proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Cabina de suicidio

As cabinas de suicidio ou máquinas de suicidio son obxectos de ficción científica que permiten ós usuarios cometer suicidio a través delas. Este tipo de obxectos aparecen en moitas obras como o manga GUNNM ou o Battle Angel Alita e series como The Simpsons, Futurama e Star Trek, concretamente no episodio 233 desta última, titulado: The apocalipsis.
O concepto aparece por vez primeira no 1893, cando se debaten unha serie de suicidios nos xornais ingleses. O crítico William Archer insinuou que na Idade de Ouro había máquinas comecartos nas que as persoas podían quitarse a vida.
Cable

O cable ou cabo é un elemento físico coa misión de conducir ou guiar enerxía. Trátase normalmente dun elemento cilíndrico recuberto por unha cuberta plástica ou doutro material, cun núcleo por onde circula a enerxía. Esta poderá ser eléctrica ou luminosa. Cables eléctricos
A súa misión é conducir electricidade, xa sexa coa intención de alimentar dispositivos eléctricos ou establecer unha comunicación entre terminais ou outros dispositivos.
Tipos
Cable sinxelo: A súa utilidade é conducir electricidade eléctrica ata un aparello (unha radio, lámpada. .. ) para facilitar o seu funcionamento
Par trenzado: Composto por dous cable cunha disposición de rizo. Usado para as telecomunicacións. Poderá ter unha cuberta exterior (STP) para evitalas interferencias externas, aínda que o normal é que careza desta pantalla (UDP). Este tipo caracterízase polas súas vantaxes en pequenas distancias e o seu baixo custo. Coaxial: Dispón dun núcleo de cobre recuberto por un illante. Este, á súa vez, está rodeado por unha maia de cobre. Por último, o cable conta cunha capa plástica protectora. O seu uso nas telecomunicacións quedou atrás, debido á súa rixidez e dificultade para "mordelo" (facer unha derivación, por exemplo para a conexión dun ordenador a un bus). É máis sensible ás interferencias electromagnéticas co par trenzado, e máis caro. Outros: No mercado teremos infinidade de tipos, destinados para diferentes usos. Dende os máis bastos para a transmisión de electricidade a un aparello, ata os máis refinados (cunha atenuación e distorsión mínima) para transmitir por exemplo, son. Tamén variará as cubertas utilizadas, xa que non é o mesmo un cable dunha casa, que un subterráneo ou subacuático. Fibras ópticas
O uso deste tipo de cables está cada día máis estendido. Trátase dun elemento que transporta sinais luminosas polo seu núcleo, o que o fai ideal para as comunicacións, coa única desvantaxe de que os impulsos eléctricos (usados polos dispositivos, terminais, ordenadores. .. ) deberán ser traducidos, na emisión e recepción, por sinais luminosas. As súas vantaxes son: Abundante materia prima para a súa fabricación
Non sufrirá interferencias electromagnéticas
Alta velocidade
Pouca atenuación
Enorme ancho de banda
Pouco peso
Ofrece dificultades para intervir unha comunicación
Cable coaxial

O cabo coaxial é un tipo de cabo utilizado para transmisión de sinais en telecomunicacións.
A principal razón da súa utilización é que pode reducir os efectos e sinais externos sobre os sinais que se deben transmitir, por fenómenos de IEM (Interferencia Electro Magnética).
O cabo coaxial está constituído por un fío de cobre condutor revestido por un material illante e protexido por unha blindaxe metálica. Este medio permite transmisións até frecuencias moi elevadas e isto para longas distancias.
Os cabos coaxiais son usados en diferentes aplicacións: Ligazóns son
Redes de computadores
Sinais de radiofrecuencia de radio e TV
Cabo (xeografía)

En xeografía, un cabo é un accidente xeográfico formado por unha masa de terra que se proxecta deica o interior do mar; recibe este nome cando a súa influencia sobre o fluxo das correntes costeiras é grande, provocando dificultades para a navegación. Algúns cabos débenlle a súa sona por ser a característica a máis salientable, como o cabo de Fornos. Tamén se poden denominar como "puntas" aqueles cabos de pequenas dimensións ou con extremos moi agudos.
En España destacan o Cabo Fisterra, a Punta de Tarifa e o de Estaca de Bares, entre outros.
A navegación realizada entre cabos sen a perda do contacto visual coa costa denominase cabotaxe. Cabos galegos
Provincia de Lugo Cabo Burela
Cabo de San Cibrao
Punta do Castro
Punta de Morás
Punta de Penas Brancas
Punta Roncadoiro
Provincia da Coruña Estaca de Bares
Cabo de Cee
Cabo Corrubedo
Cabo Falcoeiro
Cabo Fisterra
Cabo da Laxe
Cabo da Neve
Cabo Ortegal
Cabo Prior
Cabo Prioriño Chico
Cabo Prioriño Grande
Cabo de San Adrián
Cabo Tosto
Cabo Touriñán
Cabo Veo
Cabo Vilán
Cabo da Voutra
Punta da Bandeixa
Punta Carreiro
Punta Chirlateira
Punta da Estaca de Bares
Punta Fociño de Porco
Punta Langosteira
Punta do Limo
Punta Robaliceira
Cabo Agullas

O cabo Agullas é un accidente xeográfico situado en Suráfrica, que representa o punto máis meridional de África e o punto de intersección entre o océano Índico e o océano Atlántico. Conforma o parque Nacional Agullas.
Cabo Gracias a Dios

O Cabo Gracias a Dios é un cabo de América Central na costa do mar Caribe, entre Honduras e Nicaragua, na desembocadura do río Coco, que constitúe a fronteira entre ambos países. Nicaragua ten forma de triángulo isóscele que apunta cara ao nordeste, sendo este cabo dito vértice, á vez que é o extremo oriental de Honduras.
Foi chamado así por Cristovo Colón, o primeiro europeo en visitalo, o 12 de setembro de 1502.
Cabo Higer

O cabo Higer (en castelán: Higuer) é o cabo máis oriental do mar Cantábrico, marcando o inicio dos Pireneos. Dista 4 km da localidade de Hondarribia, en Guipúscoa, e está situado moi preto da fronteira con Francia.
Cabo Oriental

O Cabo Oriental é unha provincia de Suráfrica con capital na cidade de Bhisho formada en 1994 coa parte oriental da Provincia do Cabo e os antigos bantustáns de Ciskei e Transkei. A súa superficie é de 168. 966 km² e a poboación de 6562053 habitantes (2011) na súa maioría de etnia xhosa. Conta con dúas das maiores cidades do país, Porto Elizabeth e East London.
Cabo Setentrional

A provincia Cabo Setentrional, ou Cabo Norte, (en afrikaans: Noord-Kaap, en inglés: Northern Cape) é unha grande e escasamente poboada provincia de Suráfrica, creada en 1994 cando a provincia do Cabo se dividiu en tres.
O seu territorio ocupa unha superficie de 361830 km², unha extensión que pode ser comparada coa de Alemaña. Nela viven 1145861 habitantes.
A provincia subdivídese en 5 distritos con 27 municipios, entre os que destaca a capital, Kimberley (a chamada "capital dos diamantes"), que é a única cidade da provincia que supera os 100000 habitantes.
Inclúe o Parque Nacional Kalahari Gemsbok, que forma parte dun parque transfronteirizo con Botswana. Tamén inclúe as cataratas Augrabies e as rexións mineiras de diamantes en Kimberley e Alexander Bay. As cidades de De Aar e Colesberg (no sur) forman parte do Gran Karoo, e son os principaies nós de transporte entre Johannesburgo, Cidade do Cabo e Port Elizabeth.
O río Orange flúe a través da provincia e forma as fronteiras coa provincia do Estado Libre (no sueste do territorio) e con Namibia (ao noroeste). Este río utilízase para regar os numerosos viñedos cerca de Upington.
Cabo da Nau

O cabo da Nau, en valenciano cap de la Nau, sitúase no concello valenciano de Xàbia e constitúe o punto máis oriental da provincia de Alacant, marcando o límite sur do Golfo de Valencia. Características
Constituído primordialmente por rocha calcaria a súa orografía é agreste, formando unha costa abrupta de forte pendente na que abrollan calas con covas e illotes, como a coñecida cova dels Orguens ou a illa do Descubridor. No alto do cabo, a uns 120 metros sobre o nivel do mar, sitúase un faro que constitúe unha importante axuda para a navegación.
Cabozo (rede social)

Cabozo é unha rede social galega xurdida no ano 2007 polo programador Antonio Mariño. Inicialmente fora denominado como Pantry (en inglés, despensa), e non foi até 2008 cando mudou a súa denominación á actual. Malia todo, non foi até 2009 cando se abriu ao público. En febreiro de 2012, Cabozo contaba cunha comunidade de arredor de 7. 000 persoas entre os usuarios rexistrados na propia web e os seus seguidores en distintas plataformas sociais. Para poder ter acceso á mesma é precisa unha invitación externa que se pode conseguir mediante un coñecido que xa teña unha conta en Cabozo ou póndonos en contacto por Facebook, Twitter ou correo electrónico cos coordinadores da rede social.
Asemade, cabe mencionar que esta característica é a que constitúe o especial atractivo da rede galega, posto que non se crean relacións previas senón que se seguen as persoas segundo o grao de interese que desperten as súas publicacións ou contribucións.
Esta rede conta cun posto na lista das 50 páxinas galegas máis interesantes. Esta clasificación é realizada por Código Cero.
Cabozoos

Os cabozoos (Cabozoa) son un clado de Eukarya proposto por Cavalier-Smith para agrupar aos grupos Rhizaria e Excavata. Segundo esta clasificación, Cabozoa orixinouse cando o antepasado común de Excavata e Rhizaria adquiriu os cloroplastos por medio da inxestión e establecemento de endosimbiose cunha alga verde con clorofilas a e b. Este proceso de endosimbiose secundaria (mestura de dúas células eucariotas) reflíctese na topoloxía máis complexa das membranas que rodean os cloroplastos.
Non todos aceptan que o grupo sexa monofilético. As investigacións máis recentes tenden a situar a Rhizaria cos Alveolata e heterocontas.
Cabra con síncopes

Unha cabra con síncopes é un tipo de cabra doméstica cun problema muscular que lle paraliza todo o corpo durante aproximadamente dez segundos cando o animal está en movemento. Aínda que non sofre padecemento físico, o resultado a longo prazo destes esvaecementos ou síncopes é a magoadura severa dos costais. Esta doenza é causada por unha desorde xenética hereditaria chamada miotonía conxénita.
Cabrales

Cabrales é un concello español do Principado de Asturias. A súa poboación é de 2. 157 habitantes (INE 2012). Xeografía
O concello de Cabrales está dividido en 10 parroquias: Arangas
Berodia
Bulnes
Carreña
Las Arenas
Poo
Prado
Puertas
Sotres
Tielve
Cabrero, Chile

Cabrero é un municipio e unha comuna de Chile. A súa área é de 639, 8 km2 e en 2002, a cidade tiña un total de 25. 282 habitantes (INE 2002). Cabrero atópase a uns 74, 3 quilómetros da capital rexional Concepción, uns 63 km de Chillán, a capital da provincia de Ñuble, e a uns 56, 6 km de Los Ángeles, a capital da provincia de Biobío.
A comuna está situada entre os ríos Itata e Laja, antes da súa fundación, o sector de Cabrero era un paisaxe areoso e agreste, improdutivo e de escasa poboación. Con todo, grazas a diversas obras de rego xa feitas durante o período colonial do país, os seus terreos volvéronse aptos para o desenvolvemento silvoagropecuario. O xentilicio da comuna é cabrerino/a.
Cabril, Montalegre

Cabril é unha freguesía portuguesa do concello de Montalegre, de 46, 21 km². En 2011 tiña 553 habitantes, cunha densidade de 12 hab. /km².
Cabrillanes

Cabrillanes é un concello español da provincia de León. A súa poboación é de 936 habitantes (INE 2011). Localidades
Cabrillanes
La Cueta
Huergas de Babia
Lago de Babia
Mena de Babia
Meroy
Las Murias
Peñalba de Cilleros
Piedrafita de Babia
Quintanilla de Babia
La Riera de Babia
San Félix de Arce
Torre de Babia
Vega de Viejos
Cachotaría

A cachotaría ou cachotería é unha fábrica de pedra sen labrar ou con labra ruda, que se aparella de modo irregular. Cada unha das pedras que a forman recibe o nome de cachote; para que asenten ben, colócanse a miúdo unhas pedras máis pequenas como calzos chamadas ripios.
Se non ten ripios, a cachotería denomínase concertada; se o enripiado non é visíbel, careada, e, se cada fileira ten a mesma altura en todo o seu percorrido (aínda que as fileiras non sexan iguais entre si), aparellada.
O uso da cachotería non se restrinxe soamente a finalidades construtivas: en xardinería utilízase tamén para crear muretes ou muros vexetais, debido á tendencia das plantas vivaces a botar raíces nas fendas e nos ripios máis pequenos.
Caché

En informática, unha caché ou memoria de reserva é un conxunto de datos que son unha réplica doutros orixinais, coa propiedade de que os datos orixinais son máis custosos de acceder (normalmente en velocidade) ou de calcular en comparación ao tempo de acceso aos copiados na caché. Noutras palabras, a caché é unha área de almacenamento temporal en onde se copian datos que son lidos frecuentemente. Cando se accede por primeira vez a un dato, faise unha copia na caché; os accesos seguintes realízanse á devandita copia, facendo que o tempo de acceso medio ao dato sexa menor.
Un caso concreto de uso do termo caché é a zona de memoria de disco denominado caché de disco (disk cache ou cache buffer, en inglés), consistindo en pequenas cantidades de memoria de alta velocidade que adoitan estar integradas nos procesadores, discos duros e outros dispositivos, mellorando o rendemento destes ao permitir un acceso rápido aos datos cos que se está a traballar.
Cacicado

O termo cacicado aplícase, en antropoloxía social, a unha das fases da evolución organizativa das sociedades tribais, concretamente ao máis avanzado deles, "que anuncia a forma estatal nas súas complexidades". É unha forma de organización moi típica dos clans de Polinesia e Micronesia, aínda que tamén se encontrou frecuentemente en Asia Central, entre os bantús en África, no Caribe e, en xeral, en toda América. Organización xeral
A organización política do "cacicado" abrangue un ámbito rexional, a cuxa fronte se sitúan xefes militares e poderosas nobrezas primitivas, con economías diversificadas e de elevada produtividade. Trátase, polo tanto, dun modelo ben diferenciado da tradicional "tribo segmentaria", que se caracterizaba por estar escasamente dotada economicamente falando e politicamente fragmentada, con caudillos locais, de alcance limitado e sen privilexios. O "cacicado", en troques, responde a varios elementos estruturais e organizativos, conforme á descrición de Marshall Sahlins: Suprime distincións segmentarias entre tribos, mediante a creación dunha xerarquía administrativa, a cuxa cabeza se atopa un cacique (ou figura semellante).
É unha sociedade pechada, non permeable.
A comunidade local convértese nunha subdivisión política do conxunto rexional.
Ten estrutura social estratificada, mais non é unha sociedade de clases.
Cacique

O termo cacique, palabra de etimoloxía taína (parte da etnia arauaca) pasou a ser un concepto aplicado polos españois a certas personalidades das culturas orixinarias centroamericanas e suramericanas; con isto referíase ás persoas que tiñan poder. Os españois, ao coñecela neses pobos, empregárona equivocamente aplicándoa aos homes que tiñan maior poder económico (animais, áreas de cultivo etc) e máis esposas.
O equívoco persiste entre os non especialistas, xa que moitos chaman "cacique" aos soberanos (absolutos) de imperios (aztecas, quechuas etc) do mesmo xeito que aos xefes ou líderes de pequenas poboacións consideradas 'sen Estado', por exemplo os nambikuara.
É así que se chama vulgarmente "cacique" aos kuraka dos Andes centrais, aos toki, longko e ülmen dos mapuches, os tuvichá dos avá ou guaranís etc. Existe unha obvia razón pragmática para tal tipo de xeneralización e reduccionismo apelando á palabra "cacique". Con todo o que desexe entender máis o real de cada etnia (nin que dicir ten que máis aínda o sociólogo e o antropólogo) debe ter cautela con tal uso indiscriminado da palabra "cacique".
Por outra banda a palabra "cacique" e "caciquismo" foi usada na España decimonónica (en particular, en Galiza) para aludir despectivamente a "caudillos" e líderes sociais deses tempos. A súa existencia resultou un dos factores causantes da literatura da xeración do 98. Dun xeito semellante, noutros países (por exemplo Arxentina) úsase moitas veces figurativa e peyorativamente a palabra "cacique" para aludir a quen exerce o poder de "redes clientelares" aínda que nada teñan que ver cos pobos orixinarios de América.
Noutra orde de cousas, particularmente, alcúmase cacique ó Club Deportivo de fútbol chileno Colo-Colo, xa que ese nome provén dun dos grandes xefes mapuches.
Caciquismo

O caciquismo foi unha práctica política que tivo o seu maior auxe durante a época da Restauración Borbónica, empregando o sistema de encadramento, pucheirazo, "resurrección de mortos" etcétera. Características
Este sistema caracterízase por un peculiar sistema de elección de candidatos denominado sistema de quendas, no que o cacique formaba parte da oligarquía local encargada de someter ó pobo con restricións económicas e sociais, co último fin de afianzar as súas redes de compromiso co goberno central. Cita de Castelao sobre o caciquismo: En Galiza, o caciquismo ten unha longa historia, a tal punto que "as discusións acerca da pervivencia ou non do caciquismo en Galiza e baixo que formas parece ser un dos tópicos permanentes dos debates". Hoxe, algunhas das prácticas mantéñense e son obxecto de polémica, especialmente o reconto de votos de persoas falecidas. Por outra banda, tamén é habitual recoñecer os designamentos a dedo como unha das máis estendidas prácticas caciquís.
Literatura
A figura do cacique como máximo expoñente do caciquismo ten sido tratada en numerosas ocasións tanto na literatura galega, como é o caso por exemplo da novela A Besta! de Patricio Delgado Luaces ou máis recentemente o de Casa Skylab de Santiago Jaureguízar, como na literatura en castelán escrita por galegos, como sucede coa novela O anarquista, da autoría de Leandro Pita Romero.
Cacofonía

Cacofonía chámaselle á repetición ou encontro de sons que produce un efecto desagradábel. A palabra, como tal, provén do grego κακοφωνία (kakophonía), que se compón das raíces κακός (kakós), que significa ‘mao’ ou ‘desagradábel’, e φωνή (phoné) que significa ‘son’.
A cacofonía pode producirse como consecuencia da repetición innecesaria, exaxerada ou próxima dun son nunha mesma frase. Así, exemplos de cacofonías poderían ser: O director técnico anuncia a súa renuncia.
O comentarista comentou que os seareiros estaban de pé.
Están a filmar un filme na miña cidade.
A súa obsesión é a fixación dunha condición que deteña esta situación na rexión.
As cacofonías son consideradas un vicio da linguaxe que afecta o discurso, por tanto, o aconsellábel é evitalas á hora de redactar un texto.
Unha forma de identificalas é lendo o texto en voz alta. Para corrixilas, pola súa banda, podemos apelar a algunhas técnicas simples como pasar algunhas das palabras ao plural, substituílas por un bo sinónimo, ou alterar a súa orde para distanciar os sons que estean a producir a cacofonía. Nalgúns idiomas a cacofonía tamén se considera un criterio gramatical para determinados casos. Doutra banda, as cacofonías tamén son empregadas en exercicios de linguaxe para practicar a correcta pronuncia de determinados fonemas. Tamén aparece en frases humorísticas ou xogos de palabras. Así mesmo, a cacofonía pode tamén empregarse como recurso literario ou de estilo para transmitir determinada énfase ou efecto a unha idea.
Sinónimo de cacofonía, doutra banda, sería disonante. Mentres que o seu antónimo sería eufonía.
Cadaleito

Un cadaleito é a caixa onde se introduce o cadáver que vai ser soterrado. Tamén recibe os nomes de ataúde, caixa e féretro. Os cadaleitos son resistentee e impermeábeis, provistos no seu interior de material absorbente, usada para o acondicionamento, transporte e sepultamento de restos mortais humanos. En casos de cremación, as cinsas resultantes da incineración e moído dos ósos, gárdanse nun receptáculo denominado urna cineraria.
A palabra ataúde vén do árabe التبوت, at-tābūt; «caixón», «cofre»; e este do aramaico tēbūtā, e este do hebraico: tēbāh, e este á súa vez do exipcio: ḏb't. Historia
Dende tempos remotos o ser humano procurou un xeito de preservar os corpos daqueles mortos que tiñan un valor significativo en vida. Algunhas culturas da antigüidade depositaban o cadáver nunha tarima para que ficase exposta aos elementos e noutros casos (como aínda se fai na India) incinerábanse.
Cando o home de acordo ás súas crenzas requiriu preservar o corpo e abeiralo dos elementos concibiu a idea dun elemento funerario que tivese esas condicións, como grandes vasillas de greda cocida nas que o defunto se colocaba en posición fetal ao interior, tamén foron feitos de arxila e de pedra ou madeira con forma de caixa, ou antropomorfa, como foi no caso da cultura exipcia. Noutras culturas utilizábanse envolturas con forma de fardos funerarios ou esteiras vexetais, co fin de resgardar o cadáver.
Época contemporánea
Dende a época contemporánea é unha caixa, que pode ser de diferentes materiais, normalmente de madeira rústica ou de boa calidade, na que se deposita o cadáver para o protexer na súa exposición, transporte e soterramento.
Existe toda unha industria arredor da construción de cadaleitos, fabrícanse de madeira elaborada e vernizada, cun acolchamento no seu interior, que pode levar un vidro que se usa só unha vez para o velorio, ou ben, poden ser semiabertos. Nalgúns casos extráselles o ar para evitar unha descomposición rápida e teñen accesorios como caixas nos que se depositan algúns obxectos que foron valiosos para o finado estando en vida, posúen agarradoiras de metal, abrazadeiras, e nalgúns casos moi suntuosos, un interior de luxo.
Cadaval, Vilela, Carballo

Cadaval (á espera da oficialización da forma O Cadaval) é un lugar da parroquia de Vilela no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE, no 2019 tiña 4 habitantes, 2 homes e 2 mulleres. Lugares e parroquias
Parroquias de Carballo
Cadaverina

A cadaverina (NH2(CH2)5NH2) é unha poliamina do grupo das diaminas producida pola descarboxilación do aminoácido lisina catalizada polo encima lisina descarboxilase (LDC). A cadaverina tamén se chama 1, 5-pentanodiamina e pentametilenodiamina. É unha diamina tóxica e fedorenta semellante á putrescina. Ambas as dúas orixínanse durante a putrefacción dos tecidos animais, na que interveñen bacterias saprófitas, pero a cadaverina non se asocia unicamente á putrefacción, xa que os seres vivos tamén a producen en pequenas cantidades e é parcialmente responsable do cheiro caracterísitco dos ouriños e do seme. Historia
A putrescina e a cadaverina foron descritas por primeira vez en 1885 polo médico alemán Ludwig Brieger (1849–1919). Importancia clínica
Atopáronse elevados niveis de cadaverina nos ouriños dalgúns pacientes con defectos no seu metabolismo da lisina. Toxicidade
A cadaverina é tóxica a altas doses. Nas ratas obsérvase unha toxicidade oral aguda de máis de 2000 mg/kg de peso corporal.
Caddy Adzuba

Caddy Adzuba, nada en Bukavu o 5 de abril de 1981 é unha avogada, xornalista e activista polos dereitos das mulleres congolesa. O seu foco principal é a loita contra a violencia sexual na República Democrática do Congo. Traxectoria
Caddy Adzuba é a máis vella de oito irmáns nados nun barrio adiñeirado de Bukavu. Graduouse en dereito pola Universidade de Bukavu en 2005.
Segundo a rede IFEX, grupo de organizacións que defenden a liberdade de expresión no mundo, Adzuba decidiu traballar na promoción dos dereitos humanos cando a guerra a botou do seu fogar con dezaseis anos. Despois de ser separada da súa familia e ser testemuña do sufrimento das persoas, "decidiu facer algo polos dereitos humanos".
Axudou a fundar a rede Un Altavoz para el Silencio, dando conta da violencia sexual contra as mulleres no seu país. Tamén é membro da Asociación de Mulleres dos Medios do Congo Oriental. Caddy Adzuba tamén foi unha das fundadoras da Women's Alliance for the Promotion of Human Rights.
Traballa como xornalista en Radio Okapi, canal de radio oficial da misión das Nacións Unidas na República Democrática do Bongo. A loita contra a tortura e a violación continúa a ser unha das súas prioridades, motivo polo que recibiu ameazas de morte. Premios
Premio Internacional de Xornalismo Julio Anguita Parrado (2009).
Premio Internacional á "Muller do Ano", premiado con 35000 euros polo Consello Rexional do Val de Aosta (2012).
Premio Príncipe de Asturias da Concordia (2014).
Cadea J

A cadea J é un compoñente proteico dos anticorpos IgM e IgA. Trátase dun polipéptido de 137 residuos de aminoácidos, , que nos humanos está codificado no xene IGJ do cromosoma 4. O seu nome procede do inglés joining chain, cadea de unión. Estrutura
O peso molecular da cadea J é de aproximadamente 15 kDa e consta de 137 residuos de aminoácidos. Presenta unha estrutura de pregamento de inmunoglobulina estándar de dúas láminas β-pregadas de catro fitas dobradas unhas sobre as outras. Ten 8 residuos de cisteína. Dous destes residuos únense coa cadea pesada α da IgA ou coa cadea pesada μ da IgM por medio de pontes disulfuro, servindo para ligar as dúas rexións Fc do anticorpo.
Segundo os estudos comparativos realizados a cadea J mostra un alto grao de homoloxía entre as aves e os humanos, o que indica a importancia da súa función. Función
A cadea J é necesaria para que as IgM e IgA poidan ser secretadas polas mucosas.
Como as IgM e IgA son os dous únicos tpos de anticorpos que se polimerizan, formulárase unha hipótese inicial que dicía que a cadea J era un requisito imprescindible para a polimerización. Porén, posteriormente viuse que a IgM pode polimerizarse en ausencia da cadea J tanto como pentámero coma en forma de hexámero; de todos modos, estas dúas formas polimerizadas aparecen en menores cantidades nos organismos que carecen de cadeas J, e tamén teñen poucos dímeros de IgA.
Cadea carbonada

Unha cadea carbonada ou cadea de átomos de carbono é o esqueleto da práctica totalidade dos compostos orgánicos e está formada por un conxunto de varios átomos de carbono unidos entre si mediante enlaces covalentes carbono-carbono á que se lle unen outros átomos, fundamentalmente hidróxeno, pero tamén frecuentemente oxíxeno ou nitróxeno, orixinando variadas estruturas, o que dálugar a infinidade de compostos diferentes.
A facilidade do carbono para formar longas cadeas, case específica deste elemento, é a razón da existencia do elevadísimo número de compostos de carbono coñecidos, comparado cos compostos doutros átomos, e o que fai que a química orgánica se coñeza como a química do carbono, en contraposición á química inorgánica, a química dos demais elementos.
As cadeas carbonadas son bastante estábeis e non sofren variación na maioría das reaccións orgánicas. Tipos de cadeas
As cadeas poden ser lineais ou cíclicas, e en ambos os casos poden existir ramificacións ou heteroátomos. A lonxitude das cadeas carbonadas é moi variábel, podendo conter desde só dous átomos de carbono até varios miles en compostos como, por exemplo, os polímeros. Aínda que se chaman cadeas lineais, en realidade teñen forma de zig-zag, con ángulos próximos a 109º, debido á estrutura tetraédrica do átomo de carbono cando só posúe enlaces simples. Existe a posibilidade de rotación ou xiro sobre o eixe dos enlaces C-C, o que dá lugar á existencia de estados conformacionais diferentes, tamén chamados confórmeros.
A presenza de átomos de carbono con enlaces duplos fai que dito ángulo sexa próximo a 120º, con estrutura plana e impedindo o xiro ou rotación sobre o eixe C C. É o caso dos alquenos ou dos ácidos graxos insaturados.
A presenza de átomos de carbono unidos con enlace triplo, C≡C, fai que o ángulo sexa próximo a 180º, con xeometría lineal e treitos rectos na molécula, como no caso dos alquinos. No caso en que existan ramificacións, a cadena principal é a máis longa. En dita cadea principal deben estar os enlaces múltiples e a maioría dos grupos funcionais. O número de átomos de carbono da cadea principal utilízase para nomear ditos compostos segundo as regras da Nomenclatura química de compostos orgánicos da IUPAC.
Os átomos ou grupos de átomos unidos á cadea principal, distintos do hidróxeno, son os radicais ou grupos substituíntes (como o metilo, -CH3; etilo, -CH2-CH3. .. ) e os grupos funcionais (como o gupo alcohol, -OH). Isomería de cadea
A existencia de dous ou máis compostos que teñen a mesma fórmula empírica pero diferente forma da cadea é un dos casos de isomería estrutural, chamada isomería de cadea. É o caso do n-butano (de cadea recta) e do isobutano ou metilpropano (de cadea ramificada), ambos os dous de fórmula C4H10. Comparación das moléculas estruturais do n-butano e o isobutano
Cadea da áncora

A cadea da áncora dun barco é de ferro forxado con elos reforzados transversalmente cunha unión denominada contrete.
As cadeas consisten nunha sucesión de elos comúns unidos cada 25 m (unhas 15 brazas) cun elo especial desarmábel de vinculación. Cada treito de 27, 5 m denomínase grillón, sendo este a unidade náutica de medida da cadea. Cando se di que se fondearon 4 grillóns quérese dicir que hai aproximadamente uns 100 m de cadea na auga. Cada grillón de unión píntase dunha cor rechamante e, a continuación, con pintura clara márcase un elo a cada lado, para o primeiro treito a partir da áncora; dous, para o segundo treito; tres, para o terceiro, e así sucesivamente, co fin de facilitar a conta da lonxitude de cadea fondeada durante a manobra. A lonxitude da cadea dun mercante é, por termo medio, de 10 grillóns (250 m) cada unha (babor e estribor).
A título ilustrativo, un elo común ten unha lonxitude de 6 veces o diámetro e unha anchura de 3, 5 veces.
A cadea fondeada adquire a forma curva de catenaria, co treito próximo á áncora apoiado no fondo, logrando que a forza transmitida á áncora sexa perfectamente horizontal con efecto de máximo agarre ó fondo.
Todas as cadeas de áncora teñen no extremo un grillón xiratorio para evitar que a mesma dea voltas cos reiterados borneos do buque sobre o punto de fondeo.
Todos os elementos das cadeas de áncoras son certificados polas sociedades de clasificación.
É práctica habitual chicotear as cadeas (inverter os extremos) cada 4 anos a fin de garantir un desgaste parello, é dicir, que o extremo da caixa de cadeas pase á áncora e viceversa.
Cadea de bloques

Unha cadea de bloques trátase dunha base de datos distribuída, formada por unha serie de bloques de datos que se almacenan sucesivamente. É deseñada para impedir que poida ser modificada despois de que un bloque se publique, empregando para iso un selo de tempo confiable e enlazando a un bloque anterior. Historia e características
O primeiro traballo sobre unha cadea de bloques asegurada criptograficamente foi descrito en 1991 por Stuart Haber e W. Scott Stornetta. No seu documento propuxeron procedementos dixitais para sinatura con marcas temporais de documentos dixitais de calquera tipo, de xeito que a calquera persoa usuaria do sistema lle resulte impracticable a súa modificación.
Cadea de música

Unha cadea de música (ou cadea Hi-Fi) é un conxunto de elementos electrónicos e acústicos destinados á reprodución de fontes sonoras procedentes de distintos medios de almacenamento con calidade de acordo coas normas Hi-Fi. Composición
Unha cadea de música componse de diferentes elementos entre os cales poden estar: un amplificador de son;
un preamplificador de lámpadas;
un receptor de radio (tamén chamado sintonizador de radio, sintonizador ou tuner);
un lector de rexistros sonoros:
un lector de CD,
un lector de DVD,
unha platina de discos de vinilo,
un magnetófono de banda magnética ou un casete,
un lector de minidiscos;
un porto USB para dispositivos de memoria USB;
unha entrada son/vídeo externa;
un ecualizador
caixas acústicas (altofalantes, demoniandas ás veces tamén baffles);
un moble ou mobiliario adecuado;
cabos de alta cualidade. Historia
As primeiras cadeas conñecidas polo gran público foron os tocadiscos estéreo, que se dedenvolveron co nancemento do disco microsuco de 33 ⅓ rpm.
A chegada do CD (Compact Disc ou disco compacto), a comezos dos anos 1980, marca a fin dos discos de vinilo e, ao mesmo tempo, permitiu a fabricación de cadeas de alta fidelidade de mellor cualidade en termos de relación sinal-ruído.
A aparición de novas técnicas de compresión e de codificación, a comercialización de novos soportes (disco láser, DVD, minidisco, Super Audio CD) conduciron aos fabricantes a propoñer equipos adaptados e estas innovacións.
As cadeas preséntabanse entón ben de forma compacta, cunha soa caixa que reúne todos os elementos coa excepción dos altofalantes, ben baixo a forma de elementos separados, que poden se de marcas diferentes.
Nos anos 2000, a emerxencia da electrónica dixital deu lugar a novas variantes das cadeas de alta fidelidade, baixo a forma de minicadeas equipadas con conectores USB para conectar un lector de MP3, ou baixo a forma de "estacións de escoita" destinadas aos MP3. Pero estes produtos non responden aos criterios moi severos da alta fidelidade.
Varios construtores, como Cabasse, Focal JMlab ou Triangle Industries, propoñen hoxe equipos de alta gama para satisfaces aos audiófilos máis exixentes. Fabricantes de material para cadeas de música
Air Tight | Akai | Akira | Apertura | Apogee | Artcoustic | Atoll électronique | Audiomat | Audio Research
Burmester | Bowers & Wilkins | Bang & Olufsen | Bose
Cabasse | CEC | Copland | Creek
Davis Acoustics | Denon | DCS
Elipson | Etalon
Ferguson Hill | Focal JMlab
Goldmund | Grundig
Höher
Icos
Jadis | JBL | JM Reynaud | Jeff Roland | JVC
Kenwood | Krell | KTR
Lavardin | LG
Marantz | Mark Levinson | Martin Logan | Meridian | Monitor Audio
NAD Electronics | Naim Audio
Onkyo | Orbitsound
Panasonic | Philips | Pioneer | Primare | ProAc
Quad
Rega | Rotel
Samsung | Scott | Sennheiser | Sonus faber | Sony | Sphynx | Stax
Technics | Tensai | Thomson | Triangle Industries
Venus Acoustic
Yamaha | YBA | YG Acoustic
Cadea lateral

En química orgánica e bioquímica, unha cadea lateral é un grupo químico que está unido á parte principal dunha molécula chamada "cadea principal" ou cadea do esqueleto da molécula. Unha cadea lateral en polímeros tamén se denomina ás veces cadea colgante (pendant chain), pero grupo colgante (ou grupo lateral) ten unha definición diferente. Xeralmente úsase a abreviatura ou símbolo R para indicar xenericamente as cadeas laterais de tipo alquilo (hidrocarburos saturados) nos diagramas e fórmulas abreviadas de estruturas químicas. Para indicar outros grupos non carbonados nos diagramas de estruturas químicas utilízase xeralmente X, Y, ou Z. O símbolo R foi introducido xa no século XIX polo químico francés Charles Frédéric Gerhardt, porque sería recoñecible en conextos de química en moitos idiomas europeos ao ser a inicial de palabras como "residuo", "raíz", "radical", "resto", etc, que empezan igual en moitas linguas. Na ciencia dos polímeros, a cadea lateral é unha rama oligomérica ou polimérica que se estende desde a cadea do esqueleto molecular do polímero. As cadeas laterais teñen unha grande influencia nas propiedades dos polímeros, principalmente na súa cristalinidade e densidade. Unha rama oligomérica pode denominarse rama de cadea curta, e unha rama polimérica pode ser denominada rama de cadea longa. Non obstante, os grupos laterais son distintos das cadeas laterais, xa que non son nin oligoméricos nin poliméricos.
Os aminoácidos proteicos clasifícanse polo tipo de cadea lateral, xa que o resto da molécula é igual en todos eles, e acadea lateral é o que determina moitas das súas propiedades e pode ter carga. Nas proteínas, como están compostas de residuos de aminoácidos, as cadeas laterais están unidas ao átomo de carbono alfa do esqueleto amida. As cadeas laterais dos aminoácidos son as responsables de moitas das interaccións da proteína e do correcto pregamento e funcionamento das proteínas. Algúns aminoácidos teñen cadeas laterais ramificadas con diversos grupos químicos, como ocorre por exemplo coa leucina.
Teñen cadeas laterais multitude de moléculas, como o colesterol, os grupos hemo, o coencima Q ten unha cadea lateral de isoprenos, os polisacáridos ramificados ou as proteínas con cadeas laterais palmitoíl, como a SNAP25, que serven para ancorar proteínas a membranas.
Cadea perpetua

O presidio perpetuo ou cadea perpetua é unha pena privativa de liberdade de carácter indefinido, que normalmente se impón como condena perante un delito grave, e que pode implicar a privación de liberdade para sempre. Na maioría de xurisdicións nas que non se contempla a pena capital, a cadea perpetua (en especial sen posibilidade de liberdade condicional) constitúe o castigo máis severo que pode recibir un criminal.
Nalgúns países, a cadea perpetua considérase unha alternativa á pena capital por crimes maiores. Regulación por país
Cadeia da Relação

A Cadeia da Relação (en galego: Cadea da Relación) é un edificio histórico situado na cidade do Porto, en Portugal, clasificado como monumento nacional. Instalacións anteriores
Creado o 27 de xullo de 1582, o Tribunal da Relación do Porto, por falta das instalacións propias, comezou por funcionar na Antiga Casa da Cámara, instalada na Rua de São Sebastião (Rúa de San Sebastián), no edificio que por este motivo, pasou tamén a ser coñecido por Pazo da Rolaçon. Uns anos máis tarde, o Tribunal foi transferido para o palacio dos Condes de Miranda, onde permaneceu ata o ano de 1608, no desaparecido Largo do Corpo da Guarda (Praza do Corpo da Garda), que ficaba na cima da rúa que aínda existe con esta denominación. Os xuíces eran obrigados a usar barba larga e a non facer visitas.
A Relación mantívose en actividade, sen sede propia, durante máis de vinte anos. Con efecto, foi só en 1603 que Filipe II ordenou que fose construída unha casa para recibir a Relación e a Cadea. Tamén esta sufría do mal do Tribunal: a falta de instalacións.
Andou, primeiro, pola Albergaria dos Palmeiros (1461), que ficaba preto da actual Rua de São João (Rúa de San Xoán); aparece referenciada en 1490 nunha cabana entre as rúas Chã das Eiras e de Santo António do Penedo, nunha arteria que aínda hai pouco se chamaba Travessa da Cadeia (Travesa da Cadea); despois instalouse (1504) nunha casa xunto á catedral e máis tarde nos baixos da Casa da Cámara.
A orde de Filipe II, con todo, só comezou a ser cumprida en xullo de 1606, cando baixo a dirección do corrixidor Manuel Sequeira Novais, as obras no Campo do Oliveiral foron iniciadas. Os traballos duraron tres anos e foron pagos, en gran parte, con diñeiros provenientes das remisións dos desterros para África. Isto é, quen era condenado a desterro para a 'costa de África' podía pagar unha determinada contía, rescatando a pena que cumpría acá.
O edificio, considerado enorme, custou tanto diñeiro que durante o tempo da súa construción non foron feitas máis obras na cidade. Con todo, debe ter sido mal construído porque o 1 de abril de 1752, no Sábado Santo, esborrallou por completo e a Relación regresou ás instalacións da Cámara Municipal. Edificio actual
Cadeira de rodas

Unha cadeira de rodas é unha cadeira montada sobre rodas que é utilizada por persoas con dificultades motrices, podendo ser movida manual ou electronicamente polo ocupante ou empurrada por alguén. Por ser amplamente utilizada por persoas con discapacidade física, é tamén utilizada como símbolo que indica acceso a persoas con necesidades especiais. Despois de fabricadas, moitas cadeiras de rodas pasan por terapeutas ocupacionais para seren adaptadas ao usuario. Historia
A primeira cadeira de rodas documentada foi feita para Filipe de Habsburgo, rei da Unión Ibérica, no século XVI, cando sufría de problemas de mobilidade debidos á gota e artrose. Este dispositivo, denominado en castelán silla de un inválido, era unha cadeira de brazos con rodas e un repousapés que facilitaba o desprazamento do monarca.
Co paso dos séculos, o deseño das cadeiras de rodas foi evolucionando para ofrecer mellor soporte e mobilidade aos usuarios. A primeira patente moderna foi rexistrada en 1869.
Na actualidade, as cadeiras de rodas adaptáronse para acomodar diversas necesidades e actividades, como é o caso das cadeiras de rodas deportivas, eléctricas ou as deseñadas especificamente para nenos. Tipos de cadeiras de rodas
Existen diferentes tipos de cadeiras de rodas, deseñadas para satisfacer diversas necesidades dos usuarios. Entre elas atopamos: Cadeiras de rodas manuais: Requiren que o usuario mova a cadeira empuxando as rodas ou que sexa empurrada por outra persoa.
Cadeiras de rodas eléctricas: Equipadas con motores eléctricos para proporcionar mobilidade sen esforzo físico por parte do usuario.
Cadeiras de rodas deportivas: Deseñadas para actividades deportivas como o baloncesto en cadeira de rodas ou a esgrima en cadeira de rodas.
Cadeiras de rodas pediátricas: Adaptadas para satisfacer as necesidades dos nenos en crecemento.
Cadeira de rodas movida por ondas cerebrais: En 2017, foi presentada na Coruña unha cadeira de rodas guiada por ondas cerebrais, desenvolvida pola start-up galega Handytronic.
Cadela (moeda)

A cadela, pataca, mota pequena ou perrachica era o nome coloquial co que se denominaba a moeda española de 5 céntimos de peseta, que se comezou a emitir en cobre en 1878 e acabou por ser de aluminio en tempos de Francisco Franco.
O nome déuselle en alusión ao león que aparecía no reverso, que a xente deu en confundir cun can, seguramente cun afán sarcástico.
Así mesmo, chamábaselle can á moeda de iguais motivos no anverso e no reverso co dobre de peso, tamaño e valor (10 céntimos).
Caderno de campo

Un caderno de campo ou diario de campo é unha ferramenta usada por investigadores de varias áreas para faceren anotacións cando executan traballos de campo. É un exemplo clásico de fonte primaria. Usos
Os cadernos de campo son normalmente blocks de notas no que os investigadores debuxan e anotan as súas observacións. Esta ferramenta de investigación é xeralmente usada por biólogos, xeólogos, ambientólogos, xeógrafos, paleontólogos, arqueólogos, antropólogos (etnógrafos), Traballadores Sociais e sociólogos. Exemplos
Tras servir para a elaboración de investigacións, os cadernos de campo transfórmanse en documentos, xeralmente presentes nos arquivos persoais dos académicos e, dependendo do valor histórico das súas obras, poden pasar a integrar arquivos públicos. Autores relevantes
Os cadernos tamén son usados para facer bosquexos de debuxo, xeralmente a man alzada. En ocasións a liña entre caderno de campo, caderno de artista e caderno de laboratorio e mesmo caderno de bitácora é difusa. Algúns exemplos de autores relvantes son: Os debuxos realizados polo sueco Sven Hedin nas súas viaxes por Asia.
O alemán Wilhelm Filchner nas súas viaxes por Asia e Antártida.
O español Julio Caro Baroja nas súas viaxes por España e norte de África.
Os cadernos de Charles Darwin nas súas viaxes polo mundo.
A bitácora de viaje e de apuntamentos científicos de Rosamund Georgina Lloyd e o seu esposo químico e botánico Thomas Taylor.
Os múltiples cadernos de Leonardo da Vinci, cinco deles conservados no Victoria and Albert Museum (V&A) en Londres.
Os traballos de Alfonso Rodríguez Castelao sobre as cruces de pedra na Bretaña e na Galiza.
O volume sobre cultura material de Xaquín Lorenzo na obra Historia de Galiza baixo a dirección de Ramón Otero Pedrayo.
Cadernos Ramón Piñeiro

Os Cadernos Ramón Piñeiro constitúen unha publicación de periodicidade variable editada polo Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades como unha contribución ó estudo e á análise do pensamento do filósofo do que collen o nome. Están dirixidos por Armando Requeixo Cuba.
Co subtítulo de Cadernos galegos de pensamento e cultura, márcanse como obxectivo servir de canle de publicación de ensaios breves, investigacións e estudos encadrados dentro das Humanidades, con especial atención ó pensamento filosófico. En distintos números recolleu parte da correspondencia de Ramón Piñeiro con diferentes personalidades.
Naceron o 22 de novembro de 2003 co gallo do décimo aniversario da fundación do Centro, e van[cando? ] polo número XXXVII, dedicado a Carlos Casares.
Os números están accesibles na páxina web do Centro Ramón Piñeiro.
Cadernos do Seminario de Sargadelos

Cadernos do Seminario de Sargadelos, anteriormente Cuadernos do Seminario de Sargadelos, Cuadernos del Seminario de Sargadelos e inicialmente Cuadernos del seminario de estudios cerámicos de Sargadelos, é unha colección literaria de Ediciós do Castro (Sada). Descrición
Botou a andar en 1972 e chegou a 2007, con 96 volumes, con títulos en lingua galega e lingua castelá, que tratan sobre os distintos temas relacionados coa cerámica (materias primas, tecnoloxía, cerámicas de varios lugares e países, ceramistas), arte, arquitectura, etnografía, antropoloxía e memoria histórica de Sargadelos.
Cadoiro bioquímico

Un cadoiro bioquímico é unha serie de reaccións químicas nas que os produtos dunha reacción actúan como substrato nas seguintes reaccións. Existen varias reaccións bioquímicas importantes en cadoiro, incluíndo fervenzas enzimáticas, como o cadoiro de coagulación e o sistema do complemento, así como as cascadas de transdución de sinais, que fan que os potenciais eléctricos viaxen a través dos nervios até o cerebro, onde se interpretan como sinais en casos como como a vista ou o olfacto.
Os cadoiros enzimáticos caracterízanse polo feito de que o produto da reacción non actúa como produto senón como catalizador da seguinte reacción. Noutras palabras, cada reacción produce unha activación dun proenzima (inactivo) a unha forma encimática (activa) mediante un cambio covalente, moitas veces proteólise ou fosforilación. Isto produce unha amplificación do sinal, de xeito que en cada paso a velocidade da reacción global é maior reducindo o tempo da resposta fisiolóxica efectiva. É importante nestes casos a presenza dunha potente regulación enzimática que inhiba a cascada no punto final da reacción co fin de evitar un exceso de produto que poida levar a unha imposibilidade de volver ao inicio da fervenza e que doutro xeito podería producir indesexables. efectos fisiolóxicos (por exemplo, trombose no caso do cadoiro de coagulación). Termo
A pesar de que o termo máis común noutras linguas deriva das variantes cascada, cascade, cascata, etc. en galego é cadoiro o termo hidrolóxico que se emprega como metáfora para definir este tipo de reaccións en cadea. Outros sinónimos como abanqueiro ou fervenza non se empregan, tampouco termos similares como catarata.
Cadrado (álxebra)

En álxebra, o cadrado dun número é o resultado de multiplicar ese número por si mesmo. Represéntase por un 2 elevado: un número x ao cadrado represéntase x2.
Se x é un número real positivo, o valor de x2 é igual ao da área dun cadrado que ten os lados de lonxitude x.
Pode ser útil lembrar que o cadrado de calquera número é equivalente á suma: 1 + 1 + 2 + 2 +. .. + (n − 1) + (n − 1) + n.
Por exemplo, 42 é igual a: 1 + 1 + 2 + 2 + 3 + 3 + 416.
Isto pode ser útil para atopar axiña o cadrado dun número grande. Por exemplo, o cadrado de: 522
502 + 50 + 51 + 51 + 52
2500 + 2042704.
Cadril

Na anatomía, o cadril é a proxección ósea do fémur que é coñecida como o trocánter maior, e os músculos e gorduras na rexión. A articulación do cadril é a articulación entre o fémur e o acetábulo da pelve, e a súa principal función é soportar o peso do corpo en posturas estáticas (de pé) e dinámicas (camiñando ou correndo).
A articulación do cadril é unha diartrose (articulación sinovial), do tipo esferoide (esferoidal), ou sexa, posúe cápsula articular, a cal posúe líquido sinovial.
Os principais ligamentos que axudan a manter a estabilidade desta articulación son os ligamentos iliofemoral, pubofemoral e isquiofemoral.