proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
País desenvolvido

O termo país desenvolvido refírese a países que lograron un alto grao de industrialización (actualmente ou historicamente), e cuxos habitantes gozan dun alto estándar de vida. Xeralmente un País desenvolvido Promedia un IDH que pode ser de entre 0, 800 a 0, 1; e Un PIB per cápita de 18, 500 en diante.
Outros sinónimos empregados comunmente son, economías avanzadas, países industrializados, países con maior desenvolvemento económico e países do primeiro mundo.
A aqueles países que non pertencen a este grupo chámaselles comunmente países en vías de desenvolvemento, países subdesenvolvidos, e países do segundo ou terceiro mundo. Países Desenvolvidos Segundo a ONU
No seu informe Mundial sobre o desenvolvemento Humano 2009, a ONU, cita como países desenvolvidos a aqueles que promedien índices por encima de 0, 900 (Moi Alto). Cousa que mudou co tempo. Países con Economías Desenvolvidas Segundo o Foro Económico Mundial [Cómpre referencia]
Fonte
PIB per cápita proveniente do Banco Mundial Países con Economías Próximas a Desenvolverse Segundo o Foro Económico Mundial
Fonte Pib per cápita proveniente do Banco Mundial
País insular

Un país insular é un estado limitado totalmente a unha illa ou a un grupo de illas, e que non ten ningún territorio sobre o continente. No mundo existen corenta e oito países insulares, incluíndo os máis pequenos. Características
Os países insulares poden ser clasificados en dous grupos. Un grupo comprende aqueles que son grandes, relativamente populosos, e polo xeral preto dun continente. Estes inclúen o Xapón, Sri Lanka, Filipinas, Cuba, o Reino Unido, Islandia e Madagascar. O membro máis grande deste grupo, e o país insular máis grande, é Indonesia. Estes países, tipicamente, comparten semellanzas culturais e políticas cos seus veciños continentais. O seu estado insular era unha vantaxe importante que os illou de invasións, e fíxoos importantes no comercio rexional debido á súa localización e ás capacidades marítimas da poboación. Australia forma parte desta categoría, con todo, varios estudos considérana como sector continental de Oceanía.
O outro grupo comprende países máis pequenos como Malta, Chipre, as Comores, Bahamas, Tonga e as Maldivas. Estes países tenden a ser moi diferentes dos países continentais. O seu pequeno tamaño, polo xeral, quere dicir que contan con pouca terra agrícola e escasos recursos naturais. Con todo, na actualidade, estes pequenos países insulares convertéronse en centros turísticos, facéndose en moitos o turismo, a industria dominante.
Algúns países insulares son centrados a unha ou dúas illas principais, como o Reino Unido. Outros espállanse ao longo de centos ou miles de pequenas illas, como Indonesia ou as Maldivas. Algúns países comparten as súas illas con outros países; estes inclúen a República de Irlanda, Haití e República Dominicana que comparten a illa de Santo Domingo ou A Española, e Papúa-Nova Guinea.
País neutral

Un país neutral é aquel que non toma parte por ningún dos bandos enfrontados nunha guerra, coa esperanza de manterse á marxe da mesma. Nas relacións internacionais, unha política neutralista é, xa que logo, a que apunta a manter a neutralidade ante futuros conflitos. O concepto de neutralidade debe diferenciarse do de non-aliñamento. Países neutrais na actualidade
Costa Rica Irlanda Liechtenstein Suíza Turkmenistán Países que se reclaman neutrais pero non se atopan recoñecidos como tales
Camboxa - dende 1993. Moldova - Segundo a súa constitución de 1994. Países neutrais no pasado
Bélxica - abandonada trala segunda guerra mundial e o seu posterior ingreso na OTAN. Finlandia Laos Luxemburgo - aboliu a súa neutralidade en 1948. Países Baixos - autoimposta entre 1839 e 1940. Suecia
Países Baixos (rexión histórica)

Os Países Baixos (en neerlandés, de Lage Landen; en francés les Pays-Bas) son unha rexión costeira do noroeste de Europa, que consisten esencialmente de Bélxica e o Reino dos Países Baixos, así como dos deltas dos ríos Rin, Mosa, Escalda e Ems, onde gran parte das terras están ao nivel do mar ou por debaixo del.
A maior parte dos Países Baixos son rexións costeiras limitadas polo mar do Norte ou polo Canle da Manga. Os países sen acceso ao mar téñense ligado política e economicamente a aqueles con acceso ao mar, para formar unha unión portuaria e de hínterland.
Países de América Latina segundo o seu PIB

O PIB é o valor monetario de todos os bens e servizos producidos nun país nun determinado período de tempo, este pode ser medido a prezos constantes (PIB real) ou a prezos correntes (PIB nominal), este indicador mide o tamaño da economía dun país. Mentres que os países máis desenvolvidos teñen un PIB moi alto, países como os de Latinoamérica, Asia ou África aínda son países en vías de desenvolvemento, polo seu menor rendimento económico.
Países megadiversos

Os países megadiversos son un grupo de países que conteñen a meirande parte das especies da Terra e un gran número de especies endémicas. Conservación Internacional identificou 17 países megadiversos en 1998. Moitos deles atópanse en rexións tropicais ou subtropicais.
No 2002, México formou unha organización diferente que se centrou nos Países megadiversos afíns, formados por países cunha rica diversidade biolóxica e coñecementos tradicionais asociados. Esta organización non inclúe tódolos países megadiversos como os identifica Conservación Internacional.
En orde alfabética, os 17 países megadiversos son: Países megadiversos afíns
Os actuais países membros da organización de Países megadiversos afíns son os seguintes, en orde alfabética:
Países nórdicos

O termo países nórdicos aplícase a cinco estados soberanos situados na Europa setentrional: Finlandia, Noruega, Suecia, Dinamarca e Islandia.
A expresión países nórdicos é equivalente a Escandinavia, na acepción máis ampla deste último termo. O cal, en sentido propio, só corresponde aos estados da Península Escandinava: Noruega e Suecia. Sen prexuízo de que tamén se empregue para sinalar a todos os países nos que se falan linguas orixinarias da devandita península, como son Noruega, Suecia, Dinamarca e Islandia.
Finlandia, aínda que non ten vencellos étnicos nin lingüísticos cos demais países denominados nórdicos, é considerada como un deles por cuestións de índole histórica (formou parte de Suecia durante oito séculos) e cultural.
Todas as bandeiras destes países teñen o mesmo deseño (a chamada Cruz escandinava), variando de cor en cada caso, o que reflicte a unidade histórica e cultural que posúen.
Adóitase usar como símbolo dos países nórdicos a imaxe de cinco cisnes voando na mesma dirección, cada un representando unha nación.
Os cinco países nórdicos conforman o Consello Nórdico (Nordiska rådet), organización interparlamentaria de cooperación, a cal inclúe ademais ás rexións autónomas das Illas Feroe, Groenlandia e Åland. É símbolo do consello, un cisne branco con oito ás sobre un círculo azul que á súa vez se atopa sobre un fondo branco. Bandeiras
Todos os países nórdicos, incluíndo os territorios autónomos das illas Feroe e Åland, teñen unha bandeira semellante, baseada na Dannebrog, a bandeira dinamarquesa. Todas estas bandeiras teñen unha cruz descentrada, coa interacción máis preto do pau que do voo, e reciben o nome de «cruz nórdica». Groenlandia e o pobo saami adoptaron bandeiras sen a cruz nórdica, pero presentan un círculo descentrado situado no mesmo lugar que a cruz. Rexións vencelladas aos países nórdicos
Dende a súa independencia da Unión Soviética en 1991, Estonia presentouse como un país nórdico, de tal xeito que o actual presidente de Estonia, Toomas Hendrik Ilves, constantemente describe ao seu pais como "un país nórdico". Os estonianos considéranse un pobo nórdico, e non báltico O pobo estoniano é étnica e lingüisticamente próximo ao finlandés e ademais comparte fortes vencellos culturais e históricos con Suecia e Dinamarca. A maioría dos investimentos e do comercio internacional de Estonia son cos países nórdicos. No eido militar, Estonia é membro do Grupo de combate Nórdico da Unión Europea. Porén, o país é xeralmente considerado un dos países bálticos, malia que etnicamente se diferencie destes. As illas Shetland e Orcadas, situadas no norte de Escocia, tamén teñen fortes raíces cos países nórdicos. Estas illas foron colonias norueguesas durante máis de 500 anos ata 1472, e ata o día de hoxe manteñen intercambios culturais con Escandinavia. Os deseños das bandeiras das Shetland e Orcadas amosan os seus vencellos cos países nórdicos.
Paíño de barriga negra

O paíño de barriga negra (Fregetta tropica) é unha especie de ave mariña da familia dos paíños do hemisferio sur (Oceanitidae). Cría nas illas subantárticas e pode verse no hemisferio sur e, como vagante rara, pode chegar ao hemisferio norte.
Atópase na Antártida, Arxentina, Australia, illa Bouvet, Brasil, Chile, illas Malvinas, Polinesia Francesa, Terras Austrais e Antárticas Francesas, Madagascar, Mozambique, Nova Zelandia, Omán, Perú, Santa Helena, São Tomé e Príncipe, illas Salomón, Suráfrica, illas Xeorxia do Sur e Sandwich do Sur, Uruguai e Vanuatu. Descrición
Son negros cunha banda branca no sobrecú e branco na parte inferior das ás e nos flancos. Teñen unha faixa ancha negra que baixa ata o centro do ventre, pero pode ser descontinua ou ausente. Teñen patas longas, e os pés poden verse alén da cola en voo. As patas e pés son negros.
Son silenciosos principalmente no mar. Poden sentirse moitos ruídos nas colonias reprodutoras; as aves que están no chan producen un asubío estridente moi longo.
Paʻanga

O paʻanga é a moeda oficial de Tonga. Un paʻanga divídese en cen seniti. O seu código ISO é TOP e a súa abreviación é T$ ou ¢ para o seniti. Existe tamén a unidade hau, equivalente a cen paʻangas, mais non estea en circulación e unicamente se emprega en moedas conmemorativas. A paʻanga é emitida polo Banco Nacional de Reserva de Tonga (Pangike Pule Fakafonua 'o Tonga ou National Reserve Bank of Tonga). Historia
Pa‘anga era o nome do lugar onde tirar cantos rodados sobre a superficie da auga para que rebotaran. En 1806 os habitantes da illa Lifuka atacaron o barco inglés Port-au-Prince, saqueárono e queimárono. Entre os superviventes destacou William Mariner, de quince anos, que foi acollido por Finau, o xefe dos tonganos, interesado en aprender cousas do mundo occidental. Entroutras cousas, Mariner explicoulle que era o diñeiro e para qué servían as pezas de ouro e que tiñan un valor máis alto que as pedras que eles empregaban para xogar.
En 1967, cando se adoptou o sistema decimal, substituíu a libra de Tonga (T£) por unha nova unidade e recuperouse o nome de paʻanga que adquirira o significado de diñeiro. Moedas e billetes
Unicamente existen moedas con denominacións para os seniti (1, 2, 5, 10, 20 e 50). As moedas de 1, 2 e 3 pa'angas son para coleccionistas.
Os billetes teñen denominacións de 1, 2, 5, 10, 20, 50 e 100 paʻangas. O anverso está en tongano, co retrato do rei Taufa‘ahau Tupou IV, e o reverso está en inglés, con motivos típicos de Tonga.
Pecha Kucha

Pecha Kucha, ás veces transcrito pekakucha (en xaponés ペチャクチャ), é un formato de presentación no que o contido pode mostrarse de forma sinxela, eficiente e informal, normalmente nun evento público deseñado para tal fin. Baixo o formato, o presentador mostra vinte imaxes de vinte segundos cada unha, durante un tempo total de seis minutos e corenta segundos.
Foi deseñado en 2003 por Astrid Klein e Mark Dytham de Tokyo Klein Dytham Architecture (KDa), que buscaban ofrecer aos mozos deseñadores un lugar para coñecer, conectar e mostrar o seu traballo e atraer xente ao seu espazo de eventos experimentais en Roppongi. Crearon un formato que mantén as presentacións de forma concisa co fin de fomentar o interese do público e aumentar o número de presentadores ao longo dunha velada. Tomaron o nome Pecha Kucha dun termo xaponés para o son da conversa.
Pectobacterium

Pectobacterium é un xénero de bacterias da familia das enterobacteriáceas formado por bacilos gramnegativos. Son bacterias fitopatóxenas, que producen encimas pectolíticos que descompoñen as paredes celulares dos vexetais hóspedes, o que orixina enfermidades. Anteriormente as especies deste xénero estaban clasificadas no xénero Erwinia, o cal despois foi dividido en varios xéneros, un deles foi Pectobacterium. Lista de especies do xénero
Segundo o Catalogue of Life, o xénero comprende as seguintes especies: Pectobacterium atrosepticum
Pectobacterium cacticida
Pectobacterium carnegieana
Pectobacterium carotovorum
Pectobacterium cypripedii
Pectobacterium wasabiae
Segundo a taxonomía do NCBI o xénero comprende as seguintes especies, subespecies, cepas e cepas non clasificadas: Pectobacterium atrosepticum
non clasificada [[Pectobacterium atrosepticum [Delta]HAI2-SCRI1043]]
non clasificada Pectobacterium atrosepticum CFBP 6276
non clasificada Pectobacterium atrosepticum ICMP 1526
non clasificada Pectobacterium atrosepticum SCRI1043
Pectobacterium betavasculorum
Pectobacterium cacticida
Pectobacterium carotovorum
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. brasiliense
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. brasiliensis NZEC1
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. brasiliensis PBR1692
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum ICMP 5702
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum PC1
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum PCC21
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum PCCS1
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum UGC32
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum WPP14
subespecie Pectobacterium carotovorum subsp. odoriferum
Pectobacterium symbiont of Cicadella viridis
Pectobacterium symbiont of Pieris brassicae
Pectobacterium wasabiae
non clasificada Pectobacterium wasabiae CFBP 3304
non clasificada Pectobacterium wasabiae CFIA1002
non clasificada Pectobacterium wasabiae WPP163
Pedagoxía Waldorf

O creador deste movemento alternativo foi Rudolf Steiner, fundador da antroposofía. Estudou matemáticas, ciencias naturais e filosofía. Ademais tiña coñecementos na agricultura, música, canto, pintura etc.
Actualmente existen máis de 1000 escolas Waldorf, entre elas, 200 son centros de educación infantil e 646 de educación especial en diversos países; así mesmo, constan varias escolas públicas baseadas neste método. En Galicia existe a escola Meniñeiros nas Donas (Vilalvite, Friol). Orixe
A primeira escola creouse no 1919, en Stuttgart, Alemaña, a partir da proposta feita por Emil Molt, propietario e director de Waldorf-Astoria Cigarette, para servir ós fillos e fillas dos empregados da fábrica; máis tarde incorporáronse nenos e nenas externos á empresa. Concepción da infancia
A pedagoxía Waldorf divídese en tres etapas diferenciadas polas idades dos nenos e nenas: educación infantil (3-6 anos), primaria e secundaria. Cada unha delas pódese diferenciar polo desenvolvemento integral do neno ou nena ou polo estado de maduración. Destaca polas súass aprendizaxes adaptadas a cada idade conseguindo unha educación comprensiva.
O fin desta perspectiva é promover e crear os aspectos físicos, condutuais, emocionais, cognitivos, sociais e espirituais de cada persoa e incrementar e respectar o pensamento creativo e crítico. Educación Infantil
A teoría pedagóxica Waldorf considera a imitación como principal ferramenta de aprendizaxe. Considera que a través dos espazos e tempos para o xogo creativo os nenos e nenas desenvolverán a imaxinación, unindo o desenvolvemento afectivo, físico e cognitivo.
No día a día destas clases, predominan as actividades artísticas o xogo libre e as tarefas prácticas. Na programación altérnanse actividades que requiran máis esforzo e concentración co xogo simbólico e libre. Na asemblea crean diferentes conflitos, para contrapoñer posturas, coñocer as diversas opinións e aprender a respetalas. A estética da clase intenta ser o máis parecida a un fogar. Resáltanse os materiais propiamente naturais e evítase o plástico. Steneir indicou que a ensinanza debe ser diferenciada, dando resposta ás necesidades e demandas que os alumnos e alumnas teñen. Avaliación
Nestas escolas avalíase o progreso dos nenos e nenas a través dos traballos en bloques académicos. Promóvese a autosuperación persoal máis que a competición entre alumnos e alumnas.
Pedanía

Unha pedanía é unha entidade subnacional de carácter territorial que outorga autonomía de goberno ou control sobre determinados dereitos dos mesmos.
En España é unha entidade local menor dependente dun municipio que pode gozar ou non de maior ou menor autonomía con respecto deste. En toda España existen máis de 3. 000 entidades locais menores. Reciben o nome oficial de pedanías na Rexión de Murcia e na Comunidade Valenciana.
Pedestal

En arquitectura, denomínase pedestal ou peaña o soporte prismático destinado a soster outro soporte maior, conformando a parte inferior dunha columna. Xeralmente, componse de tres partes: zócolo
dado ou neto
cornixa
Cando o pedestal é corrido, e sustenta unha serie de columnas, chámase estilóbata, a parte superior deste denomínase estereóbata, e pode está adornado con molduras.
Dáse tamén o nome de pedestal a todo soporte en forma de columna curta e ancha que sostén unha estatua ou obxecto análogo. Pola súa banda, chámase pedículo cando a base funciona como pé, ou pequena columna, en que se apoia un obxecto maior que ela, por exemplo, unha pía bautismal ou un púlpito.
Pediatría

A pediatría é a rama da medicina que estuda ó neno e ás súas doenzas. O termo procede do grego paidos (meniño) e iatrea (curación), pero o seu contido vai máis alá da curación das enfermidades dos nenos, xa que a pediatría estuda tanto ó neno san coma ó enfermo.
Cronoloxicamente a pediatría abrangue desde o nacemento ata a adolescencia. Dentro dela distínguense varios períodos: acabado de nacer (primeiro mes de vida), lactante (1-12 meses de vida), párvulo (1-6 anos), escolar (6-12 anos) e adolescente (12-18 anos).
A puericultura é unha das especialidades da medicina. Quere dicir cultivo dos nenos e vén do latín puerilis: neno e cultura: cultivo, é dicir, a arte da crianza, por iso hoxe fálase da puericultura científica que busca como obxectivo final a capacidade do individuo de triunfar na vida malia a adversidade.
A pediatría social estuda ó neno san ou enfermo na súa interrelación coa súa comunidade ou sociedade. A odontopediatría é a rama da odontoloxía que estuda as afeccións da boca nos nenos. A tendencia actual é fundir todas estas acepcións nun único termo, pediatría. Historia
Na antigüidade, a atención ó neno situábase fóra do ámbito da medicina. Os escasos textos escritos centrábanse máis na puericultura que no diagnóstico e tratamento das enfermidades dos nenos, e as responsables fundamentais da saúde infantil eran as nais e as comadroas.
A partir do Renacemento comezan a considerarse as enfermidades dos nenos coma unha actividade médica e escríbense libros de orientación máis pediátrica. Durante a Idade Moderna comenzan a aparecer centros dedicados ó coidado dos nenos.
A partir do século XIX a pediatría desenvolve a súa base científica especialmente en Francia e Alemaña, e créanse os primeiros hospitais infantís modernos en Europa e Norteamérica. A pediatría convértese nunha especialidade médica con entidade propia. Durante o século XX produciríase un espectacular desenvolvemento en todos os campos da pediatría que desembocaría na segunda metade do século na aparición de subespecialidades pediátricas.
Pedicelo (insectos)

Nos insectos chámase pedicelo ao artello situado entre o escapo e o primeiro artello do flaxelo das antenas aneladas, que carece de musculatura e alberga o órgano de Johnston.
Pediculose do corpo

A pediculose do corpo (Pediculosis corporis) é unha condición cutánea provocada polo piollo do corpo que pon os seus ovos nas costuras da roupa. A transmisión prodúcese por contacto directo ou en contacto co ambiente. O seu tratamento pode supoñer a desinfección do corpo e a descontaminación do ambiente.
Pediculus humanus

Pediculus humanus é unha especie de insecto da orde Phthiraptera (ou Psocodea), piollos, que parasita ao ser humano e comprende os piollos humanos da cabeza e do corpo (pero non o pubiano ou piollo pato). A súa infestación chámase pediculose. Ao contrario da pulga, esta especie non presentou ningunha recesión, polo que a súa distribución segue sendo mundial. Recoñécense dúas subespecies: Pediculus humanus capitis De Geer, 1778. É o piollo da cabeza, que é inofensivo. Causa a pediculose da cabeza.
Pediculus humanus humanus Linnaeus, 1758, tamén chamado Pediculus humanus corporis. É o piollo do corpo. Causa a pediculose do corpo. Ademais, pode transmitir doenzas infecciosas bacterianas. Características
Esta especie só é propia do home, como o seu nome científico indica (Pediculus humanus). Miden aproximadamente de 2 a 10 milímetros e son doadamente visibles a simple vista. Ten un corpo traslúcido cunha leve tonalidade de cor amarela ou marrón variable. Ademais pode distinguirse o sangue que leva dentro do corpo, que é sangue humano do que se alimentou. A variedade do corpo (subespecie humanus ou corporis) é considerada transmisora do tifo exantemático (causada por Rickettsia), febre das trincheiras (causadas por Bartonella) e febres recorrentes (causadas por Borrelia).
Pediococcus

Pediococcus é un xénero de bacterias do ácido láctico grampositivas situado na familia Lactobacillaceae. Xeralmente aparece agrupada en pares ou tétrades e divídese ao longo de dous planos de simetría, igual que fan os outros xéneros de cocos do ácido láctico Aerococcus e Tetragenococcus. Son totalmente homofermentativas. A especie Pediococcus dextrinicus foi asignada recentemente ao xénero Lapidilactobacillus. Procesamento de alimentos
Pediococcus é, xunto con outras bacterias do ácido láctico como Leuconostoc e Lactobacillus, responsable da fermentación de repolos para facer sauerkraut. Neste proceso, os azucres do repolo fresco son fermentados a ácido láctico, o cal lle dá ao sauerkraut un sabor ácido e boas cualidades de conservación.
As bacterias Pediococcus considéranse xeralmente contaminantes da cervexa e o viño, aínda que a súa presenza é ás veces desexada en tipos de cervexa como o lambic e a Berliner Weisse. Certos illamentos de Pediococcus producen diacetilo, que lle dá un aroma a manteiga ou butterscotch a algúns viños (como o Chardonnay) e a algúns tipos de cervexa. Especies de Pediococcus utilízanse a miúfo en inoculantes de ensilado (herba fermentada). Os pediococos úsanse como probióticos e engádense con frecuencia como microbios beneficiosos na creación de salchichas, queixos e iogures. Especies
O xénero Pediococcus comprende as seguintes especies: Pediococcus acidilactici Lindner 1887 (Listas Aprobadas 1980)
Pediococcus argentinicus De Bruyne et al. 2008
Pediococcus cellicola Zhang et al. 2005
Pediococcus claussenii Dobson et al. 2002
Pediococcus damnosus Claussen 1903 (Listas Aprobadas 1980)
Pediococcus ethanolidurans Liu et al. 2006
Pediococcus inopinatus Back 1988
Pediococcus parvulus Günther e White 1961 (Listas Aprobadas 1980)
Pediococcus pentosaceus Mees 1934 (Listas Aprobadas 1980)
"Pediococcus perniciosus" Claussen 1903
Pediococcus siamensis Tanasupawat et al. 2007
Pediococcus stilesii Franz et al. 2006
Reclasificacións: Pediococcus dextrinicus foi reclasificada como Lapidilactobacillus dextrinicus.
Pediococcus halophilus foi reclasificada como Tetragenococcus halophilus.
Pediococcus lolii foi reclasificada como Pediococcus acidilactici.
Pediococcus urinaeequi foi reclasificada como Aerococcus urinaeequi. Filoxenia
A taxonomía aceptada actualmente está baseada na LPSN e a filoxenia está baseada en secuencias de xenoma completo.
Pedra

O termo pedra (do grego πέτρα, "pedra") emprégase na linguaxe común e tamén na cantería, arquitectura e enxeñaría para facer referencia a calquera material de orixe natural caracterizado por unha elevada consistencia.
Como materia prima, a pedra extráese xeralmente de canteiras, explotacións mineiras a ceo aberto, que derivaría en topónimos como Pedreira, Pedreiras, A Pedreira, As Pedreiras, Canteira, A Canteira ou A Canteirada. O mesmo material pode recibir distinto nome se se considera rocha ou se se considera pedra. Así, por exemplo, en España os canteiros chamaron tradicionalmente pedra berroqueña ó que os xeólogos chaman granito. [Cómpre referencia]
Pedra de afiar

A pedra de afiar ou afiadoira é unha ferramenta que se usa para retirar o material da lámina dos obxectos cortantes que permita formar o ángulo axeitado para realizaren correctamente a súa función. O afiadoiro ten que ser de material duro, o material máis habitual nas pedras de afiar artificiais é o carburo de silicio
Pedra do Patrimonio Mundial

O nome Pedra do Patrimonio Mundial (en inglés Global Heritage Stone Resource, GHSR) refírese ao recoñecemento internacional dos recursos de pedra natural que acadaron unha ampla utilización na cultura humana. Os detalles da proposta de "Pedra do patrimonio mundial" foron dados por primeira vez publicamente no 33º Congreso Xeolóxico Internacional celebrado en Oslo en agosto de 2008. Porén, esta iniciativa foi suxerida en 2007 para sinalar un recoñecemento internacional das pedras famosas.
Na mesma conferencia acordouse avanzar na proposta do GHSR baixo os auspicios da "Commission C-10 Building Stones and Ornamental Rocks" da Asociación Internacional de Enxeñaría Xeoloxía e Medio Ambiente. Desde a conferencia de Oslo, a designación tamén gañou o apoio da Unión Internacional de Ciencias Xeolóxicas.
A partir de febreiro de 2019, as seguintes rochas foron designadas como pedras do patrimonio mundial: pedra de Portland, Larvikita, Petit Granit, gneis de Hallandia, pedra calcaria de Podpeč, mármore de Carrara, mármore de Estremoz, pedra de Lede, lousa de Gales, pedra Mar del Plata, mármore serpentino de Kolmarden, pedra de Lioz, pedra de Jacobsville e pedra calcaria de globixerina de Malta.
Pedra filosofal

A pedra filosofal (en latín: lapis philosophorum) é unha lendaria substancia de alquimia da que se di que pode volver os metais vulgares en ouro (chrysopoeia); tamén se creu que era un elixir da vida, útil para o rexuvenecemento e posiblemente para atinxir a inmortalidade. Durante moito tempo foi o obxectivo da alquimia occidental, perseguida por alquimistas como Isaac Newton, Nicolas Flamel ou Frater Albertus.
Pedra formosa

Unha pedra formosa (ás veces galeguizado como pedra fermosa) é un monólito de grandes dimensións da arquitectura do período da cultura castrexa. Estaba localizado no interior dos balnearios (saunas castrexas) dos castros, e permitía o acceso dos baños e vapores quentes ao compartimento a través dunha pequena abertura. Exemplos
As saunas castrexas aparecen en toda a zona de cultura castrexa, especialmente no que hoxe é Portugal e no norte de España (norte da Coruña, Lugo e Asturias).
En Galicia
Existe unha sauna castrexa nun souto de difícil acceso no Castelón de Castañoso en Maderne (A Fonsagrada), un dos poucos exemplos desta construción no actual territorio galego. A pedra formosa atopouse fracturada e a construción, cunha gran falsa bóveda, corría perigo de derrubamento. No verán de 2015 comezaron os traballos de restauración da sauna polo Museo da Fonsagrada por mor do seu perigo de derrubamento. A construción consta dunha cámara de combustión (forno), unha sala de vapores e unha vivenda compartimentada, máis alta e complexa do habitual. Ademais da pedra formosa atopáronse unha fíbula de bronce e cerámica. Crese que estas construcións, de orixe prerromana, eran de uso ritual e non lúdico ou hixiénico.
Outra pedra formosa consérvase no castro de Borneiro, en Cabana de Bergantiños, e outra en Campo do Castro, península do Sarridal, Cedeira, a máis antiga de Galicia.
En Portugal
A pedra formosa da Citania de Briteiros, localizada na freguesía de Salvador de Briteiros (Guimarães), está exposta na Sociedade Martins Sarmento. É un monólito de granito, traballado hai uns tres mil anos. Mide case tres metros de ancho e máis de dous de altura, con aproximadamente cinco toneladas de peso. É a peza principal dun conxunto arquitectónico prerromano de baños (vapor e auga) construído no período castrexo. Foi referenciado a comezos do século XX polo historiador Martins Sarmento. A pedra formosa do Castro das Eiras, na freguesía de Pousada de Saramagos (Vila Nova de Famalicão) foi identificada en 1880 por Martins Sarmento. En 1990 o Gabinete de arqueoloxía do concello de Vila Nova de Famalicão retomou as escavacións baixo a dirección do arqueólogo Francisco Queiroga. Pertencía a un complexo de baños. Hai outra pedra formosa na Citania de Sanfins, unha das principais estacións arqueolóxicas da Península Ibérica, localizada na freguesía de Sanfins de Ferreira (Paços de Ferreira). Nela destaca o edificio destinado aos baños públicos pola súa técnica e aparato. Os primeiros estudos desta Citania débense a Martins Sarmento e Leite de Vasconcelos.
A pedra formosa de Tongóbriga sitúase nos restos dunha cidade romana situada na freguesía do Freixo (Marco de Canaveses), a carón das antigas termas romanas.
Pedra rúnica

As estelas rúnicas son pedras con inscricións rúnicas. Xeralmente aplícase o termo a rochas erixidas como monumentos, pero tamén é válido para inscricións en pedras máis cativas e alicerces. A tradición comezou no século IV, pero a maioría datan da Era viquinga, e continuouse ata o século XII. Localízanse principalmente en Escandinavia e son particularmente numerosas en Suecia, onde se atoparon máis de 3. 430 pedras rúnicas, aínda que hai en tódolos lugares onde se asentaron os viquingos. A suma total no mundo ascende a unhas 6. 000. As pedras rúnicas xeralmente eran monumentos conmemorativos da morte dalgún home e orixinalmente moitas estaban decoradas con cores rechamantes. Historia
A tradición de erixir pedras con inscricións rúnicas aparece por primeira vez entre o século IV e o século V en Noruega e Suecia, estas primeiras pedras rúnicas están habitualmente situadas xunto a tumbas. As pedras rúnicas máis antigas en Dinamarca apareceron entre o século VI e o século VII, e hai unhas 50 en Escandinavia do período das invasións. A meirande parte das pedras rúnicas fixéronse no período entre o 950-1100 e a maioría erixíronse en Suecia e Dinamarca, e unhas poucas en Noruega e as Illas Británicas. Esta tradición menciónase na saga dos Ynglings e o poema Hávamál: A maioría das pedras rúnicas teñen un estilo que se orixinou nos anos arredor de 960 en Dinamarca. O rei Harald Dente azul acabara de ser bautizado e ordenou construír, para marcar a chegada da nova era e da nova orde, as pedras de Jelling. A inscrición da pedra grande di: O rei Harald ordenou construír este monumento en memoria de Gorm, o seu pai, e na memoria de Þyrvé, a súa nai; e que Harald gañou para si toda Dinamarca e Noruega e fixo cristiáns ós dinamarqueses.
Esta pedra rúnica ten tres lados dos cales dous están decorados con imaxes. Nunha cara hai un animal que será o prototipo de tódolos animais rúnicos gravados nas demais pedras, e na outra cara está a máis antiga das representacións dinamarquesas de Xesús. Esta pedra marcou a tradición rúnica de Escandinavia. Pouco despois, as inscricións dos xefes tribais dos principais clans nórdicos trataron de imitar ó rei Harald, e dende Dinamarca, o novo estilo propagouse cara ó norte chegando a Suecia, onde influiría na creación do estilo principal, o estilo Urnes. Na maioría dos distritos, a moda declinaría tras unha xeración, pero nas provincias centrais suecas de Uppland e Södermanland o estilo durou ata o século XII.
Pedrafita do Casal

A Pedrafita do Casal é un gran megálito, construído en gneis ou ollo de sapo, dunha altura duns 5 m, aínda que á vista só mide 3, 5 m. Está situado na aldea do Casal, parroquia de Campos, no concello de Melide.
Foi atopada no 2012 durante a remodelación dun valado. Actualmente está situado na mesma parcela onde foi atopado, a escasos 200 m do castro de Campos. O acceso é doado, xa que se atopa á beira da estrada. Aínda que nun primeiro momento se dubidou se podería trataría dun esteo dunha anta ou monumento similar, hoxe a idea da súa construción como elemento exento parece a máis probable, sendo un dos exemplares de maior envergadura dos megálitos de Galicia.
Pedro Acacio Sandoval

Pedro Acacio Sandoval, nado en Villarrobledo (provincia de Albacete) en 1870 e finado na mesma localidade o 28 de xullo de 1936, foi un político español. Pertencía a unha das familias acomodadas desa localidade. Foi propietario do Diario de Albacete, deputado agrario en 1933 e posteriormente deputado da CEDA. Traxectoria
Durante o seu primeiro período de actividade política foi monárquico conservador, e presidiu a Deputación de Albacete entre o 4 de maio de 1915 e o 1 de maio de 1917.
O 29 de xaneiro de 1931 tomou posesión como concelleiro de Villarrobledo, localidade da que chegou a ser alcalde. Coa chegada da II República presentouse a deputado nas Cortes como agrario independente, non resultando elixido. Porén, en 1933 conseguiu un escano logo de presentar a súa candidatura pola Unión Agraria Provincial. Nas eleccións de 1936 foi reelixido como candidato de CEDA xunto a Antonio Bernabeu Yeste, de Acción Popular, e Mateo Sánchez Rovira, do Partido Agrario, dentro da candidatura do Centro Dereita.
Finou asasinado nos inicios da guerra civil española, fusilado no camposanto de Villarrobledo a noite do 27 ao 28 de xullo de 1936. Vida persoal
Casou con Mery de la Peña Acacio.
Pedro Antonio Cerviño

Pedro Antonio Cerviño Núñez, nado en Moimenta (Campo Lameiro) o 6 de setembro de 1757 e finado en Buenos Aires o 30 de maio de 1816, foi un cartógrafo, agrimensor e matemático galego. Traxectoria
Cara 1781 emigrou a América e, posiblemente, en 1782 trasladouse a Buenos Aires. En 1783 foi nomeado enxeñeiro da expedición de recoñecemento da mina de ferro de Potosí. Parece que tres anos despois realizou unha carta dos ríos Paraná e Uruguai. De volta a Bos Aires en 1792, foi o encargado de deseñar un novo peirao, rúas e a ampliación da enseada de Barragán (1801). Foi, xunto con Alsina Gassa, impulsor e director da Escuela Náutica (1799), na que impartía clases de xeometría, trigonometría, hidrografía e debuxo ata a súa desaparición (1806). Foi partidario da difusión da ciencia para mellorar as condicións de vida da sociedade. Realizou traballos de carácter cartográfico, como o plano para ampliar as fronteiras dos indios (1801) ou o plano do arroio Maldonado (1805), e en 1814 foi o encargado de elaborar o plano topográfico de Bos Aires. Tamén fixo diversos traballos sobre as linguas indíxenas. Colaborou no xornal Telégrafo mercantil, rural, político e económico e historiográfico del Río de la Plata (1801-1802) e no Semanario de Agricultura, Industria y Comercio.
O CEIP de Campo Lameiro leva o seu nome, así como unha escola de primaria no barrio porteño de Flores, na que estudou o papa Francisco.
Pedro Antonio Sánchez Vaamonde

Pedro Antonio Sánchez Vaamonde, nado o 10 de abril de 1749 na parroquia de Santaia de Curtis (Curtis) e finado o 4 de outubro de 1806 en Santiago de Compostela, foi un relixioso e escritor, destacado ilustrado do século XVIII. Traxectoria
Naceu nunha familia de alta fidalguía, e foi posuidor de varios morgados. Ademais, tiña numerosos bens na Comarca de Bergantiños. Casou con María Josefa Varela y Figueroa, tamén dona de importantes leiras rústicas e inmobles urbanos. Tras estudar en diversas facultades, obtivo as cátedras de Retórica e Teoloxía. Foi director de estudos do Colexio de Fonseca. O arcebispo Alejandro Bocanegra encomendoulle a dirección da Biblioteca Arcebispal compostelá (1779) e nomeouno primeiro fiscal e despois xuíz eclesiástico da diocese.
Foi cofundador da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago (1784) e presidiuna en 1789. Creou en Curtis unha escola de primeiras letras no ano 1798 —doando un edificio e unha dotación económica— e unha academia de debuxo en Santiago de Compostela. Cos seus cartos construíronse os baños minerais de Bea e fixéronse as análises das súas augas, así como as de Caldas de Reis. Axudou a sufragar unha estrada e a Casa de Misericordia de Santiago, que estaba en estado lamentable, e financiou tamén os estudos a varios mozos. Fundou a Biblioteca do Real Consulado do Mar da Coruña (1806), para a cal o cóengo doou aproximadamente uns 4500 libros, aínda que foi acrecentándose e chegou a ter un fondo duns 30000 exemplares.
Publicou varios libros sobre curtidos, gandaría e comercio. Un dos seus proxectos máis importantes foi facer navegábel o río Miño, coa finalidade de que os barcos puidesen transportar viño e outras mercadorías desde Ourense até o océano Atlántico.
Estaba a favor do réxime feudal tradicional e propugnou o mantemento de diferenzas educativas entre os estamentos privilexiados e a clase popular. Unha rúa da cidade da Coruña leva o seu nome dende o ano 2013. Obras
Discurso sobre la eloquencia sagrada en España, Madrid, 1778.
Oracion fúnebre que en las exequias que celebró la Real Sociedad económica, Madrid, 1786.
Memoria sobre los ganados de Galicia considerados relativamente a la economía política, Madrid, 1802.
Respuesta al canónigo de Lugo D. Joaquín Antonio del Camino, Madrid, 1805.
Memoria sobre la policia y régimen de los abastos de la ciudad de Santiago, Madrid, 1806.
Capítulos en obras colectivas
"Memoria n. º XIII. º", incluída en Coleccion de las Memorias premiadas, Madrid, 1784.
Sobre el
Carta crítica al Dr. D. Pedro Antonio Sánchez, Madrid, 1806, de Francisco Rodríguez de Ledesma.
Póstumas
Apología en favor de la Santa Iglesia de Santiago, Santiago de Compostela, 1813.
Colección de los escritos del Dr. D. Pedro Antonio Sánchez, canónigo de la Santa Iglesia Metropolitana de Santiago, Madrid, 1858.
La economía gallega en los escritos de Pedro Antonio Sánchez, Vigo, 1973.
Pedro Berruguete

Pedro Berruguete, nado en 1450 en Paredes de Nava, Palencia, e finado en 1504, foi un pintor castelán cuxa arte se considera un estilo de transición entre a arte gótica e a do Renacemento. Traxectoria
Nado en Pareces de Nava, marchou á Italia aos trinta anos, en 1480, e traballou na corte de Federico da Montefeltro en Urbino. Regresou á Península Ibérica dous anos despois, en 1482, e pintou en varias cidades como Sevilla, Toledo ou Ávila. Varios autores considérano o primeiro pintor renacentista da Coroa de Castela.
Familia
Foi pai de Alonso Berruguete, considerado un dos escultores peninsulares máis importantes do Renacemento hispánico.
Pedro Caneda Rodríguez

Pedro Caneda Rodríguez, nado en Medos (San Xoán de Río) cara a 1909, foi un político galego. Traxectoria
Irmán de Antonio Caneda Rodríguez. Instalado en Madrid, logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado comisario político. Militou no PCE.
Xulgado en consello de guerra en Madrid en maio de 1939, foi condenado a 30 anos de prisión por adhesión á rebelión. Conmutada a pena por 12 anos de prisión o 18 de xullo. Saíu en liberdade condicional en 1945 e foi confinado en Vigo. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas.
Pedro Duque

Pedro Francisco Duque Duque, nado en Madrid o 14 de marzo de 1963, é un enxeñeiro aeronáutico e político e foi o primeiro astronauta español. En 2018, foi nomeado ministro de Ciencia, Innovación e Universidades de España. Traxectoria
Licenciouse en 1986 na E. T. S. I. Aeronáuticos da Universidade Politécnica de Madrid cunha nota media de 10, sendo así a todo o segundo da súa promoción. Nese mesmo ano comezou a traballar no grupo empresarial español GMV, onde foi destinado ao ESOC en Darmstadt (Alemaña) para realizar traballos no marco da Axencia Espacial Europea (ESA). En 1992, foi seleccionado nun dos concursos que realizou a devandita axencia para buscar persoas que poidan desenvolver o labor de astronauta.
Foi adestrado na Cidade das Estrelas de Moscova (Rusia) e en Estados Unidos. A súa primeira misión espacial foi a STS-95 do transbordador espacial Discovery, entre outubro e novembro de 1998, de nove días de duración, durante a cal supervisou o módulo experimental da ESA. En outubro de 2003, Duque participou noutra viaxe, na cal foi lanzada nunha nave Soiuz TMA, realizando o labor de enxeñeiro de voo e visitando a Estación Espacial Internacional durante dez días para a realización da Misión Cervantes.
Dende novembro de 2004 traballa na Cátedra GMV da E. T. S. I. Aeronáuticos da Universidade Politécnica de Madrid. Impartiu varias conferencias para alumnos tanto da E. T. S. I. Aeronáuticos como da E. U. I. T. Aeronáuticos no marco dun curso de libre elección denominado "Ciencia e operacións no espazo".
Duque foi escollido por Pedro Sánchez como ministro de Ciencia, Innovación e Universidades do seu goberno en xuño de 2018, converténdose no segundo astronauta en ocupar un ministerio no mundo, despois do canadense Marc Garneau. Honores especiais
En marzo de 1995 recibiu a "Orde da Amizade" concedida polo Presidente Yeltsin da Federación Rusa.
En febreiro de 1999 recibiu a Gran Cruz ao Mérito Aeronáutico, imposta pola súa Maxestade o Rei de España.
En outubro de 1999, Pedro Duque recibiu o Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional xunto cos astronautas Chiaki Mukai, John Glenn e Valery Polyakov. O premio foilles concedido por ser considerados representantes dos artífices da cooperación internacional na exploración pacífica do espazo. Vida privada
Está casado e ten tres fillos. Duque é afeccionado á natación, ao submarinismo e á bicicleta.
Pedro Gil de Vasconcelos

Pedro Gil de Vasconcelos, nado no Porto o 9 de novembro de 1965, é un escritor e xornalista portugués impulsor do Camiño de Santiago. Traxectoria
É licenciado en Cinema e Audiovisuais pola ESAP – Escola Superior Artística do Porto. Empezou de xornalista en 1983 na Rádio Delírio, no Porto, e seguiu en AutoSport e Motor. En 1989 pasou a O Primeiro de Janeiro e participou na fundación da Rádio Nova. Desde 1991 colaborou coa RTP. En 2001 participou no lanzamento da tv NTV, tendo tamén iniciado a produción de contidos para televisión. Participou nos programas Velocidades e Completa Mente – Comunicação e Eventos, Lda.
Durante un tempo traballo no Corte Inglés na Gaia. Son proxectos seus o filme Teratron – As Cobaias (cinemas ZON) e os programas 4 Tempos (RTP3) e Romaria do Meu Coração (RTP1). Tamén participou na primeira serie de RTP, Bolsa de Emprego.
É autor de guións de longametraxes e traballa en proxectos de comunicación na área empresarial, como Portugal Bike Value, no seo da ABIMOTA, Salão do Automóvel Híbrido e Elétrico, Ecar Show, entre outros.
Realizou documentais que abordan a experiencia de facer o Caminho de Santiago, que é tamén protagonista da súa obra escrita, fíxoo arredor de quince veces por distintas rutas. Obras
Caminhos que faço meus (2023). Ego Editora. 220 páxs. ISBN 9789893503041. Pedro Gil de Vasconcelos percorre os 320 km que separan a capital das Astúurias da capital da Galiza.
O escritor de epitáfios (2025). Ed. Novembro. 280 páxs. ISBN 9789893607015.
O Meu Caminho da Geira e Arrieiros - O Guia (2025). Ed. Novembro. 96 páxs. ISBN 9789893620854. Memorias deste Camiño de Santiago.
Documentais sobre o Camiño de Santiago
The Magic is Lost
O Meu Caminho. Sobre o Caminho de Geira e dos Arrieiros, desde Braga a Santiago. Foi proxectado en festivais de Europa, América e Asia. Alzouse coa distinción á mellor curta independente nos Hollywood Gold Awards e o premio de prata como curtametraxe documental no New York Movie Awards. Suma así xa oito distincións internacionais.
O Nosso Caminho
Pedro Gutiérrez Gutiérrez

Pedro Gutiérrez Gutiérrez, nado en Villarramiel (Palencia) cara a 1904, foi un barbeiro e político español. Traxectoria
Barbeiro nas Nogais. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Ingresou na prisión de Lugo o 28 de abril de 1937. Procesado na causa 190/37 xunto con Luis García Vázquez, Jesús Salvador García Vázquez, Emilio Núñez Cabana, Ricardo García Santín, Isidro Gómez Gerbolés, Nicomedes Lamas Díaz, Abel Valcárcel Puente, José González Rivero, José María Fátima Ben-Alí, José M. Freijo López, Nicolás Freijo López e José Poy Arrojo, foron xulgados en consello de guerra o 16 de febreiro de 1938; Pedro foi condenado a pena de morte por adhesión á rebelión. A pena foi conmutada por 30 anos de reclusión perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en decembro de 1938, e foi condenado ao pago dunha multa de 100 pesetas o 1 de xullo de 1940. Cumpriu condena na Prisión Provincial de Lugo, de onde saíu en liberdade condicional o 13 de febreiro de 1944.
Pedro Mascarenhas

Pedro de Mascarenhas, nado en Mértola cara a 1484 e finado en Goa (India) o 23 de xuño de 1555, foi un navegante, explorador e administrador colonial portugués. Foi o primeiro europeo que descubriu en 1512 a illa de Diego García no océano Índico e tamén atopou nesa viaxe a illa Mauricio, aínda que é probable que non fose o primeiro explorador portugués en facelo, pois expedicións anteriores como as de Diogo Dias ou Afonso de Albuquerque puideron habela atopado. Traxectoria
Grazas ao impulso dado ás viaxes de exploración pola fundación en 1499 da Casa da Índia (a Compañía das Indias Portuguesas, destinada a controlar o comercio colonial coa India), Mascarenhas, fillo dunha familia rica, reuniu unha frota de barcos coa que emprendeu unha serie de viaxes de exploración e comercio de especias na costa do norte de África e Mozambique.
A finais de 1511, cando estaba nas proximidades do cabo de Boa Esperanza, o levantamento da rexión de Goa (probablemente instigados por Adil Shah, que quería liberar a península India do goberno de Albuquerque e os portugueses), levou a que Mascarenhas tomase a iniciativa de separarse da frota para atopar un xeito máis rápido de chegar á India. Nese momento, o longo camiño á India era o da navegación costeira seguindo a costa oriental de África ata a costa de Malabar. Mascarenhas emprendeu rumbo ao leste en augas non coñecidas e descubriu algunhas illas, Rodrigues, e bautizou outras, Reunión e Mauricio, á que lle deu o nome de Cerne, do grupo de illas ao leste de Madagascar que agora leva o seu nome (que ademais das anteriores, inclúe as Agalega e o banco de Cargados Carajos; en 1528 o tamén navegante portugués Diogo Rodrigues foi quen bautizou esas illas como illas Mascareñas na súa honra. )
Mascarenhas serviu como capitán xeneral da colonia portuguesa de Malaca de 1525 a 1526. Das súas actividades posteriores emprendidas grazas ao prestixio da súa viaxe e os seus descubrimentos, sábese que participou nunha expedición a Tunisia en 1535 e que tamén representou os intereses portugueses en Roma tralo seu nomeamento como embaixador do rei Xoán III de Portugal no séquito enviado a Roma en 1538. Nese mesmo ano Mascarenhas serviu na frota do terceiro vicerrei portugués das Indias, don García de Noronha.
En 1554, Mascarenhas foi nomeado Vicerrei da India portuguesa, desempeñando o seu cargo desde Goa, a capital das posesións portuguesas en Asia. Suponse que morreu nove meses máis tarde en Goa, en 1555, na idade de 71 anos. Foi sucedido no vicerreinado por Francisco Barreto.
Pedro Mateo Sagasta

Pedro Mateo Sagasta Escolar, nado en Torrecilla en Cameros (A Rioxa) o 22 de febreiro de 1830 e finado en Madrid o 26 de novembro de 1908, foi un enxeñeiro e político español. Traxectoria
Irmán de Práxedes Mateo Sagasta. Foi Inspector xeral do Corpo Nacional de Enxeñeiros de Montes. Trasladado a Pontevedra polo seu traballo, foi deputado polo Partido Progresista polo distrito de Pontevedra (1869-1871) e polo de Caldas de Reis (1871-1872 e 1889-1890).
Casou con Juana Echeverría Broussaint, e foi pai de Bernardo Mateo Sagasta.