As Médulas

As Médulas foi unha antiga explotación romana de ouro a ceo aberto, e forma hoxe unha paisaxe espectacular no que antano fora o monte Medilianum, con areas encarnadas, castiñeiros e carballos verdes. Está situada preto da aldea homónima, no concello de Carucedo, preto da cidade de Ponferrada na comarca do Bierzo, (provincia de León, Castela e León). Foi a mina de ouro máis importante, así como a maior mina de ouro a ceo aberto de todo o Imperio Romano. A Paisaxe Cultural das Médulas está catalogada pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade. Os estudos aéreos avanzados realizados en 2014 con LIDAR confirmaron a ampla extensión das obras da época romana.
A espectacular paisaxe das Médulas foi o resultado da ruina montium (derrubo das montañas), unha técnica mineira romana descrita por Plinio o Vello no ano 77 d. C. A técnica empregada foi un tipo de minería hidráulica que implicaba socavar unha montaña con grandes cantidades de auga. A auga subministrabase mediante transferencia entre concas. Polo menos sete longos acuedutos aproveitaban os regatos da comarca de La Cabrera (onde as precipitacións nas montañas son relativamente altas) a diferentes altitudes. Os mesmos acuedutos empregábanse para lavar os extensos depósitos de ouro aluviais.
O que se converteu na provincia romana de Hispania Tarraconensis foi conquistada no ano 25 a. C. polo emperador Augusto. Antes da conquista romana, os habitantes indíxenas obtiñan ouro de depósitos aluviais. A produción a grande escala non comezou ata a segunda metade do século I d. C. Historia e características
Segundo o relato de Plinio o Vello, quen na súa mocidade foi administrador das minas, extraíanse cada ano 6. 540 kg. de ouro, empregando 60. 000 escravos, que en 250 anos de explotación deron 5000000 de libras ( 1635000 kg). Segundo os datos do profesor arqueólogo Antonio García Bellido, as terras removidas acadaron os 500 millóns de m³, o que cun rendemento medio de 3 g/tonelada de terra implica uns 1500000 kg de mineral.
Outros estudos, baseados na terra extraída, falan de 10. 000 ou 20. 000 homes, contando con subministradores, gardiáns etc.
Os ástures xa explotaran algo, lavando as lamas e as areas. De seguro os romanos comezaron en época de Octavio Augusto.
Plinio comenta que é menos temerario buscar perlas e púrpura no fondo do mar que sacar ouro destas terras.
Conta a lenda que o lago de Carucedo se formou co estancamento da auga empregada para a explotación.
A extracción viuse favorecida por: Ser terras de aluvión con pebidas de ouro.
Ter moita auga e pendente para producir o arrastre.
Existir pendentes cara ao río Sil para os desaugadoiros.
Como chegar
Pola estrada Vigo - Ourense a Ponferrada.
Pasado Santalla, tómase un camiño á esquerda que leva ata o alto do castelo de Cornatel (vese desde a estrada), templario, onde se desenvolve a novela de Enrique Gil y Carrasco "El Señor de Bembibre". Desde aí vese o lago de Carucedo. Chégase a Carucedo e de alí a Orellán para ver As Médulas dende o miradoiro.
As Médulas teñen activo un túnel que se pode atravesar, sentindo un pouco mellor as circunstancias de explotación, ata un miradoiro sobre o baleiro.
Método de extracción
Usábase o chamado ruina montium, consistente na captación da auga existente por medio de canles e en almacenala en depósitos para utilizala despois. É un sistema espectacular neste caso, pola cantidade de auga usada, lonxitude e ramificacións de canles. Hoxe coñécese o trazado, e pódese visitar parte aínda que é imprescindible un guía e un casco para a cabeza.
Unha das moitas captacións era na vertente nordeste do monte Teleno. No pico, a unha altura de 2. 000 m, acumulábase a neve que, derretida, chegaba ó río Cabo (afluente do Cabreira). Este río alimentaba as 7 canles que, bordeando a montaña, chegaban ós estanques. As canles podían ter unha lonxitude de 300 km cunha pendente entre 0, 6 % e 1%. O ancho era de 1, 28 m, excepto nas curvas, nas que acadaba 1, 60. O alto, 90 cm. En lugares, a canle entra baixo as penas como túnel. A construción das canles foi a parte máis difícil e custosa da explotación.
A auga chegaba ós depósitos escavados no terreo, e a terra amoreábase arredor, formando taludes. Tiñan comportas para facer a distribución hídrica. Algunhas canles subsisten hoxe en día como camiños, e pódense percorrer con guías.
Este traballo de enxeñaría e a posterior extracción de ouro supuxo un atentado contra o medio ambiente na época, mais non se ten constancia de que na época fose visto como tal. Dende 1997 é Patrimonio da humanidade.