proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Morgado

O morgado é a práctica nobiliaria de repartir a herdanza de xeito desigual, transmitindo a parte principal dos bens a un dos herdeiros, tradicionalmente o primoxénito home. O morgado instaurouse en Galiza na Baixa Idade Media como parte do proceso da formación das liñaxes na nobreza galega baixomedieval. Estes bens tiñan carácter inalienable e indivisible, debendo permanecer para sempre no seo da familia herdeira. Historia e características
Institucións similares existiron noutros países europeos, dando lugar á posición social da aristocracia, de forma que o groso do patrimonio dunha familia non se diseminaba, senón que só podía aumentar. Estas institucións non eran exactamente o mesmo, así o majorat, instituído por Napoleón e regulado no estatuto do 1 de marzo de 1808 como forma de transmisión dos títulos de nobreza e os seus bens asociados. Na comunidade polaco-lituana, o seu nome era ordynacja e foi introducido a finais do século XVI polo rei Stefan Batory.
O mayorazgo castelán
O mayorazgo é creado mediante as Leis de Toro en 1505, baixo o reinado dos Reis Católicos (malia que a raíña xa morrera, deixara estabelecida a súa vontade no testamento). A súa función era controlar o fraccionamento dos bens dun nobre que producían as herdanzas e as vendas, como un medio de manter o seu poder económico. Algunhas familias da incipiente burguesía castelá acolléronse tamén a esta figura legal.
A creación dun mayorazgo comezaba usualmente coa vinculación dun soar ou casa soar. Ás veces, estes vínculos incluían un título nobiliario, que pasaba xunto ao resto de bens, mentres que a todos os excluídos do morgado se lles provía dalgún xeito a condición de fidalguía. A institución contemplaba a posibilidade de engadir novos bens ao vínculo, pero os bens xa vinculados non poderían ser alienados nin repartidos en herdanza.
A institución do mayorazgo foi a culminación dunha serie de privilexios outorgados aos nobres casteláns por Henrique IV de Castela, quen foron logo os principais favorecidos no outorgamento de cargos de goberno polos Reis Católicos. O estamento nobiliario castelán fíxose así máis poderoso e influente que o dos outros reinos que compuñan os seus dominios.
Decadencia
Este sistema de vinculacións económicas foi criticado no Informe no Expediente da Lei Agraria escrito por Gaspar Melchor de Jovellanos a pedido da Sociedade Económica de Amigos do País madrileña, cuxa consecuencia directa foi a desamortización de Manuel Godoy en 1798.
A institución do morgado estivo vixente até a Lei Desvinculadora de 1820 que suprimiu todos os vínculos. A pesar diso perdurou algún tempo nalgunhas zonas mediante unha artimaña legal, xa que a lei non contemplou as doazóns entre vivos. O posuidor do morgado dáballo ao seu fillo como achega ao seu matrimonio, o fillo pasaba a ser o novo señor e os seus pais a gozar do usufruto por vida da metade da casa soar.
A partir dese momento, con contadas excepcións, as subdivisións por herdanza da maioría das grandes casas españolas fixeron que perdesen paulatinamente o seu pasado esplendor e poder.
Morlaix

Morlaix (en bretón: Montroulez) é unha cidade da Bretaña, no norte do departamento francés de Finistère.
Morrissey

Steven Patrick Morrissey, nado en Davyhulme, Lancashire, o 22 de maio de 1959, é un cantante e compositor inglés coñecido comunmente como Morrissey.
Chegoulle a fama na década dos 80 como vocalista da banda inglesa The Smiths, activa entre 1982 e 1987. Cando a banda se rompeu Morrissey comezou unha exitosa carreira en solitario chegando ás listas top ten británicas durante 3 décadas. A súa música caracterízase pola súa voz de barítono e as súas letras distintivas con posturas antisistema e temas recorrentes de illamento emocional, desexo sexual, autocrítica e humor negro.
Morrissey é considerado unha das influencias na música pop máis importantes da súa xeración. Os seus detractores describen as súas obras como depresivas, mais os seus fans remarcan o seu humor ácido e sarcástico nas referencias das súas cancións a amores rotos. Discografía
Recompilatorios
Bona Drag (1990)
World of Morrisey (1995)
Suedehead. The Best of Morrissey (1997)
My Early Burglary Years (1998)
The Best of Morrissey (2001)
Discos en directo
Beethoven Was Deaf (1993)
Live at Earls Court (2005)
Who Put the M in Manchester? (2005)
Morriña

A morriña é un sentimento de tristeza, é a melancolía que se sente cando se está lonxe da terra en que se nace, a cal botas en falta. Máis concretamente, a morriña é un estado de depresión vital ao que acompaña un sentimento psicolóxico de tristura. O estado vital contraposto é a euforia, á que acompaña o sentimento psicolóxico de ledicia. Etimoloxía
A palabra morriña procede do galaico-portugués morrinha (tristeza). Uns[quen? ] pensan que a palabra morrinha provén do latín "mori" (morrer). Pero a morte non ten nada que ver co sentimento de tristeza que a morriña presenta. Segundo o dicionario etimolóxico Corominas, a palabra morriña podería vir de "morro" "emurria" (tristeza)[Cómpre referencia]. Diferenciación entre morriña e saudade
Segundo Ramón Piñeiro, moitas veces, morriña e saudade empréganse como sinónimos, pero son sentimentos diferentes. A saudade é un sentimento que sempre resultou difícil de definir, identificamos a saudade propoñendo varios sentimentos como a nostalxia, a melancolía e a propia morriña; todos correspondentes á liña de tristura. Isto débese a que o carácter depresivo que ten a tristura favorece a interiorización, achega á intimidade e mesmo por iso, ten certo punto de contacto coa saudade. Pero non chegan a ser a mesma cousa.
Segundo Castelao a morriña é a saudade en conciencia: o desexo, posible ou imposible, de recobrar o que se perdera; mentres que a saudade sen morriña é devecer por algo que se ama sen telo coñecido. Tamén diferenza morriña e saudade dos termos noutras linguas coma nostalgia, homesickness ou mal du pays, ao consideralos restrinxidos ao individuo; mentres que a morriña e saudade é compartido por todos os membros dos dous pobos galego e portugués.
A morriña pode ser, nalgún caso, unha consecuencia da vivencia da saudade. Cando o home sente saudade pode saír deste sentimento de dúas maneiras: ou entregándose a un pulo de transcendencia, o sentido final da cal é a procura do Ser, ou abandonándose a unha especia de pasividade interior "que conduce á caída na morriña" (melancolía).
Outras veces ocorre á inversa: séntese morriña por causas de orixe orgánica, psíquica, moral etc. , e o seu efecto depresivo, xunto coa adherencia psicolóxica de tristura, tenden a producir un ensimismamento, unha interiorización anímica que nos pode levar ao sentimento puro da saudade.
Tanto nun caso como outro, o sentimento de morriña está próximo ao da saudade, pois non tenden á obxectivación, senón á interiorización do home en si mesmo. Pero a relación entre ambos sentimentos é de pura propincuiade, non de natureza. O que caracteriza á morriña é a tristura depresiva; o que caracteriza á saudade é a carencia de significación psicolóxica. O contraposto da morriña é a euforia; o contraposto de saudade é a éxtase mística (a contemplación do Ser).
Mortalidade infantil

A mortalidade infantil é o indicador demográfico que sinala o número de defuncións de nenos nunha poboación de cada mil nacementos vivos rexistrados, durante o primeiro ano da súa vida.
As principais causas de mortalidade infantil son asfixia no nacemento, pneumonía, complicacións no parto, infección neonatal, diarrea, malaria e malnutrición. Moitos factores inflúen na mortalidade infantil, como o nivel educativo da nai, as condicións sociais e a infrestrutura política e médica. A mellora da sanidade, o acceso a auga potable, a inmunización contra enfermidades infecciosas e outras medidas de saúde pública poden axudar a reducir a mortalidade infantil.
A mortalidade infantil foi un indicador empregado para monitorizar o progreso nos Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio das Nacións Unidas para o ano 2015. É un dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostíbel.
Mortalla

Unha mortalla ou sudario é a vestidura que se pon a un cadáver iñantes de ser soterrado. Historia
Antigüidade
Na antigüidade, os romanos xa amortallaban os seus mortos con vestidos brancos. Aos maxistrados púñanlles a toga pretexta; aos censores vestíanos de púrpura. Os gregos usaron tamén mortallas de cor branca cos mortos.
Uso en Inglaterra
En Inglaterra por unha lei do país debíanse soterrar os mortos cunha tea de la, que chaman flanela, sen que fose permitido empregar unha hebra de fío. Esta tea era sempre branca e vendíanse as mortallas feitas de todos os prezos e de diversos tamaños nas tendas dos lenceiros. Lavaban ben o corpo e se era home, rasurábanlle a barba que lle houbera crecido na enfermidade. Embalsamaban ás persoas de distinción.
Uso no xudaísmo
Os hebreos envolvíanos nunha saba branca e ligaban cunhas faixas, e cubríanlles a cabeza cun lenzo chamado sudario distinto da saba. Os modernos púñanlles unha camisa e calzóns engadindo algúns unha especie de roquete de lenzo fino, o seu taled, que é unha capa cadrada con cordóns que colgan dela e cubrían a cabeza cun gorro branco. Así lle puñan no cadaleito feito expresamente para isto cun lenzo debaixo e outro enriba.
Se é persoa de distinción entre eles levaba o cadaleito puntiagudo e se é rabino ou Mestre da Lei, puñan sobre o corpo cantidade de libros, cubríanlle despois de negro e púñanlle fóra da casa para que xuntándose os veciños ao redor do féretro, lle chorasen. O costume de lanzar na rúa toda a auga que se atopa na casa e nas dos veciños, foi particular aos xudeus modernos: non se le que a practicasen os antigos. A intención que teñen nisto é advertir que hai naquel barrio un morto para que lle choren e isto é o que se acha na antigüidade.
Uso na igrexa católica
As mortallas máis comúns entre os católicos reducíanse a envolver ao defunto nunha saba branca. Isto era práctica antiga en España pois lese que o corpo de San Isidro, visitado por Don Gómez Tello en 1565, achouse envolvido nunha saba de seda branca con outra de liño sobre a primeira. Moitas persoas deixan no seu testamento ordenado que se lles enterre con hábito dalgunha orde relixiosa por devoción. Aos eclesiásticos entérraselles coas vestiduras da Igrexa; aos regulares co hábito da súa orde; aos Cabaleiros das Ordes Militares co manto capitular, espuelas e daga. Ademais dos ornamentos sacros púñase noutro tempo ou o manual ou o libro dos Evanxeos sobre o corpo. O ritual antigo do Mosteiro de Silos, tomado na substancia do que se usou en tempo dos godos, di: Se o defunto foi da Orde Sacerdotal, poráselle sobre o peito o libro manual; e se foi Diácono, o libro dos Evanxeos.
Morte das matemáticas en Galicia

A "morte das matemáticas en Galicia" é como En defensa do mestrado de Matemáticas da USC e o Consello do Estudantado da Universidade da USC se referiron á desaparición do máster en matemáticas da prematrícula para os másteres na Universidade de Santiago de Compostela para o curso 2025/26. Contexto
O 12 de maio de 2025, a Secretaría Xeral de Universidades da Xunta de Galicia decide non conceder a condición de singularidade ao Máster Universitario en Matemáticas da USC —viuse afectado pola falta de matrículas, cunha media de 12 estudantes nos últimos tres cursos—, o que levou á eliminación da titulación da oferta en 2025/26.
Utilizouse principalmente dende o día en que se abriu o prazo de preinscrición para os másteres (entre o 23 de xuño e o 16 de xullo de 2025) na Universidade de Santiago de Compostela, as dúas organizacións —En defensa do mestrado de Matemáticas da USC e o Consello do Estudantado da Universidade de Santiago de Compostela— empregaron con forza o termo "morte das matemáticas en Galicia" para describir a grave situación resultante da eliminación do máster da oferta do curso 2025/26.
Ese contexto converteu a apertura da preinscrición nun punto simbólico: as prazas xa quedaban oficialmente inaccesibles para novos estudantes, e isto intensificou a crítica pública. Ambas entidades fixeron uso deste concepto para subliñar que, co paso da preinscrición, Galicia perdía o seu único programa avanzado en matemáticas puras. O Consello lamentou que a decisión ignorase por completo a singularidade e relevancia do máster, esixindo a súa recuperación e advertindo que, unha vez pechado o prazo, a "fuga de talento" xa non tería volta atrás.
O consello publicou unha mensaxe denunciando a situación, pedindo a dimisión do secretario xeral de Universidades, José Alberto Díez de Castro, pola súa "responsabilidade directa" neste proceso.
Morte digna

Morte digna, morrer dignamente ou morrer con dignidade é un concepto ético amplo e, frecuentemente, controvertido, que se refire ao proceso do fin da vida evitando o sufrimento e mantendo o control e a autonomía. En xeral, adóitase tratar como unha extensión do concepto de vida digna, no que as persoas conservan a súa dignidade e liberdade até o cesamento da súa existencia.
Aínda que unha morte digna pode ser natural e sen ningún tipo de asistencia, con frecuencia o concepto está asociado ao de dereito a morrer, así como coa defensa da legalización de prácticas como a eutanasia, o suicidio asistido, a sedación terminal ou o rexeitamento de asistencia médica. Segundo os seus defensores, a posibilidade deste tipo de prácticas sería o que garantiría unha morte digna, mantendo decisións libres até o último momento e podendo evitar unha agonía innecesaria.
Morte teórica de información

A morte teórica de información é a destrución da información contida dentro dun cerebro humano (ou calquera estrutura cognitiva capaz de constituír unha persoa) a tal punto que a recuperación da persoa orixinal é teoricamente imposible, por calquera medio físico. Historia e características
O concepto de morte teórica de información xurdiu na década de 1990, en resposta ao problema que co avance da tecnoloxía médica, as condicións anteriormente consideradas como morte, como parada cardíaca, convertéronse en reversibles e xa non son máis consideradas como tal.
A "morte teórica de información" pretende significar morte que é absolutamente irreversible por calquera tecnoloxía, distinguíndose de morte clínica e morte legal, que denota limitacións para o contexto da asistencia médica dispoñible, no canto das verdadeiras limitacións teóricas de supervivencia. En particular, a perspectiva de reparación do cerebro usando nanotecnoloxía molecular, levanta a posibilidade de que a medicina poida un día ser capaz de reanimar pacientes, mesmo horas despois de pararse o corazón. O termo "teórico de información" é usado no sentido de teoría da información.
Ralph Merkle en Molecular Repair of the Brain definiu morte teórica de información como a seguinte: O momento exacto da morte teórica de información é actualmente descoñecido. Especúlase que ocorra gradualmente tras varias horas de morte clínica á temperatura ambiente, a medida que o cerebro sofre autólise.
Tamén pode ocorrer máis rapidamente se non houber fluxo sanguíneo para o cerebro durante o soporte á vida, conducindo a un estado de descomposición do cerebro morte cerebral, ou durante a progresión de doenzas cerebrais dexenerativas que causan unha perda extensiva da estrutura cerebral.
A "morte teórica de información" tamén xorde no contexto da criónica, que pode ser vista como o uso da criopreservación para tentar evitar a morte teórica de información. O uso do criterio teórico de información formouse en base a argumentos éticos que afirman que a criónica é un intento de salvar vidas no canto de ser un método de enterro para os mortos. En contraste, se a criónica non pode ser aplicada antes de que a morte teórica de información ocorra, ou se o procedemento de criopreservación en si causa morte teórica de información, entón a criónica non é viable.
Morteiro (construción)

O morteiro é unha mestura de aglutinantes inorgánicos, engadidos finos e auga, e posibles aditivos que serven para aparellar elementos de construción tales como ladrillos, pedras, bloques de formigón, etc. Ademais, úsase para encher os espazos que quedan entre os bloques e para o revestimento de paredes. Os conglomerantes máis comúns na actualidade son os de cemento aínda que historicamente foron o cal, a terra e o xeso os máis utilizados. A palabra «morteiro» provén do francés antigo mortier, 'morteiro de construción, xeso; tazón para mesturar'. (13c. ).
Polo xeral, utilízanse para obras de albanelaría, como material de agarre, revestimento de paredes, etc. O morteiro de cemento vólvese duro cando cura, o que resulta nunha estrutura ríxida de árido; porén, o morteiro funciona como un compoñente máis débil que os bloques de construción e serve como elemento de sacrificio na cachotaría, porque o morteiro é máis fácil e menos custoso de reparar que os bloques de construción. Os albaneis adoitan facer morteiros usando unha mestura de area, un aglutinante e auga. O aglutinante máis común dende comezos do século é o cemento Portland, pero o aglutinante antigo morteiro de cal aínda se usa nalgunhas construcións novas especializadas. O cal, o morteiro de cal e o xeso en forma de xeso de París utilízanse particularmente na reparación e rexuntado de edificios e estruturas históricas, de maneira que os materiais de reparación serán semellantes en rendemento e aparencia aos materiais orixinais. Existen varios tipos de morteiros de cemento e aditivos.
Morteiro (utensilio)

Un morteiro é un recipiente de material duro que se utiliza en usos domésticos, boticas ou en laboratorios para machucar certas substancias (drogas, especias, herbas. .. ). Pode estar feito de madeira, pedra, vidro, ferro, ágata, porcelana, etc, e ten unha cavidade semiesférica na que, coa axuda dun mazo, se esmagan as substancias que se queren converter en po. O mazo pode ser tamén de diversos materiais, aínda que preferibelmente pesado para facilitar o traballo. Medicina
Os morteiros permiten mesturar os diversos ingredientes dunha prescrición médica. O morteiro e mailo mazo é unha das iconas máis comúns que se asocian coa actividade farmacéutica. Nos usos que se fan deste instrumento dentro da farmacia acostuman encontrarse morteiros elaborados de porcelana, mentres que o mazo adoita ser de madeira. Esta forma de porcelana adoita coñecerse como morteiro Wedgwood e ten as súas orixes no ano 1779. Hoxe en día o acto de mesturar ingredientes ou de reducir o seu tamaño de partícula é coñecido como trituración ou esmagado. Os morteiros e mazos empréganse hoxe en día na parafernalia de farmacia e poder con eles esmagar os comprimidos até os reducir a po e aumentar deste xeito a absorción cando son inxeridas ou inhaladas. Cociña
O morteiros e as mazas empregáronse igualmente na cociña para preparar algúns ingredientes ou acompañamentos como a maionesa, o guacamole ou o pesto (que deriva de pistillum en latín), así como outras especias en po. En Galicia empregábase nas preparacións dalgúns mollos, por exemplo para esmagar allo con perexil. As tribos nativas das Américas empregaban morteiros (coñecidos en México como molcajetes) que escavaban nunha rocha a xeito de oco para poder moer o millo e froitos secos e o utensilio para machucar era un obxeceto tubular (tejolote ou temachín). Un morteiro empregado en Xapón son os denominados suribachi e surikogi. Os morteiros e mazos de granito empréganse no Sueste de Asia e na India. En Malaisia, é coñecida como lesung. Nalgúns países emprégase a miúdo e chega a ser un símbolo da súa cociña como é o caso da tradicional cociña mexicana no que se fai de basalto. Morteiros de gran tamaño, elaborados de pedra de dous a tres metros de altura, empregáronse en Oriente Medio para picar carne e poder elaborar os kibbeh. En África emprégase frecuentemente cun mazo grande para esmagar cereais. Na cociña española (non en Galicia) emprégase na elaboración de moitos pratos, algúns dos máis coñecidos son as sopas frías como o ajoblanco, mollos como o ajoarriero e preparacións coma o atascaburras.
Morto en combate

Morto en combate (en inglés KIA, killed in action) é unha clasificación de baixas utilizada frecuentemente polos militares para sinalar mortes nas súas propias filas provocadas por forzas contrarias. É posible aplicar o termo morto en combate tanto para as tropas que combaten en primeira liña como para as unidades navais, aéreas e de apoio ou reforzo. Non adoita incluír a falecidos en accidentes, ataques terroristas, ou outro tipo de eventos «non hostís».
O termo morto por feridas (en inglés DOW, dead of wounds) pode ser utilizado para tropas mortas en centros médicos en ou tras o combate, debido ás feridas provocadas no mesmo.
Mosaico

Un mosaico é unha composición decorativa ou artística, confeccionada con pequenas pezas de vidro, cerámica, pedra etc. , de cores variadas, que van unidas a unha base formando figuras. Historia e características
Empregouse na cidade asiria chamada Nínive. Púidose ver que decoraban as paredes e as columnas con pequenos anacos de arxilas de cores debuxando formas xeométricas.
Todos os pobos antigos fixeron incursión nesta arte tanto na antigüidade clásica como na de Mesoamérica. Na antigüidade clásica chegou a ser un produto moi elaborado e de grande luxo coa cultura helenística, na que se comezaron a realizar obras máis elaboradas con temas complexos e episodios da vida cotiá e da mitoloxía. Os materiais empregados tamén foron máis ricos (mármore, vidro, ónice). A arte do mosaico adquire a súa difusión na época do Imperio romano.
No mundo europeo foi moi frecuente e dende moi temperán (dende finais do século V a. C. ) o pavimento composto por pequenas pedras apañadas nos ríos de tamaños e de cores distintas. Con estas pedras facíanse debuxos sinxelos de temas xeométricos. Nas vilas de Castela e León (en España) seguiron a través dos séculos esta tradición para os patios. É o que chaman enguijarrado.
Este sistema de pavimentación púidose ver claramente nas casas de Olinto (Olynthos), antiga cidade grega da rexión de Macedonia na península Calcídica, que foi destruída por Filipo II de Macedonia no ano 348 a. dC. , e nas cidades de Pella e Corinto. As escenas representadas con estes pelouros adoitan ser do mundo mariño, do repertorio homérico e do culto a Dioniso.
Ao longo da historia da humanidade a arte do mosaico foise desenvolvendo e enriquecéndose, adquirindo o estilo e os materiais axeitados a cada época.
Mosca (constelación)

Musca ou Mosca é unha das constelacións menores do Sur. A constelación foi unha das doce creadas por Pieter Dirkszoon Keyser e Frederick de Houtman entre o 1595 e o 1597, e a súa primeira aparición foi na Uranometria de Johann Bayer de 1603. Obxectos notables
A transitoria suave de raios-X Nova Muscae 1991 (ou Nova de Raios-X) é un obxecto binario consistente nunha estrela e nun burato negro. Durante o 1991 tivo un arranque de actividade que permitiu descóbrela, a radiación foi producida a través dun proceso de aniquilación positrónica. Musca tamén contén unha infrecuente nebulosa planetaria NGC 5189, localizada a máis de 3, 000 anos luz da Terra. É unha estrutura complexa única que se asómella en miniatura á nebulosa do cangrexo. Tamén dentro da constelación está a Nebulosa do Reloxo de Area (MyCn 18) a unha distancia de 8, 000 anos luz. O comparativamente vello cúmulo globular NGC 4833 preto de Delta Muscae está a 21, 200 anos luz de distancia e un tanto escurecido por nubes de po preto do plano galáctico. O cúmulo globular NGC 4372 preto de Gamma Muscae é debilitado e parcialmente escurecido por po, pero estendese máis minutos de arco. Historia
Musca, no seu nome orixinal Apis – A Abella, foi introducida no século XVII para recha-los espazos sen catalogar ó redor do polo sur. Coma consecuencia do descoñecemento polas culturas antigas desta constelación non hai mitoloxía referente a mesma. En 1752, Nicolas Louis de Lacaille mudoulle o nome a Musca Australis coma contrapartida da tamén desaparecida constelación de Musca Borealis (constelación que tamén foi coñecida coma Apes ou Vespa) que existía no hemisferio norte celeste. Na actualidade o seu nome é simplemente Musca.
Moscardo (filosofía)

Un tabán social ou moscardo social é unha persoa que interfire co statu quo dunha sociedade ou comunidade suscitando preguntas novidosas e potencialmente molestas, xeralmente dirixidas ás autoridades. O termo está orixinalmente asociado co filósofo grego Sócrates, na súa defensa cando foi xulgado pola súa vida. Historia
Sócrates
O termo "tabán" ou "moscardo" (en grego: μύωψ, mýops ) foi usado por Platón na Apoloxía para describir a Sócrates actuando como un aguillón incómodo para a escena política ateniense, como un esporón ou unha mosca que pica espertando un cabalo lento. Durante a súa defensa cando foi xulgado pola súa vida, Sócrates, segundo os escritos de Platón, sinalou que a disidencia, como o moscardo, era fácil de esmagar, pero o custo para a sociedade de silenciar ás persoas que eran irritantes podería ser moi elevado: "Se matan un home coma min, faranse máis dano a vostedes mesmos do que a min” De aí provén o alcume de Sócrates como "moscardo de Atenas".
Idade moderna e contemporánea
William Shakespeare usa a metáfora do moscardo (en inglés "gadfly") en The tragedy of Antony and Cleopatra, Hamlet e O rei Lear.
A finais do século XIX, en 1897, Ethel Voynich publicou a novela The Gadfly sobre as loitas do axente revolucionario A. Burton na Italia do Risorgimento. A obra tornouse moi popular na Unión Soviética, sendo considerada ideoloxicamente útil. En 1955, o realizador soviético Aleksandr Fajntsimmer adaptou a novela para un filme homónimo (Ovod, en ruso). O compositor Dmitrii Shostakovich, quen tamén compuxo temas sobre as obras de Shakespeare, escribiu a banda sonora. Na política moderna, un tabán ou moscardo é alguén que desafía persistentemente ás persoas en posicións de poder, o statu quo ou unha posición popular. Por exemplo, Morris Kline escribiu: "Hai unha función para o moscardo que suscita preguntas que moitos especialistas quererían ignorar. A polémica é saudable. "
Moscovio

O moscovio é un elemento sintético da táboa periódica, con símbolo químico Mc e número atómico 115. Fora descuberto en Rusia en 2004 e identificado provisionalmente como ununpentio, co símbolo Uup.
O 28 de novembro de 2016 a IUPAC asignoulle definitivamente o nome en inglés Moscovium.
Moscovita

A moscovita é un tipo de mica bastante frecuente en moitos tipos de rochas. É de cor branca ou agrisada. Xunto coa biotita, son os dous tipos de micas que máis abundan na Terra, e polo tanto podémola atopar en moitísimas zonas de Galicia. Aspecto
A moscovita preséntase en forma de cristais con forma hexagonal formando frecuentemente maclas. A súa exfoliación é perfecta e faina en forma de láminas moi flexibles e elásticas, suaves, traslúcidas, de brillo anacarado (coma a parte interior dunha cuncha de mexillón) e lixeiramente coloreadas. Lugares onde se atopa
A moscovita atópase en granitos, pegmatitas, gneises, lousas e mármores. É, polo tanto, un mineral formador de rochas. Usos da moscovita
A moscovita é usada frecuentemente como illante eléctico e térmico. Na antiga Rusia, a moscovita era usada como substituto do vidro, de aí o seu nome. Propiedades
É un mineral insoluble nos ácidos (excepto no ácido fluorhídrico) e dificilmente fusible. Outros silicatos
O cuarzo e o feldespato son outros dous silicatos importantes.
Mosela

Mosela (en francés: Moselle) é un departamento de Francia localizado na rexión de Alsacia-Champaña-Ardenas-Lorena. A súa capital é a cidade de Metz. O nome do departamento vén do río Mosela que o atravesa. Na lista dos departamentos franceses ten o número 57. Principais cidades
Metz
Thionville
Sarreguemines
Sarrebourg
Forbach
Moshchena

Moshchena é unha vila de Ucraína, Oblast de Volyn. Cunha área urbana duns 581 habitant. Como poboación existe desde o século XVI.
Moshé Feldenkrais

Moshé Picas Feldenkrais (Slavuta, Imperio Ruso, 6 de maio de 1904 - Tel Aviv, Israel, 1 de xullo de 1984) foi un científico (físico e doutor en ciencias) israelí. Traxectoria
Na súa adolescencia emigrou a Palestina.
Vivir en Palestina e ser xudeu significaba moitas veces a necesidade de defenderse en loitas ou pelexas de vida ou morte. Desenvolveu movementos de autodefensa e escribiu un pequeno libro ensinando técnicas de defensa en ataques con coitelo.
Anos máis tarde, en París, por causa de escribir o libro, coñeceu ao mestre xaponés Jigoro Kano. Este introduciuno no Judo e Feldenkrais converteuse no primeiro europeo en obter o cinto negro, segundo Dan en 1933. Fundou o primeiro club de Judo de Francia por pedido de Kano e escribiu varios libros sobre o tema.
En París, onde residiu a partir de 1928, graduouse como físico e enxeñeiro mecánico e electrónico e obtivo o seu doutoramento na Sorbona de París, mentres traballa no laboratorio Jean Frédéric Joliot-Curie nas primeiras investigacións nucleares. En 1951 Feldenkrais regresou a Israel, onde traballou como director do departamento electrónico do exército israelí e no Instituto Weizmann como profesor de física. En 1954 comezou a dedicarse exclusivamente a un tema: como desenvolver a capacidade humana de aprendizaxe ou como el o chamaba: "aprender a aprender". Respecto diso declararía anos máis tarde aos seus alumnos: "Vou ser o voso último profesor. Non porque vaia ser o mellor que xamais atopedes, senón porque ides aprender a aprender. Cando o aprendades darédesvos conta de que non hai profesores, que só hai persoas que aprenden e persoas que aprenden a facilitar a aprendizaxe".
Feldenkrais estudou a relación que existe entre o movemento corporal e o xeito de pensar, sentir, aprender e actuar no mundo, establecendo as bases do método de "Autoconciencia polo movemento" e "Integración funcional", que hoxe en día leva o seu nome "o Método Feldenkrais". Este é un sistema único de educación somática, que explora novos patróns de movementos e acrecenta a facilidade e o pracer de moverse ao expandir a autoconciencia. É moi interesante a súa definición de saúde: .. ."a saúde mídese polo shock (o impacto) que unha persoa poida recibir sen comprometer o seu sistema de vida. Así, o sistema de vida convértese en criterio de saúde, .. . unha persoa sa é aquela que pode vivir os seus soños non confesados plenamente. "
Os seus pensamentos e traballos están contidos nos seus libros e en numerosos artigos, conferencias e entrevistas.
Mostar

Mostar é unha cidade de Bosnia e Hercegovina é o centro do cantón de Herzegovina - Neretva da Federación de Bosnia e Hercegovina. En 2003 tiña 105. 448 habitantes. Localízase na ribeira do río Neretva. O 48% da poboación é croata, o 48% bosníaca e o 3 % serbia. Historia
Mostar fundouse a fins do século XV e converteuse no centro administrativo da rexión de Herzegovina. En 1878 integrouse no Imperio Austro-Húngaro, e despois da primeira guerra mundial pasou a formar parte de Iugoslavia. Guerra bosníaca
Durante a guerra de Bosnia, entre 1992 e 1993, logo que Bosnia - Hercegovina declarase a súa independencia de Iugoslavia, a cidade estivo sometida a sitio durante nove meses. O 3 de abril de 1992 o Exército Popular Iugoslavo (JNA) bombardeou Mostar por primeira vez e na seguinte semana conseguiron controlar gran parte da cidade. O 8 de abril os croatas de Herzegovina fundaron o Consello de Defensa Croata (Hrvatsko Vijeće Obrane, HVO) como unha formación militar para loitar co JNA, na loita os serbios destruíron a catedral católica, o pazo do bispo (coa súa biblioteca de 50. 000 volumes), un mosteiro franciscano e 14 mesquitas.
O 12 de xuño HVO xunto a milicias bosníacas conseguiron botar á JNA fóra da cidade, no sitio que seguiu os serbios bombardearon Mostar dende as montañas.
En 1993 os bosníacos e os croatas enfróntanse polo control da cidade, o 9 de maio os croatas bombardearon o barrio bosníaco, reducíndoo a ruínas. E o 9 de novembro a ponte de Stari Most do século XVI, símbolo da cidade, foi destruído por un morteiro croata. O 25 de febreiro de 1994 asinouse un cesamento do fogo, e a cidade permaneceu dividida en dúas.
Mostaza branca

A mostaza branca (Sinapis alba) é unha planta anual da familia das Crucíferas. Ás veces é coñecida como Brassica alba, Brassica hirta ou mostaza amarela. Cultívase comercialmente en practicamente todo o mundo polo interese das súas sementes para a industria alimentaria, mais probablemente é orixinaria da rexión mediterránea.
As flores amarelas da planta deste tipo de mostaza producen un tipo de vaíñas (sílicuas) veludas que conteñen as sementes, nas que atoparemos aproximadamente media ducia de grans por vaíña. A colleita da semente da mostaza faise xusto antes de que as vaíñas maduren por completo e abran. As sementes desta especie de mostaza son redondas e de consistencia dura, de en torno ó milímetro ou 2 mm. de diámetro, e dunha cor que pode ir do beixe ou o amarelo ó marrón claro. Uso da planta
Usos culinarios
As sementes da mostaza branca poden usarse enteiras para condimentar encurtidos e vinagretas, ou tostadas para o seu uso en diferentes pratos. Con elas, prepárase o condimento que leva o mesmo nome xenérico da planta, a mostaza (condimento). Unha vez están as sementes moídas e mesturadas con outros ingredientes, obtense unha pasta que pode ser usada tal cal (o que sería a mostaza "orixinal"), ou incluso utilizala como base para outros condimentos menos finos (mostaza "industrial").
Outros usos
Á parte do uso gastronómico, a mostaza branca é tamén utilizada como planta forraxeira.
Tamén é usada en ocasións para sementala como captora de nitratos, é dicir, que se usa como cultivo de barbeito, evitando así deixar os campos nus, limitando a perda dos nitratos solubles. Nese caso, e sementada por exemplo despois dun cereal, ten que ser arrincada antes de que produza as sementes, para evitar a súa reprodución descontrolada. Porén, ás veces está considerada tamén unha mala herba, fundamentalmente nos cultivos de colza. Propiedades
As sementes son ricas en lípidos (en torno ó 35%) e conteñen sinalbina, que é o tioglicósido responsable do seu gusto agre e lixeiramente picante. Delas extráese tamén un aceite para uso industrial e alimentario. Da mostaza branca tamén se obtén un aceite esencial volátil cuxo compoñente principal (o isociotianato) é máis suave que o producido polas sementes da mostaza negra (Brassica nigra), o que lle confire tamén un aroma e sabor algo máis suaves.
Mosteiros e conventos de Galicia

Esta é unha lista dos mosteiros e conventos de Galicia divididos en provincias.
Para o uso desta lista é necesario facer algunhas precisións: Nome: recóllese o nome oficial que tivo o edificio cando cumpría coa súa función monacal, o que non significa que na actualidade conserve ese nome. De feito, en máis dun caso a ligazón envía a páxinas que se titulan de xeito distinto, respectando o nome actual do edificio.
Fundación: data, o máis aproximada posible, da primeira fundación, deixando ben sabido que moitos cenobios, sobre todo os máis antigos, cambiaron de orde titular, de status, foron abandonados e de novo ocupados etc.
Estilo: case tódolos mosteiros e conventos, sobre todo os de historia máis longa e de economía máis próspera, pasaron por transformacións e ampliacións, en distintas épocas e con distintos estilos. Na táboa consígnase o estilo ou estilos dominantes na construción tal como se conserva na actualidade. A maior parte dos casos en que se dá como estilo o románico, fálase de edificios románicos con engadidos ou transformacións posteriores. A Coruña
Os principais focos de atracción do monacato na provincia foron a capitalidade relixiosa de Santiago de Compostela e tanto a comarca de Betanzos como do Eume. Tamén chama a atención a relativa densidade de mosteiros na Costa da Morte. Lugo
Tres zonas destacan neste mapa: A Mariña, herdeira da vella diocese de Britonia; os mosteiros do Camiño; e, por enriba de todas, a Ribeira Sacra. Pola contra, chama a atención a ausencia de conventos na Terra Chá. Ourense
En Ourense, os mosteiros concéntrase na zona da ribeira do Sil, que mereceu o nome da Ribeira Sacra ou da Tebaida galega, na Comarca do Ribeiro e nas terras de Celanova. Pontevedra
Pontevedra é a provincia con menor densidade de mosteiros de toda Galicia. É un monacato urbano onde destaca a concentración de mosteiros arredor das dúas cidades historicamente máis importantes: Pontevedra e Tui. Tamén destaca a forte presenza monacal na Comarca do Salnés, o que lembra a histórica relación entre os monxes bieitos e o cultivo do Albariño.
Mostra

En estatística, unha mostra é un subconxunto de casos ou individuos dunha poboación estatística.
As mostras obtéñense coa intención de inferir propiedades da totalidade da poboación, para o que deben ser representativas desta. Para cumprir esta característica a inclusión de individuos debe seguir unha técnica de mostraxe. Neses casos pode obterse unha información semellante á dun estudo exhaustivo en menos tempo e con menos custo.
O número de individuos que compoñen a mostra adoita ser bastante inferior á poboación total, aínda que grande abondo como para que a estimación dos parámetros determinados teña un nivel de confianza axeitado. Para que o tamaño da mostra sexa o idóneo cómpre recorrer ao cálculo. Vantaxes da elección dunha mostra
O estudo de mostras en lugar de toda a poboación é preferible na maioría dos casos polas seguintes razóns: Se a poboación é moi grande (ou infinita, como ocorre nalgúns experimentos aleatorios) é imposible analizala na súa totalidade.
As características da poboación poden variar se o estudo se prolonga demasiado tempo.
De estudarmos unha pequena parte da poboación, os gastos de recollida e tratamento dos datos son menores que se tivermos que obtelos do total da poboación.
Ao reducir o tempo de recollida e análise dos datos conséguese maior rapidez.
Algúns estudos non serían viables se se fixesen sobre toda a poboación.
A poboación é suficientemente homoxénea respecto da caractrerística medida, polo que resulta inútil malgastar recursos nunha análise exhaustiva. Ocorre por exemplo, nas mostras sanguíneas.
En ocasións o proceso de estudo é destrutivo ou é necesario consumir un artigo para extraer a mostras. Por exemplo, se pretendemos estudar a vida media dunha bombilla, a carga soportada por unha corda ou a precisión dun proxectil. Descrición matemática dunha mostra aleatoria
O uso de mostras para deducir de xeito fiable as características da poboación require que se traballe con mostras aleatorias. Se a mostra estatística considerada non constitúe unha mostra aleatoria as conclusións baseadas na devandita mostra non son fiables e en xeral estarán nesgadas nalgún aspecto.
En termos matemáticos, dada unha variable aleatoria X cunha distribución de probabilidade F, unha mostra aleatoria de tamaño N é un conxunto finito de N variables independentes coa mesma distribución de probabilidade F.
En xeral, resulta difícil comprobar se unha determinada mostra é aleatoria ou non, o que só pode facerse considerando outros tipos de mostraxes aleatorias robustas que permitan decidir se a primeira mostra era aleatoria.
Mostra Internacional de Cinema Etnográfico do Museo do Pobo Galego

A Mostra Internacional de Cinema Etnográfico do Museo do Pobo Galego, (MICE), é unha mostra promovida polo Museo do Pobo Galego para dar a coñecer os traballos audiovisuais da etnografía e a antropoloxía visual.
En 2025 chegou á súa 20ª edición.
Converteuse en certame internacional na edición de 2016 con tres premios, dous deles con dotación económica. Galardoadas/os
2018 O premio á Mellor Película Etnográfica: Grab and run de Roser Corella
O premio á Mellor Película Galega: Os fillos da vide de Ana Domínguez Díaz
Mención especial ao documental Ohne Diese Welt de Nora Fingscheidt
2017 O premio ao Mellor filme Etnográfico: L’eau Sacrèe de Olivier Jourdain
O premio á Mellor Película Galega: Esquece Monelos.
O premio do Público: L’eau Sacrèe de Olivier Jourdain
Mostraxe polarizada

A mostraxe polarizada, ás veces tamén chamada nesgo de mostraxe ou erro de mostraxe, é unha distorsión que se introduce debido á forma de seleccionar a mostra. Refírese á distorsión dunha análise estatística, debido ao método de recollida de mostras. Se non se ten en conta o nesgo da mostraxe, é posíbel que algunhas conclusións propostas sexan erróneas. En estatística, o nesgo de mostraxe é un nesgo no que se recolle unha mostra de tal xeito que algúns membros da poboación prevista teñen unha probabilidade de mostraxe menor ou maior que outros. Resulta unha mostra nesgada, unha mostra non aleatoria, dunha poboación (ou factores non humanos) na que non todos os individuos, ou casos, tiñan a mesma probabilidade de seren seleccionados. Se isto non se ten en conta, os resultados poden atribuírse erroneamente ao fenómeno estudado en lugar do método de mostraxe.
Un exemplo é dicir que "o comunismo é o réxime máis aceptado", cando a enquisa só se realiza entre membros dos partidos comunistas. O resultado non ten ningunha base e, polo tanto, é falso. As enquisas efectuadas en varios sitios de Internet son outro exemplo de investigación que corre o risco de polarizarse. As persoas que responden a estas enquisas son principalmente persoas que estaban interesadas no tema e decidiron responder, e non unha cantidade significativa da poboación total.
Outro exemplo. En medicina, un erro na elección dos individuos ou grupos para participaren nun estudo. O ideal sería que os suxeitos dun estudo sexan moi similares entre si e coa poboación máis numerosa da que se derivan (por exemplo, todos os individuos coa mesma enfermidade ou condición). Se hai diferenzas importantes, é posible que os resultados do estudo non sexan válidos.
Motete

Na poesía italiana, un motete (italiano: mottetto) é unha composición popular breve que inclúe un lema, unha sentenza ou algo semellante. Non ten un esquema regular, mais xeralmente está formado por sete ou oito versos, case sempre hendecasílabos e heptasílabos.
Na música italiana, é unha composición musical polifónica vocal ou vocal e instrumental. Como forma musical, naceu no século XIII como elaboración a dúas ou tres voces sobre unha melodía preexistente (normalmente himnos gregorianos) e que xustapuña textos diversos, de maneira que se puidesen articular as palabras como mellor se adaptasen ao ritmo e á memorización. Dous séculos máis tarde, o papel de parte melódica principal pasou do tenor á soprano, permitindo a libre invención dos compositores. En consecuencia, as voces secundarias acabaron realizándose en versións instrumentais. O motete decaíu coa aparición do oratorio. Entre os autores célebres de mottetti destacan Palestrina, Monteverdi, Bach, Brahms e d'Indy.
Motihari

Motihari e unha cidade no nordeste da India, sito no estado de Bihar. É o sitio onde naceu George Orwell no ano 1903.
Motionless In White

Motionless in White é un grupo musical estadounidense de metalcore con orixe en Scranton, Pensilvania. O grupo formouse no 2005 e ten contrato co selo musical Fearless Records. Publicaron tres álbums de estudio, sendo o máis recente Reincarnate, publicado o 16 de setembro do 2014. Discografía
Motivo

En lingüística textual, a unidade temática, significativa e pertinente, máis pequena dun texto denomínase motivo.
Ás máis das veces o motivo coincide cunha palabra presente no texto; pero, de cando en cando, pode identificarse cun anaco do significado da palabra, é dicir cun sema, ou cun sintagma ou cunha frase na cal non figura a palabra coa cal designamos o motivo.
Cando o motivo se reitera ó longo da obra e asume nela un papel preciso, falarase, por analoxía coa música, de leitmotiv (por exemplo a chuvia é un leitmotiv en A Esmorga de Eduardo Blanco Amor).
Se varios motivos forman unha configuración estable que reaparece con frecuencia na historia da literatura (sen que o mesmo signifique que teña grande importancia nos textos concretos), falaremos de tópicos.
Motivo (música)

O motivo é a unidade mínima con sentido musical que funciona como elemento xerador de elaboracións. O motivo está construído por unha ou dúas organizacións rítmico-melódicas mínimas, chamadas células. Distínguese do tema ou suxeito por ser moito máis breve e xeralmente fragmentario. En efecto, os motivos adoitan derivarse dos temas. Nalgúns tipos de música (por exemplo a polifonía renacentista ou barroca) o motivo denomínase cabeza de tema.
Exemplos: Motivo BACH
Motivo DSCH
Motivo da cruz
Motor (máquina)

Un motor é un tipo de máquina que transforma calquera forma de enerxía en enerxía mecánica (isto é, en movemento). Os motores clasifícanse segundo a fonte de enerxía que utilizan e estúdanse na rama da ciencia correspondente a ese tipo de máquinas: Motores térmicos que obteñen a súa enerxía do intercambio de calor entre dous focos, incluíndo os motores de combustión interna
Motores eléctricos transforman electricidade en movemento.
Motores hidráulicos obteñen a súa enerxía dun líquido, normalmente un óleo mineral ou sintético a presión.
Motores pneumáticos utilizan ar comprimido.
Motor V10

O motor V10 é un motor de combustión interna con dez cilindros dispostos en dúas filas de cinco cilindros. Mecánica
As dúas filas de 5 cilindros do V10 teñen normalmente unha abertura de 60º ou 90º entre as dúas filas. Cada fila é un bloque de 5 cilindros en liña, cunha configuración que se caracteriza polo seu funcionamento sen vibracións, polo que non necesita árbores contrarrotantes de equilibrado. Polo tanto, o motor V10 caracterízase pola súa maior fineza de funcionamento debido a que as explosións dos cilindros fanse en intervalos de tempo menores, producíndose unha por cada 72º de xiro do veo de manivelas no caso dun motor de catro tempos, o que tamén posibilita o funcionamento do motor a poucas revolucións (menos de 1500 rpm) sen vibracións nin tendencia a calarse. Usos
Os motores V10 son usados principalmente en automóbiles deportivos e camionetas de gran tamaño, podendo ser usados tamén en camións pesados. Tamén foron usados nas carreiras de Fórmula 1 desde o ano 1989 ata 2005, cando o regulamento pasou a permitir soamente o uso de motores V8. Durante o período que foron usados na Fórmula 1 demostraron ser a configuración ideal, e nos últimos anos nos que se permitiu o seu uso foron a opción elixida por practicamente todas as escudarías.
Motor V12

O motor V12 é un Motor en V con 12 cilindros montado no cárter en dous bancos de seis cilindros, polo xeral, aínda que non sempre, nun ángulo de 60° entre si, cos 12 pistóns movidos por un veo de manivelas común. Descrición
Cada bancada é, basicamente, un bloque de 6 cilindros en liña, configuración que se caracteriza pola súa finura de funcionamento, practicamente ausente de vibracións, polo que non necesita eixes de equilibrado. Polo tanto, un motor V12, coas bancadas de cilindros a 60º, 120º ou ata 180º (configuración usada no pasado, por exemplo, Ferrari, no motor do Testarossa de 1984 e no dos seus sucesores 512TR e F512M) caracterízase aínda pola súa maior maior fineza de funcionamento debido a que as explosións dos cilindros sucédense en intervalos de tempo moito menores, producíndose unha cada 60º de xiro do cegoñal nun motor de catro tempos, o que tamén posibilita o funcionamento do motor a moi poucas revolucións (menos de 1500 rpm) sen ningún tipo de vibracións nin tendencia a calarse. É por isto polo que son motores moi usados en vehículos de luxo.
Nun coche de carreiras, as partes xiratorias pódense facer moito máis lixeiras e polo tanto máis sensibles, xa que non hai necesidade de utilizar contrapesos no cegoñal como se necesita nun V8 a 90º e unha menor necesidade de masa inercial no volante de inercia para suavizar a entrega de potencia. É un motor de gran resistencia, un V12 pode funcionar máis lento que os motores máis pequenos, o que prolonga a vida do motor.