proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Manuel Esteban

Manuel Esteban Domínguez, nado en Vigo o 18 de xuño de 1971, é un médico e escritor galego. Traxectoria
Médico especialista en Medicina Familiar e Comunitaria, é profesor da rama sanitaria de Formación Profesional no centro Manuel Antonio de Vigo. Foi vicepresidente da asociación Down Vigo. En 2016 gañou o premio Xerais coa novela A ira dos mansos.
O inspector de policía Carlos Manso é o protagonista das súas tres novelas de xénero policial. Publicou ademais varias novelas de ciencia ficción: Setestrelo para público xuvenil, O xogo de Escher, co que gañou o Premio Cidade centenaria de Ribeira, e Trickstar. Postais desde as estrelas. Obra
Narrativa
A ira dos mansos (2016). Vigo: Xerais. 192 páxs. ISBN 978-84-9121-101-3 (3ª ed. ). ePub: ISBN 978-84-9121-104-4.
O meu nome é Ninguén (2018). Vigo: Xerais. 296 páxs. ISBN 978-84-9121-427-4. ePub: ISBN 978-84-9121-433-5.
A vinganza dos homes bos (2020). Vigo: Xerais. 264 páxs. ISBN 978-84-9121-663-6. ePubl
ISBN 978-84-9121-670-4.
O xogo de Escher (2024). Vigo: Xerais. 104 páxs. ISBN 978-84-1110-539-2. ePub: ISBN 978-84-1110-542-2.
Trickstar. Postais desde as estrelas (2025). Boadicea Editorial. 217 páxinas. ISBN 978-84-129489-4-3.
A lei do mar (2025). Vigo: Xerais. 112 páxs. ISBN 978-84-1110-716-7. ePub: ISBN 978-84-1110-727-3.
Infanto-xuvenil
Setestrelo (2023). Vigo: Xerais, Col. Fóra de xogo. 264 páxs. ISBN 978-84-1110-150-9. ePub: ISBN 978-84-1110-247-6. Premios
2016: Premio Xerais coa novela A ira dos mansos.
2023: IX Certame de Novela Curta do Concello de Ribeira por O xogo de Escher.
Manuel Fabeiro

Manuel Fabeiro Gómez, nado en Muros o 7 de agosto de 1916 e finado en Noia o 20 de xullo de 1992, foi un historiador e escritor galego. Traxectoria
Foi carpinteiro ebanista, e traballou como auxiliar e logo como oficial no Xulgado de Noia. Ingresou en 1934 nas Mocedades Galeguistas. En 1950 fundou en Noia a revista Tapal con Andrés Rodríguez Millares, que dirixiron ata a súa desaparición en 1955. Colaborou en Compostellanum, Lar, Poesía española, Boletín da Real Academia Galega, Cuadernos de Estudios Gallegos, La Noche e Grial. Foi cronista oficial de Muros e de Noia. Obras
Poesía
Follas de un arbre senlleiro, 1951.
Quechemare da saudade, 2010.
Intres, 2013.
Poemas postistas, Poemas do vento, Concello de Noia, 2017
Artigos
"Ordenanzas de la villa de Noya de 1589".
"Os cobrados de Noya".
"Una biblioteca noyesa de finales del siglo XVIII".
"La Santa Biblia y la filatelia".
"Matasellos religiosos de Galicia".
"O correr da pluma".
"Breves notas sobre Añón".
Manuel Facal

Manuel Facal Ponte, nado en Carballo o 20 de xullo de 1943 e finado en Benagalbón (provincia de Málaga) o 6 de abril de 2024, foi un gravador e pintor galego. Traxectoria
Nos seus inicios dedicouse ao debuxo, con inspiración en Pablo Picasso, Salvador Dalí ou Urbano Lugrís. Achegouse a tendencias máis convencionais un breve espazo de tempo que viviu en Vigo. A mediados da década dos setenta trasladouse a Barcelona, para estudar e traballa no deseño gráfico e téxtil.
A súa dedicación ao gravado empezou durante a súa estancia en Londres, nos anos setenta, onde aprendeu a técnica de man da arxentina Carmen García. Interesoulle a textura e a morfoloxía dos materiais. Viaxou por Grecia, Turquía e Italia e cultivou un cinetismo emparentable con Victor Vasarely e Eusebio Sempere, exacto, xeométrico, case mecánico.
Coñeceu Nova York, onde afondou en novos modos de expresión, e foi ao norte de Europa para ensaiar representacións abstractas de animais. O seu dominio das técnicas do gravado levárono a realizar obras para artistas como Joan Miró; tamén ensaiou a pintura de gran materia, afastada da representación formal, e os seus cartafoles de gravados sobre Rosalía de Castro, Álvaro Cunqueiro e outros escritores galegos.
O movemento aglutinado polo Grupo Atlántica nos anos oitenta proxectou a súa visión da arte, que derivou cara a modos "pobres" do cartón e a colaxe. Non abandonou a estampación e un dos traballos máis notables foi a serie de augafortes titulada "As cinzas do amor", sobre textos de poetas españois. En 1987 instalouse nunha vila da serra de Málaga.
Fixo exposicións en todo o mundo: Nova York, Londres, Porto Rico, Noruega, Galiza e Suramérica e con presenza en importantes colectivas de pintura e sobre todo, gravado. Está representado en museos de Galiza, Centro e Suramérica, Estados Unidos de América, España, países escandinavos e Portugal. [Cómpre clarificar]
Colaborou en Luzes de Galiza e A Nosa Terra.
Manuel Fernández Boado

Manuel Fernández Boado, nado no Cádavo (A Esperela, Baleira) cara a 1895 e finado en Vitoria o 4 de setembro de 1959, foi un avogado e político galego. Traxectoria
Licenciado en Dereito. Aprobou as oposicións a rexistrador da propiedade en 1920 e foi nomeado rexistrador da Fonsagrada. En 1923 foi nomeado rexistrador de Ribadeo. Na ditadura de Primo de Rivera foi directivo do Ateneo Biblioteca Popular, e nel pronunciou unha conferencia sobre política feminista en outubro de 1924 pola que foi detido, denunciado e procesado. Na Segunda República foi organizador do Comité de Izquierda Republicana de Ribadeo. Foi elixido compromisario para a elección do presidente da República en 1936.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 1 de agosto e encartado no sumario 934/36 que foi sobresido. Marchou a Celanova en novembro de 1936, permanecendo alí ata setembro de 1937, cando foi detido e trastadado á prisión de Lugo o 24 de setembro, de onde pasou á de Ribadeo o 28 dese mes. Acusado de auxilio á rebelión no sumario 1238/37 e xulgado en consello de guerra en Lugo o 22 de febreiro de 1938, sendo condenado a 12 anos de prisión. Cumpriu condena na Prisión sprovincial de Lugo, onde traballou como encargado dos ficheiros íncide rexistro e fisiotécnico, para reducir condena. Conmutada a pena a dous anos o 7 de febreiro de 1940, Saíu en libredade condicional o 8 de xullo de 1940. Foi separado do servizo como rexistrador da propiedade en 1938. Incoáronlle expediente de responsabilidades políticas e como consecuencia foi sancioanado cunha multa de 1000 pesetas o 8 de xuño de 1940. Rehabilitado, no franquismo foi rexistrador da propiedade de Priego de Córdoba e dende 1957 de Sagunt. Finou nun accidente de tráfico na estrada de Vitoria a Irún o 4 de setembro de 1959. Vida persoal
Casou con María García-Villamil Noriega en 1931.
Manuel Fernández Fernández (A Coruña)

Manuel Fernández Fernández, coñecido como Cauterio, nado no barrio de Monelos da Coruña o 20 de outubro de 1904 e finado en Madrid o 26 de decembro de 1993, foi un sindicalista e político galego. Traxectoria
Estudou para practicante na Universidade de Santiago de Compostela de 1921 a 1924. Practicante da Beneficencia Municipal da Coruña, foi secretario do Colexio Oficial de Practicantes (1928). Cando se fundou a Federación Regional de Practicantes foi elixido secretario. En 1930 era director de El Practicante Gallego, órgano da Federación de Practicantes. Desde ese ano representou ao Colexio Oficial da Coruña e á Federación Regional nas asembleas anuais celebradas en Madrid. En xaneiro de 1935 formou parte do Comité do Frente Único das Clases Sanitarias e en marzo dese ano foi elixido presidente do Colexio de Practicantes da Coruña e en xaneiro do ano seguinte foi presidente da Asociación de Practicantes de Medicina y Cirugía de Galicia.
A nivel político pertenceu á fracción máis moderada do anarcosindicalismo. En 1930 participou no Pacto de Lestrobe xunto aos cenetistas Ricardo García Lago e César Guillán Bozo, como delegado da sección VIR da Coruña. Encabezou o Partido Sindicalista en Galicia en 1934. Entre 1934 e 1936 pronunciou varias charlas radiofónicas sobre temas médicos e políticos. Colaborou en Trabajo e dirixiu La Calle. Foi membro do Centro de Estudios Sociales Germinal. Participou na campaña electoral da Fronte Popular en febreiro de 1936 e na do Estatuto de Galicia. Foi elixido vocal da directiva do Partido Sindicalista na Coruña en abril de 1936.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 formou parte do Comité da Fronte Popular da Coruña en representación do Partido Sindicalista. Foi detido e conducido ao cuartel de infantaría do rexemento de Zamora, e despois ao Cárcere da Coruña. Liberado o 23 de setembro, foi desterrado a Betanzos, pero permaneceu agochado na Coruña. Estivo un tempo en Madrid, onde se relacionou con Manuel Amil Barcia e nos anos corenta reapareceu na Coruña. Volveu a Madrid actuando como enlace entre o Comité Nacional e a CNT de Galicia grazas ás facilidades de desprazamento polo seu traballo de visitador médico e cobrador da compañía de seguros El Ocaso. Foi membro do Comité Nacional do Movemento Libertario Español en varias ocasións entre 1943 e 1946. Colaborou con Juan García Durán na constitución da ANFD, da que foi delegado da Rexional Galaica no Consello Nacional. En 1945 foi designado para ocupar a vacante de José Expósito Leiva no Goberno Giral, pero non aceptou. En abril de 1946 foi detido en Madrid xunto á maioría dos responsables da CNT e condenado a doce anos. Estivo preso en San Miguel de los Reyes (Valencia) e despois en Yeserías ata 1951. En 1965 participou nas tentativas de legalizar as actividades da CNT mediante o pacto coa CNS franquista. En 1978 era lector dunha editorial madrileña. É autor de varios artigos da Gran Enciclopedia Gallega. Vida persoal
Casou con Dolores Regueiro Lareo en 1928.
Manuel Fernández Guitián

Manuel Fernández Guitián, coñecido como Sacristán, nado en Proendos (Sober) cara a 1895, foi un guerrilleiro antifranquista galego. Traxectoria
Mecánico. Veciño de Vilaescura. Foi detido como presunto autor de disparos a un garda civil en decembro de 1934; acusado de insulto á forza armada, foi xulgado en consello de guerra en Lugo o 27 de setembro de 1935. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 28 de xullo. Preso no cárcere de Monforte, saíu en liberdade o 17 de outubro de 1938.
Foi enlace da guerrilla de Xosé Castro Veiga. Reclamado polo xuíz militar de Lugo en marzo de 1953 pola causa 151/52. Foi detido en xaneiro de 1955 acusado de tenencia ilícita de armas, auxilio a bandoleiros e falsificación de selos; en marzo do mesmo ano detiveron aos seus fillos Ramón e Jaime. Foron xulgados en Lugo o 23 de novembro de 1955. Vida persoal
Casou con Ascensión Vázquez e foi pai de Ramón e Jaime Fernández Vázquez.
Manuel Gago Sanmartín

Para o escritor e profesor universitario, véxase Manuel Gago Mariño. Manuel Gago Sanmartín, nado en Barcela (Arbo), foi un político galego. Traxectoria
Participou na campaña da Coalición de Izquierda Republicana das eleccións a Cortes de 1933. Militante de Izquierda Republicana. Logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi elixido alcalde de Arbo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido.
Manuel Gallego Salgueiro

Manuel Gallego Salgueiro, coñecido como Conejín, nado en Nigrán cara a 1913, foi un electricista e político galego. Traxectoria
Irmán de Constante Gallego Salgueiro. Electricista, veciño da Angustia. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. O xuíz militar de Vigo reclamouno mediante requisitoria o 25 de outubro. Voveu ser reclamado mediante requisitoria o 9 de abril de 1938 xunto con Modesto Pérez Misa. Declarado en rebeldía. Foi detido o 24 de novembro de 1938. Xulgado en Vigo por rebelión militar o 11 de marzo de 1939 con Modesto Pérez Misa, Purificación Veiga Campos, Manuel Rodríguez Domínguez, Avelino Veiga Gallego, Julio Veiga Campos, Adelina Veiga Campos, Belarmina Quinteiro Gallego, Olivia Veiga Campos, Juana Campos Costas, Adoración Gallego González, Mercedes Salgueiro Salgueiro, Balbina Salgueiro Rodríguez, Angelina Salgueiro González, Julia Rodríguez Domínguez e Prudencio Figueiras Bastos; Manuel foi condenado a pena de morte. Foi indultado en outubro de 1939 e a sentenza conmutada por cadea perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en xaneiro de 1940. Cumpriu condena na Prisión Central de Santa Isabel de Santiago de Compostela e no Destacamento penal das Minas de Casaio de onde saíu en liberdade condicional en novembro de 1943. Vida persoal
Casou na Prisión Provincial de Pontevedra con Belarmina Quinteiro Gallego en xullo de 1939.
Manuel Gantes Barreiro

Manuel Gantes Barreiro, coñecido como Roque, nado na Coruña cara a 1907 e finado na mesma cidade o 19 de xuño de 1992, foi un sindicalista e miliciano galego. Traxectoria
Delegado do Sindicato del Transporte Marítimo, membro da sección de Chaboleiros do SIP da CNT. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo agochado nunha casa da barriada de Santa Lucía, na que vivía a súa cuñada Consuelo Couceiro, operaria da fábrica téxtil La Primera Coruñesa. Participou na fuga da motora La Libertaria en xaneiro de 1937. Foi procesado por rebelión na causa 1091/37. Combateu no exército republicano. Traballos forzados para franceses e alemáns. Volveu á Coruña en 1946. Foi xulgado na causa 298/47 por actividades políticas xunto con Juan Castiñeiras Galán, Juan Domínguez Lliso, Arturo Moreno Torres e Manuel Vázquez Sampayo e condenado a doce anos e un día de prisión. Preso no cárcere da Coruña, saíu en liberdade por sobresemento o 16 de agosto de 1947. Finou na Coruña o 19 de xuño de 1992. Vida persoal
Casou con Dolores Barreiro Patiño e foi pai de Dolores, Manuela e Pilar Gantes Barreiro.
Manuel García Amoedo

Manuel García Amoedo, nado en Vilaboa, foi un canteiro e político galego. Traxectoria
Canteiro. Socialista, era membro da sociedade agraria de Vilaboa. Tocaba o fliscorno na banda de Paredes. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte da Costa con Emilio Conde Conde. Buscado pola garda cívica, a familia construíulle un tobo na corte da casa onde estivo agochado até o remate da Guerra civil. Coa publicación do bando do gobernador civil Manuel Gómez Cantos para que os fuxidos que non tivesen as mans manchadas de sangue se presentase para regular a súa situación, presentouse xunto con Antonio Vidal Vilas agochado en Paredes. Durante unha época tivo que presentarse cada quince días ante a Garda Civil. Finalmente, en outubro de 1940, foi detido en Marín xunto a Manuel Mata del Río, Juan Cal Conde, José Cerqueiro Regueira e Manuel Pérez Curra. Xulgado en Pontevedra, foi condenado a prisión. Cumpriu a condena na prisión de Pontevedra.
Manuel García Enríquez

Manuel García Enríquez, coñecido como Moreno, nado en Monforte de Lemos cara a 1905, foi un carpinteiro e sindicalista galego. Traxectoria
Carpinteiro en Monforte de Lemos, foi presidente da UGT de Monforte. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido a principios de agosto; foi encarcerado na prisión de Monforte o 31 de agosto. Xulgado na causa 1182/37, o seu proceso foi sobresido. Saíu da prisión de Monforte o 14 de febreiro de 1938.
Manuel González Oliveira

Manuel González Oliveira, coñecido como Porriño, nado en Catoira o 27 de agosto de 1913 e finado en Barcelona en 2002, foi un fotógrafo galego. Traxectoria
Foi albanel, traballou na empresa de auga e nunha fábrica de arame. Marchou á Coruña, onde aprendeu o oficio de fotógrafo. Regresou a Vilagarcía de Arousa, onde puxo un pequeno estudio de fotografía cun socio. Coa folga de 1933 foi detido o 12 de decembro acusado de disparar contra uns gardas de seguridade e xulgado en xaneiro de 1934. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 tivo que refuxiarse no monte para evitar a morte. Foi detido a finais de 1938 como desertor de Mariña xunto con Secundino Abelenda Baltar, Juan Domingo Velo Buceta, Manuel Celso Cayón Loureiro e Ramón Rodríguez Eiras. Xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión, foi condenado a 12 anos de prisión. Estivo preso no Instituto Valle-Inclán de Pontevedra e no penal de Ocaña (Toledo). Foille conmutada a pena a un ano e extinguiuna o 29 de novembro de 1939. Sufriu expediente de responsabilidades políticas iniciado en agosto de 1939. Volveu traballar como fotógrafo en Vilagarcía ata 1987, cando marchou a vivir a Barcelona coa súa filla.
Manuel Gustavo Bordalo Pinheiro

Manuel Gustavo Bordalo Pinheiro, nado en Lisboa o 20 de xuño de 1867 e finado o 8 de setembro de 1920, foi un ilustrador, ceramista, caricaturista e debuxante de banda deseñada, iniciada por seu pai en Portugal. Foi pioneiro da ilustración infantil en Portugal, coa creación do heroe que deu nome á revista O Gafanhoto. Traxectoria
Fillo de Rafael Bordalo Pinheiro e Elvira Ferreira de Almeida.
Comezou a súa actividade como ilustrador nunha publicación do seu pai, O António Maria. Ademais, tamén traballou nas revistas Pontos nos ii, A Paródia, que dirixiu tras a morte do seu pai. Tamén colaborou nas revistas Serões, Ilustração Portugueza, Atlântida, Miau! e The Grasshopper, entre moitas outras.
Foi presidente do Grupo de Humoristas Portugueses e profesor da Escola Industrial Rodrigues Sampaio e da Escola Industrial Fonseca Benevides.
Herdou a Fábrica de Faianças das Caldas da Rainha, após a morte paterna en 1905, e sucedeuno na dirección da fábrica. En 1908 fundou unha nova fábrica, inicialmente chamada "São Rafael" e máis tarde chamada Fábrica Bordalo Pinheiro. Unha característica da súa produción é a alianza entre o naturalismo da cerámica de Caldas da Rainha e as tendencias do movemento modernista.
Foi retratado en 1884 nun óleo sobre madeira polo seu tío Columbano Bordalo.
Tamén realizou varios paneis de azulexo pintado, onde aproveitou a súa experiencia como deseñador, aplicada a edificios da capital e Caldas da Rainha, como o Museo Militar e o Palacete Mendonça, en Lisboa.
O 6 de decembro de 1920 outórgaselle postumamente o grao de Oficial da Orde Militar de Sant'Iago da Espada.
En 1921 impartiuse unha conferencia en homenaxe a Manuel Gustavo Bordalo Pinheiro, o seu pai Rafael Bordalo Pinheiro e o seu avó Manuel Maria Bordalo Pinheiro, que deu como resultado a obra Os Três Bordalos.
Manuel Guzmán Soto

Manuel Guzmán Soto, nado en Muras cara a 1884, foi un empresario e político galego. Traxectoria
Foi correspondente de El Pueblo Gallego en Muras dende 1931. Coa proclamación da República foi nomeado presidente da Comisión Xestora de Muras. Militou no Partido Republicano Radical do que foi presidente en Muras, e despois foi dirixente de Izquierda Republicana no concello de Muras. Co triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi nomeado delegado gobernatico no concello de Muras. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e estivo agochado. Logrou marchar a Cuba.
Manuel Iglesias Constenla

Manuel Iglesias Constenla, nado en Barro o 15 de xuño de 1893, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra. Foi nomeado mestre interino de Xesta (A Lama) en decembro de 1924. Aprobou as oposicións e foi nomeado mestre de Noalla en abril de 1925. En xaneiro de 1936 foi elixido presidente de Izquierda Republicana de Sanxenxo.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo e detido. Xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión o 19 de xaneiro de 1937 na causa 832/36 co tamén mestre Estanislao Víctor Torres Pérez, foi condenado a cadea perpetua. Preso primeiro na illa de San Simón, foi trasladado ao Forte de San Cristovo (Pamplona) o 15 de xullo de 1937, onde permaneceu ata o 25 de abril de 1939 cando o trasladaron á Prisión de Figueirido (Vilaboa). Como resultado do proceso de depuración, foi separado do servizo e dado de baixa na escala. En 1942 pasou ao Destacamento Penal das Minas de Silleda de onde saíu en liberdade provisional en 1944. Traballou como administrativo no balneario da Toxa. Vida persoal
Casou en Arbo coa tamén mestra Lourdes Rodríguez Tovar en 1930.
Manuel Jiménez de Parga

Manuel Jiménez de Parga y Cabrera, nado en Granada o 9 de abril de 1929 e finado en Madrid o 6 de maio de 2014, foi un xurista, político e diplomático español. Traxectoria
Foi profesor encargado da cátedra de Dereito político na Universidade de Madrid (1956) e catedrático por oposición da Facultade de Dereito da Universidade de Barcelona (1957-1977). Decano da Facultade de Dereito (1976) e Reitor, en funcións, da Universidade de Barcelona (1976-1977). Deputado nas cortes constituíntes (1977). Ministro de Traballo (1977-78) e Embaixador-Representante permanente de España ante a OIT (Xenebra, 1978-1981) e presidente da Conferencia Interamericana de Traballo (1980).
Licenciado en Dereito con Premio Extraordinario pola Universidade de Granada (1951) e Doutor en Dereito pola Universidade de Madrid (1953), ampliou os seus estudos nas Universidades de Heidelberg, Múnic e París.
Catedrático de dereito constitucional na Universidade de Madrid (1981-1995). Conselleiro de Estado (1986-1995). Maxistrado do Tribunal Constitucional (1995), Presidente do Tribunal Constitucional (2001-2004).
Fundou o bufete Jiménez de Parga Avogados. Recoñecementos e distincións
Foi Doutor honoris causa da Universidade de Bordeos (1962), e da Universidade Rei Xoán Carlos de Madrid (2004). Profesor emérito da Universidade de Bauru, São Paulo (Brasil, 1969). Membro da Orde do Mérito Constitucional (8-12-1988). Membro da Academia Nacional de Dereito e Ciencias Sociais (Córdoba, Arxentina, 1994). Gran Cruz de Carlos III, máxima condecoración do Reino de España (24-2-1978). Medalla de Ouro de "Ramón Carande" (10-10-97). Gran Cruz de Afonso X o Sabio, ao xubilarse como Catedrático logo de máis de 45 anos de docente (25-6-99). Medalla de Servizos Prestados á Universidade (28-1-2000). Académico de Honor da Real de Xurisprudencia e Lexislación de Granada (14-5-2000). Premio Pelayo na súa VIII Edición para Xuristas de recoñecido prestixio (2002). Gran Cruz da Orde de San Raimundo de Peñafort (5-12-2013).
Outras distincións
Medalla da Orde do Mérito Constitucional.
Fillo Predilecto de Andalucía (19/02/2002).
Medalla de Ouro ao Mérito pola Cidade de Granada.
Premio Pelayo para Xuristas de Recoñecido Prestixio (2002).
Gran Cruz da Orde do Dous de Maio.
Manuel José Arce y Valladares

Manuel José Arce y Valladares, nado en Guatemala o 21 de febreiro de 1907 e finado en 1970, foi un xornalista, diplomático e escritor guatemalteco. Debido á influencia de Antonio Rey Soto e Antón Avilés de Taramancos escribiu en galego o poemario Desdo fondo canta o río en 1966 (Colección Salnés, Editorial Galaxia).
Manuel Jove

Manuel Jove Capellán, nado o 21 de xuño de 1941 na Coruña e finado na mesma cidade o 7 de maio de 2020, foi un empresario galego. Traxectoria
Comezou traballando como carpinteiro co pai, e cos beneficios do negocio creou na década dos setenta a empresa inmobiliaria Edificaciones Coruñesas (Edicosa) que, xa en 1980 mudou o seu nome polo de Fadesa. Con capital privado, e na súa maioría procedente do propio Jove, a firma chegou a ser o primeiro grupo inmobiliario independente de España, con expansións en Portugal e Marrocos, cunha forma de traballo que integraba todo o proceso, dende a selección dos predios, ata a construción e venda das vivendas, pasando polas investigacións do mercado e o deseño dos proxectos. Os beneficios da empresa foron grandes, e o 30 de abril de 2004 saía a bolsa.
Como presidente executivo de Fadesa, ocupou os cargos de presidente da Asociación Provincial de Promotores Inmobiliarios da Coruña e foi membro do comité executivo da Asociación Nacional de Promotores de España.
En setembro de 2006 vendeulle o 54% das accións de Fadesa á construtora Martinsa, do empresario español Fernando Martín, por un valor total de 2. 209 millóns de euros. Posteriormente, vendeu as súas participacións que mantiña en Unión Fenosa á construtora ACS (un 4, 5% do capital da eléctrica) por 550, 75 millóns de euros. En xuño de 2007 mercou o 40% da empresa téxtil Caramelo, por un valor 15, 8 millóns de euros, e en xullo de 2007 mercou o 5% do BBVA por un valor aproximado de 3. 285 millóns de euros (e un 0, 2% máis en setembro dese ano), converténdose no primeiro accionista privado do banco, así como o 40% da empresa explotadora de petróleo Vetra Energía con presenza en Iberoamérica por 37 millóns de euros. Tamén posuía o 55% das adegas Álvaro Domecq a través do grupo de investimento Interavante así como o 47, 5% da empresa galega de tecnoloxía Blusens. Foi un dos socios promotores e fundadores do centro comerial Marineda City do que tiña un 33, 3%.
A revista Forbes calculoulle unha riqueza de 2. 300 millóns de euros en 2008, e incluíuno como a 307ª persoa máis rica do mundo. Fins sociais
En marzo de 2002 constituíu a Fundación María José Jove, en memoria da súa filla falecida ese ano e que impulsa distintas liñas de actividade a prol da infancia. Está presidida pola súa outra filla Felipa Jove. Vida persoal
Estivo casado con Amparo Santos Molinos, e foi pai de María José, Manuel Ángel e Felipa Jove Santos.
Foi irmán do tamén empresario Ángel Jove. Premios
Foi galardoado pola súa traxectoria profesional e empresarial co Premio ao Mellor Empresario Nacional Inmobiliario no ano 2001, e coa Medalla Castelao no 2005.
Manuel Lago Martínez

Para o artigo do filatelista véxase Manuel Lago Martínez (1917).
Manuel Francisco Lago Martínez, nado en Teis (Concello de Lavadores) e finado en Vigo en 1942, foi un empresario e político galego. Traxectoria
Fabricante de conservas. Presidente da Sociedad de Agricultores de Teis. O 11 de febreiro de 1908 foi elixido presidente do Directorio Antiforista de Teis. En 1909 asinou, xunto con outros compañeiros do Directorio, artigos e follas de propaganda dirixidas contra os máis famosos caciques urzaístas. Como consecuencia desta campaña foi denunciado por inxurias polos irmáns Eduardo e José Iglesias Añino xunto con Jacinto Crespo, José María Álvarez González, José Antonio Martínez de Vela e Arturo Nieto Lázaro. Xulgados na Audiencia de Pontevedra en 1911, foron condenados a tres anos, seis meses e vinte e un días de desterro a 25 quilómetros de Teis e mil pesetas de multa. Finalmente só foron desterrados Chinto Crespo, Manuel Lago e Arturo Nieto. Estivo desterrado en Marín. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Lavadores e foi presidente do Sindicato de Agricultores de Teis (1924). Marchou a Canarias onde foi encargado dunha fábrica de conservas. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abrírolle expediente de responsabilidades políticas, que foi sobresido por carecer de bens. Vida persoal
Casou con Peregrina Prieto Losada.
Manuel Lago Ramos

Manuel Lago Ramos, coñecido como Outeiro, nado en Muros cara a 1881, foi un policía municipal e político galego. Traxectoria
Policía municipal de Muros. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e agochouse na casa de Pedro Priegue Priegue. Descuberto, foi detido. Ingresou na Prisión de Santiago de Compostela o 31 de decembro de 1936. Foi procesado e xulgado por rebelión en Santiago de Compostela con Isidro Caramés Tajes, Peregrino Lestón González e Lino Tieles Blanco o 15 de febreiro de 1937. Defendidos por Gonzalo Romero Osende, Peregrino foi condenado a cadea perpetua. Saíu en liberdade provisional.
Manuel Losada Castro

Manuel Losada Castro foi un farmacéutico e político galego. Traxectoria
Farmacéutico de Chantada. Colaborou en El Centinela. Na Segunda República foi elixido concelleiro de Chantada en 1931. Foi presidente da Asociación Republicana de Chantada (1932). Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi sancionado por responsabilidades políticas.
Manuel López Esperón

Manuel López Esperón, coñecido como Manolo Campañó, nado en Campañó (Pontevedra) o 12 de xullo de 1924 e finado en Vigo o 1 de xaneiro de 2021, foi un político galego. Traxectoria
Fixo estudos de maxisterio. Na República participou nas Juventudes Socialistas Unificadas. Despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 ingresou no Partido Comunista de España a principios dos anos corenta. Foi membro do comité comarcal, intercomarcal e provincial do PCE. Foi secretario de axitación e propaganda e despois secretario de organización. Organizou os comités comarcais do PCE de Vilagarcía de Arousa, Ponte Caldelas, Caldas de Reis e Cachafeiro. Foi enlace da guerrilla antifranquista, contactando con Julio Bazarra Constenla. Foi detido en Vigo, onde estaba tratando de reorganizar o PCE, a principios de xuño de 1948, cando caeu a organización comunista na provincia de Pontevedra, con Carlos Crespo Alfaya, Severino Domínguez Rey, Jesús Carrera Barreiro e Gonzalo Velasco. Xulgado en consello de guerra, foi condenado a 12 anos, que cumpriu na prisión de El Dueso. Saíu en liberdade vixiada en agosto de 1952. Asistiu ao V congreso do PCE.
Manuel Maceda López (médico)

Manuel Maceda López, nado na Pobra do Brollón cara a 1900, foi un médico e político galego. Traxectoria
Concelleiro de elección popular da Proba do Brollón polo Partido Agrario Radical Gallego en 1931. Foi vicepresidente do Partido Agrario Radical Gallego das parroquias de Canedo e Óutara. Veciño de Sarria, foi elixido vicetesoureiro do Centro Republicano do Partido Xudicial de Sarria presidido por José Páramo Losada o 28 de agosto de 1932, e nomeado concelleiro de Sarria logo da vitoria da Fronte Popular en febreiro de 1936.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 colaborou co alcalde Antonio Páramo Sánchez na resistencia ao golpe. Foi detido o 24 de xullo pero logrou fuxir do cárcere, conseguindo chegar a Portugal. O Xulgado de Sarria publicou en outubro de 1936 unha requisitoria contra el como testemuña no sumario por sedición contra Antonio Páramo Sánchez. Retornou a Galicia e foi detido, ingresando no cárcere de Lugo o 3 de maio de 1939, de onde saíu en liberdade o 7 de xuño. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas.
Manuel Machado

Manuel Machado Ruiz, nado en Sevilla o 29 de agosto de 1874 e finado en Madrid o 19 de xaneiro de 1947, foi un poeta andaluz, irmán de Antonio Machado e fillo de Antonio Machado Álvarez. Foi un dos máis destacados representantes do Modernismo en España.
Manuel Maneiro Maneiro

Manuel Maneiro Maneiro, nado en Porto do Son en 1906 e finado en Madrid en 1942, foi un carpinteiro e político galego. Traxectoria
Carpinteiro en Porto do Son e militante do Partido Comunista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e levado á prisión de Santiago de Compostela. Xulgado en Compostela por rebelión, foi condenado a cadea perpetua. Trasladado á prisión da Coruña, foi liberado en 1940. En xullo de 1941 foi novamente detido en Porto do Son, trasladado a Madrid e internado no cárcere de Yeserías, onde morreu en 1942 debido a bronquite crónica que se lle agravou coas torturas e na prisión.
Manuel Martínez Ramos

Manuel Martínez Ramos, nado en Santa Colomba de Somoza (Provincia de León) e finado en Vigo en novembro de 1967, foi un industrial e político galego. Traxectoria
Dono dunha fábrica de conservas en Teis. Envasaba as marcas "La Florita" e "Atisbo". Na Segunda República foi concelleiro de Lavadores. O 7 de xaneiro de 1936 foi elixido primeiro alcalde do recentemente constituído concello de Teis. Baixo a súa presidencia, a corporación puxo en marcha a construción do mercado, a dotación de saneamento e a creación de grupos escolares. Dimitiu en febreiro e foi substituído por Julio Quirós Estévez. Finou en Vigo en novembro de 1967. Vida persoal
Casou con Josefa Huerga Carro, e foi pai de Josefa, Carmen, Teresa e Rosario Martínez Huerga.
Manuel Martínez Vázquez

Manuel Martínez Vázquez, nado en Mourente (Pontevedra) cara a 1903, foi un loitador antifranquista galego. Traxectoria
Albanel. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido e procesado por chamar ao veciños á folga. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. Declarado en rebeldía, en agosto de 1940 foi condenado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas a 10 anos de desterro a 150 quilómetros de Pontevedra, 10 anos de inhabilitación absoluta e multa de 250 pesetas. Foi xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión e condenado a 12 anos e 1 día de prisión. Extinguiu a pena por indulto o 14 de maio de 1948.
Manuel Marín

Manuel Marín González, nado en Cidade Real o 21 de outubro de 1949 e finado en Madrid o 4 de decembro de 2017, foi un político español. Traxectoria
Licenciado en Dereito na Universidade Complutense de Madrid, marchou ao estranxeiro para se especializar en Dereito Europeo na Universidade de Nancy (Francia) e no Colexio de Europa de Bruxas (Bélxica), sendo este último polo que posúe o Certificado de Altos Estudos Europeos e do que foi profesor.
Política española
Durante a súa estadía en Bélxica entra en contaco co Partido Socialista (PSOE) ao que se afiliará en 1974, e no que traballará no departamento de Relacións Internacionais. Elixido deputado pola provincia de Cidade Real nas primeiras eleccións democráticas de xuño de 1977 nas listas do PSOE, foi reelixido nas eleccións de 1979 e 1982.
Política europea
Despois da vitoria do PSOE nas eleccións do 28 de outubro de 1982, converteuse en decembro de 1982, en Secretario de Estado para as relacións coas Comunidades Europeas, cargo desde o que participou moi activamente na fase final das negociacións de España coas CCEE que culminarían coa firma o 12 de xuño de 1985 no Palacio Real de Madrid da Acta de Adhesión de España á Comunidade Económica Europea. Abandonou o cargo en outubro de 1985, ao ser proposto como un dos dous comisarios españois a partir da entrada en vigor do tratado de adhesión.
O 1 de xaneiro de 1986 converteuse en membro da Comisión Europea, sendo vicepresidente da mesma durante varios períodos baixo a presidencia de Jacques Delors e Jacques Santer. Durante este tempo foi titular de carteiras moi variadas, desde a de pesca, até a cooperación ao desenvolvemento e as relacións cos países do Mediterráneo. Despois da renuncia de Jacques Santer como presidente en 1999 e, dende o 20 de xullo, até a toma de posesión do seu sucesor Romano Prodi o 16 de setembro de 1999, encargouse da presidencia en funcións.
Presidencia do Congreso dos Deputados
De volta á política española, foi elixido deputado por Cidade Real nas listas do PSOE nas eleccións xerais de 2000 e 2004. Durante a VIII lexislatura (de abril de 2004 -abril 2008) foi elixido Presidente do Congreso dos Deputados de España.
Tamén será recordado por se-lo primeiro presidente do Congreso dos Deputados que, no período democrático, expulsou un deputado (Vicente Martínez Pujalte) tras chamalo en tres ocasións á orde.
Abandono da política
O 15 de novembro de 2007, anunciou en Cidade Real a súa retirada da vida política, para dedicarse á loita contra o cambio climático. O 22 de xullo de 2008, é nomeado presidente da Fundación Iberdrola, baixo o mando de Ignacio Sánchez Galán e con colaboradores como Rafael Landín, Carmen Recio etc. , a proposta de Ignacio Sánchez Galán, presidente de devandita compañía.
Manuel Molares

Manuel Molares Porto, nado en Salvaterra de Miño en 1916 e finado o 1 de maio de 2018 en Pontedeume, foi un empresario galego. Traxectoria
Fillo dun telegrafista, comezou a traballar na pousada da estación de tren de Salvaterra. Alí coñeceu un vendedor de biblias, que o iniciou no protestantismo, que sería a súa crenza todo o resto da vida. Os seus estudos fíxoos na escola de ferroviarios, e chegou a gardavías cando, aínda con 19 anos, o sorprendeu a Guerra Civil. Participou na contenda, e chegou a estar nun pelotón de fusilamento polas súas crenzas relixiosas.
Ao remate da Guerra, traballou na Renfe como xefe de estación en Pontedeume, pero foi expulsado da empresa acusado de facer proselitismo protestante. Abriu negocio pois como drogueiro e farmacéutico, e asociado a Zeltia, distribuíu un produto contra o escaravello da pataca que lle deu riqueza. Tamén na comarca do Eume abriu negocio como axente de viaxes, para xestionar pasaxes á emigración americana, e fíxose distribuidor de produtos tan diversos como o gas butano en Pontedeume, vendedor das cerámicas do Castro e de Sargadelos, grazas á súa amizade con Isaac Díaz Pardo, ou de venda e mantemento de electrodomésticos.
Foi nomeado xuíz de paz en Pontedeume, posición que mantivo varias décadas, e tamén colaborou como xornalista co Faro de Vigo. Pegada cultural
A triloxía Evanxélica memoria, de Xavier Alcalá, centrada no funcionamento da comunidade protestante en Galicia, está inspirada na vida e na obra de Manuel Molares.
Foi un dos maiores impulsores do protestantismo en Galicia na segunda metade do século XX. [Cómpre referencia] Á súa amizade con Manuel Fraga atribúenlle algúns autores influencia na Lei de Liberdade Relixiosa do franquismo. Vida persoal
Estivo casado e tivo cinco fillos, que herdaron os seus negocios. Un dos seus fillos é o xornalista e opinador Manuel Molares do Val.
Manuel Moreno Blanco

Manuel Moreno Blanco, nado en Vitigudino (provincia de Salamanca) o 4 de xullo de 1902 e finado na mesma vila o 29 de outubro de 1981, foi un escritor e profesor español. Traxectoria
Foi o maior de tres irmáns. Viaxou co seu pai, zapateiro artesán. Estudou Bacharelato en Salamanca e Maxisterio na Escola Normal de dita cidade e na Escola Superior de Maxisterio de Madrid, na especialidade de Ciencias.
Tras o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi encarcerado entre 1939 e 1941 porque fora membro de Izquierda Republicana. Seguiu dando clases particulares, e foi reposto como mestre en 1964. Tras xubilarse, en 1973 regresou á súa vila natal.
Escribiu arredor da súa comarca, que nomeou La Gudina. Recolleu contos e lendas de tradición oral. Obra
La Gudina (La Extremadura leonesa): impresiones de un nativo (1977)
Cuentos de La Gudina (1977)
Los Viajes del Chumbales (1980)
En el Serano, Leyendas de La Gudina (1999) Vida persoal
Casou e tivo dúas fillas, Consuelo e Elena.
Manuel Mourín Pérez

Manuel Mourín Pérez, nado en Baralla, foi un político galego. Traxectoria
Na República foi elixido alcalde de Neira de Xusá o 12 de xuño de 1931. Permaneceu no cargo ata que toda a corporación foi suspendida polo gobernador civil o 12 de outubro de 1934. Volveu ser alcalde de Neira de Xusá en xaneiro de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríronlle expediente de responsabilidades políticas.
Manuel Nin

Manuel Nin i Güell, nado o 20 de agosto de 1956 en El Vendrell (España), é un bispo católico bizantino grego, dende 2016 exarca apostólico de Grecia. Traxectoria
Naceu o 20 de agosto de 1956 en El Vendrell, no territorio da arquidiocese de Tarragona. Logo de completar os estudos, ingresou no mosteiro de Montserrat, emitindo os primeiros votos o 26 de abril de 1977 e facendo os votos solemnes en 1980. Foi ordenado sacerdote da Orde de San Bieito o 18 de abril de 1998 polo arcebispo de Tarragona Lluís Martínez Sistach. En 1999 pasou a ser reitor do Pontificio Colexio Grego, en Roma.
En Roma, foi tamén membro da Comisión Litúrxica da Congregación para as Igrexas Orientais. O 2 de febreiro de 2016 Francisco nomeouno exarca apostólico de Grecia e bispo titular de Carcabia. Recibiu a consagración episcopal o 15 de abril, de mans do seu predecesor Dimitrios Salachas, na basílica de San Paulo Extramuros, e tivo como co-consagrantes principais ao arcebispo de Atenas Sevastianos Rossolatos e ao bispo de Lungro Donato Oliverio.
Manuel Novo López

Manuel Novo López, nado en Moreda (Seoane do Courel) o 13 de outubro de 1895 e finado en Seoane do Courel o 23 de xaneiro de 1974, foi un industrial e político galego. Traxectoria
Militante de Unión Republicana, da que foi tesoureiro en Seoane do Courel en 1935. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro e elixido alcalde de Folgoso do Courel o 18 de marzo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi cesado. Estivo fuxido, agochado na súa casa de Moreda. Foi detido o 29 de abril de 1939 con Antonio Aira Domínguez e Manuel Rodríguez Pombo, e internado no cárcere de Monforte de Lemos. Pasou ao cárcere de Lugo o 5 de maio e foi xulgado en Lugo o 23 de novembro por auxilio á rebelión na causa 1004/36 xunto con Manuel Rodríguez Valcárcel, e condenado a 12 anos de prisión. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en marzo de 1940. Cumpriu condena na Prisión do Balneario de Lugo. Saíu en liberdade condicional o 13 de xullo de 1941. Finou en Seoane do Courel o 23 de xaneiro de 1974. Vida persoal
Casou con Ángela López Díaz. Foi tío e padriño de Uxío Novoneyra.
Manuel Otero Acevedo

Manuel Otero Acevedo, nado en Rosario o 17 de abril de 1865 e finado en Pontecesures o 19 de xuño de 1920, foi un médico e xornalista arxentino residente en Galicia. Traxectoria
Fillo de Antonio Otero Moar, de Pontecesures, que emigrou a Arxentina, onde fixo fortuna e casou con Narcisa Acevedo. O seu pai enviouno co seu irmán José a Galicia e asentáronse en Pontecesures. Graduouse de bacharel no Instituto de Santiago de Compostela o 7 de novembro de 1882. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse na Universidade de Madrid coa tese Etiología y tratamiento del Lupus tuberculoso (1891). Especializouse na cirurxía do sistema nervioso. Foi o primeiro neurocirurxián que realizou con éxito a operación cirúrxica do sistema nervioso simpático cervical en España. Dirixiu o Hospital Provincial de Pontevedra (1910). Compañeiro de Valle-Inclán en Compostela, era un declarado anticlerical, foi o restaurador da tuna compostelá, amigo de Pío Baroja. Combinou o seu interese como anticuario e orientalista coa paixón polo espiritismo e a teosofía. Colaborou no periódico compostelán Café con Gotas e foi fundador e director de Pero-Grullo (1888). Obras
La cirugía del sistema nervioso en España antes de la época actual, 1900.
Resección total y bilateral del simpático del cuello, 1898.
Manuel Ouviña Fernández

Manuel Ouviña Fernández, nado na Pobra do Caramiñal cara a 1886, foi un mariñeiro e político galego. Traxectoria
Militante do PSOE, logo das eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro da Pobra do Caramiñal e depositario dos fondos municipais. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu da Pobra do Caramiñal na evasión da Nueva Marujita o 4 de maio de 1937 chegando a Casablanca. Xulgado en Ferrol por adhesión á rebelión foi declarado en rebeldía e fóronlle embargados os seus bens. Foi detido en 1939 e condeado a cadea perpetua.
Manuel Peleteiro

Manuel Marcial Peleteiro Irago, ou Yrago en documentos en lingua castelá, nado cara a 1920 e finado en Santiago de Compostela o 11 de outubro de 1965, foi un docente galego. Traxectoria
Licenciado en Ciencias Químicas e Farmacia. Comezou dando clases na Preceptoría San José de Santiago de Compostela. En 1951 abriu, co apoio da súa muller Dolores, a Academia Minerva. En 1965, tras o seu falecemento, a súa muller pasou a dirixir a academia e mudoulle o nome polo de Colexio Manuel Peleteiro.
Faleceu por mor dunha embolia, días despois de sufrir un accidente de tráfico. Vida persoal
Fillo de María Irago Arnejo e Marcial Peleteiro Estévez. Casou en 1950 con Dolores Ramos Fernández, e foron pais de María Dolores, Xesús, Manuel Felipe, Blanca Xosefina, María Xosé, Luis Ildefonso, o actual director do colexio, Isabel Sofía, e Beatriz da Cruz Peleteiro Ramos.
Manuel Peña Rey

Manuel Peña Rey, nado en San Xurxo de Sacos (Cerdedo-Cotobade) o 7 de xuño de 1899 e finado en Ourense o 30 de abril de 1957, foi un médico e político galego. Traxectoria
Estudou o bacharelato en Pontevedra. Licenciouse en Medicina na Universidade de Santiago de Compostela en 1915. Especializouse en xinecóloxía e foi discípulo de Manuel Varela Radío. Estableceuse en 1918 en Ourense, onde abriu catro anos despois o primeiro sanatorio da provincia. Durante a Segunda República Española foi director do Hospital Provincial (1931-1934) e presidente do Colexio de Médicos. Militante galeguista, chegou a presidir o Partido Nacionalista Republicano de Ourense (PNRO). Fixo campaña pola Fronte Popular nas eleccións de 1936, e ese mesmo ano volveu ser director do Hospital Provincial.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído en agosto xunto con Vázquez de Parga. Estivo encarcerado no Carballiño e tardou máis de 8 anos en ser rehabilitado. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941. Vida persoal
Casou en Viascón con Celia Bouzas Barreiro en 1912, e foi pai de María Esther, Marina, Celia, María de los Ángeles e Manuel Peña-Rey Bouzas, histórico dirixente do Partido Comunista de Galicia.
Manuel Piñeiro Groba

Manuel Piñeiro Groba, nado en Cristiñade (Ponteareas) o 1 de xaneiro de 1890, foi un mestre, agrarista e xornalista galego. Traxectoria
Estudou no Porriño, ao lado do seu irmán o sacerdote Mariano Piñeiro Groba. En 1905 comezou a estudar Maxisterio en Ponteareas. Aprobou a carreira en 1907 e ao ano seguinte comezou a exercer de mestre en Trabadelo. Dirixiu o xornal El Tea de 1927 a 1936. Foi concelleiro de Ponteareas, e mestre na escola Antorcha de Cristiñade. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sufriu expediente de depuración e foi suspendido de emprego e soldo. Na década de 1960 foi presidente da Cooperativa del Campo San Miguel de Ponteareas. Recoñecementos
Medalla da Cooperación Agraria Española (1978).
Foi nomeado fillo predilecto de Ponteareas en 1982. Vida persoal
Casou con Inocencia Iglesias Barcia.
Manuel Porto Casás

Manuel Porto Casás, nado no Carril (Vilagarcía de Arousa) cara a 1899 e finado na Coruña o 12 de agosto de 1968, foi un funcionario, xornalista e político galego. Traxectoria
Fillo de Francisco Porto Rey. Colaborou en A Nosa Terra, Galicia Nueva e La Voz de la Verdad. Funcionario interino do Concello de Vilagarcía de Arousa, en maio de 1931 participou na constitución da Agrupación nacionalista de Vilagarcía de Arousa que presidiu Xosé Núñez Búa, en 1932 foi elixido secretario do Partido Republicano Gallego de Vilagarcía de Arousa, e volveu ser elixido secretario en xaneiro de 1933. Aprobou os exames de secretario de xulgado municipal en maio de 1935, e foi nomeado secretario do xulgado municipal de Santibáñez de la Peña (Palencia) en novembro dese ano. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi apresado polos franquistas pola súa militancia galeguista. Logo da guerra civil estivo destinado en Cerceda e colaborou en El Ideal Gallego e La Voz de Galicia. Finou na Coruña o 12 de agosto de 1968 con 69 anos. Vida persoal
Casou con Camila Sánchez García nos anos vinte, e foi pai de Aida Porto Sánchez, que finou en Cerdeda en novembro de 1948 con 20 anos.
Manuel Prego de Oliver

Manuel Prego de Oliver, nado en Ourense o 1 de abril de 1915 e finado na mesma cidade o 28 de abril de 1986, foi un mestre e pintor galego próximo ó expresionismo. Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Ourense, igual ca o seu irmán Adolfo Prego. Exerceu a docencia durante uns anos, mais trala guerra civil española foi depurado e apartado.
Cambiou o maxisterio pola súa outra vocación, a pintura, converténdose no seu medio de vida, pasou algunhas dificultades económicas que foi resolvendo mediante encargos de compromiso que lle proporcionaron recursos e lle permitiron seguir avanzando nos estudos artísticos. Expuxo con éxito en Madrid no ano 1941, iniciando a súa faceta de investigador plástico e de afervoamento creativo. Fixo ilustracións para o xornal ABC ou para a revista Blanco y Negro. Ilustrou libros, como Merlín e familia ou As crónicas do sochantre de Álvaro Cunqueiro.
Asistiu decote ós faladoiros ourensáns e retratou moitos dos asiduos, acudiu xunto a outros persoeiros como Castelao, Vicente Risco, Ferro Couselo, Cuevillas, Arturo Baltar, García-Sabell, Torrente Ballester ou Paz Andrade. Tras unha primeira etapa indagatoria, que coincide co fin da guerra civil, comeza un período caracterizado polas cores terrosas, tendendo ó monocromático e un granulado forte. Esta etapa remata na década de 1980 cando se aprecia na súa obra un xiro de depuración, finura e harmonía.