Werner Forßmann

Werner Theodor Otto Forßmann, máis coñecido como Werner Forßmann ou Werner Forssmann, nado o 29 de agosto de 1904 en Berlín e finado o 1 xuño de 1979 en Schopfheim, Baden-Württemberg, foi un médico alemán, cirurxián, urólogo e cardiólogo que inventou o cateterismo cardíaco. Cando publicou un artigo detallando como se autoexperimentou con esta técnica, o seu xefe e a comunidade médica repudiárono, resultando no seu despedimento. Forßmann permaneceu esquecido durante 27 anos até que, en 1956, foi recoñecido polo mundo científico e galardoado co Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina. Traxectoria
Formación
Werner Forßmann era o fillo único do avogado Julius Forssmann, de orixe finlandesa e da súa esposa Emmy, de solta Hindenberg, prusiana. Os seus pais valoraban unha boa educación e graduouse no Archanische Gymnasium de Berlín-Tempelhof. O pai foi enviado como soldado na Primeira guerra mundial, e morreu en 1916 en Swistelniki, Galicia dos Cárpatos, cando Werner tiña doce anos. Forßmann creceu entón coa súa nai e a súa avoa Helene Hindenberg, e foi influenciado polo seu tío Walter Hindenberg, que dirixía un consultorio de médico rural.
En 1922 comezou a estudar medicina na Universidade Friedrich Wilhelm de Berlín, a actual Universidade Humboldt. Nese tempo, foi membro da Akademische Liedertafel Berlin.
Carreira
En 1929 doutorouse en Medicina. A súa tese Sobre o efecto da alimentación do fígado sobre o hemograma e o nivel de colesterol no soro de persoas sans baseouse no tratamento exitoso da anemia perniciosa mediante a administración de vitamina B12 en forma de extractos de fígado. Despois de completar o seu doutoramento, Forßmann traballou nunha clínica xinecolóxica en Berlín-Spandau onde lle encomendaron principalmente enfermidades sépticas, febre infantil, eliminación de abortos espontáneos, e o tratamento con diatermia da inflamación vaxinal crónica, que describiu como a actividade máis aburrida. Despois de só tres meses, comezou a traballar como médico asistente na Clínica Auguste Victoria, o actual Hospital Werner Forßmann, en Eberswalde. Alí traballou co cirurxián e director da clínica Richard Schneider. Desde o primeiro momento, Schneider confioulle numerosos exames e operacións e deulle unha formación integral en cirurxía.
Cateterismo cardiaco
Tamén en 1929, realizou o primeiro cateterismo cardíaco en humanos, documentado por unha imaxe de raios X. Uns anos despois, demostrou que os medios de contraste poden usarse con seguridade no corazón humano. Especialmente nos anos posteriores á Segunda guerra mundial, André Frédéric Cournand e outros médicos asumiron o seu traballo; constitúen a base do diagnóstico cardíaco moderno. Forßmann xa se ocupara de diagnósticos cardíacos durante os seus tempos de estudante. Segundo as súas propias declaracións, o seu autoexperimento baseouse no traballo de Claude Bernard, Auguste Chauveau e Étienne-Jules Marey sobre animais domésticos, especialmente cans e cabalos. Bernard publicara unha xilografía no libro de texto Leçons de Physiologie Operatoire. Mostrou o cateterismo dun can deitado de costas cun tubo introducido a través dunha xugular externa aberta para poder medir a presión dentro do corazón. Forßmann trasladou este método de exame aos humanos, escollendo o brazo máis accesible como acceso en lugar do pescozo. Investigou a posibilidade dun cateterismo nos cadáveres e, mediante unha autopsia, comprobou que podía penetrar no corazón cun tubo desde o brazo.
Procedemento
Algúns aspectos do procedemento son contraditorios segundo a súa autobiografía e os escritos de 1929. Accedía pola vea cefálica esquerda, unha gran vea sanguínea situada na parte exterior do brazo. Empuxou o catéter 65 centímetros no ventrículo dereito e levouno pola vea do brazo superior á vea subclavia e desde alí pola vea braquiocefálica e a vea cava superior (vea cava superior) cara á aurícula dereita. Documentou isto cunha radiografía, para a que entrou na bodega de raios X da clínica co catéter inserido e, coa axuda dunha enfermeira de raios X, tomou unha foto do tubo no ventrículo dereito. O 5 de novembro, a Klinische Wochenschrift publicou o seu artigo, porén, como a súa conferencia da Sociedade Alemá de Cirurxía en 1931, atopou pouca resonancia profesional. Forßmann presentou o cateterismo como alternativa ás inxeccións intracardíacas, que se usaban en tratamentos agudos e eran moi arriscadas, pola posíbel lesión do corazón e dos vasos circundantes, co fin de garantir un tratamento farmacolóxico local rápido. No artigo, tamén relata un caso clínico no que usou a técnica para tratar un paciente con peritonite purulenta, aínda que o paciente faleceu despois dunha breve mellora. Segundo a súa autobiografía, o paciente só foi tratado despois de que Forßmann comprobase a eficacia do catéter en si mesmo.
Na autopsia atopou realmente o catéter no corazón e na vea cava inferior; non puido atopar ningunha lesión nas veas provocada polo catéter. Forßmann e Schneider contactaron con varios médicos respectados para as súas futuras carreiras. Entre eles estaban Wilhelm His, famoso polo seu descubrimento de como o corazón transmite os estímulos (feixe de His), e o coñecido cirurxián August Bier. Non obstante, ambos estiveron a piques de retirarse e declinaron.
Acusacións de plaxio
Despois de que os seus traballos e publicacións en cardioloxía recibisen críticas e pouco interese, Werner Forßmann dedicouse á cirurxía e á uroloxía.
Ferdinand Sauerbruch, xefe da Charité, non lle pagou inicialmente a Forßmann, e informou a Rudolf Nissen. O artigo sobre o autoexperimento apareceu pouco despois da cita no semanario clínico; ao mesmo tempo, un diario de Berlín cualificou o intento de sensación. Forßmann foi entón confrontado con acusacións de plaxio por parte de Ernst Unger e Fritz Bleichröder, que uns anos antes investigaran a aplicación de principios activos a través dun catéter en vasos próximos ao corazón (Unger puxo un catéter a Bleichröder). Nun xuízo, no que Bleichröder se queixou de dores no peito, probabelmente tamén tiñan o corazón cateterizado, pero non o documentaron. Neste contexto, Unger escribiu unha carta a Ferdinand Sauerbruch. Este non sabía nada da publicación e despediu a Forßmann dicíndolle: "Con trucos como este, cualificaste como profesor nun circo e non nunha clínica alemá decente. Despois deste despedimento, Forßmann volveu a Eberswalde, onde o seu anterior posto xa quedara vacante de novo.
Década dos 50. Concesión do Premio Nobel
Non foi até a década de 1950 cando tivo a oportunidade de ver un hospital infantil de Basilea que utilizaba un moderno cateterismo cardíaco baseado no seu. En 1951, o médico inglés John McMichael invitouno a Londres para traballar nun filme sobre o cateterismo cardíaco. Na viaxe coñeceu a Henry Hallett Dale, tamén Nobel de Medicina. En 1954, Otto Goetze, o presidente da Sociedade Alemá de Cirurxía, pediu a Forßmann que dese unha conferencia sobre a historia do cateterismo cardíaco na reunión anual, e este aceptou. Nese mesmo ano, recibiu a Medalla Leibniz da Academia Alemá de Ciencias de Berlín polos seus servizos á cirurxía cardíaca terapéutica. Como primeiro cirurxián despois de Theodor Kocher de Berna en 1909, Forßmann recibiu o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1956 con André Frédéric Cournand e Dickinson Woodruff Richards polos seus descubrimentos sobre o cateterismo cardíaco e sobre os cambios patolóxicos no sistema circulatorio. Tras o anuncio do Premio Nobel, Forßmann, que até entón non acadara ningún logro académico a excepción da súa tese, converteuse en profesor honorario na Universidade Johannes Gutenberg de Maguncia, baixo a presión de varios colegas e contra a vontade de Dean Blücher. Os laureados recibiron o Nobel, presentado en Estocolmo. O eloxio correu a cargo de Göran Liljestrand, membro do Comité Nobel, Forßmann deu a súa conferencia sobre o desenvolvemento histórico do cateterismo cardíaco, destacando o traballo de Unger, Bleichröder e Löb, Cournand asumiu a parte teórica do método e Richards a presentación clínica.
Controversia do nazismo
Afiliouse ao Partido Nazi (NSDAP) en 1932. Durante a Segunda guerra mundial serviu como médico militar na Wehrmacht en Danzig, Oslo, Ålesund, Stetcin, Bydgoszcz, participou na fronte oriental na operación Barbarossa como parte da súa unidade e foi feito prisioneiro de guerra. As matizacións da súa relación co réxime nazi non son claras e son motivo de debate entre os historiadores. Criticou retrospectivamente o réxime, e el mesmo afirmou que o achegamento ao nazismo puido ser a procura dunha figura paterna. Na década de 1940 realizáronse esterilizacións euxenéticas no seu hospital, das que Forßmann non era responsábel directo, pero que tivo que aprobar. Segundo el mesmo, puido "esquivar" as esterilizacións na súa estancia en Dresde, xa que estas só podían ser realizadas por especialistas cirúrxicos e el era especialista en uroloxía.
Recibiu acusacións de antisemitismo, pero tamén atendeu aos xudeus no hospital militar, en contra do criterio doutros compañeiros seus. Forßmann foi presentado a Karl Gebhardt, o médico persoal de Heinrich Himmler, por Kurt Strauss, o xefe de cirurxía e líder das SS. Gebhardt prometeulle a Forßmann apoio para o seu traballo, que el rexeitou. Un ano despois, Forßmann, segundo o seu propio relato, entrou en enfrontamento con Strauss porque, en contra da prohibición tras os pogromos de novembro de 1938, ingresaba no hospital aos xudeus feridos, tratándoos xunto aos chamados "alemáns arios". Ademais de rexeitar o nazismo, especialmente despois da concesión do Premio Nobel, Forßmann falou publicamente e presentou as súas posicións sobre, entre outras cousas, a pena de morte, a eutanasia e o transplante de órganos. Nos anos 60 e 70 xurdiu a discusión sobre a reintrodución da pena de morte en Alemaña, principalmente debido ás actividades de organizacións terroristas como a Fracción do Exército Vermello (RAF). Forssmann rexeitou estritamente a pena de morte.
Após a guerra
Despois da guerra e do vencemento da súa prohibición de traballar como médico, imposta polos aliados, traballou coa súa muller como cirurxián rural e despois como urólogo en Bad Kreuznach. En recoñecemento ao seu traballo, que aínda non fora realizado polos expertos en 1929, recibiu o Premio Nobel de Medicina en 1956 xunto con André Frédéric Cournand e Dickinson Woodruff Richards polos seus descubrimentos sobre o cateterismo cardíaco e os cambios patolóxicos no sistema circulatorio. Desde 1958, Forßmann traballou como médico xefe en cirurxía no Hospital Evanxélico (Evangelischen Krankenhaus) de Düsseldorf, onde traballou até a súa xubilación en 1969.
En 1968, o Frankfurter Allgemeine Zeitung publicou unha declaración clara de Forssmann contra o transplante de órganos non apareados como reacción ao primeiro transplante de corazón do doutor surafricano Christiaan Barnard. Na súa opinión, o corazón e o fígado en particular non debían ser considerados para os transplantes.
Forßmann morreu o 1 de xuño de 1979 a consecuencia dun infarto de miocardio no hospital municipal de Schopfheim. Importancia do catéter cardíaco dereito para a investigación médica
Johann Friedrich Dieffenbach publicou o primeiro traballo sobre o cateterismo do corazón (esquerdo) xa en 1834. Tentou estimular a actividade cardíaca nun paciente de cólera moribundo estimulando mecanicamente a parede interna do corazón. En 1848/49 Rudolf Virchow mencionou isto nas súas conferencias. Werner Forssmann afirmou que só tivo coñecemento desa tentativa en 1971.
Aínda que o autoexperimento de Forssmann recibiu pouca atención no momento en que se levou a cabo e supuxo unha importante perda de reputación para Forßmann como cardiólogo, este experimento foi a súa contribución máis importante á investigación médica. Forßmann foi a primeira persoa en documentar como guiou un catéter longo e flexible até o corazón e sobreviviu ileso a ese intento. O autoexperimento e a súa documentación constituíron a base para numerosos desenvolvementos no exame de catéteres cardíacos e na anxiografía da vía do fluxo pulmonar baseada nel. Xa en 1930, o médico Hans Baumann publicou un artigo sobre a usabilidade dos distintos métodos para determinar o volume por minuto, no que utilizaba perforar o corazón para determinar o volume por minuto. O cardiólogo de Florencia Arrigo Montanari, que realizou experimentos sobre cateterización do corazón en animais e cadáveres arredor de 1928, confirmou o mérito de Forßmann en 1930.
Foi o primeiro médico en realizar e describir o cateterismo cardíaco en humanos vivos. Montanari considerou que a documentación radiolóxica elixida por Forssmann foi útil e necesaria á hora de realizar esta técnica. Os resultados de Otto Klein, un médico checo que exerceu en Praga, publicados só uns meses despois do seu autoexperimento seguían sendo menos coñecidos. Determinou a presión arterial cardíaca e a concentración de osíxeno no sangue cardíaco de pacientes pulmonares mediante o método publicado por Forßmann utilizando catéteres cardíacos. Máis tarde informouse doutros usos do cateterismo cardíaco en España, Cuba e Arxentina.
Sobre todo, o traballo dos dous premios Nobel André Frédéric Cournand e Dickinson Woodruff Richards, que foron homenaxeados con Forßmann, sobre a medición do gasto cardíaco mediante o catéter cardíaco dereito baseouse nos experimentos de Forßmann, que até entón estaban case esquecidos ao que se referiron ao investigar as súas investigacións no Hospital Bellevue de Nova York. Cournand e Richards trataron os trastornos cardíacos e circulatorios e utilizaron o cateterismo do corazón dereito para o estudo de varias enfermidades. Melloraron o cateterismo e exploraron os seus posibles usos, primeiro en experimentos con cans e chimpancés e máis tarde en humanos. A finais da década de 1930, foron capaces de diagnosticar e tratar defectos cardíacos complicados e até entón descoñecidos. Ao redor de 1940 o método entrou na práctica clínica. Estendeuse moi rapidamente polo mundo. Xunto co anxiocardiografía por imaxe, o exame do catéter permitiu un diagnóstico completo do corazón e, en base a iso, a cardioloxía moderna.
En 1949, Cournand tamén presentou un cateterismo cardíaco dereito para a detección de defectos cardíacos conxénitos. Máis tarde converteuse no primeiro médico en realizar un cateterismo pulmonar mediante un catéter que pasou polo corazón dereito e a arteria pulmonar ata os pulmóns. Os desenvolvementos posteriores nos catéteres cardíacos na década de 1970 levaron ao catéter con balón e á dilatación do balón resultante para ensanchar os vasos sanguíneos patoloxicamente constrinxidos. O cardiólogo Andreas Roland Grüntzig realizouno con éxito por primeira vez en 1977.
O cateterismo cardíaco foi empregado para avaliar o estado hemodinámico do paciente, e con diversas funcións e obxectivos sanitarios, gañando especial importancia nos últimos anos. Vida persoal
Despois de que Forßmann deixara a Charité, traballou segundo o consello de Sauerbruch desde xullo de 1932 como médico asistente no hospital municipal de Maguncia. Alí coñeceu á súa futura esposa Elisabeth Engel, coa que casou en decembro de 1933. Despois da Machtergreifung, o hospital foi posto baixo a xestión nazi tras unha disputa entre o xefe de medicina interna e un médico asistente activo nas SA. Dado que as parellas casadas tiñan prohibido traballar no mesmo hospital, Forßmann buscou un novo traballo en Berlín. Despois de retirarse en 1969, Forßmann escribiu a súa autobiografía, que foi publicada en 1972. Pasou a súa xubilación en Wies-Wambach. Coa súa muller tivo seis fillos: Klaus (1934), Knut (1936), Jörg (1938), Wolf-Georg (1939), Bernd (1940) e Renate (1943). Con excepción de Renate, todos os nenos naceron en Berlín, ela naceu en Schopfheim. O seu fillo Bernd Forßmann é un físico e un dos desenvolvedores da litotricia extracorpórea de ondas de choque utilizada na uroloxía práctica no sistema Dornier. O anatomista Wolf-Georg Forßmann traballou, entre outras cousas, como profesor na Universidade de Heidelberg. A filla Renate Forßmann-Falck é psiquiatra e vive en Richmond. Publicacións
Werner Forßmann traballou principalmente como cirurxián práctico e urólogo. Non estivo afiliado a ningunha institución científica durante a maior parte da súa vida. O número de publicacións de Forßmann é pequeno. De especial importancia son as súas primeiras publicacións sobre o cateterismo do corazón dereito e as relacionadas coa cerimonia de entrega do Premio Nobel.
Publicacións científicas (selección)
Ueber die Wirkung der Leberfütterung auf das rote Blutbild und den Cholesterinspiegel im Serum des gesunden Menschen. Disertación médica, Berlín 1929.
Die Sondierung des rechten Herzens. In: Klinische Wochenschrift. Band 8, 1929, S. 2085 ff.
Über die Sondierung des rechten Herzens. In: Berliner Klinische Wochenschriftvom 5 de novembro de 1929.
Die Schmerzbetäubung bei Eingriffen an den Harnorganen. 'Zeitschrift für Urologie' 29, 1936; páx. 316–28
Klinik und Technik der Elektroresektion. 'Zeitschrift für Urologie' 31, 1937; páx. 153–70
Lectura do Nobel (conferencia en inglés): The Role of Heart Catheterization and Angiocardiography in the Development of Modern Medicine.
Publicacións biográficas
Autobiografie
Selbstversuch. Erinnerungen eines Chirurgen. Droste Verlag, Düsseldorf 1972, ISBN 3-7700-0313-6.
Vorstoß ins Herz. Droste, Düsseldorf 1972. Honras
Alén do Premio Nobel de Medicina en 1956, xunto con André Frédéric Cournand e Dickinson Woodruff Richards. Tamén recibiu outras honras: Medalla Leibniz da Academia Alemá de Ciencias de Berlín (1954)
Cidadanía honorífica da cidade de Bad Kreuznach (1957)
Gran Cruz Federal do Mérito con Cinta e Estrela (1964)
Comandante da Orde das Palmas Académicas (1971)
Doutor honoris causa pola facultade de medicina da Universidade de Humboldt (1977)
Para o 50 No aniversario da concesión do Premio Nobel en 2006, Deutsche Post emitiu un selo postal especial de 90 céntimos.
A Clínica Barnim no lugar de traballo de Forßmann en Eberswalde leva o nome de Hospital Werner Forßmann (1991)
Premio Werner Forßmann como premio fundacional da Universidade do Ruhr de Bochum
Tumba de honra en Wies na Selva Negra