proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Órbita xeoestacionaria

A órbita xeoestacionaria (ou GEO polas súas siglas en inglés) é unha órbita xeosíncrona circular que pasa directamente de oeste a leste seguindo o ecuador terrestre (latitude 0°), a 35. 786 km de altura, acompañando sempre co mesmo período orbital o movemento de rotación da Terra. As características desta órbita convértena en ideal para satélites de comunicación permitíndolles permanecer fixos respecto a un punto da Terra. As localizacións dos distintos satélites xeostacionarios só varían en lonxitude, xa que a súa latitude é sempre 0º (están todos sobre o ecuador). Historia
O concepto de órbita xeoestacionaria foi creado polo ruso Konstantin Tsiolkovskii o principio do século XX, [Cómpre referencia] que escribiu textos de ciencia e ciencia ficción sobre viaxes espaciais. En 1920 Herman Potocnik descríbe unha órbita dunha estación espacial situada a unha altitude 35. 900 km que ten un período de rotación igual ao da rotación da Terra, polo que parece flotar nun punto fixo no ecuador da Terra.
Pero a persoa que popularizou a idea foi Arthur C. Clarke que, nun artigo publicado en 1945, suxeria que foguetes estacionarios poden dar cobertura de radio, suxerindo que unha rede de tres satélites intercalados no ecuador terrestre permitirían dar cobertura de radio a toda a superficie da terra.
O Syncom 3, lanzado en 1964, converteuse no primeiro satélite xeoestacionario, cumprindo o que vaticinara Clarke case 20 anos antes. Principais usos
As órbitas destes satélites teñen unha altitude de 35. 786 km sobre o nivel do mar, e a súa órbita segue sempre a do ecuador terrestre. Un só satélite xeoestacionario permite dar cobertura ao 42 % da superficie terrestre, e unha constelación de satélites poden dar cobertura á zona situada entre as latitudes 81°N e 81°S.
Emprégase principalmente para satélites de comunicación e meteorolóxicos. Limitacións
Co tempo, ao ser a órbita xeoestacionaria moi usada, acabou por ter problemas de espazo para situara tantos satélites, polo que sepoden dar interferencias ou choques entre eles. Para evitar isto os satélites teñen combustible para volver á súa posición corrixindo as desviacións de posición quese puideran producir, orixinadas pola forza de atracción da Terra a Lúa é o Sol.
Non obstante, cando o seu combustible se esgota, estes satélites poden representar unha amenza para outros satélites. Para evitalo, antes de que isto se produza, elévase o satélite a unha altitude máis alta, evitando danos noutros satélites.
Órgano

En bioloxía, principalmente na anatomía, un órgano é un conxunto de tecidos que evolucionaron para executar unha determinada función vital.
Algúns órganos comúns aos vertebrados son o corazón, o cerebro, o estómago etc.
Nas plantas "superiores", os órganos principais son a raíz, o caule, as follas, as flores e os froitos.
Un conxunto de órganos con funcións relacionadas chámase un sistema, conformando unha función máis complexa. Por exemplo, o sistema respiratorio dos animais ou o sistema radicular das plantas vasculares.
Órgano (instrumento musical)

Un órgano é un instrumento musical de teclado. Os sons xéranse facendo pasar aire por tubos de diferentes lonxitudes (dende poucos milímetros até varios metros). Características
Clasifícase como instrumento de vento ou aerófono na categoría instrumentos de teclado e tamén dentro da subcategoría aire insuflado, xunto ao acordeón e ao harmonio.
Consta de diferentes rexistros ou sons, cuxo timbre dependerá da forma, tamaño, material ou mecanismo de produción do son. Manéxase mediante un ou máis teclados para tocar coas mans, e outro consistente nuns pedais na parte inferior. Os distintos rexistros acciónanse mediante unhas pancas ou botóns ao alcance da man de quen toca o instrumento.
No pasado, o aire fornecíase por medio duns fols movidos a man. Actualmente, tamén se fornece mediante compresores. O órgano tócase con mans e pés, o cal fai recomendábel o estudo doutros instrumentos de teclado para poder pasar ao seu estudo como instrumento.
Órgano artificial

Un órgano artificial é un trebello artificial que se implanta ou integra nun ser humano para substituír o órgano dunha persoa, co obxectivo de restaurar unha función específica ou un grupo de funcións relacionadas, co que o paciente pode regresar a unha vida tan normal como sexa posible. A función de substitución non necesariamente ten que estar relacionada co apoio vital.
Esta definición implica o feito de que o dispositivo non debe estar continuamente conectados a unha fonte de enerxía estacionaria, ou doutros recursos fixos, como os filtros ou as unidades de procesamento químico. Así, unha máquina de diálise, aínda que é un dispositivo de soporte vital moi exitoso e importante que substitúe por completo as funcións dun ril, non é un órgano artificial.
Órtese

Unha órtese segundo a definición da ISO, é un soporte ou dispositivo externo aplicado ao corpo para modificar os aspectos funcionais ou estruturais do sistema neuro-musculo-esquelético para obter algunha vantaxe mecánica ou ortopédica. Refírese aos aparellos ou dispositivos ortopédicos de uso temporal ou non, destinados a aliñar, previr ou corrixir deformidades ou mellorar a función das partes móbiles do corpo. Etimoloxía
A palabra órtese deriva do grego ortho (ορθως), que significa "recta". Exemplos e tipos
O aparello dental de ortodoncia é unha órtese, xa que corrixe a deformidade do arco dental, mentres que a dentadura completa ou un implante dental é unha prótese xa que substitúe o órgano ou a súa función (substitúe os dentes). Estes dispositivos acostuman ser prescritos por profesionais médicos e son estudados, deseñados e fabricados por ortoprotésicos. Diferéncianse principalmente dunha prótese en que non substitúen o órgano ou membro discapacitado.
Exemplos de órteses
Son exemplos de soletas ortopédicas, lentes, titores, xeonlleiras, chalecos ou coletes, protectores de pulso, entre outros.
Tipos de órteses
Pódense clasificar en catro tipos segundo a súa función: Estabilizadoras: Mantén unha posición e evita movementos non desexados, o que dá este tipo de uso como corrección do pé equino, fracturas e dores, e para reducir o rango articular dun segmento inflamado ou doloroso.
Funcionais: tamén coñecidos como dinámicas, son máis flexibles e permiten un movemento limitado.
Correctoras: recomendados para corrixir deformidades esqueléticas. Xeralmente úsanse na infancia para corrixir os membros en desenvolvemento.
Protectoras: Mantén protexido un órgano afectado.
Óscar Pereiro Carril

Óscar Pereiro Carril, nado en Viladavil (Arzúa) en 1991, é un nadador galego. Traxectoria
Campión e recordman de Galicia en varias especialidades e distancias, en 2012 proclamouse campión de España en 50m e 100m costas. Participou nos Xogos do Mediterráneo de Mersin (Turquía) en 2013, onde quedou cuarto no 4x100 libres e nos 50m costas.
Estuda enxeñería informática na Universidade de Bridgeport en Connecticut e compite co Club Natación Arzúa e co equipo da Universidade de Bridgeport.
Óscar Xuvenil

O Óscar xuvenil (Academy Juvenile Award ou Juvenile Oscar) foi un Óscar honorífico entregado pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas segundo decisión da Xunta de Gobernadores para recoñecer actores de menos de dezaoito anos pola súa "importante contribución ao entretemento".
O trofeo era unha estatua en miniatura dun Óscar que medía aproximadamente sete polgadas de alto. O premio entregouse entre 1935 e 1961. Historia
O primeiro neno actor candidato ao Óscar foi Jackie Cooper, de nove anos, candidato en 1931 polo seu traballo en Skippy. Recoñecendo que os rapaces podían ter desvantaxes entre os votantes nas categorías de mellor actor ou actriz e a non existencia das categorías para actores secundarios, a Academia decidiu crear un premio especial honorífico para recoñecer o traballo de actores de menos de dezaoito anos.
O 27 de febreiro de 1935, na 7ª edición dos Óscar, entregouse o primeiro premio xuvenil.
Nos seguintes vinte e cinco anos entregouse intermitentemente a doce actores. Porén, varios intérpretes xuvenís foron candidatos nas categorías de mellor actor secundario ou mellor actriz secundaria en categorías competitivas, como Bonita Granville (con catorce anos), Brandon deWilde (con once), Sal Mineo con dezasete. e Patty McCormack (con once). Ningún deles gañou.
O 17 de abril de 1961, na 33ª edición dos Óscar entregouse o último Óscar Xuvenil. Anos seguintes
En 1962, Patty Duke, de dezaseis anos, gañou o Óscar á mellor actriz secundaria por O milagre de Anna Sullivan, converténdose na máis nova gañadora dun Oscar. Tras ela tamén gañaron na mesma categoría Anna Paquin, con once anos, por The Piano (1993), e Tatum O'Neal, con dez, por Lúa de papel (1974).
Óscar á mellor actriz

O Óscar á mellor actriz é unha das categorías dos Premios Óscar que cada ano entrega a Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas nos Ánxeles. Entrégase a unha actriz que tivese unha interpretación nun papel principal na industria do cinema. Tradicionalmente, o premio é presentado polo gañador do Óscar ao mellor actor na edición anterior.
A cerimonia da 1ª edición dos Óscar tivo lugar en 1929, e nela Janet Gaynor gañou o permio polas súas interpretacións en 7th Heaven, Street Angel e Sunrise. Actualmente, as candidaturas determínanse mediante voto singular transferible entre os membros da rama de intérpretes da Academia. As gañadoras elíxense mediante voto plural entre todos os membros con dereito a voto da Academia. Nas primeiras tres edicións dos premios, as actrices eran candidatas por todo o seu traballo durante o período (ata por tres filmes nalgúns casos). Porén, durante a 3ª cerimonia, de 1930, só se citou un filme no premio final, aínda que a gañadora tivese varios filmes na candidatura.
O ano seguinte, o sistema, complexo e pouco manexable, foi substituído polo actual, en que unha actriz é candidata por unha interpretación específica nun único filme. A partir da 9ª cerimonia, de 1937, a categoría limitouse a cinco candidaturas. Unha actriz foi candidata postumamente, Jeanne Eagels. Galardoadas por ano
Indícase en letra grosa as galardoadas que obtiveron o premio en máis dunha ocasión. Múltiples candidaturas
As seguintes actrices obtiveron polo menos catro candidaturas ao Óscar á mellor actriz: 17 candidaturas: Meryl Streep
12 candidaturas: Katharine Hepburn
10 candidaturas: Bette Davis
7 candidaturas: Greer Garson
6 candidaturas: Ingrid Bergman, Jane Fonda, Deborah Kerr, Sissy Spacek
5 candidaturas: Anne Bancroft, Ellen Burstyn, Judi Dench, Irene Dunne, Susan Hayward, Audrey Hepburn, Jessica Lange, Shirley MacLaine, Susan Sarandon, Norma Shearer, Elizabeth Taylor
4 candidaturas: Cate Blanchett, Glenn Close, Julie Christie, Olivia de Havilland, Glenda Jackson, Jennifer Jones, Diane Keaton, Marsha Mason, Geraldine Page, Vanessa Redgrave, Rosalind Russell, Barbara Stanwyck, Kate Winslet, Joanne Woodward, Jane Wyman Galería
Ademais de Katharine Hepburn (4 premios), Frances McDormand (3 premios), Luise Rainer, Bette Davis e Meryl Streep (2 premios), as seguintes actrices gañaron o Óscar á mellor actriz en dúas ocasións:
Óscar á mellor actriz secundaria

O Oscar á mellor actriz secundaria é unha as categorías dos Premios Oscar que cada ano entrega a Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas nos Ánxeles (California). Entrégase para premiar actrices con interpretacións destacadas en papeis non protagonistas na industria do cinema. O premio adoita ser entregado polo gañador do Óscar ao mellor actor secundario da edición anterior.
Na cerimonia da 9ª edición dos Óscar que tivo lugar en 1937, Gale Sondergaard foi a primeira gañadora polo seu papel en Anthony Adverse. Inicialmente, os gañadores nas categorías de interpretación secundaria recibían placas no canto de estatuas. A partir da 16ª edición, celebrada en 1944, os gañadores reciben estatuas de tamaño normal.
Dianne Wiest e Shelley Winters recibiron o maior número de premios, gañando en dúas ocasións. A pesar de non gañar nunca o premio, Thelma Ritter foi candidata en seis ocasións, máis que ningunha outra actriz. Galardoadas por ano
En letra grosa as que obtiveron o premio en máis dunha ocasión.
Óscar á mellor dirección de danza

O Óscar á mellor dirección de danza (Academy Awards for Best Dance Direction) foi un premio entregado pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas como parte dos premios Óscar. Entregouse en tres edicións durante a década de 1930. Candidatos e gañadores
1935: Dave Gould - Broadway Melody of 1936 ("I've Got a Feeling You're Fooling") e Folies Bergère ("Straw Hat") Busby Berkeley - Gold Diggers of 1935 ("Lullaby of Broadway") e ("The Words Are in My Heart")
Bobby Connolly - Broadway Hostess ("Playboy from Paree") e Go Into Your Dance ("Latin from Manhattan")
Sammy Lee - King of Burlesque ("Lovely Lady") e ("Too Good to Be True")
Hermes Pan - Top Hat ("Top Hat")
LeRoy Prinz - All the King's Horses ("Viennese Waltz") e The Big Broadcast of 1936 ("It's the Animal in Me")
Benjamin Zemach - She ("Hall of Kings")
1936: Seymour Felix - The Great Ziegfeld ("A Pretty Girl Is Like a Melody")
Busby Berkeley - Gold Diggers of 1937 ("Love and War")
Bobby Connolly - Cain and Mabel ("1000 Love Songs")
Dave Gould - Born to Dance ("Swingin' the Jinx Away")
Jack Haskell - One in a Million ("Skating Ensemble")
Hermes Pan - Swing Time ("Bojangles of Harlem")
Russell Lewis - Dancing Pirate ("The Finale")
1937: Hermes Pan - A Damsel in Distress ("Fun House")
Busby Berkeley - Varsity Show ("The Finale")
Bobby Connolly - Ready, Willing, and Able ("Too Marvelous for Words")
Dave Gould - A Day at the Races ("All God's Children Got Rhythm")
Sammy Lee - Ali Baba Goes to Town ("Swing Is Here to Stay")
Harry Losee - Thin Ice ("Prince Igor Suite")
LeRoy Prinz - Waikiki Wedding ("Luau")
Óscar á mellor edición de son

O Óscar á mellor edición de son (Academy Award for Best Sound Editing) foi un premio entregado pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas como parte dos premios Oscar polos mellor ou máis estético deseño de son ou edición de son. O premio adoitaba entregarse ao supervisor da edición de son, en ocasións xunto cos deseñadores de son. A partir da 93ª edición dos Óscar, o premio combinouse co de mellor mestura de son como un único premio ao mellor son.
O nome do premio variou de Mellores efectos sonoros (Best Sound Effects, 1963–67 e 1975) e Edición de efectos sonoros (Sound Effects Editing, 1977 e 1981–99) a Mellor edición de son (Best Sound Editing, 1979 e 2000-2019). Gañadores e candidatos
2010
†Este premio foi un premio especial ao mérito e non un premio competitivo.
Óscar á mellor maquillaxe

O premio da Academia á mellor maquillaxe é un dos premios Óscar que se entrega ós directores polo seu traballo na industria cinematográfica pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas de Hollywood. Desde 2012 o nome do premio é Premio da Academia á Mellor Maquillaxe e Peiteado.
A categoría foi creada como competitiva en 1981, despois das críticas á Academia por non premiar o traballo de maquillaxe de The Elephant Man (1980).
O maquillador Rick Baker é o máis premiado (7) e o que máis candidaturas recibiu (11). Gañadores e candidatos
Oscar honorífico ou especial (1964–81) Oscar (1982–presente)
Óscar ó mellor actor

O Premio Óscar ó mellor actor é unha das categorías dos Premios Óscar que cada ano entrega a Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas nos Ánxeles (California). Entrégase a un actor que tivese unha interpretación nun papel principal na industria do cinema. Tradicionalmente, o premio é presentado pola gañadora do Óscar á mellor actriz na edición anterior.
A cerimonia da 1ª edición dos Óscar tivo lugar en 1929, e nela Emil Jannings gañou o premio polas súas interpretacións en The Last Command e The Way of All Flesh. Actualmente, as candidaturas determínanse mediante voto singular transferible entre os membros da rama de intérpretes da Academia. Os gañadores elíxense mediante voto plural entre todos os membros con dereito a voto da Academia. Nas primeiras tres edicións dos premios, os actores eran candidatos por todo o seu traballo durante o período (ata por tres filmes nalgúns casos). Porén, durante a 3ª cerimonia, de 1930, só se citou un filme no premio final, aínda que o gañador tivese varios filmes na candidatura.
O ano seguinte, o sistema, complexo e pouco manexable, foi substituído polo actual, en que un actor é candidato por unha interpretación específica nun único filme. A partir da 9ª cerimonia, de 1937, a categoría limitouse a cinco candidaturas. Cinco actores foron candidatos postumamente, James Dean (en dúas ocasións), Spencer Tracy, Massimo Troisi, Chadwick Boseman e o gañador Peter Finch. Lista dos premiados
En letra grosa os que obtiveron o premio en máis dunha ocasión. Múltiples candidaturas
Os seguintes actores recibiron polo menos catro candidaturas ao Óscar ao mellor actor: 9 candidaturas: Laurence Olivier, Spencer Tracy
8 candidaturas: Paul Newman, Jack Nicholson, Peter O'Toole
7 candidaturas: Marlon Brando, Dustin Hoffman, Jack Lemmon
6 candidaturas: Richard Burton, Daniel Day-Lewis, Denzel Washington
5 candidaturas: Gary Cooper, Robert De Niro, Leonardo DiCaprio, Tom Hanks, Fredric March, Paul Muni, Al Pacino, Gregory Peck, Sean Penn, James Stewart
4 candidaturas: Warren Beatty, Charles Boyer, Michael Caine, Albert Finney, Anthony Hopkins, Burt Lancaster Galería
Ademais de Daniel Day Lewis (3 premios), Spencer Tracy e Tom Hanks, os seguintes actores gañaron o Óscar ao mellor actor en dúas ocasións:
Óscar ó mellor actor secundario

O Oscar ó mellor actor de secundario é unha as categorías dos Premios Oscar que cada ano entrega a Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas nos Ánxeles. Entrégase para premiar actores con interpretacións destacadas en papeis non protagonistas na industria do cinema. O premio adoita ser entregado pola gañadora do Óscar á mellor actriz secundaria da edición anterior.
Na cerimonia da 9ª edición dos Óscar que tivo lugar en 1937, Walter Brennan foi o primeiro gañador polo seu papel en Come and Get It. Inicialmente, os gañadores nas categorías de interpretación secundaria recibían placas no canto de estatuas. A partir da 16ª edición, celebrada en 1944, os gañadores reciben estatuas de tamaño normal.
Dous actores foron nomeados postumamente, Ralph Richardson e o gañador Heath Ledger. Galardoados por ano
En letra grosa os que obtiveron o premio en máis dunha ocasión.
Óscar ó mellor axudante de dirección

O Óscar ao mellor axudante de dirección foi un premio entregado pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas como parte dos premios Óscar. Entregouse en cinco edicións do premio na década de 1930. Candidatos e gañadores
Na primeira edición que se entregou o premio non se fixo mención a filme ningún. Houbo dezaoito candidatos e entregáronse sete premios. 1933 gañadores
Charles Barton (Paramount)
Charles Dorian (MGM)
Scott Beal (Universal)
Fred Fox (United Artists)
Gordon Hollingshead (Warner Bros. )
Dewey Starkey (RKO Radio)
William Tummel (Fox)
1933 candidatos adicionais
Al Alleborn (Warner Bros. )
Sid Brod (Paramount)
Orville O. Dull (M-G-M)
Percy Ikerd (Fox)
Arthur Jacobson (Paramount)
Edward Killy (RKO Radio)
Joseph A. McDonough (Universal)
William J. Reiter (Universal)
Frank Shaw (Warner Bros. )
Ben Silvey (UA)
John Waters (M-G-M)
1934 John Waters - Viva Villa! Scott Beal - Imitation of Life
Cullen Tate - Cleopatra
1935 Clem Beauchamp and Paul Wing - The Lives of a Bengal Lancer
Joseph M. Newman - David Copperfield
Eric G. Stacey - Les Misérables
Sherry Shourds - A Midsummer Night's Dream (Candidato a posteriori)
1936 Jack Sullivan - A carga da brigada lixeira
Clem Beauchamp - The Last of the Mohicans
William Cannon - Anthony Adverse
Joseph M. Newman - San Francisco
Eric G. Stacey - The Garden of Allah
1937 Robert Webb - In Old Chicago
Charles C. Coleman - Lost Horizon
Russ Saunders - The Life of Emile Zola
Eric G. Stacey - Naceu unha estrela
Hal Walker - Souls at Sea
Óscar ó mellor deseño de produción

O Óscar ao mellor deseño de produción (Academy Award for Best Production Design) é un premio entregado pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas como parte dos premios Oscar. Recoñece os méritos na dirección de arte dun filme.
O nome orixinario da categoría era Mellor dirección de arte (Best Art Direction), mais cambiouse polo nome actual en 2012, para a 85ª edición dos Óscar. O cambio foi debido a que a rama dos directores de arte da Academia renomeouse como rama dos deseñadores. Desde 1947 o premio está compartido con decoradores.
Óscar ó mellor deseño de vestiario

O Óscar ó mellor deseño de vestiario foi entregado por primeira vez para as películas feitas en 1948. Ata 1966 entregábanse premios separados as películas en branco e negro e as películas en cor. Récords
A deseñadora Edith Head ten o maior número de candidaturas nesta categoría, 35, e tamén o maior número de premios: oito. Foi candidata en todas as edicións entre 1948 e 1966.
Óscar ó mellor director

Os Premios da Academia ó mellor director é un dos premios Óscar que se entregan ós directores polo seu traballo na industria cinematográfica pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas de Hollywood. Gañadores
Na táboa seguinte móstrase a relación dos gañadores do Óscar ó mellor director entregados desde as orixes dos premios.
Óscar ó mellor filme de animación

O Oscar ó mellor filme de animación non foi creado ata 2001. Concretamente foi Shrek, no ano 2001, a fita que obtivo o primeiro Oscar nesta categoría. Con todo, iso non significa que Hollywood tivese completamente esquecida a animación ata ese momento: En 1938 outorgóuselle un premio especial a Walt Disney por Snow White and the Seven Dwarfs, por supoñer toda unha innovación no campo das longametraxes. E en 1995 concedéuselle outro premio especial a John Lasseter por Toy Story, o primeiro filme de longa duración creada completamente por ordenador.
Na táboa seguinte amósase a relación dos gañadores do Oscar á mellor película de animación desde as orixes dos premios ata a actualidade. Resultados
A táboa seguinte amosa os nomeados e os gañadores sombreados de amarelo.
Óso alveolar

Denomínase óso alveolar ao óso dos maxilares que contén ou reviste as concas ou alvélos dentarios, nas que se sitúan as raíces dos dentes. É un óso fino e compacto con múltiplas e pequenas perforacións, a través das cales pasan os vasos sanguíneos, os nervios e os vasos linfáticos. Por tanto, óso alveolar é aquel óso xa sexa do maxilar superior ou da mandíbula que contén as raíces dos dentes.
Se fora posíbel mirar un cranio que estivera perdendo dentes, veríase que os ósos maxilares non son só planos óseos horizontais. Dentro do óso hai pequenos cráteres que marcan o lugar onde os dentes se insiren.
Estes espazos son os alvéolos, e as súas paredes chámanse procesos alveolares (na terminoloxía científica, latina, processus alveolaris maxillae). Conforme o dente vai saíndo a través da enxiva, o proceso alveolar desenvólvese ao redor dos dentes para axudar a sostelos dentro dos maxilares.
O óso alveolar é, por tanto, unha capa delgada que circunda a raíz dos dentes, manténdoos seguros contra as bacterias da xinxivite debido á inserción das fibras coláxenas do ligamento periodontal. Pode ser considerado como un tecido conxuntivo especializado mineralizado, composto basicamente por un 33 % de matriz orgánica e un 67 % de cristais de hidroxiapatita. Ademais de manter a estrutura dentária no arco, o óso alveolar tamén ten funcións de protección, locomoción e de reservatorio.
Xusto antes da mineralización, os osteoblastos inician a produción de vesículas de matriz. Estas vesículas conteñen enzimas, tales como a fosfatase alcalina, que axudam a iniciar a enucleación de cristais de hidroxiapatita. Estes cristais crecen e desenvólvense, formando nódulos óseos coalescentes, os cales, con fibras coláxenas en rápido desenvolvemento e desorientadas, son a subestrutura do óso lamelar e o primeiro óso formado no alvéolo. Máis tarde, a través da deposixión ósea, remodelación e secrción de capass de fibras coláxenas orientadas, o óso lamelar maduro queda formado. Os cristais de hidroxiapatita están xeralmente aliñados cos seus longos eixos paralelos ás fibras coláxenas.
O óso alveolar desenvólvese ao redor de cada folículo dentario durante a odontoxénese. Cando un dente deciduo (dente de leite) queda incluído, o óso alveolar reabsórbese. O dente permanente sucesor móvese para o lugar, desenvolvendo o seu propio óso alveolar a partir do seu propio folículo dentario.
A medida que a raíz dentaria se forma e os tecidos circundantes se desenvolven e madurecen, o óso alveolar fúndese co óso basal de desenvolvemento separado e os dous forman unha estrutura continua. A pesar de que o óso alveolar e o óso basal teñen orixes diferentes, ambos derivan da crista neural ectomesenquimal.
O óso basal da mandíbula inicia a mineralización na saída no nervio mentoniano dos forames mentonianos, mentres que o óso basal dos maxilares se incian na saída do nervio infraorbital do forame infraorbital.
Óso coxal

O óso coxal, óso ilíaco ou óso pelviano (cientificamente: Os coxae; ilium, ischium, pube), do latín cadeira, é un óso da pelve ósea, par, plano, esponxoso, en forma cuadrilátera helicoidal, composto por tres ósos embrionarios: ilio, pube e isquion. Ten dúas caras: externa e interna; catro bordos: superior, inferior, anterior e posterior, e catro ángulos. Artellamentos
Abarca desde o van até a pelve. Artéllase co homónimo oposto a nivel da sínfise pubiana e co sacro para formar a pelve, e co fémur para formar o artellamento dos cadrís ou coxofemoral. Malia estar artellada en si mesma, existe certa mobilidade nos ósos coxais, de especial importancia durante os traballos de paristallo, nas mulleres.
A zona articular máis importante do óso coxal é o acetábulo ou cótilo que é a cavidade articular para a testa do fémur. É neste punto onde o tres ósos conformantes do óso coxal atópanse. Este acetábulo é rebordado polo "rodete cotiloideo" ou labrum acetabular, que é un cartilaxe que amplía a cavidade cotiloidea, permite maior articulación co fémur, e contribúe á estabilización do artellamento coxofemoral pola creación de presión negativa durante a marcha. Estruturas que o conforman
Ilio: o ilio é un do tres ósos que forman o cós pelviano. É un óso largo e en forma de campá que constitúe as seccións superior e lateral da pelve. O ilio caracterízase polas súas ás que se estenden a cada banda da espiña dorsal.
Isquion: o isquion é un do tres ósos que fusionados forman a pelve nun adulto. O isquion atura o peso do corpo cando estamos sentados e está unido á pube na parte dianteira e ás ás do ilio nos lados e na parte posterior.
Pube: a pube é un do tres ósos que se fusionan para formar a pelve. Este presenta dous segmentos ou ramas a cada banda da sínfise pubiana: O superior artéllase coas ás ou co ilio. O inferior artéllase co isquion da pelve.
Crista ilíaca: a crista ilíaca marca o suco superior das ás do ilio e presenta un labio interno e outro externo cunha liña no medio e medio de ambos os dous.
Sínfise pubiana: a sínfise pubiana é a conexión entre as dúas partes da pube. Presenta unha liña de cartilaxe calcificado e resistente. Na muller, a sínfise pubiana está cuberta cun tecido adiposo denominado monte de Venus.
Buraco obturador: o obturador é unha grande apertura en cada pube que permite o paso de vasos sanguíneos e nervios dende a cavidade abdominal até o interior da parte superior das pernas. Patoloxías
Coxalxia: dor artrítica do cadril, gonocócica ou reumática.
Displasia do cadril: trastornos do artellamento coxofemoral.
Coxagra: gota localizada no artellamento do van.
Óso isquion

O óso isquion ou isquion é a parte inferior e posterior do óso ilíaco ou coxal. Dito doutro xeito, cada un dos ósos situados na pelve que forman parte de cada coxal, ao fusionarse co ilio e a pube. É divisíbel en dúas porcións: o corpo e a rama do isquion. É un óso plano.
A protuberancia ou tuberosidade isquiática é o promontorio posteroinferior do isquion.
Segundo o Rouvière, no isquion insírese a cara medial da fascia inferior do diafragma uroxenital ou pelviano.
Óso peneano

O óso peneano ou báculo (en latín baculum), é un óso que se encontra no pene da maioría dos mamíferos, máis precisamente en insectívoros, roedores, carnívoros e nos primates (agás na especie humana). Entre as especies domésticas, encóntrase no gato e no can. Este óso permítelles a estes animais a penetración en ausencia de erección.
En latín chamábase baculum (vara), os penis (óso peneano) e os príapi (óso de Príapo).
Está ausente en humanos, marsupiais, hienas, lagomorfos (como coellos e lebres) e na familia dos équidos, entre outros.
A súa forma e o seu tamaño varían entre as diferentes especies, e a súa función é a de facer posíbel a erección. Nos seres humanos, ao non teren báculo, a erección lógrase cando o tecido eréctil do pene énchese de sangue.
O óso homólogo nas femias denomínase os clitoridis (óso clitorídeo) ou baubellum.
Óvulo

O óvulo é a célula sexual ou gameto feminino. Trátase de células grandes, esféricas e inmóbiles. O óvulo é unha célula haploide producida polo ovario portadora do material xenético e capaz de ser fecundada por un espermatozoide, formándose entón un cigoto. Nas plantas e algas adóitaselle chamar oosfera. Produción
Nos humanos
Os óvulos son as células máis voluminosas do corpo humano. Neles, desde a puberdade, cada 28 días aproximadamente, madura un óvulo formado por meiose nun dos ovarios e pasa a unha das trompas de Falopio, nun proceso chamado ovoxénese, que se manifesta tamén a través do proceso periódico da ovulación. A célula sofre dúas divisións meióticas ata completar a súa formación: na primeira das dúas divisións, a causante da redución do número de cromosomas, iníciase durante o desenvolvemento embrionario e queda interrompida durante a profase I. Renóvase a partir da puberdade, cando en cada ciclo madura un folículo e o ovocito que envolve, completándose a primeira división, que produce un ovocito secundario, e arrincando a segunda. A segunda división meiótica queda á súa vez interrompida, e non se completa ata que non ocorre a fecundación, se é que esta chega a producirse. Logo de completar a meiose das ovogonias, ademais dun ovocito formáronse dous corpos polares, o primeiro sendo a célula irmá do ovocito secundario, e o segundo a do óvulo.
O ovolema é o nome que recibe a membrana plasmática dun ovocito.
Nas plantas
Nas plantas chámaselle óvulos aos primordios seminales, que son macrosporanxios (órganos produtores de esporas femininas), mentres que os gametos femininos (células sexuais femininas) reciben o nome de oosferas ou ovocélulas.
Óxido

Un óxido é un composto químico formado por un ou máis átomos de osíxeno (O) unidos a un ou máis átomos doutro elemento. Exemplos: dióxido de carbono (CO2), monóxido de carbono (CO), óxido de ferro (FeO) etc.
Óxido de aluminio

A alumina ou óxido de aluminio é unha substancia obtida da bauxita e utilizada principalmente para a obtención de aluminio, aínda que polo seu carácter abrasivo úsase tamén para puír. Obtención
A alumina é o compoñente principal da bauxita, o principal mineral de aluminio. Os maiores fabricantes de alumina son Alcoa, Alcan e Rusal. A bauxita está constituída por Al2O3, Fe2O3, e SiO2. Estes compostos purifícanse no proceso Bayer:
Al2O3 + 3H2O + 2NaOH + calor → 2NaAl(OH)4
O Fe2O3 non é solúbel. O SiO2 disólvese como silicato Si(OH)62-. Após filtrado, o Fe2O3 retírase. Cando o líquido de Bayer arrefría, o Al(OH)3 precipita. O silicato continúa disolto. Entón:
2Al(OH)3 + calor → Al2O3 + 3H2O
O Al2O3 obtido é a alumina.
Ô Canada

Ô Canada é o himno nacional do Canadá. A música foi composta por Calixa Lavallée, e o texto orixinal en francés foi escrito por Sir Adolphe-Basile Routhier. O texto oficial inglés esta baseado nun poema de Robert Stanley Weir. Letra
Letra orixinal
A versión primitiva foi a canción patriótica dos franceses canadenses en 1880. Ô Canada! Terre de nos aïeux,
Ton front est ceint de fleurons glorieux!
Car ton bras sait porter l'épée,
Il sait porter la croix!
Ton histoire est une épopée
Des plus brillants exploits.
Et ta valeur, de foi trempée,
Protégera nos foyers et nos droits,
Protégera nos foyers et nos droits.
Sous l'œil de Dieu, près du fleuve géant,
Le Canadien grandit en espérant.
Il est né d'une race fière,
Béni fut son berceau.
Le ciel a marqué sa carrière
Dans ce monde nouveau.
Toujours guidé par sa lumière,
Il gardera l'honneur de son drapeau,
Il gardera l'honneur de son drapeau.
De son patron, précurseur du vrai Dieu,
Il porte au front l'auréole de feu.
Ennemi de la tyrannie
Mais plein de loyauté,
Il veut garder dans l'harmonie,
Sa fière liberté;
Et par l'effort de son génie,
Sur notre sol asseoir la vérité,
Sur notre sol asseoir la vérité.
Amour sacré du trône et de l'autel,
Remplis nos cœurs de ton souffle immortel!
Parmi les races étrangères,
Notre guide est la loi:
Sachons être un peuple de frères,
Sous le joug de la foi.
Et répétons, comme nos pères,
Le cri vainqueur: « Pour le Christ et le roi! »
Le cri vainqueur: « Pour le Christ et le roi! ».
Letra en inglés
Esta é a versión do poema adaptado ao inglés que lle deu a versión en inglés do himno nacional oficial. O Canada! Our home and native land!
True patriot love in all thy sons command.
With glowing hearts we see thee rise,
The True North strong and free!
From far and wide,
O Canada, we stand on guard for thee.
God keep our land glorious and free!
O Canada, we stand on guard for thee.
O Canada, we stand on guard for thee.
O Canada! Where pines and maples grow.
Great prairies spread and lordly rivers flow.
How dear to us thy broad domain,
From East to Western Sea,
Thou land of hope for all who toil!
Thou True North, strong and free!
God keep our land glorious and free!
O Canada, we stand on guard for thee.
O Canada, we stand on guard for thee.
O Canada! Beneath thy shining skies
May stalwart sons and gentle maidens rise,
To keep thee steadfast through the years
From East to Western Sea,
Our own beloved native land!
Our True North, strong and free!
God keep our land glorious and free!
O Canada, we stand on guard for thee.
O Canada, we stand on guard for thee.
Ruler supreme, who hearest humble prayer,
Hold our dominion within thy loving care;
Help us to find, O God, in thee
A lasting, rich reward,
As waiting for the Better Day,
We ever stand on guard.
God keep our land glorious and free!
O Canada, we stand on guard for thee.
O Canada, we stand on guard for thee.
Öresund

Öresund (en sueco [œrəˈsɵnd] (AFI)) ou Øresund (en dinamarqués [ˈøːɐsɔnˀ] (AFI)) é un estreito entre Dinamarca e mais Suecia, máis precisamente entre a illa dinamarquesa de Selandia e a provincia sueca de Escania. Xeografía
O estreito liga o mar Báltico (ao sur) ao estreito de Kattegat (ao norte), en dirección ao mar do Norte, estendéndose por preto de 118 km nun eixo sur-sueste/nor-noroeste, cunha anchura de 3 km a 48 km. Separa, ao sur, as cidades portuarias de Copenhaguen (Dinamarca) e Malmö (Suecia) e, ao norte, as cidades de Elseneur (Dinamarca) e de Helsingborg (Suecia).
Os relevos submarinos e a pouca profundidade de Øresund contribúen a limitar as trocas de auga entre o mar do Norte e o mar Báltico. Historia
O estreito de Øresund foi palco de numerosos naufraxios. Os principais factores son a súa baixa profundidade, ás veces inferior a 10 metros, e a súa forte frecuentación. A ponte
Desde o 1 de xullo de 2000, a Ponte de Øresund liga Copenhaguen a Malmö. Illas
Sjælland, a grande illa de Copenhaguen
Amager, co aeroporto de Copenhaguen Tastrup
Saltholm
Peberholm, chegada da ponte de Øresund
Ven
Östasiatiska museet

O Östasiatiska museet ou Museo de Antigüidades do Leste Asiático é un museo situado en Estocolmo (Suecia), fundado polo Parlamento sueco en 1929. O seu primeiro director foi o arqueólogo Johan Gunnar Andersson (1874-1960). Historia
A colección do museo baseouse orixinalmente nas pezas tomadas por Andersson na China durante a década dos 20. Na actualidade, conta con pezas do Xapón, Corea, a India e China. Non só se centra na arqueoloxía, mais tamén nas belas artes e na cultura contemporánea. Ademais, conta cunha gran biblioteca de investigación aberta ao público.
O último catálogo completo do museo publicouse en 1963. Porén, tamén editan unha revista anual sobre a antigüidade do leste asiático, o Bulletin of the Museum of Far Eastern Antiquities.
Ørsted (satélite)

Ørsted, tamén coñecido como Orsted ou Oersted e bautizado así en honor do físico danés Hans Christian Ørsted, é un satélite artificial lanzado o 23 de febreiro de 1999 mediante un foguete Delta 7920 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea dos Estados Unidos en Santa Bárbara, California. Características
A misión de Oersted foi estudar con alta precisión e sensibilidade o campo magnético terrestre e a contorna de partículas cargadas que rodean a Terra.
Oersted foi lanzado como carga secundaria nunha órbita case sincrónica solar. Estabilizábase mediante gradente gravitatorio grazas a un mastro de oito metros de lonxitude, mentres que o control de actitude se conseguía grazas a tres torques magnéticos. Os datos gardábanse nunha memoria interna de 16 MB de capacidade.
O satélite dedicouse a dous campos principais: analizar como se xera o campo magnético no núcleo terrestre e como se comporta o plasma na magnetosfera.
Instrumentos
Oersted levaba a bordo dous magnetómetros, unha cámara de estrelas para determinar a súa actitude, un detector de partículas de estado sólido e un receptor GPS.
Úlcera

Unha úlcera é toda lesión aberta da pel ou membrana mucosa con perda de substancia. As úlceras poden ter orixe e localización moi variada. As máis frecuentes son as que afectan á parede do estómago ou duodeno, chamadas úlceras pépticas. Tipos
Úlceras pépticas
Afecta á mucosa estomacal (úlcera gástrica) ou duodeno (úlcera duodenal). Ás veces prodúcense tamén úlceras do esófago en pacientes afectados por esófago de Barrett. A maioría das úlceras ocorren na primeira capa de revestimento interior. Ao orificio que atravesa por completo o estómago ou o duodeno chámaselle perforación e supón, pola súa gravidade, unha urxencia médica.
Úlceras cutáneas
A úlcera cutánea é unha lesión da pel que implica perda da epiderme, parte da derme, e incluso da hipoderma; pode tratarse dunha ferida unicamente superficial ou dunha afectación máis profunda. Distínguense varios tipos segundo a orixe: por fricción, por presión ou mixtas. Existen distintos orixes e en moitos casos acostuman a ter unha evolución crónica.
Úlceras por presión
As úlceras por presión constitúen un tipo especial de lesións causadas pola mala irrigación sanguínea e nutrición tisular como resultado da presión prolongada sobre prominencias óseas e cartilaxinosas. Preséntanse principalmente en pacientes prostrados, xa sexa por obesidade, con apoio ventilatorio, rixidez ósea, vellez, etc. Sendo en ocasións necesaria a atención personalizada dun equipo de enfermería dedicado exclusivamente a curar e previr este tipo de úlceras. Factores de risco
Lesións cutáneas.
Pel reseca.
Falta de elasticidade.
Inmobilidade.
Cama con engurras.
A presión continua sobre tecidos brandos de prominencias óseas produce hipoxia e necrose.
Humidade.
Nutrición deficiente.
Idade avanzada.
Inflamación ou retención de líquidos.
Zonas máis frecuentes nas que se producen as úlceras por presión
Rexión sacra.
Calcañares.
Tuberosidades isquiáticas.
Cadeira
Cóbados.
Costas.
Columna vertebral.
Rexión occipital.
Prevención de úlceras por presión
Manter a pel limpa e seca.
Cambiar de posición, cando menos, cada dúas horas.
Utilizar almofadas e produtos que alivien a presión.
Mellorar o estado nutricional.
Manter un bo aliñamento corporal.
Non dar masaxes na área de prominencias óseas.
Utilizar colchón de presións alternas.
Úlcera xenital
Situadas na rexión xenital, en moitas ocasións están causadas por enfermidades de transmisión sexual, como a sífilis, o chancroide e o linfogranuloma venéreo.
Úcera corneal
Este tipo de úlceras ten lugar na córnea. Pode ser consecuencia de infeccións, queratite ou traumatismos sobre o ollo e en ocasións provocan secuelas consistentes en déficit de visión. Unha das úlceras corneais máis frecuentes é a producida polo virus do herpes simple, chamada úlcera dendrítica pola súa forma ramificada.
Úlcera bucal
As úlceras bucais son lesións abertas ocasionadas por diferentes factores: Xinxivite.
Herpes simple.
Intubación prolongada.
Cancro de boca.
Candidosis bucal.
A sintomatoloxía é dor bucal, lesións visibles na boca e perda de apetito.
Último período glacial

O último período glacial, popularmente coñecido como Idade do Xeo, foi o máis recente período glacial que tivo lugar durante o final do Plistoceno, e que abranguiu entre 110000 e 12000 anos atrás. É a máis coñecida e estudada das glaciacións antropolóxicas.
Durante este período, houbo moitos cambios de avance e retroceso na extensión da capa de xeo. A extensión máxima desta glaciación produciuse hai 22. 000 anos. Mentres o patrón xeral de arrefriamento e avance do xeo foi bastante homoxéneo, pequenas diferenzas do avance e retroceso dos glaciares fan difícil facer unha comparación en detalle entre os diferentes continentes.
Úrsula (cráter)

Úrsula é un gran cráter da superficie da lúa do planeta Urano, Titania. Ten ó redor de 135 km de ancho, e está cortado pola Belmont Chasma. O seu nome está tomado da comedia de William Shakespeare, Much Ado About Nothing.
Úrsula ten un foso central dun diámetro aproximado de 20 km. É probablemente o cráter máis recente de entre os grandes cráteres que posúe Titania. O cráter está rodeado de suaves planicies, as cales amosan a densidade máis baixa de cráteres de impacto de entre tódolos accidentes xeolóxicos de importancia de Titania, exceptuando que están cortadas pola Belmont Chasma. Estas planicies poden ser depósitos de material expulsado no impacto que produciu o cráter Úrsula ou tamén poderían ser produto do criovulcanismo.
Útero

O útero, tamén denominado matriz ou seo materno, é o órgano da xestación do aparato reprodutor feminino, situado entre a vaxina e as trompas de Falopio. Recolle a blástula, que se implanta no endometrio, para o seu desenvolvemento durante a xestación. Na especie humana esta dura uns 280 días. Anatomía do útero na muller
É un órgano muscular, oco, aplanado, con forma de pera, situado extraperitonealmente na pelve menor da muller, que cando adopta a posición en anteversión se apoia sobre a vexiga urinaria por diante, estando o recto por detrás. Está suspendido na pelve e colócase coa base dirixida cara a arriba e cara a adiante, e o colo dirixido un pouco cara a atrás.
Está recuberto parcialmente por peritoneo no fondo uterino, na súa porción máis posterosuperior. Polos lados presenta os ligamentos redondos e por diante a vexiga.
O útero está formado por dúas rexións principais que son: O corpo uterino, ó que están unidas polos lados as trompas de Falopio. Está separado do colo uterino ou cérvix polo istmo uterino.
O colo do útero ou cérvix uterino que ten unha porción supravaxinal onde se atopa a canle endocervical e outra intravaxinal que se visualiza na colposcopia.
A parede do útero presenta á sección tres capas de células que son de fóra a dentro: Serosa (perimetrio), que corresponde ó peritoneo na parte posterosuperior, e a tecido laxo que se estende polos lados nos parametrios.
Miometrio, formado por tecido muscular liso.
Endometrio, que é unha capa mucosa especializada que se renova en cada ciclo menstrual.
O útero está irrigado polas arterias uterinas, ramas da arteria ilíaca interna. A drenaxe linfática diríxese principalmente ós ganglios linfáticos ilíacos internos e externos, cara aos paraórticos.
A cada un dos lados hai un ovario que produce óvulos, que chegan a el a través das trompas de Falopio. Cando non hai embarazo, o útero mide uns 7, 6 cm de lonxitude, 5 cm de anchura e 2, 5 cm de grosor. Durante a xestación, o óvulo fecundado implántase no revestimento uterino, onde crece ata acadar a madurez. As paredes do útero son elásticas e estíranse durante o embarazo para albergar ó feto en crecemento. Aínda que o útero é un órgano muscular posúe un revestimento de material glandular brando que durante a ovulación se fai máis denso, momento no cal está listo para recibir un óvulo fecundado. Se non se produce a fecundación, este revestimento expúlsase durante a menstruación.
O útero é propenso ás infeccións. A endometrite é unha inflamación do revestimento mucoso do útero que pode afectar tanto ó cervix coma ó corpo do órgano, ou a ambos. O cancro e os tumores fibrosos do útero son bastante frecuentes, do mesmo xeito que a endometriose, que consiste na aparición de revestimento uterino por fóra do órgano.
Über die Fechtkunst und den Ringkampf

Über die Fechtkunst und den Ringkampf é un manuscrito de artes marciais ou de esgrima tradicional, seguindo as técnicas de Johannes Liecthtenauer, realizado por Hans Czynner en Passau en 1538 que se conserva na biblioteca da Universidade de Graz coa signatura ou código de catalogación Ms. 963. O manuscrito, que non foi acabado, amosa dúas partes ben diferenciadas, a primeira contén 96 ilustracións con instrucións para a loita de espada e daga con armadura, nesta primeira parte inclúese unha sección de corpo a corpo con só texto pero con espazo para debuxos que nunca se realizaron. A segunda parte pola contra só inclúe texto e non é texto orixinal senón copias de tratados atribuídos a Jud Lew, Martin Huntfeltz, Andre Liegniczer que tratan sobre a esgrima de a cabalo, a esgrima con armadura e a loita corpo a corpo con armadura. E moitas páxinas en branco rematando cun sumario da autoría de Hans Czynner.
Þ

O thorn ou þorn ( Þ, þ ) é unha letra suplementaria do alfabeto latino, substituída en varias linguas polo dígrafo th. Historia
O þ procede do alfabeto rúnico no que representaba os fonemas [θ] ou [ð]. O carácter mantívose no inglés e nas linguas escandinavas.
No inglés o seu uso comezou esmorecer cara ao século XIV. Nalgúns manuscritos desa época, coma The Book of Margery Kempe non se distingue o Þ do Y. O uso do Y con esta pronuncia mantense hoxe en expresións pseudo-arcaicas, como "ye olde", por "the old". Uso
O islandés é a única lingua viva que continúa a empregar o carácter þ, chamado þoddn, [θ̠ɔtn̥] ou þordn, [θ̠ɔrtn̥]. É a trixésima letra do alfabeto islandés e nunca aparece no final dunha palabra. Representa o fonema [θ]. Cando non sexa posible reproducir o carácter tipograficamente pode ser substituído por th.
O talossan, lingua artificial creada por R. Ben Madison en 1980 para Talossa, micronación fundada por el mesmo, emprega þ para representar o fonema [θ], que pode ser substituído polo dígrafo tg.
ß

ß, denominado eszett ou scharfes S (pronunciados ['εstsεt] e [ʃarfəs εs]). é unha letra do alfabeto gótico incorporada ao alfabeto alemán, de base latina. É esteticamente semellante, mais non idéntica, á letra beta (Β, β) do alfabeto grego, mais non debe ser confundida con ela, por representaren sons diferentes.
Representa o fonema [s] en alemán estándar, especificamente cando segue a vogais longas e ditongos (edelweiß). Despois de vogais curtas escríbese ss (delicatessen). O vocábulo eszett representa a pronuncia alemá das dúas letras S e Z. Historia
O ß orixinouse na ligadura de dous eses consecutivos, un de grafía alta (ſ) e outro normal (s), ou dun s longo e un z en forma gótica (ʒ). Como non aparece nunca no comezo de palabra, o ß só existía en versión minúscula; en textos escritos exclusivamente en maiúscula adoitaba substituírse por dous eses, o mesmo que en todos aqueles caso en que o carácter non estiver dispoñible nunha tipografía. En abril de 2008 introduciuse unha variante maiúscula no Unicode versión 5. 1, con grafema ẞ. O 29 de xuño de 2017, o Rat für deutsche Rechtschreibung (Consello para a ortografía do alemán, RDR) introduciu oficialmente a versión maiúscula da letra no alfabeto alemán.
Antes da reforma da ortografía alemá de 1996, o ß tamén se empregaba a final de palabra, aínda que fose precedido por unha vogal curta.
Suíza e Liechtenstein
No alemán de Suíza, ss adoita substituír todos os ß, que foi abolido gradualmente dende a década de 1930, cando a maioría dos cantóns decidiu non ensinalo na escola e o servizo postal deixou de empregalo nos nomes de lugar. O Neue Zürcher Zeitung foi o último xornal suízo en abandonar o ß, en 1974. As editoriais só usan ß en libros destinados o mercado en lingua alemá xeral.
Esta situación foi sancionada oficialmente polas regras de ortografías reformadas do alemán, que afirman en §25 E2: In der Schweiz kann man immer „ss“ schreiben ("En Suíza, pódese escribir sempre 'ss'"). Liechtenstein segue a mesma práctica.