Discurso de Gazimestan

O discurso de Gazimestan ou discurso de Milošević en Kosovo Polje foi o que pronunciou o 28 de xuño de 1989 Slobodan Milošević, daquela presidente da República Socialista de Serbia. Foi a peza central dunha xornada dedicada a conmemorar o 600º aniversario da Batalla de Kosovo Polje (Batalla do Campo dos Merlos), na que o reino medieval serbio fora derrotado polo Imperio Otomán. O discurso foi pronunciado ante un millón de persoas, no lugar onde se librara a batalla, o campo de Gazimestan en Kosovo Polje, no centro de Kosovo. Produciuse nun contexto de intensa tensión étnica entre serbios e albaneses en Kosovo e o aumento das tensións políticas entre Serbia e as repúblicas constituíntes da entón República Socialista Federativa de Iugoslavia.
O discurso converteuse en famoso pola referencia de Milošević á posibilidade de "enfrontamentos armados", no futuro do desenvolvemento nacional de Serbia. Moitos comentaristas describírono como presaxio da disolución de Iugoslavia e o derramamento de sangue das guerras iugoslavas. O discurso fala textualmente de "batallas" no contexto de "recuperación económica, prosperidade política, cultural e social en xeral" e el mesmo dixo máis tarde que fora manipulado. Esta tese compártena distintos analistas, que manteñen que a posterior terxiversación da mensaxe trouxo funestas consecuencias para posteriores sucesos na rexión. Contexto do discurso
Nos anos previos ao discurso de Milošević, Kosovo convertérase nun tema central na política serbia. A provincia recibira amplos dereitos de autonomía na Constitución iugoslava de 1974, en beneficio da poboación albanesa, maioría na provincia. A reafirmación do nacionalismo albanés, a discriminación contra os serbios polas forzas policiais predominantemente albanesas da provincia e o goberno local, e un empeoramento da economía conduciu a un gran número (ao redor de 100. 000 entre 1961 e 1987) de serbios e montenegrinos a abandonar a zona a principios da década de 1980. Xa en abril de 1987, Kosovo Polje convertérase no escenario dun famoso incidente cando Slobodan Milošević —naquel momento presidente da Liga dos Comunistas de Iugoslavia— fora enviado ao concello da cidade para calmar a unha multitude de serbios que protestaban furiosos pola discriminación a que estaban sendo sometidos polos albaneses de Kosovo, que dominaban a administración. Cando os cidadáns serbios se queixaron de que foran golpeados pola policía albanesa, Milošević díxolles: "Ninguén ten dereito a golpexalos [. .. ] Ninguén volverá golpealos nunca". O incidente deulle o apoio da poboación serbia, o que o impulsou á presidencia de Serbia, dous anos despois.
A principios de 1989, Milošević promulgou unha nova constitución que reduciu drasticamente a autonomía das provincias autónomas de Kosovo e Voivodina. Moitos albaneses morreron en marzo dese ano na violenta represión, polas forzas de seguridade serbias, das manifestacións contra a nova constitución. En xuño, a atmosfera en Kosovo estaba en calma, pero tensa. O discurso era o punto culminante da conmemoración do 600º aniversario da batalla. O acto foi tamén revestido dun importante significado relixioso; nos meses anteriores á celebración, os restos do príncipe Lazar de Serbia, líder dos serbios na batalla, foron levados en procesión por todo o territorio iugoslavo habitado por serbios. Nestas circunstancias, calcúlase que aproximadamente 1000000 de serbios acudiron aos actos de Gazimestan, que foron boicoteados polo membro croata da Presidencia federal, Stipe Suvar, así como polo embaixador de Estados Unidos e todos os embaixadores da Comunidade Europea e da OTAN, coa excepción de Turquía (que tiña un interese directo ao considerarse o estado sucesor do Imperio Otomán). Despois de ser escoltado a través das multitudes que o vitoreaban axitando a súa foto canda á de Lazar, e nun ambiente de exacerbado nacionalismo, Milošević pronunciou o seu discurso sobre un enorme escenario cun pano de fondo que contiña numerosos símbolos do mito de Kosovo. Contido
En Gazimestan, Milošević utilizou o discurso nacionalista e vitimista para lexitimar o seu réxime, utilizando os vellos símbolos nunha mestura de historia recente con épica medieval. Presentou a victimización serbia como resultado dun mal liderado político e falou de como "o liderado de Serbia permanecera dividido, proclive a transixir en detrimento do seu propio pobo". Afirmou: Tamén sinalou que esta pasividade ía cambiar: Na sección central da súa intervención, alabou as virtudes da tolerancia étnica e o socialismo, as proclamas que a multitude recibiu con maior silencio. Despois de emitir un chamamento "á unidade, a solidariedade e a cooperación entre as persoas", Milošević deu paso á pasaxe máis polémica do discurso, afirmando: Na parte final do discurso referiuse á relación entre Serbia e Europa. Interpretou a Serbia medieval non só como defensora do seu propio territorio, senón de toda Europa na loita contra os turcos: E concluíu o discurso coas proclamas: Repercusión
Interpretacións
Segundo algúns medios, como The Washington Post, xa desde o día do discurso, "os serbios non deixaron de recordarse a si mesmos e ao mundo que están loitando pola defensa mesma de Europa contra o fundamentalismo islámico". As reclamacións de Milošević de que os serbios "loitaron pola súa liberdade e cando podían tamén pola liberdade dos demais" foron vistas por algúns como un compromiso cun novo trazado pola forza das fronteiras interiores de Iugoslavia, para crear unha Gran Serbia.
O diario de Belgrado Politika ofreceu o discurso de Milošević na súa totalidade nunha edición especial dedicada integramente á cuestión de Kosovo. Afirmouse nun editorial que "Estamos vivindo unha vez máis nos tempos de Kosovo, e Kosovo e os seus arredores determinarán o destino de Iugoslavia e do socialismo. Queren quitarnos Kosovo de Serbia e de Iugoslavia, pero non o conseguirán".
O momento do discurso tamén coincidiu coa efervescencia nacionalista noutras repúblicas iugoslavas. O nerviosismo do momento reflectiuse no informe que a televisión eslovena (Radiotelevizija Slovenija) fixo do discurso, no que sinalou: Moitos comentaristas interpretaron o discurso en retrospectiva como unha declaración codificada por Milošević de que estaba disposto a utilizar a forza para defender os intereses de Serbia; Tim Judah especula que Milošević quizais se refiere á "loita armada" como un intento de "intimidar aos demais dirixentes iugoslavos, que por protocolo se viron obrigados a asistir ao evento".
Xuízo
Durante o xuízo a que Milošević foi sometido na Haia polo Tribunal Penal Internacional para a ex Iugoslavia pola súa responsabilidade nas guerras iugoslavas, considerouse como o seu instigador a través do discurso de Gazimestan. Milošević rexeitou este punto de vista, e replicou: En canto á súa alusión ás "batallas", aclarou: