proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Vanguard 3

Vanguard 3 foi un satélite artificial dos Estados Unidos lanzado nun foguete Vanguard desde o Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral o 18 de setembro de 1959. Características
Vanguard 3 foi lanzado para facer medicións da magnetosfera terrestre, dos raios X solares e os seus efectos na atmosfera terrestre, estudar a contorna de micrometeoritos cerca da Terra e medir o arrastre causado pola atmosfera superior. A instrumentación de a bordo incluía un magnetómetro de protóns, unha cámara de ionización para raios X, transmisores de radio e detectores de micrometeoritos. Cos datos obtívose unha imaxe máis completa da contorna espacial terrestre e definiuse mellor a parte inferior dos cintos de radiación.
O satélite estabilizábase mediante xiro e funcionou alimentado por baterías ata que se esgotaron tras 85 días en órbita. Despois diso o satélite foi seguido opticamente para estudar o efecto do arrastre da atmosfera na súa órbita. Tiña forma de esfera de 42, 9 kg de masa e 50, 8 cm de diámetro da que sobresaía un mastro cónico de 66 cm de longo. O interior da esfera estaba presurizado e contiña a instrumentación, incluída a electrónica de comunicación e dos experimentos. Tamén contiña unha cinta grabadora de datos para transmitilos ao pasar sobre unha estación de seguimento. Do corpo do satélite sobresaían catro antenas a intervalos de 90 graos e no seu exterior tamén se atopaba unha célula solar de sulfuro de cadmio, cerca do ecuador da esfera. O magnetómetro ía no extremo do mastro.
Dada a súa órbita, Vanguard 3 permanecerá no espazo uns 300 anos antes da súa reentrada na atmosfera terrestre.
Vanilla Sky

Vanilla Sky é un filme estadounidense dirixido por Cameron Crowe que se estreou no 2001. Está protagonizado por Tom Cruise, Cameron Diaz e Penélope Cruz. Sinopse
David Aames (Tom Cruise) é un mozo rico e ben parecido que traballa nunha importante empresa de publicidade de Nova York. Mais sente que lle falta algo na súa vida. Unha noite coñece a Sofía Serrano (Penélope Cruz) e namórase dela ó instante. Cando a súa moza Julie (Cameron Diaz) o sabe, tola polos celos, lanza o seu coche por unha ponte: ela morre e a cara de David queda desfigurada. Varios meses despois ningún cirurxián conseguiu reconstruírlle a faciana, e Sofía non sae máis con el porque o carácter del volveuse insoportable. Porén, Sofía dálle unha oportunidade e volven a saír xuntos. É entón cando os médicos atopan a solución para refacerlle a cara, e Sofía volve a amalo igual que antes. Inesperadamente Sofía desaparece e no seu lugar aparece Julie, que asegura que é Sofía e o proba coa súa documentación. David, perturbado pola situación, non sabe moi ben si perdeu o xuízo ou se é vítima dunha conspiración. Personaxes
Tom Cruise como David Aames
Penélope Cruz como Sofia Serrano
Kurt Russell como Dr. Curtis McCabe
Jason Lee como Brian Shelby
Cameron Diaz como Julianna "Julie" Gianni
Noah Taylor como Edmund Ventura/Servizo de mantemento
Timothy Spall como Thomas Tipp
Tilda Swinton como Rebecca Dearborn
Michael Shannon como Aaron
Ken Leung como Director de Arte
Shalom Harlow como Colleen
Oona Hart como Lynette
Ivana Miličević como Emma
Johnny Galecki como Peter Brown
Jhaemi Willens como Jamie Berline
Alicia Witt como Libby
Jennifer Aspen como Nina
Steven Spielberg como Convidado á festa de David Aames Galardóns e nomeamentos
2001: Nomeada ó Oscar: Mellor canción orixinal.
2001: 2 nomeamentos ó Globo de Ouro: Mellor canción, actriz secundaria (Cameron Diaz).
2001: Nomeada ós Premios Razzie: Peor actriz (Penélope Cruz).
Vanitas

Vanitas é o termo latino, que pode traducirse por vaidade, que designa unha categoría particular de natureza morta, de alto valor simbólico, un xénero moi practicado na época barroca, particularmente en Holanda.
O seu título e a súa concepción relaciónanse cunha pasaxe do Eclesiastés: vanitas vanitatum omnia vanitas (vaidade de vaidades, todo é vaidade). A mensaxe que pretende transmitir é a inutilidade dos praceres mundanos fronte á certeza da morte, animando á adopción dun sombrío punto de vista sobre o mundo. É, ao mesmo tempo, un elemento esencial no xurdimento do bodegón como xénero individual. Símbolos
Se os obxectos na Idade Media poden figurar na pintura, é porque teñen un sentido. Nas vaidades, os obxectos representados son todos símbolos da fraxilidade e a brevidade da vida, de que o tempo pasa, da morte.
Entre todos estes obxectos simbólicos, o caveira humana, símbolo da morte, é un dos máis correntes. Atópase este memento mori (un se decata de que vai morrer) entre os símbolos das actividades humanas: saber, ciencia, riqueza, praceres, beleza. .. As vanidades denuncian a relatividade do coñecemento e a vaidade do xénero humano suxeito ao paso do tempo, á morte.
Outros símbolos que adoitan atoparse nas vaidades son: froita podre, que simboliza a decadencia como en senescencia; as burbullas, que simbolizan a brevidade da vida e o repentino da morte; fume, reloxos, e reloxos de area, que simbolizan a brevidade da vida; e instrumentos musicais, símbolos da fugacidade e a natureza efémera da vida. Historia
No século XVII, estes bodegóns moralizantes volvéronse necesarios para a devoción de Europa baixo formas e con intencións diferentes ao Norte e ao Sur, para o catolicismo e para o protestantismo.
É un xénero que gozou de gran apreciación entre os pintores do Norte de Europa, en Flandres e nos Países Baixos.
Vao (pasaxe)

Un vao, é o lugar dun río, lago, regueiro ou corrente de auga con leito firme e pouco fondo, por onde se pode atravesar a pé, da cabalo ou cun vehículo. O vao é a solución máis sinxela para o paso nas correntes de auga a pé ou da cabalo de pouca fondura. Cando se quere pasar co carro o leito empédrase e denomínase porto. Cando os ríos son máis caudalosos e non hai a posibilidade de construír unha ponte, a única solución é o paso con barca, construíndose un pequeno peirao na beira. Se non hai barqueiro, un arame tendido dunha á outra beira permitía o deslizamento de quen o quixese utilizar para ir dunha á outra banda.
Por extensión denomínase vao ao rebaixe feito nunha beirarrúa para facilitar o acceso á calzada de vehículos, cadeiras de rodas, carros de nenos etc. Características
É unha característica natural dos ríos, cando son pouco fundos que permiten cruzalos. Cando a profundidade é algo maior recorríase a diferentes tipos de pasaxes: ás veces pasadoiros, e outras pontellas. Cando o caudal do río e voluminoso a ponte é a única solución construtiva.
Tamén se chama vao cando se dá no mar para acadar a pé unha illa, como ocorría na Illa de Toralla en Vigo. Ás veces tamén se chama vao ao lugar da beiramar onde fondean os barcos.
Falamos de pasaxe cando nos referimos ao espazo modificado na vía pública onde se rebaixa o bordo da beirarrúa para o acceso libre de vehículos a locais ou leiras (pasaxe permanente). Historia
Cando non existían tantas pontes nin automóbiles, era frecuente ver os carros de bois atravesando os vaos para acceder ás leiras, ou para cruzar regueiros que acotío as estradas atravesaban. De aí topónimos como Oxford (Vao do Boi).
Pola súa importancia militar e económica, en épocas nas que as pontes eran raras, a presenza dun vao a miúdo foi a razón do establecemento de pobos e polo tanto a fundación de vilas e cidades. Así é o caso de Salamanca, ou de Roma. Etimoloxía e toponimia
A palabra galega vao (en portugués vau), vén do latín: vadus (do verbo ir).
O termo vao, e a súa tradución nas diferentes linguas, é frecuente na toponimia de moitos países: En portugués: vau. Por exemplo Vau en Óbidos, Portugal.
En alemán: furt. Por exemplo Frankfurt en Alemaña.
En inglés; ford. Por exemplo Oxford en Inglaterra.
En Galicia é un topónimo moi frecuente, tanto vao como porto.
Vapor de auga

O vapor de auga é un gas que se obtén por evaporación ou ebulición da auga líquida ou por sublimación do xeo.
É inodoro e incoloro; a pesar do que poida parecer. As nubes ou o bafo branco dunha cazola ou un conxelador, vulgarmente chamado "vapor", é o resultado de minúsculas pingas de auga líquida ou cristais de xeo. Moi enrarecido, é responsable da humidade ambiental. En certas condicións, a alta concentración, parte da auga que forma o vapor condensa e fórmase néboa, ou, en concentracións maiores, nubes.
Vaporización

A vaporización é o cambio de estado de líquido a gasoso. Tipos
Hai dous tipos de vaporización: a ebulición e a evaporación, sendo a primeira o cambio de estado que acontece cando unha substancia pasa do estado líquido ao estado de vapor; para que tal cousa aconteza debe aumentar a temperatura en toda a masa do líquido. Á temperatura na que un determinado líquido acada a fervura coñécese como punto de ebulición. No outro posíbel procaso, o de evaporación, o cambio de estado acontece soamente na superficie do líquido. Velaí a diferenza entre a ebulición e a evaporación.
Vaporwave

O vaporwave é un microxénero da música electrónica e un meme de Internet que xurdiu a comezos dos anos 2010. A música deste estilo presenta unha característica habitual de fascinación pola música dos anos 1980 e 1990 de estilos como a música de ascensor, o smooth jazz, o R&B e a música lounge, utilizando xeralmente samplers ou manipulando as pistas musicais con diversas técnicas e efectos. A subcultura que arrodea ó vaporwave adoita asociarse cunha visión ambigua ou satírica do capitalismo de consumo e da cultura popular, e tende a caracterizarse por unha achega nostálxica ou surrealista ó entretemento popular, á tecnoloxía e a publicidade de décadas previas. Adoita incorporar tamén imaxinaría de Internet, elementos típicos do deseño web de finais dos anos 1990, elementos do glitch art e ilustracións cyberpunk nas portadas e vídeos musicais.
Orixinado como unha variante irónica do chillwave, o vaporwave ten unha certa relación coas tendencias experimentais da escena do pop hipnagonóxico de comezos dos anos 2000 liderada por produtores como James Ferraro, Daniel Lopatin e Vektroid (Ramona Xavier). Trala considerada primeira mostra de vaporwave en decembro de 2011, Floral Shoppe de Vektroid, floreceu unha serie de produtores en liña inspirados na produción de música neste estilo. Este movemento acadou unha audiencia por medio de sitios web como Last. fm, Reddit e 4chan, empregando principalmente Bandcamp para a súa distribución musical. A maior exposición que tivo o vaporwave a partir do ano 2012 deu lugar a unha serie de diversos subxéneros e derivados como o future funk, o mallsoft ou o hardvapour.
Varambon

Varambon é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes. Demografía
Varanopseidae

Os Varanopseidae ou varanopseidos (chamados así debido aos trazos semellantes ao grupo dos varánidos) foron unha familia dos sinápsidos pelicosaurios que ademais de parecerse aos varánidos pode que tivesen o mesmo estilo de vida.
A maioría dos animais deste grupo tiñan un tamaño que oscilaba entre o dun rato e o dun can e as súas caveiras eran comprimidas, estreitas e alongadas. Os varanopseidos eran na súa maioría carnívoros aínda que algúns podían aumentar de tamaño cambiando de dieta e comendo insectos.
Os varanopseidos xurdiron no Carbonífero tardío e extinguíronse ao final do Permiano Taxonomía
Clase Synapsida
Orde Pelycosauria
Eupelycosauria
Familia Varanopseidae
Basicranodon
Varanosaurus
Archaeovenator
Subfamilia Mycterosaurinae
Mycterosaurus
Mesenosaurus
Subfamilia Varanodontinae
Elliotsmithia
Aerosaurus
Varanodon
Varanops
Variable estatística

Unha variable é unha característica (magnitude, vector ou número) que pode ser medida, adoptando diferentes valores en cada un dos casos dun estudo. Clasificación das variables
Nun estudo científico, podemos clasificar as variables segundo a escala de medición ou a influencia que asignemos a unhas variables sobre outras.
Segundo a escala de medición
Variables cualitativas: Son as variables que expresan distintas cualidades, características ou modalidade. Cada modalidade que se presenta denomínase atributo ou categoría e a medición consiste nunha clasificación dos devanditos atributos. As variables cualitativas poden ser ordinais e nominais. As variables cualitativas poden ser dicotómicas cando só poden tomar dous valores posibles como si e non, home e muller ou son politómicas cando poden adquirir tres ou máis valores. Dentro delas podemos distinguir:
Variable cualitativa ordinal: A variable pode tomar distintos valores ordenados seguindo unha escala establecida, aínda que non é necesario que o intervalo entre medicións sexa uniforme; por exemplo, leve, moderado, grave
Variable cualitativa nominal: Nesta variable os valores non poden ser sometidos a un criterio de orde; por exemplo, as cores ou o lugar de residencia.
Variables cuantitativas: Son as variables que se expresan mediante cantidades numéricas. As variables cuantitativas ademais poden ser:
Variable discreta: É a variable que presenta separacións ou interrupcións na escala de valores que pode tomar. Estas separacións ou interrupcións indican a ausencia de valores entre os distintos valores específicos que a variable poida asumir. Un exemplo é o número de fillos.
Variable continua: É a variable que pode adquirir calquera valor dentro dun intervalo especificado de valores. Por exemplo o peso ou a altura, que soamente limitado pola precisión do aparello medidor, en teoría permiten que sempre existe un valor entre dous calquera.
Segundo a influencia asignada a unhas variables sobre outras
Variables independentes: Son as que o investigador escolle para establecer agrupacións no estudo, clasificando intrinsecamente aos casos do mesmo. Un tipo especial son as variables de confusión, que modifican ao resto das variables independentes e que de non terse en conta adecuadamente poden alterar os resultados por medio dun erro sistémático.
Variables dependentes: Son as variables de resposta que se observan no estudo e que poderían estar influídas polos valores das variables independentes.
Variante (bioloxía)

En microbioloxía e viroloxía, o termo variante ou "variante xenética" utilízase par describir un subtipo dun microorganismo que é xeneticamente distinto da cepa principal, pero non o suficiente como para ser considerada unha cepa diferente. Definicións similares aplícanse en botánica para distinguir entre diferentes variedades cultivadas dunha especie de planta, que neste caso se denominan cultivares.
Díxose en 2013 que "non hai unha definición universalmente aceptada dos termos 'cepa', 'variante' e 'illamento' na comunidade da viroloxía, e a maioría dos virólogos simplemente copian o uso dos termos dos outros". A falta dunha definición precisa continuaba en 2020; por exemplo, no contexto da versión denominada 21FEB-02 (antes chamada VOC-202012/01) do virus SARS-CoV-2, causante da COVID-19, na páxina web dos Centros para o Control e Prevención de Enfermidades (CDC) dos Estados Unidos afirmábase o seguinte: "A prensa a miúdo utiliza os termos "variante", "cepa", "liñaxe" e "mutante" intercambiablemente. Polo momento no contexto desta variante, os tres primeiros destes termos ["variante", "cepa" e "liñaxe"] son xeralmente usados como intercambiables pola comunidade científica tamén".
Un exemplo de variantes é o das que xurdiron por mutación no virus SARS-CoV-2 ao longo da pandemia iniciada en 2019. Estas variantes, aínda que en xeral non teñen diferenzas xeneticas moi grandes, presentan distintas propiedades, como unha maior facilidade de transmisión ou reinfección, orixinan síntomas máis graves ou reducen a efectividade das vacinas. Entre as moitas variantes atopadas por secuenciación de mostras tomadas dos pacientes, salientan as chamadas "variantes preocupantes" (variants of concern, VOC), das cales en 2021 se atoparan as seguintes: alfa (liñaxe B. 1. 1. 7, aparecida en Gran Bretaña), beta (liñaxe B. 1. 351, aparecida en Suráfrica), gamma (liñaxe P. 1, aparecida no Brasil), delta (liñaxe B. 1. 617. 2, aparecida na India).
Varianza

Na teoría da probabilidade e na estatística a varianza é un estimador da diverxencia dunha variable aleatoria X {\displaystyle X} do seu valor esperado E [ X ] {\displaystyle E[X]}. Tamén se utiliza o desvío estándar, a raíz da varianza.
A varianza V [ X ] {\displaystyle V[X]} dunha variable aleatoria X {\displaystyle X} defínese como V ( X )
∑ i
1 n ( x i − x ¯ ) 2 n {\displaystyle V(X)
{\frac {\sum _{i
1}^{n}\left(x_{i}-{\overline {x}}\right)^{2}}{n}}} Tamén se expresa coma a diferenza entre o momento de orde 2 e o cadrado do valor esperado: V ( X )
⟨ X 2 ⟩ − ⟨ X ⟩ 2 {\displaystyle V(X)
\langle X^{2}\rangle -{\langle X\rangle }^{2}} Mentres que o desvío estándar é a media da distancia de cada punto respecto do termo medio; a varianza é coma unha área.
Varices

A variz, ou varices en plural son unha condición na que as veas da zona das pernas se fan máis grandes. Trátase dunha doenza, non só dunha condición estética, e pode crear proído intenso e problemas dolorosos. Nomes
As varices tamén se chaman flebectasia e veas varicosas, e popularmente hedras. Epidemioloxía
As varices son moi comúns, afectando a preto do 30% das persoas nalgún momento da súa vida. Son máis comúns coa idade avanzada. As mulleres desenvolven varices aproximadamente o dobre que os homes. Tratamento
As varices foron descritas ao longo da historia e foron tratadas con cirurxía desde polo menos o ano 400.
Variedade (bioloxía)

A variedade é en taxonomía o taxon inmediatamente inferior a subespecie. Un grupo de individuos que pertence a unha mesma variedade difire dos restantes de igual subespecie por caracteres máis ou menos aparentes pero non significativos en relación a outro grupo de organismos cós que comparten moitas características e cós que conseguen reproducirse libremente. Exemplo de variedade en botánica
Un exemplo de distintas variedades botánicas da mesma especie pode ser o cacto Escobaria vivipara, que se atopa dende o Canadá ata México, e tamén en Novo México por baixo dos 2. 600 metros. Téñense descrito nove variedades que están adaptadas a diferentes hábitats como son as que seguen: E. v. var. arizonica: nativa do deserto suroeste dos Estados Unidos.
E. v. var. bisbeeana: nativa de Arizona e Novo México.
E. v. var. deserti: atopada no deserto do suroeste.
E. v. var. kaibabensis: maiormente limitada a Arizona.
E. v. var. neomexicana: nativo de Novo México e Texas.
E. v. var. vivipara: encontrada ata o norte do Canadá (Manitoba).
Variedade diafásica

Chámanse variedades diafásicas as diferentes formas de falar que ten unha mesma persoa en función do contexto da comunicación. Concepto
Catro factores básicos o tema (xeral ou especializado),
a canle (oral ou escrita),
a intención (informar, divertir, convencer etc. )
e o nivel de formalidade (grao de relación entre o emisor e o receptor).
provocan que nas situacións comunicativas se distingan dúas variedades básicas (aínda que pode haber mais) de carácter diafásico: o rexistro formal e o rexistro informal, ou, dito doutro xeito, o código elaborado e o código restrinxido.
A variedade ou rexistro formal utilizase en xeral na escrita e en contextos orais formais. Presenta as seguintes características: Presenta un código elaborado (como sucede no nivel culto).
Sintaxe variada e organizada.
riqueza e precisión léxica.
Adecuación á norma estándar.
O tema adoita ser especializado.
A intención da comunicación impersoal e obxectiva.
O nivel de formalidade alto ou neutro.
Procúrase unha lingua expresiva, aínda que non resulte económico.
É de uso minoritario. É o rexistro propio da administración, da ensinanza, dos medios de comunicación de masas, .. .
A variedade ou rexistro informal representa aqueles actos de fala espontáneos que tratan temas cotiáns, con intención persoal ou subxectiva e cun nivel baixo de formalidade; é a lingua oral coloquial ou familiar. Entre as características lingüísticas deste rexistro podemos sinalar as seguintes: grande riqueza de entoacións, uso de exclamacións e interrogacións retóricas.
emprego de elipses e presuposicións, pois o emisor e o receptor dan por suposto parte da mensaxe á que se refiren implicitamente.
abundancia de pronomes persoais tónicos.
a sintaxe é desordenada: anacolutos, reiteracións, rupturas na mensaxe etc.
o seu léxico é restrinxido, abundan as frases feitas e tics ou comodíns: non sei, eee, cousa, chisme, tío, etc.
uso de castelanismos e de dialectalismos.
predominan as funcións da linguaxe expresiva e apelativa.
Variedade diastrática

Son as variacións na lingua segundo a clase social á que pertenza o falante.
Tradicionalmente vense desenvolvendo unha distinción, que resulta insuficiente, entre: Nivel culto: Caracterízase por:
Empregar un código elaborado.
Ornamentar con adxectivos.
A pronuncia ou escrita é formal e está sumamente coidada.
A sintaxe é complexa. Aparece frecuentemente a pasiva.
Riqueza léxica (adverbios cultismos, estranxeirismos. .. ).
Ausencia de conectores de procedencia mímica.
Nivel vulgar:
Prima en xeral a economía lingüística sobre a expresividade.
Pobreza e repetición de vocábulos.
Oracións curtas, moitas veces inacabadas e desorganizadas.
anacolutos
Escaso emprego de nexos.
Frases feitas
Impropiedade léxica
Vulgarismos (vacilacións no vocalismo átono, aférese, epéntese, harmonización, labialización, prótese, .. .).
conectores de procedencia mímica.
Esta clasificación resulta insuficiente; en primeiro lugar, porque hai unha serie de graos intermedios entre o nivel culto e o vulgar; ademais, o desenvolvemento social dos falantes -a adscrición dun falante a unha clase social é dificultosa e relativa- pode ampliar a súa competencia lingüística.
Así e todo, é certo que os falantes que teñen unha actividade, modo de vida ou profesión en común presentan semellanzas lingüísticas que permiten observar subcódigos ou linguaxes especiais caracterízadas por teren un vocabulario peculiar, de sentido moi preciso, como os tecnolectos, sociolectos e xergas.
Variedade diferenciable

En matemáticas, unha variedade diferenciable é un tipo de variedade que é localmente suficientemente similar a un espazo vectorial como para aplicar ferramentas do cálculo. Calquera variedade pode ser descrita por unha colección de cartas (atlas). Deste modo, pódense aplicar ideas do cálculo infinitesimal a cada carta individual, xa que cada carta se corresponde cun espazo vectorial no cal as regras habituais do cálculo son aplicables. Se as cartas son compatibles (é dicir, as funcións de cambio de cartas son diferenciables), entón os cálculos feitos nunha carta son válidos en calquera outra carta diferenciable.
Formalmente, unha variedade diferenciable é unha variedade topolóxica cunha estrutura diferenciable globalmente definida. Calquera variedade topolóxica pode dotarse dunha estrutura diferenciable localmente empregando os homeomorfismos do seu atlas e a estrutura diferenciable estándar dun espazo vectorial. Para obter unha estrutura diferenciable global nos sistemas de coordenadas locais inducidos por estes homeomorfismos, as súas composicións nas interseccións das cartas do atlas deben ser funcións diferenciables no correspondente espazo vectorial. Noutras palabras, nas interseccións dos dominios das cartas, as coordenadas definidas por cada cada carta deben ser diferenciables con respecto ás coordenadas definidas por cada carta do atlas. As funcións que relacionan as coordenadas definidas polas distintas cartas unhas con outras denomínanse funcións de transición ou cambios de coordenadas.
A habilidade de definir tal estrutura diferenciable local nun espazo abstracto permite estender a definición de diferenciabilidade a espazos sen sistemas de coordenadas globais. Unha estrutura localmente diferencial permite definir espazo tanxente, funcións diferenciables ou campos vectoriais e tensoriais diferenciables, entre moitos outros obxectos matemáticos.
As variedades diferenciables son moi importantes na física. Determinados tipos de variedades diferenciables constitúen o fundamento para teorías físicas como a mecánica clásica, a relatividade xeral, e a teoría de Yang–Mills. A relevancia das variedades diferenciables é debida a que é posible desenvolver ferramentas do cálculo para variedades diferenciables. Estas vantaxes dan lugar a maquinaria matemática moi potente como o cálculo exterior. O estudo do cálculo en variedades diferenciables denomínase xeometría diferencial.
Variedades diatópicas

Concepto
Os habitantes dunha mesma localidade ou rexión poden desenvolver ó longo do tempo modos lingüísticos particulares, que son resultado de distintos factores. Eses modos lingüísticos particulares conforman unha variante diatópica da lingua.
Entre os factores que poden provocar a aparición de variedades diatópicas nunha lingua achamos: a influencia das linguas de substrato (prerromanas, célticas, .. .).
as linguas de superestrato(suevo, árabe).
os adstratos.
a evolución do propio sistema ó haber unha ausencia de contacto con outras comunidades que empreguen a mesma lingua por mor de dificultades xeográficas, migracións de variado tipo, .. .
Variábel

Unha variábel, ou variable, é un símbolo que representa un elemento ou cousa non especificada dun conxunto dado. Dito conxunto denomínase conxunto universal da variábel, universo ou variar da variábel, e cada elemento do conxunto é un valor da variábel.
Sexa x unha variábel cuxo universo é o conxunto {1, 3, 5, 7, 9, 11, 13}; entón x pode ter calquera destes valores: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13. Noutras palabras, x pode substituírse por calquera enteiro positivo impar menor que 14. Por esta razón, adoito dise que unha variábel é unha substitución de calquera elemento do seu universo.
Unha variábel é un elemento dunha fórmula, proposición ou algoritmo que pode adquirir, ou ser substituído por, un valor calquera (sempre dentro do seu universo). Os valores que unha variábel é capaz de recibir poden estar definidos dentro dun rango, e/ou estar limitados por razóns ou condicións de pertenza, ao universo que lles corresponde (nestes casos, o universo da variábel pasa a ser un subconxunto dun universo maior, o que tería sen as restricións).
En moitos usos, o contrario dunha variábel é unha constante. Tamén pode considerarse ás constantes como un caso particular de variábeis, cun universo unitario (cun só elemento), xa que só poden ter un valor, e non poden modificalo.
Varvara Rudneva

Varvara Aleksandrovna Rudneva-Kashevarova (en ruso: Варвара Александровна Руднева-Кашеварова), nada en 1844 e finada en 1899, foi unha médica rusa. Foi a segunda muller en Rusia en ser doutora e en obter un grao en medicina (1876), despois de Nadezhda Suslova. O seu exame foi un caso extraordinario en Rusia daquela e recibiu moita atención. A pesar da prohibición de que as mulleres estudaran na Universidade, déronlle un permiso especial para estudar pola súa hablidade para tratar pacientes mulleres que rexeitaban ser tratadas por doutores masculinos debido a razóns relixiosas. Recoñecementos
Un cráter en Venus leva no seu honor o nome de Rudneva.
Vasculite

O termo vasculite adóitase empregar en medicina para se referir ás síndromes e doenzas que cursan coa inflamación dos vasos sanguíneos. Pode afectar a case calquera vaso sanguíneo da práctica totalidade de todos os órganos do corpo. Patoxenia
O dous mecanismos máis coñecidos polos que se produce unha vasculite son: Inflamación de orixe inmunitaria;
Mediadas polo sistema do complemento
Mediadas por anticorpos (síndrome de Goodpasture)
Mediadas por inmunidade celular
Invasión directa das paredes vasculares por axentes patóxenos;
Bacterias: Neisseria
Rickettsia: febre das montañas rochosas
Espiroquetas: sífilis
Fungos: asperxilose
Virus: virus varicela zóster Cadro clínico
As vasculites amosan unha gran variedade de manifestacións clínicas acompañadas de signos e síntomas xerais, entre eles, febre, mialxias, artralxias e malestar xeral. Clasificación
A clasificación máis adoito empregada responde ao tamaño dos vasos afectos. Así pois, temos: Vasculite de grandes vasos:
Arterite de células xigantes (Arterite da temporal)
Arterite de Takayasu
Vasculite de vasos medios:
Poliarterite nodosa (PAN).
Doenza de Kawasaki.
Vasculite de vasos pequenos:
Por mor da presenza de ANCA (Anti-neutrophil cytoplasmic antibodies)s:
Polianxeíte microscópica
Granulomatose de Wegener
Síndrome de Churg-Strauss
Vasculite ANCA positiva por mor de drogas
Por mor da presenza de inmunocomplexos:
Vasculite leucocitoclástica cutánea
Síndrome de Schönlein-Henoch
Outras vasculites de vasos pequenos
Crioglobulinemia mixta
Síndrome de Behçet
Vasculoxénese

A vasculoxénese é o proceso de formación de vasos sanguíneos no embrión, que ocorre por produción de novo de células endoteliais a partir doutras células precursoras. Nalgúns textos é asimilada coa anxioxénese, como o primeiro estadio da formación da rede vascular, que vai seguido da anxioxénese ou formación de vasos en etapas posteriores. Proceso
No sentido en que é distinguida da anxioxénese, a vasculoxénese é diferente nun aspecto: mentres que a anxioxénese é a formación de novos vasos sanguíneos a partir de vasos preexistentes, a vasculoxénese é a formación de novos vasos sanguíneos, nas chamadas illas sanguíneas ou illotes de Wolff-Pander embrionarios, onde non había vasos preexistentes. Por exemplo, ocorre a anxioxénese se empeza a brotar unha monocapa de células endoteliais para formar novos capilares. A diferenza disto, a vasculoxénese prodúcese cando células precursoras endoteliais chamadas anxioblastos migran e diferéncianse en resposta a sinais locais (como factores de crecemento e matrices extracelulares) para formar novos vasos sanguíneos. Estas árbores vasculares son despois podadas e esténdense por medio da anxioxénese.
Vasilii Molodtsov

Vasilii Alexandrovich Моlodtosv (tamén coñecido polo pseudónimo literario Sandrö Vaśö ), nado en Tentyukov o 13 de xaneiro de 1886 e finado en Syktyvkar o 31 de agosto de 1940, foi un escritor en komi, creador do primeiro alfabeto komi. Traxectoria
Naceu nunha pequena aldea na contorna de Syktyvkar, na gobernación de Vologda durante o Imperio Ruso. En 1907 graduouse no instituto pedagóxico de Тоtma. No curso 1907—1908 traballou como mestre en Parč e no curso seguinte foi a Petersburgo para realizar cursos de educación xeral. No curso 1910—1911 ensinou na aldea de Mikheyevo no distrito de Totma. Entre 1911 e 1914 completou a súa educación no Instituto Pedagóxico de Petersburgo. Ao rematar realizou a instrución militar e durante o período que ensinou en Noshul' (1914-1917) empezou elaborar un alfabeto para o komi, completándoo ao longo de 1918 ensinándoo no Instituto Pedagóxico dos Komis. Ese alfabeto foi oficial para o komi siriano entre 1918 e 1932 e de novo no período 1936—1938 e para o komi permiano entre 1921 e 1932. O primeiro libro que se publicou con este alfabeto foi un libro de texto para as escolas ensinando este novo alfabeto que xa circulara amplamente polas escolas komis de forma manuscrita dende o ano anterior. A partir de 1919 viviu fóra do territorio dos komis, traballando en varios institutos pedagóxicos soviéticos, aínda que regresou periodicamente. En 1921 publicou unha gramática e ao longo da década desenvolveu un sistema de normas ortográficas. O seu traballo xogou un papel destacado no desenvolvemento da lingua literaria komi, e mesmo o alfabeto latino que substituíu o seu durante un tempo non era máis ca unha transliteración do que el creara.
En 1938 as autoridades soviéticas detivérono acusado de ”nacionalismo burgués” morrendo nun campo de prisineiros en 1940. Obras
Лыԃԃыԍны велӧԁчан (Lyd’d’yśny velödčan). — Сыктывԁін кар, 1920. Комі грамаԏіка туј піԍкӧԁыԍ. — 1921. Некоторые принципы зырянского правописания. — Усть-Сысольск, 1927. К грамматической классификации слов зырянского языка. — Усть-Сысольск, 1928. Фонетика зырянского диалекта языка коми. — Moscova, 1929.
Vaslui

Vaslui é un concello e capital do condado de Vaslui, na histórica rexión de Moldova, en Romanía. A súa poboación (en 2002) era de 70. 247 persoas.
Vasoira

Unha vasoira, ou xesta, é un instrumento formado por un pau ou mango que leva nun extremo un pequeno feixe de ramas ou doutro material flexible, que se emprega para varrer o chan. Historia
As vasoiras experimentaron cambios significativos na súa construción, dende que se desenvolve a partir dun feixe de ramas de distintas fibras naturais atadas por un dos seus extremos.
En Galicia a vasoira tradicional (hoxe aínda empregada para varrer a eira) facíase con feixes de xibarda ou xesta, de feito e moitas zonas do país chámanlle xesta á vasoira.
As fibras usadas en vasoiras modernas obtéñense a partir dunha especie de sorgo, planta semellante ao millo. Son longas, rectas e duradeiras.
O cambio principal máis recente é a vasoira plana, inventada polos Shakers a comezos do século XIX. Esta vasoira ten máis largura para empurrar mellor o lixo. Na actualidade, case todas as vasoiras que se constrúen son chairas, ficando obsoletas as vasoiras redondas. Mitos
As bruxas e meigas usan vasoiras nos seus rituais. Talvez pola súa forma, a vasoira se tornou unha poderosa ferramenta contra maldicións e prácticas de Maxia Negra. Deitada sobre a entrada dunha casa, "varre" todos os feitizos que foran xogados na casa ou nalguén que more nela. Se se coloca embaixo do traveseiro, aporta bos soños e protección.
As bruxas europeas indentificábanse coas vasoiras por causa das falas populares, inventadas polos perseguidores de bruxas, que dicían velas voando a cabalo das súas vasoiras. Isto débese a que as vasoiras usábanse en danzas rituais e, por iso, ligouse ao feito de voaren. Nos rituais de maxia débese comezar "varrendo" o lugar coa Vasoira Máxica. Despois diso, o Altar é construído, as ferramentas son cargadas e o ritual está pronto para comezar. A vasoira purifica a área que se usa nos rituais.
Como é un instrumento de purificación adoita ligarse co elemento da auga, por iso, úsase en todos os rituais ligados a esta, así coma en feitizos do amor e traballos psíquicos.
Algunhas bruxas coleccionan vasoiras, e mostran exuberantes variedades nos seus materiais, facendo diso un hobby. Na construción das antigas vasoiras máxicas débese usar: un corpo de residuo mineral, gallos de bidueiros e unha atadura de salgueiro. O residuo mineral é para a protección, o bidueiro purifica, e o salgueiro é sagrado. Na literatura
Dende tempos antigos, como xa dixemos, asóciase as bruxas e meigas coas vasoiras, que lles dan o poder de voaren, esta crenza tense reflectido amplamente na literatura.
En moitos contos de fadas infantís aparecen vasoiras como elementos importantes das tramas das historias; por exemplo no conto de "Cincenta", cuxa personaxe principal incluso tense chamado "A raíña Vasoira". , Gretel (a irmanciña do Hansel), e Brancaneves, todas elas foron tradicionalmente asociadas coa vasoira. Dúas delas coseguiron home estando a varrer o chan, e a terceira salvou a vida.
Vasoira de pole

A vasoira de pole, tamén chamada cepillo de pole, ou scopa na bibliografía internacional, é unha estrutura, presente na maioría das abellas, que serve para carrexar o pole. Etimoloxía
O termo scopa da terminoloxía internacional, e do que son adapatacións os nomes galegos aquí expresados, deriva do termo latino scōpae, scopārum, "vasoira". Estrutura e función
Esta vasoira ou cepillo é o nome de calquera das diferentes modificacións no corpo dunha abella non parasitaria que forman un aparello portador de pole. Na maioría das especies de abellas, a scopa é simplemente unha masa densa de pelos (ou setas) alongados, a miúdo ramificados, nas patas traseiras. Cando están presentes nestas patas, os pelos modificados están case sempre na tibia, pero algunhas abellas, como as das familias dos halíctidos e dos andrénidos, presentan estas serdas tamén no fémur e/ou no trocánter, ou na parte terminal do tórax. . Algunhas abellas teñen, ademais dos pelos das patas, moitos pelos modificados na superficie ventral do abdome que tamén se usan no transporte do pole. As especies dunha familia de abellas, a dos megaquílidos, carecen de pelos modificados nas patas, pero teñen unha extensa scopa na parte inferior do abdome.
As abellas e os abesouros teñen unha estrutura máis desenvolvida que a scopa: a corbícula ou cesta do pole, pero esta é máis especializada e é característica das abellas da familia dos ápidos. Varias especies de abellas teñen outros tipos de pelos modificados que recollen o pole, aceites florais ou outros produtos químicos das plantas; estes pelos poden levar estas substancias á cara, ás pezas bucais ou ás patas dianteiras ou medias, pero non se denominan vasoiras. O termo "vasoira" está restrinxido aos pelos adaptados para o transporte de pole.
Cando unha abella visita unha flor, o pole aséntase por todo o seu corpo. Para transferilo á vasoira, debe recollelo cunha especie de pincel feito con serdas máis duras, situado no tarso basal de todas as patas, especialmente das patas traseiras.
Algunas especies de abellas transportan o pole internamente, no aparello dixestivo, e despois regurxítano no niño e, polo tanto, carecen de vasoira, ao igual que as abellas cleptoparasitas, que non recolectan pole.
Só as abellas obreiras posúen esta estrutura.
Vasoiriña

As vasoiriñas son ás pezas que nunha máquina eléctrica conectan un circuíto fixo con outro móbil.
A configuración normal está formada por unha serie de aneis (dous en corrente monofásica e tres en trifásica) aos que se conecta cadansúa vasoiriña. Nas máquinas de corrente continua, no canto de aneis existe un colector. Hoxe tamén son moi comúns os motores sen vasoiriñas. Historia
O primeiro elemento que se utilizou para levar corrente eléctrica dunha masa xiratoria a unha masa estacionaria foi, precisamente, unha vasoiriña ou brocha. O inventor, tomando un cable cunha serie de filamentos metálicos, agrupounos cun anel metálico, como unha brocha de barbear, e conectouno a unha forma de anel rozante. De aí que o seu nome orixinal en inglés fose brush. Esta solución resultou ser relativamente práctica para máquinas pequenas e lentas, pero na medida que as potencias dos xeradores se foron facendo máis importantes, a brocha de pelos metálicos fíxose insuficiente porque era moi fráxil.
Pasouse entón á vasoiriña sólida, primeiro de metal e, hoxe, de carbón.
Vasopresina

A vasopresina ou hormona antidiurética (HAD, ou en inglés ADH), é unha hormona humana que é secretada cando o corpo está con pouca auga; facendo que os riles conserven a auga, concentrando e reducindo o volume da urina. Esta hormona tamén é chamada de vasopresina, pois aumenta a presión sanguínea ao inducir unha vasoconstrición moderada sobre as arterias do corpo.
A vasopresina é secretada pola neurohipófise (porción posterior da hipófise), mas é producida por células nerviosas do hipotálamo que estenden seus axóns até a neurohipófise.
O alcohol (do consumo de bebidas alcohólicas) suprime a produción do ADH, aumentando a diurese. Problemas causados por produción errada de ADH
Persoas con insuficiencia cardíaca poden ter seus receptores superestimulados, que por súa vez estimulan a produción do ADH. Esta síndrome é coñecida como "síndrome de secreción inadecuada de ADH", "hormona antidiurética de secreción inadecuada", "síndrome da secreción inadecuada de vasopresina", "síndrome de Schwartz-Bartter" ou simplemente de SIHAD. Esta síndrome, en raros casos pode tamén ser producida por unha doenza do hipotálamo. O outro lado, a falta de produción do ADH causa a Diabetes insípidus.
Vasos comunicantes

Os vasos comunicantes son recipientes unidos por un conduto. Se vertemos un líquido nun recipiente calquera, este acada a mesma altura en todos eles. Isto é debido a que a superficie do líquido en contacto co aire está sometida á mesma presión en todos os puntos. Dita presión é a presión atmosférica. Aplicacións
As aplicacións habituais son a trasfega de líquidos entre recipientes e o sifón.
Vasquida García

Vasquida García, nada en Galicia no século XVI e finada cara 1579, foi unha sanadora galega vítima de caza de bruxas e condenada á fogueira pola Inquisición. Traxectoria
García viviu nas proximidades de Pontevedra. Coñecedora das propiedades curativas das herbas medicinais, exercía como menciñeira e sanadora.
A Inquisición promoveu a caza de bruxas contra ela, sendo detida no cárcere de Santiago de Compostela acusada de practicar maxia e bruxaría. Na primeira detención autoinculpouse como feiticeira afirmando que tiña pactos co diaño, coa promesa de perdón se así o facía. Con todo, a súa confesión agravou a condena, foi azoutada, sometida a vergoña pública e ameazada con máis castigos se seguía coa súa actividade e co seu suposto matrimonio co demo.
García non se detivo. Volveu ser denunciada por numerosas testemuñas por manter relacións demoniacas. En 1579 foi levada ante o Tribunal da Inquisición, negando as acusacións nesta ocasión. Foi condenada como autora de supersticións, feitizos e bruxaría polo que foi represaliada duramente. Foi queimada na fogueira. Recoñecementos
En 2019, o concello de Pontevedra aprobou denominar tres rúas e un parque cos nomes de catro mulleres galegas: a profesora e intelectual represaliada polo franquismo, Ernestina Otero, a pioneira do taxi Dolores Trabado, a escritora María Vinyals e Vasquida García.
A súa biografía foi recollida, xunto ás doutras mulleres vinculadas con Pontevedra, como María Vinyals, Virxinia Pereira Renda, Herminia Fariña Cobián, Josefina Arruti, Amalia Álvarez Gallego, Dores Calviño, Pilar Bértola, María Vitoria Moreno, Ernestina Otero ou Dores Trabado, na iniciativa impulsada polo concello A memoria das mulleres. En 2022 foi novamente homenaxeada dentro desta iniciativa durante o evento A pegada da memoria das mulleres no espazo público.
Vastitas

Na xeoloxía planetaria, as grandes e extensas planicies a baixa altitudes que existen nos astros (exceptuando a Terra) do Sistema Solar reciben o nome de Vastitas (plural: Vastitates), que viría a significar vasto ermo en latín.
Vastitas Borealis

Non confundir con: Cunca do Polo Norte (Marte).
Vastitas Borealis (en latín sería ermos do norte) é a rexión de planicies a baixa altitude máis grande de Marte. Situada sobre o polo norte de Marte, ocupa toda a rexión polar do hemisferio norte e zonas limítrofes. Vastitas Borealis recibe moitas veces o nome de Planicies do Norte ou Terras Baixas do Norte de Marte. As chairas desta rexión están 4–5 km por debaixo do datum marciano. Xusto sobre a polo norte, no medio de Vastitas Borealis, está situada a rexión chamada Planum Boreum, unha chaira elevada entre 1–3 km sobre o resto das chairas de Vastitas.
A rexión recibiu o nome de mans de Eugene Antoniadi, que deixou constancia do distinto albedo das planicies do norte no seu libro La Planète Mars (1930). O nome foi oficialmente adoptado pola Unión Astronómica Internacional no ano 1973. Polo de agora hai recoñecidas dúas cuncas distintas dentro de Vastitas Borealis: A Cunca do Polo Norte e Utopia Planitia. Algúns científicos teorizaron sobre a posibilidade de que nun pasado remoto de Marte, estas planicies estivesen cubertas por un océano, e incluso se teñen suxerido posibles liñas costeiras nas fronteiras coas Terras Altas, exemplo desta suxestión é a rexión fronteiriza de Cydonia que está situada no sur de Acidalia Planitia, Cydonia sería a zona costeira dun océano que cubriría as planicies do norte. Hoxe en día, estas planicies teñen algunha lixeira pendente, con algunhas cristas, outeiros pequenos e cráteres dispersos. Vastitas Borealis chama a atención por ser máis suave en relevo que accidentes xeolóxicos semellantes que están máis ó sur.
No ano 2005, a sonda Mars Express da ESA detectou unha cantidade substancial de xeo de auga nun cráter da rexión de Vastitas Borealis. As condicións locais medioambientais do cráter son adecuadas para que o xeo de auga se manteña estable ó longo de todo o ano no centro do cráter. A posible capa de xeo de dióxido de carbono sublimase coa chegada do verán ó hemisferio norte, de feito as partes menos expostas á radiación solar do bordo do cráter conteñen trazas de xeo, pero non así as partes expostas á radiación solar, onde o xeo de auga tamén se tería sublimado.
A sonda da NASA Phoenix aterrou con éxito na rexión de Vastitas Borealis alcumada coma Green Valley o 25 de maio do ano 2008 (a principios de verán marciano no hemisferio norte). A Phoenix aterrou nas coordenadas 68, 218830° N 234, 250778° E. A sonda, a cal está estacionaria, recolle e analiza mostras de terreo nun esforzo para detectar auga e determinar como de hospitalario podería se-lo planeta para albergar vida. Mantense activa a pesar das condicións invernais que traen fortes ventos durante cinco meses ó ano.
Vate

Os antigos escritores latinos empregaban o termo vate significando 'profeta' e 'vidente' en xeral; a palabra caeu en desuso no latín até que foi revivida por Virxilio. Posteriormente, Ovidio describiu a si mesmo coma o vates de Eros (Amores 3. 9).
De acordo con Estrabón, Diodoro Sículo e Posidonio, os vates (ουατεις) eran unha das tres clases do sacerdocio celta, sendo as outras dúas os druídas e os bardos. Os vates tiñan o papel de videntes e realizaban sacrificios (inclusive –e supostamente– sacrificios humanos), baixo a dirección dun druída. O seu papel, polo tanto, corresponde ao dun Adhvaryu na relixión védica.
O termo vates orixinou o termo irlandés fáith 'profeta', 'vidente'.
Vatsyayana

Mallanaga Vatsyayana foi un sabio e filósofo da India que viviu entre os séculos I e VI despois de cristo. O único que se coñece del é que foi quen resumiu o Kama Sutra (aforismos do amor) de mil a cento cincuenta ślokas (versos).
Vaux-en-Bugey

Vaux-en-Bugey é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes. Demografía
Vav (letrae)

Vav ou waw (orixinalmente pronunciado / w / pero adoita pronunciarse hoxe en día / v /) é unha letra de moitos abjads semíticos, sendo, por exemplo, a sexta do alfabeto hebreo ou a vixésimo sétima do árabe. A orixe deriva do wāw o alfabeto fenicio, que tamén deu o digamma e o upsilon do alfabeto grego, así como as letras F, V, Y, U e W do alfabeto latino, e os Ѵ, У e Ў no cirílico. Noutras linguas semíticas correspóndese co wāw siríaco, vav, ו, en hebreo, wāw, و, en árabe e wäwe ወ en amárico.
O waw está presente en Unicode como U + 05D5 ו hebrew letter vav. Orixe:
No semítico occidental o nome waw deriva de gancho ou lanza. Así, en fenicio, a letra procede dos xeróglifos exipcios que represetan unha lanza. Alfabeto árabe
No alfabeto árabe esta letra chámase واو ['waːw] (wāw). É a vixésimo sétima (penúltima) letra do alfabeto árabe e equivale ao valor numérico de 6. Foneticamente, representa os sons /w/ e /v/ pero tamén é usada para alargar a vogal curta damma: (بو) [buː].
O wāw, a diferenza da maioría das letras do alfabeto árabe, non está ligado á seguinte letra da palabra, de aí que a forma inicial coincida coa illada. Do mesmo xeito, as formas mediais e finais coincidan ser unha carta que permite a conexión coa letra precedente (sempre que este non é alif, dāl, ḏāl, rā o zāy que son as outras letras que como o waw, non están ligadas á carta de atrás). Alfabeto hebreo
A palabra hebrea vav significa "gancho, cravo" e, como no caso árabe, representa o número 6. Procede do alfabeto arameo da letra fenicia waw.
Pronuncia
Nun principio, o vav representaba a consoante aproximando labiovelar sonoro [w]. Tamén se usou como mater lectionis, para marcar a presenza dunha voga, neste caso as vogais [o] e [u]. En hebreo moderno, o vav pode representar á fricativa labiodental sonora [v] ou ás vogais [o] e [u].
Simbolismo
Na cábala considérase que o seu signficado é "contacto" ou "conexión" pero tamén redención.
Vea mesentérica superior

En anatomía, a vea mesentérica superior é unha vea que drena o sangue do intestino delgado (xexuno e íleo). Xúntase coa vea esplénica ao chegar á parte posterior do colo do páncreas, para formar a vea porta.