proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Supernova

Supernova é o nome dado a diferentes tipos de explosións de estrelas, que producen obxectos extremadamente brillantes, os cales declinan ata se tornaren invisíbeis pasadas algunhas semanas ou meses.
En apenas algúns días o seu brillo pode se intensificar en millóns de veces a partir do seu estado orixinal, mais co pasar do tempo a súa temperatura e brillo diminúen ata chegaren a un grao inferior aos primeiros.
A explosión dunha supernova pode expulsar ao espazo ata o 90% da materia dunha estrela. A materia restante, extremadamente densa, dará orixe a unha anana branca, clase de estrelas na cal a materia atópase “dexenerada”, ou sexa, os átomos esmagáronse e os seus electróns caeron sobre os núcleos. Ocorrencia
Por ser un fenómeno relativamente raro nunha galaxia, as supernovas catalóganse segundo o ano e a orde da ocorrencia, ás veces inmediatamente cando a lámina de luz chega á Terra como foi o caso da supernova de 1987 Shelton Sn 1987A. Se tivese habido outra ese ano debería ser Sn 1987 B; como ata agora en ningunha chapa fotográfica houbo rexistro doutra ocorrencia nese ano, quer nesa ou noutra galaxia, fica dispensada a letra A.
Na nosa propia galaxia, observáronse con seguridade, ata agora, 4 supernovas: en 1054, formadora da actual Nebulosa do Cangrexo (SN 1054), 1572, observada por Tycho Brahe, 1604, observada por Kepler (supernova de Kepler), e en 1987 (Supernova 1987A). Antes diso non houbo ningún rexistro fiable. E alén destas tres, parece que houbo cerca de 11 supernovas que estouparon na Vía Láctea nos últimos 20000 anos, sempre en lugares inobservábeis debido á poeira interestelar.
Diante deses números e o observado en todo o universo, calcúlase que ocorran, en media, 3 supernovas por milenio en cada lado de galaxia (só vemos un lado) que teña 200000000000 de estrelas, comparando co número de estrelas que forman unha galaxia os cosmólogos poden estimar algúns valores como a idade das galaxias e mais a idade do universo observábel. Compárese este número coa media de 30000 novas comúns no mesmo período. Ou sexa, para cada 10000 novas hai unha supernova.
Como existen cerca de 3 supernovas por milenio / galaxia, e como se estima en 15000 millóns de anos a idade do Universo, talvez leva habido cerca de 45 millóns de explosións de supernovas na nosa propia galaxia.
Supernova de Kepler

A supernova de Kepler ou SN 1604, é o termo usado para a supernova observada en 1604. Kepler non foi o seu primeiro observador, mais foi quen publicou os principais estudos sobre ela. A explosión ocorreu fai 20. 000 anos atrás, e a súa luz chegou á Terra en 1604.
A supernova foi inicialmente observada no norte da Italia o 9 de outubro de 1604, e Kepler iniciou as súas observacións o 17 de outubro. Restos de supernova
As observacións actuais mostran restos de supernova no lugar onde estaba esta estrela. A composición da imaxe de raios X do Chandra (azul e verde), óptica do Telescópio Espacial Hubble (amarelo) e infra-vermella do Telescopio Espacial Spitzer (vermello) mostra unha nube de gas e po que posúe 14 anos-luz de diámetro e se expande a 2. 000 quilómetros por segundo. A imaxe óptica revela gas a 10. 000 °C onde a onda de choque da supernova afecta ás rexións máis densas de gas nas proximidades. A imaxe infra-vermella destaca partículas de po microscópica espallada e quentada pola onda de choque da supernova. Os datos dos raios X mostran rexións con gas a millóns de graos ou partículas de enerxía extremamente alta. Os raios X con enerxía maior (de cor azul) proveñen principalmente das rexións de detrás da face de choque. Os raios X con enerxía menor (de cor verde) marcan a localización dos restos quentes da estrela que estoupou.
Superparamagnetismo

O superparamagnetismo é un fenómeno polo que os materiais magnéticos poden exhibir un comportamento similar ao paramagnetismo aínda por baixo das temperaturas de Curie ou da temperatura de Neel.
A súa orixe débese a partículas mesoscópicas, con interaccións ferromagnéticas ou bastante intensas no seu interior como para lograr un ordenamento magnético por baixo de certa temperatura crítica, pero con interaccións moi débiles entre elas, co que o ordenamento magnético non pode estenderse a todo o sistema. Así, compórtanse como paramagnetos de momento magnético moi grande. A semellanza dos ferromagnetos, poden exhibir ciclos de histéreses magnéticas ou sinal ac na susceptibilidade, pero só por riba de certa frecuencia crítica a partir da que o momento magnético inducido non é capaz de seguir a dirección do campo aplicado.
Superpoboación

A superpoboación é un fenómeno que se produce cando unha elevada densidade de poboación provoca un empeoramento da contorna, unha diminución na calidade de vida ou situacións de fame e conflitos. Xeralmente este termo refírese á relación entre a poboación humana e o medio ambiente. Tamén se pode aplicar a calquera outra especie que alcance niveis críticos no seu número de individuos.
A superpoboación provén da superación por unha especie animal dos límites de sostibilidade do biótopo que habita. Isto é, unha especie demanda máis alimento, produce máis residuos e esixe máis espazo do que o biótopo pode darlle ou aceptar sen sacrificar o futuro doutras especies que habitan nel. A superpoboación non é tanto unha cuestión de espazo, como de limitación de recursos, e sobre todo, como consecuencia directa, de extinción das especies que cohabitan a rexión superpoboada coa especie humana. Estímase que preto dun 99, 9% de todas as especies que xurdiron no planeta se extinguiron por unha ou outra causa, ademais de que sen estas extincións a especie humana nunca chegaría a ocupar todos os ecosistemas terrestres do planeta.
A superpoboación pode resultar dun incremento de nacementos, unha diminución da mortalidade debido aos avances médicos, un aumento da inmigración ou por un bioma insostible e esgotamento de recursos. É posible que en áreas de escasa densidade de poboación se dea superpoboación porque a área en cuestión non poida soster tanta poboación.
O concepto de superpoboación baséase no principio de que todo territorio ten unha determinada capacidade de carga, a que vén determinada pola cantidade de recursos dispoñibles, e pola taxa de renovación destes. A poboación de calquera especie alcanzará o seu nivel óptimo cando esta sexa igual á capacidade de carga. Se a poboación aumenta por sobre a capacidade de carga, haberá sobrepoboación, e por conseguinte os recursos (especialmente os alimentos) non alcanzarán para todos os habitantes da poboación, producíndose a morte por inanición destes.
Supersimetría

En física de partículas, a supersimetría é unha teoría que relaciona as propiedades dos bosóns e os fermións como aspectos de propiedades máis xerais que se dan en determinadas condicións. Aínda que non foi verificada experimentalmente polo momento (debido ás grandes enerxías necesarias), é parte fundamental de moitos modelos teóricos, incluíndo a teoría de supercordas. A supersimetría tamén é coñecida polo acrónimo inglés SUSY.
Segundo o modelo estándar da física de partículas, a materia está formada por fermións (á súa vez divididos en quarks e leptóns), mentres que as partículas que transmiten as catro forzas fundamentais da natureza (gravidade, interacción nuclear forte, interacción nuclear débil e electromagnetismo) entre as partículas materiais, son bosóns. Posto que se postula que as catro forzas derivaron dunha soa que se manifestaba ó comezo do universo, a supersimetría intenta explicar o porqué desa separación e forma parte da Teoría do todo.
Segundo esta teoría, a cada partícula correspóndelle unha compañeira supersimétrica nas que interactúan, de tal xeito que cada bosón ten unha compañeira fermión e viceversa. As compañeiras supersimétricas dos fermións son bosóns e reciben nomes que comezan coa letra s. Así o electrón ten como compañeira o selectrón, e os quarks, os squarks. As compañeiras dos bosóns son fermións con nomes que terminan en -ino, así a do fotón é o fotino e a do gravitón, o gravitino.
Debido á separación das catro forzas, as compañeiras supersimétricas, se existen, terían masas enormes, o que explica que non se observen facilmente na natureza. Algunhas partículas supersimétricas, como o neutralino, poderían explicar o problema da materia escura do universo.
Suplemento ao título

O suplemento ao título é unha ferramenta que se desenvolveu no marco do proceso de Boloña, destinada a facilitar a comprensión dos estudos realizados. Non contén xuízos de valor e está emitido por institucións nacionais consonte un modelo desenvolvido conxuntamente por un grupo de traballo da Comisión Europea, o Consello de Europa e a UNESCO.
O suplemento europeo ao título consta de oito partes: Información sobre a persoa titular.
Información sobre o título.
Información sobre o nivel de cualificación.
Información sobre o contido e os resultados obtidos.
Información sobre a función da titulación.
Información adicional.
Certificación do suplemento.
Información sobre o sistema nacional de ensino superior.
En xaneiro de 2005, o suplemento ao diploma adheriuse ao dispositivo Europass, "marco comunitario único para a transparencia das cualificacións e das competencias" en Europa.
Suplemento dietético

Os suplementos dietéticos (chamados tamén "suplementos nutricionais", "complementos nutricionais", "suplementos alimenticios") segundo estableceu nunha lei aprobada polo Congreso dos Estados Unidos en 1994 son os que: Se consomen por vía oral.
Conteñen un "ingrediente alimenticio" destinado a complementar a alimentación. Algúns exemplos de suplementos dietéticos son as vitaminas, os minerais, as herbas (unha soa herba ou unha mestura de varias), outros produtos vexetais, aminoácidos e compoñentes dos alimentos como as enzimas e os extractos glandulares.
Veñen en diferentes presentacións, como comprimidos, cápsulas, cápsulas de xelatina, líquidos e pos.
Non se presentan como substituto dun alimento convencional, nin como compoñente único dunha comida ou da dieta alimenticia.
Identifícanse como suplementos dietéticos na etiqueta.
Os suplementos dietéticos véndense en tendas de comestibles, tendas de produtos dietéticos, e en farmacias. Indicacións
Algunhas aplicacións dos suplementos dietéticos teñen indicacións terapéuticas con base científica. Por exemplo, o ácido fólico evita algúns defectos conxénitos, e que un réxime de vitaminas e cinc pode retardar o avance da dexeneración macular asociada á idade.
Outros usos non demostraron cientificamente a súa eficacia. Por exemplo, unha fórmula de herbas que supostamente alivia a dor producida pola artrite; ou a inxesta de vitamina C previr ou tratar un arrefriado, aínda que os beneficios de tomar grandes cantidades de vitamina C con este propósito non se comprobaron.
Suprematismo

O suprematismo é o nome dado polo pintor Kasimir Malevich a unha tendencia artística derivada do cubismo na que os elementos formais se reducen ao triángulo, ao cadrado, á cruz e ao círculo; os elementos cromáticos circunscríbense ao vermello, ao negro, ao azul, ao branco e ao verde. Historia e características
Foi teorizada primeiro no manifesto de 1915 (escrito polo pintor en colaboración co poeta Vladimir Maiakovski), e máis tarde no seu ensaio O suprematismo ou o mundo da non representación (1920).
Esta tendencia defende unha arte liberada de fins prácticos e estéticos, a abstracción pura, expresada por medio de figuras xeométricas, prescindindo da aparencia dos obxectos. Un exemplo dos límites a que leva este tipo de arte é a obra do propio Malévich Cadrado branco sobre branco, de 1918, na que se prescindiu completamente da cor. O suprematismo tivo unha grande influencia en pintores como Wassily Kandinsky e na Bauhaus alemá, aínda que non conseguiu interesar a moitos artistas rusos.
O suprematismo permanece ligado esencialmente ao seu creador, pero a súa poética supera a pintura e os modelos arquitectónicos do artista.
Sur

O sur é un punto cardinal que vén orientado pola oposición á Estrela Polar ou en base á Cruz do Sur. A orientación determinada polo sur tamén se adxectiva coma antártico, austral ou meridional. O seu punto cardinal oposto é o norte.
Sur global

Sur global é un termo utilizado en estudos postcoloniais e transnacionais que pode referirse tanto ao terceiro mundo como ao conxunto de países en vías de desenvolvemento Tamén pode incluír ás rexións máis pobres (en xeral ao sur) de países ricos (do norte). O sur global é un termo que estende o concepto de país en vías de desenvolvemento. Habitualmente refírese a todos aqueles países que teñen unha historia interconectada de colonialismo, neocolonialismo e unha estrutura social e económica con grandes desigualdades en niveis de vida, esperanza de vida ou acceso a recursos.
Surat

Surat é unha importante cidade do estado de Guxarat, na costa occidental da India.
Situada á beira do río Tapi preto da súa desembocadura no Mar Arábigo, sitúase na ruta entre a capital do estado, Ahmedabad, ao norte e a megalópole de Mumbai, a uns 200 quilómetros ó sur.
Porto de renome dende época antiga, acadou o seu cénit co Imperio Mogol nos séculos XVI e XVII. Despois deveu un centro da industria téxtil e o comercio de diamantes. Na actualidade é unha das urbes de máis rápido crecemento do país habendo duplicado a súa poboación dende o censo do 2001 (5. 064. 219h, 2011).
Surbia

A surbia (Veratrum album) é unha planta herbácea perenne da familia das melanthiáceas, con flores pequenas de cor branca, verde ou amarela. Planta tóxica que se utilizou para envelenar dardos, tamén se empregou tradicionalmente con fins medicinais como remedio homeopático.
Surf Rider

"Surf Rider" é o sétimo sinxelo do artista xaponés Cornelius, lanzado o mercado no Xapón o ano 1997 producido por el mesmo.
Surf-casting

O surf-casting é unha modalidade de pesca deportiva ou de afección, consistente na pesca con cana de pesca que se realiza dende a beira da praia. É unha forma de pesca moi coñecida e relaxante, excepto cando é de competición. Características
O termo surf-casting ("lanzando á ondada") procede do inglés. En galego debería chamarse a esta modalidade, pesca de lanzado aínda que se adquire a forma inglesa para diferenciala doutras modalidades. A variedade máis estendida é o surf-casting, pero se se realiza dende dique ou peirao ou en praias sen ondada, sempre e cando o fondo sexa de tipo areoso, o surf casting mutou noutra variedade na cal non se emprega o lanzado pesado senón que se usa un chumbo máis lixeiro e denominase surf-fishing.
Este tipo de pesca pode ser moi tranquilo e relaxante, pero tamén se practica de maneira deportiva orientada a competición, onde as condicións climatolóxicas, e as propias características desta pesca, poden convertela nunha disciplina bastante dura e esgotadora. Vese recompensada con grandes capturas, que poden chegar a pesar varios kg na maioría das especies. Nesta modalidade, é moi cotizada a robaliza, o sargo, a dourada e outras moitas preciadas especies.
Pode ser practicada case en calquera condición, indistintamente da hora ou das condicións climatolóxicas, aínda que hai surf-casters que encontran o seu maior atractivo practicándoa pola noite, e con mal tempo.
O material usado consiste nunha cana de pescar, preferiblemente de 3 tramos encanables, un chumbo de entre 80 e 130 gramos, e unha cameta ou anzol atado a un cabo de liña máis frouxo có da liña principal, que é onde se coloca o cebo adecuado para o peixe que se queira pescar. Actualmente, estase comezando a usar bastante a cana telescópica, debido a súa comodidade, e a que cada vez se asemella moito máis as características das canas por tramos. Elementos
Cana - Preferiblemente de carbono, de 3 tramos enchufables e cunha "acción de pesca" (por acción denomínase a capacidade mínima e máxima de lance dunha cana de lanzado expresada en peso) de entre 80 e 350 gramos.
Se é de acción de entre 80 e 200 gramos máis ou menos, entra na categoría do lance lixeiro, e se é de entre 120 e 300 gramos, denomínase de lance pesado. Chumbos- Son os encargados de colocar o noso cebo no lugar adecuado. Os máis usuais son os de entre 80 e 130 gramos.
Aparello ou baixo de liña- É da montaxe de fíos e útiles onde irá instalado o anzol e a chumbada. Hainos moi simples e máis complexos, segundo o grao de coñecemento da disciplina. Cada tipo de baixo de liña adáptase a unha situación, e tamén vai en función da presa buscada.
Anzol- É o encargado de cravar o peixe, polo tanto é onde temos que poñer o cebo. Especial mención a zona do anzol que cumpre a función de evitar que o peixe se solte unha vez cravado, ó cal denominamos 'morte' e se compón dun saínte de metal en dirección oposta a da picada do peixe.
Cebo - É a carnada que poñemos para atraer o peixe ao noso anzol. Hainas de moitos tipos, sendo a clasificación máis importante entre natural e artificial.
Surface Water and Ocean Topography

Surface Water and Ocean Topography, coñecido tamén pola súa sigla, SWOT, é un satélite conxunto da NASA, o CNES e a Axencia Espacial Canadense lanzado o 16 de decembro de 2022 a bordo dun foguete Falcon 9 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea. Características
A misión de SWOT é facer o primeiro estudo global da auga superficial da Terra, medindo con precisión os cambios nos corpos de auga ao longo do tempo. O satélite estudará o 90% da superficie terrestre, incluíndo lagos, ríos, reservas de auga e océanos polo menos dúas veces cada 21 días para mellorar os modelos de circulación oceánica e as predicións meteorolóxicas e climáticas, así como axudar á xestión do auga doce en todo o mundo.
O satélite leva a bordo os seguintes instrumentos: KaRIn (Ka-band Radar Interferometer), un radar de apertura sintética en banda Ka.
Poseidon-3C, un altímetro para medir a altura sobre o a superficie mariña.
Un radiómetro de microondas para medir a cantidade de vapor de auga ó longo do traxecto do altímetro para corrixir o atraso dos pulsos de radar.
DORIS (Doppler Orbitography and Radiopositioning Integrated by Satellite), unha antena para seguimento Doppler e determinar con precisión a órbita do satélite e facer correccións ao altímetro polos efectos da ionosfera.
GPSP (GPS Payload receiver), un receptor GPS para determinar a órbita con precisión.
LRA (Laser Retroreflector Array), un retrorreflector láser para o seguimento desde estacións en terra para verificación das medicións do altímetro.
Surjoux

Surjoux é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Suroeste

Suroeste é unha coordenada cartográfica situada entre o sur e o oeste. Por tanto, é un dos puntos colaterais da rosa dos ventos.
Sursum corda

Sursum corda (en latín, «arriba os corazóns») é unha expresión do prefacio da misa católica segundo o rito romano, vixente até o Concilio Vaticano II. Na versión actual traduciuse como «Erguede os corazóns»; e os fieis responden: «Témolos postos no Señor». Definición
A palabra sursuncorda deriva da expresión «Sursum corda». Refírese a un personaxe anónimo de grande importancia en quen se delega algo que non se quere facer («Que o faga o sursuncorda! »). Tamén pode facer alusión a alguén a quen non se está disposto a obedecer por moita autoridade que teña («Non vou alí aínda que o mande o sursuncorda! »).
Surt (volcán)

Surt é un volcán activo que está situado na superficie da lúa de Xúpiter, Ío. Está situado na cara (no hemisferio) visible de Ío (visible dende Xúpiter) e as súas coordenadas na superficie da lúa son 45, 21° N 336, 49° O. Características
Surt consiste nunha fosa ovalada volcánica (chamada patera) duns 75 por 40 kms, rodeado de varios depósitos circulares de xofre vermello e de brillante dióxido de xofre, localizados ó sur e leste da fosa. O volcán foi visto por primeira vez en imaxes tomadas pola sonda Voyager 1 en marzo de 1979. Máis tarde e dentro dese mesmo ano, a Unión Astronómica Internacional deulle oficialmente o nome de Surt, dentro da mitoloxía islandesa, Surtr era un deus dun volcán islandés.
Dende que a Voyager 1 descubriu este volcán, foron vistas varias erupcións nel. A primeira erupción foi vista dende observatorios terrestres que estaban seguindo o descubrimento do vulcanismo en Ío que nese momento estaba focalizado en Surt, o 11 de xuño de 1979, entre os sobrevoos da Voyager 1 e da Voyager 2. Cando a Voyager 2 chegou ó sistema de Xúpiter en xullo do ano 1979, a erupción semellaba terse detido, pero podíase observar un depósito fresco duns 600 kms de ancho ó redor de Surt, procedente dunha unha pluma eruptiva do propio Surt. Este depósito suxería unha pluma activa do tipo Pele en Surt entre o período intermedio que houbo entre a chegada das dúas Voyager a Xúpiter. Ademais, observouse material escuro, que seguramente era lava que foi expulsada durante a citada erupción, a cal era visible dentro da parte oriental do patera. Cando a sonda Galileo tomou as súas primeira imaxes desa área no ano 1996, a aparencia de Surt e os seus arredores regresaran á súa aparencia orixinal, ó estado visto pola Voyager 1, suxerindo outra vez que as súas erupción son de períodos curtos.
Surt erupcionou outra vez o 22 de febreiro do 2001, na erupción volcánica máis potente xamais observada, en termos de emisión de enerxía (en watios). A cantidade total de enerxía emitida durante esa erupción de Surt (7, 2–8, 41013W) estaba próxima a acada-la suma da media de enerxía emitida por tódolos volcáns de Ío. A pesar desta violentisima erupción, detectáronse poucos cambios na superficie próxima a Surt nas imaxes tomadas pola Galileo seis meses despois, suxerindo así que boa parte dos cambios desapareceran ou quedaron 'murchados'. Máis tarde, en agosto do 2001, a Galileo tomou imaxes de depósitos vermellos frescos, ricos en sulfuros, que estaban situados ó nordeste de Surt.
Survival International

Survival International é unha organización mundial de apoio aos pobos indíxenas, cos obxectivos de defender as súas vidas, protexer as súas terras e decidir o seu propio futuro. Foi fundada en 1969 tras a publicación dun artigo de Norman Lewis no diario británico Sunday Times, no que se expuñan os masacres, o roubo de terras e o xenocidio que se estaban producindo na Amazonia brasileira. Ao igual que moitas das atrocidades que se cometen hoxe, a opresión racista dos indíxenas do Brasil levábase a cabo en nome do "crecemento económico". Traxectoria
Con oficinas en Madrid, Londres, París, Milán e Berlín, na actualidade Survival conta con simpatizantes en 82 países. O seu traballo de apoio aos pobos indíxenas adopta tres facetas complementarias: traballo educativo, de mediación e campañas. Tamén ofrece aos propios indíxenas unha plataforma desde a que dirixirse ao mundo. Colabora estreitamente con organizacións indíxenas locais, centrándose naqueles pobos que teñen máis que perder, e que son normalmente os que entraron máis recentemente en contacto co mundo exterior.
Survival cre que a opinión pública é a forza máis eficaz para o cambio. O seu poder fará que cada vez sexa máis difícil, ou incluso que chegue a ser imposíbel, que os gobernos e compañías continúen a súa opresión contra os pobos indíxenas.
Survival traballa cunhas 80 tribos diferentes de todo o mundo, desde os pastores de renos de Siberia aos cazadores-recolectores da pluviselva amazónica. O seu traballo céntrase nos pobos máis illados, que son os máis vulnerábeis e os que teñen máis que perder.
Aioreos en Paraguai, jarawa na India, bosquimanos en Botswana, guaranís do Brasil, innu no Canadá etc. Sexan do lugar que sexan, os pobos indíxenas vense privados do seu sustento e o seu xeito de vida; son expulsados da súa terra pola minaría, polas empresas petrolíferas, por empresas farmacéuticas, os cortes de árbores ou os colonos; desprazados por encoros, ranchos de gado ou reservas de caza.
Estes abusos a miúdo xustifícanse alegando que os pobos indíxenas son dalgún xeito “primitivos” ou “atrasados”. Survival traballa por conseguir un mundo en que os diversos xeitos de vida indíxenas sexan comprendidos e aceptados, onde non se tolere a opresión que sofren e poidan vivir nas súas propias terras segundo os seus xeitos de vida, en paz, liberdade e seguridade.
Esta organización foi merecedora do Premio Nobel Alternativo.
Survivor (filme)

Survivor é un filme británico-estadounidense de suspense dirixido por James McTeigue que se estreou no 2015. Estreouse en galego na TVG o 13 de abril de 2023. Personaxes
Milla Jovovich como Kate Abbott
Pierce Brosnan como Nash / "The Watchmaker"
Dylan McDermott como Sam Parker
Angela Bassett como Embaixadora Maureen Crane
Robert Forster como Bill Talbot
James D'Arcy como Inspector Paul Anderson
Frances de la Tour como Sally
Antonia Thomas como Naomi Rosenbaum
Regé-Jean Page como Robert Purvell
Jing Lusi como Joyce Su
Paddy Wallace como Johnny Talbot
Parker Sawyers como Ray
Roger Rees como Dr. Emil Balan
Susan Kare

Susan Kare, nada en Ithaca (Estado de Nova York) o 5 de febreiro de 1954, é unha artista e deseñadora gráfica estadounidense. Traxectoria
Creadora de moitos dos elementos da interface Apple Macintosh na década de 1980, tamén foi unha das empregadas de NeXT (a compañía formada por Steve Jobs tras a súa saída de Apple en 1985), onde traballou como directora creativa. É a deseñadora de distintas tipografías, iconas e material de mercadotecnia para o macOS. De feito, algúns dos seus primeiros traballos aínda se poden ver en moitas ferramentas de gráficos de computadora e accesorios, especialmente as iconas do lazo, a man que agarra e o cubo de pintura. Foi unha pioneira do pixel art. As obras máis recoñecidas do seu traballo para Apple son a tipografía Chicago (o máis destacado visto a interface de usuario tipo de letra na contorna Classic de Mac OS X, así como o tipo de letra utilizado nas tres primeiras xeracións da interface do iPod), o tipo Xenebra, o tipo Mónaco (co-creadora), o Dogcow Clarus, o Happy Mac (o computador riseiro que daba a benvida aos usuarios de Mac ao arrincar as súas máquinas durante 18 anos, ata que o Mac OS X Jaguar substituíu cun logotipo gris de Apple), e o símbolo da tecla Comando nos teclados de Apple.
Susan Sontag

Susan Sontag, nada en Nova York o 16 de xaneiro de 1933 e finada na mesma cidade o 28 de decembro de 2004, foi unha novelista e ensaísta norteamericana. Aínda que se dedicou principalmente á súa carreira literaria e ensaística, exerceu a docencia e dirixiu filmes e obras teatrais. Traxectoria
Sontag, que recibiu ó nacer o nome de Susan Rosenblatt, naceu en Nova York. Era filla de dous xudeus americanos, Mildred Jacobsen e Jack Rosenblatt, o cal se dedicaba ó comercio de peles na China, onde faleceu a causa dunha tuberculose cando Susan contaba con cinco anos de idade. Sete anos despois, súa nai contraeu matrimonio con Nathan Sontag e desde ese momento Susan e a súa irmá Judith adoptaron o apelido do seu padrasto.
Sontag creceu en Tucson, Arizona e, posteriormente, nos Ánxeles, onde se graduou na North Hollywood High School, á idade de 15 anos. Proseguiu os estudos nas universidades de Berkeley, Chicago, París e Harvard.
Durante a súa estancia en Chicago, con 17 anos, Sontag contrae matrimonio con Philip Rieff, tras un noivado de tan só dez días. A parella tivo un fillo, David Rieff, quen se convertería posteriormente no editor de súa nai na editorial Farrar Straus and Giroux. O matrimonio entre Sontag e Riff tivo unha duración de oito anos, tras os cales se divorciaron en 1958.
Os últimos anos da súa vida mantivo unha relación de parella coa famosa fotógrafa Annie Leibowitz.
Sontag faleceu o 28 de decembro de 2004, no hospital Memorial Sloan Kettering de Nova York, á idade de 71 anos, debido a complicacións dunha Síndrome mielodisplásica que desembocou nunha leucemia mielóxena aguda. [Cómpre referencia]Susan sobrevivira anteriormente a un avanzado cancro de mama cando tiña 43 anos.
Está enterrada no cemiterio parisiense de Montparnasse. Obra
Deuse a coñecer cunha recompilación de ensaios e artigos, Against interpretation and other essays (Contra a interpretación, 1964), á que seguiron os ensaios Styles of radical will (1969), On photography (Sobre a fotografía, 1975), Illness as metaphor (A enfermidade como metáfora, 1978), Under the sign of Saturn (Baixo o signo de Saturno, 1980) e AIDS and its metaphors (A SIDA e as súas metáforas, 1989).
É autora tamén de varias obras narrativas (The Benefactor -O benefactor-, 1963; I, Etcetera - Eu etcétera-, 1978; The way we live now, 1991; The Volcano lover: a romance (O amante do volcán, 1995); In America: a novel -En América-, 2000.
Foi tamén directora de cinema. En 1974 rodou o documental Promised Lands e en 1983 Unguided Tour.
Foi directora das obra teatral Xacobe e o seu amo, (Milan Kundera, 1985). En 1993 desprazouse a Saraxevo para montar a obra teatral Á espera de Godot (Samuel Beckett, 1949). En 2003 tamén escribiu Regarding the pain of others. Premios
Premio Xerusalén de Literatura (2001)
Premio Princesa de Asturias das Letras, canda á autora marroquí Fatema Mernissi (2003)
Premio da Paz do Comercio Libreiro (2003)
Susana Carro

Susana Carro Fernández, nada en Mieres en 1971, é unha filósofa asturiana. Traxectoria
Licenciouse en Filosofía e Ciencias da Educación pola Universidade de Oviedo doutorándose en Filosofía coa tese Del arte feminista al arte femenino.
Investiga na construción simbólica e xurídica da maternidade, coordina o colectivo artístico OffMother e traballa sobre o amor romántico.
En Cuando éramos diosas reivindica a necesidade das mulleres de crear unha propia épica como tales. Obra
Educación para la igualdad de oportunidades (2001). FMB.
Tras las huellas de El segundo sexo en el pensamiento feminista contemporáneo (2002). KRK.
Mujeres de ojos rojos (2010). Trea.
Más de un metro cuadrado de cielo propio. Mujeres en la escena musical asturiana (2015). Trabe.
Cuando éramos diosas. Estética de la resistencia de género. Trea.
Susana Ladra

Susana Ladra González, nada en Santiago de Compostela en 1984, é unha enxeñeira informática, profesora e investigadora na Universidade da Coruña. En 2020 foi galardoada co IV Premio Ada Byron Xove da Universidade de Deusto. Traxectoria
Susana Ladra estudou enxeñería informática na Universidade da Coruña e matemáticas na UNED. É doutora en Informática pola Universidade da Coruña onde ocupa os cargos de Directora do Campus Innova da UDC e é vicepresidenta do Colexio Profesional de Enxeñería Informática de Galicia. Tamén é coordinadora do programa STEMbach na UDC, que ten como fin de promover a vocación do alumnado cara á investigación científica.
Susana é experta en algoritmos para mellorar as buscas de información en Internet. As súas liñas de investigación desenvólvense na contorna da compresión de datos, a análise de algoritmos e estruturas de datos para bioinformática, bases de datos, minería de datos e recuperación de información. Lidera o proyecto BIRDS financiado pola acción Marie Sklodowska-Curie do programa europeo Horizonte 2020.
Está involucrada en iniciativas que promoven a presenza das mulleres na enxeñería e pertence o nodo galego da asociación AMIT. Recoñecementos
Premio á mellor tese doutoral no campo da Recuperación da Información.
Premio Ada Byron do Colexio de Enxeñaría Informática de Galicia en 2013.
Premio Ada Byron joven da Universidade de Deusto en 2020.
Forma parte do documental Marxe de erro en 2021.
Susana Marcos Celestino

Susana Marcos Celestino, nada en Salamanca en 1970, é unha física española especializada en óptica aplicada á visión humana. En 2019 recibiu o Premio Nacional de Investigación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades. Traxectoria
Licenciada en Física pola Universidade de Salamanca, onde tamén completou o seu doutoramento. Traballou como bolseira no Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) grazas a un programa de Introdución á Investigación. Máis tarde formouse en diversas institucións de Europa e Estados Unidos con estudos posdoutorais; estivo tres anos na Universidade de Harvard como investigadora e ao seu regreso a España gañou unha praza no CSIC, primeiro como científica titular e logo como profesora de investigación. Actualmente é a directora do Laboratorio de Óptica Visual e Biofotónica do Instituto Óptico do Consello Superior de Investigacións Científicas e profesora investigadora no mesmo CSIC. O seu traballo xerou innovación e impacto na industria oftálmica, así como un mellor diagnóstico e tratamento de problemas de ollos, que poden axudar a millóns de pacientes de todo o mundo. O seu traballo valeulle numerosos premios e honras.
Pioneira na investigación de novas técnicas para avaliar as propiedades ópticas na visión humana, Marcos desenvolveu técnicas non invasivas para avaliar as propiedades ópticas e estruturais do ollo e as aplicadas ao estudo da bioloxía do sistema visual, lograr un diagnóstico temporal de enfermidades oculares, mellora das cataratas das lentes intraoculares, detección de patóxenos oculares ou no tratamento da presbicia, entre outras áreas.
Marcos é a inventora de 14 familias de patentes, e o seu traballo foi recoñecido polas empresas máis prestixiosas no campo da óptica, con premios como o premio Adolph Lomb da Optical Society of America e o ICO Commission Award. Óptica internacional. Ocupou diversos cargos en sociedades científicas nacionais e internacionais, incluído o actual director da Grande Optical Society of America. Tamén actuou en consellos editoriais en Vision Research, Biomedical Optics Express e Optics. En 2015 foi galardoada co premio Física, Innovación e Tecnoloxía da Real Sociedade Española de Física-Fundación BBVA.
Nun dos seus actuais proxectos de investigación, financiados polo Consello Europeo de Investigación (ERC), busca desenvolver unha licenza intraocular que simule a capacidade do ollo para concentrarse continuamente. O obxectivo é combater a presbicia, unha disfunción relacionada coa idade que afecta a 209 millóns de persoas en Europa (o 44% da poboación).
En 2019 recibiu o Premio Nacional de Investigación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades. Este é o recoñecemento máis importante concedido en España no campo da investigación científica.
Susana Mataix

Susana Mataix Hidalgo, nada en Pontevedra o 19 de xaneiro de 1950, é unha escritora e matemática española, especializada na divulgación da Ciencia e as Matemáticas, e a súa relación coa literatura e a arte. Viviu o mundo da ciencia desde a súa infancia a través do seu pai o científico Mariano Mataix Lorda. Traxectoria
Mataix naceu en Pontevedra debido ao destino profesional do seu pai nese momento. Trasladouse a Barcelona para estudar Ciencias Exactas na Universidade de Barcelona no ano 1972, lugar no que se licenciou. Posteriormente trasladouse a vivir a Madrid, onde realizou un mestrado en Administración de Empresas polo Instituto de Empresa de Madrid no ano 1985. Nesta cidade viviu até o ano 2014, momento en que se trasladou a Alacante xunto ao seu marido, o político e tamén científico Eugenio Triana.
Leva traballado en empresas do sector enerxético e das telecomunicacións en Francia, os Estados Unidos e España.
Foi directora da Exposición “Procesos: Cultura e Novas Tecnoloxías” que inaugurou a primeira etapa do Centro de Arte Raíña Sofía de Madrid no ano 1986. Esta exposición internacional albergou obras de artistas traballando con tecnoloxía, dende os pioneiros, a artista Sonia Sheridan, o cineasta pioneiro José Val do Omar, o videoarte, a electrografía, a música electrónica, o debuxo asistido por ordenador etc.
Forma parte do comité técnico da Fundación García Cabrerizo que outorga premios a investigadores españois, e da xunta directiva da asociación sociocultural internacional dedicada á ciencia e a arte denominada ArSciencia. Esta asociación foi fundada no ano 2013 en Santiago de Compostela, España. Publicacións
Varios dos seus libros forman parte do programa de ensino das matemáticas en diversos centros, polo seu carácter divulgativo, a metade de camiño entre a ficción e a ciencia.
Pioneiras da física, a enxeñaría e a innovación. Xornadas: A muller na enxeñaría, 2011: páx. 9-14. ISBN: 978-84-9749-472-4
Dúo Matemático é unha obra compartida co seu pai o científico Mariano Mataix Lorda. ISBN 84-267-1005-0
Matemática es nombre de mujer publicouse no ano 1999. Este libro afonda nas testemuñas dalgunhas mulleres científicas e as dificultades que tiveron que superar para desenvolver as súas carreiras de investigación. Conta no libro unha historia novelada das matemáticas a través das confesións de oito mulleres que destacaron nesta disciplina. Dende Hypatia, unha profesora grega, á matemática alemá Emmy Noether, editorial Rubes ISBN 84-497-0014-0
Lee a Julio Verne: El amor en tiempos de criptografía editorial Rubes ISBN: 9788449700156.
Susana Sanches Arins

Susana Sanches Arins, nada en Vilagarcía de Arousa o 11 de maio de 1974, é unha profesora, escritora e crítica literaria galega. Traxectoria
É licenciada en Filoloxía hispánica e filoloxía portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela. Exerce a docencia no Ensino Secundario Obrigatorio. É membro da plataforma de crítica feminista A Sega e presidenta da organización non gobernamental Implicadas no Desenvolvemento. Colabora co xornal dixital Praza Pública. Obra
Poesía
[de]construçom (2009). Culleredo: Espiral Maior. 66 páxs. ISBN 9788492646104.
Aquiltadas (2012). Estaleiro.
A noiva e o navio (2012). Santiago: Através Editora.
Carne da minha carne (2018). Santiago: Apiario.
Narrativa
seique (2015). Santiago: Através Editora. Foi traducida ao castelán. (2ª ed. 2020). ISBN 9788416545360.
Cinco corujas (2023). Santiago: Através Editora. 100 páxs. ISBN 978-84-16545-88-9
Poesía / Narrativa
Tu contas e eu conto 2018). Santiago: Através Editora. 168 páxs. ISBN 9788416545230.
Arte menor (2025). Acentral Folque. 90 páxs. ISBN 9791399011548. Prosa poética.
Obras colectivas
Letras nómades. A mobilidade feminina na literatura galega, 2014, Frank & Timme.
150 Cantares para Rosalía de Castro, 2015, libro electrónico.
De Cantares Hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI, 2015, Fundación Rosalía de Castro/Radio Galega.
1975-2015 Moncho Reboiras Vive! , 2015, Arredista Edicións.
Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González, 2016, Fervenza.
Abadessa, oí dizer. Relatos eróticos de escritoras da Galiza, 2017, Através.
Pico Sacro. Ferido polo lóstrego e a lenda, 2017, Alvarellos. Premios
XXI Premio Nacional de Poesía Xosé María Pérez Parallé, no 2008, por [de]construçom.
Votado como o mellor poema editado en 2018 no certame aRitmar de 2019.
Premio Libreiros de Madrid ao mellor libro de ficción 2019.
Premio de Narrativa na V Gala do Libro Galego (2020) pola 2º ed. revisada de seique.
Suspensorio

Un suspensorio (ou suspensor) é un tipo de calzón deseñado para protexer os xenitais masculinos durante unha actividade vigorosa ou deportiva. Características
Un suspensorio típico consiste nunha banda elastizada na cintura cunha bolsa de soporte onde poñer os xenitais e dúas tiras, que van desde a base da bolsa unha cara ao lado esquerdo e a outra ao dereito. Nalgunhas variantes do suspensor, a bolsa pode ter un lugar onde poñer unha coquilla para protexer os testículos e/ou o pene.
O seu nome en inglés é jockstrap (en referencia á súa orixe deportiva e ás tiras laterais que o caracterizan). A orixe desta peza atópase na indumentaria deportiva, a súa misión principal é manter suxeitos os xenitais para favorecer a comodidade no movemento nalgúns deportes. Tipos de suspensor
De bancha ancha con coquilla
Especialmente usados por xogadores de baseball e rugby, ademais na maioría dos deportes que implican un golpe nos testículos.
De bancha ancha sen coquilla
É o máis comunmente usado en ximnasio e diariamente. Principalmente por loitadores, xogadores de fútbol americano, ciclistas e nas artes marciais. Uso do suspensor
O seu uso é recomendado para calquera actividade física vigorosa nas cales corra risco o aparto xenital masculino, como unha escordadura ou un golpe. Benefícianse con el os deportistas (baseball, fútbol americano, artes marciais, ciclismo e rugby) ou quen fagan actividades que demanden esforzo como obreiros da construción, policías ou leñadores.
Tamén ten un uso medicinal, naqueles homes con hidrocele, varicocele, hematocele, ou espermatocele.
Debido á súa comodidade e lixeireza é que tamén algúns homes úsano por confort.
Como o escroto está separado da coxa, usar un suspensorio prevén o rozamento do escroto e reduce o impacto testicular. Os suspensores conservan menos humidade que as roupas de algodón e polo tanto son máis frescos e menos propensos a cultivar fungos nas rexións húmidas e quentes do órgano reprodutor masculino.
Na actualidade, o suspensorio é unha peza con menor demanda que outras como o tanga, pero que comeza a gañar mercado dentro das pezas de lencería masculina de uso común.
Como usalo
Ponse como un slip e levántallo ata facer que a banda elástica chegue á altura da cintura e a bolsa levante os xenitais tanto como sexa confortable.
A algúns homes gústalles poñer o seu pene fláccido apuntando directamente cara a arriba, outros cara á esquerda ou dereita, e algúns directamente cara a abaixo, sobre o escroto. Esta última pode ser confortable se se usa coquilla.
Sussex

Sussex é un dos condados históricos de Inglaterra, que corresponde aproximadamente á área do antigo reino anglosaxón do mesmo nome. A capital histórica do condado é a vila de Lewes. Historia
A historia do reino de Sussex está moi pouco documentada, pero sábese que mantivo certa independencia entre os séculos V e IX.
Toponimia
O seu nome deriva do inglés antigo Sūþsēaxe (saxóns do sur) que significa saxóns do sur. Foi un dos 7 reinos que formaron a Heptarquía, nome que recibe o conxunto de reinos que estaba formado polos invasores anglosaxóns e xutes que invadiron a illa tras a saída do Imperio Romano no século V.
Situación
Limita ao nordeste co condado de Kent, ao norte co condado de Surrey, ao oeste co condado de Hampshire e ao sur coa Canle da Mancha. Actualmente, a efectos administrativos, divídese nas rexións de West Sussex e East Sussex e tamén a cidade de Brighton e Hove, elevada a ese status só no ano 2000 (até entón, a única cidade de Sussex fora Chichester).
Principais vilas e cidades
Arundel (West Sussex)
Batle (East Sussex)
Bognor Regis (West Sussex)
Bexhill-on-Sea (East Sussex)
Brighton e Hove (sede da Universidade de Brighton e da Universidade de Sussex ) (East Sussex)
Burgess Hill (West Sussex)
Chichester (sede da Universidade de Chichester ) (West Sussex)
Crawley (West Sussex)
Crowborough (East Sussex)
Eastbourne (East Sussex)
East Grinstead (West Sussex)
Hailsham (East Sussex)
Hastings (East Sussex)
Haywards Heath (West Sussex)
Heathfield (East Sussex)
Horsham (West Sussex)
Hove (East Sussex)
Lancing (West Sussex)
Lewes (East Sussex)
Littlehampton (West Sussex)
Midhurst (West Sussex)
Petworth (West Sussex)
Rye (East Sussex)
Selsey (West Sussex)
Uckfield (East Sussex)
Worthing (West Sussex)
Sustentación

A sustentación é a forza xerada sobre un corpo que se despraza a través dun fluído, de dirección perpendicular á da velocidade da corrente incidente.
Como con outras forzas aerodinámicas, na práctica empréganse coeficientes adimensionais que representan a efectividade da forma dun corpo para produciren sustentación e úsanse para facilitaren os cálculos e os deseños.
O modelo matemático da forza de sustentación é: L
12 ρ V 2 A C L {\displaystyle L
{\frac {1}{2}}\rho V^{2}AC_{L}} onde: L é a forza de sustentación en N. ρ {\displaystyle \rho } é a densidade do fluído, en kg/m3. V {\displaystyle V} é a velocidade, en m/s. A {\displaystyle A} é a área de referencia do corpo, m2. C L {\displaystyle C_{L}} é o coeficiente de sustentación. Como o resto de coeficientes aerodinámicos, é adimensional. Este coeficiente áchase experimentalmente de acordo a: C L
L 12 ρ V 2 A {\displaystyle C_{L}
{\frac {L}{{\frac {1}{2}}\rho V^{2}A}}} Na aeronáutica
En aeronáutica é a principal forza que permite que unha aeronave con ás se manteña en voo. Esta, ao ser maior có peso total da aeronave, permítelle engalar.
Para a sustentación emprégase a notación L {\displaystyle L}, do termo inglés lift, e C L {\displaystyle C_{L}} para o coeficiente de sustentación, o cal sempre se busca sexa o maior posible.
Ademais, a sustentación, e en consecuencia, o seu coeficiente, dependen directamente do ángulo de ataque, aumentando segundo aumenta este até chegar a un punto máximo, despois do cal o fluxo de aire que pasa sobre o extradorso (parte superior da á), non logra percorrer na súa totalidade e manterse adherido ao perfil aerodinámico, dando lugar á entrada en perda (stall, en inglés). No automobilismo
Para a sustentación utilízase a notación F z {\displaystyle F_{z}}, e C z {\displaystyle C_{z}} para o coeficiente de sustentación, xa que esta forza actúa paralelamente ao eixo OZ do triedro de referencia que se asocia ao vehículo.
Para poder comparar directamente a sustentación que producen dous vehículos nas mesmas condicións, utilízase o coeficiente S C z {\displaystyle SC_{z}}, exactamente polos mesmos motivos que no caso da resistencia aerodinámica. S C z
C z ⋅ S p l a n t a {\displaystyle SC_{z}
C_{z}\cdot S_{planta}} Nos vehículos de rúa non se adoita ter en conta nin aproveitar a sustentación e mesmo pode haber un pequeno coeficiente positivo. ..
En moitos tipos de vehículos de competición, como poden ser os da Fórmula 1, ocorre todo o contrario, buscándose que sexa negativo; é dicir, que o vehículo sexa empuxado cara ao chan, co obxectivo de obter un mellor agarre ou apoio aerodinámico, mediante superficies como aleróns ou o aproveitamento do fondo plano.
Ademais, nalgúns destes vehículos, dependendo entre outras cousas da distribución de masas e do tipo de tracción, búscanse apoios aerodinámicos diferentes para cada eixo, polo que pode haber un coeficiente diferente asociado a cada un deles.
Sutrieu

Sutrieu é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Sutura (articulación)

Unha sutura é unha articulación fibrosa, inmóbil ou sinartrose entre os ósos do cranio, establecendo as unións entre estes ósos.
Existen tres clases suturas: Suturas planas: os bordos dos ósos que se articulan dispóñense de forma rectilínea.
Exemplo: sutura entre os ósos nasais (sutura internasal).
Suturas escamosas: articulacións que entre ósos que, xuntos, establecen unha curvatura relativamente grande.
Exemplo: sutura entre os ósos parietal e temporal (sutura parietotemporal ou escamosa).
Suturas serradas: articulacións que aparecen en forma de liñas "dentadas".
Exemplo: sutura entre ósos parietais (sutura interparietal ou saxital).
Sutura (medicina)

. Unha sutura, coñecida popularmente como puntos de sutura, é un tipo de ligadura usada por médicos e, especialmente, os cirurxiáns, para manter unida a pel, os músculos, os vasos sanguíneos e outros tecidos do corpo humano, despois de seren seccionados por un accidente ou despois dunha operación cirúrxica.
Os puntos deben ser fortes (de forma que non rompan), non tóxicos, hipoalerxénicos (para evitar reaccións adversas no organismo) e flexíbeis (para que se poida facer un nó).