proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Cis (matemáticas)

cis é unha notación matemática definida por cis x cos x + i sin x, onde cos é a función coseno, i é a unidade imaxinaria, sin é a función seno. Tamén temos que x é o argumento do número complexo (ángulo en forma polar). A notación utilízase menos en matemáticas que a fórmula de Euler, eix, que ofrece unha notación aínda máis curta para cos x + i sin x mais cis(x) úsase amplamente como nome para esta función en bibliotecas de software.
A notación cis é unha abreviatura para a combinación de funcións no lado dereito da fórmula de Euler: e i x
cos ⁡ x + i sin ⁡ x, {\displaystyle e^{ix}
\cos x+i\sin x, } onde i2
−1. Logo, cis ⁡ x
cos ⁡ x + i sin ⁡ x, {\displaystyle \operatorname {cis} x \cos x+i\sin x, } é dicir, "cis" é un acrónimo de " Cos i Sin ".
Conecta as funcións trigonométricas con funcións exponenciais no plano complexo mediante a fórmula de Euler. Mentres que o dominio de definición adoita ser x ∈ R {\displaystyle x\in \mathbb {R} }, os valores complexos z ∈ C {\displaystyle z\in \mathbb {C} } tamén son posíbeis: cis ⁡ z
cos ⁡ z + i sin ⁡ z, {\displaystyle \operatorname {cis} z
\cos z+i\sin z, } polo que a función cis pódese usar para estender a fórmula de Euler a unha versión complexa máis xeral.
Cisalla

Unha cisalla é unha ferramenta que se utiliza para cortar papel, plástico e láminas metálicas ou de madeira de pouco espesor. Cando o grosor da chapa a cortar é moi groso utilízanse cisallas activadas por un motor eléctrico.
A cisalla funciona de xeito similar a unha tesoira. Os fíos de ambas as coitelas da cisalla enfróntanse presionando sobre a superficie a cortar ata que vencen a resistencia da superficie á tracción rompéndoa e separándoa en dúas partes. O bordo cortado por cisallamento preséntase irregular. A presión necesaria para realizar o corte obtense exercendo panca entre un brazo fixo que se coloca na parte inferior e outro que é o encargado de subir e baixar exercendo a presión. Nas cisallas manuais este movemento de ascenso e descenso realízase por un operario, aínda que tamén existen as cisallas automatizadas. Tipos
Existen varios tipos distintos de cisallas, os cales son: Esquiladora - utilizada para cortar pezas téxtiles. Diferéncianse das tesoiras normais en que o corte que aplica é en zigzag en lugar de recto.
Podadora - utilizada en xardinaría para podar árbores e arbustos.
Cisalla de metal, empregada para cortar lata ou metais finos. Hainas de tres tipos en función do corte: recto, curvado cara á esquerda ou curvado cara á dereita.
Jaws of life (mandíbulas de vida) - unha ferramenta hidráulica usada nos labores de rescate.
Cisalla industrial - é unha máquina ferramenta que posúe unha coitela que fai cortes verticais ao exercer presión sobre paquetes de láminas de distintos materiais. Posúe un motor eléctrico que lle permite exercer maior presión.
Cisco Systems

Cisco Systems é unha multinacional localizada en San Francisco (California), dedicada principalmente á fabricación, venda, mantemento e consultoría de equipos de telecomunicacións tales como: Dispositivos de conexión para redes informáticas: routers (enrutadores, encamiñadores ou ruteadores), switches (conmutadores) e hubs (concentradores).
Dispositivos de seguridade como devasas e concentradores para VPN.
Produtos de telefonía IP como teléfonos e o CallManager.
Software de xestión de redes como CiscoWorks.
Equipos para redes de área de almacenamento.
É considerada unha das grandes empresas do sector tecnolóxico e un importante membro do mercado do NASDAQ o mercado accionario de tecnoloxía. Historia
A empresa foi fundada en 1984 polo matrimonio de Leonard Bosack e Sandra Lerner, quen formaban parte do persoal de computación da Universidade de Stanford. Bosack adaptou o software para enrutadores multi-protocolo orixinalmente escrito por William Yeager, outro empregado de informática nesa Universidade. Cisco Systems creou o primeiro router comercialmente exitoso. O nome da compañía vén dun xogo de palabras coa cidade de San Francisco, desde onde comezou o seu desenvolvemento como empresa multinacional.
Hoxe en día, outro xigante que lle está intentando facer sombra é a multinacional Juniper Networks, dedicada principalmente á venda de routers para enlaces backbone (columna vertebral).
Ademais de desenvolver o hardware dos seus equipos, Cisco Systems tamén se ocupa de desenvolver o seu propio software de xestión e configuración para eles, que é coñecido como IOS de código actualmente pechado e totalmente propietario.
A través do IOS conséguese configurar os equipos Cisco mediante a denominada "Command Line Interface" (Interface de Liña de Comandos, polo seu nome en galego) que serve de intérprete entre o usuario e o equipo.
Cisco Systems tamén posúe unha división de publicacións tecnolóxicas denominada Cisco Press, a cal ten convenio coa editorial estadounidense Pearson VUE, así como unha división educativa que produce material educativo para programas que teñen coma fin a formación de persoal profesional especializado no deseño, administración e mantenza de redes informáticas. Algúns destes programas son: CCDA (Cisco Certified Design Associate).
CCDP (Cisco Certified Design Professional).
CCIE (Cisco Certified Internetwork Expert).
CCIP (Cisco Certified Internetwork Professional).
CCNA (Cisco Certified Network Associate).
CCNP (Cisco Certified Network Professional).
CCSP (Cisco Certified Security Professional).
Tales programas son ditados en alianza con institucións universitarias denominadas Academias Locais as cales existen en 128 países.
Cisleitania

Cisleitania (en alemán: Cisleithanien) era o nome da parte austríaca do Imperio Austrohúngaro. Tiña por capital a cidade de Viena, e unha poboación de 28571900 habitantes en 1910. Provincias
Cisleitania estaba formada por 15 territorios da coroa, que enviaban representantes ao Reichsrat:
Cissonius

Cissonius (tamén Cisonius, Cesonius) foi un antigo deus dos galos. Despois de Visucius, Cissonius era o nome máis común do Mercurio galo. Foron atopadas arredor de dezasete inscricións dedicadas a el en Francia sur de Alemaña e Suíza. Cissonius era representado como un home barbudo e con casco montando un carneiro e cargando unha copa de viño, ou tamén como un mozo con casco alado acompañado por un galo e carneiro.
O significado do nome pode interpretarse como "valente" ou "condutor de carro". Probablemente foi un deus do comercio e protector dos viaxeiros, xa que Mercurio exercía funcións semellantes no panteón romano.
Cistanche phelypaea lutea

Este artigo trata sobre a planta do xénero Cistanche, para a planta do xénero Silybum, véxase artigo Cardo de Santa María. O coutiño ou cardo leiteiro (Cistanche phelypaea subsp. lutea) é unha planta parasita, desprovista de clorofila, da familia das Orobancáceas, que medra en terreos areosos e salinos, como as beiras das marismas. Cómpre ter en conta que tamén recibe o nome vulgar de cardo leiteiro o cardo de Santa María.
O nome xenérico procede do grego kisthós, pola relación co xénero Cistus que, na súa acción parasita, afoga; e o específico phelypaea en honor do científico francés Louis Phélypeaux (1643-1727).
A planta está presente nas Canarias e no sueste da Península Ibérica (Albacete, Alacant, Almería, Granada, Xaén e Murcia), así como no norte de África ata Exipto e Arabia Saudita. Na costa atlántica é común ata a altura de Lisboa, onde desaparace para reaparecer en Galicia, onde só está presente no enseada Umia-O Grove, límite norte da distribución da especie. Descrición
O talo é robusto e carnoso, máis groso na base, cunha altura de ata 40 cm, erecto e non ramificado, dunha cor desde o gris ata o amarelo pálido ou sucio. As follas son tamén carnosas e glabras, de forma oval-lanceolada, de cor gris ou amarelada, a modo de escamas envolvendo o talo.
Florece entre febreiro e maio. As flores agrúpanse en inflorescencias apertadas, cilíndricas, zigomorfas A corola é de forma acampanada e tubular formada por 5 pétalos soldados, case iguais, de cor amarela e ás veces cos bordos violáceos. O froito é en cápsula ovoide, dehiscente e con dúas valvas; produce un alto número de sementes de forma case esféricas. Hábitat
Como se trata dunha planta sen clorofila só pode medrar como parasita de plantas leñosas quenopodiáceas, mediante unha adaptación das súas raíces en haustorios que penetran nas raíces do hospedador, do que absorben os nutrientes. Aproveitamento
Aínda que en Galicia non se lle dá uso ningún, en África cómense os talos tenros a modo de espárragos. Da base do talo, subterránea, obtense unha fariña comestible tralo seu desecamento. Esta mesma parte da planta úsase tamén como afrodisíaca. Atribúenselle propiedades antidiarreicas e diuréticas.
Cistite

A cistite (do grego κύστη, "quisti", e "-itis", "inflamación da vexiga") é unha inflamación, case sempre unha infección bacteriana de Escherichia coli ou Staphylococcus saprophyticus, da vexiga urinaria. A condición afecta con máis frecuencia as mulleres, pero pode afectar ambos os sexos e de todas as idades. Pódese complicar como infección de uréteres e riles ou entrada na corrente sanguínea. Tamén se pode referir a inflamacións causadas por menciñas, radioterapia, secundaria a outras doenzas ou por potenciais irritantes, tales como produtos de hixiene, espermicidas ou o uso dun catéter por longos períodos. Síntomas
Presión na parte inferior da pelve.
Dor ó ouriñar (disuria).
Micción frecuente (polaquiuria), ou necesidade urxente de ouriñar (urxencia urinaria).
Necesidade de ouriñar durante a noite (nicturia, semellante ó cancro de próstata ou HBP).
Cor ou aspecto anormal dos ouriños (terbola), semellante a unha infección urinaria.
Sangue nos ouriños (hematuria) (semellante ó cancro de vexiga).
Cheiro forte ou desagradable dos ouriños.
Cistite intersticial

A cistite intersticial ou síndrome da vexiga dolorosa é unha doenza de causa descoñecida que se caracteriza por un aumento da frecuencia urinaria, a sensación de non poder conter a urina e a urxencia de miccionar o máis axiña posible. Tamén coexiste, xunto a estes síntomas, a dor na zona perineal ou abdominal. Todos estes síntomas prodúcense en ausencia dunha infección urinaria. Igual que moitas das patoloxías de etioloxía descoñecida, o diagnóstico é de exclusión e baseado en síntomas do paciente. Causa
As causas da cistite intersticial son descoñecidas. Síntomas
Os síntomas da cistite intersticial inclúen: Dor pelviana
Aumento na frecuencia miccional (Poliaquiuria)
Nicturia (aumento da micción pola noite)
Disuria (dor ao miccionar). Tratamento
Dado que non se coñecen as causas da doenza, non existe un tratamento específico da enfermidade.
As opcións terapéuticas abranguen o tratamento médico, cirúrxico ou o cambio no estilo de vida.
En canto aos hábitos, recoméndase evitar o alcohol, a cafeína, as froitas da familia dos cítricos ou as comidas picantes, pois semella que estes compoñentes poden agravar a irritación da vexiga urinaria. O exercicio físico, e en especial os exercicios do chan pelviano de Kegel, poden ser útiles. Outras medidas non farmacolóxicas inclúen a redución do estrés ou a psicoterapia.
O tratamento da dor derivado da cistite intersticial trátase de xeito similar a outras patoloxías que cursan con dor. Os máis empregados son os analxésicos vía oral, coma os AINEs (ibuprofeno, dexketoprofeno ou metamizol) o paracetamol ou o polisulfato de pentosano sódico. Tamén se empregan antidepresivos tricíclicos ou anticonvulsivantes. O tratamento medicamentoso tópico intravesical pode ser con dimetilsulfóxido ou con lidocaína. O tratamento cirúrxico consiste na hidrodistensión.
Cistóforo

O cistóforo (do grego: κιστοφόρος, kistophoros: en latín: cistophorus) ou tetradracma cistofórico foi unha moeda de prata do antigo Pérgamo, co valor de catro dracmas, caracterizada pola representación da cista mystica ("cofre sagrado") de Dioniso nos seus anversos.
Emitíronse, así mesmo, moedas con esta mesma caracterización con valores dun dracma e didracmas. A súa circulación foi moi estendida por Asia menor no momento da conquista Romana. Historia
O cistóforo empezou a emitirse irregularmente entre os anos 190 e 160 a. de C. , na cidade de Pérgamo, para dotar o Imperio Atálida dunha moeda que substituíse as moedas seléucidas e os vellos tetradracmas cuñados a nome do fundador da dinastía, Filetero (ca. 343-263 a. de C. ).
Malia ser catro dracmas o valor teórico do cistóforo, o seu peso era unicamente de 12, 75 Gramos, equivalente a só tres dracmas do período helenístico (o padrón máis importante do tempo, cun dracma de 4, 2 g), o que emparella o cistóforo máis co padrón tolemaico (dracma de 3, 55 g), propio do período de influencia romana en Exipto, que co da Grecia clásica. Ademais de en Pérgamo, o cistóforo utilizouse tamén noutras cidades baixo control atálida, como é o caso de Alabanda e Cibyra, e seguiu a circular e a cuñarse no Imperio Romano, en tempos de Hadriano (117-138 d. de C. ) moito tempo despois de que o reino fose conquistado por Roma. Entre os anos 57 e 48 a. C. emitíronse diversos cistóforos con indicación dos procónsules romanos e dos Maxistrados locais. Caracterización
As emisións de cistóforos non continúan a tradición de amosar nos seus anversos os bustos reais. Esta ausencia de iconografía real interprétase como unha imposibilidade dos reis atálidas para se retrataren como autoridades carismáticas, ao estilo dos gobernantes helenísticos, xa que o reino, durante o período de Eumenes II, recibiu moito do seu poder practicamente como un agasallo de Roma.
Os motivos representados máis recorrentemente nestas moedas relaciónanse coa descendencia dos reis atálidas de Dioniso e de Heracles. A cista mystica (que lle dá o nome de "cistóforo") dos seus anversos, da que sae unha serpe, representa a Dioniso, en tanto que os reversos amosan o carro de Deméter tirado por unhas serpes, representando a Heracles, cuxo fillo, Télefo, foi o fundador mitolóxico se Pérgamo.
Cisxénero

Cisxénero (abreviado cis) é aquela identidade de xénero que coincide co sexo asignado ao nacer. O oposto a cisxénero é transxénero.
O prefixo cis- non é un acrónimo ou abreviatura doutra palabra, senón que deriva do latín e significa deste lado. Cuñado en 1994, o termo cisxénero comezou a engadirse a diferentes dicionarios en 2015 como resultado dos cambios na forma de concibir o xénero no discurso popular internacional.
Citharichthys

Citharichthys é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos paralictíidos.
Apareceron no rexistro fósil no mioceno tardío. Etimoloxía
O nome científico Citharichthys está formadoormado pola unión dos termos do grego antigo κιθάρα kithára, que significa "cítara", e ἰχθύς ichthýs, "peixe". Literlamente: "os peixes con forma de cítara". Descrición
Son peixes planos sinistros, é dicir, que teñen ambos os ollos no lado esquerdo da cabeza. Son demersais, e a maioría das especies son mariñas, que habitan a profundidades relativamente baixas, pero o xénero tamén inclúe especies que se encontran en augas profundas (até polo menos os 2. 000 m), e outras que entran en cursos de auga doce.
A maior das especies do xénero é Citharichthys sordidus, do Pacífico, de cor parda clara salferido con manchas máis escuras, mesmo negras, e ás veces amarelas ou alaranxadas, que pode alcanzar os 41 cm de lonxitude. Distribución
As especies deste xénero son propias dos océanos que bañan as cosatas das Américas, cunha soa especie, C. stampflii, o rapapelos liso, que vive na costa occidental africana.
Especies
O xénero foi fundado en 1862 polo ictiólogo neerlandés Pieter Bleeker.
Na actuadlidade, no xénero recoñécense as seguintes 24 especies:
Citharus linguatula

Citharus linguatula é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos citáridos, a única do xénero Citharus, coñecida en galego como rapapelos bicudo e rascón bicudo. Taxonomía
O xénero foi fundado en 1793 polo ictiólogo sueco Peter Artedi, que é coñecido como o "pai da ictioloxía".
A especie foi descrita por primeira vez en 1758 polo naturalista sueco Carolus Linnaeus, que foi o editor da obra de Artedi, baixo o nome de Pleuronectes linguatula.
Sinónimos
Ao longo do tempo, a especie foi coñecida, ademais de polo nome orixinario de Linneo, e polo actualmente válido, polos seguintes sinónimos: Citharus macrolepidotus (Bloch, 1787)
Pleuronectes citharus Spinola, 1807
Pleuronectes macrolepidotus Bloch, 1787
Pleuronectes patarachia Nardo, 1847
Etimoloxías
Xénero
Citharus é a forma masculiniza do latín clásico da voz citara -ae, "cítara", debido ao seu parecido á forma deste instrumento musical. Especie
O nome específico, linguatula, é un diminutivo do latín científico do termo do latín clásico lingua, -ae, . "lingua". Características
As principais características morfolóxicas desta especie son: Corpo ovalado, alongado e deprimido, de até os 30 cm de lonxitude como máximo (aínda que o tamaño medio dos espécimes capturados rolda os 15 cm), cuberto de escamas grandes e facilmente caedizas, en número dunhas 50 na liña lonxitudinal máxima.
O perfil superior da cabeza é cóncavo, e o fociño é lixeiramente máis longo que o diámetro do ollo. Ambos os ollos están no lado esquerdo (o superior un pouco máis avanzado que o inferior).
A boca é ancha e forma un ángulo de cerca de 45° co eixe do corpo. As mandíbulas son prominentes.
A aleta dorsal ten de 64 e 73 raios, dos cales os primeiros 3 ou 4 son simples e o resto, bífidos. Os primeiros 6 ou 8 insírense no lado cego.
Os raios das aletas anal, ventrais e caudal tamén son bífidos.
A coloración da cara pigmentada é areosa clara, translúcida, abrancazada ou agrisada. Normalmente hai unhas manchas pardas ou negras nas marxes do corpo cara ao final da as aletas dorsal e anal. Hábitat, distribución e bioloxía
É un peixe mariño, demersal, que habita en augas subtropicais, na plataforma continental e no comezo do talude continental até os 300 m de profundidade (raramente, até os 200 m), sobre fondos areosos e lamacentos.
Distribúese polas costas do Atlántico oriental, desde o mar Cantábrico até Angola (até os 23° S), e en todo o mar Mediterráneo.
Aliméntase de pequenos peixes e crustáceos bentónicos. Pesca
Citharus linguatula é unha especie comestíbel, e péscase para consumo local nas áreas onde vive (Atlántico nororiental, centroorinetal e suroriental, e Mediterráneo), xa que e a súa importancia económica é escasa.
Citidina

A citidina é un nucleósido formado pola unión da base nitroxenada pirimidínica citosina coa ribosa (ribofuranose) por enlace β-N1-glicosídico. Cando a citidina se une a un fosfato na posición 5' orixina o nucleótido CMP, que é compoñente do ARN.
Se a citosina se une á 2-desoxirribosa en lugar de á ribosa, orixina o nucleósido desoxicitidina. Cando a desoxicitidina se une a un fosfato en posición 5' orixina o nucleótido dCMP, que é compoñente do ADN. Fontes de citidina na dieta
Abunda a citidina en alimentos cun alto contido en ARN, como a carne de órganos (fígado), ou o lévedo de panadaría, e tamén nos alimentos ricos en pirimidinas, como a cervexa. Durante a dixestión, estes alimentos liberan ribosil pirimidinas (citidina e uridina), que se absorben intactas. Nos humanos, a citidina da dieta convértese en uridina, a cal é probablemente o composto que está detrás dos efectos metabólicos da citidina.
Citidín difosfato

O citidín difosfato ou difosfato de citidina, abreviadamente CDP, é un nucleósido difosfato formado polo nucleósido citidina esterificado con dous grupos fosfato en forma de pirofosfato. A molécula consta dun azucre ribosa unida á base nitroxenada citosina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' da ribosa e o nitróxeno en posición 1 da base, e un grupo de dous fosfatos esterificados no carbono 5' da ribosa, e unidos entre si por enlace anhidro.
Durante certas biosínteses de lípidos e glícidos o CDP únese a outras moléculas para enerxizalas. No metabolismo de lípidos intervén formando CDP-etanolamina, molécula que une a etanolamina a un diacilglicérido, formando fosfatidiletanolamina; tamén forma a CDP-colina, que une a colina a un diacilglicérido, formando fosfatidilcolina. Tamén intervén unido a outra molécula, formando o CDP-metileritrol, na ruta de síntese de terpenos pola vía alternativa á do mevalonato. Na síntese do polisacárido celulosa nas plantas os restos de glicosa necesarios chegan unidos a un nucleótido difosfato, que varía segundo a especie, e que nalgunhas especies é a CDP-glicosa
Citidín monofosfato

O citidín monofosfato, tamén chamado monofosfato de citidina ou ácido 5'-citidílico, abreviado como CMP, é un nucleótido que forma parte do ARN. É un éster fosfórico do nucleósido citidina. Está formado por un azucre ribosa, que leva unida a base nitroxenada citosina enlazada por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' da ribosa e o nitróxeno en posición 1' da base, e un grupo fosfato esterificado no carbono 5' da ribosa.
Cando está desprotonada denomínase citidilato e como substituínte desígnase co prefixo citidil-. Metabolismo
A principal función do CMP é a de ser un dos catro nucleótidos constituíntes do ARN, xunto co UMP, GMP e AMP. Chega ao lugar da transcrición do ARN en forma de CTP, pero alí este perde dous fosfatos en forma de pirofosfato e únese ao ARN en forma de CMP.
O CMP pode ser fosforilado a CDP polo encima CMP quinase, utilizando ATP ou GTP como doantes do grupo fosfato.
Como o CTP se xera por aminación do UTP, e o CTP orixina CMP, a principal fonte de CMP é a degradación do ARN.
O CMP utilízase como doante de azucres como os ácidos siálicos (na forma CMP-azucre) na síntese de glicoproteínas. .
Citidín trifosfato

O citidín trifosfato ou trifosfato de citidina, abreviadamente CTP, é un nucleótido formado polo nucleósido citidina esterificado cun grupo de tres fosfatos. A molécula consta dun azucre ribosa unido á base nitroxenada citosina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' da ribosa e o nitróxeno en posición 1 da base, e un grupo de tres fosfatos esterificados no carbono 5' da ribosa e unidos entre si por enlaces anhidro.
A función principal na célula do CTP é a de intervir na síntese do ARN. O CTP chega ao lugar da transcrición do ARN, perde dous fosfatos en forma de pirofosfato (PPi), e únese ao ARN en formación como CMP.
O CTP tamén intervén na cesión de enerxía e como coencima en certas reaccións especializadas do metabolismo de lípidos.
Serve para unir restos CDP a outras moléculas no metabolismo de fosfolípidos, como na reacción na que se forma CDP-etanolamina: CTP + fosfoetanolmina → CDP-etanolamina + PPi
Tamén intervén na síntese de terpenos pola vía alternativa á do mevalonato, xa que proporciona o CDP necesario para formar a molécula intermediaria CDP-metileritrol.
O CTP é un inhibidor do encima aspartatocarbomoiltransferase, que é un caso de inhibición encimática alostérica por produto final.
O CTP sintetízase a partir do UTP polo encima CTP sintetase, reacción na que a glutamina cede un grupo amino ao uracilo do UTP, transformándoo en citosina. Tamén se pode formar a partir do CDP nunha reacción reversible co ATP como esta: CDP + ATP → CTP + ADP
Citoaférese

A citoaférese é unha combinación de plasmaférese, eritroaférese e plaquetoaférese (é dicir, é unha doazón onde se extraen plaquetas, plasma e glóbulos vermellos) e que permite a obtención dunha pequena cantidade dos tres compoñentes do sangue separadamente pero nun mesmo proceso. Este sistema permite evitar que se someta o sangue ó labor de fraccionamento (mediante centrifugación posterior) dos seus compoñentes e neste proceso obtense unha maior cantidade de plaquetas en comparación cunha doazón convencional. As compoñentes do sangue proveñen dun só doador e por iso garántese unha maior calidade transfusional. A frecuencia de doazón mediante citoaférese é a mesma que na doazón convencional: catro veces anuais para os homes e tres veces anuais para as mulleres.
Citocalasina D

A citocalasina D é un membro da clase de micotoxinas coñecidas como citocalasinas. A citocalasina D é un alcaloide producido por Helminthosporium e outros mofos.
A citocalasina D é unha substancia que pode permear a célula e un inhibidor potente da polimerización da actina. Distorsiona os microfilamentos de actina e activa as vías dependentes de p53 causando a detención do ciclo celular na transición G1-S. Crese que se une ao polímero de actina F e impide a polimerización dos monómeros de actina.
Citocalasina E

A citocalasina E (CE) é un membro do grupo das citocalasinas e un inhibidor da polimerización da actina nas plaquetas sanguíneas. Inhibe a anxioxénese e o crecemento tumoral. A diferenza da citocalasina A e a citocalasina B, non inhibe o transporte de glicosa. Porén, a citocalasina E fai diminuír a absorción de glicosa en ratos nos tecidos intestinais ao incrementar a constante Km necesaria para que a glicosa chegue á súa Vmax, o cal significa que cómpre unha maior concentración de glicosa na súa presenza para atinxir a Vmax. Como a Vmax permanecía igual, segundo outro estudo, é evidente que a citocalasina E é un inhibidor competitivo nos sitios do receptor intestinal específicos para a glicosa.
Debido ao seu efecto antianxioxénico, a citocalasina E é un posible fármaco para tratar a dexeneración macular relacionada coa idade, un tipo de cegueira causada por unha proliferación anormal de vasos sanguíneos no ollo.
A citocalasina E é un inhibidor potente e selectivo do da proliferación celular do endotelio capilar bovino. Difire doutras citocalasinas por conter un epóxido, que é necesario para a especificidade e potencia. A citocalasina E é un potente axente antianxioxénico que pode ser útil para o tratamento do cancro e outras anxioxéneses patolóxicas. Tamén se atopou que inhibe a autofaxia, un proceso vital para a reciclaxe de células disfuncionais e compoñentes celulares. As células cancerosas favorecen a autofaxia porque esta contrarresta os estreses metabólicos inducidos por fármacos anticancro como bortezomib, e así facilítase a continua proliferación e crecemento das células cancerosas non danadas. Nun estudo confirmouse que cando se usa a citocalasina E, inhíbese a fusión de autofagosomas con lisocima e así amplificábase a morte celular debida a bortezomib, un inhibidor do proteosoma, xa que se continuarían acumulando proteínas innecesarias dentro das células cancerosas incapaces de seren recicladas por autofaxia, o que conducía á apoptose.
Citocromo b559

O citocromo b559 é un importante compoñente do fotosistema II, que intervén na fotosíntese, onde parece que realiza transportes de electróns secundarios para protexer ao fotosistema de danos producidos pola luz. O fotosistema II
O fotosistema II é un complexo pigmento-proteína de múltiples subunidades, que contén polipéptidos intrínsecos e extrínsecos da membrana fotosintética. No núcleo deste complexo, os pigmentos clorofilas e beta-carotenos están unidos principalmente a proteínas da antena do fotosistema CP43 (PsbC) e CP47 (PsbB), as cales pasan a enerxía de excitación ás proteínas do centro de reacción do fotosistema D1 (Qb, PsbA) e D2 (Qa, PsbD), as cales se unen a todos os cofactores activos redox implicados no proceso de conversión de enerxía. O complexo de evolución do oxíxeno do fostosistema II (OEC, oxygen-evolving complex) proporciona electróns para volver reducir o centro de reacción do fotosistema II e oxidar dúas moléculas de auga para recuperar o seu estado inicial reducido. Consta de OEE1 (PsbO), OEE2 (PsbP) e OEE3 (PsbQ). As restantes subunidades do fotosistema II son de baixo peso molecular (menos de 10 kDa), e están implicadas na ensamblaxe do fotosistema II, estabilización, dimerización, e fotoprotección. Función do citocromo b559 no fostosistema
O citocromo b559, que forma parte do núcleo do centro de reacción do fotosistema II é un heterodímero composto por unha subunidade alfa (PsbE), outra beta (PsbF), e un cofactor hemo. Dous residuos de histidina de cada subunidade coordinan o hemo. Aínda que o citocromo b559 é unha proteína activa redox, é improbable que estea implicada no transporte primario de electróns do fostosistema II debido ás súas cinéticas moi baixas de fotooxidación e fotorredución. Crese máis ben, que o citocromo b559 podería participar nunha vía de transporte de electróns secundaria que axuda a protexer o fotosistema II de danos producidos pola luz. O citocromo b559 é esencial para a ensamblaxe do PSII.
O dominio N-terminal do citocromo B559 na subunidade alfa aparece xunto cun dominio luminal (InterPro IPR013082), mentres que na subunidade beta aparece só. Formas do citocromo b559
O citocromo b559 pode existir en tres formas, cada unha co seu característico potencial de oxidorredución. Estas formas poden ter un potencial moi baixo, ≤ cero mV; ou baixo a 60 mV; ou alto (HP) a 370 mV. Hai tamén unha forma de potencial intermedio que ten un potencial redox a pH 6, 5-7, 0 que vai de 170 a 240 mV. Nos OECs dos centros de reacción, máis da metade do citocromo b559 está na forma de alto potencial. Nos centros de reacción do fotosistema II que non son OECs nos que se diminuíu o manganeso, o citocromo b559 está xeralmente na forma de baixo potencial.
Citocromo f

O citocromo f (cyt f) é a subunidade máis grande do complexo do citocromo b6f (plastoquinol—plastocianina redutase; EC 1. 10. 99. 1). Na súa estrutura e funcións, o complexo do citocromo b6f presenta unha grande analoxía co complexo do citocromo bc1 da mitocondria e das bacterias fotosintéticas púrpuras. O citocromo f xoga un papel similar ao do citocromo c1, a pesar da súa estrutura secundaria diferente.
Determinouse a estrutura tridimensional do citocromo f de Brassica rapa (nabo). O segmento luminal (que dá á luz do tilacoide) do citocromo f inclúe dous dominios estruturais: un pequeno enriba doutro máis grande que, á súa vez, está na parte superior da zona de unión co dominio de membrana. O dominio grande consta dun sandwich beta antiparalelo e un curto péptido de unión ao hemo, o cal forma unha estrutura en tres capas. O dominio pequeno está inserido entre cadeas beta F e G do dominio grande e é un dominio todo beta. O hemo está encaixado entre dúas curtas hélices no N-terminal do citocromo f. Na segunda das hélices está a secuencia motivo típica dos citicromos de tipo c, CxxCH (residuos 21-25), a cal está unida covalentemente ao hemo por medio dun enlace tioéter coas Cys-21 e Cys-24. A His-25 é o quinto ligando do ferro hémico. O sexto ligando do ferro hémico é o grupo alfa-amino da Tyr-1 na primeira hélice. O citocromo f ten unha rede interna de moléculas de auga que pode funcionar como un cable protónico. Esta cadea de moléculas de auga parece ser unha característica conservada do citocromo f.
Citolisina

A citolisina é unha substancia, por exemplo un anticorpo ou unha toxina bacteriana, segregada por microorganismos, plantas ou animais, que é especificamente tóxica para determinadas células, e en moitos casos causa a súa destrución por medio de lise. As citolisinas que posúen unha acción específica para determinadas células noméanse en función de dita acción. Por exemplo, as citolisinas responsables da destrución de eritrocitos denomínanse hemolisinas, e producen unha liberación de hemoglobina. As citolisinas poden encontrarse en velenos e están implicadas na inmunidade. Os anticorpos antibacterianos que contribúen a lisar (xunto co complemento) as células bacterianas denomínanse bacteriolisinas.
A hemolisina é tamén usada por certas bacterias, como a Listeria monocytogenes, para romper a membrana do fagosoma dos macrófagos e escapar ao citoplasma da célula.
Citopenia

A citopenia é unha redución do número de células sanguíneas maduras. Adoita ocorrer en persoas con cancro que están sendo tratadas con radioterapia ou quimioterapia. Tipos
Anemia - unha redución dos glóbulos vermellos no corpo.
Leucopenia: unha deficiencia de glóbulos brancos ou leucocitos.
Neutropenia: un tipo de leucopenia, cunha deficiencia específica de neutrófilos-
Trombocitopenia - unha deficiencia de plaquetas.
Pancitopenia - cando os tres tipos de células sanguíneas; glóbulos vermellos, glóbulos brancos e plaquetas son todos deficientes. Este é un trastorno que ameaza a vida que é unha característica da anemia aplásica.
Tamén hai dous tipos xerais de citopenia: autoinmune e refractaria.
Citopenia autoinmune: causada por unha enfermidade autoinmune cando o seu corpo produce anticorpos para destruír as células sanguíneas sans.
Citopenia refractaria: causada por que a medula ósea non produce células sanguíneas sans e pode ser o resultado do cancro. Síntomas e signos
Os síntomas da citopenia varían dependendo do tipo que se diagnostique.
Os síntomas da anemia inclúen: Fatiga
Debilidade
Falta de aire
Pouca concentración
Mareo ou sensación de mareo
Mans ou pés fríos
Os síntomas da leucopenia inclúen: Infeccións frecuentes
Febre
Os síntomas da trombocitopenia inclúen: Sangrado ou hematomas facilmente
Dificultade para deter o sangramento
Sangrado interno Causas
As citopenias son causadas por calquera cousa que promova o corpo a crear anticorpos para combater as células sanguíneas. Isto inclúe, pero non se limita a: Quimioterapia
Tumores malignos
Antiácidos
Antibióticos
Anticonvulsivos
Antipalúdicos
Antivirais
Fármacos cardíacos
Medicamentos para a diabetes
Fármacos para a hipertiroides
AINE
Fármacos para a artrite reumatoide Tratamento
Os tratamentos para a citopenia varían dependendo do tipo de citopenia. O tratamento para a anemia é o descanso e unha dieta consistente en alimentos ricos en ferro. Tamén se poden usar medicamentos como: Epoetina alfa: unha eritropoyetina sintética que estimula as células nai para que produzan glóbulos vermellos.
Darbepoetin alfa: estimula os glóbulos vermellos pero require menos doses diarias e menos interrupcións nas actividades.
As persoas con trombocitopenia poden tratarse evitando danos na pel como hematomas ou roturas da pel.
Recoméndase aos pacientes con neutropenia que eviten o contacto con persoas enfermas, vixíen de preto os signos de infección e tomen antibióticos cando sexa necesario.
Os factores de crecemento tamén son outra forma de tratar a citopenia. Os factores de crecemento son versións sintéticas de substancias implicadas na estimulación da produción de glóbulos vermellos e brancos. Estes medicamentos inclúen: Epoetina alfa
G-CSF
GM-CSF
O transplante de medula ósea e células nai son eficaces para todo tipo de citopenias. Non obstante, cando non se pode atopar un doador compatible, tamén é común a terapia inmunosupresora. A globulina antilinfocitaria (ALG) ou a globulina antitimocitaria (ATG) mestúrase coa ciclosporina para promover o crecemento celular.
Citosina

A citosina é unha das cinco bases nitroxenadas que forman parte dos ácidos nucleicos (ADN e ARN) e no código xenético represéntase coa letra C. As outras catro bases son a adenina, a guanina, a timina e o uracilo. A citosina no ADN sempre se emparella coa guanina.
Forma os nucleósidos citidina (Cyd) e desoxicitidina (dCyd), e os nucleótidos citidilato (CMP) e desoxicitidilato (dCMP).
É un derivado pirimidínico, cun anel aromático e un grupo amino en posición 4 e un grupo cetónico en posición 2.
Os outros nomes da citosina son 2-oxi-4-aminopirimidina e 4-amino-2(1H)-pirimidinona. A súa fórmula química é C4H5N3Ou e o seu masa molecular é de 111. 10 ou.
A citosina foi descuberta en 1894 cando foi illada en tecido do timo de carneiro.
Citranaxantina

A citranaxantina (/ks/) é un pigmento carotenoide utilizado como aditivo alimentario polas súas propiedades como colorante co número E E161i. Hai fontes naturais de citranaxantina, pero xeralmente prepárase sinteticamente. Utilízase como aditivo nos pensos para galiñas porque lles dá cor amarela á graxa de polo e á xema de ovo dos animais alimentados con eses pensos.
Città Sant'Angelo

Città Sant'Angelo é un concello italiano da provincia de Pescara, na rexión dos Abruzos. Ten 13. 566 habitantes (en 2007) e esténdese por unha área de 61 km², cunha densidade de poboación de 222 hab/km². Limita cos concellos de: Atri (TE), Cappelle sul Tavo, Collecorvino, Elice, Montesilvano e Silvi (TE).
Citómica

A citómica é o estudo da bioloxía celular (citoloxía) e bioquímica en sistemas celulares a nivel dunha soa célula. Combina todos os coñecementos bioinformáticos para intentar comprender a arquitectura molecular e funcionalidade do sistema celular (citoma). Gran parte disto conséguese usando técnicas moleculares e de microscopia que permiten visualizar os diversos compoñentes dunha célula a medida que interaccionan in vivo. Citoma
Os citomas son sistemas celulares, subsistemas e compoñentes funcionais do corpo. O citoma é o conxunto dos procesos dinámicos complexos (estrutura e función) que subxacen nos procesos fisiolóxicos. Describe a heteroxeneidade estrutural e funcional da diversidade celular dun organismo. Proxecto Citoma Humano
O Proxecto Xenoma Humano ten como obxectivo o estudo da estrutura e funcionamento do sistema bioloxico dun organismo a nivel de citoma. Further reading
Bernas T. , Gregori G. , Asem E. K. , Robinson J. P. , Integrating cytomics and proteomics, Mol Cell Proteomics. 2006 Jan; 5(1): 2-13.
Herrera G. , Diaz L. , Martínez-Romero A. , Gomes A. , Villamon E. , Callaghan R. C. , O'connor J. E. , Cytomics: A multiparametric, dynamic approach to cell research, Toxicol In Vitro. 2006 Jul 22.
Kriete A. , Cytomics in the realm of systems biology, Cytometry A. 2005 Nov; 68(1): 19-20.
Murphy R. F. , Cytomics and location proteomics: automated interpretation of subcellular patterns in fluorescence microscope images, Cytometry A. 2005 Sep; 67(1): 1-3.
Schubert W. , Cytomics in characterizing toponomes: towards the biological code of the cell, Cytometry A. 2006 Apr; 69(4): 209-11.
Van Osta P. , Ver Donck K. , Bols L. , Geysen J. , Cytomics and drug discovery. , Cytometry A. 2006 Mar; 69(3): 117-8.
Ciudad Bolívar

Ciudad Bolívar é unha cidade venezolana capital do estado de Bolívar e do municipio de Heres. Foi antigamente chamada Angostura e ademais foi fundada no 1595 co nome en castelán de Santo Tomé de la Guayana de la Angostura del Orinoco e pola cidade drena o río Orinoco.
Civilización do val do Indo

A civilización do val do Indo foi unha civilización da Idade de Bronce orixinaria da rexión noroesee do subcontinente indio, que durou dende o 3300 até o 1300 a. C. , sendo a súa fase de maior madureza entre 2600 e 1900 a. C. Xunto co Antigo Exipto e Mesopotamia, foi unha das tres civilizacións máis antigas, e das tres, foi a que alcanzou unha maior área de influencia, dende o nordeste de Afganistán, a través de gran parte de Paquistán até o oeste e noroeste da India. Floreceu na conca do río Indo, que flúe ó longo de Paquistán, e ó longo dun sistema de ríos perennes, na súa maioría alimentados por monzóns, que outrora discorrían preto do estacional río Ghaggar-Hakra, no noroeste da India e leste de Paquistán.
As cidades desta civilización caracterizábanse pola súa planificación urbana, casas de ladrillo cocido, complexos sistemas de drenaxe, sistemas de subministración de auga, grupos de grandes edificios non residenciais, e novas técnicas de artesanía (produtos de cornalina) e metalurxia (cobre, bronce, chumbo e estaño). As grandes cidades de Mohenjo-daro e Harappa chegaron a ter entre 30000 e 60000 habitantes, e a propia civilización durante o seu momento de máximo apoxeo puido ter entre un e cinco millóns de habitantes. O gradual secado do terreo durante o terceiro milenio a. C. foi o estímulo inicial para a urbanización asociada a esta civilización, mais eventualmente tamén reduciu a subministración de auga, causando a desaparición da civilización, e a dispersión da poboación cara ó leste.
Civilización árabe-musulmá

A civilización árabe-musulmá, tamén coñecida como civilización islámica ou civilización musulmá referírese á civilización das sociedades e espazos xeográficos onde esta se desenvolveu en distintos períodos históricos, fundamentalmente: O islam clásico, período que:
comeza co final da Arabia preislámica (século VII),
inclúe o Imperio islámico ou Imperio árabe, os primeiros califatos (séculos VII e VIII),
a Idade de Ouro do Islam ou Renacemento islámico, desde o século VIII até o século XIII ou o XV, e
culmina co apoxeo do Imperio otomán, entre a Caída de Constantinopla (1453) e o segundo sitio de Viena (1683).
O Mundo islámico da actualidade.
Nos seus aspectos relixiosos comprende: O islam ou relixión islámica, cuxos crentes reciben o nome de musulmán.
A Umma ou comunidade de crentes, que ás veces se utiliza con valor político.
Dar al-Islam (Dar el Islam, ou Dar al Islam, traducíbel por "Terra do Islam" ou, literalmente, "a casa —ou o fogar— do Islam", ou "da submisión") para designar as terras controladas por gobernos musulmáns, fronte a Dar al-Harb, as terras habitadas polos non musulmáns (literalmente, "a casa da guerra").
E nos sus aspectos culturais por: A cultura musulmá ou cultura islámica que, a pesar da impropiedade, adoita identificarse coa civilización árabe ou cultura árabe, identificábel con estes termos por ser a cultura ou civilización (conceptos de equívoco significado) que utiliza o lingua árabe, a literatura árabe e a relixión islámica como os seus principais sinais de identidade. Porén, hai musulmáns de lingua e cultura non árabes, como os de Irán (lingua persa), Paquistán (lingua urdú) ou Indonesia (lingua indonesia).
A arabización que, máis alá da conversión ao islam (que pode producirse ou non), leva ao arabizado a asimilarse á lingua e cultura árabes e, co paso das xeracións, a identificarse como árabe.
Non debe confundirse con outros conceptos non idénticos: O Mundo árabe ou civilización árabe; hai árabes de lingua e cultura, pero non islámicos de relixión, como os cristiáns do Líbano, Siria ou Palestina.
Arabia ou península Arábiga, concepto de xeografía física.
Arabia Saudita, un estado, concepto de xeografía política.
O pobo árabe, entendido como un pobo, concepto da ciencia política; ou como unha raza ou etnia, concepto de antropoloxía cultural (máis que de antropoloxía física).
Cixi

A Emperatriz viúva Cixi (慈禧 Pinyin: Cíxǐ; Wade-Giles: Tz'u-hsi), nada o 29 de novembro de 1835 e finada o 15 de novembro de 1908), popularmente coñecida na China como a Emperatriz viúva do oeste (西太后), e de xeito oficial coñecida postumamente como Emperatriz Xiaoqin Xian (孝欽顯皇后), foi unha poderosa e carismática personalidade que foi a gobernante de feito da dinastía manchú Qing desde 1861 até a súa morte en 1908.
Clachan

Un clachan ou clach'an é unha configuración de poboación característica de Irlanda e Escocia, do ámbito rural. Equivalería aos lugares de Galicia. Loxicamente, coa urbanización actual dos distintos condados, moitos destes clachans quedaron absorbidos polas novas vilas e cidades.
Son pequenos asentamentos de casas agrupadas que normalmente non teñen nin igrexa, nin tenda nin escola, é dicir, que non son o centro social ou comercial dunha comunidade. Normalmente existían fortes relacións de parentesco entre os habitantes dun mesmo clachan.
A propiedade das terras ao redor repartíase cun sistema de tenzas semellante ao rundale (runrig en Escocia), polo cal a cada un dos integrantes do clachan lles correspondían leiras boas, non tan boas e cativas. Normalmente as mellores terras estaban máis próximas das casas, e as peores máis afastadas. Ademais, había terreos en mancomún, coma os montes ou os que arrodeaban o grupo das casas. O monte repartíaselle aos granxeiros en función das agras cultivábeis que lle correspondesen, e daba dereito a alindar as vacas ou ovellas.
Clado

Un clado, en bioloxía, é cada unha das ramas da árbore filoxenética proposta para agrupar aos seres vivos. Polo tanto calquera póla destas é un grupo monofilético de organismos, e pode ser representado mediante un cladograma, por exemplo, un gráfico en forma de "árbore xenealóxica".
Cladoxénese

En bioloxía evolutiva, a cladoxénese é un mecanismo de especiación polo que dunha poboación xorden dúas poboacións diferentes e reprodutivamente illadas. Contrasta co proceso denominado anaxénese.
A anaxénese implica a transformación gradual dunha liñaxe evolutiva en tanto que a cladoxénese produce diversificación ou ramificación.
A cladoxénese foi a forma máis habitual de formación das especies. A diferenciación dunha especie en dúas especies diferentes require dous procesos indispensables: a diverxencia xenética e
o illamento reprodutor.
Sen as dúas condicións é evidente que nunca se poderían orixinar dúas especies distintas a partir dunha única poboación. Hai dúas propostas de especiación que conseguen ambos os efectos de maneiras distintas: a especiación alopátrida e a especiación simpátrida.
Cladística

A cladística (do grego κλάδος kládos 'rama') é unha rama da bioloxía que define as relacións evolutivas entre os organismos baseándose en similitudes derivadas. É a máis importante das sistemáticas filoxenéticas, que estudan as relacións evolutivas entre os organismos. A cladística é un método de análise rigoroso que emprega as "propiedades derivadas compartidas" (sinapomorfias) dos organismos que se están a estudar. A análise cladística forma a base da meirande parte dos sistemas modernos de clasificación biolóxica, que buscan xuntar aos organismos polas súas relacións evolutivas. En contraste, a fenética agrupa os organismos baseándose na súa similitude global, mentres que os enfoques máis tradicionais tenden a basearse en caracteres clave. Willi Hennig (1913 - 1976) é amplamente considerado como o fundador da cladística[Cómpre referencia].
Clair Patterson

Clair Cameron Patterson, nado en Mitchellville (Iowa) o 2 de xuño de 1922 e finado en The Sea Ranch (California) o 5 de decembro de 1995, foi un xeoquímico estadounidense. Traxectoria
Foi un dos xeoquímicos máis influentes na súa especialidade, que en 1953 determinou con exactitude a idade da Terra en 4. 550 millóns de anos, cunha marxe de erro duns 70 millóns de anos. Para realizar a medición e dada a complexidade que supuña atopar rochas o suficientemente antigas como para servir de referencia (a tectónica de placas quedaba lonxe aínda), baseouse nun suposto (que ao cabo sería correcto): as rochas atopadas nos meteoritos serían probabelmente de similar lonxevidade ás que formaron a Terra. Así, utilizando un espectrógrafo de masas cedido polo Laboratorio nacional de Argonne (Illinois), logrou achar a verdadeira idade da Terra.
Por outra banda, Patterson foi un dos máis firmes opositores á utilización de chumbo na elaboración de combustíbeis, polo que foi perseguido polas multinacionais que o trataban e comercializaban. Grazas aos seus esforzos, aprobouse en 1970 a Lei de Aire Limpo en Estado Unidos.
Clan

Para a canle de televisión véxase: Clan TVE.
Un clan é un grupo de persoas que teñen ligazóns de parentesco e ascendencia, vinculado pola percepción de ser descendentes dun devanceiro común. Etimoloxía
A denominación provén do gaélico escocés clann, que significa "fillo" ou "descendente" e non é directamente a palabra para "familia", nin en gaélico irlandés nin en gaélico escocés. Nalgúns lugares, como a Escocia antiga, designaba ó conxunto de membros dos distintos grupos familiares. Segundo o Oxford English Dictionary, o termo pasou ó inglés cara a 1425, para denominar as organizacións tribais de Irlanda e Escocia. Relacións de parentesco
O devanceiro común do clan podía ser real ou mitolóxico, humano ou non, e nese caso fálase dun tótem animal ou dunha planta. Aínda se as verdadeiras liñaxes non se coñecen realmente, os membros do clan recoñecen a un pai fundador, símbolo da unidade do clan. En xeral, o parentesco difire das relacións biolóxicas, xa que tamén envolve a adopción, o matrimonio e lazos xenealóxicos convencionais e, mesmo, ficticios. En palabras de Marshall Sahlins, o clan é unha unidade de descendencia común máis "putativa" que "demostrable". Os clans poden ser matrilineais, patrilineais ou cognáticos.
Aínda que se trata dun concepto relacionado coas categorías de parentesco tribal, non é totalmente equivalente a tribo, estando máis vinculado ó concepto de liñaxe, tutelado por un espírito ancestral. O vínculo do clan pode estar tan amplamente arraigado, que determina relacións especiais con todas as persoas do mesmo, aínda que estean fóra do eido territorial propio, mesmo aínda que habiten arredadas e nunca tiveran tido contacto entre si. Relación co galego
A palabra aparece no dicionario da RAG e noutros, tomada do inglés ou do gaélico. En 2022, unha iniciativa lexislativa popular pediu que se restaure o texto orixinal do himno galego escrito por Eduardo Pondal, en cuxo manuscrito aparecía a expresión "valeroso clan" no canto de "valeroso chan".
Clan na Gael

O Clan na Gael (na ortografía irlandesa moderna Clann na nGael, traducido como Familia dos Gaels) foi unha organización republicana irlandesa nos Estados Unidos dos séculos XIX e XX, sucesor da Irmandade Feniana e irmán da Irmandade Republicana Irlandesa (IRB).