casal Rosendo.
José Castedo

José Castedo Carracedo, coñecido como Pepe Castedo, nado en Ferrol en 1914 e finado probablemente en Madrid en 1982, foi un sinólogo galego. Traxectoria
Militante de partidos de esquerda, combateu na Guerra Civil Española no bando republicano. Apresado durante o conflito militar, logrou escapar e fuxir a Francia. En París inscribiuse como refuxiado político, presentándose co aval de Julio Just, deputado valenciano de Izquierda Republicana.
En 1964 viaxou a China co propósito de aprenderlles español ás novas xeracións do maoísmo. Comezou a traballar na escola anexa ao Instituto de Linguas Estranxeiras de Pequín, a actual Universidade de Estudos Estranxeiros de Pequín. En 1966 involucrouse na Revolución Cultural.
Dezaseis anos despois de chegar a Asia en 1980 saíu daquel país e foi a Málaga para vivir cunha filla que tiña. Ao ano seguinte recibiu a orde de Afonso X o Sabio polos seus méritos pedagóxicos, e quixo regresar a China, pero xa non llo permitiron. Ao pouco rompeu relacións coa súa filla e trasladouse a Madrid, pero con grandes dificultades persoais e económicas suicidouse probablemente nesa cidade dun disparo. Repercusión
Aparece mencionado nas Memorias de un naufragio de Juan Morillo e en Las tertulias de San Li Tun, de Juan Andrade Heymann. Quizais fose o revisor da primeira tradución española do Libro Vermello de Mao. Obra
El último beso (1949), xunto co militante do PCE José del Campo Cayol.
José Corzo Conde

José Corzo Conde, nado en Rodeiro cara a 1886, foi un político galego. Traxectoria
Estivo emigrado en Cuba e Arxentina. Ao seu retorno instalouse como industrial de Arzúa. En 1933 era secretario da Sociedad Agraria Socialista de Arzúa, presidida por Ramón García Regueiro. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Arzúa e 3º tenente-alcalde. Foi o presidente da primeira Agrupación Socialista de Arzúa constituída o 27 de abril de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. Foi xulgado en Compostela por rebelión xunto con Juan Manuel Vidal García nun proceso incoado o 25 de agosto e declarado en rebeldía. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1937, que pecharon en 1945 pola súa defunción.
José Costa Pardo

José Costa Pardo, nado en Cervo cara a 1907 e finado en Lugo o 8 de marzo de 1939, foi un comerciante e político galego. Traxectoria
Mestre en San Román de Vilaestrofe. Militante do Partido Republicano Radical Socialista, foi nomeado vicepresidente da xunta directiva de Xove en febreiro de 1934. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 7 de agosto e ingresado no cárcere de Lugo. Foi destituído como mestre en setembro. Xulgado en Lugo na causa 222/36 por auxilio á rebelión, foi condenado a 15 anos de prisión. Finou por síncope na enfermería da prisión de Lugo o 8 de marzo de 1938.
José Creo Liste

José Creo Liste, nado en 1884 e finado na Coruña o 2 de xuño de 1920, foi un carpinteiro e sindicalista galego. Traxectoria
Carpinteiro de oficio, militante anarcosindicalista. Foi un dos fundadores da Sociedad de Camareros Marítimos La Cosmopolita (1905) e participou no grupo editor do periódico La Acción (1908). Foi directivo do Centro de Estudios Sociales Germinal. Foi desterrado a Arzúa en 1910; despois marchou a Cuba, retornando en 1911. Foi secretario da Sociedade de Camareros e presidente da Sociedade de Camareros Marítimos (1913), presidente da Sociedad de profesiones varias (1914) e secretario da Sociedad de carpinteiros (1916). Foi desterrado a Baltanás polo paro xeral de 1919 en solidariedade coa folga de La Canadiense. Colaborou en La Voz del Obrero. Finou na Coruña o 2 de xuño de 1920. Vida persoal
Casou con Teresa Guilabert Bargueiras en 1913.
José Cribeiro González

José Cribeiro González, nado en Mogor (Mañón) o 14 de decembro de 1898, e finado en Vigo en 1981, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra. Sendo estudante publicou un artigo sobre Concepción Arenal en El Progreso. Rematou Maxisterio en 1915. Aprobou as oposicións en 1924. Foi destinado á escola de Donas (Gondomar) en 1924. Foi un dos animadores da Sociedade Agraria de Donas. Coa proclamación da Segunda República foi nomeado presidente da xestora provisional, permanecendo no cargo ata que se celebraron novas eleccións o 31 de maio. Foi presidente da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Vigo.
Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, estaba en Pontevedra formando parte dun tribunal de selección de mestres, residindo na casa paterna. Foi detido o 15 de agosto e ingresou en prisión ao día seguinte. Foi procesado na causa 805/36, polo delito de rebelión con José Pequeño Rodríguez (alcalde de Gondomar), Rogelio Lorenzo González (tenente de alcalde), Joaquín Míguez Ledo (presidente do sindicato) e os obreiros Eduardo Hermida Pereira, Antonio Iglesias "Cañón", Manuel Domínguez Sanromán e Feliciano Vargas. Cribeiro estaba considerado como inspirador dos movementos agrarios e sindicais, e tamén instigador das decisións do presidente da Sindicato de Oficios Varios de Gondomar, Joaquín Míguez. Xulgado en Vigo o 16 de outubro, foi absolto. Cando o puxeron en liberdade andou agochado por Pontevedra e Santiago, ata que acordou alistarse como voluntario na lexión; dese xeito evitou que andasen tras del os cívicos e falanxistas e evitou a morte. Cun nome falso, José María Ruíz Berlanga, marchou para Zaragoza; por idade e preparación, enviárono ás oficinas e non chegou a ir á fronte.
Foi expulsado do maxisterio e non puido reincorporarse ao maxisterio ata ben entrada a década dos cincuenta. A súa muller Concha tamén foi sancionada, e o seu irmán Pío Cribeiro, a súa cuñada Regina Rodríguez Bares, e a irmá desta, Áurea, que exercían nas escolas de Aldán e Coiro. Concepción e José sobreviviron dando clases particulares en Gondomar. Despois Cribeiro foi mestre de Matamá, onde se xubilou en 1972. Vida persoal
Casou coa tamén mestra Juliana Concepción Gómez Martín en 1926.
José Cuenza Luna

José Cuenza Luna, nado no Pibidal (Fonteo, Baleira) cara a 1891 e finado no mesmo lugar o 11 de setembro de 1959, foi un médico galego. Traxectoria
Fillo de Faustino Cuenza e Basilisa Luna, desenvolveu a súa profesión de médico no concello de Baleira. Foi acusado de ser propagandista de esquerdas e colaborar co seu coche de marca Nash Motors nas eleccións xerais de España de 1936, celebradas o 16 de febreiro. Tras o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 o Concello de Baleira requisoulle o seu coche o 31 de xullo, e en 1941 incoáronlle expediente de responsabilidades políticas. Finou no Pibidal o 11 de setembro de 1959 con 68 anos. Vida persoal
Estivo casado con Manuela Núñez Fernández, e foi pai de José Manuel e Gloria Cuenza Núñez.
José Díaz Lobelos

José Díaz Lobelos, coñecido como José de Xan de Siso, nado en Fisterra o 19 de maio de 1911, e finado na Arxentina en 2002, foi un sindicalista e político galego. Traxectoria
Mecánico naval, navegou na mariña mercante como primeiro maquinista. Membro do Sindicato de Oficios Varios da UGT, en 1936 foi nomeado concelleiro de Fisterra. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e estivo preso en Corcubión. Foi multado con 250 ptas en agosto de 1936. Fuxiu co seu irmán Juan no pesqueiro Cabo Finisterre o 18 de decembro de 1936 logrando chegar a Asturias, desembarcando en San Esteban de Pravia. Alí combateu no exército leal. Foi xulgado en Ferrol e declarado en rebeldía. Exiliouse en Francia. Por medio da Cruz Vermella Internacional puido trasladarse coa súa familia á Arxentina como refuxiado en 1950. Un ano despois reclamou o seu irmán Juan.
José Escobar Magdalena

José Escobar Magdalena, nado en Abrairas (Baleira) cara a 1886 e finado no mesmo concello en 1960, foi un médico e político galego. Traxectoria
Fillo do médico e alcalde de Baleira Salvador Escobar Carral. Licenciouse en Medicina en 1909. Foi médico municipal en Baleira. Concedéronlle a Cruz de 1ª clase de Beneficencia polos servizos prestados durante a gripe de 1918.
Amigo e representante de Manuel Portela Valladares en Baleira. Na época da Segunda República, militou no Partido Republicano Gallego. Foi un dos representantes do concello de Baleira, xunto a Jesús Rico Castro, na asemblea para a aprobación do Estatuto Galego realizada na Coruña no mes de xuño de 1931. Despois militou en Izquierda Republicana.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi expedientado, sancionado polo gobernador civil de Lugo cunha multa de 5000 pesetas o 25 de agosto de 1937 por desafecto ao Movimiento Nacional e non asistir á manifestación do 18 de xullo dese ano, e internado no cárcere de Lugo dende o 23 de outubro de 1937 ata o 4 de agosto de 1938, abonando ao día seguinte a multa de 1500 pesetas imposta polo delegado de Orde público de Lugo. Na resolución do expediente impuxéronlle a separación definitiva do servizo médico o 12 de febreiro de 1940. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas que se resolveu o 15 de marzo de 1941 coa sanción de 8 anos de inhabilitación especial e multa de 500 pesetas. Vida persoal
Casou con Elisa Cuenza Luna en 1912 e foi pai de Elvira, Salvador, María de la Paz, Pura, Inés, Elisa e Julia Escobar Cuenza.
José Feliciano

José Monserrat Feliciano García, máis coñecido como José Feliciano, nado en Lares (Porto Rico) o 10 de setembro de 1945, é un cantante de boleros e outras baladas. Traxectoria
Cego de nacemento, José Feliciano pronto se interesou pola música, principiando a súa carreira como músico do denominado Flamenco pop. A RCA contratouno e despois de gravar un sinxelo que tivo moi boa acollida: "Everybody Do The Click". En 1964 publicou o seu primeiro álbum. O seu éxito foi tan grande que foi escollido en 1968 para cantar durante mundiais de béisbol, onde interpretou "The Star Spangled Banner". En 1971 participou no Festival de San Remo, coa canción "Che sarà? ", outro dos seus grandes éxitos. Dende os seus inicios ata a actualidade, Feliciano rexistrou máis de 60 álbums para os que se valeu indistintamente do uso do castelán e inglés.
José Ferreiro Pardiñas (concelleiro)

José Ferreiro Pardiñas, nado en Zas en 1879, foi un político galego. Traxectoria
Militante de Izquierda Republicana. Concelleiro de Zas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e internado na prisión de Compostela. Xulgado en Compostela por rebelión con Jorge Varela Rial, Luís Cereijo Mosquera, Manuel Costa García, José Rodríguez Gómez e Manuel Díaz Mosquera o 19 de decembro, foi condenado á pena de morte. A sentenza foi conmutada por cadea perpetua. En xaneiro de 1938 foi xulgado na Audiencia Provincial da Coruña como depositario do concello, xunto co alcalde Jorge Varela Rial, acusados de apropiarse de 9. 978, 15 pesetas dos fondos municipais. Cumpriu condena na Prisión Central de Santa Isabel de Santiago de Compostela, de onde saíu en liberdade condicional en xuño de 1943. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas.
José Ferreiro Pérez

José Ferreiro Pérez, coñecido como Criollo, nado en Santa Clara (Cuba) o 22 de setembro de 1903, foi un político galego. Traxectoria
Retornou de Cuba a finais dos anos vinte. Veciño de Escairón, dedicouse ao transporte de mercancías. Foi tesoureiro da Agrupación Republicana do Saviñao e vogal da Organización Republicana Lucense en 1931. Foi elixido oncelleiro do Saviñao en 1931 e militou no Partido Republicano Gallego. En 1934 era vicepresidente da Agrupación Socialista do Saviñao.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte ante o temor a ser axustizado. O Xulgado de Monforte de Lemos citouno en febreiro de 1937 sunto con José Losada Ferreiro e Camilo Fernández Rodríguez como denunciados na causa 13/37 por infidelidade na custodia de documentos. Ao rematar a guerra presentouse ao Gobernador civil o 30 de abril de 1939 e foi detido e internado na Prisión de Monforte de Lemos para ser trasladado á prisión de Lugo o 7 de agosto. Xulgado en Lugo por auxilio á rebelión o 28 de marzo de 1940 na causa 729/36 con Germán López González, foi condenado a 12 anos de prisión. Reducida a pena a dous anos, saíu en liberdade provisional o 26 de agosto de 1940. Volveu ser detido en xullo de 1949 con Sergio Fernández Rodríguez, Jesús García Rodríguez, Antonio Vázquez López, Alejandro Gallardo Blanco, José Ramón Quiroga Quiroga, María Vázquez Arias, Manuel Gallardo Sánchez e Castor Fernández Figueras, por axudar á guerrilla. Foi procesados e xulgado na Coruña pola causa 205/49 con Ramón Somoza García. Vida persoal
Casou con Carmen García López e foi pai de Carmen e José Ferreiro García.
José Francisco Pedrosa Montenegro y Aguiar

José Francisco Pedrosa Montenegro e Aguiar nada en Galdo (Viveiro) en 1762 e finado no desterro nas Illas Canarias en 1811, foi un intelectual galego. Traxectoria
Estudou no convento de San Francisco de Viveiro e a partir de 1777 na Universidade de Santiago de Compostela, onde foi colexial do Colexio de Fonseca a partir de 1783. Doutor en Leis e en Canons, realizou diversas substitucións de cátedras.
En 1792 foi proposto pola Universidade de Santiago ó Consello de Castela como bibliotecario maior, non sendo nomeado ata 1794. Como bibliotecario redactou diversos catálogos da Biblioteca da Universidade (de manuscritos, fondos xerais, libros prohibidos), conservados hoxe na súa maior parte no Arquivo da Universidade.
José Galera Moreno

José Galera Moreno, nado en Sevilla o 2 de agosto de 1901 e finado en Zamora en outubro de 1987, foi un mestre e político español. Traxectoria
Aprobou as oposicións ao maxisterio en 1926. Foi nomeado mestre de San Román de Vale en 1927, e foi secretario da Asociación do Maxisterio Nacional do Partido de Viveiro. En 1934 aprobou as oposicións a inspector de primeira ensinanza e foi nomeado inspector da zona de Vilalba. Pertenceu a loxa masónica Lucus nº 5. Militante de Izquierda Republicana, foi nomeado concelleiro de Lugo logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936. Colaborou en El Progreso e Vida Escolar.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído e suspendido de emprego e soldo en setembro. Por orde da Junta Técnica del Estado de 27 de marzo de 1937 foi separado do servizo. Foi detido o 26 de outubro de 1937 e saíu en liberdade o 27 de xaneiro do ano seguinte. En 1943 abríronlle expediente por responsabilidades políticas. Trasladouse a Zamora onde montou unha Academia privada. Readmitido no maxisterio, recuperou a praza de inspector e foi indemnizado polo Estado polo tempo que estivo suspendido. José doou o diñeiro para que se realizase unha escultura dedicada á figura do mestre, que se instalou na praza do Maestro de Zamora. Xubilouse en 1971. Recoñecementos
Un CEIP de Zamora leva o seu nome. Vida persoal
Casou en 1935 coa tamén mestra e inspectora Isabel López del Amo.
José González Rey

José González Rey, nado no Cachafeiro (Forcarei), foi un canteiro e político galego. Traxectoria
Canteiro membro da Sociedad obrera de Oficios Varios La Polar durante a Segunda República. Coa caída do Comité Comarcal do PCE de Pontevedra en setembro de 1948, foi detido con José Barreiro Chamosa acusados de constituír un Comité local do partido no Cachafeiro. Torturado, reventáronlle os puntos dunha operación recente. Procesado en consello de guerra o 30 de marzo de 1949, foi condenado a un ano e seis meses de prisión menor, que cumpriu na cadea de Vigo.
José González Rivero

José González Rivero, coñecido como Cabecilla de Villamane, nado en Vilamane (Becerreá) en 1911, foi un labrego e político galego. Traxectoria
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 27 de novembro. Ingresou no Depósito de Becerreá desde onde foi trasladado á Prisión de Lugo en abril de 1937. Procesado na causa 190/37 xunto con Abel Valcárcel Puente, Luis García Vázquez, Jesús Salvador García Vázquez, Emilio Núñez Cabana, Ricardo García Santín, Isidro Gómez Gerbolés, Pedro Gutiérrez Gutiérrez, Nicomedes Lamas Díaz, José María Fátima Ben-Alí, José M. Freijo López, Nicolás Freijo López e José Poy Arrojo, foron xulgados en consello de guerra o 16 de febreiro de 1938; José foi condenado a pena de morte por adhesión á rebelión. A pena foi conmutada por 30 anos de reclusión perpetua. Abríronlle expediete de responsabilidades políticas e foi condenado ao pago dunha multa de 100 pesetas o 1 de xullo de 1940. En marzo de 1939 foi trasladado ao cárcere de Las Palmas. En 1942 pasou á prisión de Sevilla e en marzo de 1943 á 6ª Agrupación En febreiro de 1944 saíu en liberdade provisional. Volveu ser detido en febreiro de 1944 e ingresou na prisión de Lugo. En marzo de 1946 pasou á prisión da Coruña de onde saíu en liberdade o 28 de marzo de 1946.
José Grande Juncal

José Grande Juncal, nado en Deiro (Vilanova de Arousa) en 1887 e finado na mesma parroquia en xullo de 1967, foi un activista obreiro, traballador do mar, emigrante, escritor e mestre galego, tamén coñecido coma José de Diego. Traxectoria
Con 19 anos emigrou á Arxentina, onde se formou e traballou durante dúas décadas. Foi expulsado do país polas autoridades debido á súa militancia en organizacións obreiras anarquistas.
De regreso na súa terra, ó tempo que traballaba coma mariñeiro mantivo actividades na defensa dos obreiros, tentando organizar un sindicato de traballadores do mar. Participou nun mitin de afirmación sindical en Cangas con Jaime Baello o 19 de xaneiro de 1936. Tamén deu conferencias no Centro Cultural de Vilaxoán. Isto fixo que logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fose denunciado polo párroco de San Miguel de Deiro e perseguido polos falanxistas da zona. Durante tres anos conseguiu evitar a súa detención e probable asasinato agochándose no monte, en faiados e casas abandonadas, contando co apoio dalgúns familiares, veciños e amigos.
Rematada a Guerra, puido acollerse á amnistía que perdoaba a vida ós inimigos do réxime que non tivesen delitos de sangue. Volveu traballar no mar ata que un accidente sufrido mentres cargaba un moble no teito dun autobús o deixou incapacitado dun brazo. A partir dese accidente exerceu de mestre, ensinando as primeiras letras ós nenos, labor pola que é recordado cunha placa na súa parroquia. Recuperación da súa obra
Durante un traballo para unha materia de bacharelato, Lucía Esperón Janeiro descubriu a figura e os escritos de José Grande; animada polo seu profesor, a estudante recompilou os textos biográficos, poemas e disertacións filosóficas que sobreviviran deste autor, publicándoos no seu libro A memoria dun mestre: José Grande Juncal.
José Gómez Naveira

José Gómez Naveira, nado en Carral en 1906 e finado en Pontevedra en novembro de 1965, foi un fiscal galego. Traxectoria
Aprobou as oposicións ao corpo de fiscais con 22 anos e non puido exercer até cumprir a idade regulamentaria tres anos despois. Foi fiscal en Tenerife, Xaén e A Coruña. Na Coruña foi denunciando e marchou en comisión de servizo a Albacete.
O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 colleuno na Coruña pois acompañaba a súa muller que quería que o seu fillo nacese alí. O 3 de agosto de 1936 foi suspendido de emprego e soldo. Pasou a guerra pechado na súa casa. Foi multado e o seu patrimonio foi espoliado. Non puido volver exercer até 1959, cando puido regresar á carreira, na Audiencia Provincial de Pontevedra. Vida persoal
Casou con María Concepción López. Homenaxes
En 2004 déuselle o seu nome a unha rúa da Coruña.
José Gómez Osorio

José Ramón Gómez Osorio, nado en Vilar (Pousada, Baleira) o 14 de xaneiro de 1882 e finado en Madrid o 24 de febreiro de 1940, foi un político e dirixente socialista galego. Traxectoria
Traballou como ebanista en Madrid. Veu a Vigo como ferroviario da Compañía do Ferrocarril de Medina a Zamora e de Ourense a Vigo, fundou o sindicato e en 1916 presidiu o Sindicato Metalúrxico de Vigo. Foi secretario do Sindicato de Ferroviarios da UGT de Galicia. Despois da folga xeral de 1917 pasou a Portugal. En 1918 foi vivir a Cangas e en 1919 foi secretario da Alianza Mariñeira. En 1919 e 1920 foi candidato a deputado a Cortes polo PSOE. Durante a ditadura de Primo de Rivera foi representante de Galicia no pleno do PSOE (1924) e foi xulgado por inxurias ao exército e condenado no sanatorio de Taboada onde coincidiu con Julián Besteiro en 1927. En 1928 regresou a Vigo.
Nas eleccións a Cortes Constituíntes de 1931 foi elixido deputado pola provincia de Pontevedra polo PSOE. Foi concelleiro en Salamanca. Foi preso en 1934 por protestar contra a destitución do alcalde de Vigo. Gómez Osorio pertencía á corrente besteirista do socialismo. Durante a Guerra Civil Española foi gobernador civil de Madrid dende o 17 de abril de 1938 e último presidente da Comisión Executiva Nacional do PSOE no interior (elixida poucos días antes do final da Guerra, o 20 e 21 de marzo de 1939, coa pretensión de converterse na dirección do partido no exilio; a subseguinte represión franquista acabou con case a metade dela).
Durante o golpe de Estado do coronel Casado foi apresado por tropas do PCE en El Pardo no seu intento de afogar o golpe, sendo liberado logo da capitulación comunista. Ao rematar a guerra foi detido polas tropas franquistas no porto de Alacant, internado no campo de Albatera e levado posteriormente á prisión de Porlier. O 24 de febreiro de 1940 foi fusilado xunto a Ricardo Zabalza, secretario xeral da Federación de Trabajadores de la Tierra de la UGT, o avogado e concelleiro de Madrid José Serrano Batanero e un mozo anarquista. Vida persoal
Casou con Elvira Pérez e tivo dous fillos, Bienvenido e Sócrates. Este último, promotor durante a Guerra da nova federación socialista xuvenil, non relacionada coas JSU, permaneceu encarcerado ata 1945, na mesma cadea que o seu pai, e posteriormente colaborou na reconstrución do PSOE na clandestinidade.
José Gómez Rubio

José Gómez Rubio, nado en Cuntis o 1 de xaneiro de 1911 e finado en Piñeiro o 26 de abril de 1979, foi un mestre galego. Traxectoria
Fixo Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, e obtivo o título de mestre en 1929. Mestre de Ferreira (San Sadurniño), co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi destituído e cesado en agosto. Foille conmutada a sanción por un ano de suspendión de emprego e soldo en setembro. En 1944 destinárono inicialmente como mestre á escola de San Cristovo de Arantón e despois pasou á Agrupación Mixta de Santa Comba, onde foi director e secretario da Xunta Municipal. En 1973 integrouse no novo Colexio Público Barrié de la Maza. Finou en Piñeiro o 26 de abril de 1979. Recoñecementos
A Corporación Municipal de Santa Comba deulle o seu nome a unha rúa da localidade polos 35 anos dedicados enteiramente ao ensino. Vida persoal
Casou coa mestra María Luz Vidal Sanjuán, e foi pai de Rosa María e José Manuel Gómez Vidal.
José Jamardo Grela

José Manuel Jamardo Grela, coñecido como Peteiro, nado en Buenos Aires o 12 de decembro de 1912 e finado en Pontecesures o 8 de agosto de 1956, foi un ceramista e político galego. Traxectoria
A familia regresou a Cesures, onde, despois de traballar como camareiro e encargado da máquina de proxección na sala de cine, pasou a ser aprendiz na Cerámica Artística Gallega. Ceramista, traballou como decorador da Cerámica Celta. En 1932 recibiu unha bolsa da Deputación de Pontevedra para estudos de cerámica, trasladouse a estudar a Madrid, onde coincidiu con Laxeiro. En 1934 comezou a traballar na fábrica de cerámica A Caeira de Pontevedra. En 1936 estableceu o seu propio taller en Cesures, onde fixo a Virxe da Rocha.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Pontevedra por rebelión militar, foi condenado a cadea perpetua. Estivo preso na illa de San Simón. Conmutada a condena a 4 anos, liquidou da pena en novembro de 1940. O tempo de cadea causoulle unha doenza reumática que lle paralizou as pernas, polo que abandonou a actividade artística e abriu un quiosco de prensa en Pontecesures. Foi correspondente administrativo de Faro de Vigo e La Noche en Pontecesures. Músico afeccionado, tocaba a guitarra, e xunto con seu irmán Francisco e outros formou a orquestra Novedades. Finou en Pontecesures o 8 de agosto de 1956.
José James Montero

José James Montero, nado na provincia de Sevilla o 31 de decembro de 1906, foi un mestre e político español. Traxectoria
Mestre de Rendal. Militante de Izquierda Republicana, logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Arzúa. Foi vogal da primeira directiva do PSOE de Arzúa que presidía José Corzo Conde, constituída o 27 de abril de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1942.
José Jeremías Montero

José Jeremías Montero, nado en Santiago de Compostela en 1892 e finado na mesma cidade o 12 de novembro de 1944, foi un practicante e político galego. Traxectoria
Fillo de José Jeremías Cabezas e Encarnación Montero Pasantino, sobriña de Eugenio Montero Ríos. Fíxose practicante en 1926. Na Segunda República foi nomeado practicante municipal de Santiago de Compostela en setembro de 1931. Foi vogal do Centro Republicano de Santiago de Compostela (1931), tesoureiro do Centro Republicano Federal de Izquierda Gallega (1932), e militou en Vanguardia de Izquierda Republicana.
Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e estivo agochado polos montes da Mahía. Foi detido en 1937 acusado de incitar aos gardas para botarse á rúa e intentar asaltar o cuartel de artillaría, acción que en realidade protagonizou o seu irmán Juan Jeremías Montero. Foi xulgado en Compostela por auxilio á rebelión o 20 de marzo de 1937. Aínda que o fiscal solicitaba cadea perpetua, finalmente foi condenado a 9 anos de prisión. Cumpriu condena na Prisión Central de Santa Isabel, da que saíu en liberdade provisional en 1940. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas, que foi sobresido en 1949. Finou en Santiago de Compostela o 12 de novembro de 1944. Vida persoal
Casou con María Arca Guerra. A súa única filla, Encarna Jeremías Arce, finou en abril de 1941 con 23 anos.
José Julio Fernández Rodríguez

José Julio Fernández Rodríguez, nado na Rúa en 1970, é un xurista galego. Traxectoria
É catedrático de Dereito Constitucional na Universidade de Santiago de Compostela.
Foi valedor do Pobo de Galicia entre maio de 2012 e setembro de 2015. Así mesmo, director do Centro de Estudos de Seguridade da Universidade de Santiago de Compostela. Antigo membro da Xunta Electoral de Santiago de Compostela.
Asistiu como experto a diversos programas xurídicos internacionais de cooperación e de fortalecemento institucional (Perú, Turquía).
Cruz do Mérito Naval con distintivo branco (Reino de España). Doutor Honoris Causa pola Universidade Antonio Guillermo Urrelu. Obra
Autor de numerosas publicacións científicas sobre teoría da constitución, dereitos fundamentais, xustiza constitucional, Internet, estado autonómico, seguridade e defensa.
Á marxe da súa actividade académica, é autor dos libros de poesía en lingua castelá e lingua galega respectivamente: Lejana Transparencia (Follas Novas, Santiago de Compostela, 2012) e Feitizo crepuscular (2013), e do conto infantil Astropal. Un cometa con corazón (Hércules de Edicións, A Coruña, 2015).
José Lago Millán

José Lago Millán, nado en 1893 ou 1894 en Pontevedra, foi un polifacético deportista e adestrador galego de principios do século XX, persoeiro fundamental no desenvolvemento do deporte na Arxentina. Dirixiu a selección arxentina de fútbol no Campionato Suramericano de 1927, proclamándose campión, e nos Xogos Olímpicos de 1928, onde conseguiu a medalla de prata. Traxectoria
Nado no barrio pontevedrés de San Bartolomeu, comezou a practicar deporte na propia cidade do Lérez, e formou parte do Pontevedra Sporting, tanto na súa sección de fútbol (onde coincidiu entre outros con Luis Otero e Moncho Encinas) como na de ciclismo. En 1912 proclamouse campión galego de ciclismo.
Cando contaba cuns 20 anos emigrou á Arxentina, onde practicou diferentes disciplinas deportivas como atletismo, natación, baloncesto, calistenia e se iniciou no mundo da psicoloxía do deporte. Destacou especialmente no atletismo e nas carreiras de medio fondo. Ao mesmo tempo graduouse en Educación Física e exerceu de profesor de Cultura Física na YMCA (Asociación Cristiá de Mozos) e no colexio Mariano Moreno.
Entre os anos 1923 e 1926 dirixiu o equipo de atletismo do país americano e en 1927 fíxose cargo da dirección da selección de fútbol da Arxentina para mellorar a súa condición física. Debutou oficialmente como seleccionador o 14 de xullo de 1927 gañando 1-0 ante o Uruguai na Copa Newton. Ese mesmo ano participou no Campionato Suramericano celebrado no Perú, onde dirixiu a destacados futbolistas como Ángel Bossio, Ludovico Bidoglio, Juan Evaristo, Luis Monti, Raimundo Orsi ou os descendentes de galegos Manuel Ferreira e Manuel Seoane. No primeiro partido golearon a Bolivia por 7-1, mentres que no segundo conseguiron derrotar ao Uruguai, último campión olímpico, por 3-2. Finalmente, unha nova goleada ante a anfitrioa (1-5) deulle o terceiro título continental ao equipo arxentino. Ao ano seguinte dirixiu ao equipo nos Xogos Olímpicos de 1928 en Ámsterdam, primeira vez que a Arxentina enviaba representación para competir en fútbol. O conxunto de Lago Millán despregou un espectacular poderío ofensivo, anotando 23 goles nos tres primeiros partidos, meténdose así na final. Nesta enfrontouse de novo ao Uruguai, caendo no partido de desempate por 2-1 tras empatar a un tanto no primeiro encontro.
Despois de deixar a selección comezou a publicar na prensa arxentina artigos de divulgación da Educaicón Física, onde daba consellos sobre saúde aos lectores.
En 1932, foi nomeado adestrador do CA Boca Juniors para substituír a Mario Fortunato, dirixindo ao equipo en dous encontros. En 1937 regresou á selección como axudante do adestrador Manuel Seoane, participando na Copa América dese ano. Palmarés
Selección arxentina
Campionato Suramericano (1): 1927.
Medalla de prata nos Xogos Olímpicos (1): 1928.
Copa Newton (2): 1927, 1928.
Copa Lipton (1): 1928.
José Liste Naveira

José Liste Naveira, nado en Santiago de Compostela en 1904 e finado na mesma cidade o 6 de xullo de 1973, foi un ebanista, escultor e político galego. Traxectoria
Ebanista de Santiago de Compostela. Mestre maior do gremio da artesanía de Santiago de Compostela. No franquismo foi elixido procurador en Cortes polos Gremios Artesanos Sindicales de España en abril de 1949. Finou en Santiago de Compostela o 6 de xullo de 1973. Vida persoal
Casou con Carmen García Torres e foi pai de José, Carmen e Esther Liste García.