Amazigh estándar marroquí

O amazigh estándar marroquí (ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ; tamaziɣt tanawayt) tamén coñecido como tamazight estándar marroquí, é unha lingua estandarizada desenvolvida polo Instituto Real da Cultura Amazigh (IRCAM) en Marrocos e que mestura características do shilha, o tamazight do Atlas central e do rifeño, as tres linguas bérberes faladas en Marrocos. É lingua oficial de Marrocos dende 2011.
O amazigh estándar marroquí denomínase normalmente como tamazight, amazigh ou bérber, aínda que estes termos tamén se poden usar para referirse a calquera outra lingua amazigh, ou ás linguas amazigh no seu conxunto, incluíndo aquelas fóra de Marrocos. Historia
No ano 1993, arredor do 40-60% dos marroquís falaba tamazight, ben fose tashelhit, tamazight do Atlas central ou tarifit, como lingua nai. Logo da independencia de Marrocos en 1956, os activistas amazigh comezaron a pedir unha maior inclusión do tamazight nos contextos oficiais e públicos. As asociacións culturais tamén comezaron a esixir a normalización do tamazight nos anos 80. En 2001, anunciouse a creación do IRCAM e o seu papel no ensino do tamazight nas aulas. Este desenvolvemento requiriu a estandarización da escritura tamazight e a creación de dicionarios, libros de texto e materiais didácticos.
En 2011, a constitución marroquí foi modificada para incluír o tamazight como lingua oficial. Desenvolvemento do estándar
Para desenvolver o Amazigh estándar marroquí, o IRCAM analizou as fontes escritas do tashelhit, tamazight do Atlas central e tarifit. Neste proceso, engadíronse 3584 verbos ao vocabulario normalizado. Engadíronse como sinónimos palabras e estruturas sintácticas con idéntico significado en todas as linguas; por exemplo, tanto taddart, a palabra tamazight do Atlas Central para casa, como tigammi, a palabra tashelhit para casa, significan "casa" no amazigh marroquí estándar. Para engadir palabras que non se atopan en tashelhit, tamazight do Atlas central ou tarifit, o IRCAM tomou prestadas das linguas amazigh de fóra de Marrocos cando foi posible e, ademais derivou unha nova palabra do léxico tamazight existente.
Ortografía
O tamazight escribiuse normalmente en alfabeto árabe, en alfabeto latino bérber ou alfabeto tifinagh. Como parte do proceso de normalización, en 2003, o IRCAM escolleu tifinagh, referíndose a el como neotifinagh, como a ortografía do amazigh estándar marroquí. A decisión foi controvertida tanto dentro como fóra do comité de decisión, xa que foi tomada por razóns políticas, máis que prácticas; a maioría dos marroquís falantes de tamazight non usan o tifinagh. A versión de neotifinagh empregada polo IRCAM é lixeiramente diferente das outras versións. A partir de 2016, o uso do tifinagh restrinxiuse principalmente á sinalización pública e outros usos culturalmente visibles; non é moi utilizado na educación nin nos medios de comunicación. Criticismo
A adopción do tifinagh en 2003 foi recibida con críticas xeneralizadas, especialmente entre os activistas amazighs, que consideran que a elección é pouco práctica e limitante na promoción do tamazight. A maioría dos marroquís falantes de amazigh usan o alfabeto latino e non o tifinagh, e o alfabeto latino é a escritura oficial usada para as linguas amazigh fóra de Marrocos. Como resultado, a adopción do tifinagh considérase limitante tanto dentro de Marrocos como para conectar Marrocos coa cultura amazigh máis ampla no norte de África, e os críticos máis duros da decisión ven a decisión como unha estratexia intencionada do goberno. O lingüista Salem Chaker argumentou que a decisión era "perigosa" e tiña a intención de "[conducir] este período de transición da escritura e do ensino amazigh a un final sen saída". Porén, a maioría dos non activistas opuxéronse á adopción oficial do alfabeto latino para o amazigh, e unha enquisa de 2011 sinalou que o 45, 5% dos enquisados coincidían en que o tifinagh era a escrita máis axeitada para representar o tamazigh.
Na práctica, aínda que os tres dialectos se usan nos libros de texto da escola primaria, o tashelhit parece ser a base principal da lingua empregada nos materiais en lingua amazigh estándar producidos polo Instituto Real da Cultura Amazigh, complementado por numerosos neoloxismos puristas. Isto levou a algúns críticos a argumentar que a "política lingüística" oficial de Marrocos está a marxinar os dialectos bérberes do norte e do leste do país, e convertendo tacitamente todos os dialectos bérberes de Marrocos en "non estándar", especialmente aqueles cuxos falantes non se identifican con ningún dos tres principais dialectos empregados polo IRCAM, como o "tamazight iznasen" do nordeste, o "tamazight senhaja-ktama" do norte, o tamazight do Atlas central, o tamazight de Figuig e o bérber do sueste.