proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Thymus zygis

Thymus zygis é unha especie da familia das lamiáceas. É un dos tomiños máis frecuentes na Península Ibérica, capaz de crecer nunha ampla gama de ambientes ecolóxicos, mesmo nas ermas de xeso, aínda que sempre se ve en lugares abertos e despexados. Descrición
Thymus zygis é unha mata anana, moi aromática de 1 a 2 dm de alto. As ponlas son erectas e leñosas, con follas lineares de 5 a 7 mm de longo e 1 mm de ancho de cor verde cinsenta. Teñen un nervio no medio. Inflorescencia en espiga, corola esbrancuxada bilabiada, con catro estames e o carpelo sobresaíntes. Hábitat
Pendentes secas e matogueiras nos aciñeirais do interior peninsular, aceptando todo tipo de chans sempre que non se asolaguen. Subespecies
Thymus zygis subsp. gracilis (Boiss. ) R. Morales. (sinónimo Th. tenuiflorus var. gracilis Boiss Th. verticillatus Sennen. ). O seu porte sempre é erecto e distribúese polo sueste da Península Ibérica.
Thymus zygis subsp. zygis, procumbente, pouco pubescente e o cáliz inferior a 4 mm. Practicamente dáse en toda a metade norte da península, agás na parte correspondente á rexión Eurosiberiana.
Thymus zygis subsp. sylvestris (Hoffmans. et Link]) Brot. , (sinónimo Th. sylvestris Hoffmans) é igualmente procumbente, pero moito máis peloso e co cáliz de até 5 mm de lonxitude. Ocupa o centro e suroeste peninsular. Distribución
Península Ibérica, sistemas montañosos do centro e sur. Usos
É un dos tomiños preferidos para usos culinarios e para adobar olivas. Emprégase como especia nos asados da zona centro peninsular.
Théodore Géricault

Jean-Louis André Théodore Géricault, coñecido como Théodore Géricault, nado en Ruán o 26 de setembro de 1791 e finado en París o 26 de xaneiro de 1824, foi un pintor francés do Romanticismo. Traxectoria
Géricault mudouse para París co seu pai, un coñecido xurista, despois da morte da súa nai, e aos 10 anos ingresou no Liceo Imperial. Terminados os estudos, tivo aulas co pintor Vernet e anos máis tarde xa traballaba no taller de Pierre-Narcise Guérin, xunto con Delacroix.
Nos seus primeiros lenzos, Géricault amosou unha grande admiración por David e polos cánones estéticos neoclásicos. Dedicouse a copiar Rubens, Velázquez e Caravaggio. O seu primeiro lenzo importante foi Oficial de Cazadores a Cabalo Durante a Carga, co cal gañou a medalla de ouro da Academia en 1812. Esta obra reflicte a influencia de Gros e o cromatismo impactante e vigoroso que se observa en Rubens.
Despois de facer o servizo militar como mosqueteiro imperial na armada real, Géricault viaxou a Italia, onde estudou profundamente as obras de Michelangelo e Rafael. Na volta, en 1817, o pintor iniciou aquela que sería a súa obra prima, A Balsa da Medusa. Aínda que o tema do naufraxio sexa coherente coa desesperación romántica, o certo é que con este lenzo Géricault faise eco da crítica ao réxime, compadecéndose dos sobreviventes e dos mortos no naufraxio ocorrido por culpa do goberno. Sábese que a súa obsesión chegou a levalo a falar cos sobreviventes nos hospitais e inclusive a facer esbozos dos mortos no cemiterio.
A doenza, a loucura e o desespero pasaran entón a ser unha constante nos seus lenzos. O efecto do claro-escuro, que o pintor tanto admiraba en Caravaggio, inspirárano a crear ambientes patéticos e de intenso sufrimento. Anos despois, en Londres, Géricault retomou súa paixón polos cabalos, pintando o O Derby de Epson, que de certa forma anticipou a súa preocupación en captar o movemento. Tamén fixo lenzos de doentes mentais nun hospital. Logo dunha tentativa de suicidio, o pintor volveu a París, onde poucos meses despois, vítima dun accidente, acabou morrendo.
Thérèse-Éléonore Lingée

Thérèse-Éléonore Lingée, nada como Thérèse-Éléonore Hémery en París en 1753, e finada en 1833, foi unha deseñadora e gravadora francesa, que pertencía a unha familia de gravadores. Traxectoria
Nada en París, Thérèse-Éléonore é a irmá máis nova de Marguerite Hémery, gravadora nada en 1745, que casou co prolífico Nicolas Ponce, e do gravador Antoine-François Hémery, nado en 1751. Probablemente foi Marguerite quen a introduciu por primeira vez na arte do cicel e o punteado. Desenvolveu un talento particular para a técnica do crayón ao interpretar a Jean-Michel Moreau, André Pujos e Charles-Nicolas Cochin, incluídos moitos retratos en medallóns. Traballou para a colección do Gabinete de Poullain (1781), publicada por Basean e Poignant.
A súa presenza no Salón de París queda testemuñada en 1781 con O rapto das sabinas, segundo Cochin. Pouco antes da Revolución Francesa, realizou unha serie de retratos gravados dos membros da Sociedade Académica dos Fillos de Apolo segundo Moreau e Cochin e é mencionada neste momento como parte da Academia de Marsella.
Casou co gravador Charles-Louis Lingée (1748-1819), e tivo cando menos dous fillos. A parella residiu na rue Saint-Jacques. Asinou as súas propias obras co nome do seu marido, mesmo despois do seu divorcio. Logo casou cun tal Lefebvre (ou Lefèvre), pintor; con quen expuxo no Salón de 1793 baixo o nome de "cidadá Lingée, esposa Lefèvre". A parella viviu na rue des Lions-Saint-Paul. Entre 1813-1814, aínda se atopa activa e participa na colección do Museo de pintura e escultura, coordinada por Étienne Achille Réveil. Unha das súas últimas direccións é a rue Mazarine. A súa data de morte varía entre 1820 e 1833.
Thézillieu

Thézillieu é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
TiPS

TiPS (Tethers in Space Physics Satellite) foi unha serie de dous satélites do Laboratorio de Investigación Naval dos Estados Unidos lanzados para estudar o comportamento de masas atadas entre si no espazo. Características
Os dous satélites TiPS foron lanzados o 12 de maio de 1996 a bordo dun foguete Titan 4 a unha órbita de 1022 km de altura. Unidos por un cable non condutor de 4 km de longo, os dous satélites (denominados Ralph, de 37, 7 kg, e Norton, de 10, 8 kg) adicáronse a estudar o comportamento do sistema e en espacial a dinámica dos satéllites baixo gradente gravitatorio e a supervivencia do sistema a longo prazo.
Tiamat

Tiamat é unha deusa/monstro primitivo pertencente á mitoloxía babilónica e destacable no poema épico Enûma Elish. Mitoloxía
Tiamat sería o principio feminino, o mar, representación das potencialidades do caos prístino. Monstro femia, maléfico nas lendas babilónicas, a auga salgada que en unión con Apsu (o principio masculino, a auga doce) deron nacemento a deuses, e animais empezando con Lahmu e Lahamu (os mangleiros), pero ao pouco tempo de crealos, estes molestáronos co seu ruído, o deus da maxia, Ea, logrou someter a Apsu, deixándoo nun longo sopor (por iso é que a auga doce está queda)pero non puido facer nada contra Tiamat quen moi enfurecida coa morte do seu esposo creou unha lexión de demos liderados por Kingu, que era o seu amante e un dos seus fillos.
Os deuses decidiron darlle todos os seus poderes a Marduk, -fillo de Enki- este venceu a Kingu, quen quedou paralizado de medo ao velo chegar, e logo a Tiamat, á que fixo deixar a boca aberta cun vendaval e a que despois lle lanzou unha frecha dentro do estómago. Logo disto, do sangue de Kingu naceron os humanos e a partir do corpo de Tiamat, que Marduk encadeou nos puzos do abismo e partiu á metade, creouse, da súa metade superior o ceo e da súa metade inferior a terra firme. As súas bágoas convertéronse nas nacentes do Tigris e o Éufrates.
Noutras culturas
Esta lenda é paralela coas de Vitra na mitoloxía hindú, Cipactli da relixión Azteca e Tifón na mitoloxía grega
Tiangong 1

Tiangong 1 (chinés tradicional: 天宮一號; chinés simplificado: 天宫一号; pinyin: Tiāngōng yī hào; Templo 1 en chinés) é unha estación espacial desenvolvida pola axencia espacial chinesa CNSA que foi lanzada ao espazo para ser colocada en órbita en 29 de setembro de 2011. Forma parte do Proxecto 921-2, cuxo obxectivo é a construción dunha estación espacial con varios módulos.
Segundo a CNSA, Tiangong 1 é un laboratorio espacial de 8, 5 toneladas que deberá ser visitado polas misións Shenzhou 8, Shenzhou 9 e Shenzhou 10 ao longo da súa vida de preto de dous anos. O 29 de setembro de 2008 Zhang Jianqi, número dous do grupo encargado de deseñar voos tripulados, declarou nunha entrevista a unha televisión chinesa, a CCT que a Tiangong 1 sería lanzada en 2010 ou 2011.
Tiangong 1 entrou e queimouse á atmosfera o 2 de abril de 2018, ás 00: 16 GMT. A maioría das pezas caeron sobre o océano Pacífico Sur, preto de Tahití.
Tianhui

Tianhui é unha serie de satélites de observación terrestre da República Popular da China. Características
Os satélites Tianhui son satélites de observación da Terra operados polo Exército Popular de Liberación. Están destinados á busca e xestión de recursos naturais.
Tianhui-11, 2, 3 e 4
Os catro satélies Tianhui de primeira xeración foron lanzados entre 2010 e 2021 a bordo de foguetes CZ-2D. Teñen capacidade estereográfica e foron construídos pola corporación Hangtian Dongfanghong Weixing e pola Academia China de Tecnoloxía Espacial (CAST). Orbitan a 500 km de altura en órbitas heliosincrónicas e usan paneis solares para xerar a súa enerxía. A bordo levan unha cámara catrográfica cunha resolución de 5 m e unha cámara multiespectral cunha resolución de 10 m.
Tianhui-21A, 1B, 2A e 2B
Os Tianhui-2 usan como método de observación un radar de apertura sintética na banda das microondas (banda X). Os catro Tianhui-2 foron satélites por pares, o primeiro en 2019 e o segundo en 2021, usando foguetes CZ-4B. Cada para traballa conxuntamente, voando en formación en órbitas de 500 km de altura. A resolución do sistema é de 3 m.
Tianhui-4
O Tianhui 4 foi lanzado o 29 de decembro de 2021 mediante un foguete CZ-2D. Os detalles técnicos deste satélite son descoñecidos.
Tianhui 5A, 5B, 5C e 5D
Os Tianhui 5A e 5B foron lanzados o 31 de outubro de 2023, mentres que os 5C e 5D o foron o 4 de xullo de 204, todos mediante foguetes CZ-6A. Os detalles técnicos destes satélites tamén son descoñecidos.
Tianhui-6A e 6B
Foron lanzados o 9 de marzo de 2023 mediante un foguete CZ-4C. Foron desenvolvidos por Aerospace Dongfanghong Satellite, pero o seu propósito é descoñecido.
Tiantuo

Tiantuo é unha serie de pequenos satélites experimentais da República Popular da China. Características
Os satélites Tiantuo son satélites experimentais con cargas diversas, desde observación da Terra a probas de novas tecnoloxías no espazo. Todos foron construídos pola Universidade Nacional de Tecnoloxías de Defensa.
Tiantuo 1
Tiantuo 1 foi lanzado o 10 de maio de 2012 a bordo dun foguetes CZ-4B a unha órbita de 468 x 471 km. Tiña unha masa de 9 kg e forma de caixa cunhas dimensións de 425 x 410 x 80 mm. A bordo leva experimentos para a obtención de imaxes, a detección de osíxeno atómico en órbita e un receptor do sistema marítimo AIS.
Tiantuo 2
Tiantuo 2 tiña unha masa de 67 kg. Leva a bordo catro videocámaras para retransmitir en directo e seguir obxectivos en tempo real. Foi lanzado o 8 de setembro de 2014 mediante un foguete CZ-4B.
Tiantuo 3 (Luliang 1)
Tiantuo 3, tamén coñecido como Luliang 1, leva varios experimentos tecnolóxicos a bordo, entre eles receptores dos sistemas AIS e ADS-B e un monitorizador de lume. Foi lanzado o 19 de setembro de 2015 no voo inaugural do foguete CZ-6.
Tiantuo 5
Tiantuo 5 foi lanzado o 23 de agosto de 2020 a bordo dun foguete CZ-2D. Foi lanzado para probar tecnoloxías relacioandas coa recollida de datos de buques e aeronaves.
Tianzhou

Tianzhou (en chinés tradicional e simplificado: 天舟; en pinyin: Tiānzhōu; en galego: Barco do ceo) é a primeira nave de carga desenvolvida pola República Popular da China para dar servizo ás súas estacións espaciais. Características
Os cargueiros Tianzhou teñen unha masa de case 13 toneladas, forma cilíndrica e un par de paneis solares para producir energxía. A súa estrutura deriva da primeira estación chinesa, Tiangong 1, e o primeiro Tianzhou deu servizo á estación Tiangong 2. Os cargueiros son lanzados mediante foguetes CZ-7 desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Wenchang.
Tiburcio Faraldo

Tiburcio Faraldo Asorey, nado en Betanzos e finado en Shanghai en novembro de 1875, foi un escritor e diplomático galego. Traxectoria
Fillo de Feliciano Vicente Faraldo e de Francisca Asorey Canda, irmán de Antolín Faraldo. Estudou no Colexio Insigne de la Natividad de Viveiro. Licenciado en Leis pola Universidade de Santiago de Compostela. Fundou, xunto con Vicente Manuel Cociña, o periódico El Centinela de Galicia (1843). Foi redactor de El Oriente, de Madrid (1853), órgano do novo partido Unión Liberal, dirixido por Vicente Manuel Cociña. Foi cónsul e Ministro Plenipotenciario de España na China.
Tiburón (barco)

O Tiburón foi un petroleiro liberiano de tripulación galega que foi afundido en augas do golfo Pérsico en 1984. Características do barco
O Tiburón era un buque petroleiro, propiedade da empresa suíza Suisse Outre Mer, pero con bandeira liberiana que, naquela época, era a principal bandeira de comenencia para o transporte marítimo de mercadorías. O barco facía a ruta de Al Fujairah, nos Emiratos Árabes Unidos, a Europa, pasando pola illa de Jarq, en Irán, onde cargaba o petróleo.
A súa tripulación estaba composta por 32 homes, na súa maioría galegos, aínda que tamén había alemáns e outros españois. O seu capitán era o alemán Schponagel. Tiña unha capacidade para 260. 000 toneladas de petróleo. O ataque
O 28 de xuño de 1984, mentres navegaba polo golfo Pérsico, o Tiburón foi alcanzado por un mísil iraquí, no marco da guerra Irán - Iraq, que tivo lugar a comezos dos anos oitenta. O buque atopábase á 1 da tarde a 33 millas da costa iraniana, a 25º18'N e 50º45'E, cando recibiu o impacto dun mísil Exocet por popa que foi estourar na sala de máquinas. Nela atopábanse boa parte dos mariñeiros que logo falecerían.
Faleceron nove persoas, dos cales seis eran galegos, máis un vasco e dous alemáns. Estes son os falecidos galegos: Salvador Ruibal Rodríguez, de Marín (mecánico de 26 anos).
Luis Olegario Cordeiro Alfaya, de Aldán (pañoleiro de 49 anos)
Antonio Paz Nerga, de Aldán (tripulante de 26 anos)
Etelvino Duarte Araújo, de Gondomar (tripulante de 34 anos)
José Roberto López Troitiño, de Cangas (limpador de 30 anos)
Carlos Samuelle Docampo, de Sabarís (engraxador de 36 anos)
Outros dezaseis tripulantes galegos salvaron a vida. Os mariñeiros galegos foran recrutados pola navieira Líneas Marítimas Meino Von Eitzen, con sede en Vigo.
Tiburón oceánico

O tiburón oceánico ou tiburón de puntas brancas (Carcharhinus longimanus) é un tiburón peláxico grande que vive nos mares tropicais e temperados cálidos. É de constitución robusta e destaca especialmente polas súas aletas longas, arredondadas e coas puntas brancas.
É un peixe agresivo, pero de movementos lentos, cun marcado frenesí devorador, motivo polo cal é un perigo para os náufragos e superviventes no océano en accidentes; atacou máis humanos que tódalas outras especies de tiburóns xuntas. Estudos recentes demostraron que as súas poboacións se atopan nun marcado declive, xa que as súas grandes aletas teñen moito valor como ingrediente principal da sopa de aleta de tiburón e, como outras especies de tiburón, sofre unha presión crecente por parte da pesca no seu ámbito de distribución.
Tic

Un tic é un movemento involuntario ou unha vocalización espasmódica, repetitivo e estereotipada, sen ritmo, que pode afectar calquera grupo muscular e se acentúan co estrés. Os tics motores ou vocais divídense en simples e complexos: Simples, compóñense de contraccións repetidas e rápidas de grupos musculares funcionalmente similares, os tics vocais simples máis correntes son tusir, aclarar a gorxa, rosmar etc.
Complexos, parecen ser máis intencionados e rituais como os movementos para acicalarse, cheirar, saltar, tocar, ecopraxia e copropraxia. Os tics vocais complexos consisten en repetir frases e palabras fóra do contexto, coprolalia, palilalia e ecolalia. Clasificación
Trastorno de tics transitorios da infancia.
Trastorno de tics crónicos.
Trastorno de Guilles de la Tourette.
Ticio Aristón

Ticio Aristón (latín: Titius Aristo) foi un distinguido xurista romano que viviu durante a época do emperador Traxano. Traxectoria
Foi amigo de Plinio o Novo. Escribiu notas sobre os Libri Posteriorum de Marco Antistio Labeón, sobre as obras de Casio, de quen foi discípulo, e sobre as obras de Sabino. Aristo in decretis Frontianis (ou Frontinianis) menciónase como obra súa.
Tiefland

Tiefland (en galego Terra baixa) é unha ópera nun prólogo e dous actos con música de Eugen d'Albert e libreto en alemán de Rudolf Lothar, baseada na obra teatral Terra baixa do escritor catalán Àngel Guimerà. Foi estreada o 15 de novembro de 1903 no Neue Deutsche Theater de Praga.
A ópera trata un tema realista. Nela, dous pastores (Pedro e Nando) alindan o gando nos Pireneos. Pedro desexa unha muller, polo que Tomás (un ancián aldeán) chega con Marta (amante forzosa do seu amo Sebastián) para que se converta na súa dona, mais Nando advírtelle dos perigos que lle esperan ao pé das montañas. Cando Pedro descobre a condición de Marta, queda desolado, mais axiña a perdoa. Xa casados, Marta négase a ceder aos desexos de Sebastián e incita a Pedro a que o mate. Tomás declara entón o matrimonio desfeito e durante un enfrontamento entre os dous, Pedro mata a Sebastián.
Esta ópera é pouco representada; nas estatísticas de OperabaseArquivado 14 de maio de 2017 en Wayback Machine. aparece no posto n. º 168 das óperas representadas no período 2005-2010, sendo a 27. ª en Alemaña e a primeira de d'Albert, con 18 representacións no período, principalmente en Alemaña e Austria.
Tiergarten

O Tiergarten (literalmente, Xardín dos animais) é o nome dun parque e dun barrio situado no distrito de Mitte, na cidade alemá de Berlín. Con 210 hectáreas de extensión é o xardín urbano máis grande de Berlín e o segundo de Alemaña tras o Englischer Garten de Múnic. Historia
Inicialmente concibido como coto de caza dos Príncipes electores de Brandeburgo, foi convertido nun parque moderno polo arquitecto alemán Peter Joseph Lenné no 1830. Entre 1961 e 1989 a beira leste do parque estivo presidida polo Muro de Berlín. Lugares de interese
O parque está encaixado entre a Porta de Brandeburgo polo leste e a Porta de Charlottenburg polo oeste, unidas ámbalas dúas pola Strasse des 17. Juni, que o atravesa. No centro do mesmo érguese a Siegessäule (Columna da Vitoria), deseñada no 1864 para conmemorar as vitorias militares prusianas. Cara ao leste atopámonos co Sowjetisches Ehrenmal (Memorial dos Soviéticos), conxunto monumental construído pola Unión Soviética na lembranza dos 80. 000 soldados desa nacionalidade que faleceron na batalla de Berlín que puxo fin á segunda guerra mundial; xa no límite do parque levántanse o Reichstag e o Bundestag. Fóra dos seus límites pero preto, no lado sur, sitúanse a Potsdamer Platz e o Memorial do Holocausto. Por último, no curruncho suroccidental está o zoolóxico de Berlín.
Tierra Amarilla

Tierra Amarilla é unha comuna e cidade da provincia de Copiapó, na rexión de Atacama. A cidade atópase a uns 15 quilómetros da capital rexional Copiapó. A súa área comunal é duns 11. 190, 6 km2, e en 2012 a comuna tiña unha poboación dun total de 12. 898 habitantes (INE 2012).
Tifón Hagibis

O tifón Hagibis é un furacán que se desenvolveu de xeito rápido no océano Pacífico na semana do 30 de setembro de 2019, poñendo destino á illa de Honshu, a principal do Xapón. Despois de medrar rápido en potencia e converterse nun dos maiores observados, cun ollo duns 60 km de largo, espérase a súa chegada á illa na fin de semana.
Tifón Haiyan

O tifón Haiyan (coñecido tamén como supertifón Haiyan, designación internacional: 1330, designación JTWC: 31W, designación PAGASA: Yolanda) foi o máis mortífero na historia de Filipinas, tamén foi o ciclón máis intenso en tocar terra e o cuarto máis intenso na conca do Pacífico, matando a aproximadamente 5771 persoas só neste país. Este sistema acadou ventos máximos de 315 km/h nun minuto e 230 km/h en 10 minutos en 48 horas cunha presión mínima de 895 hPa, sendo superado en presión mínima polo tifón Tip de 1979. O nome Haiyan foi posto pola China e significa «petrel» (海燕) en chinés. Descrición
O Haiyan orixinouse nunha área de baixa presión a uns centos de quilómetros ao leste-sueste de Pohnpei, Micronesia o 2 de novembro. Desprazándose ao oeste, as condicións ambientais favoreceron unha cicloxénesis tropical e o sistema converteuse nunha depresión tropical ao día seguinte. Despois de converterse nunha tormenta tropical e ser nomeado como Haiyan ás 00: 00 UTC do 4 de novembro, o sistema comezou un período de rápida intensificación que o converteu nun tifón ás 18: 00 UTC de 5 de novembro. O día seguinte o Centro Conxunto de Advertencia de Tifóns ascendeu o sistema á categoría cinco de super tifón na Escala de furacáns de Saffir-Simpson; a tormenta pasou por riba da illa de Kayangel rapidamente despois de alcanzar esta categoría.
Despois, o sistema continuou intensificándose; ás 12: 00 UTC do 7 de novembro, a Axencia Meteorolóxica do Xapón mediu os ventos de Haiyan en dez minutos de 235 km/h, os máis intensos en relación ao ciclón. Ás 21: 00 UTC, a JTWC estimou os seus ventos nun minuto de 315 km/h, considerándoo extraoficialmente como o cuarto ciclón tropical máis intenso xamais observado. Varias horas despois, o ollo de Haiyan tocou terra por primeira vez en Guiuan, na provincia filipina de Sámar Oriental sen ningún cambio na súa intensidade; se os seus datos son verificados, Haiyan podería ser o ciclón tropical máis intenso en tocar terra, o que podería superar o récord anterior do Furacán Camille de 1969. O 8 de novembro, o ciclón ingresou no Mar da China Meridional, xa degradado a categoría catro. Algúns datos indicaban que Haiyan estivo desprazándose por riba do mar como categoría tres, con ventos máximos sostidos en 190 km/h nun minuto con refachos maiores a 210 km/h. O 10 de novembro, o Haiyan finalmente tocou terra en Vietnam traendo con el precipitacións e ventos intensos; disipouse o 11 de novembro.
O ciclón causou danos catastróficos e unha gran crise humana no centro de Filipinas, particularmente nas illas de Sámar e Leyte; a Oficina de Coordinación de Asuntos Humanitarios da Organización das Nacións Unidas estimou inicialmente o número de falecementos en 4. 460, pero o Goberno do país confirmou 5. 723 falecidos, 1. 779 desaparecidos, 26. 233 feridos e 381. 022 evacuados.
Tigmotropismo

O tigmotropismo é a resposta vexetal ante un contacto, como, por exemplo, a disposición que adquiren os talos (gabiáns) que se envolven ao redor dun eixe. A resposta prodúcese porque as células que están en contacto con obxecto medran menos que as mesmas do lado oposto.
Tigre branco

Os tigres brancos son espécimes individuais do tigre ordinario (Panthera tigris) cunha condición xenética que case elimina o pigmento na pel normalmente laranxa, aínda as raias negras non se ven afectadas. Isto ocorre cando un tigre herda dúas copias do alelo recesivo para a coloración pálida: nariz rosa, ollos cor azul e pel de cor branca a crema con raias negras, grises ou de cor chocolate (existe outra condición xenética que tamén produce raias pálidas; os tigres deste tipo son chamados «brancaneves»).
Tigre siberiano

O tigre siberiano (Panthera tigris altaica), tamén coñecido como tigre de Amur, é unha subespecie de tigre que habita principalmente nos bosques de folla perenne do extremo sueste de Siberia e a fronteira entre Rusia e a China marcada polo río Amur.
No 2005, estimábase unha poboación de tigre siberiano que oscilaba entre os 331 e os 393 individuos adultos e subadultos na rexión, cunha poboación en idade reprodutora de 250 tigres. O número destes félidos mantívose estábel por máis dunha década grazas a un intenso esforzo de conservación, mais estudos realizados após o 2005 indican que a poboación do territorio ruso está decaendo.
Por outra banda, o tigre siberiano é a meirande das subespecies de tigre, así como tamén o maior félido existente.
Tigres de Liberación do Tamil Eelam

Os Tigres de Liberación do Tamil Eelam (Liberation Tiger Tamils of Eelam, LTTE en inglés, e தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள் en támil), tamén coñecidos como Tigres Támiles, foi un movemento político-armado támil fundado en 1976 na illa de Sri Lanka (antiga Ceilán) por Velupillai Prabhakaran. Foi o principal grupo separatista támil en Sri Lanka.
Tigris (constelación)

Tigris ou Fluvius Tigris é unha antiga constelación creada no século XVII cunha orixe atribuída a Jakob Bartsch ou a Petrus Plancius. Representa o río Tigris, e estendíase dende Ophiucus entre as constelacións de Aquila, Hércules, Cygnus, Sagitta e Equuleus, para rematar preto de Pegasus. As estrelas máis brillantes desta constelación eran 72 Ophiuchi (de magnitude aparente +3, 71), 109 Herculis e 1 Pegasi. Rara vez mencionada, nunca tivo moita aceptación e foi esquecida axiña.
Tigrón

Un tigrón é un felino híbrido nado da unión dun tigre e dunha leoa criados en cativerio. Os tigróns non son tan frecuentes como os híbridos inversos, chamados ligres, produto da unión dun león e dunha tigresa. É pouco probábel que os tigróns se dean na natureza debido a que tigres e leóns non comparten hábitat nin períodos de reprodución e apareamento.
Os tigróns presentan características dos dous proxenitores: con aspecto de leóns con raias de tigres. Medran moito menos cás especies de orixe, debido a que herdan xenes inhibidores de crecemento de ambos os dous pais. Pesan polo xeral arredor dos 150 quilogramos.
TikTok

TikTok, tamén coñecida como Douyin (en chinés: 抖音短视频; pinyin: Dǒuyīn duǎnshìpín; literalmente "vibrato vídeo curto") na China, é unha aplicación de medios sociais para crear e compartir vídeos, así como para retransmitir en vivo. Lanzada en setembro de 2016 por ByteDance, é unha plataforma líder de vídeos curtos en Asia e que se estendeu a outras partes do mundo, converténdose nunha das aplicacións de máis rápido crecemento cunha gran comunidade en varios países. A aplicación permite crear vídeos de baile, música, beleza, tendencias, comida, mascotas e sincronización, que poden durar até 3 segundos. A aplicación está especializada en vídeos de 8 segundos de duración. Historia
Douyin foi lanzado por ByteDance na China en setembro de 2016, e deuse a coñecer como TikTok para o mercado internacional cando arrancou a súa expansión en Indonesia en setembro de 2017. O 23 de xaneiro de 2018, a aplicación TikTok clasificouse no número 1 entre as descargas de balde de aplicacións móbiles en Tailandia.
Tileiro

Os tileiros son as árbores do xénero Tilia, pertencentes á familia das malváceas (anteriormente clasificados na súa propia familia, as tiliáceas), nativos das rexións temperadas do hemisferio norte. Abrangue unha trintena de especies; existindo ademais numerosos híbridos espontáneos e artificiais, un factor que dificulta a elaboración dunha taxonomía precisa para a especie. En Galicia aparecen cultivados en parques e xardíns das principais vilas. Distribución
Os tileiros están espallados por Asia, Europa e o leste de América do Norte; cultívanse tamén no hemisferio sur coma ornamentais. Poden atoparse bravos en fragas do norte da Península Ibérica, especialmente as especies Tilia platyphyllos (tileiro de folla grande) e Tilia cordata (tileiro de folla miúda), porén a súa distribución non chega a Galicia, atopándoos só coma especies ornamentais en parques e xardíns urbanos. Descrición
Son árbores cun bo volume de crecemento e que acadan os 900 anos de idade, cunha altura entre 20 e 40 m, con fustes rectos de até un metro de diámetro, caducifolio coas follas cordiformes, co bordo serrado, de até 20 cm de largo, de cor verde escura na face superior e verde claro prateado na cara posterior, cun cheiro forte especial. As flores, chamadas tilas, teñen tamén un recendo característico, en forma de acios miúdos amarelos cunha bráctea alongada. Usos
Medicinais
Son coñecidas polas súas propiedades medicinais para combater catarreiras, arrefriados, ou outras afeccións. Tamén úsanse coma tranquilizantes ou somníferos preparándose a xeito de cocemento ou infusión chamada tila. Algúns estudos recentes descubriron nas súas flores efectos hepatoprotectores.
Paisaxismo
Os tileiros dan boa sombra e a follaxe colle unha fermosa cor dourada no outono polo que frecuentemente se empregan para xardinaxe urbana de rúas, parques e prazas.
Ecoloxía
Son moi visitadas polas abellas para obter pole. As follas que caen do tileiro, ao se descompor, fornecen un humus de alto contido mineral e de nutrientes, que resulta moi útil para mellorar solos pobre en minerais e outros nutrientes.
Madeireiro
Pola súa levidade e outras características, a madeira de tileiro é utilizada na construción de corpos de guitarras macizas, e na construción de baterías. Innumerábeis artistas utilizan instrumentos feitos en tileiro (basswood en inglés), entre eles Van Halen, Joe Satriani e Steve Vai. Clasificación
A listaxe a seguir acolle os taxons específicos e infraespecíficos máis aceptados entre o case medio milleiro descritos
Híbridos e cultivares
Tilia × euchlora (T. dasystyla × T. cordata)
Tilia × europaea – Tileiro común (T. cordata × T. platyphyllos; sin. T. × vulgaris)
Tilia × petiolaris (T. tomentosa × T. ?)
Tilia 'Flavescens' (T. americana × T. cordata)
Tilia 'Moltkei' (T. americana × T. peteiolaris)
Tilia 'Orbicularis' (híbrido, orixe descoñecida)
Tilia 'Spectabilis' (híbrido, orixe descoñecida)
Tileiro de folla grande

O tileiro de folla grande (Tilia platyphyllos), o tileiro común, é unha especie arbórea pertencente á familia das tiliáceas, moi habitual nos bosques de Europa. En Galiza só aparece coma ornamental. Descrición
Árbore caducifolia de copa de forma piramidal, co toro de casca cinsenta, gretada lonxitudinalmente, e que pode acadar grande altura (uns 30m). Pólas e xemas de cor avermellada. Follas de 6–12 cm de lonxitude, de forma orbicular-ovada, dentada e punteadas, face verde botella e parte do envés algo esvaecido, rematan nun longo e evidente pico. Flores miúdas de 5 pétalos brancas ou amarelentas moi recendentes. Reúnense en feixes de entre 2 e 7 collidos por un longo rabiño que pendura dunha especie de folliña a xeito de lingüeta. Esta folliña (bráctea) é moi rechamangueira e característica, un tanto fibrosa e de cor verde pálida. Froito ovalado, moi viloso e con 5 costelas que resaltan, polo menos cando maduro. Contén de 1 a 2 sementes. Madura a finais do verán ou polo outono. A casca é cinsenta, lisa en exemplares novos e rachada ao longo nos máis idosos. Ramiñas de cor parda avermellada ou verdosas, ao principio e aveludadas. Florea a final de primavera e no verán.
Citoloxía
2n 82 Hábitat
Especie bastante esixente en humidade, pode medrar en solos calcarios ou silíceos. Chega a formar mouteiras monoespecíficas. fragas de abas rochosas, foces e cavorcos. Medra espallado nas fragas caducifolias onde adoita aparecer na compaña de carballos (caxigos, veriños etc), piñeiros, abeleiras, faias, pradairos, capudres e freixos. Distribución
Atópase espallado por gran parte de Europa, especialmente polo centro e sur, chegando até o oeste de Asia. Na Península Ibérica aparece nos Pireneos, no Cordal Cantábrico e no Sistema Ibérico. Non chega aos montes galegos. Sinónimos
Tilia officinarum Crantz
Tilia platyphyllos subsp. platyphyllos Scop.
Tilia platyphyllos var. grandibracteata Sennen
Tilia platyphyllos var. longepedunculata Sennen
Tilia valdepubens Sennen
Tilt Test

A proba de basculación, tamén coñecida coma Tilt Test, é proba diagnóstica empregada en cardioloxía para diagnosticar o síncope vasovagal. Outros nomes que recibe esta proba son a proba da padiola inclinada ou o test de inclinación ortostática. Foi empregado por vez primeira no ano 1886.
O test de Tilt ten coma obxectivo a provocación, de xeito controlado e nunha padiola, do desmaio do paciente mediante unha reacción vasovagal. Ten como finalidade pescudar se ditos desmaios que sofre o doente son froito dunha baixada de súpeto da tensión arterial, ou se se trata doutra causa e, xa que logo, é preciso proseguir co estudo.
Tim Harford

Tim Harford, nado en 1973, é un escritor e xornalista inglés. Traxectoria
Licenciado en Económicas pola Universidade de Oxford é autor de varios libros de economía. É membro do consello de redacción do Financial Times, onde escribe dúas columnas: na primeira delas, The Undercover Economist, tenta explica-las bases económicas que se agochan tralas experiencias cotiás e na segunda delas, Dear Economist, tenta resolve-los problemas persoais dos seus lectores a partir das teorías económicas máis recentes.
Foi presentador da serie da BBC Trust me, I'm an Economist e na actualidade presenta o programa de radio da mesma canle, More or Less. A súa primeira obra, The Undercover Economist, foi traducida a máis de trinta linguas e vendeu preto dun millón de copias en todo o mundo. En 2006 recibiu o Premio Bastiat á mellor labor en xornalismo económico. Obra
The Market for Aid (2005) con Michael Klein
The Undercover Economist (2005)
The Logic of Life (2008)
Dear Uncover Economist: Priceless Advice on Money, Work, Sex, Kids and Life´s Other Challenges (2009)
Adapt: Why Success Always Starts with Failure (2011)
Tim Kruger

Marcel Bonn, nado o 25 de xaneiro de 1981 en Düsseldorf (daquela RFA) e finado en Mallorca o 1 de marzo de 2025, coñecido profesionalmente polo alcume de Tim Kruger, foi un actor, produtor e director de cinema pornográfico alemán. A súa carreira durou dúas décadas e foi coñecido pola produtora e sitio web TimTales, fundada en 2009, centrados no porno gai, e onde cultivou a estética "afeccionada". Traxectoria
Profesionalmente, formouse en administración de empresas.
Na mocidade Kruger mudouse a Berlín, onde comezou a traballar nunha tenda de artigos e contidos pornográficos. Desde alí iniciou os seus contactos para traballar na industria do cinema pornográfico, que comezou en 2006. Kruger saíu en producións de varios estudios, incluíndo Cazzo Film, Hot House, e Raging Stallion Studios. Actuou en filmes coma DeskTops, Pizza Cazzone, Tim's Tool, Wood Work, Hot House Backroom, Vol. 10 ou The Deep End.
En 2009, Kruger e mailo mozo, Grobes Geraet, botaron a andar unha produtora de seu, TimTales, que tiña tamén un espazo de venda online de contido pornográfico (curtametraxes e mediametraxes). Kruger facía de director, produtor e actor, e o mozo de operador de cámara. A produtora e o web centráronse no cinema porno gai, e nun estilo realista "afeccionado" (a ficción consiste en simular que as persoas e as escenas en que actúan non son profesionais). O feito de contar con produtora de seu non lle impediu seguir actuando para outras produtoras. Vida persoal
En 2005 comezou a saír co tamén alemán Grobes Geraet e en 2011 mudáronse a vivir a Barcelona.
Kruger finou na casa aos 44 anos. Algunhas fontes sinalan Barcelona, pero o edición balear do xornal Ara apunta a Mallorca. O mozo fixo público un comunicado onde, se ben non sinalaba exactamente a causa do falecemento, mencionaba que fora un accidente e que non fora nin suicidio, nin morte violenta, nin sobredose.
Tim O'Reilly

Tim O'Reilly (en irlandés, Tadhg Ó Raghallaigh), nado o 6 de xuño de 1954, é un dos grandes líderes de opinión en Internet. Naceu en 1954 en Cork (Irlanda), e criouse en San Francisco (Estados Unidos). Seus son varios dos primeiros acontecemientos na Rede. Dende 1978 é fundador e presidente de O'Reilly Media (antigamente O'Reilly & Associates), unha prestixiosa compañía norteamericana que publica libros e páxinas web, e organiza conferencias relacionadas coa informática. Biografía
Foi un forte impulsor do software libre, e é autor (xunto con Dale Dougherty, Craig Cline e John Batelle) do concepto Web 2. 0, que designa a evolución actual de Internet cara a maiores graos de interactividade cun funcionamento cada vez máis sinxelo e intuitivo, tendo a Web como elemento central. Tamén participou no desenvolvemento da linguaxe Perl.
Inicialmente estivo interesado na literatura, mais tras licenciarse en Humanidades en 1975 pola Universidade Harvard, viuse envolto no campo dos manuais de ordenadores. Pouco a pouco comezou a sentirse atraído pola informática e actualmente é autor de varios libros, publicados todos eles pola súa editorial. En 1992 publicou The Whole Internet User's Guide & Catalog, o primeiro libro divulgativo sobre Internet. En 1993 creou o primeiro portal de Internet: Global Network Navigator, que máis tarde se convertería en AOL. En 2000 fundou Safari Books Online, o primeiro sitio de venda de libros na Rede. Nunha conferencia en 2004 presenta publicamente o concepto de Web 2. 0. O' Reilly forma parte de CollabNet, e estivo a bordo de Macromedia ata a súa fusión con Adobe Systems en 2005. En 2007 pasou a formar parte da dirección de MySQLAB.
No ano 2001 viuse envolto nunha disputa con Amazon. com, dirixindo unha protesta contra a súa patente one-click, e, especialmente, en oposición á afirmación de dita patente por parte de Amazon contra o seu rival barnesandnoble. com. A disputa terminou con O'Reilly e Jeff Bezos, fundador de Amazon. com, viaxando a Washington, D. C. para esixir unha reforma da patente.
Tim Paterson

Tim Paterson (n. 1956) é un enxeñeiro informático norteamericano, coñecido por ser o autor do sistema operativo de MS-DOS.
Timarco de Rodas

Timarco de Rodas (latín: Timarchus, grego antigo: Τίμαρχος
) foi un gramático grego. Valerio Harpócrates faino nativo de Rodas e escritor de glosas, pero isto podería ser unha confusión cun escritor de glosas de Rodas chamado Timáquidas. Traxectoia
Ateneo de Naucratis menciona un dos libros da obra titulado περὶ τοῦ Ἐρατοσθένους Ἑρμοῦ. Tamén escribiu sobre Homero e Eurípides.
Timation

Timation foi unha serie de dous satélites do Laboratorio de Investigación Naval dos Estados Unidos. Características
O programa Timation (contracción de Time/Navigation) comezou en 1964, culminando co lanzamento de Timation 1 en 1967 e Timation 2 en 1969. O obxectivo era demostrar que se podían usar satélites emitindo sinais e con reloxos de alta precisión a bordo como método de navegación na superficie terrestre. Os dous satélites foron lanzados con éxito e axudaron na creación do que máis tarde sería coñecido como GPS.
Timbuktu (filme de 2014)

Timbuktu é un filme francés-mauritano de 2014 dirixido por Abderrahmane Sissako. Foi escollido para competir pola Palma de Ouro na competición principal do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2014. En Cannes, gañou o Premio do Xurado Ecuménico e o Premio François Chalais. Foi nomeado ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 87ª edición dos premios, e foi nomeado ó BAFTA ó mellor filme en lingua non inglesa na 69ª dos premios. Gañou o premio de mellor filme nos Africa Movie Academy Awards. O filme foi considerado o décimo segundo "mellor filme do século XXI" en 2017 por The New York Times. Sinopse
A película explora a poboación da cidade de Tombuctú, no centro de Malí, trala ocupación da cidade por islamistas extremistas que levaban unha bandeira negra xihadista. Os xihadistas aplican unha estrita interpretación da xaria, incluíndo a sentenza de lategazos por xogar ao fútbol, ​​cantar e estar con persoas non familiares doutro sexo, e a lapidación por adulterio. O islam dos xihadistas contrasta co islam predicado polo imam local.
Kidane, un gandeiro tuareg, vive fóra da cidade coa súa muller Satima e a súa filla Toya. Unha das súas vacas dana accidentalmente a rede de Amadou, un pescador, que posteriormente a mata. Kidane, armado cunha pistola, enfróntase a Amadou e dispáralle accidentalmente. Os xihadistas arrestan a Kidane mais ofrécenlle perdoar a vida se a familia de Amadou o perdoa e el paga diya por corenta reses. Toya e o seu amigo Issan poden reunir o suficiente gando, mais a familia de Amadou non quere perdoar a Kidane. Personaxes
Ibrahim Ahmed dit Pino como Kidane
Toulou Kiki como Satima
Layla Walet Mohamed como Toya
Mehdi Ag Mohamed como Issan
Kettly Noel como Zabou
Abel Jafri como Abdelkerim
Hichem Yacoubi
Fatoumata Diawara como La Chanteuse
Omar Haidara como Amadou
Damien Ndjie como Abu Jaafar
Time Trap

Time Trap é un filme estadounidense de 2017 dirixido por Ben Foster e Mark Dennis. Está protagonizado por Brianne Howey, Cassidy Gifford, Olivia Draguicevich, Reiley McClendon e Andrew Wilson, e conta a historia dun grupo de estudantes nunha remota área de Texas que están na procura do seu profesor. Posteriormente, descobren unha misteriosa cova por accidente. Mentres exploran a cova, o grupo experimenta unha serie de estraños e perigosos eventos relacionados coa distorsión do tempo. Personaxes
Brianne Howey como Jackie
Andrew Wilson como Hopper
Cassidy Gifford como Cara
Reiley McClendon como Taylor
Olivia Draguicevich como Veeves
Max Wright como Furby
Hans Marrero como The Guardian
Rich Skidmore como Rich Pintauro
Chris Sturgeon como pai de Hopper
Sofie Marie Lusitana como Guardian Girl
Time-lapse

Un time-lapse ou Time-Lapse é unha técnica fotográfica que consiste na captación de imaxes fixas a intervalos regulares e a súa posterior reprodución a unha velocidade superior á que foron tomadas. Esta técnica crea unha ilusión de imaxes aceleradas, permitindo observar procesos longos en períodos de tempo reducidos. Realización
Hai varios métodos para a realización de vídeos ou filmes coa técnica Time-Lapse, entre os que están: Gravación e aceleración — Gravar unha secuencia cunha vídeo cámara, para posteriormente acelerar o filme en calquera programa de edición de vídeo.
Captación de imaxes — Outro xeito é a captación de imaxes a determinados intervalos de tempo. Tirando unha fotografía cada certo tempo, e unindo esas imaxes obtemos unha secuencia co efecto de aceleración característico do time-lapse. Usos
Científico — Utilízase para observar procesos longos desde outra perspectiva, como en botánica, astronomía, meteoroloxía ou xeoloxía, entre outros. Por exemplo, a técnica pode mostrar o crecemento de plantas, o movemento de nubes ou a evolución de fenómenos astronómicos.
Artístico — O time-lapse tamén se usa para crear efectos visuais en cine e vídeo, mostrando a dinámica de procesos naturais ou de ambientes urbanos, para expresar conceptos narrativos etc.
Documental — É común no xénero documental para mostrar cambios en paisaxes, procesos naturais ou eventos históricos ao longo do tempo, proporcionando unha perspectiva visual que permite ao espectador apreciar a evolución de eventos que ocorren demasiado lentamente para seren captados en tempo real.
Timeline (filme)

Timeline é un filme estadounidense dirixido por Richard Donner que se estreou no 2003. Baséase na novela Timeline de Michael Crichton. Sinopse
No corazón do fermoso e histórico val de Dordoña (Francia), un equipo de estudantes de arqueoloxía e o seu mestre, esfórzanse por descubrir as ruínas dun castelo do século XIV. Para o profesor Edward Johnston (Billy Connolly), o proxecto representa a culminación dos seus soños. Coa axuda do profesor adxunto Andre Marek (Gerard Butler), do seu fillo Chris (Paul Walker) e dos seus alumnos Kate (Frances O’Connor), Stern (Ethan Embry) e François (Rossif Sutherland), Johnston fixo grandes progresos non só na escavación do castelo de La Roque senón tamén na dun mosteiro e outras estruturas do pobo de Castlegard. Pero as cousas están a piques de estragarse. O profesor Johnston ten sospeitas sobre o benfeitor da escavación - a empresa International Technology Corporation, encabezada por Robert Doniger (David Thewlis) – e diríxese a Novo México en busca de respostas. Mentres está fora, os estudantes descobren unha cámara que leva selada máis de 600 anos. Marek e Kate conseguen entrar dende enriba e xusto antes de que se afunda o teito descobren dous sorprendentes obxectos – unhas lentes e unha nota suplicando axuda datada no 2 de abril de 1357. Personaxes
Paul Walker como Chris Johnston
Frances O'Connor como Kate Ericson
Gerard Butler como Andre Marek
Billy Connolly como Profesor Edward A. Johnston
David Thewlis como Robert Doniger
Anna Friel como Lady Claire
Neal McDonough como Frank Gordon
Matt Craven como Steven Kramer
Ethan Embry como Josh Stern
Michael Sheen como Lord Oliver de Vannes
Lambert Wilson como Lord Arnaud de Cervole
Marton Csokas como Sir William De Kere/William Decker
Rossif Sutherland como François Dontelle
Patrick Sabongui como Jimmy Gomez
Steve Kahan como Baker
Timeo de Tauromenio

Timeo de Tauromenio, nado en Tauromenio, a actual Taormina (Sicilia) sobre o -350 e finado en Siracusa sobre o -260, foi un historiador grego. Traxectoria
Era fillo de Andrómaco de Tauromenio. No ano -316 a cidade foi conquistada polo tirano de Siracusa, Agatocles e Timeo viuse obrigado a se exiliar en Atenas, onde se familiarizou coa retórica de Filisco, un discípulo de Isócrates. Comezou alí a confección de obras históricas. Probabelmente regresou a Siracusa en torno ao ano -269, cando a cidade se atopaba baixo a tiranía de Hieron II, e se cadra morreu nesa cidade pouco despois do -260. Obra
Timeo escribiu unha obra de trinta e oito libros sobre a historia dos gregos no Mediterráneo occidental, cuxos cinco primeiros libros estaban dedicados aos demais pobos da zona, entre eles aos romanos. Isto, xunto aos seus escritos sobre as guerras de Pirro, convérteno no primeiro historiador grego coñecido que profundou seriamente na historia romana
Timidez

A timidez é un estado de ánimo que afecta as relacións persoais. Considérase unha pauta de comportamento que limita o desenvolvemento social de quen o experimentan dentro da súa vida cotiá. Non é unha enfermidade, aínda que se non se controla ou modera pode chegar a ser patolóxico. Considérase incorrecto tipificar como enfermidade a timidez, chamándoa fobia social segundo a clasificación DSM-IV. Aínda que algúns malinterpretaron o DSM-IV asegurando que declara como trastorno o incumprimento terapéutico, en devandito manual unicamente inclúese nun anexo final, dentro dos «Problemas adicionais que poden ser obxecto de atención clínica».
Timidina

A timidina, que tamén se pode denominar con máis precisión desoxitimidina (porque leva desoxirribosa), é un nucleósido coa fórmula C10H14N2O5 formado pola base nitroxenada pirimidínica timina unida por enlace N-glicosídico ao azucre 2-desoxirribosa.
Cando leva un fosfato unido en posición 5' convértese no nucleótido dTMP, que forma parte do ADN. No ARNt pode aparecer no bucle ou brazo T en forma de ribotimidina (con ribosa).
A timidina úsase en bioloxía celular para sincronizar o ciclo celular das células na fase S.
Tradicionalmente obtíñase a timidina do esperma do arenque, pero despois do seu incremento de produción para fabricar AZT utilizáronse técnicas de enxeñaría xenética. Propiedades
En forma sólida aparece como pequenos cristias brancos ou pos cristalinos, ten un peso molecular de 242, 229 d, e un punto de fusión de 185 °C. A súa estabilidade é alta en condicións estándar de presión e temperatura.
Non é tóxica e como parte dun dos nucleótidos do ADN aparece de forma natural en todos os organismos vivos e virus de ADN. Aínda que o seu nome debería ser desoxitimidina, úsase case sempre o de timidina, xa que como aparece fundamentalmente formando parte dos nucleótidos do ADN e alí leva sempre a desoxirribosa, non hai necesidade de distinguir. O ARN en vez de nucleótidos coa base nitroxenada timina, leva nucleótidos coa base uracilo (unida a ribosa), pero só se diferencian nun grupo metilo, polo que a base timina pode chamarse tamén 5-metiluracilo. Análogos e derivados da timidina
A iododesoxiuridina é un radiosensibilizador que incrementa a cantidade de danos que sofre o ADN cando recibe radiación ionizante.
A azidotimidina (AZT) úsase como fármaco para o tratamento contra a infección por VIH. O AZT é un inhibidor da transcrición inversa, que é unha fase crítica na replicación dese virus.
A timidina tritiada úsase en ensaios de proliferación celular. A timidina incorpórase ás células en división e o nivel de incorporación, medido usando un contador de escintilacións líquido, é proporcional á intensidade da proliferación celular.
A bromodesoxiuridina (BrdU) é un análogo da timidina que se usa a miúdo para a detección de células en proliferación en tecidos vivos.