proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Expedición 1

A Expedición 1 ou Expedición Un foi a primeira estadía de longa duración na Estación Espacial Internacional. A tripulación, formada por tres persoas, estivo a bordo da estación durante 136 días entre novembro de 2000 e marzo de 2001. Desde entón, a presenza humana na estación foi ininterrompida e mantense. A Expedición 2, que tamén contou con tres integrantes, seguiuna de xeito inmediato.
O inicio da expedición produciuse cando a tripulación se acoplou á estación o 2 de novembro de 2000 a bordo da nave espacial rusa Soiuz TM-31, que partira dous días antes. Durante a misión, a tripulación da Expedición 1 activou varios sistemas na estación, desempaquetou equipos que se enviaran e aloxou tres tripulacións do Transbordador espacial e dous vehículos rusos Progress de reabastecemento non tripulados. Os astronautas estiveron moi ocupados durante a misión, que se declarou un éxito.
Os tres transbordadores visitantes trouxeron equipos, subministracións e compoñentes clave á estación espacial. O primeiro deles, STS-97, acoplouse a principios de decembro de 2000 e trouxo o primeiro par de grandes paneis fotovoltaicos feitos nos Estados Unidos, o que incrementou cinco veces a capacidade de potencia das celas alí. O segundo transbordador visitante foi a nave STS-98, que se acoplou a mediados de febreiro de 2001 e enviou o módulo de busca Destiny de 1, 4 mil millóns USD, que aumentou a masa da estación con respecto á de Mir por primeira vez. O terceiro transbordador, chamado STS-102, chegou a mediados de marzo do 2001 e o seu propósito principal foi relevar a tripulación da Expedición 1 e substituíla pola da Expedición 2. A expedición finalizou cando o transbordador espacial Discovery se separou da estación o 18 de marzo de 2001.
A tripulación da expedición estaba formada por un comandante estadounidense e dous tripulantes rusos. O comandante William Shepherd estivera no espazo tres veces antes en misións de transbordadores dunha semana de duración como máximo. Os rusos Iuri Gidzenko e Sergei Krikalev tiñan experiencia en voos espaciais de longa duración en Mir; Krikalev estivo cerca dun ano completo no espazo.
Expedición Amundsen

A primeira expedición en chegar ao polo Sur Xeográfico foi encabezada polo explorador noruegués Roald Amundsen. El e catro compañeiros chegaron ao polo o 14 de decembro de 1911, cinco semanas antes que unha expedición británica encabezada por Robert Falcon Scott chamada Expedició Terra Nova. Amundsen e o seu equipo retornaron de forma segura até a base, e máis tarde, coñeceron que Scott e os seus catro compañeiros morreran na viaxe de retorno.
Os plans iniciais de Amundsen centrábanse no Ártico e na conquista do polo Norte por medio dun barco crebaxeos. Con este obxectivo obtivo o uso do barco de exploración polar de Fridtjof Nansen, o Fram, e emprendeu unha extensiva campaña de recollida de fondos para a expedición. As preparacións para esta expedición interrompéronse cando, en 1909, os exploradores americanos Frederick Cook e Robert E. Peary afirmaran por separado que chegaran ao polo Norte. Entón, Amundsen mudou os seus plans e comezou a prepararse para a conquista do polo Sur. Inseguro de até que punto a opinión pública e os seus partidarios lle darían apoio, gardou en segredo o cambio de plans. Até o comezo da expedición, en xuño de 1910, a maioría de membros da tripulación crían que se estaban a embarcar nunha expedición ártica.
Amundsen estabeleceu a súa base Antártica, a Framheim, na baía das Baleas na barreira de xeo de Ross. Despois de meses de preparación, de estabelecer depósitos de aprovisionamento e dunha saída nula que case acabou en traxedia, el e a súa tripulación partiron cara ao polo en outubro de 1911. Durante a viaxe descubriron o glaciar Axel Heiberg, que seguiron durante a ruta cara ao altiplano polar e finalmente cara ao polo Sur. O dominio dos membros da expedición do uso de esquís e a súa habelencia cos cans de zorras aseguraron unha viaxe relativamente pouco problemática. Entre os outros éxitos da expedición cóntanse a primeira exploración da península de Eduardo VII e unha extensa exploración oceanográfica.
Aínda que o éxito da expedición foi moi aclamado, a historia do fracaso heroico de Scott eclipsou a súa vitoria. Do mesmo xeito, algúns sectores criticaron moito a decisión de Amundsen de manter en segredo os seus auténticos plans. Porén, os historiadores modernos recoñeceron sen reservas a habilidade e o valor da expedición de Amundsen. A base científica permanente no polo leva o seu nome, xunto co de Scott.
Expedición Endurance

A expedición imperial transantártica (1914-1917), máis coñecida como expedición Endurance, foi a última expedición importante da idade heroica da exploración da Antártida. Deseñada por Sir Ernest Shackleton, aspiraba a ser a primeira en atravesar por terra o continente antártico. Despois de que en 1911 a expedición Amundsen chegase ó Polo Sur, Shackleton dixo que a travesía do continente era o "único grande obxectivo principal das viaxes antárticas". A expedición non conseguiu cumprir este propósito, pero é lembrada como unha historia épica de heroísmo e supervivencia.
Shackleton estivera no Antártico entre 1901 e 1904 formando parte da expedición Discovery do Capitán Scott, e liderara a expedición Nimrod entre 1907 e 1909. A nova expedición requiría, dunha banda, unha tripulación principal que navegaría polo mar de Weddell e que desembarcaría na costa aproximadamente na latitude 78°S, preto da baía de Vahsel, como preparación para unha marcha transcontinental en dirección ó mar de Ross, atravesando o Polo Sur. Paralelamente, un grupo de apoio, o equipo do mar de Ross, viaxaría até o lado oposto do continente, estabelecería un campamento no estreito McMurdo, e dende alí prepararía unha serie de depósitos de subministración ó longo da barreira de xeo de Ross, ó pé do glaciar Beardmore. Estes depósitos serían esenciais para a supervivencia do equipo transcontinental, xa que non levarían provisións de abondo para toda a travesía. A expedición dispoñía de dous barcos: o Endurance, que levaría o equipo de Shackleton polo mar de Weddell, e o Aurora, ás ordes do capitán Aeneas Mackintosh, que levaría o equipo do mar de Ross até o estreito McMurdo.
O Endurance quedou atrapado no xeo do mar de Weddell antes de chegar á baía de Vahsel, e malia os esforzos por ceibar o barco, foron á deriva cara ó norte nun bloque de xeo durante o inverno antártico de 1915. Finalmente, o bloque desfíxose e afundiu o barco, deixando sobre o xeo os 28 homes da tripulación, que se viron sometidos a unha serie de duras probas: meses de espera en campamentos improvisados sobre o xeo, unha viaxe en botes salvavides até a illa Elefante, unha segunda travesía de 1300 km nun bote aberto, o James Caird, e atravesar as montañas de Xeorxia do Sur, para, finalmente, ser rescatados sen unha soa baixa. Namentres, o equipo do mar de Ross tivo que superar grandes dificultades para cumprir a súa misión, despois de que o Aurora fose arrincado das súas amarras durante un vendaval e non puidesen retornar. Os depósitos instaláronse como estaba previsto, pero a operación custou tres vidas.
Expedición Shackleton-Rowett

A expedición Shackleton-Rowett (1921–1922) foi o derradeiro proxecto antártico de Sir Ernest Shackleton, e o episodio final da Idade heroica da exploración da Antártida. A aventura, financiada por John Quiller Rowett, un home de negocios, tamén é coñecida como a expedición Quest que era o nome que Shackleton lle puxo a un antigo barco noruegués empregado na caza de focas e que foi reconvertido para a expedición. O proxecto orixinal era explorar o sector do mar de Beaufort, no océano Ártico, pero tivo que abandonar despois de que o goberno canadense lle retirase o apoio financeiro e acabou dirixíndose cara a Antártida. O Quest, máis cativo que calquera outro barco de exploración antártica usado até ese momento, amosou a miúdo as súas eivas e a viaxe cara ao sur padeceu atrasos por mor da pobre capacidade de navegación e por continuos problemas cos motores. Porén, antes de chegar ó punto no que debían comezar a expedición, Shackleton morreu a bordo do barco, xusto despois da súa chegada á illa sub-antártica de Xeorxia do Sur.
Despois da morte de Shackleton, a expedición limitouse a un cruceiro de tres meses polo Antártico oriental, baixo a dirección do segundo comandante Frank Wild. Nestas augas os defectos do Quest fixéronse manifestos: pouca velocidade, alto consumo de combustible, tendencia de alagar coas marusías e vías de auga constantes. O barco non puido continuar alén da lonxitude 20°E, moi por debaixo do seu obxectivo, e a pouca potencia do seu motor non era de abondo para penetrar no xeo antártico. Despois duns cantos intentos infrutuosos de crebar cara ao sur a través da banquisa, Wild dirixiu o barco a Xeorxia do Sur, despois dunha visita nostálxica á Illa Elefante onde, seis anos antes, el e outros 21 tripulantes do Endurance estiveran abandonados logo do afundimento do barco, na chamada expedición Endurance.
Wild pensou en pasar unha segunda volta polo xeo e levou o barco a Cidade do Cabo para preparalo. Aló recibiu unha mensaxe do patrocinador Rowett na que ordenaba o retorno do barco a casa, a Inglaterra e a viaxe rematou discretamente. Aínda que esta expedición dentro da historia da exploración polar non está moi ben considerada, a relevancia da viaxe do Quest é que marcou o final da Idade heroica da exploración da Antártida e o comezo da Idade mecánica. Porén, no fondo o acontecemento que a mantén na memoria colectiva, eclipsando todas as súas actividades, é a inoportuna morte de Shackleton.
Experiencia

Experiencia (do latín experiri comprobar) é unha forma de coñecemento ou habilidade derivados da observación, da vivencia dun evento ou proveniente das cousas que suceden na vida. A historia desta palabra alíñase co concepto de experimento.
Tanto o ser humano coma tamén moitos animais poden obter esta forma de coñecemento chamada experiencia ó longo das súas vidas.
O concepto de experiencia xeralmente refírese ó coñecemento procedurimental (como facer algo), en lugar do coñecemento factual (que son as cousas). Os filósofos tratan o coñecemento baseado na experiencia como "coñecemento empírico" ou "un coñecemento a posteriori".
Desde o punto de vista da hermenéutica filosófica (Gadamer), soamente son posibles as experiencias se se teñen expectativas, por iso unha persoa de experiencia non é a que acumulou máis vivencias (Erlebnis), senón a que está capacitada para permitirllas.
Unha persoa con considerable coñecemento nunha área determinada pode gañar reputación coma un experto.
Referido ós xogos de rol, a experiencia é unha puntuación que permite ó personaxe adquirir características novas ou mellorar as que xa posúe.
Experiencia achegada á morte

As experiencias achegadas á morte son supostas percepcións do contorno narradas por persoas que estiveron a piques de morrer ou que pasaron por unha morte clínica e sobreviviron. Hai moitos testemuños, sobre todo dende o desenvolvemento das técnicas de resurrección cardíaca, e segundo algunhas estatísticas, poderían producirse aproximadamente nunha de cada cinco persoas que superan unha morte clínica. Dous grupos de interpretacións
Para algunhas persoas, a existencia destas experiencias implicaría que cada ser humano está formado por un corpo físico e un ente inmaterial, e unha consciencia ou "ánima" (tal como afirman moitas relixións). En troques, algúns científicos opinan que estes fenómenos poden explicarse como alucinacións do mesmo cerebro.
Por outra banda, e en contraposición ó que a ciencia cría até agora, investigacións recentes no eido médico indican que estas experiencias non poden explicarse como alucinacións. Estes estudos suxiren que, dalgún xeito distinto, a mente e consciencia poden seguir activas despois de que o cerebro deixase de funcionar.
Experimentación

A experimentación, é a aplicación do método científico á comprobación das hipóteses de traballo, nas condicións controladas do laboratorio.
Desta maneira cambiando a presenza, ou a intensidade daqueles fenómenos que se consideran causas, é posíbel verificar que producen os efectos previstos nunha hipótese. O rexistro e a medida sistemática das causas, e dos efectos, por medio de instrumentos científicos dan lugar á verificación dunha hipótese e, por tanto, aos teoremas.
Mentres que a simple observación ten que esperar a produción espontánea dun fenómeno, a experimentación permite reproducir os efectos, producindo as causas no laboratorio, o que pon á disposición de calquera a verificación dos teoremas.
Esta proposición é a base do método empírico, isto é, un teorema pode comprobarse por calquera se se segue, nos experimentos, o método científico.
Experimental Geodetic Satellite

Experimental Geodetic Satellite, coñecido tamén polo seu acrónimo EGS e denominado ás veces EGP (Experimental Geodetic Payload), rebautizado como Ajisai ao chegar a órbita, é un satélite artificial da axencia espacial xaponesa NASDA lanzado o 12 de agosto de 1986 mediante un foguete H-I desde o Centro Espacial de Tanegashima. Foi o primeiro satélite en ser lanzado mediante este foguete. Características
EGS tivo dúas misións: Comprobar e estudar o comportamento da segunda etapa do foguete H-I que o lanzou ao espazo no seu voo inaugural.
Determinar de maneira precisa a posición de varias pequenas illas do arquipélago do Xapón. A superficie cuberta con 318 espellos e 1436 cubos retrorreflectores do satélite tamén permitía medicións fotométricas e direccionais para estudos xeodésicos.
Experimental Prison Concord

O Experimento da prisión de Concord foi deseñado para avaliar se as experiencias producidas pola psilocibina, unha droga psicoactiva derivada de diversos fungos e cogomelos alucinóxenos do xénero Psilocybes, combinada coa psicoterapia, podían inspirar aos presos a abandonar os seus estilos de vida antisociais unha vez que fosen liberados. O experimento realizouse entre 1961 e 1963 na prisión estatal de Concord, unha prisión de alta seguridade para a delincuencia xuvenil, en Concord, Massachusetts, por investigadores da Universidade de Harvard baixo a dirección do Dr. Timothy Leary, que incluía a Michael Hollingshead e os Drs. Allan Cohen, Alfred Alschuder, George Litwin, Ralph Metzner, Gunther Weil e Ralph Schwitzgebel, coa doutora Madison Presnell como conselleira médica e psiquiátrica. O estudo orixinal implicou a administración de psilocibina para axudar a psicoterapia de grupo a 32 presos que intentaban reducir a recorrencia.
Experimentalismo

Chámase experimentalismo, por oposición ao clasicismo, a toda aquela manifestación artística (de tipo musical, poético, teatral, plástico. .. ) de acusada tendencia transgresora e rupturista respecto dos modelos anteriores. O experimentalismo, en principio, adoita ser oposto ao gusto popular. Procede a imitación da ciencia, seguindo o método empírico, en concreto a rama experimental a base de proba e erro, na súa procura incesante de novas formas de expresión. Devandito termo áchase moi relacionado coas vangardas e os "ismos" que dominaron a escena cultural europea a principios do século XX.
Dado que moitos grandes revolucionarios da arte crearon escola, pode afirmarse que os Van Gogh, Schoenberg, Picasso, Joyce, Brecht, Moore etc. , cultivaron no seu tempo o seu propio "experimentalismo".
Experimento BOOMERanG

O experimento BOOMERanG (acrónimo en inglés de Balloon Observations Of Millimetric Extragalactic Radiation ANd Geophysics, "Observacións en globo da radiación milimétrica extragaláctica e xeofísicas") consistiu en elevar en globo aerostático un telescopio (cunha micromalla de 18 bolómetros) por riba das capas máis baixas da atmosfera terrestre para poder captar o fondo cósmico de microondas. O globo permaneceu suspendido a 37 quilómetros de altura, durante os dez días e medio que durou o experimento (a finais de 1998) aproveitando as correntes adiabáticas da Antártida.
Mediuse o fondo cósmico de microondas correspondente a uns 300. 000 anos despois do big-bang. Os resultados fixéronse públicos na revista Nature, que publicou un artigo titulado: "Un Universo plano consonte os mapas de alta resolución da radiación do fondo cósmico de microondas". Instrumentación
Consistía nun globo aerostático de helio cun volume de 800. 000 metros cúbicos, que portaba un telescopio de infravermello de dúas toneladas de peso. O telescopio consistía nun espello de 1, 2 metros de diámetro que dirixía a luz reflectida ata unha malla de detectores bolométricos de polarización deseñados no laboratorio de Microdevices do JPL. , cunha sensibilidade de 100 millonésimas de grao Celsius (equivalente a captar dende a Terra a calor desprendida por unha cafeteira situada na Lúa), ou 300 millonésimas de Kelvin, que estaban arrefriados a ultrabaixas temperaturas para garantir a estabilidade da medición (os detectores tiñan que estar a unha temperatura por debaixo das 100 millonésimas de graos Celsius mediante refrixeración crioxénica). Resultados
Xunto con outros experimentos, ao determinar o carácter plano da xeometría do Universo é unha das probas da existencia da Enerxía escura. As imaxes cobren o 3% do ceo.
Experimento Muón g-2

Levado a cabo no Fermilab, o Experimento Muón g-2 tenta determinar o factor g e outras propiedades dos muóns. A produción de muóns faise por aceleración de protóns que se aceleran ata velocidades superiores a 0, 99 c e se fan chocar contra unha aliaxe de níquel, producíndose pións que na súa desintegración producen muóns, entre outros produtos. Os muóns son recollidos e separados mediante campos magnéticos, dirixíndoos ó experimento.
Tras tres series de experimentos, en 2025 o equipo internacional e multidisciplinar de físicos chegou a medir o factor g cunha precisión de 140 partes por millón. O resultado segue achegando a medición experimental coa predición teórica, que tamén durante os anos de funcionamento do experimento (2012-2025) foi mellorada en tres series.
O factor g, o momento magnético anómalo do muón e test de proba do modelo estándar de partículas, determina a precesión de xiro do muón nun campo magnético. O valor predicido nos anos 30 do século XX para g foi 2. A cantidade (g-2)/2 calculada foi aμ
(g-2)/2 (muon, experiment)
0, 001165920705 +- 0, 000000000114(stat. ) +- 0, 000000000091(syst. ), incluíndo os erros estatísticos e sistemáticos
A maquinaria fundamental para o experimento foi traslada de Long Island, Nova York (Brookhaven National Laboratory) a Batavia, Illinois (Fermilab), cunha posta a punto e mellora técnica posterior.
Experimento da dobre fenda

O experimento de dobre fenda, ou experimento de Young, é un experimento realizado en 1801 polo físico inglés Thomas Young, co obxectivo de rexeitar a teoría corpuscular da luz vixente a finais do século XVIII. e apoiar a teoría ondulatoria da luz. Procedemento
Young dividiu un feixe de luz en dous e despois recombinounos nunha pantalla; sobre isto produciuse un patrón de interferencia, toda unha serie de franxas claras e escuras alternadas. Este resultado é inexplicable cunha teoría corpuscular porque só se debe observar un punto de luz, pero é facilmente interpretable asumindo a natureza ondulatoria da luz. A pesar da solidez do experimento, os científicos ingleses contemporáneos de Young non o aceptaron e houbo que agardar aos traballos posteriores dos físicos franceses Francesc Aragó e Augustin-Jean Frésnel para abandonar a teoría corpuscular. Posteriormente, considerouse un experimento fundamental para demostrar a dualidade onda-partícula, unha característica da mecánica cuántica. O experimento pode levarse a cabo con electróns, átomos ou neutróns, producindo patróns de interferencia similares aos que se obteñen cando se realiza coa luz, feito que amosa, polo tanto, o comportamento dobre onda-corpúsculo da materia.
Experimento da prisión de Stanford

O experimento da prisión de Stanford é un coñecido estudo psicolóxico da resposta humana á catividade, en particular das circunstancias reais da vida en prisión e dos efectos dos roles sociais impostos na conduta. Foi levado a cabo en 1971 por un equipo de investigadores liderado por Philip Zimbardo da Universidade Stanford. Recrutáronse voluntarios que desempeñarían os roles de gardas e prisioneiros nunha prisión ficticia. Con todo, o experimento fóiselles pronto das mans e cancelouse na primeira semana.
As preocupacións éticas que envolven os experimentos famosos a miúdo establecen comparacións co experimento de Milgram, que foi levado a cabo en 1963 na Universidade Yale por Stanley Milgram, un antigo amigo de Zimbardo.
Experimento de Hamar

A experiencia de Hamar foi unha experiencia levada a cabo para descubrir e eventualmente medir o arrastro do éter (en Inglés, ether drift).
Consistía nunha variante da Experiencia de Michelson-Morley e usaba masas de chumbo en lados opostos dun dos brazos do interferómetro de Michelson-Morley.
O seu resultado negativo, así como na experiencia de Michelson-Morley, levaba a contradicións, xa que postulábase que ou unha ou outra debería presentar resultado positivo ao paso do éter, mais en ambos os dous casos o resultado foi negativo.
Experimento de Kennedy-Thorndike

A experiencia de Kennedy-Thorndike, tamén chamada de estabelecemento experimental da relatividade do tempo, consistiu nunha versión modificada da experiencia de Michelson-Morley e serviu, polo seu resultado nulo, para axudar a falsear a teoría do éter. Foi levada a cabo pola primeira vez en 1932.
Nesta experiencia, o proxecto do interferómetro era diferente, onde un dos brazos cruzados do experimento orixinal era moito maior que o outro. Iso visaba tentar compensar o suposto efecto da contracción de Fitzgerald-Lorentz, hipótese ad hoc para explicar os resultados nulos da experiencia da Michelson-Morley. Ese suposto efecto só debería influenciar corpos materiais, e serviu de base para as teorías que colocaban os elétrons e prótons como tendo masa de natureza puramente electromagnética, tales como a teoría de Lorentz sobre o asunto.
Sendo un dos brazos do interferómetro moito maior en lonxitude que o outro, estarían suxeitos a diferentes velocidades rotacionais da Terra. Así, estarían suxeitos a diferentes contraccións de Fitzgerald-Lorentz. Tal construción poría en evidencia o arraste de éter que non se pode medir na experiencia de Michelson-Morley. Con todo, máis unha vez os resultados foron nulos, reforzando así a teoría da relatividade.
Experimento de Meselson e Stahl

O experimento de Meselson e Stahl, realizado en 1958, permitiu demostrar que o mecanismo de replicación do ADN segue un modelo semiconservativo, descartando así os modelos conservativo e dispersante que se propuxeran até o momento. Experimento
Para iso criaron células de Escherichia coli en presenza de nitróxeno-15, un isótopo do nitróxeno máis pesado do que adoita. Así, o isótopo incorporouse ás cadeas de ADN que se ían sintetizando, facéndoas máis pesadas.
Unha vez acadado o primeiro obxectivo, as células foron transferidas a un medio que contiña nitróxeno-14, é dicir, un medio máis lixero, onde continuaron o seu crecemento (división celular, que require a replicación do ADN). Purificouse o ADN e analizouse mediante unha centrifugación en gradiente de cloruro de cesio, onde hai máis densidade no fondo del tubo ca na parte media do mesmo. Resultados
Na primeira xeración (figura 2. b) obtívos unha única banda de ADN con densidade intermedia. Na segunda xeración (figura 2. c) obtivéronse dúas bandas, unha con densidade lixeira e outra con densidade intermedia ou híbrida. Na terceira xeración obtivéronse dúas bandas, unha lixeira (cunha abundancia do 75%) e outra intermedia (co 25% restante).
A banda intermedia ou híbrida representa unha molécula de ADN que contén unha cadea pesada (orixinal) e outra lixeira (de nova síntese). As cadeas lixeiras representan unha molécula de ADN na que as dúas cadeas foron sintetizadas (non existían aínda cando as células foron postas en presenza de nitróxeno-15.
O feito de que cada vez haxa máis moléculas lixeiras e se manteña o número de moléculas intermedias amósanos que a replicación do ADN é semiconservativa. Se fose conservativa, aparecería sempre unha banda pesada e o resto lixeiras (figuras 1. a, 1. b, 1. c). Se fose dispersante só aparecerían bandas híbridas de densidade intermedia en todas as xeracións.
Experimento de Michelson-Morley

A experiencia de Michelson-Morley, unha das máis importantes e famosas experiencias da historia da física, levouse a cabo en 1887 no que é hoxe a Case Western Reserve University, e considérase a primeira proba forte contra a teoría dun éter luminífero.
A teoría física no fin do século XIX postulaba que, tal como as ondas de auga teñen de ter un medio por onde propagarse (a auga) e as ondas sonoras audíbeis tamén requiren o seu medio (o ar), as ondas luminosas irían necesitar, tamén elas, dun medio propio, o "éter luminífero".
A velocidade de movemento do laboratorio terrestre idealizado por Michelson-Morley "instalado na superficie dese planeta" en 1887 en Alemaña, mostrou que "se existir" o éter debería arrastarse xuntamente co laboratorio, ou caso contrario o movemento da terra debería somarse ou subtraerse ás propagacións electromagnéticas na faixa das frecuencias estudadas, mesmo se o feixe luz se deslocase en dirección paralela ou perpendicular ao movemento terrestre, como nada diso aconteceu, o experimento demostrou que a propagación da luz é independente do medio.
Mais visto que a velocidade da luz é tan elevada, a concepción dun laboratorio estábel o suficiente libre de vibracións, precisou asentarse sobre un lenzol de estaño derretido, capaz de detectar usando o Efecto Doppler as interferencias nas ondas de luz na presenza do éter, de propiedades aínda imaxinosas, alén de moito diñeiro necesitou dun considerábel esforzo intelectual que mesmo así pode ter sido indebidamente aplicado, dada a precisión requirida.
Experimento de Trouton-Noble

A experiencia de Trouton-Noble consistiu nun intento de comprobación da veracidade dunha previsión da visión do electromagnetismo baseada na hipótese do éter. Foi levada á cabo entre 1901 e 1903 por Frederick Thomas Trouton. Características
A previsión era de que un capacitor cargado, con placas paralelas entre si e paralelas á dirección do movemento do capacitor, debería xerar un torque con consecuente rotación de modo que se aliñase tranversalmente á súa primeira dirección. Ou sexa, o capacitor debería ter ao final as súas placas coas faces orientadas transversalmente á dirección do movemento.
O resultado nulo desta experiencia confirmouse por experiencias aínda máis sensíbeis feitas por Chase en 1923 e por Hayden en 1994.
A montaxe experimental na experiencia orixinal consistía en se suspender un capacitor cargado por unha fina fibra de torsión
A montaxe debía ser protexida de campos eléctricos e magnéticos espurios, caso contrario daría lugar a un falso positivo, como no caso da versión realizada por Cornille.
Experimentos de Hershey e Chase

Os experimentos de Hershey e Chase foron unha serie de experimentos levados a cabo en 1952 por Alfred Hershey e Martha Chase, onde se confrimaba que o ADN era o material xenético, algo que xa demostrara en 1944 o experimento de Avery, MacLeod e McCarty. Aínda que os biólogos xa coñecían a existencia do ADN dende 1869, naquela altura de mediados do século XX a maioría aínda consideraba que eran as proteínas as responsábeis de transportar a información hereditaria.
Hershey e Chase fixeron os seus experimentos no bacteriófago T2, un virus ao que se lle identificara a estrutura recentemente grazas ao microscopio electrónico. O bacteriófago consiste nunha soa cuberta proteica ou cápside que contén o material xenético, e infecta unha bacteria cando se adhire á súa membrana externa, inxecta o material e lle deixa acoplada a cápside. Como consecuencia, o sistema xenético da bacteria reproduce o virus.
Nun primeiro experimento, marcaron o ADN dos bacteriófagos co isótopo radioactivo fósforo-32 (P-32). O ADN contén fósforo, a diferenza dos 20 aminoácidos que forman as proteínas. Deixaron que os bacteriófagos infectasen as bacterias Escherichia coli e posteriormente retiraron as cubertas proteicas das células infectadas mediante unha licuadora e unha centrifugadora. Con iso descubriron que o indicador radioactivo era visible só nas células bacterianas, e non nas cubertas proteicas.
Nun segundo experimento, marcaron os bacteriófagos co isótopo xofre-35 (S-35). Os aminoácidos cisteína e metionina conteñen xofre, a diferenza do ADN. Trala separación, acharon que o indicador estaba presente nas cubertas proteicas, pero non nas bacterias infectadas, co que se confirmou que é o material xenético o que infecta as bacterias (véxase tamén o experimento de Griffith).
Hershey recibiu o Premio Nobel de Medicina en 1969, compartido con Max Delbrück e Salvador Luria, polos seus descubrimentos en relación coa estrutura xenética dos virus.
Experimentos de laboratorio de especiación

Os experimentos de laboratorio de especiación son experimentos realizados sobre os catro modos de especiación: alopátrica, peripátrica, parapátrica e simpátrica; e outros procesos que implican especiación: a hibridación, reforzo, e efectos fundadores, entre outros. A maioría dos experimentos foron realizados con moscas, especialmente as moscas do vinagre Drosophila. Porén, en estudos máis recentes testáronse lévedos, outros fungos e mesmo virus.
Suxeriuse que os experimentos de laboratorio non conducen a unha especiación vicariante (alopátrica e peripátrica) debido aos seus pequenos tamaños de poboación e limitado número de xeracións. A maioría das estimacións de estudos da natureza indican que a especiación tarda de centos de miles a millóns de anos. Por outra parte, crese que moitas especies se especiaron máis rápido e máis recentemente, como as sollas europeas Platichthys flesus, que desovan en zonas peláxicas e demersais, que se especiaron alopatricamente nunhas 3000 xeracións. Táboa de experimentos
En seis publicacións intentouse compilar, revisar e analizar a investigación experimental en especiación: John Ringo, David Wood, Robert Rockwell e Harold Dowse en 1985; William R. Rice e Ellen E. Hostert in 1993; Ann-Britt Florin e Anders Ödeen en 2002; Mark Kirkpatrick e Virginie Ravigné en 2002; Jerry A. Coyne e H. Allen Orr in 2004; e James D. Fry en 2009. A táboa resume os estudos e datos revisados nestas publicacións. Tamén se referencias varios experimentos contemporáneos e a lista non é exhaustiva.
Na táboa que segue, os múltiples números separados por puntos e comas na columna das xeracións indican que se fixeron múltiples experimentos. As replicacións (entre parénteses) indican o número de poboacións utilizadas nos experimentos, é dicir, cantas veces se replicou o experimento. Impuxéronse varios tipos de selección ás poboacións experimentais e indícanse na columna de tipo de selección. Os resultados positivos ou negativos de cada experimento son proporcionados pola columna do illamento reprodutivo. O illamento reprodutivo precigótico significa que os individuos que se reproducían nas poboacións eran incapaces de producir descendencia (un resultado positivo, xa que se produciu illamento). O illamento reprodutivo postcigótico significa que os individuos reprodutores podían producir descendencia, pero era estéril ou inviable (un resultado positivo tamén). Os resultados negativos indícanse por "ningún", é dicir, eses experimentos non deron como resultado un illamento reprodutivo.
Expertos en crise

Expertos en crise (en inglés: Our Brand Is Crisis) é un filme estadounidense de 2015 dirixido por David Gordon Green e escrito por Peter Straughan. Baséase no documental homónimo de 2005 de Rachel Boynton, e é unha versión ficcionalizada da involucración dos estrategas de campaña electorais estadounidenses de Greenberg Carville Shrum (GCS) nas eleccións presidencias de Bolivia de 2002. Está protagonizado por Sandra Bullock, Scoot McNairy, Billy Bob Thornton, Anthony Mackie, Ann Dowd e Joaquim de Almeida.
A fotografía principal comezou o 29 de setembro de 2014 en Nova Orleáns, Luisiana. George Clooney e Grant Heslov foron os produtores. O filme estreouse na sección Special Presentations do Festival Internacional de Cinema de Toronto de 2015. Estreouse nos cinemas a través de Warner Bros. o 30 de outubro de 2015. Recibiu valoracións dispares, e aínda que a interpretación de Bullock foi amplamente eloxiada, foi un fracaso de recadación.
Estreouse en galego o 31 de agosto de 2020 a través da TVG. Personaxes
Sandra Bullock como 'Calamity' Jane Bodine
Scoot McNairy como Richard Buckley
Billy Bob Thornton como Pat Candy
Anthony Mackie como Ben
Ann Dowd como Nell
Joaquim de Almeida como Pedro Castillo
Zoe Kazan como LeBlanc
Reynaldo Pacheco como Eduardo
Dominic Flores como Hugo
Louis Arcella como Rivera
Octavio Gómez Berríos como Pepe
Luis Chavez como Abraham
Tilda Del Toro como secretaria de Pedro Castillo
Carmela Zumbado como xornalista (cameo)
Explicación

Os dicionarios definen o termo explicar como declarar ou expor calquera materia, doutrina ou texto difícil, con palabras moi claras para facelos perceptibles. Características
O primeiro comentario que suxire dita definición refírese á aparición da palabra ‘expor’. De feito, explicar e expor son dous verbos que expresan conceptos relacionados estreitamente; ata o punto de que a miúdo se empregou explicación e exposición para facer referencia a unha mesma clase de secuencias. Pero non son o mesmo. Expoñer equivale a informar, é dicir, transmitir datos cun alto grao de organización e xerarquización; mentres que explicar é unha actividade que, partindo dunha base expositiva ou informativa necesariamente existente, se realiza con necesidade demostrativa.
A finalidade ou a intención da explicación é outra cuestión a tratar. Da definición previa de ‘explicar’ (expor. .. con palabras moi claras. .. ) dedúcese que a finalidade da explicación é facilitar a comprensión ou o coñecemento do texto ou materia. Está claro, logo, que as secuencias explicativas non se limitan a informar ou expor, senón que queren facer comprender, pois a explicación é o texto didáctico por excelencia.
Tamén convén sinalar que a explicación non pretende transmitir conviccións nin condutas. A diferenza da argumentación, que emprega estratexias retóricas adecuadas para convencer a alguén da bondade dunha tese, a explicación é neutra e obxectiva e nela non hai vontade de persuadir, senón de facilitar os elementos necesarios para a doada comprensión.
Algúns estudosos defenden a existencia da explicación como prototipo de secuencia textual, do mesmo xeito que a argumentación, exposición, narración e descrición, mais existe unha dificultade: a chamada heteroxeneidade conceptual, é dicir. A presenza de diferentes tipos de secuencias nun mesmo texto, pois a explicación aparece a miúdo compartindo espazo textual coa narración, descrición e argumentación. Nestes casos, a finalidade con que se escribiu o texto diranos se a secuencia dominante é explicativa ou se serve de apoio a outra secuencia dominante.
Exploración

A exploración é o acto de buscar e viaxar co propósito de descubrir, por exemplo, rexións descoñecidas, incluíndo o espazo exterior (exploración espacial), ou petróleo, gas, carbón, auga (prospección) ou información.
A exploración existe dende que existen os seres humanos, pero o seu punto máximo tivo lugar na Era dos descubrimentos cando os navegadores europeos viaxaron por todo o mundo.
Nas ciencias, a exploración e un dos propósitos da investigación (sendo os outros dous a descrición e a explicación). A exploración é o intento de desenvolver un entendemento rudimentario inicial dun fenómeno.
Explorer 11

Explorer 11, tamén coñecido como S15, foi o undécimo satélite artificial do programa Explorer. Foi lanzado o 27 de abril de 1961 mediante un foguete Juno II desde Cabo Cañaveral. Características
O obxectivo de Explorer 11 foi detectar raios gamma de orixe astronómico, en especial os provenientes do plano galáctico, do centro da Galaxia, do Sol e de radiofontes coñecidas, relacionar as medicións de densidades de fluxo de raios cósmicos e a densidade de materia interestelar, e medir o albedo de raios gamma de alta enerxía da atmosfera terrestre.
O satélite estabilizábase mediante xiro e estaba composto por unha caixa octogonal de aluminio de 30, 5 x 30, 5 x 58, 5 cm situado sobre un cilindro de 15, 2 cm de diámetro e 52, 2 cm de longo. A telemetría enviábase en tempo real debido ó fallo da grabadora de cinta trala posta en órbita. Instrumentos
O detector de raios gamma medía 25 cm de diámetro e 51 cm de longo, cun peso duns 12 kg. Estaba formado por capas de cristal de centelleo formado por ioduro de cesio e ioduro de sodio e un contador Cerenkov de metacrilato rodeado por plástico centelleador de anticoincidencia.
As observacións comezaron o 19 de maio de 1961 e duraron uns 4 meses e en total detectáronse 22 eventos producidos por raios gamma e 22. 000 producidos por raios cósmicos.
Explorer 17

Explorer 17, tamén denominado AE-A (Atmospheric Explorer A) e S-6, foi un satélite científico da NASA pertencente á serie Atmosphere Explorer lanzado o 3 de abril de 1963 desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral a bordo dun foguete Delta D. Características
Explorer 17 tiña forma de esfera de 0, 95 m de diámetro feita de aceiro inoxidable e cun espesor de 0, 6 mm. Estabilizábase mediante xiro e foi selado no baleiro para evita-la contaminación da atmosfera local. Foi inxectado inicialmente nunha órbita de 891 km de apoxeo, 254 km de perixeo e unha inclinación orbital de 57, 6 graos.
A alimentación eléctrica procedía de baterías de cinc e prata. Explorer 17 non usaba células solares debido ó proble de solta de gases que presentan e que podían falsear as medicións. As baterías fallaron o 10 de xullo de 1963 e o satélite reentrou na atmosfera o 24 de novembro de 1966. Instrumentos
Explorer 17 levaba a bordo catro medidores de presión para a medición da densidade de partículas neutras, dous espectrómetros de masas para a medición da concentración de certo tipo de partículas neutras, e dúas sondas electrostáticas para medi-la concentración de ións e a temperatura de electróns.
Despois do lanzamento un dos medidores de presión e un dos espectrómetros fallaron. O outro espectrómetro funcionou intermitentemente. Resultados
Explorer 17 axudou a perfila-lo comportamento da ionosfera a latitudes medias, descubrindo que a temperatura de electróns aumenta rapidamente entre o lado diúrno e o nocturno, pasando duns valores nocturnos duns 1100 K a un pico de 2700 K a media mañá para pasar a unha chaira duns 2000 K a horas vespertinas. Os medirores de presión axudaron a obter as densidades da atmosfera ás altitudes da órbita do satélite e comparalas coas calculadas co arrastre sufrido polo satélite.
Explorer 19

Explorer 19, tamén denominado AD-A (Air Density A), foi un satélite científico da NASA pertencente á serie de satélites Air Density lanzado o 19 de decembro de 1963 desde Point Arguello a bordo dun foguete Scout X-4. Características
Explorer 19 foi o segundo dunha serie de satélites inflables esféricos de 3, 66 metros de diámetro adicados a determinar a densidade da atmosfera superior. Foi inxectado nunha órbita inicial de 2399 km de apoxeo e 590 km de perixeo cun período de 115, 9 minutos e unha inclinación orbital de 78, 61 graos.
O satélite foi lanzado mentres o primeiro satélite da serie, Explorer 9, estaba aínda en órbita, polo que se puideron mostrear as densidades de dúas partes diferentes da atmosfera ao mesmo tempo. A esfera do satélite estaba formada capas alternas de aluminio e mylar. Sobre a capa externa, de aluminio, había círculos brancos de 5, 1 cm de diámetro para o control térmico.
Os dous hemisferios de aluminio da capa exterior da esfera estaban separados por unha banda ecuatorial de mylar que servía como antena para a baliza que emitía a 136, 620 MHz de frecuencia usada para o seguimento do satélite. O satélite alcanzou órbita, pero cun apoxeo inferior ao programado. A potencia de emisión da baliza foi inferior ó necesario para o seu seguimento desde terra, polo que o seguimento tivo que facerse por medios ópticos. A alimentación eléctrica era proporcionada por catro células solares que alimentaban baterías recargables.
Explorer 19 reentrou na atmosfera o 10 de maio de 1981. Resultados
Explorer 19 axudou a determinar a variación en densidade entre o lado diúrno e nocturno da Terra e deu lugar a estudos sobre os efectos perturbatorios da radiación solar e da actividade solar nos satélites e o efecto do arrastre do helio.
Explorer 20

Explorer 20 (non confundir co satélite do mesmo nome que non chegou a alcanzar órbita por fallo do seu foguete lanzador, un Delta B), tamén coñecido como IE-A (acrónimo de Ionospheric Explorer A) e TOPSI, foi un satélite artificial da NASA lanzado o 25 de agosto de 1964 mediante un foguete Scout X4 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea. Características
Explorer 20 foi lanzado coa misión de estudar a distribución de electróns, a densidade iónica e a temperatura da ionosfera terrestre, así como estimar o ruído a niveis entre 2 e 7 MHz ó longo da súa órbita. Como instrumentos levaba unha sonda ionosférica de seis frecuencias e unha sonda iónica.
O satélite tiña forma de cilindro curto rematado nos dous extremos por sendos conos truncados. A sonda iónica, situada no extremo dun mastro curto, saía do cono superior. As seis antenas (formadas por tres dipolos) da sonda ionosférica sobresaían do ecuador do satélite. Un dos pares de antenas medía 18, 28 m de lonxitude por cada antena, mentres que as restantes catro medían 9, 14 m. Explorer 20 estabilizábase mediante xiro, a 1, 53 r. p. m. , co eixo de xiro contido no plano orbital. Un ano despois a velocidade de xiro quedou reducida a 0, 45 r. p. m.
Explorer 20 non levaba grabadora a bordo, polo que os datos só podían recollerse en tempo real nas proximidades dunha estación terrestre. As estacións estaban distribuídas para recoller datos sobre os 80 graos oeste, ademais de disporse de estacións en Hawai, Singapur, o Reino Unido, Australia e diversas zonas de África. Os datos eran transmitidos polo satélite en períodos de media hora a catro horas segundo a enerxía dispoñible. A misión funcionou ben durante uns 16 meses.
Explorer 24

Explorer 24, tamén denominado AD-B (Air Density B), foi un satélite científico da NASA pertencente á serie de satélites Air Density lanzado o 21 de novembro de 1964 desde a base Vandenberg da Forza Aérea a bordo dun foguete Scout X-4. Características
Explorer 24 foi o terceiro dunha serie de satélites inflables esféricos de 3, 6 metros de diámetro adicados a determinar a densidade da atmosfera superior. Foi lanzado xunto con Explorer 25 e inxectado nunha órbita inicial de 2498 km de apoxeo e 530 km de perixeo cunha inclinación orbital de 81, 4 graos.
A esfera do satélite estaba formada capas alternas de aluminio e mylar. Sobre a capa externa, de aluminio, había círculos brancos de 5, 1 cm de diámetro para o control térmico. O satélite estaba deseñado para proporcionar datos sobre a densidade atmosférica durante o perixeo como unha función do espazo e do tempo a partir de observacións secuenciais. Para facilita-lo seguimento, levaba a bordo unha baliza que emitía a 136, 620 MHz de frecuencia.
Explorer 24 reentrou na atmosfera o 18 de outubro de 1968. Resultados
Explorer 19 axudou a determinar a variación en densidade entre o lado diúrno e nocturno da Terra e deu lugar a estudos sobre os ventos zonais na exosfera, a altura de entre 450 e 620 km.
Explorer 29

Explorer 29, coñecido tamén como GEOS 1 (acrónimo de Geodetic Earth Orbiting Satellite), foi un satélite artificial do programa Explorer da NASA lanzado o 6 de novembro de 1965 mediante un foguete Delta E desde Cabo Cañaveral. Características
A misión de Explorer 29 foi realizar estudos xeodésicos. O satélite estabilizábase mediante gradente gravitatorio e alimentábase mediante células solares. Foi o primeiro satélite exitoso do Programa de Satélites Xeodésicos. Foi seguido por PAGEOS 1 e, dous anos máis tarde, por un satélite idéntico, Explorer 36, ao que sucedeu GEOS 3. Instrumentos
Explorer 29 levaba a bordo cinco instrumentos: Sistema de baliza óptica.
Reflector láser.
Sistema de radio Doppler.
Transpondedor SECOR.
Seguimento por radio.
Explorer 3

Explorer 3, tamén coñecido como 1958 Gamma 1, foi un satélite artificial estadounidense lanzado o 26 de marzo de 1958 mediante un foguete Juno I desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral. Características
Explorer 3 foi lanzado como contribución ó Ano Xeofísico Internacional (IGY) a unha órbita excéntrica para continuar os experimentos iniciados por Explorer 1. A bordo levaba un tubo Geiger como contador de raios cósmicos e un detector de micrometeoritos. O satélite estabilizábase por rotación e levaba a bordo unha grabadora de cinta para almacenar os datos de cada órbita. Reentrou na atmosfera o 28 de xuño de 1958.
Explorer 31

DME (acrónimo de Direct Measurement Explorer), ou Explorer 31, foi un satélite artificial da NASA lanzado o 29 de novembro de 1965 mediante un foguete Thor Agena B desde a base Vandenberg da Forza Aérea. No mesmo lanzamento púxose en órbita o satélite canadense Alouette 2, que xunto con Explorer 31 formaron a misión cooperativa ISIS-X. Características
Explorer 31 / DME adicouse a facer medicións da ionosfera terrestre mediante sete experimentos a bordo. Os datos transmitíanse en tempo real cando o satélite estaba á vista das estacións de comunicación a falta dunha grabadora no satélite.
O satélite estabilizábase mediante xiro, co eixo perpedicular ó plano orbital. A velocidade de xiro e o eixo de rotación controlábanse por un sistema de par magnético a bordo do satélite. A información de actitude viña proporcionada por un sensor solar e un magnetómetro triaxial. A alimentación eléctrica era proporcionada por células solares e baterías.
O satélite funcionou sen problemas agás por un erro parcial de potencia en maio de 1966 que reduciu o tempo de obtención de datos á metade.
As observacións cesaron o 1 de xullo de 1969, con cinco dos sete experimentos aínda funcionando. O 1 de outubro de 1969 tomáronse datos da sonda electrostática durante 9 minutos. O 15 de xaneiro de 1971 intentouse contactar co satélite, que non respondeu a ningún dos comandos enviados, quedando oficialmente abandonado. Instrumentos
Explorer 31 levaba sete experimentos a bordo: un experimento de ións termais.
un experimento de electróns termais.
unha sonda electrostática.
unha sonda de temperatura de electróns.
un espectrómetro de masas.
un monitor de correntes de electróns enerxéticos.
un espectrómetro de masas magnético de ións.
Explorer 32

Explorer 32, tamén denominado AE-B (Atmospheric Explorer B), foi un satélite científico da NASA pertencente á serie Atmosphere Explorer lanzado o 25 de maio de 1966 desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral a bordo dun foguete Delta. Características
Explorer 32 tiña forma de esfera de 0, 889 m de diámetro feita de aceiro inoxidable e estabilizábase mediante xiro. Foi selado no baleiro para evita-la contaminación da atmosfera local e inxectado inicialmente nunha órbita de 2722 km de apoxeo, 283 km de perixeo e unha inclinación orbital de 64, 65 graos.
A alimentación eléctrica procedía de baterías de cinc e prata alimentadas por células solares montadas no exterior do satélite.
Levaba sensores ópticos e magnéticos para a determinación da actitude e para os sistemas de control de xiro. Para os momentos nos que o satélite non se atopaba dentro do alcance dalgunha das estacións de terra levaba a bordo unha grabadora de datos en cinta para retransmitir os datos posteriormente. Como sistema de comunicacións empregaba dous sistemas de telemetría por modulación de pulso.
Aos dez meses o satélite deixou de funcionar debido á despresurización da esfera causada polo fallo das baterías. Instrumentos
Explorer 32 levaba un espectrómetro de masas para ións e dous para partículas neutras, tres medidores de densidade e dúas sondas electrostáticas. Os dous espectrómetros neutros deixaron de funcionar aos seis días do lanzamento. O resto de instrumentos funcionaron ben durante toda a vida do satélite.
Despois do lanzamento un dos medidores de presión e un dos espectrómetros fallaron. O outro espectrómetro funcionou intermitentemente. Resultados
Entre outros, os datos de Explorer 32 permitiron demostrar que as ondas de gravidade na termosfera están asociadas á estrutura en forma de onda da densidade de electróns na rexión F da ionosfera.