proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Abeaca

A abeaca, forcado, gueifa ou orelleira é unha peza do arado responsable do ensanchamento do suco e de virar a terra, no arado de pau son dúas pezas que saen oblicuamente desde a rella e que se sosteñen por unha peza travesa, o meixelo. Este compoñente non estaba presente nos arados primitivos, foi no transcurso da Idade Media cando se converteu nunha peza máis do arado. As abeacas actuais constrúense de aceiro, constan dunha superficie continua dotada dunha exterior posterior denominada apéndice, que se orienta cunha inclinación transversal de 35-45º, co lado cóncavo virado para diante.
Abeba Birhane

Abeba Birhane é unha científica de orixe etíope que traballa na intersección dos sistemas adaptativos complexos, a aprendizaxe automática, o nesgo algorítmico e os estudos raciais críticos. Traxectoria
O traballo de Birhane con Vinay Prabhu descubriu que os conxuntos de datos de imaxes a grande escala utilizados habitualmente para desenvolver sistemas de IA, como ImageNet e 80 Million Tiny Images, contiñan etiquetas racistas e misóxinas e imaxes ofensivas. Foi recoñecida por VentureBeat como unha das principais innovadoras en visión por computador e nomeada como unha das 100 persoas máis influentes en IA 2023 pola revista Time.
Abel Azcona

Abel Azcona, nado en Madrid o 1 de abril de 1988, é un artista español especializado en accións artísticas. A súa obra, cun marcado aspecto autobiográfico, maniféstase en soportes artísticos que nacen do desempeño e evolucionan en instalacións, esculturas, videoarte, pintura ou escritura, con obras literarias desde ensaios, ata textos literarios ou conmemorativos. Os seus primeiros traballos versaron sobre a identidade persoal, a violencia e os límites da dor, evolucionando ata obras de carácter crítico, político e social. Traxectoria
Carreira artística
Abel Azcona exprésase a través de accións artísticas, coñecidas tamén como performances. As primeiras obras de Abel Azcona foron creadas nas rúas de Pamplona a partir do ano 2005, sendo alumno da Escola de Arte de Pamplona. Todas elas cun espírito crítico e co obxectivo de denuncia en temáticas como o abandono, a violencia, a identidade ou a sexualidade. Azcona converte durante estes primeiros anos as experiencias traumáticas vividas en raíz das súas primeiras accións e obras artísticas. Con todo até os anos 2011 e 2012 non realiza as súas primeiras exposicións e proxectos con maior relevancia.
As obras de Azcona levan aos límites o seu corpo e adoitan estar relacionados con temáticas sociais. Abel Azcona declara que o obxectivo das súas obras busca un fin máis aló do puramente estético. A súa intención con cada acción artística é transformar internamente ao espectador e que con iso lle obrigue a reaccionar. Así, a representación do seu propio corpo e obra son obxectos críticos e políticos. As temáticas da maioría das súas performances son, no seu maior parte, autobiográficas e enfocadas a temas como o abandono, a violencia, o abuso e malos tratos infantís, a enfermidade mental, a privación de liberdade, a prostitución, a vida e a morte.
Exposicións
O seu traballo foi exposto en exposicións e galerías de todo o mundo, obtendo proxección internacional na Bienal de arte asiática en Dacca e Taipei, a Bienal de Lión, o Festival Internacional de Performance de Miami ou a Bienal de Arte Viva de Bangladesh. Ademais, Azcona está presente en varios museos e centros culturais nacionais e internacionais como o Centro de Arte Contemporánea de Málaga, o Museo de Arte Moderna de Bogotá, o Art League Houston, o Museo Leslie Lohman de Nova York ou o Círculo de Belas Artes de Madrid. O Museo de Arte Contemporánea de Bogotá dedicoulle unha exposición retrospectiva en 2014.
Abel Carvajales Gutiérrez

Abel Carvajales Gutiérrez, nado na provincia de Ourense o 28 de maio de 1904, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Mestre en Ansemil, foi presidente da Asociación de Maestros Nacionales de Celanova. Foi un dos fundadores da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Orense. Militante de Izquierda Republicana, foi concelleiro de Celanova dende marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríronlle expediente de depuración, aínda que non foi separado do servizo, grazas ás xestións da súa dona, pertencente a unha familia relixiosa e conservadora, foi sancionado con suspensión de emprego e soldo por dous anos, traslado forzoso dentro da provincia e inhabilitación para cargos directivos. Foi destinado a Vilapún (Cervantes) en novembro de 1940. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941. En 1943 foi destinado á escola da Siota (Xunqueira de Ambía, e en 1946 pasou á escola unitaria de Loñoá do Camiño (Covas, O Pereiro de Aguiar). Foi nomeado mestre por consorte para a escola de Melias (O Pereiro de Aguiar) en setembro de 1958. En 1967 recibiu o Premio Luis María Sobredo da Delegación Provincial de Juventudes como mestre de Melias. Vida persoal
Casou con Dolores Santa Eufemia Fernández, filla de Francisco Santa Eufemia, mestra de profesión, en abril de 1934. Tivo dous fillos Abel e Dolores, maxistrado e mestra respectivamente, e catro netos, Eligio, Javier, Begoña e Diego.
Abel Reverter

Abel Reverter Valeiras, nado en Ourense en 1988, é un deseñador visual galego. Traxectoria
De familia vinculada á enxeñería, estudou Comunicación Audiovisual na Universidade Complutense de Madrid. En 2011 comezou a traballar como bolseiro nun estudo londiniense de deseño visual, o que o levou a contactar con outras empresas do sector e iniciar a súa carreira profesional como deseñador de gráficos en movemento.
Traballou para varios estudos de deseño gráfico e deseño visual no Reino Unido e nos Estados Unidos, como MPC, primeiro como freelancer e a partir de 2017 con postos xa sénior como director de arte para Monstro. TV ou Territory Projects. Os seus deseños visuais apareceron no filme Blade Runner 2049, e en distintas campañas publicitarias de nivel internacional para Apple, Spotify, Microsoft, Google ou The New York Times.
En 2012 coñeceu a deseñadora británica Katie Menzies, coa que iniciou unha relación sentimental e laboral e a canda ela fundou en 2018 o estudo Cabeza Patata en Londres.
Abel Valcárcel Puente

Abel Valcárcel Puente, coñecido como Chantela de Saa, nado en Becerreá cara a 1907, foi un labrego e político galego. Traxectoria
Veciño de Saa (Cadoalla). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 2 de agosto de 1937. Procesado na causa 190/37 xunto con Luis García Vázquez, Jesús Salvador García Vázquez, Emilio Núñez Cabana, Ricardo García Santín, Isidro Valentín Gómez Gerbolés, Pedro Gutiérrez Gutiérrez, Nicomedes Lamas Díaz, José González Rivero, José María Fátima Ben-Alí, José M. Freijo López, Nicolás Freijo López e José Poy Arrojo, foron xulgados en consello de guerra o 16 de febreiro de 1938; Abel foi condenado a pena de morte por adhesión á rebelión. A pena foi conmutada por 30 anos de reclusión perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en decembro de 1938, e foi sancionado cunha multa de 200 pesetas. Saíu en liberdade condicional o 13 de febreiro de 1944.
Abelardo Fernández Rivas

Abelardo Fernández Rivas, nado en Cospeito cara a 1896, foi un político galego. Traxectoria
Na Segunda República foi elixido concelleiro e alcalde de Cospeito por Alianza Republicana en 1931. Permaneceu no cargo ata o 1936. Afiliado a Unión Repúblicana. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido por orde gobernativa o 28 de abril de 1938, saíndo da prisión o 18 de maio. O gobernador civil impúxolle unha multa de 1. 500 pesetas por "desafecto al Movimiento". Abríronlle expediente de responsabilidades políticas.
Abella africanizada

Co nome de abellas afrinizadas coñécense unha serie de híbridos (impropiamente denominados abellas africanas ou abellas asasinas), procedentes do cruzamento en América da subespecie natural africana da abella común, Apis mellifera scutellata, con abellas crioulas naturalizadas do continente suramericano, pertencentes a varias subespecies de A. mellifera, como Apis mellifera mellifera, Apis mellifera iberica e posibelmente outras.
A particularidade destes híbridos é o seu acentuado comportamento defensivo, altamente herdábel, que os fai moi agresivos cando son molestados, atacando en cantidade, moi velozmente e seguido á súa vítima até 900 metros da colmea. Este comportamento provocou en América numerosas mortes de persoas. Historia
A súa orixe débese a que, co propósito de incrementar a colleita de mel no Brasil, introducíronse en 1957, preto de São Paulo, 26 mestras de Apis mellifera scutellata orixinarias de Tanzania, co fin de desenvolver un programa de mellora xenética.
Accidentalmente, estas abellas escaparon grazas a un grupo de brasileiros que estaban fumigando no lugar e abriron a gaiola dunha abella mestra, que escapou e se hibridou coas abellas melíferas naturalizadas do Brasil e de Suramérica en xeral.
A partir dese momento expandíronse por todo o continente de maneira constante, avanzando entre 150 e 300 quilómetros ao ano, chegando a América central, México e, despois, aos Estados Unidos, aos estados de Florida, Texas, Arizona e California. Accidentes descritos
En México rexistráranse, até 2003, 3. 000 accidentes e máis de 300 mortes por abellas. En Costa Rica rexistráronse 30 casos de mortes. En Colombia rexistráronse máis de 100 mortes e máis de 400 feridos polas picadas destas abellas. Na Arxentina informouse de que enxames invadiron casas de familia matando aos seus moradores.
Abellas de ouro

Abellas de ouro é un libro de Xosé Lesta Meis, publicado por primeira vez en 1930, pola Editorial Nós, con prólogo de Antón Villar Ponte e portada de Álvaro Cebreiro. Contido
Dedicatoria
Preludio cordial
Porqué sae agora este libro
Ánxela
A siña Gabriela
A siña Dominga
O tío Manuel
A lavandeira
Elisa
A costureira
Matilde
Roxelia
A siña Farruca
Culasa
A siña Antona a mesqueteira
O siño Mingos Edicións
En 1982 saíu a segunda edición, a cargo de Xerais.
En 2002 apareceu, co número 19, na Biblioteca Galega 120.
Abensberg

Abensberg, é unha cidade de 12500 habitantes (2004) no distrito de Kelheim, en Baviera (Alemaña). O río Abens dá nome á cidade.
A cidade, co nome de Castra Abusina, é coñecida xa dende a época romana polas súas fontes termais.
O 20 de abril de 1809 Napoleón obtivo, neste lugar, unha vitoria fundamental sobre os austríacos mandados polo Arquiduque Luís e o Xeneral Johann Hiller.
Abeokuta

Abeokuta é unha cidade do suroeste de Nixeria, nas beiras do río Ogun, 530000 habitantes (2002). O nome, en ioruba, significa baixo das rochas.
A cidade data de 1825, cando diante o perigo das expedicións de saqueo organizadas polos tratantes de escravos, a poboación local estableceu un refuxio neste lugar. Aquí fundaron unha confederación, e cada unha das partes conservou os seus costumes, relixión e mesmo o nome das súas antigas vilas.
Aberdare

Aberdare (en galés Aberdâr) é unha cidade industrial de 31705 habitantes (2001) no distrito de Rhondda Cynon Taff en Glamorgan, sur de Gales, na confluencia dos ríos Dar e Cynon. Segundo o censo de 2001 o 14% da poboación pode falar galés.
A comezos do XIX era unha vila nun distrito agrícola, medrando rapidamente en poboación grazas á abundancia de carbón e ferro.
Aberración cromática

En óptica, a aberración cromática é a imposibilidade que unha lente ten para enfocar todas as cores no mesmo punto, débese á variación do índice de refracción coa lonxitude de onda, o que fai que as distintas cores de luz non queden enfocados no mesmo lugar, polo que a imaxe formada pola lente presenta os bordos coloreados. Características
A aberración cromática pode ser lonxitudinal, cando varía a distancia da imaxe co índice de refracción e lateral cando as diferentes cores teñen diferentes tamaños. A aberración cromática preséntase nos sistemas ópticos que utilizan lentes ou prismas. As lentes acromáticas, que son unha combinación de lentes simples de diferentes clases de vidros, corrixen este defecto. Chester Moor Hall en 1733 foi o primeiro en lograr corrixir o defecto, mais John Dollond foi o primeiro en patentar as lentes acromáticas en 1758, por canto Hall, un avogado, mantivera o seu método en segredo.
Aberración da luz

Denomínase aberración da luz á diferenza entre a posición observada dunha estrela e a súa posición real, debido á combinación da velocidade do observador e a velocidade finita da luz.
A cuantía desa diferenza depende da velocidade do observador e da dirección do movemento. A aberración da luz debida ao movemento da Terra ao redor do Sol denomínase aberración anual; foi descuberta por James Bradley en 1728, constituíndo a primeira proba directa do movemento da Terra ao redor do Sol.
A diferenza máxima entre a posición observada e a posición real dun astro acada un máximo de 20. 47 segundos de arco, denominándose constante de aberración. O fenómeno da aberración da luz utilízase para medir por trigonometría a distancia á que se atopa unha estrela próxima, denominándose entón paralaxe anual, e definíndose con esa base a unidade de distancia interestelar: o pársec, definido como a distancia á que está un astro que presenta unha paralaxe anual dun segundo de arco, e equivale a 3, 2616 anos luz.
Por aberración tamén se coñece ao conxunto de defectos ópticos que pode presentar un sistema óptico. Pode ser cromática (dependente da lonxitude de onda) ou acromática. Entre as aberracións máis comúns están a aberración esférica, o coma e o astigmatismo.
Abertal

Non confundir coa viguesa Asociación Xuvenil Abertal. Abertal é unha asociación cultural creada no ano 2003 para defender a lingua e cultura galegas da Terra Eo-Navia. Entre os seus fins está o de lograr o recoñecemento da cooficialidade do galego en Asturias e servir de ponte de instauración de relacións co mundo cultural galego-portugués.
O actual presidente da asociación é Carlos Varela Aenlle, quen ademais é académico correspondente da RAG na rexión eonaviega.
Abertura (fonética)

En fonética, chámase abertura á amplitude que os órganos fonadores que, ao producirse unha articulación, conceden paso do aire. É moi variable (gradual), segundo os sons que se emitan. En galego a maior abertura corresponde á vogal a ([a]), mentres que a mínima ó i ([i]).
Trátase dun concepto relativo e oponse ó de pechazón.
Acusticamente, a abertura caracterízase no primeiro formante, que se sitúa en frecuencias máis altas canto máis aberta sexa a vogal.
Abeto

Para o xénero máis común ver artigo Abies. O abeto é o nome co que se coñece a diversas especies de árbores dos xéneros Picea e Abies da familia Pinaceae nativas de bosques temperados de Europa, Asia e América do Norte. Acostuman ser especies de montaña ou alta montaña no sur de Europa. En Galicia non aparece ningunha especie de xeito natural malia seren comúns en xardinaxe.
Algunhas especies dos xéneros Pseudotsuga e Cunninghamia tamén reciben o nome de abeto, por exemplo o abeto de Douglas (Pseudotsuga menziesii).
Adoitan ser especies forestais de bos crecementos e madeira de calidade. Pola súa forma cónica e o seu arume sempre verde acostuman empregarse coma ornamentais, especialmente en xardinaxe ou coma árbores de Nadal.
O bosque formado por abetos denomínase abetal.
Abeto de Douglas

O abeto de Douglas, tamén coñecido como piñeiro de Oregón, (Pseudotsuga menziesii) é unha árbore do xénero Pseudotsuga orixinaria de América do Norte. En Galicia é empregado en repoboacións forestais e tamén con fins ornamentais. Descrición
É unha árbore de folla perenne e monoica. Adoita chegar aos 75 m de altura, aínda que existen exemplares de ata 100 metros. Está considerada como unha das árbores máis altas do mundo. O abeto máis alto de que se ten constancia era coñecido como "Mineral Tree". Medrou preto de Mount Rainier, en Washington; tiña 1020 anos de idade e 119, 8 m de altura, e caeu en 1930. Na actualidade o máis alto é o abeto "Brummit", descuberto en 1991 en Coos County, no Estado de Oregón. Mide 100, 27 m de altura e 3, 5 m de diámetro, e ten un volume de 296, 63 m³.
A súa cortiza é grosa, máis ou menos profundamente fendida e de cor marrón avermellada. En árbores novas a cortiza é gris e con bóchegas de resina. As follas son acículas flexibles e acanaladas na face, de 2 a 3 cm de lonxitude e de cor verde escura, cun forte olor a limón ou mandarina ao fretar. As inflorescencias masculinas son verde-amareladas e as femininas verdosas ou vermellas. Piña grande, de cor marrón clara e con brácteas que sobresaen entre as escamas. Hábitat
Na súa área nativa vai dende a latitude 19º ata 55ºN. Medra nunha ampla variedade de condicións climáticas aínda que case todas cunha grande influencia oceánico-marítima caracterizada por invernos húmidos ( 700mm de precipitación como mínimo ) e frescos, veraos relativamente secos, e longos períodos libres de xeada. En climas semellantes ao galego a especie medra dende o nivel do mar ata os 1830m de altitude dependendo da orientación: sollío ou avesedo e a exposición.
Ten as mellores medranzas en chans ben aireados, profundos e con pH de 5 a 6. Non prospera ben en chans compactos e con mal drenaxe. É bastante tolerante coa fertilidade do chan aínda que non tolera os chans máis pobres de uzais e toxeiras. Usos
A madeira do abeto Douglas ten unha grande duración, incluso no exterior. Tamén ten excelentes propiedades mecánicas. Ambas características a converten en madeira de elección na construción en determinadas circunstancias. A cor salmón da veta e a ausencia de nós se ben cultivada fai que sexa tamén moi apreciada en carpintaría interior.
É especialmente interesante citar que debido á cobertura da súa copa produce unha zona de sombra onde non medra o monte baixo co que o risco de incendios diminúe moito con respecto a outras coníferas coma o piñeiro.
Abeto do Cáucaso

O abeto do Cáucaso (Abies nordmanniana) é unha especie arbórea do xénero Abies, orixinaria do Cáucaso e de Asia Menor. Emprégase coma árbore de Nadal. Morfoloxía
Altura: Pode acadar os 60 metros.
Follas: Flexíbeis, de 2 a 3 cm de longo por uns 2 mm de largo e 0, 5 mm de espesor; verdes e lustrosas pola face con dúas liñas claras polo envés; coas puntas dirixidas cara a parte superior da poliña que as contén e á que oculta; lixeiramente escotadas ou truncadas no ápice.
Inflorescencias: as masculinas de cor verde amarelenta e as femininas averdadas durante a floración.
conos: cilíndricos, de 10 a 20 cm de lonxitude e de 4 a 5 cm de largo, con exsudacións de resina.
Tronco: casca agrisada, lisa nos espécimes novos e gretadas de forma lonxitudinal nos adultos.
Madeira: suave e branca, utilizada fundamentalmente na construción e para elaborar papel. Hábitat e cultivo
Medra en climas frescos e con boa humidade ambiental. Os terreos non deben ser calcarios e estar ben drenados. Atura relativamente ben a polución.
Reprodúcese por sementes e por esgallos. Hibrídase con facilidade co abeto pinsapo (Abies pinsapo) e outras especies cultivadas en viveiros, polo que ás veces resulta difícil distinguir algúns exemplares.
Usos
É o abeto clásico empregado coma árbore de Nadal en moitos fogares por mor a súa abondosa e atractiva follaxe; o arume ten os picos romos no canto de seren afiados, que non caen facilmente cando a árbore seca. Con esta fin cultívanse expresamente, xa que polo xeral está prohibida a súa talla ou extracción indiscriminada nos bosques.
De interese ornamental polo seu porte piramidal, é popular en parques e grandes xardíns. A súa madeira é branca e suave, úsase normalmente para a construción e fabricación de papel etc.
Abeto vermello

O abeto vermello, abeto rubio ou abeto do norte (tamén picea común, picea europea ou picea norueguesa) Picea abies, é unha conífera da familia das pináceas que non pertence realmente ao xénero Abies, os abetos verdadeiros, de aí o seu nome común. Orixinaria de toda Europa, dende os países nórdicos até os Balcáns, adoita formar bosques en altitudes superiores aos 800 msnm, convivindo frecuentemente co lárice común. En Galicia só aparece coma especie ornamental, frecuentemente coma árbore de Nadal. Descrición
É unha gran conífera de folla perenne que acada unha altura de entre 30–50 m e un diámetro de toro de 1 a 1, 5 m. A característica desta picea é a súa copa piramidal, moi regular. Pode acadar os 70 m de altura. O falso abeto máis alto mide, 63 m, atópase nas fragas de Perućica, no Parque Nacional Sutjeska, en Bosnia e Hercegovina.
As pólas medran horizontalmente, agás na zona alta, na que se dispoñen de xeito ascendente. De toro recto e casca pardo avermellada, que se escama lixeiramente coa idade. Presenta follas aciculares de entre 1 a 2, 5 cm de lonxitude, rexas e agudas, dispostas en verticilos e de cor verde escura brillante, presentan unha sección transversal cuadrangular. As pólas novas que agroman na primavera son amarelo verdosas.
Os conos (piñas), o mesmo que no resto das especies de piceas, penduran e teñen forma ovoide, duns 10–18 cm de longo, sendo os máis longos das piceas; as piñas son verdes ou avermelladas e ao maduraren, 5-7 meses trala polinización, pasan a ser de cor marrón parda ou purpúrea. Presentan escamas triangulares. As sementes son negras de 4–5 mm de longo cunha á marrón clara de 15 mm.
Variedades
Existen algunhas formas desta picea: P. abies 'Aurea' - follaxe amarelenta.
P. abies 'Pendula' – pólas penduradas.
P. abies 'Argentea' - follaxe branca- prateada.
P. abies 'Nana' – follaxe alaranxada e porte anano: 30 – 60 cm de alto soamente.
Picea abies var. europaea (Tepl. ) Jurkev. & Parv. Usos
En moitos países de Europa, incluíndo Galicia, considéraselle o abeto típico do Nadal. Apréciase moito en xardinaxe, ocupando un lugar destacado en parques e xardíns europeos. Como árbore illada salienta pola súa forma cónica piramidal e a súa follaxe sempreverde. Tamén pode empregarse para facer sebes. Ecoloxicamente salienta por dar acubillo a moitas especies de paxaros. Atopámola en Galicia en moitos xardíns privados onde foron plantadas tralo Nadal.
Emprégase tamén en reforestación por mor da boa calidade da súa madeira, de cor moi clara, moi traballábel e de fino acabado; ideal para ebanistaría ou para confeccionar instrumentos musicais, os famosos violíns Stradivarius foron fabricados deste tipo de pau. A árbore máis antiga do mundo
En abril de 2008 científicos da Universidade de Umeå (Suecia) descubriron un exemplar de Picea cun sistema de raíces de 9. 550 anos de antigüidade. Chámase Old Tjikko. A lonxevidade da picea débese por unha banda á súa dupla capacidade para se clonar a partir das reservas da raíz, e por outra a se adaptar aos cambios climáticos, evolucionando de árbore a arbusto. Considérase a árbore viva de máis idade no mundo. Actualmente áchase na provincia de Dalarna, Suecia.
Abezames

Abezames é un concello da comarca de Terra de Campos, ao seu paso pola provincia de Zamora, na comunidade autónoma de Castela e León, España
Ten unha superficie de 12, 26 quilómetros cadrados, cunha poboación de 98 habitantes.
Destaca ao achegarse ao pobo, polo ton da súa pedra gris presidindo, no alto, toda a localidade, a igrexa de San Miguel, a actual parroquia. Ao outro lado, nas aforas, están as ruínas da que foi tamén parroqui até o primeiro terzo do século XX, a igrexa de San Salvador.
A elevación máis destacada é o cerro ou teso Lutero, relativamente próximo ao núcleo de poboación.
Ao lado, ao oeste, vello pombais, hoxe derruídos, poden verse nas terras circundantes, similares aos máis coñecidos da veciña Malva.
O río, case todo o ano seco, que atravesa a localidade, é o Adalia (arroyo de Adalia), que desemboca no río Douro, entre Touro e Monte la Reina. Restos arqueolóxicos
No despoboado de Mompodre, acháronse cerámicas da primeira Idade de Ferro, e cerámicas celtiberas, así como un asentamento romano.
A igrexa de San Miguel
Nesta igrexa, o retablo maior, é obra de Pedro Roldán, deseñouse en 1734 e concluíuse ao ano seguinte. En 1742 dourárono mestres de Valladolid, e actualmente foi restaurado.
Alberga varias pezas renacentista, como o medallón de talla con busto de San Simón, colocado nunha reixa de forxa do XVIII e unha talla de San Xoán Bautista. Historia
En Abezames, nomeada como Avecames en documentos do Real Mosteiro de Sancti Spiritus de Touro, consta que en 1420 houbo un castelo erixido onde hoxe se atopan as ruínas da igrexa de San Salvador. Tiña dúas parroquias, outras tantas ermidas e un hospital para peregrinos pobres. Festas
Primeiro domingo de agosto, o Corazón de María e Xesús.
O 28 de setembro, San Miguel Arcanxo.
O 15 de maio, San Isidro.
Abhijit Banerjee

Abhijit Vinayak Banerjee (en bengalí: অভিজিৎ বিনায়ক বন্দ্যোপাধ্যায় ) nado o 21 de febreiro de 1961 en Bombai, na India, é un economista indio-estadounidense. O 14 de outubro de 2019, foi galardoado co Premio Nobel de Ciencias Económicas, polo "enfoque experimental para aliviar a pobreza global", xunto con Esther Duflo e Michael Kremer. Obra
con Philippe Aghion: Volatility and Growth. 2005.
con Roland Benabou e Dilip Mookherjee (Eds. ): Understanding Poverty. 2006.
Making Aid Work. 2007.
con Esther Duflo: Poor Economics. 2011.
con Esther Duflo: Poor Economics. Barefoot Hedge-Fund Managers, DIY Doctors and the Surprising Truth about Life on less than 1$ a Day. Penguin Books, Londres, 2013, ISBN 978-0-7181-9366-9.
Abilene, Texas

Abilene é unha cidade de Texas (Estados Unidos) e capital do condado de Taylor. Tiña 115. 930 habitantes no 2001. Lingua, orixe da poboación e relixión
Lingua materna: 85% inglés, 12, 8% castelán, 0, 5% alemán, 0, 3% tagalo.
Orixe: 18, 6% hispano, 10, 7% alemán, 9, 8% inglés, 8, 7% irlandés, 8% afroamericano, 2, 6 % francés, 2, 1% norteirlandés, 1, 9% asiático, 1, 5% holandés, 1, 5% italiano, 1, 1% nativoamericano, 1% polaco.
A Igrexa Baptista, a Igrexa de Cristo e a Igrexa Metodista son as principais confesións da cidade. Historia
A cidade foi establecida en marzo de 1881 como un apeadoiro da liña de ferrocarril Texas-Pacífico. Antes do establecemento do ferrocarril a área de Abilene estivo ocupado esporadicamente por indios nómades e forzas militares norteamericanas. Máis tarde chegaron os cazadores de búfalos e os rancheiros. Arredor de 1870 os indios foron expulsados. O anuncio en xaneiro de 1881 da fundación pola compañía de ferrocarril, dunha cidade á beira da liña de ferrocarril entre o Pacífico e Texas atrae a centos de colonos que chegan para participar na poxa dos terreos, os lotes foron adxudicados o 15 de marzo de 1881. O 2 de xaneiro de 1883 a cidade vota integrarse nos Estados Unidos. O 23 de outubro de 1883 Abilene convértese na capital do condado de Taylor. A electricidade chega en 1891, o teléfono en 1898 e o gas natural en 1914.
O establecemento en 1940 da base militar de Camp Barkeley cambiou a vida da cidade, os 60. 000 soldados adestrados aquí modificaron a economía da cidade ata que a fin da segunda guerra mundial supuxo o peche da base. Pero en 1952 estableceuse a base aérea de Dyess. Entre 1951 e 1955, 903 novos pozos de petróleo foron descubertos na zona de influencia da cidade. En 1978 púxose fin á Lei seca que viña rexendo dende 1903. Economía
A economía da cidade está sustentada na produción de petróleo, ademais a cidade actúa como centro de distribución, comercio, industria, transporte e educación dunha área que cobre 22 condados de Texas.
O aeroporto rexional e a Base da Forza Aérea de Dyess, localizada ao oeste da cidade, proporcionan emprego a 4. 000 persoas, entre civís e militares. Nas tres universidades da cidade estudan 10. 000 alumnos. Medios de comunicación
14 emisoras de radio, 6 estacións de televisión e 1 xornal.
Abingdon, Illinois

Abingdon é unha cidade do condado de Knox, Illinois, Estados Unidos. Xeografía
A cidade ocupa unha superficie de 3, 69 km2.
Segundo o censo de 2019 contaba cunha poboación de 3051 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 826, 87 hab. /km2. Historia
Abingdon foi fundada en 1836 e recibiu o seu nome de Abingdon, Maryland, a localidade natal do seu primeiro colono.
Abismo de Challenger

O abismo Challenger (foxa de Challenger ou sima de Challenger) é o punto máis profundo medido nos océanos. Atópase no grupo das illas Marianas, no extremo sur da foxa das Marianas, no océano Pacífico. A terra máis achegada é a illa Fais, unha das illas exteriores de Yap, 289 km ó suroeste, e Guam, 306 km ao nordés. A foxa foi nomeada na honra do barco da Mariña Real Británica HMS Challenger, que participou no descubrimento da foxa en 1875. Profundidade
A presión do abismo é aproximadamente 1095 veces maior que a da superficie.
A expedición Challenger (dende decembro de 1872 até maio de 1876) foi a primeira en sondar as profundidades coñecidas hoxe como o abismo de Challenger. A primeira sondaxe foi feita o 23 de marzo de 1875, na estación 225. A profundidade rexistrada foi de 4475 brazas inglesas (8184 m), a partir de dúas sondaxes separadas.
O libro de Sir John Murray The Depths of the Ocean (As profundidades do océano), do ano 1912, rexistra a profundidade do abismo como de 9636 m. Sir John, entón un home novo, foi un dos científicos da expedición. A páxina 131 do libro de Murray refírese ó abismo. Todos os informes orixinais da expedición Challenger poden ser vistos en Internet, na Biblioteca Challenger.
En 1951, uns 75 anos despois do seu descubrimento, a foxa das Marianas foi explorada por completo polo navío da Armada Real Británica HMS Challenger, chamado así polo barco da expedición orixinal. Durante esta travesía, a parte máis profunda da foxa foi medida usando sondaxe por eco, unha forma moito máis precisa e sinxela de medir a profundidade que o método usado pola expedición orixinal. O HMS Challenger mediu unha profundidade de 5960 brazas (10900 m) nas coordenadas 11°19′N, 142°15′E.
O 23 de xaneiro de 1960, o batiscafo suízo Trieste, adquirido pola Armada dos Estados Unidos, descendeu ó fondo oceánico, tripulado polo oceanógrafo Jacques Piccard (que xunto co seu pai, Auguste Piccard, deseñou o somerxible usado no descenso) e o tenente Don Walsh.
En 1984, un navío oceanográfico xaponés estudou o fondo cun sónar e calculou a profundidade do abismo en 10923 metros.
En 2009 produciuse un novo descenso ó abismo, co Nereus.
No 2012, James Cameron descendeu até os 10898 metros de profundidade no Deepsea Challenger e converteuse dese modo na primeira persoa en descender en solitario ó punto máis baixo da terra.
Ablación (intelixencia artificial)

A ablación, en intelixencia artificial (IA), concretamente en aprendizaxe automática, é a eliminación dun compoñente dun sistema de IA. Un estudo de ablación investiga o rendemento dun sistema de IA mediante a eliminación de determinados compoñentes para comprender a contribución do compoñente ao sistema global.
O termo deriva dunha analoxía coa bioloxía (eliminación de compoñentes dun organismo) e emprégase especialmente na análise de redes neurais artificiais por analoxía coa cirurxía cerebral ablativa. Características
Os estudos de ablación esixen que un sistema mostre unha tolerancia a erros: o sistema debe seguir funcionando aínda que falten ou se degraden certos compoñentes. Segundo algúns investigadores, os estudos de ablación consideráronse unha técnica conveniente para investigar a intelixencia artificial e a súa durabilidade ante danos estruturais.
Os estudos de ablación danan e/ou eliminan determinados compoñentes nunha contorna controlada para investigar todos os posibles resultados dun fallo do sistema; así se caracteriza como afecta cada acción ao rendemento e as capacidades xerais do sistema. Isto permite illar a achega de cada compoñente do sistema ao rendemento do mesmo. O proceso de ablación pode empregarse para probar sistemas que realizan tarefas como o recoñecemento de voz, o recoñecemento visual de obxectos e o control de robots. Historia
O termo atribúese a Allen Newell, un dos fundadores da intelixencia artificial, quen o empregou nun tutorial de 1974 sobre recoñecemento de fala, publicado en Newell (1975). O termo é por analoxía coa ablación en bioloxía. A motivación foi que, aínda que se deseñan compoñentes individuais, a contribución dun compoñente individual ao rendemento xeral do sistema non está clara; a eliminación de compoñentes permite esta análise.
Newell comparou o cerebro humano cos ordenadores artificiais. Neste sentido, Newell considera que ambos son sistemas de coñecemento e que procedementos como a ablación pódense aplicar en ambos para probar certas hipóteses.
Ablativo

En lingüística, o caso ablativo indica as circunstancias de lugar, de tempo, de modo, de causa, axente, .. ., expresadas en galego mediante as preposicións en, por, con, sen, sobre, .. . Por exemplo: no xardín hai flores, morreu pola patria etc. O ablativo recibe o nome tamén de complemento circunstancial.
O ablativo emprégase en linguas como o latín ou o sánscrito. O ablativo latino combina o ablativo indoeuropeo (que indica «dende», procedencia), o caso instrumental (que indica «por» en construcións pasivas ou «con») e o caso locativo (que indica "en"). Partindo do significado orixinal destes casos, algúns outros se foron desenvolvendo, por exemplo o ablativo de causa (que indica ao «causante»), o ablativo de tempo (que indica o «momento», derivado do locativo) e o ablativo absoluto.
O seu nome vén do latín ablatiuus, do supino ablatum, do verbo auferre, quitar.
Exemplos: Latín: rosa, rosa.
Nominativo: rosa (a rosa).
Ablativo sing: rosa (por, con. .. a rosa).
Ablativo plural: rosis (por, con. .. as rosas).
O ablativo, di Monlau, «é exclusivamente propio do latín; ablatiuus proprius est romanorum, di Prisciano; e chamárono ablativo ou quitativo, porque quita o valor da preposición que vai envolvida ou comprendida no dativo. Xulio César, no medio da súa guerra das Galias, ditou na súa tenda de campaña un tratado gramatical De Analogia, que dedicou a Cicerón, e no cal se acha por primeira vez o nome ablativo para designar o sexto caso da declinación latina, o cal non tiña nome propio, porque non existe na lingua grega».
En latín, o ablativo adoptou as funcións que empregaban os antigos casos instrumental e locativo. A construción latina en ablativo absoluto é un desenvolvemento destes usos do ablativo.
En finés (suomi), o caso ablativo é o sexto caso locativo. O seu significado básico é «expresar o lugar (aberto) dende onde se produce un desprazamento».
Exemplo: en finés, o (sufixo -lta/-ltä): piha significa «xardín» -> pihalta «dende o xardín».
Os outros casos locativos en finés son: Caso elativo («fóra de»).
Caso inesivo («dentro de» indicando localización).
Caso ilativo («dentro de» indicando desprazamento).
Caso adesivo («sobre» indicando localización).
Caso alativo («sobre» indicando desprazamento).
Proveñen do ablativo vocábulos galegos como latín LŎCO > logo, HĀC HORĀ > agora, adverbios rematados en -MENTE > -mente, HOC ANNO > hogano.
Ablativo absoluto

En latín, chámaselle ablativo absoluto a unha frase nominal feita no ablativo e que indica o momento, condición ou circunstancias da acción que se describe na oración principal. Utilízase en moitas ocasións en que en galego se precisa dunha subordinada e a estrañeza desta construción ten provocado moitos dores de cabeza a xeracións de estudantes.
O ablativo absoluto é gramaticalmente independente do resto da oración. Normalmente combina un substantivo ou un pronome cun adxectivo. O suxeito vai no ablativo; o predicado pode ser: verbal: é un participio no ablativo:
me nolente, "contra a miña vontade" (literalmente, "non desexando eu")
nominal: é un substantivo no ablativo:
Caesare duce, "baixo o mando de César" (literalmente, "sendo César o comandante").
Able (foguete)

Able foi o nome dun foguete espacial estadounidense fabricado por Aerojet e usado como etapa secundaria doutros foguetes. Os primeiros modelos (usados conxuntamente con foguetes Vanguard) usaban un motor foguete modelo AJ10-37. Modelos posteriores usaron motores AJ10-41 ou AJ10-42.
O Able foi posteriormente desenvolvido ata chegar ao Able-Star.
Able-Star

Able-Star ou Ablestar foi un foguete espacial estadounidense fabricado por Aerojet e usado como etapa secundaria doutros foguetes. Funcionaba a base de ácido nítrico e UDMH. Características
O Able-Star foi desenvolvido a partir do foguete Able debido ao requirimento da Forza Aérea dun aumento das capacidades do foguete orixinal. Así, os 34, 7 kN de pulo do Able pasaron a ser 37, 0 kN no Able-Star, e un maior tamaño permitiu un tempo de ignición de máis do dobre de duración. O Able-Star foi tamén deseñado para poder ser reencendido no espazo. O tempo de desenvolvemento e cualificación do novo deseño foi de oito meses, a maior parte dos cales dedicouse a deseñar, desenvolver e cualificar os novos tanques de propelente, máis grandes, e os tanques de helio, feitos de titanio.
Abordaxe

A abordaxe é o choque de dous navíos, pode resultar en graves danos para as embarcacións e mesmo no naufraxio de un ou dos dous navíos. Existe un regulamento internacional para previr as abordaxes do mar, coñecido como colreg que é o conxunto de códigos internacionais que definen as regras que se teñen que respectar no mar (sinalización, prioridade. .. ) e que publica a Organización Marítima Internacional.
A abordaxe é tamén un combate naval onde os dous navíos están un o cabo do outro e no que a tripulación dun dos navíos pasa a bordo do outro navío coa fin de asegurar a dominación do adversario e conquistar ou afundir o barco inimigo.
About Time (filme de 2013)

About Time é un filme británico de 2013 escrito e dirixido por Richard Curtis, e protagonizado por Domhnall Gleeson, Rachel McAdams e Bill Nighy. O filme conta a historia dun mozo coa habilidade de viaxar no tempo que tenta cambiar o seu pasado e mellorar o seu futuro. O filme estreouse no Reino Unido o 4 de setembro de 2013. O filme recibiu valoracións dispares por parte da crítica. Conseguiu recadar 87, 1 millóns de dólares sobre un orzamento de 12 millóns.
Abra (porto)

Unha abra (do francés: havre)refuxio ou abrigo é un lugar onde as embarcacións poden abrigarse de correntes, tempestades e intemperies ou son almacenados para o seu uso futuro. As abras poden ser artificiais ou naturais. Cando é natural, unha abra adoita ser unha enseada ou pequena baía protexida das correntes mariñas. As abras realizadas polo ser humano teñen crebaondas ou embarcadoiros.
As abras e os portos son confundidos con frecuencia. Un porto é unha instalación artificial realizada na costa do mar, lago ou marxe de ríos onde os navíos poden realizar a carga e descarga de produtos, incluídas persoas e gando. Historia
Desde os seus comezos, a navegación empregou determinados lugares costeiros como baías, enseadas ou desembocaduras de ríos que ofrecían refuxios seguros para atracar as embarcacións primitivas. Os pobos navegantes, como os fenicios, os gregos, os viquingos e os polinesios deron uso a estes lugares privilexiados para o desenvolvemento do comercio, actos de pirataría e migracións. O pobo fenicio dotou de faros aos refuxios naturais para favorecer as viaxes nocturnas, dando inicio á construción de portos artificiais. Deste xeito, no século XIII a. C. , construíron portos de pedra en Tiro e Sidón cunha técnica precisa. Un dos principais portos da antigüidade foi o de Alexandría, construído ante a necesidade de protexer as embarcacións. Co posterior crecemento do tráfico marítimo, os refuxios martítimos deron sitio a instalacións que satisfacían as necesidades técnicas e comerciais, como no caso dos portos medievais do mar do Norte ou nas cidades mediterráneas como Xénova, Venecia ou Barcelona.
A chegada dos europeos a América e a posterior apertura de novas rutas marítimas e comerciais aumentou o calado dos buques, o que obrigou á construción de peiraos para facilitar a carga e descarga de mercadorías.
Abracadabra

Abracadabra é unha palabra cabalística á que se lle atribúen virtudes máxicas. Úsase no encantamento, a bruxería e a maxia, e está considerada por algúns como a frase máis pronunciada universalmente sen necesidade de ser traducida. Etimoloxía
Existen dúas hipóteses estreitamente relacionadas acerca da súa orixe: Unha posible fonte é o arameo: אברא כדברא avrah kahdabra, que significa "Eu creo como falo".
Outra posible fonte é do hebreo: Aberah KeDabar: "irei creando conforme fale".
Nun dos seus textos Eduardo Galeano tradúcea do hebreo antigo como Envía o teu lume ata o final.
A mención máis antiga data do século II, contida no poema De Medicina Praecepta de Serenus Sammonicus, onde prescribía que o doente tiña que levar un amuleto contendo a palabra escrita na forma dun cono invertido:
Uniendo estas letras os gnósticos crían poder curar enfermidades. As letras escribíanse deste modo nun pergameo virxe con forma da letra grega delta: A B R A C A D A B R A
A B R A C A D A B R
A B R A C A D A B
A B R A C A D A
A B R A C A D
A B R A C A
A B R A C
A B R A
A B R
A B
A Despois dobrábase o pergameo e colgábase cunha corda de liño ó enfermo.
A letra A representa a unidade do primeiro principio, o axente intelectual e o activo.
O A unida ó B representa a fecundación do binario pola unidade.
O R é o signo do ternario, que representa a fusión resultante da unión dos 2 principios.
O número 11, o total das letras de abracadabra, agrega a unidade do iniciado ó denario de Pitágoras.
O número 66 é o total de letras do triángulo.
O número 12 cabalisticamente é o cadrado do ternario e a cadratura mística do círculo.
Abraham Carreiro

Abraham Carreiro Fernández, nado en Vigo en 1981, é un debuxante e escritor galego. Traxectoria
Formouse como debuxante en Barcelona, na escola Joso e na escola Massana. Profesionalmente traballa como debuxante, ilustrador e deseñador gráfico.
En 2016 fundou a revista infantil e xuvenil O Papagaio. Obras
Infantil e xuvenil
Estudios Tex. O mundo dos debuxos animados. (Moito conto, 2013).
Xoeliki: as aventuras dun ciberpirata (Sotelo Blanco, 2011), premiado na novena edición do Premio Literario Frei Martín Sarmiento, na categoría xuvenil. Traducido ao catalán en 2014 (Tres i Quatre).
Xoeliki: o grande apagamento (Sotelo Blanco, 2012)
Xoeliki: os ordenadores apagados (Moito conto, 2017)
a colección Contos que len outros nenos do mundo, editada por A Nosa Terra,
O cazador de Cambodia (2009)
Latcho Drom (2009)
As espiñas do porco espiño (2010), premiado na oitava edición do Premio Literario Frei Martín Sarmiento na categoría infantil.
A fortuna de Bartolomeu, A Nosa Terra. [cando? ]
Un sol de mascota[cando? ]
Xanardán e a becha, A Nosa Terra. [cando? ]
Grandes contra pequenos, A Nosa Terra. [cando? ]
O corvo do chapapote, A Nosa Terra. [cando? ]
En colaboración con Pepe Carreiro
Canda o pai, Pepe Carreiro, produciu a serie Os pequenos Barbanzóns (Ed. Toxosoutos)
Ilustrador
Fernando Pereira: sempre por Galicia (Ir Indo, 2010)
Perfume for the Widow. (álbum de banda deseñada guionizado por Diego Sieiro, 2015)
Tamén ten feito outros labores de ilustración, desde o deseño de mascotas ou libros ilustrados para concellos, até a colaboración en prensa periódica, como na revista Tempos novos. Vida persoal
O seu pai é o tamén debuxante Pepe Carreiro.
Abraham Hyacinthe Anquetil-Duperron

Abraham Hyacinthe Anquetil-Duperron, nado en París en 1731 e finado na mesma cidade en 1805, foi un orientalista francés. Traxectoria
Educado para o sacerdocio, o seu interese polo hebreo, persa, árabe e outras linguas asiáticas fíxo que cambiase de vocación, embarcouse como soldado da Compañía francesa das Indias Orientais, o que lle permitiu chegar á India en 1754. Durante sete anos percorre o país, vivindo coa poboación nativa, foi o primeiro europeo en estudar aos parsis. En 1762 os británicos repatríano despois da súa conquista de Pondichéry. En 1771 publica a tradución ao francés do Zend-Avesta, o libro sagrado dos Parsis. Publica tamén Legislation orientale (1778), Recherches historiques et geographiques sur L'Inde (1786), L'Inde en rapport avec l'Europe (1798)
Abrasión

En dermatoloxía, unha abrasión é unha ulceración superficial da pel, xeralmente non vai máis aló da epiderme. As lesións máis comúns ocorren cando a pel entra en contacto cunha superficie áspera que causa un traumatismo nas capas superiores da epiderme.
Abrasión (xeoloxía)

Denomínase abrasión (do lat. abradĕre, "raer") á acción mecánica de rozamento e desgaste que provoca a erosión dun material ou tecido. Características
En xeoloxía, a abrasión mariña é o desgaste causado a unha roca pola acción mecánica da auga cargada por partículas procedentes dos derrubios. É importante, sobre todo, na formación de costas abruptas. Batidas polo mar, estas retroceden e as pedras desprendidas do cantil, arrastradas con movementos de vaivén polas ondas, tallan ao pé do mesmo unha plataforma de abrasión que descende con lixeira pendente cara ao mar.
A abrasión glaciar é a erosión do leito dun glaciar polos materiais sólidos inclusos no xeo e arrastrados polo mesmo; cando se trata de grans finos, chamados fariña glaciar, a roca da canle adquire co tempo un pulimento glaciar.
Abrasión dental

En odontoloxía denomínase abrasión dental (en latín científico abrasio dentium) ao desgaste mecánico producido pola interacción con outros obxectos que non sexan o contacto dente-dente. Dentes máis afectados e causas
Con maior frecuencia afecta aos premolares e caninos, xeralmente ao longo das marxes cervicais (cervix dentis), superficie da unión da coroa do diente e a raíz, nos sucos xinxivais. En base en enquisas clínicas, os estudos demostraron que a abrasión é o factor etiolóxico máis común, aínda que non o único, para o desenvolvemento de lesiónes cervicais non cariosas (NCCL, nas súas siglas en inglés) e é causado con maior frecuencia por unha técnica incorrecta do cepillado dental.
A abrasión con frecuencia preséntase na unión cemento-esmalte, e pode ser causada por moitos factores contribuíntes, todos coa capacidade de afectar a superficie do diente en diversos graos.
A aparencia pode variar segundo a causa da abrasión, porén, presenta con maior frecuencia en forma de "V" causada por unha presión lateral excesiva mentres o doente cepilla os dentes. A superficie é brillante en lugar de cariada, e ás veces a fenda é o suficientemente profunda como para ver a cámara pulpar dentro do dente.
A presenza da perda cervical non cariosa debido á abrasión pode conducir a consecuencias e síntomas taies como aumento da sensibilidade dentaria á calor e ao frío, aumento de placa que dará como resultado caries e enfermidade periodontal, dificultade de aparellos dentais como a dentadura postiza ao enganchar o dente, e tamén pode ser esteticamente desagradábel para algunhas persoas.
Abrazar, estender e extinguir

Abrazar, estender e extinguir (Embrace, extend and extinguish en inglés), ás veces Abrazar, estender e exterminar ou, máis simplemente, Abrazar e estender, é un slogan aparentemente utilizado internamente por Microsoft Corporation para describir a súa estratexia de introdución de produtos, utilizando standards amplamente utilizados, para estender eses standars con solucións propietarias e finalmente utilizar esas diferenzas e a súa posición no mercado en detrimento da competencia. A frase apareceu nunha canción dun empregado anónimo de Microsoft e foi utilizada durante a "guerra dos navegadores" para enfrontarse a Netscape, Java e a Internet. A estratexia
Esta suposta estratexia ten tres fases: Abrazar: Desenvolver software esencialmente compatíbel co dun produto da competencia ou un standard público.
Estender: Engadir e promocionar características que non fan parte do standard ou que non ten a competencia, creándolles intencionadamente problemas de interoperabilidade aos usuarios que pretendan ser neutrais.
Extinguir: Cando as extensión se converten nun standard de facto por causa do seu dominio do mercado, marxinalízanse os competidores que non utilicen as extensións de Microsoft e créanse obstáculos para os novos competidores.
O Departamento de Xustiza dos Estados Unidos e os opositores a Microsoft aseguran que o obxectivo desta estratexia é lograr o monopolio nunha categoría de produtos. Microsoft afirma que a estratexia non é anti-competitiva senón un exercicio da súa capacidade de innovación. Exemplos
Durante a "guerra dos navegadores", Microsoft engadiu a posibilidade de que o Internet Explorer funcionase cos controis ActiveX para rachar a compatibilidade con Netscape Navigator, que utilizaba compoñentes baseados en Java e nun sistema de extensións propios. A respecto de Java, Microsoft omitiu a Interface Nativa de Java e incluíu J/Direct para a mesma función co fin de evitar que se convertese na plataforma de desenvolvemento principal en Windows.
As distintas versións do Internet Explorer non seguen as normas padrón de HTML tal e como as enuncia o World Wide Web Consortium.