Dereito á vivenda

O dereito á vivenda, digna e adecuada, como un dos dereitos humanos, aparece recollido na Declaración Universal dos Dereitos Humanos no seu artigo 25, apartado 1 e no artigo 11 do Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais (PIDESC): Aspectos xerais
Aínda que non é un documento obrigatorio ou vinculante para os Estados, serviu como base para a creación das dúas convencións internacionais da ONU, o Pacto Internacional de Dereitos Civís e Políticos e o Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais, pactos que foron adoptados pola Asemblea Xeral de Nacións Unidas na súa resolución 2200 A (XXI), de 16 de decembro de 1966. De conformidade co parágrafo 1 do artigo 11 do Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais, o Comité de Dereitos Sociais de Nacións Unidas di que os Estados adheridos "recoñecen o dereito de toda persoa a un nivel de vida adecuado para el e a súa familia, incluíndo alimentación, vestido e vivenda adecuados, e a unha mellora continua das condicións de existencia". Recoñecido deste xeito, o dereito humano a unha vivenda adecuada ten unha importancia fundamental para o goce de todos os dereitos económicos, sociais e culturais.
Nalgúns Estados, o dereito á vivenda adecuada está consagrado na Constitución Nacional, noutros, en cambio, realizáronse leis específicas. En calquera dos casos é importante verificar a posibilidade de que os cidadáns poidan esixir xuridicamente e ante os tribunais pertinentes, o cumprimento destes dereitos por parte das administracións. O dereito á vivenda cando non se recolle de maneira específica pode deducirse directamente do cumprimento dos dereitos humanos recoñecidos en tratados internacionais e por tanto de condicións de vida digna.
Existen proxectos de investigación internacionais, tales como TENLAW por exemplo, que ofrecen a oportunidade de realizar investigacións internacionais sobre o dereito á vivenda, así como establecer redes internacionais de investigación tales como a European Network for Housing Research, que une a máis de 500 investigadores de 41 países diferentes de todo o mundo. Dereitos de terceira xeración. Tres xeracións de dereitos humanos
As tres xeracións de dereitos humanos é unha proposta efectuada polo xurista checo Karel Vasak en 1979 para clasificar os dereitos humanos. Cada xeración asóciase a un dos grandes valores proclamados na Revolución francesa: liberdade, igualdade e fraternidade. Os dereitos de primeira xeración son os dereitos civís, vinculados co principio de liberdade. Xeralmente considéranse dereitos de defensa ou negativos, que esixen dos poderes públicos a súa inhibición e non inxerencia na esfera privada. Os dereitos de segunda xeración son os dereitos económicos, sociais e culturais, que están vinculados co principio de igualdade. O dereito a unha vivenda enmárcase na terceira xeración de dereitos, xurdida na doutrina de 1980, vincúlase coa solidariedade para incentivar o progreso social e elevar o nivel de vida de todos os pobos. Os temas relacionados son: A solución dos problemas alimenticios, demográficos, educativos e ecolóxicos.
O ambiente.
Os dereitos do consumidor.
O desenvolvemento que permita unha vida digna.
O libre desenvolvemento da personalidade. Marco lexislativo
Tratados internacionais
O dereito á vivenda recóllese como un dos dereitos humanos na Declaración Universal dos Dereitos Humanos no seu artigo 25, apartado 1 e no artigo 11 do Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais (PIDESC). Tamén se recolle de forma específica para as persoas con discapacidade no Artigo 19 sobre a Vida independente e inclusión na comunidade, da Convención Internacional sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade.
Constitucións
Existen numerosas Constitucións dos Estados onde se amplía e detalla o dereito a unha vivenda digna e adecuada. Arxentina: A Constitución da Nación Arxentina no seu articulado 14 bis di que: O Estado outorgará os beneficios da seguridade social, que terá carácter de integral e irrenunciable. En especial, a lei establecerá: o seguro social obrigatorio, que estará a cargo de entidades nacionais ou provinciais con autonomía financeira e económica, administradas polos interesados con participación do Estado, sen que poida existir superposición de achegas; xubilacións e pensións móbiles; a protección integral da familia; a defensa do ben de familia; a compensación económica familiar e o acceso a unha vivenda digna.
Ecuador: Neste sentido a Constitución de Ecuador une os conceptos de vivenda e cidade. A consagración do dereito a unha cidade digna: construción colectiva e políticas públicas. O dereito a unha cidade viva e digna está recoñecido no Art. 31, que establece que as persoas teñen dereito ao goce pleno da cidade e dos seus espazos públicos, baixo os principios de sustentabilidade, xustiza social, respecto ás diferentes culturas urbanas e equilibrio entre o urbano e o rural.
España: A Constitución Española establece no seu artigo 47 o dereito ao goce dunha vivenda digna e adecuada, sendo os poderes públicos os responsables de promover as condicións necesarias e de establecer as normas adecuadas para facer efectivo este dereito. Así mesmo, o Estatuto de Autonomía para Andalucía recoñece no seu artigo 25 a obrigación dos poderes públicos de favorecer o acceso en condicións de igualdade a unha vivenda digna e adecuada, establecendo as medidas necesarias a tal fin. Un informe de 2014 da organización Human Rights Watch sinala que a Burbulla inmobiliaria en España provocou unha crise de vivenda que pon en risco os dereitos humanos. A crise da vivenda comezou coa subida do prezo da vivenda en España durante a burbulla e acentuouse coa crise económica española de 2008-2014 que aumentou considerablemente o desemprego en España e provocou o aumento do número de desafiuzamentos. Segundo Human Rights Watch o goberno español non tomaría medidas para mitigar o impacto da crise de vivenda e de débeda que encaran os grupos de cidadáns máis vulnerables en España.
Venezuela: A Constitución da República Bolivariana de Venezuela establece no seu Artigo 82 Toda persoa ten dereito a unha vivenda adecuada, segura, cómoda, hixiénica, con servizos básicos esenciais que inclúan un hábitat que humanice as relacións familiares, veciñais e comunitarias.
Leis específicas
Mesmo nos países cuxa Constitución proclama o dereito á vivenda dos seus cidadáns, este adoita ser un dereito de configuración legal. Así que, máis aló de cal sexa a eficacia directa do precepto constitucional, para que o dereito sexa efectivo adoita precisar un desenvolvemento lexislativo que determine os seus beneficiarios, o seu contido e as súas garantías. As Leis específicas sobre o Dereito á Vivenda son as que poden garantir o seu cumprimento e posibilitar que as persoas que reúnan os requisitos establecidos na Lei poidan esixir ás Administracións que creen as condicións favorables para o exercicio do dereito a unha vivenda digna e adecuada. Dito doutra maneira, poderán demandar ás Administracións cando non cumpran cos obxectivos, contidos, disposicións para que as persoas poidan esixir ante os tribunais dos seus países o cumprimento da Lei.
Este tema é fundamental no exercicio deste dereito, e permite a protección xurisdiccional dos dereitos ás persoas que lexitimamente lle corresponda. Como exemplo, pode citarse en Francia a Loi n° 2007-290 du 5 mars 2007 instituant lle droit au logement opposable et portant diverses mesures en faveur da cohésion sociale, máis coñecida como Loi DALO. En España, a Lei reguladora do Dereito á vivenda en Andalucía explicitamente no seu articulado detalla que ". .. os cidadáns poderán esixir das Administracións Públicas o cumprimento das obrigacións derivadas do dereito a unha vivenda digna e adecuada. .". Por este motivo, a aprobación por parte dos Estados de leis específicas que determinen o dereito á vivenda é a mellor maneira de cumprir con todos os Tratados internacionais existentes a nivel mundial. Vivenda digna e adecuada
O Comité de Dereitos Urbanos de Nacións Unidas na súa Observación Xeral n. º 4, define e aclara o concepto do dereito a unha vivenda digna e adecuada, xa que o dereito a unha vivenda non se debe interpretar nun sentido restritivo simplemente de acubillo senón, que debe considerarse máis ben como o dereito a vivir en seguridade, paz e dignidade.
ONU - Condicións dunha vivenda digna e adecuada
A ONU considera que as condicións que debe ter unha vivenda digna e adecuada son: 1. - A seguridade da tenencia: a vivenda non é adecuada se os seus ocupantes non contan con certa medida de seguridade da tenencia que lles garanta protección xurídica contra o desafiuzamento desaloxo forzoso, a fustrigación e outras ameazas.
2. - Dispoñibilidade de servizos, materiais, instalacións e infraestrutura: a vivenda non é adecuada se os seus ocupantes non teñen auga potable, instalacións sanitarias adecuadas, enerxía para a cocción, a calefacción e a iluminación, e conservación de alimentos ou eliminación de residuos.
3. - Asequibilidade da vivenda (tanto en alugueiro como en compra): a vivenda non é adecuada se o seu custo pon en perigo ou dificulta o goce doutros dereitos humanos polos seus ocupantes. O custo non debe superar o 30% dos ingresos.
4. - Habitabilidade: a vivenda non é adecuada se non garante seguridade física ou non proporciona espazo suficiente, así como protección contra o frío, a humidade, a calor, a choiva, o vento ou outros riscos para a saúde e perigos estruturais.
5. - Accesibilidade: a vivenda non é adecuada se non se toman en consideración as necesidades específicas dos grupos desfavorecidos e marxinados.
6. - Localización: a vivenda non é adecuada se non ofrece acceso a oportunidades de emprego, servizos de saúde, escolas, gardarías e outros servizos e instalacións sociais, ou se está situada en zonas contaminadas ou perigosas.
7. - Adecuación cultural: a vivenda non é adecuada se non toma en conta e respecta a expresión da identidade cultural.