Vaga de incendios forestais de 2017 en Galicia

A vaga de incendios forestais de 2017 en Galicia son unha serie de incendios forestais que afectan a boa parte de Galicia en outubro de 2017, simultáneos con cadansúas vagas en Asturias e Portugal. Entre o venres 13 de outubro e a tarde do domingo rexistráronse 146 incendios, 60 deles na xornada de domingo e 28 destes iniciados de madrugada, entre a medianoite e as nove da mañá. Os lumes afectan ás catro provincias galegas e provocaron catro mortos en Galicia (44 en Portugal).
Os presidentes de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, e de España, Mariano Rajoy, incidiron dun xeito sistemático que son intencionados, mentres que profesionais especializados como enxeñeiros, xuristas, brigadistas e servizos de emerxencias non mencionan a intencionalidade como razón principal, aducindo outras causas. Algúns autores apuntan unha estratexia dos primeiros para ocultar as causas que os segundos refiren. Contexto
Entre 2001 e 2014, 87. 351 incendios queimaron máis de 360000 hectáreas nesta rexión, unha superficie máis grande que Biscaia. Durante o mesmo período tiveron lugar en Galicia o 39 % dos incendios de España, 87367 dun total de 223818. Como explicación, a miúdo arguméntase que o despoboamento do medio rural e o consecuente descoido dos bosques, unha poboación envellecida e o uso do lume como elemento de xestión do monte, serían parte do problema. Tamén inclúe a acción dos incendiarios: o 80 % dos incendios en Galicia son intencionados, segundo datos oficiais do Ministerio de Agricultura e Pesca, Alimentación e Medio Ambiente. Algúns medios xa apuntaban que podería haber unha connivencia criminal entre empresas especializadas en extinción de incendios. Neste contexto, durante os primeiros días do mes de outubro de 2017, varios incendios tiveron lugar dispersos pola xeografía galega. Entre o día 1 e o 13 a Consellería do Medio Rural galega informaba que se queimaron unhas 2000 hectáreas en varios incendios menores, onde destacaban tres incendios ao municipio de Lobios que afectaran ao Parque Natural do Xurés. A Xunta de Galicia non ten unha política oficial de comunicación de incendios, feito que dificulta coñecer a cifra exacta. Cronoloxía
Venres 13 e sábado 14
Durante a mañá de venres 13 de outubro había varios incendios no territorio. Algúns deles empezaran poucos días antes. Destacaban catro incendios no municipio de Vilariño de Conso, que afectaron 530 hectáreas, ou o de Manzaneda, con 20 hectáreas arrasadas. Na provincia lucense declarouse un incendio en Folgoso do Courel, con 150 hectáreas arrasadas, e outro en Cervantes. En Silleda queimáronse unhas 150 hectáreas. Nunha fin de semana con moitos ventos e altas temperaturas, os lumes estendéronse ao longo do país.
A noite do sábado 14 ao domingo 15 había 28 incendios.
Domingo 15
O día 15 xa eran 80 incendios descontrolados ao longo de todo o territorio. Ao mediodía había uns 140 incendios en varios puntos e estimábase que había unhas 1500 hectáreas queimadas. Os lumes víronse afectados polos cambios de vento repentinos, debidos aos últimos efectos do furacán Ophelia. Algúns dos municipios máis afectados foron Pazos de Borbén, As Neves, Salvaterra de Miño, Baiona e Gondomar. Dous dos incendios máis importantes son os orixinados en Ponteareas, que afectaron a máis de 1. 500 hectáreas, e o de Montederramo e Vilar de Barrio, que queimaron máis de 500 hectáreas.
Doutra banda, durante a fin de semana tamén se iniciaron máis de 300 incendios na zona norte de Portugal, polo que a Xunta tamén enviou recursos para tratar de evitar que o lume entrase en territorio galego. As lapas chegaron a cidades como Vigo, onde os veciños de barrios como Valadares realizaron cadeas humanas con cubos de auga para tentar parar os efectos do lume. O concello habilitou tres hoteis para todos aqueles que tiveran que abandonar a súa casa. O departamento de Emerxencias declarou a situación 2 de risco real para varios núcleos poboados.
Ao mediodía a circulación foi interrompida na autovía A-52 en dirección a Vigo pola proximidade do lume. Durante o día producíronse outros cortes en vías como a N-525, a AG-57, a OU-101, a OU-0406, LU-P-1401 ou a VG-20, entre outras.
O domingo pola tarde a Xunta informou que unhas 350 brigadas, 220 motobombas, corenta pas e unha vintena de medios aéreos da propia Xunta e do Ministerio de Agricultura e Pesca, Alimentación e Medio ambiente traballaban para combater os incendios, que xa arrasaran máis de 4. 000 hectáreas. Priorizaron zonas poboadas e polígonos industriais. Activouse o Protocolo de acción en casos excepcionais de contaminación atmosférica debido á gran cantidade de fume que chegaba a algunhas zonas poboadas. Ás 23: 30 aínda había 17 incendios activos. A última hora de domingo declarouse un novo incendio en Fofán (A Armenteira, Meis), que se estendeu até o municipio veciño de Meaño. Os lumes estendéronse tamén por varias zonas de Asturias.
Luns 16
A Axencia Estatal de Meteoroloxía activou para o luns avisos amarelos (risco) debido aos ventos orixinados polo furacán Ophelia nas provincias da Coruña e Lugo, entre outras provincias do norte de España.
Martes 17
Segundo Medio Rural, o martes pola mañá seguían a arder 82 incendios, 27 deles activos, dos cales 7 estaban próximos a vivendas. Consecuencias
O día 15 de outubro confirmouse que dúas persoas morreran en Chandebrito (Nigrán). Os bombeiros atoparon os seus corpos no interior dun vehículo queimado. Outra persoa morreu en Carballeda de Avia, e unha cuarta en Vigo En Portugal, os mortos chegaron a 44.
O domingo 15 suspendéronse as clases no Campus de Vigo e noutros 20 centros educativos da provincia de Pontevedra para o luns día 16. Nesa mesma mañá do 16 desaloxouse o CEIP de Vilariño de Conso, e o alumnado do CEIP Pena Corneira, en Carballeda de Avia, non puido asistir por incidencias no transporte escolar. O martes 17 as clases seguían suspendidas no IES Pazo da Mercé das Neves e o CPR Estudio de Nigrán.
O lume afectou ao castro de Chandebrito (Nigrán), e rodeou o mosteiro de Oseira e o castelo de Monterreal (Baiona).
O Parlamento de Galicia aprobou crear unha Comisión de Estudo sobre Política Forestal. Esta Comisión de Estudo solicitoulle a Meteogalicia un Informe sobre a incidencia do cambio climático nos incendios forestais que concluíu que as proxeccións climáticas apuntan a un aumento do risco meteorolóxico de incendios en Galicia ao longo do século XXI. Reaccións
Os sindicatos de bombeiros pediron maior coordinación, un cambio no modelo de produción e extinción forestais e a dimisión da Conselleira de Medio Rural. O presidente da Xunta de Galicia Alberto Núñez Feijóo pediu "sensibilidade e responsabilidade".
Con todo, a súa insinuación de culpar a Portugal pola falta de coordinación foi recibida con duras críticas por parte do secretario xeral do Eixo Atlántico, Xoán Vázquez Mao. Como consecuencia na política interna en Portugal, os incendios provocaron a dimisión dunha ministra e unha moción de censura contra o presidente Sousa.
Varios políticos e institucións mostraron o seu apoio, entre as que destaca a do presidente do Goberno español, Mariano Rajoy.
O luns 16 convocáronse manifestacións de protesta nas principais vilas e cidades.