proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Caracol de Pascal

En matemáticas, os caracois de Pascal son curvas en forma de corazón. A cardioide é un caso especial, que ten un punto de retroceso. Os caracois de Pascal son un caso particular de epitrocoide no que os dous círculos empregados para xerar a curva teñen o mesmo raio.
En coordenadas polares a súa ecuación é r
a + b sin ⁡ θ {\displaystyle r
a+b\sin \theta \ } E en coordenadas cartesianas é ( x 2 + y 2 ) 2 − ( a 2 + 2 b y ) ( x 2 + y 2 ) + b 2 y 2
0 {\displaystyle (x^{2}+y^{2})^{2}-(a^{2}+2by)(x^{2}+y^{2})+b^{2}y^{2}
0\, }.
Cambiando as variables x {\displaystyle x} e y {\displaystyle y} da ecuación anterior, tamén se obtén un caracol de Pascal, que en coordenadas polares é r
a + b cos ⁡ θ {\displaystyle r
a+b\cos \theta \ } O caracol de Pascal é unha curva alxébrica plana. Historia
A investigación formal sobre estas curvas atribúese a Étienne Pascal, pai de Blaise Pascal. Pero o artista renacentista alemán Albrecht Dürer foi quen por primeira vez investigou estas curvas. O libro de Durero Underweysung der Messung ("Instrución sobre medidas") contén métodos xeométricos específicos para producir caracois de Pascal.
Carallo

O termo carallo na lingua galega, ao igual que nalgunhas outras linguas romances (o portugués caralho, o italiano cazzo ou o castelán carajo), é o termo popular para designar o pene, mais tamén é empregado a modo de interxección, denotando abraio, sorpresa ou anoxo. Na lingua galega cobra especial relevancia, de maneira que decote o carallo é desposuído do seu significado orixinal chegando a desvirtuarse até o punto de crear novas acepcións. Carallo tamén é un apelido moi común en Italia Etimoloxía
A orixe do termo está no termo latino *caraculu ‘pau pequeno’. Outra teoría é que procede dun caraliu (con análoga evolución), ou de cassus ou carassus, mais neste caso é difícil (de feito seria o único caso) que acabar en "carallo", sendo o normal e previsíbel, "caraixo"*, "careixo"* ou mesmo "creixo"*, como for, por metáfora en xerga mariñeira facía referencia ao mastro maior dunha embarcación. [Cómpre referencia] Emprego de carallo
Expresións e frases feitas
Manda carallo
Manda carallo na Habana
O carallo 29. Ten a súa orixe no artigo 29 da lei electoral de 1907, que permitía que se só se presentaba un candidato nun determinado distrito, quedaba elixido automaticamente sen necesidade de eleccións. Así, os grandes partidos e caciques conseguían repartirse os distritos sen problemas. Nas eleccións entre 1910 e 1923, máis do 25 % dos deputados galegos foron elixidos deste xeito; en Pontevedra, o 50 %. "Isto explica que o tal artigo calase na cultura popular, até o punto de que parece derivarse del a coñecida expresión o carallo 29'! como sinónimo da arbitrariedade, sentido que aínda hoxe se mantén".
Que carallo
Bueno, carallo, bueno
Vai ao carallo
Vai rañar o carallo
Carallo!
Tóca(me/lle) o carallo
Máta(lle/me) o carallo
Arre carallo
Vai/Fai un sol de carallo
Ala, carallo
Ten carallo a cousa
Éche o carallo!
Hui que carallo!
Derivacións de carallo
Carallada
Carallán
Caralludo
Caralludamente
Caralla (dito popular: Cada can que lamba a súa caralla)
Escarallar
Escarallado
Carallán

O carallán (Phallus impudicus) é un fungo moi común en Europa e América do Norte, recoñecible de forma doada cando está maduro polo seu mal cheiro e a súa forma fálica. Adoita habitar en chans ricos en restos vexetais, como bosques e xardíns con abundante vexetación. Aparece desde o verán até o final do outono. O corpo frutífero é longo e branco, cunha cabeza cónica, de tacto viscoso de cor verde escuro. Malia o seu mal cheiro, este fungo non é velenoso e na súa etapa xuvenil é consumido nalgúns lugares de Francia e Alemaña. Taxonomía
En 1597, o botánico John Gerard, na súa Historia Xeral das Plantas chamouno pricke mushroom ou fungus virilis penis effigie, e John Parkinson mostrábaa baixo o nome de ferramenta dos holandeses ou phallus hollandicus no seu Teatrum botanicum de 1640. Linneo foi o responsable do nome que actualmente se lle dá a esta especie. O seu epíteto específico, o termo en latín impudicus, significa "impúdico", "falto de vergoña". Galería de imaxes
Carambelo

Un carambelo, tamén coñecido como carambo, candea ou caramelo, é un pedazo de xeo longo e de forma cónica que se forma cando a auga que pinga dun obxecto se conxela por efecto da xeada. Adoitan formarse cando se derrete a neve ou o xeo e a auga formada entra en contacto de novo con temperaturas inferiores a 0 °C, volvéndose conxelar.
En galego, carambelo ou caramelo, tamén pode facer referencia á capa de xeo que se forma na superficie dun líquido cando vai moito frío.
Carapucha pinta

A carapucha pinta, Neotinea maculata, (Desfontaines) Stearn 1975 é unha especie de orquídea do xénero Neotinea da subfamilia Orchidoideae da familia Orchidaceae que están moi próximas ao xénero Orchis. Distribúense por Europa e Asia Menor. Son de hábitos terrestres e teñen tubérculos. Descrición
As follas son oblongas cunha lonxitude de 5 cm, crecen desde os nódulos subterráneos que teñen un tamaño máximo de 6 cm e son redondos
As inflorescencias que son erectas en espiga, saen da roseta basal de follas estando cuberto o talo en 1/3 por unha bráctea cor verde clara.
Presenta unha densa floración con flores pequenas. O tres sépalos son iguais en tamaño estando soldados polos lados quedando os ápices soltos e forman unha especie de casco militar (de aí o nome), que cobre a columna. Os sépalos presentan unha cor branca rosada coas nerviacións a cor rosa máis pronunciada.
O labelo sobresae debaixo do casco 1/3 partes, e é de cor branca presentando na zona central manchas de cor rosa. O labelo presenta no apéndice unha terminación en liña recta. Tamén presenta dous lóbulos, un a cada lado na parte inferior que están lixeiramente arqueados cara a fóra e cara abaixo. Ten dous pétalos máis, moi reducidos.
Florecendo desde abril até xuño. A cor pode variar desde branco a diferentes tons de rosa. Hábitat
Desenvólvese en prados e terreos á luz solar directa ou media sombra.
Atópase en Gran Bretaña, Europa Occidental, Grecia, e Asia menor. Usos medicinais
A fariña dos seus tubérculos chamada salep é moi nutritiva e demulcente. Úsase en dietas especiais de convalecentes e nenos. É moi rica en mucílago e forma unha demulcente e suave xelatina que se usa para a canle gastrointestinal irritada. Unha parte de fariña con cincuenta partes de auga son suficientes para formar a xelatina. O tubérculo para preparar a fariña debe ser colleitado cando a planta está recentemente seca despois da floración e cando soltou as sementes. Taxonomía
Neotinea maculata foi descrita por William Thomas Stearn e publicada en Annales Musei Goulandris 2: 79. 1975. Etimoloxía
As orquídeas obteñen o seu nome do grego "orchis", que significa testículo, pola aparencia dos tubérculos subterráneos nalgunhas especies terrestres. A palabra 'orchis' usouna por primeira vez Teofrasto (371/372 - 287/286 A. C. ), no seu libro "De historia plantarum" (A historia natural das plantas). Foi discípulo de Aristóteles e está considerado como o pai da botánica e da ecoloxía.
Neotinea: nomeada por Vincenzo Tineo un profesor italiano de botánica.
maculata: epíteto que significa "manchada", aludindo á presenza de manchas nas follas. Sinonimia Subespecies de Neotinea
Neotinea maculata ( Desf. ) Stearn 1975
Neotinea maculata var. stricta J. Landwehr 1977
Caravaggio

Michelangelo Merisi da Caravaggio, nado en Milán o 28 de setembro de 1571 e finado o 18 de xullo de 1610, foi un pintor italiano activo en Roma, Nápoles, Malta e Sicilia entre 1593 e 1610, foi o primeiro gran representante da escola barroca. É coñecido como Caravaggio, que é o nome do pobo lombardo onde naceu. Traxectoria
Á súa tráxica vida (matou un home nunha liorta en Roma en 1606 e pasou o resto da súa vida fuxindo) correspóndese cunha pintura de extrema tensión moral e relixiosa. As súas representacións relixiosas non son historia nin alegoría senón feitos cotiáns xa que Caravaggio buscaba a verdade na arte. O seu estilo caracterízase polas súas composicións unitarias, contrastes brutais de luz e sombra, atmosferas e personaxes reais que atraen o espectador e fai que quede impresionado polo drama vivido en cada escena. O seu realismo exacérbase nas súas últimas obras, agrupando as figuras nunha zona do lenzo, batidas polos efectos da luz, creando un ambiente de desolación e traxedia.
A súa evolución estilística pode dividirse en dúas etapas: experimental (1590-1610), e etapa de madurez (1598-1610). Na primeira etapa plasma os fondos máis claros e luminosos, mentres que na segunda céntrase no tenebrismo potenciando a teatralidade nas escenas.
Caravasar

Un caravasar é un albergue para viaxeiros e comerciantes con instalacións para o almacenamento seguro das mercancías e cortellos para os animais de carga, situado nas longas rutas comerciais ou de peregrinación do mundo musulmán. Deste xeito, a maior concentración de caravasares atopámola en Asia Central, aínda que tamén se estendeu o seu uso polo norte de África e Europa suroriental. Neste caso os caravasares non xogaron un papel fundamental nas grandes rutas comerciais asiáticas, aínda que foron grandes dinamizadores da economía interior da zona, xa que conectaban as cidades e portos máis importantes. Situábanse a 30 km, por regra xeral, uns dos outros.
A palabra caravasar, ou na súa forma menos estendida "caravanserai", provén do persa karawan saray, composta por caravan (كاروان, que significa viaxeiros), e sarai (سرا, que significa hostal, refuxio ou pazo). De tódolos xeitos, tamén reciben o nome de khan. Descrición arquitectónica
A arquitectura dun caravasar baséase nas regras xeométricas e no seu deseño empréganse un número limitado de elementos arquitectónicos definidos pola ríxida tradición. Aínda así estas pezas articúlanse, combínanse e multiplícanse de xeito que, a pesar de certa unidade estilística, cada caravasar presenta as súas propias particularidades.
Os caravasares, xeralmente, son edificios de planta cadrada ou rectangular que contan con soamente unha porta o suficientemente larga como para que, aberta de par en par, poidan acceder sen problemas bestas grandes ou moi cargadas, como por exemplo os camelos da Ruta da Seda. Este acceso conducía normalmente a un patio amplo que, case sempre, non tiña cuberta. Nas paredes interiores que arrodean o mencionado espazo sitúanse un número de recintos idénticos uns aos outros onde acomodar aos viaxeiros e aos seus servidores. Evidentemente, o espazo do caravasar contaba tamén con cortellos para os animais e almacéns para gardar de xeito seguro as mercadorías. Na maior parte das ocasións os caravasares, para lograr unha mellor protección do que agochaba no interior e persuadir aos posibles agresores, estaban fortificados.
Co tempo os caravasares fóronse sofisticando e ofrecendo novos luxos ou comodidades aos seus hóspedes. De tal xeito, moitos contaron con baños, casas do té e mesquitas. Co tempo tamén foi común que o patio se habilitase como espazo comercial, é dicir, unha auténtica praza na que se situaban postos para a compra de mercadorías necesarias para a viaxe e diferentes artigos.
Caravia

Caravia é un concello do Principado de Asturias. En 2014 tiña 506 habitantes.
Limita ao norte co mar Cantábrico, ao oeste con Colunga, ao leste con Ribeseya e ao sur con Parres. A zona sur do concello forma, xunto aos concellos anteriores e o de Piloña, a Paraxe Natural da Serra do Sueve. Dende 2006, xunto cos municipios de Parres e Piloña forma a Mancomunidade da Comarca do Sueve.
Está formado polas parroquias de Caravia La Baxa (formada polas entidades de Carrales, Los Duesos, Duyos, La Espasa, Valle) e Caravia l'Alta (formada polas entidades de La Cantiella, Cerracín, Caravia l'Alta, Pumarín, La Rotella e Bandalisque). A capital do concello é Caravia l'Alta.
Carballal, Sante, Trabada

Carballal é un lugar da parroquia de Sante, no concello lucense de Trabada, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres). Toponimia
O topónimo Carballal (á espera da oficialización da forma A Carballeira) é un fitónimo transparente que indica a presenza dunha carballeira, un lugar poboado de carballos. Lugares e parroquias
Parroquias de Trabada
Carballesa (muiñeira)

A carballesa é unha composición musical e un baile variante da muiñeira. O baile, sempre en roda, conservouse só nas zonas montañosas do Courel. Características
De ritmo rápido e vivo, escríbese en compás de 6/8 ou de 2/4. Bailase en roda, cun bailador (guía) que inicia os puntos sendo a continuación imitado polo resto das parellas. Adoita ir acompañada por unha charanga e ser interpretada polos grupos de baile tradicional con zocos, zocas e o resto da vestimenta propia da montaña.
O folclorista Casto Sampedro atribúe o seu nome, sen fundamento, á súa "xeneralidade" nas terras do Carballiño. A música foi recollida tamén noutras areas galegas como Melide ou Boimorto, porén, nas recollas realizadas a finais do século XX, só se documenta xa o baile na zona do Incio e do Courel. Segundo o cancioneiro deste autor, cando unha parella sobresaía sobre as outras polo alto dominio técnico do baile os restantes bailadores abandonaban a danza para convertérense en espectadores. Asemade afírmase que en ocasións era a muller, e non o home, a que guiaba os puntos do baile.
Carballiños, Ribeira, Ribeira

Carballiños (á espera da oficialización da forma Os Carballiños) é un lugar da parroquia de Ribeira no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza. Lugares e parroquias
Parroquias de Ribeira
Carbino

En química, un carbino é un tipo de composto que contén un átomo de carbono univalente electricamente neutro con tres electróns non enlazados conectado con outro átomo por enlace simple. Un carbino ten a fórmula xeral R-C3•, onde R é un grupo monovalente e o 3• indica tres valencias non enlazadas.
É máis forte e máis ríxido que calquera outro material coñecido. De feito, o carbino é aproximadamente dúas veces máis forte que o grafeno e os nanotubos de carbono, que ata hai pouco eran os materiais máis fortes. O carbino ten unha longa lista de propiedades infrecuentes e moi desexables que o converten nun material interesante para unha ampla gama de aplicacións.
Os carbinos foron nomeados polo seu composto máis simple, o HC3•, o radical metilidino ou carbino (non substituído). Fase gasosa/intermediario reactivo
Un carbino pode obterse como un intermediario reactivo de curta duración. Por exemplo, o fluorometilidino (CF) pode detectarse en fase gasosa mediante espectroscopía como un intermediario na fotólise flash do CHFBr2. O átomo de carbono está xeralmente nun estado electrónico de dobrete: os electróns de valencia dispóñense como un radical (electrón desapareado) e un par de electróns, deixando un orbital atómico vacante, en vez de comportarse como un tri-radical. O átomo de carbono ten unha hibridación complexa, así que a análise da Regra de Hund simple dun átomo simple que contén tres orbitais p (ou catro orbitais híbridos sp3) non é correcto. Ligando organometálico
Os carbinos incorpóranse a complexos con metais de transición como un ligando trivalente. Por exemplo, en [WBr(CO)2(2, 2'-bipiridina)C-Aril e [WBr(CO)2(PPh3)2C-NR2]. Un exemplo de como obter tales compostos sería facer reaccionar [W(CO)6] con diisopropilamida de litio para formar [(iPr2N)(OLi)C
W(CO)5]. Despois fáiselle reaccionar ou ben con bromuro de oxalilo ou ben con dibromuro de trifenilfosfina e despois con trifenilfosfina. Outro método é tratar un carbeno metoxi metálico cun ácido de Lewis.
Notas
Carbonatita

As carbonatitas son rochas ígneas extrusivas ou intrusivas definidas por ter máis do 50% da súa masa constituída por minerais tipo carbonato.
Atópanse asociadas a corpos básicos e ultrabásicos que aparecen relacionados coas kimberlitas e lamproítas. Comparten coas kimberlitas características xenéticas aínda que non haxa explicación das relacións entre ambos os dous depósitos.
Teñen carbonatos como calcita ou dolomita, e ademais teñen apatita, circón e diversas terras raras.
Carbonato

Os carbonatos son os sales do ácido carbónico ou ésteres co grupo R-O-C( O)-O-R'. Os sales teñen en común o anión CO32- e derívanse do hipotético ácido carbónico H2CO3. Segundo o pH (a acidez da disolución) están en equilibrio co bicarbonato e o dióxido de carbono. Características
A maioría dos carbonatos, á parte dos carbonatos dos metais alcalinos, son pouco solubles en auga. Debido a esta característica son importantes en xeoquímica e forman parte de moitos minerais e rocas.
O carbonato máis abundante é o carbonato cálcico (CaCO3) que se atopa en diferentes formas como calcita, aragonita (unha modificación formada a altas temperaturas), na forma maciza como calcario, como mineral metamórfico en forma de mármore é xeralmente o cemento natural das arenitas.
Substituíndo unha parte do calcio por magnesio obtense a dolomita CaMg(CO3)2 que recibe o seu nome por unha formación rochosa nos alpes onde abunda.
Moitos carbonatos son inestábeis a altas temperaturas e perden dióxido de carbono mentres se transforman en óxidos.
Carbonato de calcio

O carbonato de calcio é un composto químico, de fórmula CaCO3. É unha substancia moi abundante na natureza, formando rochas, como compoñente principal, en todas partes do mundo, e é o principal compoñente de cunchas e esqueletos de moitos organismos (p. ex. moluscos, corais) ou das cascas de ovo. É a causa principal da auga dura. En medicina utilízase habitualmente como suplemento de calcio, como antiácido e axente adsorbente. É fundamental na produción de vidro e cemento, entre outros produtos.
É compoñente dos seguintes minerais e rochas: Calcita
Aragonita
Calcaria
Travertino
Mármore Propiedades químicas
O carbonato cálcico comparte as propiedades típicas doutros carbonatos, notablemente: Este reacciona con ácidos fortes, desprendendo dióxido de carbono:
CaCO3(s) + 2 HCl(aq) → CaCl2(aq) + CO2(g) + H2O(l) Desprende dióxido de carbono por calor (por encima de 840 °C no caso de CaCO3), para formar óxido de calcio, comunmente chamado cal vivo:
CaCO3 → CaO + CO2 O carbonato cálico que reacciona con auga que está saturada con dióxido de carbono forma bicarbonato cálcico:
CaCO3 + CO2 + H2O → Ca(HCO3)2
Esta reacción é importante na erosión das rochas carbonáticas, formando cavernas e xerando auga dura nesas rexións. Presenza nos organismos vivos
O carbonato cálcico é compoñente principal de moitas estruturas presentes en organismos vivos. Algúns exemplos son: Reino Protista
En algas como Padina pavonica
Reino Metazoo
Nas cascas de ovo de réptiles e aves
Carbonia

Carbonia é un concello italiano da provincia de Carbonia-Iglesias, na rexión de Sardeña. Ten 30. 081 habitantes (en 2008) e esténdese por unha área de 145 km², cunha densidade de poboación de 207 hab. /km².
Fai fronteira cos concellos de Gonnesa, Iglesias, Narcao, Perdaxius, Portoscuso, San Giovanni Suergiu e Tratalias.
Carbonización

A carbonización tamén chamada pirólise lenta, é un proceso químico de combustión incompleta de certos sólidos cando se somete a calor elevado. Reacción química
Os produtos xerados desta reacción química son carbón e gases como vapor de auga, dióxido de carbono, monóxido de carbono ou metano. Mediante a acción da calor, a carbonización elimina o hidróxeno e o osíxeno do sólido, polo que a materia restante está composta principalmente de carbono. Os polímeros, como os termoestables ou os compostos orgánicos como a madeira e o tecido biolóxico, son exemplos de materiais que se poden carbonizar.
Causas
A carbonización é o resultado de procesos naturais como o lume, pero tamén dunha reacción deliberada e controlada que se utiliza na fabricación de certos produtos, como o alcatrán ou o licor pirolígneo. O mecanismo de carbonización forma parte da queima normal de certos combustibles sólidos como a madeira. Durante a combustión normal, os compostos volátiles creados pola carbonización e a pirólise son consumidos nas chamas dentro do lume, mentres que a combustión do carbón pode verse como brasas ou brasas vermellas brillantes que arden sen a presenza de chamas.
Carbono asimétrico

O carbono asimétrico ou carbono quiral é aquel carbono que está enlazado con catro elementos ou grupos químicos distintos.
Como se observa na imaxe lateral, a letra "C" correspóndese co carbono asimétrico. Pode apreciarse que se atopa unido polos catro constituíntes distintos, que neste exemplo serían: o hidróxeno (H), o cloro (Cl), o bromo (Br) e mais o flúor (F). Propiedades ópticas
O carbono asimétrico confírelle á molécula propiedades ópticas importantes: un poder rotatorio. Dise entón que é opticamente activo (isomería óptica), xa que fai xirar o plano de vibración da luz polarizada.
Carbono-14

O carbono-14 (14C, masa atómica 14, 003241 uma) é un radioisótopo do carbono e foi descuberto o 27 de febreiro de 1940 por Martin Kamen e Sam Ruben. O seu núcleo contén 6 protóns e 8 neutróns. Willard Libby determinou un valor para o período de semidesintegración ou semivida deste isótopo: 5568 anos. Determinacións posteriores en Cambridge produciron un valor de 5730 anos.
Debido á súa presenza en todos os materiais orgánicos, o carbono-14 emprégase na datación de espécimes orgánicos. Datación por radiocarbono
O método de datación por radiocarbono é a técnica baseada en isótopos máis fiable para coñecer a idade de mostras orgánicas de menos de 60. 000 anos. Está baseado na lei de decaemento exponencial dos isótopos radioactivos. O isótopo carbono-14 (14C) é producido de forma continua na atmosfera como consecuencia do bombardeo de átomos de nitróxeno por neutróns cósmicos. Este isótopo creado é inestable, polo que, espontaneamente, se transmuta en nitróxeno-14 (14N). Estes procesos de xeración-degradación do 14C atópanse practicamente equilibrados, de maneira que o isótopo atópase homoxeneamente mesturado cos átomos non radioactivos no dióxido de carbono da atmosfera. O proceso de fotosíntese incorpora o átomo radioactivo nas plantas, de maneira que a proporción 14C/12C nestas é similar á atmosférica. Os animais incorporan, por inxestión, o carbono das plantas. Agora ben, tras a morte dun organismo vivo non se incorporan novos átomos de 14C aos tecidos, e a concentración do isótopo vai decrecendo conforme vai transformándose en 14N por decaemento radioactivo.
A masa en isótopo 14C de calquera espécime diminúe a un ritmo exponencial, que é coñecido: aos 5730 anos da morte dun ser vivo a cantidade de 14C nos seus restos reduciuse á metade. Así pois, ao medir a cantidade de radioactividade nunha mostra de orixe orgánica, calcúlase a cantidade de 14C que aínda queda no material. Así pode ser datado o momento da morte do organismo correspondente. É o que se coñece como "idade radiocarbónica" ou de 14C, e exprésase en anos BP (Before Present). Esta escala equivale aos anos transcorridos desde a morte do exemplar ata o ano 1950 do noso calendario. Elíxese esta data por convenio e porque na segunda metade do século XX os ensaios nucleares provocaron severas anomalías nas curvas de concentración relativa dos isótopos radioactivos na atmosfera.
Ao comparar as concentracións teóricas de 14C coas de mostras de madeiras de idades coñecidas mediante dendrocronoloxía, descubriuse que existían diferenzas cos resultados esperados. Esas diferenzas débense a que a concentración de carbono radioactivo na atmosfera tamén variou respecto ao tempo. Hoxe coñécese con suficiente precisión (unha marxe de erro de entre 1 e 10 anos) a evolución da concentración de 14C nos últimos 15. 000 anos, polo que pode corrixirse esa estimación de idade comparándoo con curvas obtidas mediante interpolación de datos coñecidos. A idade así achada denomínase "idade calibrada" e exprésase en anos Cal BP.
Carboxipeptidase A1

A carboxipeptidase A1 é un encima hidrolase da familia das metaloproteases de Zn que nos humanos está codificado no xene CPA1 do cromosoma 7 nunha agrupación de xenes.
Illáronse tres formas de procarboxipeptidase A pancreática humana. As formas A1 e A2 son proteínas monoméricas con diferentes propiedades bioquímicas. A carboxipeptidase A1 é unha exopeptidase monomérica pancreática. Corta preferentemente aminoácidos de cadea ramificada e aromáticos en posición C-terminal.
Carboxipeptidase A2

A carboxipeptidase A2 é un encima hidrolase proteolítico que nos humanos está codificado no xene CPA2 do cromosoma 7 nun cluster de xenes.
Coñécense tres formas de procarboxipeptidase pancreática. As formas A1 e A2 son proteínas monoméricas con diferentes propiedades bioquímicas. A forma A2 actúa cortando residuos de aminoácidos aromáticos C-terminais.
Carboxipeptidase A6

A carboxipeptidase A6 (CPA6) é un encima metalopeptidase que nos humanos está codificado no xene CPA6 do cromosoma 8. Exprésase fortemente no bulbo olfactorio do rato adulto e tamén no cerebro embrionario e outros tecidos.
A proteína codificada por este xene pertence á familia das carboxipeptidases, que catalizan a liberación de aminoácidos C-terminais e teñen funcións que van desde a dixestión de alimentos á biosíntese selectiva de péptidos neuroendócrinos. Certas variantes polimórficas e unha translocación recíproca t(6; 8)(q26; q13) que afectan este xene, foron asociadas en humanos coa síndrome de retracción de Duane. Na súa catálise, a carboxipeptidase A6 ten preferencia por aminoácidos hidrofóbicos grandes C-terminais e pola histidina.
A carboxipeptidase A6 procesa varios neuropéptidos, como a Met-encefalina, a Leu-encefalina, a anxiotensina I e a neurotensina in vitro. Mentres que a carboxipeptidase A6 pode converter as encefalinas e a neurotensina en formas inactivas, pode converter a anxiotensina I inactiva en anxiotensina II activa. A carboxipeptidase A6 podería ter funcións adicionais no procesamento de péptidos in vivo, pero a natureza destes substratos e os efectos destas clivaxes son polo momento descoñecidos.
Carboxipeptidase B

A carboxipeptidase B (EC 3. 4. 17. 2, protaminase, carboxipeptidase B pancreática, carboxipeptidase B tisular, peptidil-L-lisina [L-arxinina]hidrolase) é unha carboxipeptidase que actúa preferentemente sobre aminoácidos básicos como a arxinina e a lisina en posición C-terminal. Este encima do soro sanguíneo é tamén responsable da metabolización rápida da proteína C5a orixinando C5a des-Arg, cun aminoácido menos.
Carburante

Un carburante ou combustible é unha substancia capaz de producir enerxía. A obtención faise mediante unha reacción química nomeada combustión ou ben alterando os átomos da substancia con respecto aos combustibles nucleares nos cales se produce unha reacción nuclear. Os combustibles son substancias de vital importancia no desenvolvemento tecnolóxico da humanidade, grazas a que a enerxía contida neles pódese almacenar e utilizar no momento desexado co fin de producir un traballo útil.
Os seres vivos, como formas de vida baseadas no carbono, dependen do combustible como forma primaria de enerxía. Mediante un proceso nomeado metabolismo o alimento ou a enerxía solar transfórmanse en enerxía apta con vistas sustentar a vida.
Carbón vexetal

O carbón vexetal é un material que se obtén da queima ou carbonización da madeira; após este proceso a madeira dá como resultado unha substancia negra. Na vida cotiá, o carbón vexetal emprégase como combustible para quentadores, lareiras, grellas e cociñas de leña, ademais de abastecer a algúns sectores industriais, como as siderurxias. O carbón vexetal tamén se usa en medicina, neste caso chamado carbón activado procedente de certas madeiras brandas e non resinosas.
O maior produtor do mundo é o Brasil, con preto do 12% da produción mundial. Segundo a Pesquisa de Extração Vegetal e e Silvicultura (IBGE, 2016), en 2015 a produción de carbón vexetal brasileiro foi de 6. 187. 311 toneladas, das cales o 87, 1% procedía da silvicultura e o 12, 9% da extracción vexetal. Os principais estados produtores de carbón vexetal a partir do extractivismo foron Maranhão (229. 318 toneladas), Piauí (154. 855 toneladas), Bahia (102. 994 toneladas), Mato Grosso do Sul (100. 072 toneladas) e Tocantins (70. 156 toneladas). Minas Gerais, o principal estado produtor de carbón vexetal procedente das plantacións, achegou o 82, 8% deste produto, seguido de Maranhão (9, 8%) e Bahia (2, 1%). En conxunto, foron responsábeis do 94, 7% do importe nacional. Da produción de carbón vexetal procedente da silvicultura, o 98, 8% procedeu da plantación de eucaliptos -destacou Mato Grosso do Sul como o maior produtor de carbón vexetal de pinus, e Rio Grande do Sul, como o que máis usou outras especies forestais para a produción de carbón. Carbón vexetal e sostibilidade
O carbón vexetal é un combustible renovable e, cando procede de bosques plantados, pódese considerar menos contaminante que outros combustibles porque as emisións de CO2 derivadas da súa queima son canceladas ou reducidas pola fixación do carbono dos bosques plantados. A maioría do carbón do Brasil, ao redor do 80%, procede de bosques plantados.
Porén, a produción de carbón aínda se fai de forma arcaica e emite moitos contaminantes. Están a realizarse estudos para aumentar a eficiencia da produción deste combustible e facelo ambientalmente sostible.
O sistema de fornos (forno-fornalha), por exemplo, é un mecanismo no que se queiman os gases contaminantes da produción de carbón e a calor utilízase para secar a madeira. Ademais, o carbón ten unha menor cantidade de xofre que outros combustibles, por exemplo o carbón mineral. A produción mundial de carbón vexetal en 2020 foi de 53141602 toneladas. Dez maiores produtores de carbón vexetal (en 2020)
Segundo datos da Organización das Nacións Unidas:
Carcabuey

Carcabuey é un municipio español da provincia de Córdoba, Andalucía. Toponimia
O topónimo de Carcabuey provén da época romana, pasando ao árabe foneticamente polo nome de Karkabul, que significaba pequeno porto de montaña.
Carcass

Carcass é unha banda británica de metal extremo procedente de Liverpool, formada no ano 1985 e desaparecida en 1995. Reuníronse no 2007 sen un dos seus membros orixinais, o batería Ken Owen, debido a problemas de saúde.
Aínda que son amplamente recoñecidos como pioneiros do grindcore, os seus primeiros traballos tamén son etiquetados como splatter death metal, hardgore e goregrind; a causa das súas morbosas letras e as súas arrepiantes portadas de discos. Porén, tamén se converteron nos pioneiros do death metal melódico co se álbum de 1993 Heartwork. Discografía
Carcinoma

Un carcinoma (do latín carcinoma á súa vez do grego καρκίνωμα, derivado de καρκίνος «caranguexo» é un tumor maligno desenvolvido a partir de células epiteliais, glandulares (adenocarcinoma) ou do trofoblasto (coriocarcinoma) que tende a invadir tecidos circulares orixinando metástases.
Os lugares máis comúns de lesións de tipo carcinoma son pel, boca, pulmón, mama, estómago, colo de útero, próstata e pene.
Os carcinomas do tipo basocelular son orixinarios da epiderme e dos apéndices cutáneos por enriba da capa basal, como os polos, por exemplo. Xa os carcinomas epidermoides teñen orixe no queratinocito da epiderme, podendo tamén xurdir no epitelio escamoso das mucosas.
Individuos que traballan con exposición directa ó sol son máis vulnerábeis ó cancro de pel non melanoma. Ese tipo de cancro é máis común en adultos con picos de incidencia arredor dos 40 anos. Porén, coa constante exposición de mozos ós raios solares a media de idade dos pacientes está a diminuír.
Carcinoma in situ

O carcinoma in situ é o carcinoma que non rompeu a capa basal e, por iso, non se estendeu. O concepto ten un interese especial xa que se considera que os cancros in situ son susceptibles de ser curados cunha sinxela extirpación tumoral. Cancro "in situ"
Enfermidade crónico dexenerativa, caracterizada por un crecemento descontrolado de células derivadas de tecidos hormonais que forman un tumor e que non presenta a propagación de células malignas dende o sitio de orixe até sitios diferentes.
Carcinoxénese

Os termos oncoxénese ou carcinoxénese fan referencia literal ó proceso polo cal se produce o cancro. É o proceso polo cal unha célula normal se converte nunha célula cancerosa. Caracterízase pola progresión de varios cambios celulares a nivel do material xenético que finalmente desemboca na reprogramación da célula provocando que se reproduza de maneira descontrolada, formando unha masa maligna.
A división celular é un proceso fisiolóxico que ocorre en case todos os tecidos e baixo diversas circunstancias. Baixo circunstancias normais, o balance entre a proliferación e a morte celular programada, usualmente por medio do mecanismo de apoptose mantense estreitamente regulado asegurando desta forma a integridade de órganos e tecidos. As mutacións no ADN que poden conducir a unha transformación cancerosa interferen con este proceso de control interferindo co programa que o controla.
O proceso de oncoxénese é causado por estas mutacións no material xenético das células normais, que alteran o balance normal entre proliferación e morte celular. Como resultado prodúcese unha división celular descontrolada e un proceso evolutivo destas células por medio de selección natural dentro do organismo. A reprodución rápida e descontrolada de células poden producir tumores benignos e algúns tipos destes tumores poden converterse en malignos que é o que se coñece como cancro. Os tumores benignos non se esparexen a lugares afastados do organismo nin invaden outros tecidos, e polo xeral non representan unha ameaza para a vida a menos que compriman estruturas vitais ou teñan algunha actividade fisiolóxica (por exemplo, que sexan quen de producir algunha hormona). Os tumores malignos son quen de invadir outros órganos, espallarse a lugares distantes (proceso coñecido como metástase) e converterse nunha ameaza para a vida.
Cardioloxía

A cardioloxía (antes chamada "corazón e pulmón")é unha especialidade da medicina interna conforme a Ley de especialidades médicas do ano 1977. Atópase dentro das chamadas especialidades médicas, é dicir, non abrangue a cirurxía, aínda cando moitas enfermidades cardiolóxicas cómpre abordalas cirurxicamente. Así pois, un equipo cardiolóxico adoita estar formado por un cardiólogo, un cirurxián cardíaco, e outros especialistas integrando un equipo multidisciplinar. Historia
A historia da cardioloxía iníciase co interese en afondar os coñecementos sobre a circulación sanguínea, o que retorna aos tempos primitivos, na observación dos vasos e corazón dos animais. Como disciplina médica baseada no amplo e especializado coñecemento anatómico, a cardioloxía nos tempos antigos foi abordada como un concepto vago na filosófica de Aristóteles e Platón, que, polo menos, sabían avaliar a importancia do corazón na regulación da fisioloxía humana. . Segundo Galeno, o músculo cardíaco era sede da paixón e do espírito vital, regulador da temperatura corporal. O médico grego tamén refutou a tese de Erasístrato, baseada na circulación do ar nas arterias, pero embicou na equivocada convicción de que o sangue fluía directamente, sen regulación, entre as cavidades esquerda e dereita do corazón. Esa visión permaneceu inalterada ata os estudos sobre a circulación sanguínea de William Harvey, o que demostra como difícil era esta especialidade médica gañar terreo. Subespecialidades cardiolóxicas
Cardioloxía non invasiva
Electrocardiografía (Electrocardiograma).
Monitorización continua de 24 horas (Test de Holter).
Probas de esforzo (ergometría)
Convencionais
Proba da mesa inclinada
Sensibilizadas con fármacos
Con medicina nuclear
Monitorización ambulatoria da Presión Arterial (MAPA)
Ecocardiografía
Tilt Test
Cardioloxía invasiva
Cateterismo cardíaco
Anxioplastia transluminal percutánea
Electrofisioloxía cardíaca
Implantación de marcapasos
Ablación trans-catéter de focos de arritmia
Cardiopatía conxénita

A cardiopatía conxénita é un problema na estrutura do corazón presente no nacemento. Os signos e síntomas dependen tipo específico de problema. Os síntomas poden variar desde ningún ata síntomas que ameazan a vida. Cando se producen os síntomas, poden incluír respiración rápida, pel azulada (cianose), dificultade para gañar peso e fatiga. A condición non causa dor no peito. Entre as posibles complicacións está a insuficiencia cardíaca. A maioría dos problemas cardíacos conxénitos non ocorren xunto con outras enfermidades. Causa e diagnóstico
A causa dun defecto cardíaco conxénito é en moitos casos descoñecida. Algúns casos poden orixinarse de infeccións durante o embarazo como como a rubéola, o consumo de certos medicamentos ou drogas como alcohol ou tabaco, o feito de que os proxenitores sexan parentes próximos, ou a mala alimentación ou a obesidade da nai. Ter un familiar cun defecto cardíaco conxénito tamén é un factor de risco. Hai varias condicións xenéticas asociadas aos defectos cardíacos conxénitos, incluíndo a síndrome de Down, a síndrome de Turner e a síndrome de Marfan. Os defectos cardíacos conxénitos divídense en dous grupos principais: cianóticos e acianóticos, dependendo de se o neno ten ou non tendencia a ter a pel azulada. As enfermidades cardíacas poden afectar ás paredes internas do corazón, ás válvulas cardíacas ou aos grandes vasos sanguíneos que teñen orixe e destino no corazón. Prevención e tratamento
Os defectos cardíacos conxénitos pódense evitar en parte coa vacinación contra a rubéola, o consumo de sal iodado e ácido fólico. Algunhas enfermidades cardíacas non requiren tratamento. Outros poden ser tratados eficazmente con procedementos de catéter ou cirurxía cardiovascular. Nalgúns casos, poden ser necesarias varias cirurxías. Noutros casos, transplantes de corazón poden ser necesarios. Co tratamento axeitado, o prognóstico é xeralmente bo, mesmo para os problemas máis complexos. Epidemioloxía e prognóstico
Os defectos cardíacos conxénitos son as enfermidades conxénitas máis comúns. En 2013, producíronse 34, 3 millóns de casos en todo o mundo. Afectan entre 4 e 75 nacidos vivos por cada 1000 nacidos, segundo os criterios diagnósticos. Só entre 6 e 19 por 1000 causan problemas de moderados a graves. As cardiopatías conxénitas son a principal causa de morte relacionada con enfermidades conxénitas. En 2013 foron responsables de 323000 mortes, e a pesar do aumento da poboación supón unha diminución das 366000 de 1990.
Cardiotrofina 1

A cardiotrofina-1 (CT-1) é unha citocina. É un factor proteico hipertrófico cardíaco de 21, 5 kDa, membro da familia de citocinas da IL-6. Patoloxía
A CT-1 está asociado coa fisiopatoloxía de doenzas cardíacas, como a hipertensión, infarto de miocardio, enfermidade cardíaca valvular e insuficiencia cardíaca conxestiva. Modo de acción
Esta proteína exerce os seus efectos celulares interaccionando co heterodímero glicoproteína 130 (gp130)/receptor beta do factor inhibidor da leucemia (LIFR). Ademais, a CT-1 activa a fosfatidilinositol 3-quinase (PI-3 quinase) en cardiomiocitos e potencia as actividades de unión ao ADN do factor de transcrición NF-κB. A CT-1 exprésase abundantemente no corazón, músculo esquelético, próstata e ovario e en menores niveis nos pulmóns, riles, páncreas, timo, testículos e intestino delgado.
Cardo (rúa)

Cardo (cardō, pl. : cardines) era unha rúa orientada norte-sur nas antigas cidades e campamentos militares romanos. Etimoloxía
O cardo principal é o cardo maximus, que era o eixe do campamento ou da cidade e que se cruza perpendicularmente co decumanus maximus, a outra rúa principal. A palabra latina deriva do grego καρδίᾱ, kardia - "corazón" e, por iso, estaba chea de tendas e vendedores e servía como centro da vida económica. A palabra ten a súa orixe na liña que trazaban os augures de norte a sur para realizar os auspicios cando se fundaba a cidade. Á súa vez, desta palabra derívase o termo "puntos cardinales" que se utiliza na orientación xeográfica, nos compases, nos cataventos, etc. Evolución
Nalgunhas ocasións, por mor da diferente xeografía das cidades, era o Decumano a rúa principal, aínda que, xeralmente, o era o cardo. O foro situábase orixinalmente, é dicir, nas primeiras cidades romanas, nos arredores (de aí o seu nome: forum fóra), normalmente na intersección das dúas vías e se destinaba ás actividades mercantís (mercados e feiras). Co tempo, o foro, comezou a dedicarse ás actividades políticas e administrativas, polo que as cidades romanas máis recentes comezaron a crear prazas públicas na intersección do cardo maximus co decumanus maximus. Esta idea xeral foi tomada despois, coas Ordenanzas de Filipe II no século XVI para a fundación e organización urbanística da maior parte das 40000 cidades que os españois fundaron en América.
Cardo corredor

O cardo corredor Eryngium campestre, é unha planta herbácea perenne da familia Apiaceae (Umbelliferae). Descrición
É unha planta espiñenta de talo erecto e moi ramificado que pode medrar até uns 70 cm de altura, porén, as súas raíces son moi longas e poden chegar a medir uns 5 m. As súas follas están cubertas de espiños e divididas en lobos. As súas flores, de cor azulada, reúnense en capítulos arrodeadas por un invólucro composto de 5 ou 6 brácteas. O seu froito é un aquenio de 2 mericarpios uniloculares. Hábitat
É unha especie común en Europa central e occidental, o norte de África, Medio Oriente e o Cáucaso. Dáse principalmente en terreos secos e planos, especialmente nas beirados dos camiños e en leiras de cultivo desleixadas. A este cardo está asociada, mediante micorrizas, o cogomelo de cardo (Pleurotus eryngii), de gran valor culinario. Moi a miúdo, é obxecto de parasitismo por varias especies de Orobanche, en particular Orobanche amethystea (que, por isto mesmo, ten como sinonimia - entre outras - Orobanche eryngii). Ciclo de vida
É unha planta perenne do tipo vivaz, é dicir, a parte aérea morre despois de se reproducir e só persiste a raíz tuberosa até a primavera seguinte, en que regroman o talo e as follas. É unha planta estepicursora, pois as inflorescencias despréndense ao morrer os talos e de alí orixinouse o nome de "cardo corredor", pois pola acción do vento arrastran tanto os talos mortos como os capítulos secos. Deste xeito, facilítase a dispersión das sementes e incluso a colonización de novos ambientes. Florea desde fins da primavera (maio no Hemisferio Norte) até inicios do outono (setembro), dependendo do inicio e da lonxitude desta etapa do clima e a latitude. Usos
Non se cultiva, pola contra, combáteselle cando invade terreos destinados ao pastoreo ou a produción de forraxe. A pesar disto, é bastante apreciado porque as súas raíces son o hábitat do fungo Pleurotus eryngii, chamado cogomelo de cardo, que nos países mediterráneos se recolecta para o consumo humano; por iso a planta recibe o nome de "cardo cogomeleiro". Ademais, na herbolaria tradicional atribúenselle propiedades diuréticas r cicatrizantes, as súas follas tenras e a súa raíz poden consumirse en ensaladas e cando se seca pode usarse como enfeite. Taxonomía
Eryngium campestre foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum, vol. 1, p. 233, 1753. Citoloxía Número de cromosomas de Eryngium campestre (Fam. Umbelliferae) e táxones infraespecíficos: 2n
28 Etimoloxía Eryngium: nome xenérico que probabelmente fai referencia á palabra que lembra o ourizo: "Erinaceus" (especialmente desde o grego "erungion"
"ción"), senón que tamén podería derivar de "eruma" ( protección), en referencia ás espiñentas follas das plantas deste tipo.
campestre: epíteto que significa "dos campos". Sinonimia Eryngium latifolium Hoffmanns & Link ex Willk. & Lange
Eryngium officinale Garsault nom. inval.
Eryngium trifidum L.
var. virens (Link) Weins
Eryngium lycium Stapf & Wettst.
Eryngium virens Link
Eryngium vulgare Lam.
Cardo da ribeira

O cardo da ribeira (Eryngium maritimum) é unha planta perenne pertencente á familia das apiáceas. É nativa das rexións costeiras de Europa, cultivada frecuentemente en xardinaxe polas súas flores de cor azul metálica. Moi común nas dunas das praias galegas. Descrición
É unha planta vivaz psamófila, é dicir, medra preferentemente en terreos areentos, e conta cunha roseta basal, da que agroman talos duros e espiñentos, dunha característica cor azulada ou prateada, que acadan os 50 centímetros de altura. Estes talos teñen un miolo esponxoso abrancazado. Follas basais de 8x25-5x16 cm, moi coriáceas, máis largas ca longas, suborbiculares, palmatilobadas ou cordadas, con nervios prominentes e con 3-5 lobos espiñentos, sendo o central máis estreito; pecíolo enteiro, uns2/3 alonxitude da lámina. As follas caulinares miden 2–5 cm, ovovadas e con tres lobos apicais espiñentos. Flores azuladas, en grosos capítulos subglobosos de 10-30 x 10–25 mm, dispostos en dicasios ou tricasiso e arrodeados por un envolucro de brácteas oblongo - cuneadas, con 1-3 pares de espiños maiores ca o capítulo e de textura semellante ás follas; os sépalos, 4–5 mm, maiores ca os pétalos, lanceolados, cun nervio central prominente que se prolonga en forma de espiño; pétalos estreitos, erectos, cunha fenda marcada. Froito escamoso. Florean entre xullo e outubro. Hábitat
En dunas primarias e secundarias. Acompáñase de gramíneas propias dos sistemas dunares costeiros non estabilizados. Usos
Os talos tenros consómense ocasionalmente coma substituto do espárrago, considerándose afrodisíacos. É lixeiramente doce, e o cheiro lembra ao da cenoura. Cultura
Durante o período isabelino, as raíces confeitadas desta planta foron vendidas coma doces chamados eringoes. Disque ten propiedades afrodisíacas, e neste sentido cítanse por Falstaff nas Alegres comadres de Windsor de Shakespeare: Let the sky rain potatoes; let it thunder to the tune of Green-sleeves, hail kissing-comfits and snow eringoes, let there come a tempest of provocation. .. (William Shakespeare, "The Merry Wives of Windsor", Act 5, scene v) Nomes comúns
Alén de cardo da ribeira, tamén recibe os nomes de cardo bravo e cardo marítimo. Taxonomía
Eryngium maritimum foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 233. 1753. Citoloxía Número de cromosomas de Eryngium maritimum (Fam. Umbelliferae) e táxones infraespecíficos: 2n
16 Etimoloxía Eryngium: nome xenérico que probabelmente fai referencia á palabra que lembra ao ourizo: "Erinaceus" (especialmente desde o grego "erungion"
"ción"), senón que tamén podería derivar de "eruma" ( protección), en referencia ás follas espiñentas das plantas deste tipo.
maritimum: epíteto latino que significa "marítimo, mariño, achegado á beiramar". Sinonimia Eryngium marinum Garsault
Cardo de Santa María

O cardo de santa María ou cardo leiteiro é unha planta herbácea da familia das compostas (Asteraceae) orixinaria das rexión mediterráneas de clima temperado de Europa. Cómpre ter en conta que o nome de cardo leiteiro tamén o recibe a especie: Cistanche phelypaea.
Emprégase como planta medicinal, tendo a propiedade de actuar como antioxidante.
O emblema de Escocia é outro cardo, o cardo asneiro (Onopordum acanthium), pero o cardo leiteiro tamén é coñecido en lingua inglesa como "cardo escocés" (Scotch thistle).
Cardume

Un cardume, tamén coñecido como fieiro ou armeiro, é o substantivo colectivo que designa un grupo de peixes, normalmente da mesma especie e do mesmo grupo de idade, que nadan como se fosen un único individuo.
Este tipo de comportamento, moi común nos peixes peláxicos, pode considerarse unha adaptación evolutiva, dado que supón moitas vantaxes para a especie: permite que un maior número de individuos se manteña nunha zona con mellores condicións de vida, respecto á temperatura ou a alimentación.
Ademais, permite que durante a reprodución sexan fecundados un maior número de óvulos, dado que os peixes peláxicos adoitan ter unha fecundación externa.