Silvamar

A silvamar ou zarzaparrilla (Smilax aspera) é un arbusto da familia das esmilacáceas (antigamente situábase nunha definición ampla das liliáceas) de talo delgado, follas pecioladas e espiñentas, flores abrancazadas en umbela, froito globoso de cor vermella escura e rizoma alongado e nodoso, da que se utiliza principalmente o rizoma en infusión; as follas teñen tamén propiedades medicinais. É orixinaria de Asia, África e Europa. Descrición
É un arbusto cos talos magros, volúbeis, dun a dous metros de longo e espiñentos, follas pecioladas, alternas, ásperas, con moitos nervios, forma de corazón, e persistentes, as flores de cor amarela-crema en acios axilares, os froitos en forma de bagas globosas coma o chícharo e raíces fibrosas e case cilíndricas utilizadas en menciñas en medicamentos sudoríficos e depurativos. É común no continente americano e en España.
O froito contén dunha a tres sementes. Na base do pecíolo de cada folla, hai dous gabiáns. O froito non se utiliza, o que se utiliza é a súa raíz.
Cómpre non confundir a especie coa outra rubideira semellante: as uvas de can ou norza moura (Tamus communis), cuxos froitos son velenosos: enróscase no senso das agullas do reloxo, o seu froito contén 6 sementes, e non ten gabiáns. Distribución e hábitat
A súa orixe é de África, Asia e Europa
Localízase sempre nas terras baixas en moitos tipos de bosques, matogueiras e silveirais. Usos
A zarzaparrilla dá nome a unha bebida refrescante obtida das raíces da planta. Esta bebida xa moi antiga, foi moi popular en Europa e nos Estados Unidos até a aparición de refrescos como a Coca-Cola. Con todo determinados compostos presentes na planta foron utilizados para a elaboración de pesticidas e velenos altamente potentes. Xa na época Inca, durante a batalla de Cajamarca, os cabalos españois que participaron no cerco que deu lugar á captura do inca Atahualpa, pasaron a noitada espertos grazas á inxesta accidental desta planta. Propiedades
Son utilizadas como plantas medicinais, especialmente nos casos de reumatismo e as doenzas da pel (eccema, psoríase), tamén nos casos de gripe, a anorexia ou a gota. Ten acción diurética e diaforética, porque favorece a circulación. Utilízanse só as súas raíces e as bagas, que realmente non son tóxicas.
A planta tamén se utiliza como tónico e polas súas propiedades afrodisíacas en México e na Amazonia para aumentar a virilidade e o tratamento dos trastornos da menopausa. Utilízase no tratamento das enfermidades respiratorias e a sífilis. Taxonomía
Smilax aspera foi descrito por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 1028–1029. 1753. Etimoloxía
Smilax: nome xenérico que recibe o seu nome do mito grego de Crocus e a ninfa Smilax. Aínda que este mito ten numerosas formas, sempre vira en torno ao amor frustrado e tráxico dun home mortal que é convertido nunha flor, e unha ninfa do bosque que se transforma nunha videira.
aspera: epíteto latíno que significa "rugosa". Sinónimos Smilax tetragona L. f. , Suppl. Pl. : 427 (1782).
Smilax mauritanica Poir. , Vou. Barbarie 2: 263 (1789).
Smilax rigida Sol. ex Sm. in A. Russell, Nat. Hist. Aleppo, ed. 2, 2: 271 (1794).
Smilax mauritanica Desf. , Fl. Atlant. 2: 367 (1799), nom. illeg.
Smilax excelsa Duhamel, Traité Arbr. Arbust. , nouv. ed. , 1: 236 (1803), nom. inval.
Smilax catalonica Poir. in J. B. A. M. de Lamarck, Encycl. 6: 467 (1805).
Smilax nigra Willd. , Sp. Pl. 4: 773 (1806).
Smilax variabilis Pers. , Syn. Pl. 2: 618 (1807).
Smilax capitata Buch. -Ham. ex D. Don, Prodr. Fl. Nepal. : 49 (1825), prol syn.
Smilax maculata Roxb. ex D. Don, Prodr. Fl. Nepal. : 49 (1825).
Smilax sagittata Desv. in W. Hamilton, Prodr. Pl. Ind. Occid. : 58 (1825).
Smilax sagittifolia Lodd. , Bot. Cab. 18: t. 1799 (1832).
Smilax pendulina Lowe, Trans. Cambridge Philos. Soc. 4(2): 12 (1833).
Smilax mauritanica var. vespertilionis Boiss. , Vou. Bot. Espagne: 609 (1842).
Smilax mauritanica Webb & Berthel. , Hist. Nat. Iles Canaries 2(3): 322 (1846), nom. illeg.
Smilax picta K. Koch, Dendrologie 2(2): 337 (1873).
Smilax nilagirensis Steud. ex A. DC. in A. L. P. P. de Candolle & A. C. P. de Candolle, Monogr. Phan. 1: 167 (1878), prol syn.
Smilax balearica (Willk. ex A. DC. ) Burnat & Barbey, Not. Vou. Bot. Balear. : 12 (1882).
Smilax longipes Gand. , Contr. Fl. Terr. Slav. Merid. 1: 28 (1883).
Smilax saxicola Gand. , Contr. Fl. Terr. Slav. Merid. 1: 28 (1883).
Smilax mauritanica subsp. vespertilionis (Boiss. ) K. Richt. , Pl. Eur. 1: 234 (1890).
Smilax goetzeana Engl. , Bot. Jahrb. Syst. 30: 275 (1901).
Smilax willkommii Gand. , Bull. Soc. Bot. France 47: 124 (1901).
Smilax brevipes Jord. in C. T. A. Jordan & J. P. Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 42 (1903), nom. illeg.
Smilax conferta Jord. in C. T. A. Jordan & J. P. Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903).
Smilax inermis Jord. in C. T. A. Jordan & J. P. Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903), nom. illeg.
Smilax intricatissima Jord. in C. T. A. Jordan & J. P. Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 44 (1903).
Smilax oxycarpa Jord. in C. T. A. Jordan & J. P. Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903).
Smilax peduncularis Jord. in C. T. A. Jordan & J. P. Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 42 (1903), nom. illeg.
Smilax platyphylla Jord. in C. T. A. Jordan & J. P. Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903).
Smilax rettiana Willis ex Livera, Ann. Roy. Bot. Gard. (Peradeniya) 11: 103 (1928). Nome común
Galego: silvamar, zarzaparrilla, rigorda bigorda, silva do mar.