proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Ácido 3-fosfoglicérico

O ácido 3-fosfoglicérico (3PG) ou ácido 3-fosfo-D-glicérico é unha molécula moi importante no metabolismo, xa que intervén (en forma ionizada) na glicólise e no ciclo de Calvin da fotosíntese. Trátase dun ácido carboxílico de tres carbonos, cun grupo OH no carbono 2 e un grupo fosfato esterificado no carbono 3. Pola posición do OH é unha forma D. Pola súa estrutura química pode considerarse un derivado do ácido glicérico.
A forma desprotonada (COO-) do ácido denomínase 3-fosfoglicerato, que é a forma na que está a pH celular e na que intervén no metabolismo. Glicólise e gliconeoxénese
Na glicólise o 3-fosfoglicerato é un dos intermediarios da ruta. A molécula da glicólise de 3 carbonos 1, 3-difosfoglicerato orixina encimaticamente 3-fosfoglicerato en reacción catalizada pola fosfoglicerato quinase. Nesta reacción prodúcese formación de ATP a partir do ADP e dun dos fosfatos do 1, 3-difosfoglicerato, polo que se trata dunha fosforilación a nivel de substrato. Por tanto, é un dos puntos onde se produce ATP na glicólise.
Despois o 3-fosfoglicerato transfórmase en 2-fosfoglicerato pola acción da fosfoglicerato mutase. O 3-fosfoglicerato intervén tamén na gliconeoxénese, ruta na que realiza as reaccións inversas ás que realiza na glicólise. Ciclo de Calvin
No ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese o 3-fosfoglicerato é unha molécula chave. Cando se incorpora (fixa) unha molécula de CO2 á ribulosa 1, 5-bifosfato esta xera unha molécula inestable de 6 carbonos, que axiña rompe orixinando dúas moléculas de 3-fosfoglicerato. Este 3-fosfoglicerato é a primeira molécula estable que incorpora carbono na fotosíntese C3, que se chama C3 porque o 3-fosfoglicerato ten 3 carbonos. Despois o 3-fosfoglicerato redúcese a gliceraldehido 3-fosfato, previa formación de 1, 3-difosfoglicerato, continuando as reaccións do ciclo de Calvin.
Cando na planta se produce fotorrespiración, despois da fixación do CO2 só se forma unha molécula de 3-fosfoglicerato (en vez de dúas), xunto con outra de fosfoglicolato. Esta última inicia as reaccións da fotorrespiración. Síntese de aminoácidos
O 3-fosfoglicerato é tamén un precursor da serina. O 3-fosfoglicerato inicia a ruta de síntese, transformándose por deshidroxenación encimática en 3-fosfohidroxipiruvato, e este por transaminación co glutamato orixina fosfoserina, que dá lugar á serina libre ao hidrolizarse o seu fosfato. A partir da serina tamén se poden formar glicina e cisteína (polo ciclo da homocisteína).
Ácido N-acetiltalosaminurónico

O ácido N-acetiltalosaminurónico é un ácido urónico. É un compoñente do pseudopeptidoglicano, un polímero estrutural que se atopa na parede celular dalgúns tipos de Archaea.
Ácido adenilosuccínico

O acido adenilosuccínico é un nucleótido purínico orixinado pola adición de ácido aspártico á IMP. A pH celular está presente en solución acuosa na súa forma ionizada adenilosuccinato. O encima que cataliza esta reacción é a adenilosuccinato sintase (EC 6. 3. 4. 4), que require a hidrólise simultánea dunha molécula de GTP: IMP + L-aspartato + GTP ⇌ adenilosuccinato + GDP + Pi.
O feito de que utilice a enerxía do GTP e non a do ATP permite que a reacción non sexa dependente do seu produto.
O adenilosuccinato intervén nunha reacción anaplerótica catalizada pola adenilosuccinato liase na que se forma fumarato: adenilosuccinato → AMP + fumarato
Esta reacción ocorre na síntese de purinas e no ciclo dos nucleótidos purínicos.
Ácido arxininosuccínico

O ácido arxininosuccínico ou ácido L-arxininosuccínico (ás veces denominado ácido arxinosuccínico ) é un aminoácido básico que intervén no ciclo da urea, o cal serve para a eliminación do exceso de nitróxeno no corpo. A pH celular está ionizado en forma de arxininosuccinato. A súa fórmula é C10H18N4O6. A molécula está formada por dúas partes: un aspartato condensado polo seu grupo amino cunha citrulina. Contén tres nitróxenos unidos a un carbono, un deles por dobre enlace, como nas guanidinas. Funcións
Ciclo da urea
O arxininosuccinato é un importante metabolito do ciclo da urea. Fórmase a partir de citrulina e aspartato nunha reacción que ten lugar no citosol dos hepatocitos na que se require gasto de ATP catalizada polo encima arxininosuccinato sintetase. A reacción entre ambos é unha condensación química na que se unen o grupo amino do aspartato e o carbonilo da cadea lateral da citrulina. As mutacións neste encima causan unha enfermidade chamada citrulinemia.
Na seguinte reacción do ciclo o arxininosuccinato divídese en fumarato (metabolito que intervén no ciclo de Krebs) e arxinina (esta última continúa as reaccións do ciclo da urea). A reacción é catalizada pola arxininosuccinato liase e ten lugar no citosol. As mutacións na arxininosuccinato liase orixinan aciduria arxininosuccínica, un raro trastorno de orixe autosómica recesiva, que causa deficiencias no ciclo da urea.
O arxininosuccinato leva os dous nitróxenos que se eliminarán na urea, produto final do ciclo. Un deles incorporouse na reacción co aspártico catalizada pola arxininosuccinato sintetase, e o outro xa se incorporara á citrulina nunha reacción previa.
Ácido beta-eleoesteárico

o ácido β-eleoesteárico, ou ácido (9E, 11E, 13E)-octadeca-9, 11, 13-trienoico, é un ácido graxo natural e bioloxicamente activo coa fórmula C18H30O2 ou H3C-(-CH2-)3(-CH
CH-)3-(-CH2-)7-(C
O)OH. É o isómero conformacional todo-trans do ácido octadecatrienoico. Outro isómero seu é o ácido α-eleoesteárico.
Pode obterse ácido β-eleoesteárico puro por saponificación de aceites de tung α- e β en condicións suaves, e cristalización directa dos ácidos liberados a −20 °C dunha solución etanólica.
Investigáronse os efectos deste ácido sobre as células T24 de cancro de vexiga humano e observouse que presentaba unha forte citotoxicidade que inducía a apoptose destas células por un mecanismo mediado por especies reactivas do oxíxeno.
Ácido carbámico

O ácido carbámico está formado por un grupo carboxilo unido directamente polo seu carbono ao nitróxeno dun grupo amino (NH2COOH), pero é un composto inestable que non pode existir por separado en condicións normais e só pode formar parte doutros compostos máis grandes. Sería tecnicamente o aminoácido máis simple, pero como é un composto inestable en circunstancias normais (e tamén pola natureza especial do seu enlace directo carboxilo-nitróxeno) é a glicina o que en realidade se considera o aminoácido máis simple. A súa importancia débese máis á súa relevancia na identificación dos nomes de compostos grandes. O ácido carbámico como tal non foi nunca sintetizado ou caracterizado por ningunha técnica experimental. . Derivados do ácido carbámico si puideron ser illados.
O radical deste composto chámase "carbamoíl". As "carbamoiltransferases" son encimas transferases clasificadas co número EC 2. 1. 3. Os ácidos carbámicos son intermediatos na descomposición dos grupos protectores carbamato; a hidrólise do enlace éster nestes compostos rende unha amina non protexida. Carbamatos
Un carbamato é un éster do ácido carbámico. O metil carbamato é o éster máis simple do ácido carbámico.
Algúns destes ésteres utiízanse como relaxantes musculares,
e outros utilízanse como insecticidas, por exemplo aldicarb.
Ácido dihidrolipoico

O ácido dihidrolipoico (DHLA) é un composto orgánico que é a forma reducida do ácido lipoico. Este ácido carboxílico presenta dous grupos tiol, polo que é un ditiol. É opticamente activo, existindo formas R e S, pero só o enantiómero R é bioquimicamente significativo. O par ácido lipoico/ácido dihidrolipoico participa en diversas transformacións bioquímicas.
Nas células o ácido lipoico redúcese a ácido dihidrolipoico, o cal é xeralmente considerado como a forma máis bioactiva do ácido lipoico e a forma responsable da maioría dos efectos antioxidantes e de rebaixar as actividades redox do ferro e cobre non enlazados. Esta teoría foi posta en dúbida debido ao alto nivel de reactividade dos dous sulfhidrilos libres, a baixa concentración intracelular de ácido dihidrolipoico, a rápida metilación dun ou dos dous sulfhidrilos, a rápida oxidación da cadea lateral a metabolitos máis curtos e o rápido efluxo desde a célula. Aínda que tanto o ácido dihidrolipoico coma o ácido lipoico se encontraron dentro das células despois da súa administración, a maioría do ácido dihidrolipoico intracelular probablemente existe en forma de disulfuros mesturados con varios residuos de cisteína de proteínas citosólicas e mitocondriais.
O ácido lipoico pode ser reducido a áido dihidrolipoico polo menos por dous encimas citosólicos, a glutatión redutase (GR) e a tiorredoxina redutase (Trx1) e dous encimas mitocondriais, a lipoamida deshidroxenase e a tiorredoxina redutase (Trx2).
Ácido eláxico

O ácido eláxico (/ ʃ /) é un polifenol, que protexe a moitas plantas contra a luz ultravioleta, virus, bacterias e parasitos. O AE está presente nas plantas como elaxitanin, o que se activa baixo tensións a ácido eláxico.
O ácido eláxico (inglés: Ellagic acid, alemán: Ellagsäure) ten a fórmula sumaria C14H6O8. O número CAS-es 476-66-4.
Segundo estudos no Xapón, Alemaña e os Estados Unidos de América, os elaxitaníns comidos de plantas por mamíferos e humanos activan as súas propiedades protectoras no corpo, combatendo inflamacións crónicas (reuma, artrite), colesterol, radicais libres de osíxeno (peróxidos, superóxidos) e certos tipos de cancro.
Fontes de elaxitaninos/ácido eláxico son varias noces e froitas, en especial as framboesas. As súas variedades escuras nas alturas de Colombia e México son extremamente ricos en AE.
Ácido graxo esencial

Os ácidos graxos esenciais son aqueles ácidos graxos que os humanos e animais deben inxerir na súa dieta porque o corpo os requiere para manterse en boas condicións e non os pode biosintetizar. Os ácidos graxos esenciais requírense para diversos procesos biolóxicos, e non só para a produción de enerxía, como ocorre con outros ácidos graxos.
Xeralmente só se recoñecen como esenciais dous ácidos graxos nos humanos, que son: o ácido alfa-linolénico (que é un ácido graxo omega-3 ou n-3) e o ácido linoleico (que é un ácido graxo omega-6 ou n-6). Porén, outros ácidos graxos poden ser requiridos en certas circunstancias, e denomínanse ácidos graxos "condicionalmente esenciais", entre os que destaca o ácido gamma-linolénico (un omega-6), e tamén o ácido láurico (saturado), e o ácido palmitoleico (monoinsaturado). . Actualmente, en moitos textos considéranse esenciais (ou non se fai distinción) a toda unha serie de ácidos omega-3 e omega-6 (véxase máis abaixo).
Cando se descubriron os ácidos graxos esenciais en 1923, foron inicialmente designados como vitamina F, pero en 1930, os traballos de G. Burr, M. Burr e E. Miller demostraron que era mellor clasificalos como graxas que coma vitaminas. Funcións
No corpo os ácidos graxos realizan diversas funcións. En todas elas o balance dietario dos ácidos ω-3 e ω-6 afecta de forma determinante a estas funcións, xa que os efectos biolóxicos dos ácidos graxos ω-3 e ω-6 están mediados polas súas múltiples interaccións. Os ácidos graxos son modificados para formar:
eicosanoides, que afectan á inflamación e a moitas outras funcións celulares.
endocannabinoides, que afectan ao estado de ánimo, comportamento e inflamación.
lipoxinas, formadas a partir de ácidos graxos esenciais ω-6, e resolvinas, formadas a partir de ω-3 (en presenza de aspirina reducen a inflamación).
isofuranos, neurofuranos, isoprostanos, hepoxilinas, ácidos epoxitrienoicos (EETs) e neuroprotectina D
Outras funcións son:
Forman balsas lipídicas, que actúan na sinalización celular.
Actúan sobre o ADN activando ou inhibindo factores de transcrición como o NF-κB, que está asociado coa produción de citocinas proinflamatorias.
Ácido heneicosílico

O ácido heneicosílico ou ácido heneicosanoico é un ácido graxo saturado de cadea recta de 21 carbonos coa fórmula CH3(CH2)19CO2H. É un sólido incoloro.
É u ácido importante na produción de escumas, pinturas e materiais viscosos relacionados. Unha preparación de laboratorio deste ácido é por medio da oxidación con permanganato de 1-docoseno (CH3(CH2)19CH
CH2).
Notas
Ácido hentriacontílico

O ácido hentriacontílico ou ácido hentriacontanoico é un ácido graxo saturado de 31 carbonos coa fórmula CH3(CH2)29CO2H. Funde a 109, 3 °C.
O ácido hentriacontílico pode derivarse da cera de turba e da cera de lignito.
A olefina triaconteno-1 pode facerse reaccionar para que renda o ácido n-henatriacontanoico linear.
Ácido heptatriacontanoico

O ácido heptatriacontanoico ou ácido heptatriacontílico é un ácido graxo saturado de 37 carbonos coa fórmula CH3(CH2)35CO2H. Fontes
O ácido heptatriacontanoico está presente nas plantas Abelmoschus manihot e Alpinia nigra. Tamén foi medido no zooplancto. Compostos
Derivados ramificados poden encontrarse en micobacterias, como o composto ácido 4, 21-dimetil-5, 19-di-(trans)-enoil-heptatriacontanoico de Mycobacterium brumae. Preparación
Un método con patente US 5502226 xa expirada de preparación de ω-hidroxiácidos inclúe a preparación de ácido heptatriacontanoico.
Ácido hexatriacontílico

O ácido hexatriacontílico ou ácido hexatriacontanoico é un ácido graxo saturado de 36 carbonos coa fórmula CH3(CH2)34CO2H.
Ácido nisínico

O ácido nisínico é un ácido graxo poliinsaturado de cadea moi longa omega−3, similar ao ácido docosahexaenoico (DHA). O seu nome lipídico é 24: 6 (n-3) e o seu nome químico é ácido todo-cis-6, 9, 12, 15, 18, 21-tetracosahexaenoico. Non está ben estudado, pero os ácidos graxos poliinsaturados incluíndo os máis longos que o DHA, como o ácido nisínico, son importantes porque as alteracións do seu metabolismo poden orixinar graves patoloxías. Fontes dietarias de ácido nisínico son os peixes mariños e varios suplementos dietéticos de omega-3.
Ácido nonacosílico

O ácido nonacosílico ou ácido nonacosanoico é un ácido graxo de cadea lineal con 29 átomos de carbono, coa fórmula molecular C29H58O2, que se simboliza como C29: 0.
A temperatura ambiente é un sólido que funde a 90, 3–90, 5 °C. Atópase na cera montana que se obtén a partir do lignito. É un ácido graxo habitual nos humanos que se atopa en moitos tecidos como substituínte das ceramidas (o compoñente principal do estrato córneo da pel), nos lípidos da substancia branca do cerebro normal e nas glándulas sebáceas. Tamén aparece nalgunhas plantas, como Butea monosperma ou Antenoron filiforme.
Ácido nítrico

O ácido nítrico (HNO3) é un ácido forte monoprótico. É un líquido viscoso e corrosivo que pode ocasionar queimaduras graves nos seres vivos. Úsase como reactivo de laboratorio e para fabricar explosivos como a nitroglicerina e o trinitrotolueno (TNT), así como fertilizantes como o nitrato de amonio. Ademais, emprégase en metalurxia e en refinado, ó reaccionar coa meirande parte dos metais e na síntese química. Cando se mestura co ácido clorhídrico forma a auga rexia, un reactivo capaz de disolver o ouro e o platino. É un compoñente da choiva ácida.
Na industria química, o ácido nítrico emprégase co amoníaco para producir nitrato de amonio, un fertilizante.
Foi usado como protector da corrosión do aceiro no espazo exterior.
Ácido paulínico

O ácido paulínico é un ácido graxo de cadea longa omega-7, que se encontra en diversas fontes vexetais e animais, entre elas o guaraná (Paullinia cupana), de onde procede o seu nome. É un dos ácidos eicosenoicos. Íllase do aceite de arenque e do aceite de colza e de varias plantas sapindáceas. Intervén no metabolismo de ratos, ratas e plantas.
Ácido quermésico

O ácido quermésico é un ácido monocarboxílico e unha tetrahidroxiantraquinona, concretamente a 3, 5, 6, 8-tetrahidroxi-9, 10-antraquinona, substituída por grupos metilo e carboxilo nas posicións 1 e 2, respectivamente. Etimoloxía
A raíz quernes- deriva do árabe qirmiz, "cochinilla". Fórmula química
A súa fómula molecular é C16H10O8, e o seu nome na IUPAC é ácido 3, 5, 6, 8-tetrahidroxi-1-metilo-9, 10-dioxoantraceno-2-carboxílico. Propiedades
É unha tintura natural vermella intensa, illada nas especies de insectos hemípteros da superfamilia dos cocoideos (cochinillas) pertencentes ao xénero Kermes, especialmente de Kermes vermilio, a cochinilla do carrasco, así chamada porqie vive como parasito no carballo carrasco.
Ten un papel como metabolito animal e como colorante para tinguir.
Ácido ruménico

O ácido ruménico, tamén coñecido como ácido bovínico, é un ácido linoleico conxugado que se encontra na graxa dos ruminantes e en produtos lácteos. É unha graxa trans omega-7. O seu nome abreviado é ácido cis-9, trans-1118: 2.
O nome de ácido ruménico foi proposto por Kramer et al. en 1998. Fórmase xunto co ácido vaccénico por biohidroxenación de ácidos graxos poliinsaturados da dieta, que ocorre no rume dos ruminantes.
Pode considerarse como unha forma dietaria principal, xa que supón do 85 ao 90% do total do contido de ácido linoleico conxugado dos produtos lácteos.
Ácido sulfínico

Os ácidos sulfínicos son oxoácidos de xofre coa estrutura RSO(OH). Nestes compostos organosulfurados, o xofre ten unha xeometría piramidal.
Xeralmente prepáranse in situ por acidificación dos correspondentes sales sulfinatos, que son tipicamente máis resistentes que o ácido. Estes sales xéranse por redución de sulfonil cloruros. Unha ruta alternativa é a reacción de reactivos de Grignard co dióxido de xofre. Os sulfinatos de metais de transición tamén se xeran por inserción de dióxido de xofre en alquilos de metais, unha reacción que pode producirse por medio dun complexo de dióxido de xofre metal. Exemplos
Un exemplo de ácido sulfínico simple e ben estudado é o ácido fenilsulfínico. Un ácido sulfínico comercialmente importante é o dióxido de tiourea, que se prepara por oxidación de tiourea con peróxido de hidróxeno. (NH2)2CS + 2H2O2 → (NH)(NH2)CSO2H + 2H2O Outro ácido sulfínico importante comercialmente é o ácido hidroximetil sulfínico, que se emprega xeralmente en forma de sal sódico (HOCH2SO2Na) como axente redutor aniónico, e denomínase Rongalite.
Ácido sólido

Os ácidos sólidos son ácidos que non se disolven no medio de reacción. Utilízanse a miúdo na catálise heteroxénea. Exemplos
A maioría dos ácidos en estado solido son ácidos orgánicos, como o ácido oxálico, ácido tartárico, ácido cítrico, ácido maleico, etc. Exemplos inorgánicos son os silico-aluminatos (ceolitas, alúmina, silico-alumino-fosfato), e circonia sulfatada. Moitos óxidos de metais de transición son ácidos, incluíndo os de titanio, circonio e niobio. Ditos ácidos son utilizados no cracking. Mitos ácidos de Brønsted sólidos tamén se empregan industrialmente, como o polistireno sulfonado, o ácido fosfórico sólido, o ácido nióbico e os heteropolioxometalatos. Aplicacións
Os ácido sólidos úsanse en catálises en moitos procesos químicos industriais, desde o cracking catalítico a larga escala no refinado do petróleo para a síntese de varios compostos químicos valiosos.
Unha aplicación a larga escala é a alquilación, por exemplo, a combinación de benceno e etileno para orixinar etilbenceno. Outra aplicación é o rearranxo da ciclohexanona oxima a caprolactama. Moitas alquilaminas prepáranse por aminación de alcohois, catalizada por ácidos sólidos. Os ácidos sólidos poden utilizarse como electrólitos nas células de combustible.
Ácido tartárico

O ácido tartárico é un ácido carboxílico. A súa fórmula é: HOOC-CHOH-CHOH-COOH, con fórmula molecular. O seu peso molecular é 150.
C4H6O6. Contén, por tanto, dous grupos carboxílicos e dous grupos alcohol nunha cadea de hidrocarburo lineal de lonxitude catro. Pode considerarse un azucre ácido do grupo dos ácidos aldáricos. Orixe e síntese
Este ácido, que se atopa en moitas plantas, era xa coñecido polos gregos e os romanos e atópase na natureza en forma de tartarato ácido de potasio no zume da uva.
Foi illado por primeira vez o ano 1769 polo químico sueco Carl Wilhelm Scheele. Posúe un [[pKa]] de 3, 036, e considerase un ácido débil. Aplicacións
Emprégase a escala industrial, na preparación de bebidas efervescentes como gasosas.
Tamén se emprega en fotografía e vernices e unha variante coñecida como sal de Rochelle constitúe un suave laxante.
Nalgunhas das súas formas, o ácido tartárico emprégase como condimento para a comida, onde se coñece como cremor tártaro. Emprégase en diversas receitas, especialmente en repostaría e confeitaría para aumentar o volume de masas e preparacións facéndoo reaccionar con bicarbonato para obter un sucedáneo de fermentación; emprégase tamén para estabilizar claras de ovo.
Ácido teicoico

Os ácidos teicoicos (do grego τεῖχος, teicos, 'parede') son un tipo de polímeros ácidos bacterianos formados por unidades dos polialcohois glicerol fosfato ou ribitol fosfato unidos por enlaces fosfodiéster, e a miúdo presentan unidas moléculas de azucres e D-alanina. Localización
Os ácidos teicoicos forman parte da parede celular das bacterias grampositivas, como por exemplo, as bacterias dos xéneros Staphylococcus, Streptococcus, Bacillus, Clostridium, Corynebacterium e Listeria, e esténdense pola superficie da capa de peptidoglicano da parede. Os ácidos teicoicos non se encontran nas bacterias gramnegativas. Poden unirse covalentemente a un ácido N-acetilmurámico do peptidoglicano, ou a lípidos da membrana plasmática, ou a unha D-alanina terminal do tetrapéptido que une as cadeas de peptidoglicano. A combinación de ácidos teicoicos e lípidos denomínase ácido lipoteicoico. Funcións
A principal función dos ácidos teicoicos é darlle rixidez á parede celular ao atraeren catións como magnesio e sodio. Os ácidos teicoicos xeralmente, pero non sempre, levan unidos a eles por enlace éster residuos de D-alanina, o que lle dá á molécula propiedades de zwitterión. Estes ácidos teicoicos zwitteriónicos son posibles ligandos dos receptores de tipo Toll 2 e 4 do sistema inmunitario animal.
Debido á súa carga negativa son en parte responsables da carga negativa neta da superficie celular bacteriana e poden intervir no paso de ións a través da parede.
Os ácidos teicoicos axudan na regulación do crecemento celular ao limitaren a capacidade das autolisinas de romper a enlace glicosídico β(1-4) entre a N-acetilglicosamina e o ácido N-acetilmurámico.
Os ácidos lipoteicoicos actúan ademais como moléculas receptoras para algúns bacteriófagos de bacterias grampositivas. Diversas evidencias suxiren que os ácidos teicoicos poden actuar tamén como receptores para bacteriófagos, aínda que isto non foi aínda probado concluíntemente.
Ácido tridecílico

O ácido tridecílico ou ácido tridecanoico é un ácido graxo saturado de 13 carbonos coa fórmula CH3(CH2)11CO2H. É un sólido branco cun punto de fusión de 41, 5 °C. .
Unha preparación de laboratorio deste ácido é por medio da oxidación con permanganato de 1-tetradeceno (CH3(CH2)12CH
CH2).
Notas
Ácido úrico

O ácido úrico é unha substancia química orgánica cíclica de orixe natural a carácter fortemente ácido do grupo das purinas, formado por un anel de pirimidina e outro de imidazol, con fórmula C5H4N4O3. Fórmase como subproduto do metabolismo das purinas. Os seus sales chámanse uratos. O seu exceso en sangue pode orixinar gota ou cálculos renais.
O home e os primates eliminan nos ouriños ácido úrico (pero o residuo nitroxenado principal é a urea), xa que carecen do encima uricase que o transforma en alantoína, presente noutros mamíferos. Os réptiles e aves eliminan ácido úrico como residuo nitroxenado principal.
Foi descuberto en 1773 por Carl Wilhelm Scheele e Torbern Bergman nos ouriños e nos cálculos de vexiga. Hoxe o ácido úrico pode sintetizarse a partir da hipoxantina por medio do encima xantina oxidase. Bioquímica
O ácido úrico é un ácido diprótico con pKa1
5, 4 e pKa2
10, 3. A pH moi básicos forma un ión urato con dúas cargas negativas, pero a pH fisiolóxico o urato só ten unha carga. Estudos de difracción de raios X de cristais de urato demostraron que cando está ionizado desprotónase nos nitróxenos das posicións 1 e 3 (grupos NH) e non nos hidroxilos.
A solubilidade do ácido úrico en auga é baixa, o que facilita a súa precipitación, como sucede na gota e na formación de cálculos. Patoloxía
No corpo humano o ácido úrico fórmase no metabolismo degradativo das purinas, e en condicións fisiolóxicas é eliminado nos riles polos ouriños. Cando existe unha concentración elevada de ácido úrico en sangue fálase de hiperuricemia. No plasma humano considérase normal unha concentración entre 3. 6 mg/dL (~214 µmol/L) e 8. 3 mg/dL (~494 µmol/L) segundo a American Medical Association. A concentracións sanguíneas de polo menos 0, 1 g/l pode precipitar e acumularse nas articulacións e no tecido conectivo, causando a patoloxia coñecida como gota. A síndrome de Lesch-Nyhan tamén está asociada con altos niveis séricos de ácido úrico.
Os seus niveis nos ouriños poden aumentar en caso de que se incremente o metabolismo das purinas, come sucede na distrofia muscular, ou en condicións de elevada lise celular como en procesos tumorais ou despois dunha quimioterapia.
Nos últimos anos descubríronse datos contrapostos sobre os beneficios e prexuízos do ácido úrico. En doses fisiolóxicas normais pode funcionar como antioxidante contra os radicais hidroxilo ou o peroxi-nitrito producido nas inflamacións. Pero con concentracións cronicamente elevadas, pode desencadear un estado preinflamatorio no endotelio vascular, hipertensión e insulino-resistencia, que é unha complicación común en diabéticos. Nos diabéticos o consumo de frutosa eleva os niveis de ácido úrico máis rapidamente ca a glicosa ou sacarosa.
África Occidental

África Occidental é unha rexión xeográfica que abrangue o oeste de África. Adoita incluírse nela os seguintes países: Benín
Burkina Faso
Camerún
Cabo Verde
Costa do Marfil
Gabón
Gambia
Ghana
Guinea
Guinea-Bissau
Liberia
Malí
Níxer
Nixeria
República do Congo (Congo-Brazzaville)
Senegal
Serra Leoa
Togo
Chad, e parte do Magreb (Mauritania e Sáhara Occidental, pero tamén Marrocos, Tunisia e Alxeria) son, en ocasións, tamén considerados como parte de África occidental.
África occidental é unha área con gran diversidade de paisaxes, biorrexións e culturas. Limita ao oeste e ao sur co océano Atlántico e ao norte co deserto do Sáhara. Ao leste o límite é menos preciso; xeralmente considérase a liña entre o monte Camerún e o lago Chad.
Os límites coloniais transformáronse nos límites de países contemporáneos da rexión. Nalgúns casos estes límites dividen grupos étnicos entre diferentes países.
África austral

Coñécese como África Austral, África do Sur ou África subsahariana, á parte sur do continente africano. Comprende o conxunto de territorios situados ao sur do Sáhara. Normalmente considérase que forman parte desta magna rexión africana os seguintes territorios e estados: Angola
Botswana
Comores
Eswatini
Lesotho
Madagascar
Malawi
Mauricio
Mayotte (dependencia francesa)
Mozambique
Namibia
Reunión (dependencia francesa)
Santa Helena (dependencia británica)
Suráfrica
Zambia
Zimbabwe
Nalgúns lados tamén se inclúen as Seychelles e o Territorio Británico no Océano Índico, e noutros exclúense os estados insulares das Comores, Madagascar e Mauricio e as dependencias francesas de Mayotte e a Reunión, considerándoas partes da África Oriental.
África central

África central é unha gran rexión africana situada ó leste do golfo de Guinea e ó oeste do Gran Val do Rift, ó sur do deserto do Sáhara. Está dominada polo río Congo e os seus afluentes que xunto co clima tropical fan da rexión unha das máis ricas bioloxicamente do mundo xunto co Amazonas.
Compoñen África central os seguintes países: República Centroafricana
Chad
República Democrática do Congo (antigo Zaire ou antigo Congo Belga)
De cando en vez tamén son considerados centroafricanos Angola, Burundi, Camerún, Guinea Ecuatorial, Gabón, República do Congo, Ruanda, San Tomé e Príncipe e Zambia.
África do Norte

África do Norte é a rexión máis ao norte do continente africano, separada polo deserto do Sáhara da África Subsahariana. Segundo a ONU o norte de África abrangue os territorios seguintes: Alxeria, Exipto, Libia, Marrocos, Sudán, Tunisia e o territorio disputado do Sáhara Occidental. As cidades autónomas españolas de Ceuta e Melilla son xeograficamente parte da África do Norte xunto con enclaves menores como: Perejil, Peñón de Vélez de la Gomera, Illa de Alhucemas e as Chafarinas, así como as illas Canarias, Madeira e Salvaxes, Mauritania, Malí, o Níxer e o Chad. Máis raramente aparecen formando parte de África do Norte, Etiopía e Eritrea. Clima
A rexión caracterízase polo clima mediterráneo debido á influencia do Mediterráneo e o clima desértico polo Sáhara. Poboación
No territorio que segundo a ONU constitúe África do Norte a poboación está formada por tres grandes grupos, os bérberes e os tuaregs, os árabes e os pobos nilóticos. Os árabes e os bérberes arabizados falan dialectos árabes, os bérberes falan dialectos bérberes e os pobos nilóticos dialectos bérberes e árabe. O francés, a antiga lingua colonial en Marrocos, Alxeria e Tunisia ten uso entre unha parte das clases medias. A maioría da poboación profesa a relixión islámica, os coptos de Exipto son cristiáns seguidores da Igrexa copta, e unha parte dos pobos nilóticos son cristiáns ou animistas. Tradicionalmente existía unha importante comunidade xudía, aproximadamente 700. 000 antes de 1948 pero tras a creación do estado de Israel a maioría emigraron alí e quedan menos de 15. 000.
África española

África española é a denominación que se daba aos territorios africanos baixo soberanía ou protectorado español, especialmente aplicada ás dependencias coloniais do Protectorado Español de Marrocos formado polas zonas do Rif ao norte e Cabo Juby ao sur, o Sáhara Español (actual Sáhara Occidental), a Guinea Española (actual Guinea Ecuatorial desde a súa independencia en 1968), ademais de Madeira, Cabo Verde, Guinea-Bissau, San Tomé e Príncipe, Somalia, Angola e Mozambique, ao incorporarse Portugal a España.
As illas Canarias, Ceuta e Melilla así como as prazas de soberanía, conforman xunto ás demais entidades territoriais e con integridade plena o territorio nacional de España.
África oriental

A África Oriental é a parte da África bañada polo océano Índico e inclúe, non só os países costeiros e insulares, Comores, Djibuti, Eritrea, Etiopía, Kenya, Seychelles, Somalia e Tanzania, senón tamén algúns do interior, como Burundi, Ruanda e Uganda, alén de Zimbabwe, Zambia e Malawi, herdeiros da antiga Federación de Rodesia e Niasalandia, que están incluídos nesta definición de subrexión estatística da ONU.
Ás veces Sudán e Exipto son tamén considerados parte da África Oriental, como tamén Madagascar e Mozambique, países da África Austral, poden tamén estar considerados parte da África Oriental.
Estes países están asociados en varias organizacións: no Mercado Común de África Oriental e Austral (COMESA - Common Market of Eastern and Southern Africa),
na Comunidade para o Desenvolvemento de África Austral (SADC é a sigla do nome da organización en lingua inglesa: Southern Africa Development Community),
na Comunidade de África Oriental (EAC - East African Community) unha unión política, social e económica cunha historia que remonta á colonización e que agrupa tres estados: Kenya, Tanzania e Uganda.
África subsahariana

África subsahariana é unha rexión xeográfica que abrangue os países do continente africano situados ao sur do deserto do Sáhara e que non forman parte da rexión coñecida como Noráfrica.
Dende o século XIX este territorio empezou a ser coñecido tamén coa expresión África negra por parte dos occidentais, describindo a unha zona habitada por individuos de raza negra e que non fora "descuberto" nin "colonizado" por parte dos europeos. Ese termo caeu en desuso, e foi catalogado como despectivo.
Dende o fin da última idade do xeo, o norte e a zona subsahariana atoparon no deserto do Sáhara unha fronteira natural case insalvable, salvo por pequenos escapes como o río Nilo. O termo subsahariano atopa un sinónimo en "África Tropical", intentando destacar a súa diversidade ecolóxica, aínda que a parte austral conta cun clima totalmente diverso.
África subsahariana é por moitos considerada como a rexión máis pobre do planeta, sufrindo os graves legados do colonialismo, o neocolonialismo, os conflitos étnicos e inestabilidade política. Nesta rexión sitúanse os países menos desenvoltos do planeta, con grandes debilidades estruturais. É tamén esta rexión, principalmente a zona oriental, o berce da especie humana, dende onde se iniciou o poboamento da Terra (probablemente en Etiopía ou Tanzania). Foi durante moitos anos o lugar onde se desenvolveron de maneira extraordinaria, como os imperios do Congo, Nubia, Uagadugu (en Ghana), Malí, Nok, Songhai, Kanem-Bornu, Benín e o Gran Zimbabwe. Estados de África Subsahariana
Existen 42 países situados na rexión subsahariana, e deles seis teñen a condición de ser illas. Estes últimos inclúen a Madagascar, Seicheles, Comores, Cabo Verde e San Tomé e Príncipe. Mauricio non é normalmente contabilizado como parte desta rexión, xa que os seus principais grupos étnicos son hindús, chineses e franceses. De acordo con esta clasificación, os países da África Subsahariana son:
África Central
Burundi
República Democrática do Congo
República do Congo
República Centroafricana
Ruanda
África Oriental
Queenya
Tanzania
Uganda
Dxibuti
Eritrea
Etiopía
Somalia (incluíndo Somalilandia)
Sudán
Sudán do Sur
África Austral
Angola
Botswana
Eswatini
Lesotho
Malawi
Mozambique
Namibia
Suráfrica
Zambia
Zimbabwe
África Occidental
Benín
Burkina Faso
Camerún
Chad
Costa do Marfil
Guinea Ecuatorial
Gabón
Gambia
Ghana
Guinea
Guinea-Bissau
Liberia
Malí
Mauritania
Níxer
Nixeria
Senegal
Serra Leoa
Togo
Nacións Insulares Africanas
Cabo Verde (África Occidental)
Comores (África Oriental)
Madagascar (África Austral)
Mauricio (África Austral)
San Tomé e Príncipe (África Occidental)
Seychelles (África Oriental)
Territorios e posesións
Mayotte (Francia)
Reunión (Francia)
Ágora (filme)

Ágora é un filme dirixido por Alejandro Amenábar que se estreou no 2009. É un drama histórico sobre a vida de Hipatia (Rachel Weisz), unha matemática, filósofa e astrónoma do Exipto Romano do século IV. Sinopse
No século IV, Exipto era unha diocese do Imperio Romano, dependente directamente de Roma. A súa capital, Alexandría, convertérase no derradeiro baluarte dun mundo en crise, confuso e violento. No ano 391, as continuas revoltas das rúas, ocasionadas polos cristiáns contra xudeus e pagáns, alcanzaron unha das súas institucións máis lendarias: a Biblioteca de Alexandría. Atrapada tras os seus seus muros, a brillante astrónoma Hipatia (Rachel Weisz), loita por salvar a sabedoría do mundo antigo, sen percibir que o seu escravo, o mozo Davo, se debate entre o amor que lle profesa en segredo e a liberdade que podería acadar uníndose ao imparable ascenso do Cristianismo. Personaxes
Rachel Weisz como Hipatia de Alexandría.
Max Minghella como Davus, escravo de Hipatia.
Oscar Isaac como Orestes.
Sami Samir como San Cirilo de Alexandría, bispo de Alexandría
Manuel Cauchi como Teófilo de Alexandría, tío de Cirilo
Ashraf Barhom como Ammonius
Michael Lonsdale como Teón de Alexandría, pai de Hipatia
Rupert Evans como bispo Sinesio de Cirene
Homayoun Ershadi como Aspasio Galardóns e nomeamentos
2009: 7 Premios Goya, incluíndo mellor guión orixinal e fotografía. 13 nomeamentos.
Águas de São Pedro

Águas de São Pedro é unha cidade do estado de São Paulo (Brasil), situada a 184 km da cidade de São Paulo. Ten como principal atractivo as súas fontes de auga mineral para consumo e tamén para baños medicinais. Cidades irmandadas
Cubatão (dende 1991) Molinaseca (dende 2012)
Álbum da Ciencia

O Álbum da Ciencia é un centro de documentación dixital en liña do Consello da Cultura Galega, que botou a andar no ano 2012. Colaboradores
Carlos Álvarez Lebredo, María Mercedes Álvarez Lires, Miguel Álvarez Soaje, Margarita Barral, Manuel Bermejo Patiño, Ánxela Bugallo, Ascensión Cambrón Infante, Javier Cremades Ugarte, Francisco Díaz-Fierros, José Ángel Docobo, Francisco Javier Dosil Mancilla, Xosé Ramón Fandiño Veiga, Lourenzo Fernández Prieto, Xosé Antón Fraga, Fausto Galdo, Sonia González Castroaguaín, Carlos González Guitián, Martín González Fernández, Ricardo Gurriarán, Jesús Izco Sevillano, Enrique Jiménez Gómez, Salvador Nava Fernández, Alfonso Mato, Ricardo Moreno Castillo, J. Santiago Sanmartín Míguez, David Simón Lorda, Rafael Sisto e
Fernando Ponte Hernando
Álbum da Emigración

O Álbum da Emigración, creado a mediados de 2007, é un centro de documentación dixital en liña do Consello da Cultura Galega, que recupera as figuras máis destacadas das colectividades galegas en América. Listaxe das personalidades con entrada de seu no álbum
Galegos con artigo de seu no Álbum da Emigración do Consello da Cultura Galega.
Álbum da JAE

O Álbum da JAE é un proxecto en liña do Consello da Cultura Galega, que botou a andar no ano 2007, co gallo do centenario da fundación da Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas (JAE). Autoría
Os autores dos textos son Antón Costa Rico, Xosé Ramón Fandiño, Ricardo Gurriarán e Aurora Marco.
Álbum de Galicia

O Álbum de Galicia do Consello da Cultura Galega é unha colección dixital de biografías de galegos dispoñible en Internet, que botou a andar en xaneiro de 2020, incluíndo e ampliando os contidos das coleccións xa publicadas anteriormente polo propio CCG (o Álbum da Ciencia, o Álbum de Mulleres, o Álbum da JAE e o Álbum da Emigración), de máis de setecentas entradas e en continuo crecemento. Listaxe (incompleta) das personalidades con entrada de seu no álbum
U
Pedro Urquijo
Álbum de Mulleres

O Álbum de Mulleres é un centro de documentación dixital en liña do Consello da Cultura Galega, que botou a andar en decembro do ano 2005. Listaxe das personalidades con entrada de seu no álbum
Galegas con artigo de seu no Álbum de Mulleres do Consello da Cultura Galega.
Álcali

En xeral álcali (do árabe: Al-Qaly القلي, القالي, 'cinsa') é un óxido, hidróxido ou carbonato (os carbonatos non son bases fortes, xa que son a base conxugada dun ácido feble e non dun ácido neutro coma a auga) dun metal do grupo dos alcalinos ou, por extensión, calquera composto que reacciona cun comportamento básico.
Actúan como bases fortes e son moi hidrosolúbeis. De tacto xabonoso, poden ser corrosivos dabondo como para queimar a pel, o mesmo ca os ácidos fortes.
Exemplos son o hidróxido e óxido de calcio, o hidróxido e óxido de potasio, e o hidróxido, carbonato, peróxido e silicatos sódicos e fosfato trisódico.
Os álcalis, xa sexa en sólido, ou en solucións concentradas, son máis destrutivos para os tecidos humanos que a maioría dos ácidos. Provocan destrucións profundas e dolorosas, ao disolveren a graxa cutánea. Os pos, néboeiros e vapores provocan irritación respiratoria, de pel, ollos, e lesións do tabique do nariz.
Áloe vera

O áloe vera (Aloe vera Burm, ou Aloe barbadensis Miller) é unha planta suculenta da familia das asfodeláceas. É orixinaria do norte e do sur de África.
É unha planta perenne, con follas suculentas dispostas en rosetas, alcanzando os 50 cm de longo e os 7 de grosor; as follas están compostas de tres capas: unha protección coriácea exterior, unha capa fibrosa debaixo desta; onde se concentra a aloína, o ingrediente activo empregado como laxante en preparados farmacéuticos, e cuxo gusto amargo serve á planta como protección contra os predadores e un corazón xelatinoso onde almacena os seus reservas de auga e co que se preparan innumerables produtos farmacéuticos. As follas son alargadas, lanceoladas, e parecen brotar directamente do chan nos exemplares xuvenís; os máis añosos presentan un curto e robusto talo.
As flores do áloe son pequenas, tubulares, e preséntanse en inflorescencias densas de cor vermella ou amarela.
Xeralmente as flores de áloe requiren de polinización cruzada para fecundar e esta adoita ser levada a cabo especialmente por aves e bolboretas debido á súa visión preferencial destas cores.
O áloe cultívase para uso medicinal e como planta decorativa.
Nalgunhas rexións popularmente adoita chamarse tamén áloe vera ao áloe saponaria. Aínda que este último pode ter propiedades medicinais similares, a nivel farmacéutico é importante unha correcta identificación da especie.
Actualmente, hai máis de 250 diversas variedades recoñecidas de áloe, das cales, soamente tres ou catro teñen características curativas ou medicinais significativas. O máis potente destes, o rico das vitaminas, minerais, aminoácidos, e enzimas é Barbadensis Muiñeiro do Aloe, coñecido comunmente como áloe vera. A palabra "áloe" deriva do árabe alloeh, que significa: "a substancia amarga brillante"; a palabra vera vén do latín e significa: "verdade". En devandita época antiga, esta variedade era considerada o máis eficaz produto medicinal. Non se sabe o tempo que se recoñece como planta medicinal. Unha das aplicacións farmacéuticas, máis antigamente rexistrada, pódese atopar nunha taboíña sumeria de arxila do ano 2100 a. C. , pero hai informes de debuxos da planta nas antigas paredes de templos exipcios desde o ano 4000 a. C.
O áloe vera é semellante en aspecto a un cacto pero realmente é un membro da familia das Liliacae, do mesmo xeito que a cebola, o allo, o espárrago, o lirio ou o tulipán. Só crece en climas cálidos e atópase especialmente nas rexións máis secas de América, Asia, Europa, África e Australia.
Álora

Álora é un concello español da provincia de Málaga, na comunidade autónoma de Andalucía. Está situado no centro da provincia, na comarca do Valle del Guadalhorce.
En 2015 tiña unha poboación de 13. 003 habitantes. Atópase a unha altitude de 222 metros sobre o nivel do mar entre tres grandes outeiros xunto ao río Guadalhorce.
Entre os seus lugares de interese cabe destacar o Desfiladeiro dos Gaitanes co seu Caminito del Rey e o castelo de Álora.
Álter ego

Álter ego é unha locución latina que significa literalmente "outro eu". Emprégase ao falar da segunda personalidade de alguén.
Álvaro Gil Varela

Álvaro Gil Varela, nado en Lugo en 1905 e finado en Madrid o 2 de outubro de 1980, foi un enxeñeiro de montes, empresario e filántropo galego. Traxectoria
Durante a súa mocidade participou na redacción da revista Ronsel, publicada en Lugo e dirixida por Evaristo Correa Calderón.
Foi axudante de Montes da Deputación de Pontevedra en 1929. Ampliou estudos en Francia e Italia sobre técnicas de pastos. Estivo aloxado na Residencia de Estudiantes. Ampliou estudos en Alemaña en 1934, onde se doutorou pola Universidade de Berlín en Ciencias Naturais. Traballou e colaborou co doutor Cruz Gallástegui en xenética animal.
Vinculado co galeguismo republicano, formou parte do Partido Galeguista. En xuño de 1936 o gobernador civil de Pontevedra Gonzalo Acosta Pan delegou nel a presidencia da Xunta Provincial do Paro. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e estivo encarcerado. Abríronlle expediente pola Comisión Provincial de Incautación de Bens en 1938, e foi depurado, sendo sancionado con tres anos de inhabilitación para o cargo de axudante de repoboación forestal. Desposuído dos seus títulos académicos entrou en contacto coa empresa Zeltia, na que ocuparía cargos directivos. Tamén participou na xestión de Transfesa. Durante o período franquista axudou a financiar a actividade clandestina do nacionalismo galego.
Entre 1955 e 1980 realizou numerosas doazóns ao Museo Provincial de Lugo, entre as que se contan obras pictóricas e pezas de incalculable valor, como o torque de Burela e o carneiro alado de Ribadeo, ademais de brazaletes, arracadas e pulseiras de ouro de tradición celta. No 2009 unha sentenza xudicial deu a razón aos seus herdeiros, que reclamaban a reversión das devanditas doazóns. Recoñecementos
Foi nomeado Fillo Predilecto da cidade de Lugo. Vida persoal
Casou en Lugo con Antonia Arias Vázquez en marzo de 1931.
Álvaro Valiño

Álvaro Valiño, nado na Coruña en 1977, é un deseñador gráfico galego de recoñecido prestixio no ámbito internacional. Traxectoria
É un deseñador que traballa no campo da infografía, a ilustración e o deseño gráfico. En 2011 traballaba no premiado departamento de infografía do diario de ámbito estatal Público. Anterioramente fixérao en La Voz de Galicia. En 2002 converteuse no primeiro deseñador dun medio galego en obter o premio internacional “Award of Excellence” que outorga a Society of Newspaper Design. Acadouno por un infográfico sobre crimes non resoltos.
Ten traballado para National Geographic, The Guardian, Il Corriere della Sera ou The Washington Post.
Entre os seus fitos está a o deseño de dúas portadas para a prestixiosa revista Science, así como a publicación dun paper científico na revista Nature sobor os beneficios da asociación entre investigadores científicos en artistas gráficos baixo o título "Science–graphic art partnerships to increase research impact".
Participou en diferentes exposición e escolmas ao redor do deseño galego como "Galicia, procesos e formas. Un percorrido gráfico" xunto a traballos de Isaac Díaz Pardo, Luis Seoane o Urbano Ludris entre outros.
No verán de 2024 incorporouse ao equipo do Washington Post como reporteiro gráfico.
Álvaro Vázquez Penedo

Álvaro Vázquez Penedo, nado en Sedes, Narón o 14 de agosto de 1913 e finado en Pontedeume en 2005, foi un mestre galego que desenvolveu a meirande parte do seu labor profesional en Pontedeume. Traxectoria académica e profesional
Estudou Maxisterio en Santiago de Compostela. Logo dun paso fugaz como mestre polas escolas de Casadelos, Neda e Bardaos, Tordoia, o 11 de novembro de 1934 foi destinado á Escola de Orientación Marítima de Pontedeume, onde permaneceu ata o 31 de agosto de 1967. Neste ano pasa a encargarse da escola unitaria de Centroña, onde permanece ata a súa xubilación en 1983.
Amais dos estudos de Maxisterio, era Diplomado en Formación Profesional (modalidades Administrativa e Orientación Marítima), e en Lingua Francesa pola Universidade da Sorbona de París, onde coñeceu ao pedagogo francés Roger Cousinet co que colaborou no desenvolvemento do método pedagóxico O ensino por grupos.
En 1940 fundou o Colexio Cervantes, máis tarde Colexio Luis Vives, onde impartiu docencia de pedagoxía aos rapaces eumeses que facían Maxisterio por ensino libre.
É autor do libro El románico en la comarca eumesa (1977) e colaborou na Guía Turística da comarca eumesa. Labor social
En 1939 foi nomeado Delegado Comarcal de Xuventudes, cargo que tivo ata 1965. Durante ese tempo introduce en Pontedeume a práctica de deportes ata entón descoñecidos na vila, crea a Academia de Música que dirixe o músico eumés Antonio Leira Díaz e consegue a construción do Centro da Xuventude.
Na década dos oitenta do século pasado fai xestións para a creación da Sala Prieto Nespereira no Torreón dos Andrade, onde se exhiben 27 gravados cedidos polo pintor. Recoñecementos
Cruz de Alfonso X, O Sabio.
Medalla de Bronce de Mutualidades e Coutos Escolares.
Diploma de Mestre Distinguido.
Fillo Adoptivo de Pontedeume por acordo da Corporación Municipal en 1967.
En 1983 o concello dálle o seu nome a unha praza da vila e á pista polideportiva de Centroña.
Medalla de Bronce de Galicia en 1995.