proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Fonte do Ídolo

A Fonte do Ídolo é un monumento romano da cidade de Braga, en Portugal. Localízase na Rúa do Raio, na zona central da cidade. Historia
A cidade romana de Bracara Augusta foi fundada arredor do ano 16 a. C, na época de Augusto, sobre unha antiga oppdida que servira de capital aos brácaros, un pobo galaico que gobernara de forma autónoma aquela rexión antes da chegada de Roma. No Imperio, xeralmente tolerante en materia relixiosa, permitíase o culto a divindades locais, alén dos deuses estritamente romanos. A Fonte do Ídolo insírese nese contexto, sendo un santuario dedicado a unha dinvindade local chamada Tongoenabiago, -se ben algúns autores cren que este nome podería aludir á deusa Navia ou Nabia (tongoe-nabia-ago)-, que nun caso coma no outro, amosa estar asociada a cursos de auga.
Posibelmente construída no século I d. C, A Fonte do Ídolo consiste nunha fonte de auga con inscricións e figuras esculpidas nun afloramento natural de granito. Nunha inscrición pode lerse o seguinte: CE]LICUS. FRONTO ARCOBRIGENSIS AMBIMOGIDUS FECIT, isto alude ao promotor da fonte, de nome Célico Fronto, natural de Arcóbriga, e talvez co cargo de Ambimogido. Preto desa inscrición encóntrase unha figura vestida cunha toga, que podería representar o dedicante, é dicir a Célico Fronto. Ao carón, sobre a fonte de auga, atópase outra figura esculpida: un busto, erodido, dentro dun nicho de perfil clásico cunha figura no frontón. Preto desa figura existe tamén outra inscrición co nome do dedicante e o nome da divindade Tongoenabiago, que probabelmente está representada pola figura do nicho. Preto da fonte foron tamén descubertos vestixios arquitectónicos que indican que o santuario pode ser parte dun templo.
A Fonte do Ídolo é o único monumento romano de Bracara Augusta que sobrevive intacto até os nosos días, sendo moi importante polas informacións que fornece sobre o culto relixioso que os galaicos aínda profesaban na época romana.
O 6 de xuño de 1910 o sitio foi clasificado como Monumento Nacional de Portugal.
Fonte escrita

A fonte escrita é a fonte documental que adoita ser empregada como fonte historiográfica, é dicir, o vehículo habitual de conservación da memoria histórica que os historiadores empregan para a reconstrución, análise e interpretación do pasado da humanidade, é dicir: a Historia.
Non convén esquecer que durante a maior parte do pasado da humanidade (a Prehistoria) non existía a escritura; e que ata no pasado máis recente (a Historia), só unha minoría culta producía documentos escritos. Ter en conta só as fontes escritas produce unha desviación que privilexia aos testemuños das clases dirixentes, a historia política, a historia militar, a relixión e a ideoloxía dominante. Ademais calquera fonte escrita faise como xustificación dalgunha forma do que o produce, polo que deben de tratarse con prudencia, e en moitas ocasións con verdadeiro escepticismo.
Para o tratamento das fontes escritas e a diferenza entre fonte e documento véxase fonte documental. Tipos de fontes escritas
Fonte bibliográfica; a de publicación puntual: os seus documentos son os libros. Recopílanse nas bibliotecas.
Fonte hemerográfica; a de publicación periódica: os seus documentos son os xornais e revistas. Recopílanse nas hemerotecas.
Fonte epigráfica; a que se manifesta en espazos públicos, formando parte da arquitectura ou de monumentos: os seus documentos son as inscricións estudadas pola epigrafía.
Fonte arquivística; a non publicada, senón xpara o seu propio uso por quen a produciu (o autor ou fonte). Os seus documentos ás veces destrúense, ou se se considera que a súa conservación é pertinente, quedan depositados nun arquivo para a súa recompilación. Pode ser tanto un arquivo privado como un arquivo público: arquivo de empresa, arquivo institucional, arquivo eclesiástico (arquivo parroquial, arquivo episcopal, Arquivo Segredo Vaticano), arquivo municipal, arquivo provincial, arquivo estatal etc. Fontes escritas e ciencias auxiliares
Para cada unha das ciencias auxiliares da historia que teñen que ver coas fontes escritas: O estudo dos documentos corresponde á diplomática.
A súa conservación e ordenación corresponde á arquivística e a biblioteconomía.
O estudo da historia da escritura manual é a paleografía.
O estudo dos tipos de imprenta é a tipografía.
Para as novas formas de fixación das fontes escritas ver tecnoloxías da información.
Fonte máxica de Montjuïc

A Fonte máxica de Montjuïc (en catalán: Font màgica de Montjuïc), ou sinxelamente chamada Fonte de Montjuïc, atópase na praza de Carles Buïgas, no distrito de Sants-Montjuïc, Barcelona.
É o elemento principal dun conxunto de xogos de luz e auga que se desenvolve en todo o eixo dende o Palau Nacional até a Plaça d'Espanya, que inclúe fervenzas e estanques e, na parte inferior, ringleiras de columnas luminosas a ámbolos lados da avenida, hoxe en día substituídas por surtidores iluminados de proporcións semellantes e de mantemento máis doado.
Fonte primaria

Para o uso de fontes primarias en Wikipedia véxase: Wikipedia: Wikipedia non é unha fonte primaria. Unha fonte primaria é a fonte documental que se considera material de primeira man relativo a un fenómeno que se desexa investigar ou relatar; é dicir materia prima que se ten para realizar un determinado traballo. No caso da historiografía, o que no seu tempo serviu como instrumento para construír a historia.
Fonte secundaria

As fontes secundarias son textos baseados en feitos reais. Unha fonte secundaria contrasta cunha primaria, que é unha forma de información que pode ser considerada como un vestixio do seu tempo. Unha fonte secundaria é normalmente un comentario ou análise dunha fonte primaria. Por exemplo, o diario do xeneral Ulysses S. Grant é unha fonte primaria porque foi escrito no seu tempo e pode ser tido en conta como fonte orixinal de información «en bruto» (o que non di nada sobre se é veraz e completo). Un libro que trata sobre Grant, e recorre ao diario, xeralmente sería considerado unha fonte secundaria. En historiografía, con todo, incluso este libro podería ser considerado unha fonte primaria: se outro autor está dedicándose a estudar sobre as diversas historias escritas sobre Grant, pode estar usando como vestixio a que foi orixinalmente concibida como fonte secundaria. Descrición
Unha fonte primaria é precisa e unha fonte secundaria é como un comentario da fonte primaria. As fontes secundarias están suxeitas a revisión por pares, están ben documentadas e están normalmente producidas a través de institucións onde a precisión metodolóxica é importante para o prestixio do autor. Unha fonte primaria como unha entrada nun dietario pode ser, no mellor caso, só reflexo dos eventos vistos por unha soa persoa, o que non necesariamente é verdadeiro, preciso ou completo. Os historiadores someten ambos os dous tipos de fontes a un alto nivel de escrutinio.
Como regra xeral, con todo, os historiadores modernos prefiren recorrer directamente ás fontes primarias, se están dispoñibles, ou ben buscar novas. Estas fontes, sexan ou non precisas, ofrecen información nova dentro da investigación histórica e a historia moderna vira en torno ao uso continuo de arquivos co propósito de atopar fontes primarias útiles. Un traballo historiográfico non debe ser tomado en serio se só cita fontes secundarias, pois significa que non se emprendeu unha investigación orixinal.
A validez deste tipo de fontes radica no feito de que estas son obtidas por fontes fidedignas, institucións públicas e algúns especialistas nos temas, antes de concretarse como fontes secundarias; é verdade que foron fontes de tipo primario, con todo ao ser aceptadas pola sociedade convertéronse en fontes de información verídicas e aceptadas, mesmo ata o punto de ser consideradas como parte da nosa historia. Estas polo xeral levan o nome da institución ou autor que realizou este estudo. Este tipo de fontes son moito moi importantes para a creación de proxectos, xa que con elas pódese evitar a redundancia de información, e ter máis claro cara a onde se deben enfocar os novos estudos, é dicir, as fontes primarias.
Fontes de información

Chamamos fontes de información a todos aqueles recursos que conteñen datos formais, informais, escritos, orais ou multimedia. Divídense en tres tipos: primarias, secundarias e terciarias. Tipos
As fontes primarias conteñen información orixinal, que puido ser publicada por primeira vez e que non foi filtrada, interpretada ou avaliada por ninguén máis. Son produto dunha investigación ou dunha actividade eminentemente creativa. Compoñen a colección básica dunha biblioteca, e poden encontrarse en formato tradicional impreso como libros e as publicación seriadas; ou en formatos especiais como as microfilmacións, os videocasetes e os discos compactos.
As fontes secundarias conteñen información primaria, sintetizada e reorganizada. Están especialmente deseñadas para facilitar e maximizar o acceso ás fontes primarias ou aos seus contidos. Compoñen a colección de referencia da biblioteca e facilitan o control e o acceso ás fontes primarias. Débese facer referencia a elas cando non se pode utilizar unha fonte primaria por unha razón específica, cando os recursos son limitados e cando a fonte é fiable. Utilizámola para ampliar o contido da información dunha fonte primaria, contrarrestar os nosos datos e para planificar os nosos estudos.
As fontes terciarias son guías físicas ou virtuais que conteñen información sobre as fontes secundarias. Forman parte da colección de referencia da biblioteca. Facilitan o control e o acceso a toda gama de repertorios de referencia, como as guías de obras de referencia ou a un solo tipo, como as bibliografías.
Fontes do dereito

O termo Fontes do Dereito expresa dunha forma gráfica as figuras que serven para constituír as normas de convivencia dunha determinada sociedade.
Son fundamentos e ideas que axudan ao Dereito a realizar o seu fin.
O Dereito Occidental (no Sistema Romano Xermánico ou Sistema de Dereito continental) tende a entender como fontes as seguintes: A Constitución, como norma suprema, que, á súa vez, contén e recolle ideas, crenzas, e principios nos que se basea a sociedade á que vai destinada
A Lei, entendida de xeito amplo, como norma xurídica, o que incluiría toda disposición de carácter normativo, de rango inferior á constitución, á que se somete, e que provén de calquera órgano con competencia para ditala
A Xurisprudencia, entendida como a doutrina dos Tirbunais que apican a lei
O Costume, que consiste nun uso consciente e xerador de dereitos e obrigas por parte da sociedade ou do pobo
Os Principios xerais do dereito, como ideas primixenias e fundamentais nas que se basea a convivencia pacífica dunha sociedade, pertencentes ao acervo cultural dun pobo, e que adoitan ser comúns ás diferentes culturas da humanidade ou polo menos do mesmo contorno.
A Doutrina, entendida como a opinión dos expertos do dereito, que pola súa autoridade crean conviccións nos axentes xurídicos.
Asimismo no marco do Dereito internacional, o Estatuto da Corte Internacional de Xustiza, enumera como fontes: Os tratados
O costume internacional
Os Principios xerais do dereito
As opinións da doutrina
Resérvase, a pedido de parte, a posibilidade de fallar "ex aequo et bono" (segundo o bo e o equitativo).
Fonticula

Fonticula é un xénero de mofo mucoso celular que forma un corpo frutífero con forma de volcán. Xa en 1979 se sabía que non tiña unha estreita relación nin cos Dictyosteliida nin cos Acrasidae, que son os dous grupos ben establecidos dos mofos mucosos celulares. Nun artigo publicado en 2009 considerábase que estaba relacionado con Nuclearia, que á súa vez está relacionado cos fungos.
Fonticula, Nuclearia, e os fungos foron reunidos nalgunhas clasificacións no grupo Nucletmycea (ou Holomycota), que é un grupo irmán de Holozoa.
Fontán (libro)

Fontán é unha novela histórica do escritor Marcos Calveiro, publicada en outubro de 2015 pola Editorial Galaxia. Recibiu o Premio Repsol de Narrativa Breve.
A novela conta, a modo de ficción, a vida de Domingo Fontán e o modo en que realizou a Carta xeométrica de Galicia.
Foquismo

O foquismo é unha teoría revolucionaria inspirada polo Ernesto "Che" Guevara e desenvolvida como tal por Regis Debray. A coñecida frase do Che, da necesidade de crear "un, dous, tres, moitos Vietnams", reflicte tal pensamento.
No seu texto "A guerra de guerrillas", Guevara postulou que a experiencia da Revolución Cubana demostraba que cando as condicións subxectivas non son suficientes para que as masas leven adiante a revolución socialista, un pequeno foco que iniciase accións típicas da guerra de guerrillas podería conseguir con relativa rapidez que a revolución se expandise, obtendo así o levantamento das masas e o derrocamento do réxime. O "Che" consideraba válidas estas consideracións principalmente para os países atrasados, e sostiña que os "focos" debían tomar como base social ao campesiñado.
A teoría púxose en práctica, en mans do propio Guevara, por primeira vez no Congo, con Laurent-Désiré Kabila e por segunda vez en Bolivia. Ningún dos intentos tivo éxito; o segundo deles finalizou coa captura e execución do Che en Bolivia por parte de forzas do exército dese país, apoiadas pola CIA estadounidense.
Durante os anos '70 e tamén durante os '80, grupos de diversas tendencias políticas (non só en países subdesenvolvidos) tomaron o foquismo como estratexia. Por exemplo, no Brasil, encontrou a súa expresión na Guerrilha do Araguaia. Ningún deles puido levar adiante unha revolución socialista. O foquismo recibiu numerosas e fortes críticas desde o marxismo, e moitas veces foi confundido co método de guerra de guerrillas, o cal foi amplamente utilizado nos procesos de case todas as revolucións socialistas triunfantes: Rusia, China, Iugoslavia, Cuba, Vietnam etc.
Forcada

Unha forcada é un apeiro agrícola formado por un mango longo rematado en entre tres e seis gallas garruchas e longas, amplamente separadas e cos extremos punzantes. Estas gallas adoitan ser redondas e finas, mais tamén poden ser planas, como as do raño ou a picaña. As forcadas tradicionais eran completamente de madeira, feitas aproveitando unha póla de árbore que se separase en tres a partir dun mesmo nó. Na actualidade, os dentes son metálicos e dispóñense en paralelo.
Esta ferramenta adoita usarse para levantar e transportar materiais a eito como palla, follas mortas, esterco etc. Sinonimia
En galego existen numerosos sinónimos para designar este apeiro: colmeira, forca, forcado, forcanza, forquita (cando é pequena, con dous gallos), furquito, galleta, galleto, gancha, benlo ou guita.
Forcalquier

Forcalquier é unha comuna do departamento de Alpes-de-Haute-Provence, da rexión Provence-Alpes-Côte d'Azur, Francia. Tiña 4. 650 habitantes en 2004.
Foresia

A foresia, ou forese, é unha asociación entre individuos de especies diferentes (relación ecolóxica interespecífica), na cal un individuo transporta a outro, sen se prexudicaren.
A foresia tamén pode ser definida como un caso específico de comensalismo. Descrición
A foresia é un comportamento desempeñado por algúns organismos, na que estes únense a un hospedeiro co obxectivo de seren transportados a distancias curtas ou longas. Os exemplos mais comúns de foresia inclúen, entre outros, a rémora sobre os tiburóns ou os ácaros sobre o escaravello Necrophila americana e outros escaravellos preeiros; tamén os ácaros sobre insectos himenópteros (moitas especies de abellas e avespas).
As carrachas e os ácaros posúen unha morfoloxía corporal adaptada para prenderse no hospedeiro.
O uso da foresia é común en especies migratorias ou que están á busca dun novo ambiente, o que indirectamente favorece a diversidade xenética, xa que animais separados por distancias xeográficas considerábis poden reproducírense
O concepto de foresia exclúe casos onde o individuo forético estabelece unha relación permanente co seu hospedeiro ou cando hai vantaxes adquiridas por algunha das partes, ou en ambas. . Nos casos onde estas situacións ocorren, a foresia pode ser interpretada como un comensalismo.
Variantes destas relacións poden presentarse en casos de mutualismo ou de parasitismo, esta última cando o individuo forético causa algún tipo de prexuízo ao seu hospedeiro.
Nalgúns casos este fenómeno é beneficioso mutuamente. Por exemplo, algúns himenópteros posúen un órgano chamado acarinario para levar aos ácaros foréticos. Pénsase que os ácaros se alimentan de fungos ou de parasitos dos niños de abellas.
Así mesmo, o comportamento da foresia pode observarse tamén en moitas plantas, que utilizan este mecanismo para dispersaren as súas sementes. Relacións foréticas
Un exemplo de foresia é a dispersíon do ácaro Polyphagotarsonemus latus, que ademais de dispersarse polo vento a través de partes de plantas infestadas, ou por contacto entre a follaxe de plantas diferentes, tamén pode dispersarse pola relación forética con Myzus persicae e coas moscas brancas (familia dos Aleyrodidae) dos xéneros Bemisia e Trialeurodes. En fósiles
Coñéocense exemplos fósiles de foreses de hai 320 millóns de anos.
Forever Scorned

Forever Scorned é o EP debut da banda de metalcore It Dies Today. Foi gravado, mesturado e masterizado en maio de 2002 en Watchmen Studios. Posteriormente foi re-gravado e relanzado en 2005 cunha nova portada. Lista de cancións
"Sentiments of You" - 4: 37
"Bridges Left Burning" - 4: 08
"The Requiem for Broken Hearts" - 5: 38
"Forever Scorned" - 3: 55
"Blood Stained Bed Sheet Burden" - 5: 03
"A Romance by the Wings of Icarus" - 4: 20 Créditos
Nick Brooks- voz
Chris Cappelli- guitarra
Steve Lemke- guitarra
Seth Thompson- baixo
Jimmy Revson- batería
Adam Stankiewicz- teclados en "Sentiments of You"
Forlì

Forlì é unha comuna italiana da rexión de Emilia-Romaña, provincia de Forlì-Cesena, con cerca de 110. 209 habitantes. Esténdese por unha área de 228 km², tendo unha densidade de poboación de 471, 98 hab/km². Ten lindes con Bertinoro, Brisighella (RA), Castrocaro Terme e Terra del Sole, Faenza (RA), Forlimpopoli, Meldola, Predappio, Rávena (RA), Russi (RA).
Forma (botánica)

En botánica denomínase forma a unha categoría taxonómica que representa unha modificación ocasional da especie, asociada ou non á distribución xeográfica. Deriva do latín forma.
A modificación pode ser dun só carácter, ou de varios caracteres ligados. Esta categoría taxonómica noméase pola palabra, ou a súa abreviatura (f. ). Por exemplo, as plantas de Cistus ladanifer con manchas purpúreas na base dos pétalos, considéranse forma da especie.
É unha categoría sistemática algo imprecisa e, en xeral, considerada inferior á variedade. Pódesa falar, por exemplo, dunha forma latifolia (de follas anchas), dunha forma glabra (espida, sen pelo), etc.
Forma canónica de Jordan

A forma canónica de Jordan ou forma normal de Jordan é un termo matemático empregado en álxebra lineal. Debe o seu nome ó matemático francés Camille Jordan, que a descubriu en 1871 para solucionar sistemas de ecuacións diferenciais complexas para matrices complexas. En concreto, é a representación dun endomorfismo cunha matriz de Jordan, que é unha forma especial de matriz triangular superior, en certa base.
O problema de atopar a forma canónica de Jordan dun endomorfismo consiste en atopar cal é a matriz de Jordan que o representa e cal é a base na que o endomorfismo colle esta forma.
A aparencia dunha matriz (ou dun endomorfismo, ou dun operador lineal) en forma canónica de Jordan é o dunha matriz con case todas as entradas nulas, levado da diagonal principal e dos elementos inmediatamente por enriba (ou por baixo) desta diagonal, que son 1 ou 0.
Nun espazo vectorial complexo de dimensión finita, calquera endomorfismo ten unha forma canónica de Jordan. En troques, nun espazo vectorial real, non todos os endomorfismos teñen unha forma canónica de Jordan real.
Forma física

A forma física é un estado xeral de saúde, e de xeito máis específico, a capacidade de practicar certa actividade física, ocupacións e actividades cotiás. Unha boa forma física polo xeral adquírese como resultado dunha nutrición axeitada e a práctica de exercicio físico de moderado a vigoroso, e un descanso apropiado.
Con anterioridade á revolución industrial, definíase forma física como a capacidade de realizar as actividades cotiás sen experimentar fatiga. Porén, coa automatización e os cambios no estilo de vida no presente, considérase que a forma física é unha medida da capacidade do corpo de funcionar de forma eficiente e efectiva durante o traballo e actividades de esparexemento, estar en condición saudable, ser capaz de resistir doenzass hipocinéticas, e poder enfrontar situacións de emerxencia.
Ponse énfase en que a saúde física é o resultado da actividade física regular, dunha dieta e nutrición axeitados, ademais dun descanso apropiado para a recuperación física dentro dos parámetros individuais.
Forma pechada

En matemáticas, dise que unha expresión é unha expresión en forma pechada (ou forma fechada, en inglés closed-form) se e só se pode expresar analiticamente en termos dun número limitado de funcións coñecidas. Normalmente, estas funcións coñecidas defínense como funcións elementais: constantes, unha variábel x, operacións elementais de aritmética (+ – × ÷ –), raíces n-ésimas, exponenciais e logaritmos (que tamén inclúen funcións trigonométricas e funcións trigonométricas inversas).
Máis extensamente podemos tamén referirnos a expresión en forma pechada. Tamén pode denominarse fórmula explícita.
A condición importante é que sexa calculábel directamente a través da fórmula dada, non serían válidas por exemplo recorrencias, series, resultados asintóticos ou solucións mediante algoritmos. Exemplos e contraexemplos
Para o termo n da secuencia de Fibonacci temos as solucións: Forma non pechada: F n
F n − 1 + F n − 2 {\displaystyle F_{n}
F_{n-1}+F_{n-2}}.
Forma pechada: F n
α n − β n 5 {\displaystyle F_{n}
{\dfrac {\alpha ^{n}-\beta ^{n}}{\sqrt {5}}}}, onde α
1 + 52; β
1 − ( 5 ) 2; {\displaystyle \alpha
{\dfrac {1+{\sqrt {5}}}{2}}; \ \beta
{\dfrac {1-{\sqrt {(}}5)}{2}}; }.
Valor da función zeta de Riemann: Forma non pechada: ζ ( s )
∑ n
0 ∞ 1 n s {\displaystyle \zeta (s)
\sum _{n
0}^{\infty }{\dfrac {1}{n^{s}}}}. Non está descuberta unha fórmula explícita para valores impares do argumento s {\displaystyle s}.
Forma pechada para o argumento s
2 {\displaystyle s
2}: ζ ( 2 )
π 26 {\displaystyle \zeta (2)
{\dfrac {\pi ^{2}}{6}}}.
Formación Fazaouro

A Formación Fazaouro consiste nun grupo xeolóxico que engloba fundamentalmente un recheo sedimentario fluvial-lacustre no NE de da Provincia de Lugo, no lugar onde os rangos de deposición prehistóricos dunha suposta glaciación crearon a cunca sedimentaria. A área consiste nunha topografía de val fundamentalmente, rodeada por macizo e deposicións da era primaria, con diversas pequenas cristas. A Formación Fazaouro desenvólvese nas cuncas actuais extintas e existentes que enchen os vales de Valadouro e Foz. Isto supón tanto a actual cunca do Río Ouro coma do Masma.
Formación Green River

A formación Green River (en inglés, Green River Formation) é unha formación xeolóxica do eoceno que se estende pola parte norte do estado de Utah, o oeste de Colorado e o suroeste de Wyoming, nos Estados Unidos. As capas sedimentarias formáronse nunha vasta rexión de lagos interconectados, e o seu nome provén do río Green (río Verde), un afluente do río Colorado. A formación esténdese sobre tres concas de sedimentación distintas e separadas entre si ao redor dos montes Uinta, un macizo montañoso situado ao nordeste de Utah: a zona de menor extensión encóntrase o noroeste de Colorado, ao leste dos montes Uinta; unha segunda zona está situada ao noroeste de Wyoming, ao norte de Uinta, recibindo o nome de «lago Gosiute», e a zona de maior superficie está no límite entre o nordeste de Utah e o oeste de Colorado, ao sur dos montes Uinta, denominándose «lago Uinta». Litoloxía
Estes lagos intermontañosos do eoceno orixináronse a causa de varios eventos oroxénicos no cretáceo e o paleóxeno. As concas de sedimentación serviron, durante o eoceno, como enormes depósitos de sedimentos que se orixinaron durante os procesos oroxénicos, especialmente durante a formación das montañas Rochosas, recibindo partículas desde todas as direccións.
O levantamento dos montes Uinta verteu sedimentos nas concas desde o norte, leste e sur; a cordilleira Wind River depositou sedimentos nas concas desde o norte e varias cordilleiras da caena montañosa de Colorado contribuíron desde a rexión oriental, as montañas San Juan fixieron o propio desde o sur e a cordilleira Wasatch fíxoo desde o oeste. Fósiles
Na formación pódense distinguir dúas zonas ben diferenciadas de barro limoso moi fino, no que se conservanron unha gran diversidade de fósiles completos e detallados. A zona máis produtiva, a denominada «zona de 18 polgadas», contén unha gran cantidade de fósiles, entre os que destacan os peixes, nunha serie de capas laminadas de barro, e representan aproximadamente uns catro mil anos de depósitos. A segunda zona fosilífera trátase dunha zona non laminada de algo menos de dous metros de grosor na que tamén se poden encontrar fósiles moi detallados, aínda que a súa extracción vese dificultada ao non estar disposta en láminas separábeis.
Formación económico social

A Formación económico social é un termo propio do vocabulario do materialismo histórico, que ás veces se denomina tamén como formación social histórica. Características
Unha formación económico social é a combinación senlleira de modos de produción e relacións sociais nun eido espazo-temporal máis ou menos amplo (por exemplo: o Antigo Réxime europeo, ou o Exipto dos faraóns). Mantén unha tensión bidireccional coa superestrutura político-ideolóxico-cultural que precisa para o seu funcionamento (é dicir, condiciónaa, non a determina, e é influído por ela). Xustifícase e lexitima pola súa correspondente ideoloxía dominante (ás veces imposta, pero sempre asumida como referente do consenso social) que actúa de lubricante das relacións sociais.
O concepto foi empregado orixinalmente por Marx n´O Capital. Máis tarde foi recuperado por historiadores de orientación marxista de mediados do século XX, conscientes da imposibilidade de aplicar á realidade histórica o funcionamento ideal e puro dos principais modos de produción definidos conceptualmente como escravismo, feudalismo, capitalismo, comunismo. Tamén se intenta contrarrestar o determinismo económico presente na maioría das correntes marxistas onde a superestrutura atópase subordinada á "base económica".
Para estes historiadores, se o marxismo é a "filosofía da praxis" (tal como a definía o italiano Antonio Gramsci), non tiña sentido ningún aplicar sen máis as súas receitas sen sustento na realidade. Para outros, o intento de actualizar as teorías de Marx non é senón unha demostración da resistencia ao abandono dos paradigmas científicos cando chegan a esgotar a súa capacidade explicativa, tal como aconteceu en Astronomía coa teoría dos epiciclos, que salvaba as aparencias para que o Sistema Xeocéntrico seguise explicando os movementos dos astros no canto de optar polo Sistema Heliocéntrico, máis sinxelo e xa que logo, aplicando a Navalla de Occam, con tendencia a ser máis certo.
Outros marxistas pensan que o determinismo económico que se lle adoita asignar ao marxismo é máis responsabilidade dalgúns dos seguidores de Marx máis que do propio Marx. Segundo o fatalismo económico "marxista" a superestrutura é determinada unilateralmente pola base económica. Segundo o propio Marx, a superestrutura é determinada na derradeira instancia pola formación económico social. O termo formación, ademais, suxire que o factor económico social non é algo que xa vén dado senón que é produto do accionar dos individuos.
O amigo e colaborador próximo de Marx, Friedrich Engels, na súa Carta a José Bloch de 1890 explica:
Formación profesional

A formación profesional (FP) é unha fase do proceso de educación centrada na aprendizaxe encamiñada fundamentalmente ao mundo laboral, aínda que os ciclos de grao superior adoitan preparar tamén para os estudos técnicos universitarios, como poden ser as enxeñerías. A Lei orgánica de educación (2006) recolleu toda a normativa ao respecto.
Pódese acceder á formación profesional dependendo do grao: FP Básica: pódese acceder despois de cursar 2º ESO e débense facer 15 anos no inicio do ciclo.
Ciclo formativo de grao medio: pódese acceder despois de obter o título de ESO ou ben facendo unha proba de acceso específica de grao medio para a que é necesario ter 16 anos.
Ciclo formativo de grao superior: pódese acceder despois de obter o título de Bacharelato ou ben facendo unha proba específica de acceso ao grao superior para a que é necesario ter 20 anos ou ben ter 18 anos e realizar con anterioridade un grao medio.
Actualmente tamén é posible acceder directamente ao grao medio despois de aprobar un ciclo de FP Básica e ao grao superior despois de aprobar un ciclo medio. A formación no centro escolar compleméntase co módulo de FCT (formación no centro de traballo), unhas prácticas nas que se traballa nunha empresa entre 300 e 400 horas e sen as cales é imposible conseguir o título. Tamén existen os ciclos de FP Dual, onde varios módulos (ademais da FCT) se imparten na empresa.
Tras rematar un ciclo formativo de grao superior (CFGS) pódese acceder a algúns graos universitarios.
En España existe outra modalidade de formación non regulada que é a Formación Profesional Ocupacional, dirixida a persoas desempregadas entre 16 e 65 anos e na que se adquiren formación e cualificación para a integración e inserción laboral. Está xestionada polo INEM ou o organismo correspondente de cada comunidade autónoma.
Formación rochosa

Unha formación rochosa, en xeomorfoloxía, é un accidente que describe afloramentos rochosos illados, que en xeral destacan polas súas cualidades paisaxísticas. Son xeralmente o resultado da meteorización e a erosión que foron esculpindo a rocha existente. O termo pode referirse tamén a determinados estratos sedimentarios ou a unha unidade de rocha noutros estudos estratigráficos e petrolóxicos.
Pode orixinarse unha estrutura rochosa peculiar en calquera tipo ou combinación de rochas: As rochas sedimentarias foron creadas a partir de fragmentos de rochas que se desprenderon doutras rochas por erosión eólica e hídrica, e que logo foron depositados polo vento, o xeo ou a auga. A erosión deixounas expostas logo na súa forma actual. Un exemplo son as formacións do Parque nacional do Canyon Bryce, en Utah.
As rochas metamórficas creáronse por rochas que se transformaron noutro tipo de rochas, xeralmente debido á calor e presión. Un exemplo son as Seneca Rocks en Virxinia Occidental.
As rochas ígneas creáronse cando a rocha fundida arrefriou e solidificou, con ou sen cristalización. Poden ser plutónicas ou extrusivas. De novo, foron as forzas erosivas as que esculpiron as súas formas actuais. Un exemplo é o Half Dome do Parque nacional de Yosemite.
Os xeólogos crearon unha serie de termos para describir as diferentes estruturas de rochas na paisaxe que se poden formar por procesos naturais, moitas delas de uso local que describen accidentes xeomorfolóxicos máis ou menos similares con certas particularidades rexionais: Inselberg (do alemán 'montaña illa'), accidente do relevo residual. Pode ser tanto un outeiro illado, coma unha pequena elevación, crista ou pequena montaña que se eleva abruptamente, ou unha illa, e ten unha suave pendente ou está practicamente ao mesmo nivel do mar que a rodea. Uluru/Ayers Rock, en Australia, é un exemplo salientable.
Pico piramidal (horn)
Farallón ou stack
Mesa (xeomorfoloxía)
Butte
Escarpa
Barranco
Acantilado (mariño ou de río)
Río de pedras
Promontorio
Tor Formación rochosa, afloramento rochoso e formación xeolóxica
Un afloramento é simplemente as rochas non cubertas por un solo ou outras rochas, un lugar onde estas poden verse. O concepto de formación rochosa non é sinónimo de afloramento, aínda que todas as formacións rochosas son afloramentos de rochas. Unha formación rochosa, para os xeomorfólogos, é un lugar con rochas que presentan algunha peculiaridade xeomorfolóxica ou paisaxística, mentres que un afloramento rochoso corresponde a calquera rocha in situ visible en superficie, teña peculiaridades ou non as teña.
Tampouco se debe confundir formación rochosa con formación xeolóxica, que é unha área con características litolóxicas determinadas comúns, que pode ter bastante extensión.
Formalismo (literatura)

O formalismo é unha corrente crítica na literatura que trata de xulgar a obra só polo seu contido, deixando de lado o contexto (como a crítica filolóxica tradicional), o autor (como a crítica psicolóxica) ou o destinatario (como a hermenéutica ou a chamada crítica impresionista). Cultívase a principios do século XX, especialmente en Rusia e Praga, onde se fundiu co estruturalismo.
O formalismo tenta definir a literaridade, é dicir, obxectivar o que distingue un texto ordinario da literatura. Por iso incide nas figuras de estilo, xa que o afastamento da fala e linguaxe común ten efectos artísticos e permite identificar a creatividade do autor. Este estilo debe ser tratado cientificamente, baseándose en evidencias do propio texto e non en conceptos subxectivos como a beleza ou a emoción que poden provocar.
Formante (fonética)

En fonética, chámanse formantes ás frecuencias dun son complexo reforzadas por un filtro acústico.
Na fonación, os dous formantes principais son as frecuencias reforzadas polos dous resoadores principais do aparello vocal, a farinxe e a boca. Estes formantes son os responsábeis do timbre particular de cada vogal e dalgunhas consoantes. Tamén poden intervir outros formantes: as vogais nasais, por exemplo, prodúcense mediante a adxunción dun resoador suplementario, a cavidade nasal.
As consoantes oclusivas caracterízanse pola ausencia de formantes e as fricativas por seren moi pouco nítidas.
Formas das moedas

Aínda que comunmente sexan circulares, as formas das moedas modernas e contemporáneas poden ser moi diversas, como cadradas, hexagonais, heptagonais, octogonais etc.
Tamén é frecuente a cuñaxe de moedas con furados no medio e algunhas das que teñen formas poligonais con frecuencia amosan os seus bordos arredondados (polígonos de Reuleaux).
Particularmente en moedas conmemorativas danse casos de imitacións de formas tan orixinais como corazóns, guitarras, pirámides, mapas etc.
Formato de 35 mm

O formato de 35 mm, ou simplemente 35 mm, é o nome común para o formatos de película ou de sensor de 24×36 mm usados na fotografía. Ten unha relación de aspecto de 3: 2, e un tamaño na diagonal de aproximadamente 43 mm. Emprégase en innumerábeis aplicacións fotográficas, que inclúen cámaras telemétricas (analóxicas e dixitais), cámaras dixitais sen espello, cámaras reflex dixitais, cámaras compactas e cámaras de película desbotables.
Na fotografía dixital é máis coñecido como formato completo, full frame, FF ou FX, sendo esta última forma unha marca rexistrada de Nikon. Historia
Foi creado por Oskar Barnack coa introdución da súa cámara Leica na década de 1920, polo que tamén é coñecido como formato Leica ou formato Barnack. O nome 35 mm fai referencia ao ancho total da película no formato 135, un cartucho de película perforada, o máis usado en fotografía ata a invención das DSLR de formato completo.
Historicamente, a este formato tamén se lle coñece como formato miniatura ou formato pequeno, para diferenciarlo dos formatos medio e grande.
Formiato

O formiato (ou formato) ou metanoato é o anión derivado do ácido fórmico. A súa fórmula represéntase xeralmente como HCOO−. É o produto da desprotonación do ácido fórmico. É o anión carboxilato máis simple. Tamén se denominan formiatos aos compostos que son sales ou ésteres do ácido fórmico. Bioquímica
O formiato prodúcese en grandes cantidades nas mitocondrias das células hepáticas das células embrionarias e nas células cancerosas polo ciclo do folato.
O formiato oxídase reversiblemente pola acción do encima formiato deshidroxenase: HCO2- → CO2 + H+ + 2 e- Ésteres e sales de formiato
Os ésteres de formiato teñen a fórmula ROC(O)H. Moitos destes ésteres fórmanse cando se disolven alcohois espontaneamente en ácido fórmico.
Os sales de formiato teñen a fórmula M(O2CH). Eses sales teñen tendencia á descarboxilación. Por exemplo, o sal formiato de níquel hidratado, descarboxílase a aproximadamente 200 °C para dar un po fino de metal níquel: Ni(O2CH)2(H2O)x → Ni + 2 CO2 + x H2O + H2
Estes finos pos son útiles como cataliadores de hidroxenación. Exemplos
etil formato, CH3CH2(HCOO)
formiato de sodio, Na(HCOO)
formiato de cesio, Cs(HCOO)
metil formiato, CH3(HCOO)
metil cloroformiato, CH3OCOCl
trietil ortoformiato
trimetil ortoformiato, C4H10O3
Formigón

O formigón é un material de construción composto por unha mestura de cemento, áridos (area, pedras. . ) e auga, alén doutros materiais eventuais como aditivos.
O seu uso como formigón en masa é moi amplo, pero máis importante é a súa utilización con reforzos de aceiro. O formigón, como todos os materiais pétreos ten moi bo comportamento a compresión e bastante peor á tracción, polo que se combina con reforzos (ferralla) para conseguir un material cun comportamento equilibrado. Isto vese favorecido por teren os dous materiais coeficientes de dilatación similares, e polo tanto non sofren cos cambios de temperatura.
Cando está armado con ferrallas pasivas, recibe o nome de formigón armado, e cando o é con ferrallas activas recibe o nome de formigón pretensado. Historia
O formigón moderno foi desenvolido por Joseph Aspdin en 1824. Este conseguiu o 21 de outubro de 1824 que lle concederan a Patente Británica BP 5022 titulada Unha Innovación no Modo de Producir unha Pedra Artificial, a cal el designou co termo "Cemento Portland". Isto débese a que, nas súas investigacións, chegou a mesturar po de creta e arxila con auga, grava e area, e o resultado foi unha pedra artificial moi semellante á calcaria natural da rexión inglesa de Portland.
Formigón armado

O formigón armado é un material de construción formado por unha matriz de formigón reforzada con ferrallas.
O formigón, como todos os materias cerámicos, ten tendencia á formación de fendas e polo tanto unha limitada resistencia á tracción, polo que se reforza con barras de aceiro que teñen unha elevada resistencia a este tipo de esforzos e obtense unha solución de excelentes prestacións e baixo custo.
O formigón é unha mestura compacta de: agregados graúdos: pedras britadas, seixos rolados etc.
agregados miúdos: area.
aglomerantes: cemento ou cal.
auga
aditivos: corantes, acelerantes, frebas etc. Aplicacións
O formigón armado ten numerosas aplicacións: estruturas, pavimentos, paredes, cimentos, encoros.
Forno

Un forno é un dispositivo que xera calor e que o mantén dentro dun compartimento pechado. Utilízase xeralmente na cociña para quentar, cocer ou secar alimentos.
A enerxía calorífica utilizada para alimentar un forno pode ser suplida directamente por combustión (leña, gas), radiación (luz solar), ou indirectamente por medio de electricidade (forno eléctrico). Tipos de fornos
Forno de leña. Funcionan a partir de materiais forestais, o cal representa un grave risco ecolóxico na actualidade.
Forno de gas. Son unha boa opción xa que teñen unha cocción similar aos de leña. En canto ás implicacións ecolóxicas é aínda mellor xa que estes non mandan ao ambiente gases dunha combustión non controlada.
Forno eléctrico. Aínda cando os fornos eléctricos son totalmente automatizados, a cocción non é a óptima e o consumo de electricidade é alto.
Forno solar. O funcionamento radica no máximo aproveitamento dos recursos solares para obter enerxía calorífica. Aínda que chega a funcionar en días nubrados, os tempos de cocción son elevados.
Forno de microondas. Funciona mediante a xeración de ondas electromagnéticas que interaccionan coas moléculas de auga contidas nos alimentos. A interacción consiste en aproveitar as propiedades resonantes das moléculas de auga que absorben a enerxía das ondas electromagnéticas, elevando a súa temperatura. Usos
O forno convencional de cociña utilízase para enfornar, cocer, quentar ou asar comida. A lista de alimentos que se preparan deste xeito inclúe a carne, o peixe, o pan, os pasteis e outras sobremesas. Nalgúns países como na cociña india adóitanse empregar abundantemente e elaboran pratos especiais que se denominan ao tandoor (ao forno).
Na industria e a artesanía cerámica utilízanse fornos para cocer, secar e endurecer arxila.
Utilízanse distintos tipos de fornos para o secado de materiais húmidos, tales como madeira, pintura sobre metal etc.
Outro tipo de fornos utilízanse para a cremación.
Forno (constelación)

Fornax ou Forno é unha constelación austral que foi inserida por Nicolas Louis de Lacaille baixo o nome de Fornax Chemica (latín para forno químico). Mitoloxía
Fornax, na mitoloxía romana, foi a deusa do pan e da cocción, aínda que isto non ten nada que ver coa constelación (fornax é só a palabra romana para forno), dado que esta foi creada no 1763. Estrelas
Estrelas con nomes propios:
Fornacis (α For) 3, 80
Estrelas con designación de Bayer:
β For 4, 45; γ1 For 6, 14; γ2 For 5, 39; δ For 4, 99; ε For 5, 88; ζ For 5, 69; η1 For 6, 51; η2 For 5, 92; η3 For 5, 48; ι1 For 5, 74; ι2 For 5, 84; κ For 5, 19; λ1 For 5, 91; λ2 For 5, 78; μ For 5, 27; ν For 4, 68; π For 5, 34; ρ For 5, 52; σ For 5, 91; τ For 6, 01; χ1 For 6, 39; χ2 For 5, 71; χ3 For 6, 49; φ For 5, 13; ψ For 5, 93; ω For 4, 96 Obxectos notables do espazo profundo
Cúmulo de Fornax, cúmulo de galaxias de menor tamaño co Cúmulo de Virgo, a uns 66 millóns de anos luz da Terra.
Galaxias espirais NGC 1097, NGC 1365 e NGC 1398.
NGC 1316, galaxia lenticular e radiogalaxia.
Nebulosa planetaria NGC 1360.
Galaxia Anana de Fornax, pequena galaxia que forma parte do Grupo Local e que contén o cúmulo globular NGC 1049.
Forno de cal

Un forno de cal, tamén chamado caleira ou caleiro, é un forno que permite crear óxido de calcio, é dicir cal, mediante a calcinación da pedra calcaria. O humanista Antonio de Nebrija definiu a «caleira» no século XVI como lugar ou enxeño «do se haze cal». Proceso
A reacción ten lugar a 900 °C (temperatura á cal a presión parcial de CO2 é de 1 atmosfera), pero xeralmente úsase unha temperatura duns 1000 °C (temperatura á cal a presión parcial do CO2 é de 3, 8 atmosferas) para facer que a reacción se produza con maior rapidez.
Caleiras andaluzas e mallorquinas
A súa abundancia e tradición chegaron a constituír un elemento típico da paisaxe andaluza e balear.
Caleiras da Comunidade de Madrid
Documentáronse máis de cen caleiras na Comunidade madrileña xa a comezos da Idade Media, sendo un fenómeno común observado en case toda a Península Ibérica. Como a demanda de xeso era local os fornos atópanse nas proximidades das poboacións. Estes fornos estiveron en produción até mediados do século XX.
Forno de cal da Muíña

O forno do cal da Muíña é un forno de cal do século XX situado ao sur da aldea da Muíña (Retizós, Baleira). É de propiedade privada e leva anos sen ter actividade. Atópase nun estado de conservación aceptable.
O edificio ten planta poligonal cuadrangular e está ao pé do afloramento calcario do que se abastecía o forno.
Forno de cal de Cima de Vila

O forno do cal de Cima de Vila foi un forno de cal situado en Cima de Vila (Suegos, Pol). Está derruído. Historia
Hai noticias del do ano 1901.
Forno de cal do Soldón

O forno de cal do Soldón foi un forno de cal situado no Soldón (A Seara, Quiroga), na beira do camiño do Soldón á Seara. Está documentado en 1943.
Forno de microondas

Un forno de microondas, é un electrodoméstico usado na cociña para quentar alimentos que funciona mediante a xeración de ondas electromagnéticas na frecuencia das microondas, de 2, 5 GHz.
En 1946, foi o inventor estadounidense Percy Spencer o que se decatou de que o efecto das microondas podía cociñar os alimentos sen que a calor fose perceptible ó redor. En 1947 a empresa Raytheon comezou a comercializar o modelo chamado Radarange pero as súas grandes dimensións (tiña 1, 68 m de altura e pesaba 340 kg) fixeron que a súa difusión fose limitada. Finalmente, en 1953, o artigo distribuíuse para o fogar producido pola Tappan Company ao que seguiu o modelo Hotpoint. Características
A base científica que explica como opera un forno de microondas é a seguinte: os alimentos conteñen normalmente moléculas de auga, estas teñen a característica dun dipolo eléctrico (parecido a un imán pero estes teñen un dipolo magnético), é dicir, posúen un extremo con carga positiva e un extremo con carga negativa.
O campo electromagnético xerado no forno move literalmente as moléculas de auga orientándoas nunha dirección. Pero apenas as moléculas de auga oriéntanse nunha dirección determinada, o campo magnético invértese, co que todas as moléculas de auga cambian a súa posición (rotan). Estes cambios da orientación do campo electromagnético suceden rapidamente, a razón de 2. 500 millóns de veces por segundo, o que produce calor pola axitación molecular (a calor está directamente relacionada coa vibración ou axitación molecular). Xa que logo, o alimento quéntase por excitación das moléculas de auga, que se están movendo, virando sobre si mesmas, a gran velocidade.
Algunhas características: Se un alimento non contén auga, ou outro líquido polar (con moléculas cun extremo positivo e outro negativo), non se quenta. Por iso un prato baleiro non se quenta.
Para quentar algo seco, débeselle agregar auga.
A calor prodúcese onde hai moléculas polares movéndose, é dicir, pode ser no interior dunha pataca. A calor flúe, como nos fornos convencionais, de fóra cara a dentro do alimento pero a zona exterior é moito maior.
Nunca se debe pór algo con líquido selado, como un ovo cru con casca, ou un recipiente de vidro pechado. O efecto é que a auga se quenta ata transformarse en vapor, que se expande, xerando gran presión, podendo chegar a estalar.
Foro (Internet)

Un foro ou foro de discusión de Internet é unha ferramenta de comunicación asíncrona en grupo, coñecida tamén como conferencia electrónica. O funcionamento é moi semellante ao das listaxes de distribución ou de correo electrónico, mais neste caso, para participar ou ler as mensaxes emitidas polo resto do grupo fai falta que o usuario estea conectado ao servidor que xestiona o foro. As mensaxes non se transfiren directamente ao computador do usuario, como sucede co correo electrónico, senón que o usuario traballa directamente na aplicación do foro, accedendo mediante unha chave de aceso.
A función fundamental dos foros é que permiten o debate e o intercambio de opinións entre moitos usuarios, inda que poden ter outras posibilidades como por exemplo servir para se presentar e preguntar dúbidas, facilitar a comunicación entre profesores e alumnos nun curso virtual, anunciar mudanzas en xogos e páxinas web, ou acumular ligazóns recomendadas sobre un tema. Foro de discusión
Trátase dunha ferramenta colaborativa, semellante a un taboleiro de anuncios virtual, que permite que diferentes persoas se comuniquen e poidan falar ou debater en liña sobre un ou máis temas. É un sistema en que a comunicación entre usuarios non se dá en tempo real e as mensaxes se adoitan gardar durante un longo período de tempo.
Normalmente, o foro conta con diferentes fíos ou temas de discusión, cada un relacionado cunha área de debate diferente, coma a política, a ciencia e a tecnoloxía, os deportes etc.
A primeira das mensaxes determina o tema ou fío de discusión inicial e, a partir dela, iníciase toda unha serie de mensaxes que, de feito, son as respondidas polos usuarios que lle contestan ao tema inicial.