proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Ernst Wollweber

Ernst Friedrich Wollweber, nado o 29 de outubro de 1898 en Hannoversch-Münden (Baixa Saxonia) e finado o 3 de maio de 1967, foi Ministro de Seguridade Estatal da República Democrática Alemá entre os anos 1953 e 1957.
Membro da Kaiserliche Marine, Armada Imperial Alemá do Segundo Reich, serviu en submarinos durante a primeira guerra mundial. No ano 1918 participa no levantamento de Kiel, de inspiración bolxevique, a cargo da mariña alemá que sería o comezo da Revolución de Novembro e que remataría co derrocamento da Monarquía e o fin da primeira guerra mundial.
Comeza a militar no Partido Comunista de Alemaña no ano 1919, formando parte do seu Comité Central a partir de 1921 e o Secretario Político de Hesse. Tras unha breve detención en 1928 é escollido representante no Parlamento Federal de Prusia, cargo que ocupa ata 1932, e entre ese ano e 1933 no Reichtag.
Tras a vitoria do Nacionalsocialismo exiliase en Leningrado.
Entre os anos 1937 e 1939 participa na chegada a España de armas procedentes da URSS durante a Guerra Civil Española.
En 1940 é detido en Suecia e condenado a tres anos de prisión, pero grazas á súa nacionalidade soviética en lugar de ser deportado á Alemaña Nazi regresou a URSS en 1944.
Tralo fin da segunda guerra mundial regresa a Alemaña para militar no Partido Socialista Unificado de Alemaña. Tras varios cargos na República Democrática Alemá faise cargo no ano 1953 do Ministerio de Seguridade do Estado, a Stasi, substituíndo a Wilhelm Zaisser.
No ano 1957 é obrigado a dimitir do seu cargo tras enfrontamentos con Walter Ulbricht e Erich Honecker, ocupando o seu lugar Erich Mielke. Un ano despois abandona o Comité Central do Partido Socialista Unificado de Alemaña.
Eroge

Un eroge (エロゲ, erotic game) é un videoxogo xaponés para videoconsola ou computador persoal cuxo contido principal é de tipo erótico ou pornográfico, usualmente utilizando o estilo artístico característico do anime. En occidente, os xogos eroge son catalogados erroneamente como xogos hentai baseándose na definición e aplicación occidental da palabra hentai. O termo é acurtado en inglés como xogo H, ou ata H game, os cales tampouco adoitan ser utilizados no Xapón. Historia
Nos anos 1980, as compañías xaponesas introduciron as súas propias marcas de microordenadores para competir cos Estados Unidos. Os modelos en competencia incluían a serie X1 da compañía Sharp, a FM-7 de Fujitsu, e PC-88 de NEC. NEC atopábase detrás dos seus competidores en termos de hardware (con só 16 cores e sen soporte para son) e necesitaba buscar un xeito de controlar o mercado. Foi por mor disto que se inventaron os xogos eróticos. Eroges famosos
Adam the double factor de C's Ware
Air de Key
Atlach Nacha d'Alicesoft
Brave Soul de Crowd
Crescendo de Digital Objet
Dividead de C's Ware
Eve burst error de C's Ware
Fate/hollow ataraxia de Type-Moon
Fate/stay night de Type-Moon
Kana imōto de Digital Objet
Kanon de Key
Kimi ga nozomu eien d'Âge
RapeLay de Illusion
Shuffle! de Navel
True Love de Software House Parsley
Tokimeki check In! de Crowd
Tsukihime de Type-Moon
Erosión

Denominase erosión ao transporte de partículas sedimentarias por correntes superficiais de auga, vento e procesos gravitatorios. As partículas inclúen: Fragmentos de rochas creados por abrasión mecánica pola acción do vento, augas superficiais, glaciares e expansión-contracción térmica por variacións estacionais ou diúrnas.
Solos, os cales son creados pola descomposición química das rochas mediante a acción combinada de ácidos débiles disoltos en auga superficial e meteórica, hidrólise, ácidos orgánicos, bacterias, acción de plantas etc.
A pesar de que a erosión é un proceso natural, esta pode ser acelerada fortemente por actividades humanas tales como a deforestación, a construción de camiños e a urbanización.
Un problema particularmente serio é a erosión costeira propiciada pola construcións en praias, que perturban o fluxo de sedimentos nelas.
Os tipos de erosión son: Xelivación
Interperismo
Erosión fluvial
Erosión glaciar
Erosión subterránea
Erosión mariña
Erosión eólica e
Erosión antrópica.
Errare humanum est

Errare humanum est é unha locución latina que significa literalmente "o erro é humano". O noso refraneiro di: "ao mellor galgo escápaselle unha lebre". Considérase que o feito de equivocarse é intrínseco á natureza humana, polo que hai que aceptar os erros, e aprender deles para evitar que se repitan. A frase entrou na linguaxe común como un aforismo co que se busca mitigar un fallo, un erro, sempre e cando sexa esporádico e non se repita. A expresión latina completa é: errare humanum est, sed perseverare diabolicum; que traducida literalmente significa: "errar é humano, pero perseverar (no erro) é diabólico. " En xeral esta locución é atribuída a Santo Agostiño de Hipona, pero podemos atopar varios precedentes noutros autores clásicos como Cicerón e outros escritores católicos temperáns. Aínda así é difícil asignarlle a paternidade definitiva da idea a algún autor, xa que é moi antiga e remóntase ó sentido común de todos os tempos. Historia e variantes
Basicamente refírese (aínda que non literalmente) a unha expresión de Santo Agostiño.
O exemplo máis antigo podémolo atopar en Cicerón, (Filípica XII 5. ), onde podemos ler: Cuiusvis hominis est errare: nulius nisi insipientis, in errore perseverare ("é propio de calquera home errar, pero ningún home agás o ignorante ten dereito a perseverar no erro").
Algunhas fontes atribúen erroneamente a paternidade desta locución a Séneca o Vello (55 a. C. aprox -. 40 d. C. ), aínda que ten outra similar en Exc. Controv. 4. 3. : "per humanos errores" ("por erros humanos").
A primeira fonte cristiá que contén unha frase semellante é San Xerome (errase humanum est, Epist. 57. 12). Máis tarde, Santo Agostiño de Hipona, nos seus Sermóns (164, 14), di: humanum fuit errare, diabolicum est per animositatem in errore manere ("errar é humano, quedar no erro por malevolencia persistente é diabólico”).
No 1709, o poeta británimo Alexander Pope escribiu a variante: “cometer erros é humano, perdoar é divino”. A comezos do século XX, Buster Brown, un protagonista dos cómics de Richard F. Outcault, exclamou logo dunha tentativa fracasada de incubar ovos na mellor das poltronas de súa nai: “experiencia docet. Sic semper idem. Humanum est errare”. (A experiencia ensina. Así sempre permanecerá igual. É humano cometer erros. ) Ao presidente dos Estados Unidos Theodore Roosevelt remóntase a variante: “fracasar é malo, pero é incluso peor non ter intentado nunca ter éxito”. No 2011, Lluís Llort propón outra: “pensar diferéncianos das bestas, errar, dos robots” nun artigo no que lle asigna, erroneamente, a paternidade do orixinal a Séneca. Significado
O significado é claro: equivocarse é parte da natureza humana; non obstante, isto non pode ser un factor agravante para repetir un erro, senón un medio para aprender da experiencia.
Erro aleatorio

En enxeñería e física, o erro aleatorio é aquel erro inevitable que se produce por eventos únicos imposibles de controlar durante o proceso de medición. Contrapónse ao concepto de erro sistemático.
Nun estudo de investigación, o erro aleatorio vén determinado polo feito de tomar só unha mostra dunha poboación para realizar inferencias. Pode diminuírse aumentando o tamaño da mostra. Cuantificación: Proba de hipótese
e/ou cálculo de intervalo de confianza
A ausencia de erro aleatorio denomínase precisión.
Erupción de El Hierro de 2011

A erupción volcánica de El Hierro de outubro de 2011 refírese á erupción volcánica submarina iniciada o 10 de outubro de 2011, na illa de El Hierro, no arquipélago canario, en España. Á espera dun bautizo popular, o nome científico do novo volcán submarino é 1803-02. Xeoloxía de El Hierro
A orixe de El Hierro está asociada á súa actividade volcánica. A illa formouse como consecuencia dun abombamiento do manto, que conduciu finalmente á rotura da codia, por onde xurdiu o magma. O proceso iniciado fai 100 millóns de anos non finalizou aínda, e o Pico de Malpaso, o máis elevado de El Hierro con 1. 500 metros de altura, segue crecendo a día de hoxe a base de erupciones volcánicas. Fronte ao crecemento por superposición volcánica, a illa perde material polos grandes deslizamientos gravitacionales, dos cales dous son visibles perfectamente hoxe en día: o do Golfo, que deu lugar ao val do mesmo nome, na fachada noroccidental; e o das Playas, que tamén procede do topónino local, na oriental. As formacións máis coñecidas, son as columnas de basalto que outrora foron columnas de magma líquido, atópanse agora por toda a illa, visibles nos cantís do extremo norte, e lávalas cordadas, tamén de material basáltico, cuxas superficies forman paisaxes sorprendentes, na zona sur, nos arredores de La Restinga.
Erwin Rommel

Erwin Rommel, nado en Heidenheim o 15 de novembro de 1891 e finado en Herrlingen, o 14 de outubro de 1944, foi un mariscal alemán durante o terceiro Reich, alcumado O raposo do deserto. Traxectoria
Veterano da primeira guerra mundial, foi o máis destacado militar da segunda guerra mundial por parte do bando do Eixo, innovando na guerra terrestre co perfeccionamento da táctica Blitzkrieg (guerra lóstrego), reflectido na súa obra O tanque en ataque. Esta táctica consistía en darlle ó tanque unha importancia principal no ataque, e non reducilo a un elemento auxiliar.
Tralas campañas de conquista da Francia, Rommel pasa ó escenario norteafricano, onde gaña o alcume de o raposo do deserto. Porén, é derrotado por Patton e por Montgomery na (batalla de El-Alamein).
Morrerá en 1944 catro meses despois do intento de golpe de Estado contra Hitler, no que estivo implicado, obrigado a suicidarse.
Erwinia

Erwinia é un xénero de bacterias da familia Enterobacteriaceae que contén importantes especies patóxenas de plantas. Recibe o seu nome polo fitobacteriólogo Erwin Frink Smith. Son bacterias gramnegativas, principalmente de forma bacilar, relacionadas con Escherichia coli, Shigella, Salmonella e Yersinia.
Moitas erwinias infectan plantas leñosas. Un membro ben coñecido do xénero é E. amylovora, que causa unha enfermidade necrótica nas maceiras, pereiras e outras rosáceas cultivadas. A especie E. tracheiphila causa enfermidades nas cucurbitáceas. Outras especies importantes, como E. carotovora (patóxena das patacas e cenorias, e chamada hoxe Pectobacterium carotovorus), estaban relacionadas de modo máis distante con E. amylovora e foron movidas aos xéneros Brenneria, Dickeya, Pectobacterium e outros. Especies
As especies que quedan no xénero Erwinia son: Erwinia amylovora
Erwinia aphidicola
Erwinia billingiae
Erwinia mallotivora
Erwinia papayae
Erwinia persicina
Erwinia psidii
Erwinia pyrifoliae
Erwinia rhapontici
Erwinia toletana
Erwinia tracheiphila
Candidatus Erwinia dacicola
Erysiphe

Erysiphe é un xénero de fungos ascomicetos da clase dos leotiomicetos, que é o tipo da orde das erisifales e da súa única familia, a das erisifáceas.
Moitas das especies deste xénero son patóxenos de plantas, ás que causan enfermidades coñecidas como dos "mofos pulverulentos", como o oídio do carballo. Especies
O xénero inclúe, entre outras, as especies seguintes:
Listas máis completas de especies
Para listas máis completas das especies, ver: Erysiphe, en Catalogue of Life, 24-02-2020. (Consultado o 28 de abril de 2020).
Erysiphe R. Hedw. ex DC. 1805, en Species Fungorum. (Consultado o 28 de abril de 2014).
Erysiphe no NCBI. (Consultado o 28 de abril de 2014).
Antigas especies
Blumeria graminis
Uncinula necator Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos:
Erébidos

A dos erébidos (Erebidae) é unha familia de insectos lepidópteros pertencente á superfamilia dos noctuoideos.
É unha das familias con máis especies do grupo dos chamados macrolepidópteros. Taxonomía
Descrición
A familia foi descrita en 1815 polo zoólogo inglés William Elford Leach.
Subfamilias
Na subfamilia recoñécense as seguintes subfamilias: Anobinae Holloway, 2005
Arctiinae Leach, 1815
Boletobiinae Guenée, 1858
Calpinae Boisduval, 1840
Erebinae Leach, 1815
Eulepidotinae Grote, 1895
Herminiinae Leach, 1815
Hypeninae Herrich-Schäffer, 1851
Hypenodinae Forbes, 1954
Hypocalinae Guenée, 1852
Lymantriinae Hampson, 1893
Pangraptinae Grote, 1882
Rivulinae Grote, 1895
Scolecocampinae Grote, 1883
Scoliopteryginae Herrich-Schäffer, 1852
Toxocampinae Guenée, 1852
Erídano (constelación)

Eridanus ou Eridano, nome en grego antigo para o río Po, é a sexta constelación máis grande das 88 constelacións modernas. Tamén é unha das 48 constelacións de Tolomeo. Obxectos notables en Eridanus
Achernar
No seu extremo austral está a estrela de primeira magnitude Achernar (α Eri). Achernar é unha estrela moi peculiar porque é unha das estrelas máis planas coñecidas. As observacións indican que o seu radio é case un 50% máis longo no ecuador ca nos polos. Isto débese a que a estrela rota a unha gran velocidade.
Epsilon Eridani
Outra estrela ben coñecida en Eridanus é Epsilon Eridani, que se ten feito moi popular na ciencia ficción porque está relativamente preto e é semellante ó Sol. Tamén se sabe que posúe ó menos un planeta, que é un xigante gasoso, coma Xúpiter.
O Superbaleiro de Eridanus
O Superbaleiro de Eridanus é o superbaleiro foi descuberto en agosto do 2007. Dun diámetro aproximado dun billón de anos luz, é con moito o superbaleiro (ausencia de galaxias) máis grande coñecido ata o momento no universo, e representa todo un desafío a explicar polas teorías da orixe e formación do universo. Foi descuberto ligando unha mancha fría ou burato frío na radiación de fondo de microondas (tamén denominada radiación cósmica de microondas ou radiación do fondo cósmico) cunha ausencia de radio galaxias nos datos dunha pescuda estelar no US National Radio Astronomy Observatory's Very Large Array. Lánzanse tamén hipóteses de que este baleiro podería ser un Entrelazado cuántico entre o noso universo e un Universo paralelo. Mitoloxía
Eridanus asóciase con dous mitos gregos, ambos derivados da forma da constelación. Ás veces considerábase a Eridanus coma un río que se alimentaba das augas de Acuario; neses casos Acuario miraba a Eridanus (o que requiría cambiar de ángulo e a conexión entre as estrelas de Acuario para que as súas augas foran Eridanus).
Eridanus relacionábase sobre todo co mito de Faetón, quen tomou o carro voador de Helios (o Sol), pero non tivo forza dabondo para controlalo, e foise en diferentes direccións. O resultado é que ás veces o carro se aproximase moito á terra, creando desertos e queimándolle-la pel os humanos (un mito que explica a pel dos etíopes). Zeus interveu derribando a Faetón cun lóstrego. A constelación foi considerada orixinalmente como parte do camiño atravesado por Faetón; despois foi considerada como o río no que caeu. Os mitógrafos antigos discutían se se trataba do río Po ou do Nilo.
Escada

Este artigo trata sobre o trebello, para o grupo de uvas en que se divide un cacho, véxase: Acio. Unha escada, escala, esqueiro ou esqueira é unha escaleira normalmente de madeira ou metálica formada por dúas hastas (pezas longas verticais) ligadas por barras ou paus horizontais, que pode ser portátil ou mecánica adaptábel a un vehículo. Serven para que as persoas poidan ascender e descender de lugares inaccesíbeis por se atoparen a distinta altura ou nivel. Empréganse principalmente en actividades de bricolaxe, xardinaxe, fruticultura.
Por extensión chámase escada ao guión detallado que reflicte os contidos e a súa duración dentro dun programa, así como a súa forma de presentación. Partes
Están compostas por dous montantes ou hastas de lonxitude variábel unidos transversalmente grazas a traveseiros colocados de xeito equidistante chamados banzos ou chanzos que permiten o ascenso progresivo até a zona desexada. Son trebellos facilmente transportábeis pola súa levidade. Orixinalmente fabricábanse de madeira e ademais dos usos actuais eran comúns para acceder a sobrados e faiados. Actualmente o material máis utilizado é o aluminio pola súa lixeireza e porque permite unións entre banzos e montantes de maior consistencia, que prolongan a vida útil da escada. Tipos e normativa
De forma xenérica, as escadas pódense dividir en dous grupos: Apoiábeis, as tradicionais, non teñen estabilidade por si mesmas e cómpre apoialas no elemento a ascender: parede, árbore, fachada, sobrado, etc.
Autoestábeis ou dobres. Susténtanse por si mesmas.
Tamén existen as seguintes: Corredeira
Telescópicas ou extensíbeis
Con plataforma
Existen infinidade de modelos de escadas en función da altura, o número de pasos, artellamento, etc. Algunhas dispoñen de plataformas de traballo, varandas e elementos de ancoraxe para realizar tarefas a determinada altura con total seguranza.
A normativa DIN EN 131 regula, a nivel europeo a fabricación e características das escadas.
Escada para peixes

Unha escada para peixes, escaleira de peixes, escala de peixes ou paso para peixes é un tipo de sistema de transferencia para peixes ante a existencia de obstáculos a distintas alturas, como presas. É unha canle con rugosidade artificialmente aumentada e altura progresiva que comunica o nivel do encoro augas arriba da presa co nivel do río augas abaixo da mesma.
Hai múltiples tipos de escaleiras, pero a construción debe permitir atravesar a presa aos peixes, de diferentes especies, que migran no río que foi cortado por ela. Ten unha función de carácter eminentemente ecolóxico.
Escafandro estratonáutico

O escafandro estratonáutico foi un traxe presurizado deseñado polo coronel Emilio Herrera Linares en 1935 para ser usado durante un voo estratosférico mediante un globo aerostático de barquilla aberta programado para o ano seguinte. Considérase un dos antecedentes do traxe espacial.
O voo nunca tivo lugar debido ao comienzo da Guerra Civil Española. Herrera, que militou no bando republicano, fuxiu a Francia en 1939, onde morreu no exilio en 1967. O traxe, feito de seda vulcanizada, foi cortado e usado para facer chubasqueiros para as tropas. Sería o primeiro traxe totalmente presurizado funcional da historia, aínda que nunca chegou a usarse en condicións reais.
O traxe tiña no seu interior unha funda hermética (probada no baño do piso de Herrera en Sevilla) recuberta dun armazón metálico articulado con plegues similares aos dun acordeón. Tiña partes articuladas para os ombreiros, a cadeira, os cóbados, os xeonllos e os dedos. A mobilidade do traxe foi probada na estación experimental de Cuatro Vientos e, segundo Herrera, era "satisfactoria". O traxe era alimentado con oxíxeno puro. Herrera deseñou un micrófono especial sen carbono para ser usado no interior do traxe e evitar calquera posibilidade de ignición espontánea. O visor do casco usaba tres capas de cristal: unha irrompible, outra cun filtro ultravioleta e a exterior opaca ao infravermello. As tres capas tiñan un tratamento antibafo.
Herrera incluíu un quentador eléctrico no traxe, pero durante as probas nunha cámara que simulaba grandes alturas o traxe quentábase ata os 33 °C mentres que a temperatura da atmosfera a seu arredor descendía a -79 °C. Herrera deuse conta de que o problema nun traxe presurizado situado nun contorno de case baleiro era en realidade eliminar a calor sobrante producida polo corpo humano.
Escafirrinquinos

A dos escafirrinquinos (Scaphirhynchinae) é a máis pequena das dúas subfamilias en que se divide a familia dos acipenséridos, xa que comprende dous xéneros cun total de tan só seis especies. Características
Un dos xéneros é propio de Norteamérica, e o outro de Asia Central, e comprenden tres especies cada un. Estes peixes teñen un rostrum prolongado, tubular, e carecen de espiráculo.
Probabelmente non sexan un grupo monofilético, xa que inclúen formas ananas próximas aos acipenserinos (Grande e Bemis, 1991).
As especies asiáticas son relativamente pequenas, de tan só de 27 a 70 cm de lonxitude, en comparación con enormes tamaños dos verdadeiros esturións. Son endémicas dos ríos Amu Daria e Sir Daria, que desembocan no mar de Aral, e as tres especies están consideradas en perigo de extinción. Taxonomía
Xénero Scaphirhynchus Heckel, 1836 Scaphirhynchus albus (Forbes & R. E. Richardson, 1905)
Scaphirhynchus platorynchus (Rafinesque, 1820)
Scaphirhynchus suttkusi J. D. Williams & Clemmer, 1991
Xénero Pseudoscaphirhynchus Nikolskii, 1900 Pseudoscaphirhynchus fedtschenkoi (Kessler, 1872)
Pseudoscaphirhynchus hermanni (Kessler, 1877)
Pseudoscaphirhynchus kaufmanni (Kessler, 1877)
Escala (xeometría)

Escala é a medida que relaciona dous obxectos, un procedente da realidade e outro dunha representación desta. Os sistemas de representación gráfica tamén poden aplicar o concepto de escala entre dúas entidades irreais. A fórmula desta relación polo tanto sería: E
D R {\displaystyle E
{\frac {D}{R}}} onde E
escala, D
debuxo, R
realidade. Cando se sabe que un mapa está a unha escala 1: 1. 000 (ou 1/1. 000), obtense que: R
D E
D 1 / 1000
1000 ∗ D {\displaystyle R
{\frac {D}{E}}
{\frac {D}{1/1000}}
1000*D} e polo tanto unha medida de 1 mm no mapa corresponderá a 1. 000 mm na realidade, é dicir, 1 metro. Se no mapa se medise 10 cm no mapa corresponderíanse 10·1. 000 cm
10. 000 cm 100 metros.
Escala Douglas

A Escala Douglas é unha escala que clasifica os diferentes estados do mar en 10 graos tomando como referencia o tamaño das ondas. Foi creada polo vicealmirante inglés Henry Percy Douglas en 1917 en canto dirixía o Servizo Meteorolóxico da Armada Británica.
A escala ten dous códigos, un para estimar o estado do mar e o outro para describir a altura do mar. Esta escala adaptouse nos demais países recorrendo na maioría dos casos a nomes tradicionais que describían os diferentes estados do mar. Descrición do estado do mar segundo o vento
O "mar de vento" é o movemento das ondas xerado polo vento a soprar directamente sobre a área de mar observado ou na súa proximidade inmediata.
Estado do mar
As ondas do "mar de fondo" xérannas os ventos cando sopran sobre unha área do mar lonxincua e viaxan rapidamente sobre a superficie cun período regular e cumios chans. Son chamadas tamén "lombos de mar".
Escala Fujita-Pearson

Existen varias escalas para medir a intensidade dun tornado, pero a máis aceptada universalmente durante unha época foi a Escala de Fujita (ou tamén chamada Fujita-Pearson Tornado Intensity Scale), elaborada en 1971 por Tetsuya Fujita e Allan Pearson da Universidade de Chicago. Esta escala baséase na destrución ocasionada ás estruturas construídas polo ser humano e non no tamaño, diámetro ou velocidade do tornado. Non se pode, entón, mirar un tornado e calcular a súa intensidade. Débese avaliar os danos causados con posterioridade.
Esta escala foi substituída en 2007 pola Escala Fujita-Pearson mellorada. Escala
Aínda que a escala abarca teoricamente 13 graos, todos os tornados rexistrados están comprendidos nos 6 inferiores:
Escala Fujita-Pearson mellorada

A escala Fujita-Pearson mellorada é unha actualización e variación feita sobre a escala Fujita-Pearson de medición do dano dun tornado. Esta proposta comezou a funcionar en febreiro de 2007. Escala
A escala abrangue seis niveis, dende o 0 ao 5.
Escala Internacional de Accidentes Nucleares

A Escala Internacional de Accidentes Nucleares (máis coñecida polas súas siglas, INES) foi introducida pola OIEA para permitir a comunicación, en caso de accidentes nucleares, para o coñecemento dos medios de comunicación e a poboación. Definiuse un número de criterios e indicadores para asegurar unha información coherente de acontecementos nucleares por diferentes autoridades oficiais. Hai 7 niveis na escala: Os niveis de gravidade
Os acontecementos de nivel 1 - 3, sen consecuencia significativa sobre a poboación e o medio ambiente, cualifícanse de incidentes, os niveis superiores (4 a 7), de accidentes. O último nivel corresponde a un accidente cuxa gravidade é comparábel ao ocorrido o 26 de abril de 1986 na central nuclear de Chernobil e o de 11 de marzo de 2011 na central nuclear de Fukushima I (ver Accidente nuclear de Chernóbil e Accidente nuclear de Fukushima I)
Escala Scoville

A escala Scoville é unha medida do sabor picante ou punxencia nos pementos (tamén coñecidos como chiles). Estes froitos de plantas do xénero Capsicum conteñen capsaicina, compoñente químico que estimula o receptor térmico na pel, especialmente as membranas mucosas. O número de unidades Scoville (SHU, do inglés Scoville Heat Units) indica a cantidade presente de capsaicina. Moitos mollos picantes usan a escala Scoville para publicitarse nos centros comerciais. Procedimiento
Esta escala foi nomeada por Wilbur Scoville, que desenvolveu o Exame organoléptico Scoville en 1912. Este consiste nunha solución con extracto do chile, que é diluída en auga azucrada até que o picante xa non pode ser detectado por un comité de examinadores, habitualmente cinco; o grao de disolución do extracto dá a súa medida na escala. Así, un pemento morrón ou doce, que non contén capsaicina, ten cero na escala de Scoville. Porén, entre os chiles máis picantes, como o chile habaneiro, óllase un grao de 300. 000 ou máis. Isto indica que o extracto foi diluído 300. 000 veces antes de que a capsaicina fose indetectábel. A gran franqueza deste método recae na súa imprecisión, poia a proba está suxeita á subxectividade humana.
Hoxe en día xa non se utiliza a medida organoléptica, senón métodos de análise cuantitativa. Un dos máis habituais é a cromatografía. Porén, mantense o nome da unidade de medida en honra de Scoville. Escala
O grao de picante de calquera pemento, tal e como se amosa na escala en "unidades Scoville, " é impreciso, por mor de que as propias especies teñen variacións —que poden cambiar nun factor de 10 ou incluso máis— en función do cultivo, do clima ou incluso do terreo de cultivo (isto é especialmente verdadeiro nos habaneiros). As imprecisións descritas nos métodos de medida contribúen á imprecisión dos valores (isto sábeo ben quen come pementos de Padrón: "Uns pican e outros non"). Cando se interpreta un cociente da escala deberíase ter isto en mente.
Escala de Beaufort

A escala de Beaufort clasifica a intensidade dos ventos, tendo en conta a súa velocidade e os efectos resultantes das ventadas no mar e en terra. Foi deseñada polo meteorólogo anglo-irlandés Francis Beaufort no inicio do século XIX. Na década de 1830, a escala de Beaufort xa era amplamente utilizada pola Mariña Real Británica. Características da escala de Beaufort
A escala de Beaufort, así como a escala Richter para as actividades sísmicas, estabeleceu características dos ventos de acordo coa velocidade e o poder de destrución. A nomenclatura galega da escala de Beaufort
A escala de Beaufort foi deseñada para asignar un grao (número) a cada rango de velocidades de vento, co fin de ter unha referencia para a comunicación e as alarmas. O nome e a descrición de cada un deses graos varían nas diferentes linguas e, inclusive, entre variantes xeográficas dunha mesma lingua.
A escala de Beaufort non se empregou en galego ata épocas moi recentes (moi probablemente non antes de 1981). Eses primeiros intentos de asentar unha nomenclatura propia tiveron unha difusión moi pequena, abafados pola extensión das denominacións castelás, empregadas pola Mariña militar e mercante, e polos servizos meteorolóxicos. Por iso, segundo as fontes que consultemos podemos atopar denominacións diferentes para os mesmos graos de vento, como se pode ver na táboa seguinte: Nos últimos anos, Termigal fixou para o galego a nomenclatura que figura na táboa que abre este artigo.
Escala de Bristol

A escala de Bristol ou escala das feces de Bristol é unha táboa visual empregada en medicina coa fin de clasificar a forma das feces humanas en sete grupos. Foi desenvolta por vez primeira por Heaton e Lewis na Universidade de Bristol e foi publicada en 1997 no Scandinavian Journal of Gastroenterology.
A forma das feces depende do tempo que estas pasen no colon, unha parte do intestino groso.
No Reino Unido ás veces refírese a esta escala coma Escala de Meyers. Tipos de feces
Os sete tipos de materia fecal son os seguintes: Tipo 1: Anacos duros separados, como noces, que pasan con dificultade.
Tipo 2: Como unha salchicha composta de fragmentos.
Tipo 3: Con forma de morcilla con fendas na superficie.
Tipo 4: Como unha salchicha; ou serpe, lisa e branda.
Tipo 5: Anacos de masa pastosa con bordos definidos, que son defecados facilmente.
Tipo 6: Fragmentos brandos e esponxosos con bordos irregulares e consistencia pastosa.
Tipo 7: Acuosa, sen pedazos sólidos, totalmente líquida.
Os tipos 1 e 2 indican obstipación; os 3 e 4 son feces ideais, especialmente o 4, xa que son os máis doados de defecar; os tipos 5, 6 e 7 tenden cara á diarrea ou o cólera.
Escala de Kinsey

A escala de Kinsey é un instrumento de investigación empregado para describir a orientación sexual dunha persoa en base ás súas experiencias ou respostas nun momento concreto. Adoita usar un rango de 0 a 6, onde o 0 significa "unicamente heterosexual" e o 6 "unicamente homosexual". Nos volumes tanto masculinos coma femininos dos Informes Kinsey engádese unha variable adicional, X, que indica "sen condutas ou reaccións sociosexuais" (asexualidade). O primeiro destes informes publicouse en 1948 co título Sexual Behavior in the Human Male (en galego: O comportamento sexual no varón humano), obra de Alfred Kinsey e Wardell Pomeroy, entre outras persoas. Posteriormente editouse un volume complementario, Sexual Behavior in the Human Female (en galego: O comportamento sexual na femia humana), de 1953. Historia
Alfred Kinsey, o creador da escala, é coñecido como "o pai da revolución sexual". A escala foi desenvolvida para demostrar que a sexualidade non encaixa en dúas categorías estritas: homosexual e heterosexual. Pola contra, Kinsey pensaba que a sexualidade é fluída e suxeita a mudanzas ao longo do tempo.
No canto de empregar etiquetas socioculturais, Kinsey usou principalmente avaliacións do comportamento para situar aos individuos na súa escala. A primeira versión contaba con trinta categorías que representaban cadanseu caso de estudo, mais a escala final limitouse a sete categorías. En total, realizáronse máis de 8. 000 entrevistas durante a investigación.
Ao introducir a súa escala, Kinsey afirmou: Descrición da escala
A escala de Kinsey ten un rango entre o 0, que se corresponde con aquelas persoas que só manifestan desexos ou experiencias sexuais respecto do sexo oposto, e o 6 para aquelas que só teñen desexos ou experiencias sexuais con individuos do mesmo sexo. Os valores entre o 1 e o 5 correspóndense con diferentes niveis de desexo ou experiencias cara a ambos os sexos, incluíndo desexos de actividade sexual "incidentais" ou "ocasionais" con persoas do mesmo sexo. Non fai referencia á autoidentificación como heterosexual, bisexual ou homosexual. Kinsey recoñeceu que as sete categorías da escala non poden reflectir na súa totalidade a sexualidade de cada individuo. Neste sentido, destacou a importancia de recoñecer que "a realidade inclúe individuos de cada tipo intermedio, situados nun continuo entre dous extremos e entre todas e cada unha das categorías da escala". Malia que os sociólogos Martin S. Weinberg e Collin J. Williams afirmaron que, en principio, as persoas asignadas cun valor entre o 1 e o 5 poderían ser consideradas bisexuais, , Kinsey afastouse do uso do termo bisexual para describir aos individuos que manteñen actividades sexuais con homes e mulleres, preferindo empregalo no seu sentido biolóxico tradicional (é dicir, como equivalente de hermafrodita). Así, sinalou que "até que se demostre que as preferencias nas relacións sexuais dependen da posesión de estruturas anatómicas ou capacidades fisiolóxicas masculinas e femininas nestes individuos, é un desatino chamalos bisexuais".
Escala de Mohs

A escala de Mohs é utilizada para medir a dureza das substancias sólidas. En xeoloxía utilízase para medir a dureza dos minerais. Foi proposta por Friedrich Mohs e baséase na resistencia dun mineral a ser raiado por outro. En mineraloxía a "dureza" non mide a resistencia do mineral a romper, senón a ser raiado.
Mohs, que era xeólogo, escolleu 10 minerais aos que atribuíu un determinado grao na súa escala comezando polo talco ao que lle deu o número 1 e rematando polo diamante ao que lle deu o 10.
A táboa é a seguinte: Por non gardar a mesma proporción entre intervalos, establecéronse outros métodos para medir a dureza das substancias sólidas (ver durezas absolutas na táboa), aínda que en xeoloxía aínda se segue a usar a escala de Mohs, por ser un método simple e efectivo.
Escala de Palermo

A Escala Técnica de Ameaza de Impacto de Palermo (en inglés Palermo Technical Impact Hazard Scale) é unha escala de tipo logarítmica (base 10) cuxa función é medir o risco de impacto dun obxecto próximo á terra (NEO, do inglés Near Earth Object). Serve para comparar a probabilidade de impacto potencial dun obxecto detectado co risco medio doutro obxecto de igual ou superior tamaño segundo o tempo que falta ata o impacto potencial previsto.
Existe outra escala similar chamada Escala de Turín, que toma valores discretos (niveis 0-12) co que facilita a súa comprensión ao ser menos técnica e que está orientada cara a xente con menos coñecementos teóricos.
Os valores que pode tomar a escala de Palermo son de carácter continuo a diferenza da escala de Torino. O valor -2 significa que só existe un 1% do risco medio de impacto. O valor 0 indica que a probabilidade de impacto é a mesma que a probabilidade do risco medio. O valor 2 indicaría que a probabilidade de impacto é 100 veces superior ao risco medio. Fórmula
A fórmula de cálculo da escala de Palermo é: P
log 10 ⁡ p i f B T {\displaystyle P
\log _{10}{\frac {p_{i}}{f_{B}T}}} sendo p i {\displaystyle p_{i}\; } a probabilidade de impacto, T {\displaystyle T\; } é o período que falta ata o evento,
e f B {\displaystyle f_{B}\; } é a frecuencia anual de impacto. Actualmente está estimada en: f B
0. 03 E − 0. 8 {\displaystyle f_{B}
0. 03E^{-0. 8}\; }
Escala de Pauling

A escala de Pauling é unha clasificación da electronegatividade dos átomos. Débelle o seu nome a Linus Pauling.
Nela, o elemento máis electronegativo (flúor), ten un índice de 4, mentres que o menos electronegativo (francio) leva un valor de 0, 7. Os demais átomos levan asignados valores intermedios.
Globalmente pode dicirse que a electronegatividade aumenta de esquerda a dereita na táboa periódica dos elementos e que decae cara a abaixo. Deste xeito os elementos de forte electronegatividade están na esquina superior dereita da táboa. Táboa
Táboa periódica da electronegatividade usando a escala de Pauling.
Escala de Richter

A escala de Richter cuantifica a magnitude sísmica dun terremoto. Historia
A escala de Richter foi desenvolvida en 1935 polos sismólogos Charles Francis Richter e Beno Gutenberg, ambos membros do California Institute of Technology (Caltech), que estudaban sismos no sur da California. Principio
É unha escala logarítmica: a magnitude de Richter corresponde ao logaritmo da medida da amplitude das ondas sísmicas de tipo P e S a 100 km do epicentro.
A fórmula utilizada é ML logA - logA0 onde A representa a amplitude máxima medida no sismógrafo e A0 unha amplitude de referencia.
Así, por exemplo, un sismo con magnitude 6 ten unha amplitude 10 veces maior que un sismo de magnitude 5. Con todo, o sismo de magnitude 6 libera preto de 31 veces máis enerxía que o de magnitude 5.
A graduación
Na práctica, a escala está graduada de 1 a 9, mais teoricamente é ilimitada. 1. Detectado só por instrumentos científicos.
2. Sentido por algunhas persoas e animais.
3. Sentido por moitas persoas.
4. Sentido por todas as persoas.
5. Destrúe algunhas construcións
6. As estruturas balancéanse e as paredes comezan a caer.
7. Destrúe moitas construcións e mata xente.
8. Un desastre.
9. Destrución total. (Caos, morte e destrución)
O sismo máis forte xamais rexistrado foi o gran terremoto de Chile, o 22 de maio de 1960, que acadou o valor de 9, 5 nesta escala. Do outro lado da escala, a caída dunha tella dunha altura de 1 m. ten a magnitude -2. Magnitude e intensidade
A escala de Richter non permite avaliar a intensidade sísmica dun sismo nun lugar determinado, e en particular en zonas urbanas. Para iso, utilízanse escalas de intensidade tales como a escala de Mercalli.
A magnitude é única para cada sismo, mentres que a intensidade das ondas sísmicas diminúe conforme a distancia das rochas atravesadas polas ondas e as liñas de falla.
Escala de coma de Glasgow

A escala de coma de Glasgow é unha escala deseñada para avaliar de maneira práctica o nivel de estado de alerta nos seres humanos. Foi creada en 1974 por Bryan Jennett e Graham Teasdale, membros do Instituto de Ciencias Neurolóxicas da Universidade de Glasgow, como unha ferramenta de valoración obxectiva do estado de consciencia das vítimas de traumatismo cranioencefálico.
A súa precisión e sinxeleza estenderon posteriormente a súa aplicación a outras patoloxías traumáticas e non traumáticas. Descrición da escala
A escala esta composta pola exploración e cuantificación de tres parámetros (a apertura ocular, a resposta verbal e mais a resposta motora), dándolle unha puntuación á mellor resposta obtida en cada categoría. Cada puntuación individual súmase para obter un valor total. O valor máis baixo posible é 3 (1 + 1 + 1), e o máis alto é 15 (4 + 5 + 6).
Escala de furacáns Saffir-Simpson

Herbert Saffir, enxeñeiro consultor, e Robert Simpson, entón Director do Centro Nacional de Furacáns nos Estados Unidos no inicio dos anos 70, clasificaron os furacáns con ventos sostidos de 118 Km/h (65 nós) ou máis.
Desenvolveron a TÁBOA SAFFIR-SIMPSON, como medida de intensidade dun furacán. A medida é de 1 a 5 sendo 5 o máis devastador.
O potencial de danos baséase na presión barométrica, na velocidade dos ventos e na elevación do nivel do mar.
Escala de tempo xeolóxico selenolóxico

A escala de tempo xeolóxico da lúa, escala de tempo lunar ou escala de tempo selenolóxica divide a historia xeolóxica da Lúa en seis períodos principais. Períodos ou eras
Copernicano (ou era copernicana): 1. 100 millóns de anos até a actualidade.
Eratosteniano (ou era Eratosténica): dende 3. 200 millóns de anos até 1. 100 millóns de anos antes do presente.
Ímbrico superior: desde 3. 800 millóns de anos até 3. 200 millóns de anos antes do presente.
Ímbrico inferior: de 3. 850 millóns de anos a 3. 800 millóns de anos antes do presente.
Nectariano (ou era nectariana): dende 3. 920 millóns de anos até 3. 850 millóns de anos antes do presente.
Prenectariano (ou era prenectariana): dende 4. 550 millóns de anos até 3. 920 millóns de anos antes do presente.
Os valores das datas son aproximados, xa que as divisións entre épocas baséanse nas datas nas que ocorreron importantes eventos xeolóxicos lunares, ás veces difíciles de determinar con precisión. A maioría das mostras lunares a partir das que se desenvolveu a escala temporal que hoxe é aceptada son basaltos do Ímbrico. As mostras anteriores e posteriores a este período son máis escasas e, en particular, as máis antigas víronse afectadas por violentos impactos meteorolóxicos que dificultan a determinación da súa idade por medios radiométricos. En moitas mesetas lunares, os planetólogos non poden distinguir entre materiais nectarianos e prenectarios, e denomínanse xenericamente materiais preímbricos.
Escala sismolóxica de magnitude de momento

A escala sismolóxica de magnitude de momento (MW) é unha escala logarítmica usada para medir e comparar sismos. Está baseada na medición da enerxía total que se libera nun terremoto. Foi introducida en 1979 por Thomas C. Hanks e Hiroo Kanamori como a sucesora da escala de Richter.
Unha vantaxe da escala de magnitude de momento é que non se satura preto de valores altos. É dicir, a diferenza doutras escalas, esta non ten un valor por encima do cal todos os terremotos máis grandes reflictan magnitudes moi similares.
Outra vantaxe que posúe esta escala é que coincide e continúa cos parámetros da escala de Richter.
Por estas razóns, a escala de magnitude de momento é a máis usada por sismólogos para medir e comparar terremotos de grandes proporcións. O Centro Nacional de Información Sísmica (National Earthquake Information Center) dos Estados Unidos, dependente do Servizo Xeolóxico dos Estados Unidos (USGS) usa esta escala para a medición de terremotos dunha magnitude superior a 3, 5.
A pesar do anterior, a escala de Richter é a que goza de máis popularidade na prensa. Logo, é común que a prensa comunique a magnitude dun terremoto en escala de Richter cando este foi en realidade medido coa escala de magnitude de momento. Nalgúns casos isto non constitúe un erro, dada a coincidencia de parámetros de ambas as escalas, aínda que se recomenda indicar simplemente «magnitude» e evitar o texto «escala de Richter» para evitar erros.
Escalar

En matemáticas un escalar designa un número, sexa real ou complexo, que é un elemento dun corpo (ás veces tamén é un elemento dun anel). Pódese considerar tamén coma un vector dunha única dimensión, mais sen dirección nin sentido. Formalmente é un tensor de rango cero.
Unha operación chamada produto escalar (non debe confundirse coa multiplicación escalar) pódese definir nun espazo vectorial, o que permite multiplicar dous vectores da forma definida para producir un escalar. Un espazo vectorial equipado cun produto escalar chámase espazo produto interno.
O termo matriz escalar úsase para indicar unha matriz da forma k I {\displaystyle kI} onde k {\displaystyle k} é un escalar e I {\displaystyle I} é a matriz identidade. Exemplo de cálculo de produto escalar
O produto escalar dos dous vectores a →
( 123 ) {\displaystyle {\vec {a}}
{\begin{pmatrix}1\\2\\3\end{pmatrix}}} e b →
( − 789 ) {\displaystyle {\vec {b}}
{\begin{pmatrix}-7\\8\\9\end{pmatrix}}} calcúlase como a → ⋅ b →
1 ⋅ ( − 7 ) + 2 ⋅ 8 + 3 ⋅ 9
36 {\displaystyle {\vec {a}}\cdot {\vec {b}}
1\cdot (-7)+2\cdot 8+3\cdot 9
36}.
Exemplo de cálculo de multiplicación escalar
λ
2, A
( a b c d ) {\displaystyle \lambda
2, \quad \mathbf {A}
{\begin{pmatrix}a&b\\c&d\\\end{pmatrix}}} 2 A
2 ( a b c d )
( 2 ⋅ a 2 ⋅ b 2 ⋅ c 2 ⋅ d ). {\displaystyle 2\mathbf {A}
2{\begin{pmatrix}a&b\\c&d\\\end{pmatrix}}
{\begin{pmatrix}2\! \cdot \! a&2\! \cdot \! b\\2\! \cdot \! c&2\! \cdot \! d\\\end{pmatrix}}. } Escalares de espazos vectoriais
Un espazo vectorial defínese como un conxunto de vectores (grupo abeliano aditivo), un conxunto de escalares (corpo) e unha operación de multiplicación escalar que mediante un escalar k e un vector v forma outro vector kv. Por exemplo, nun espazo de coordenadas, a multiplicación escalar k ( v 1, v 2, …, v n ) {\displaystyle k(v_{1}, v_{2}, \dots, v_{n})} produce ( k v 1, k v 2, …, k v n ) {\displaystyle (kv_{1}, kv_{2}, \dots, kv_{n})}. Nun espazo de funcións (linear), kf é a función x ↦ k(f(x)).
Os escalares pódense tomar de calquera corpo, incluíndo o racional, o alxébrico, os números reais e complexos, así como os corpos finitos.
Escaldado

Escaldar (do latín excaldāre: "introducir algo en auga fervendo") é unha técnica culinaria consistente na cocción dos alimentos en auga ou líquido fervendo durante un período breve de tempo. Fálase de escalfado cando o alimento en cuestión é un ovo sen casca. Obxectivo
Esta técnica ten distintas finalidades, aplicándose habitualmente sobre vexetais. Pode ter o obxectivo de facer máis fácil un posterior pelado (ocorre así cos tomates por exemplo), para amolecer, para sacar un sabor acre. .. No procesado de vísceras cócense algúns alimentos co fin de limpalos para o consumo humano, e que queden libres dalgunhas das súas mucosas. Ás veces é unha operación anterior á depilación de certos animais sacrificados.
O escaldado é unha etapa moi empregada nas industrias alimentarias. Neste caso o principal obxectivo consiste na inactivación de enzimas e adoita realizarse como etapa previa a procesos de conxelación. Se se realizase a concelación de verduras, p. ex. chícharos, sen escaldar, o enzima polifenoloxidasa produciría tons apardazados debido á súa actuación consistente na transformación de polifenois en melaninas. O tempo necesario para que este escaldado cumpra a súa función varía entre os 30 segundos e os dous ou tres minutos.
Escamots Autònoms d'Alliberament

Escamots Autònoms d'Alliberament é unha organización armada catalá que loita pola reunificación, a independencia e o socialismo nos Países Cataláns.
Apareceu a principios de 1994, pouco despois da autodisolución de Terra Lliure III Asemblea e pouco antes da autodisolución de Terra Lliure IV Asemblea. Os seus principios exprésanse nun libro de circulación restrinxida dende o cal animan os cidadáns cataláns a levaren a termo accións armadas pola liberación nacional dos Países Cataláns e que é tamén un manual para a fabricación de artefactos explosivos. Relación de accións armadas
Bomba incendiaria contra as oficinas do INEM (Barcelona, 2 de febreiro de 1994)
Artefacto explosivo conta as oficinas do INEM (Sabadell, 5 de febreiro de 1994)
Bomba incendiaria contra as oficinas do INEM (Barcelona, 22 de febreiro de 1994)
Artefacto explosivo contra os xulgados de Sabadell (26 de febreiro del 1994)
Cóctel molotov contra un concesionario Renault (Barberà del Vallès, 8 de xuño de 1994)
Libro-bomba contra o avogado Esteban Gómez Rovira (3 de outubro de 1994)
Escandio

O escandio é un elemento químico da táboa periódica con símbolo Sc e número atómico 21. Características principais
É un metal brando, moi lixeiro, resistente ao ataque do ácido nítrico e fluorhídrico, de cor prateada deslustra exposto ao aire adoptando unha cor lixeiramente rosada. O seu estado de oxidación máis común é 3 e as súas sales son incoloras. As súas propiedades son máis parecidas ás do itrio e os lantánidos que ás do titanio, polo que adoita incluírse con frecuencia entre as terras raras. Aplicacións
O óxido de escandio (Sc2O3) utilízase en luces de alta intensidade e engadindo ioduro de escandio nas lámpadas de vapor de mercurio conséguese unha luz solar artificial de moi alta calidade. O isótopo radioactivo Sc-46 úsase coma trazador para o petróleo, e o metal ten aplicación na industria aeroespacial dado que presenta un punto de fusión moi superior ao do aluminio. Historia
O escandio (do latín scandĭum, e este de Scandi, Escandinavia) foi descuberto por Lars Fredrick Nilson en 1879 en Suecia (e aí o seu nome) mentres traballaba co seu equipo na procura de terras raras mediante análises espectrais de euxenita e gadolinita. Para illar o elemento procesou 10 kg de euxenita con outros residuos de terras raras logrando aproximadamente 2 gramos de óxido de escandio de gran pureza.
En 1869 Dmitri Mendeleiev predixo, baseándose nas leis periódicas, que este metal debía ter propiedades similares ás do boro, polo que chamou ao elemento aínda por descubrir ekaboro (símbolo Eb). Aproximadamente na mesma época que Nilson, Per Theodor Cleve descubriu o óxido de escandio e confirmou que se trataba do ekaboro.
En 1937 illouse por vez primeira o metal por electrólise dunha solución eutéctica de potasio, litio e cloruros de escandio a 700-800 °C, empregando coma eléctrodos un filamento de volframio e un baño de cinc líquido nun crisol de grafito. A primeira libra de escandio do 99% de pureza fabricouse en 1960. Abundancia e obtención
As únicas fontes concentradas coñecidas do metal, que non se atopa en estado nativo, son minerais pouco abundantes de Escandinavia e Madagascar como euxenita, gadolinita e thortveitita.
É máis abundante no sol e estrelas similares que na Terra, onde se atopa moi repartido aparecendo trazas do metal en máis de 800 minerais. A cor azul da augamariña, variedade do berilo, crese que se debe á presenza de escandio e aparece entre os residuos da volframita trala extracción do volframio.
A thortveitita é a principal mena de escandio sendo outra fonte importante os residuos da extracción do uranio onde se obtén como subproduto. O metal obtense industrialmente por redución do fluoruro de escandio con calcio.
Escano (mobiliario)

Un escano é un banco con respaldo, normalmente feito solidamente de madeira de carballo ou de castiñeiro. O asento, ás veces, consiste nunha tampa ou unha caixa que serve de almacenaxe, ou nalgúns atopados en pallozas de galiñeiro. Tamén poden contar cunha táboa móbil que serve como mesa propia. Galería