proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Compostela, vanguardia y sosiego

Compostela, vanguardia y sosiego é un libro de fotografías de Xurxo Lobato, publicado no ano 2000 con Lunwerg Editores, sobre a cidade de Santiago de Compostela, os seus recunchos, monumentos, personaxes singulares, costumes, festas, tradicións vistas desde a súa singular óptica. Características
Está precedido por dous textos (en castelán e en inglés), o primeiro deles publicado por Manuel Rivas titulado "El hábitat de la ensoñación".
No seu relato, Rivas conta como un case cego Jorge Luis Borges é guiado ata a cabeza do mestre Mateu e como nese instante ata puido ver toda a policromía perdida do Pórtico da Gloria coa forza da imaxinación, esa é a forza que para Rivas teñen as pedras de Santiago, que están para seren soñadas, tocadas, están vivas. O camiño é un camiño para chegar ao inicio non ao fin.
Como noutros textos de Rivas fai unha mestura de distintos temas, neste caso, do simbolismo do camiño, o mundo onírico, o santuario e finalmente a obra final que o peregrino atopa na fin da súa viaxe: O Pórtico da Gloria, obra sublime da arte galega.
O segundo texto que aparece no libro é "Compostela, la ciudad de las vanguardias", asinado por Xerardo Estévez, que fai unha especie de síntese da historia da cidade e da importancia do camiño ao longo dos séculos baseándose para iso en citas de textos como o Codex Calixtinus, Compostela y su ángel (1948) de Gonzalo Torrente Ballester, Andanzas y visiones españolas (1912) de Miguel de Unamuno, Ante la historia compostelana (1981) de Claudio Sánchez Albornoz, El Camino de Santiago (1965) de Álvaro Cunqueiro, Vita Nova de Dante Alighieri, Peregrinación por la fe de Erasmo, Memorial por el Patronato de Santiago (1627) de Francisco de Quevedo, En las orillas del Sar (1884) de Rosalía de Castro, La lámpara maravillosa (1913) de Ramón María del Valle-Inclán, Guía de Santiago de Compostela (1943) de Ramón Otero Pedrayo, La Biblia en España (1967) de George Borrow, trad. por Manuel Azaña; Ángeles de Compostela (1940) de Gerardo Diego, Seis poemas galegos (1935) de Federico García Lorca e El desvío a Santiago (1992) de Cees Nooteboom.
O texto de Manuel Rivas foi traducido ao inglés por Boquela Traductores, mentres que o de Xerardo Estévez foi traducido por William Truini.
Composto cíclico

En química, un composto cíclico é un composto químico no cal unha serie de átomos están conectados formando un anel ou bucle (o ciclo).
Aínda que a gran maioría dos compostos cíclicos son orgánicos, hai tamén unhas poucas substancias inorgánicas que tamén poden formar estruturas cíclicas, como o xofre, silanos, fosfanos, ácido fosfórico, e ácido tribórico. Os compostos químicos poden ser homocíclicos se os átomos situados no vértice do anel son todos do mesmo elemento; dentro deles os máis salientables son os compostos carbocíclcos, no que o mencionado elemento é o carbono. Os compostos heterocíclicos teñen nos vértices do anel átomos de máis dun elemento químico. Os compostos cíclicos poden ser aromáticos ou non; por exemplo, o benceno é aromático mentres que o ciclohexano non. O termo "policíclico" utilízase cando se forma máis dun anel na molécula, como é o caso do naftaleno. O termo macrociclo úsase cando o anel contén máis dunha ducia de átomos. Os compostos alicíclicos (de compostos alifáticos) noméanse de acordo co sistema de nomenclatura da IUPAC engadíndolles o prefixo ciclo ao nome do correspondente hidrocarburo de cadea aberta con igual número de átomos de carbono. Por exemplo: ciclopentano, ciclobutano etc. Reaccións de abertura e peche do anel
Reaccións típicas dos compostos cíclicos son as reaccións de peche do anel e as reaccións de abertura do anel.
Exemplos de reaccións de peche do anel son: Metátese de peche do anel
Reacción de ciclación de Nazarov
Síntese de aneis grandes de Ruzicka
Condensación de Dieckmann
Síntese de Wenker
Ciclación de radical
Exemplos de reaccións de abertura do anel son: Unha reacción de polimerización de tipo xeral: Polimerización de abertura do anel
Polimerización de metátese de abertura do anel
Composto de Dianin

O composto de Dianin (4-p-hidroxifenil-2, 2, 4-trimetilcromano) é un composto que é un isómero de condensación do bisfenol A e a acetona, que ten especial importancia na química hospedador-hospedado porque pode formar unha gran cantidade de clatratos con moléculas hospedadoras axeitadas. Foi inventado polo ruso Aleksander Dianin en 1914. Un exemplo destes clatratos é o formado polo composto de Dianin con morfolinos. A lenta evaporación dunha solución que conteña ambos os compostos orgánicos rende cristais. Cada cela unidade asimétrica que constitúe o cristal contén seis moléculas de cromano, das cales dúas están desprotonadas e dúas son moléculas morfolino protonadas. As seis moléculas de cromano son pares racemato.
Composto inorgánico

Un composto inorgánico é un composto químico no cal se combinan os átomos de dous ou máis elementos, agás o carbono. Os compostos inorgánicos conteñen metais ou hidróxeno combinado cun non metal ou un grupo de non metais, os máis coñecidos dos compostos inorgánicos son sintéticos e non se obteñen directamente da natureza.
Composto meso

Un composto meso, isómero meso ou forma meso é unha molécula non activa opticamente que forma parte dun conxunto de estereoisómeros, entre os cales polo menos dous son opticamente activos. Isto significa que a pesar de ter dous ou máis estereocentros (centros quirais) non é un isómero óptico. Un composto meso pode superpoñerse sobre a súa imaxe especular, pero non produce unha lectura "(+)" ou "(-)" cando se analiza cun polarímetro. Un composto meso nin sequera necesita ter un centro quiral.
Por exemplo, existen tres isómeros do ácido tartárico (representados máis abaixo): Hai un composto meso (o 2R, 3S e o 2S, 3R son isómeros equivalentes) e o par opticamente activo formado polo ácido dextrotartárico (ácido L-(R, R)-(+)-tartárico) e o ácido levotartárico (ácido D-(S, S)-(-)-tartárico). Nos compostos meso existe un plano de simetría interno, que divide a molécula en dúas partes iguais, que non aparece nos compostos que non son meso. Iso quere dicir que rotando o composto meso 180° nun plano perpendicular á pantalla, obtense a mesma estereoquímica, o cal tampouco se observa nos compostos que non son meso do ácido tartárico. (ver proxección de Fischer). Nun composto meso un requirimento para os dous estereocentros é teren polo menos dous substituíntes en común (pero o simple feito de ter esta característica non significa que un composto teña que ser meso). Por exemplo, no 2, 4-pentanodiol, os carbonos 2 e 4, que son estereocentros, teñen os seus catro substituíntes en común.
Como un isómero meso ten unha imaxe especular superpoñible, un composto cun total de n estereocentros non pode ter 2n estereoisómeros se polo menos un dos estereoisómeros é meso. Compostos meso cíclicos
Tamén poden existir isómeros meso cíclicos. Por exemplo, o ciclopropano 1, 2-substituído ten un isómero cis meso (a molécula ten un plano especular) e dous enantiómeros trans: Os dos estereoisómeros cis do ciclohexano 1, 2-substituído compórtanse como compostos meso a temperatura ambiente moderada na maioría dos casos. A dita temperatura, a maioría dos ciclohexanos 1, 2-disubstituídos sofren un cambio rápido no anel (son excepcións os aneis con substituíntes voluminosos), e como resultado, os dous estereoisómeros cis compórtanse quimicamente de forma idéntica cos reactivos quirais. Porén, a temperaturas baixas isto non ocorre, xa que a enerxía de activación para o cambio no anel non pode superarse, e, por tanto, compórtanse como enantiómeros. Unha forma meso é un tipo de estereoisómero que é opticamente inactivo. En case todos os casos, a temperaturas moderadas os dous esteroeisómeros cis dos ciclohexanos 1, 2-disubstituídos poden ser tratados como quimicamente equivalentes. Tamén hai que salientar que cando un ciclohexano sofre un cambio no anel, as configuracións absolutas dos estereocentros non cambian.
Compoñente de software

Un compoñente de software é unha peza de software que fornece unha serie de funcionalidades, definidas normalmente por unha ou varias APIs.
Un compoñente software depende á súa vez (fai uso) de APIs provistas (implementadas) por outros módulos.
Compoñente de OMG: Na terminoloxía OMG e, en particular no Modelo de compoñentes CORBA (CCM: CORBA Component Model), por compoñente enténdese como tal o código obxecto resultante da compilación dunha serie de código fonte que implementa tales APIs. É dicir, mentres que o módulo en si aínda se pode entender como unha entidade conceptual, denomínase compoñente cando xa está códificado e compilado e, xa que logo, forma (en xeral) unha librería software.
Compresa

Unha compresa é un anaco de tea fina ou de gasa que se emprega para conter hemorraxias, cubrir feridas ou aplicar algún medicamento ou calor local. As empregadas para absorber a menstruación poden ser desbotábeis (toalla sanitaria) ou de tea. Tamén se definen como o anaco de tea ou lenzo usado para tratar feridas que non é venda nin vendaxe, senón un tipo concreto de apósito. Poden ser simples ou acolchadas e usarse con cataplasmas ou con emplastos.
As compresas terapéuticas véñense usando dende a Antigüidade como medidas primarias para atender lesións traumáticas ou enfermidades. Poden estar impregnadas de substancias medicinais ou medicamentos para a dor, a inflamación ou a hemostase.
Tamén se usan compresas frías ou quentes como parte de medidas caseiras analxésicas e antiinflamatorias. As compresas cirúrxicas esterilizadas son indispensábeis nos quirófanos. Empréganse para absorber líquidos corporais e manter unha óptima visualización da área cirúrxica, ou ben para secar as mans despois do lavado.
Compresibilidade

A compresibilidade é unha propiedade da materia á cal se debe que todos os corpos diminúan de volume ao sometelos a unha presión ou compresión determinada, mantendo constantes outros parámetros. Compresibilidade en sólidos, líquidos e gases
Os sólidos a nivel molecular son moi difíciles de comprimir, xa que as moléculas que teñen están moi empaquetadas e existe pouco espazo libre entre elas como para aproximalas sen que aparezan forzas de repulsión fortes. Esta situación contrasta coa dos gases, os cales teñen as súas moléculas moi separadas polo que, en xeral, son altamente compresíbeis baixo condicións de presión e temperatura normais. Os líquidos baixo condicións de temperatura e presión normais son tamén bastante difíciles de comprimir, aínda que presentan unha pequena compresibilidade maior que a dos sólidos. Compresibilidade en termodinámica
En termodinámica defínese a compresibilidade dun sistema hidrostático como o cambio relativo de volume fronte a unha variación da presión. En principio, a magnitude da compresibilidade depende das condicións baixo as cales se leva a cabo a compresión ou descompresión do sistema polo que, a menos que se especifique o modo en que se realiza esa operación, a compresibilidade terá un valor ou outro segundo as cantidades de calor intercambiadas co exterior. Debido a esa dependencia da compresibilidade das condicións, distínguese entre a compresibilidade isoterma e a compresibilidade adiabática.
Compresibilidade isoterma
É unha medida da compresibilidade dun corpo ou sistema termodinámico cando se somete a unha transformación cuase-estática de presión mentres que a súa temperatura se mantén constante e uniforme, e vén dada por: β T
− 1 V ( ∂ V ∂ p ) T {\displaystyle \beta _{T}
-{\frac {1}{V}}\left({\frac {\partial V}{\partial p}}\right)_{T}} Nun proceso de variación de presión a temperatura constante, o corpo terá intercambiado unha certa cantidade de calor co exterior polo que a súa enerxía total, que pode obterse como suma do traballo realizado sobre o corpo e da calor intercambiada polo mesmo, non permanecerá constante.
Compresibilidade adiabática
É unha medida da compresibilidade dun corpo ou sistema termodinámico cando se somete a unha transformación cuase-estática de presión en condicións de illamento térmico perfecto, e vén dada por: β S
− 1 V ( ∂ V ∂ p ) S {\displaystyle \beta _{S}
-{\frac {1}{V}}\left({\frac {\partial V}{\partial p}}\right)_{S}} Nun proceso adiabático de variación de presión, o corpo experimentará algún cambio de temperatura.
Compresor (máquina)

O compresor é unha máquina destinada a elevar a presión dun fluído compresible que pode ser un gas ou un vapor. Para que poida funcionar, é necesario que sexa movido por unha enerxía externa, xeralmente electricidade ou algún tipo de hidrocarburo coma gasolina, gasóleo etc. Clasificación dos compresores
Os compresores clasifícanse segundo a súa estrutura mecánica en alternativos e rotativos.
Os compresores alternativos de pistóns son os máis empregados e comprimen o gas mediante un movemento lineal alternativo. Segundo a súa aplicación poden ser pneumáticos e frigoríficos.
Os compresores rotativos comprimen o gas mediante un movemento xiratorio. Segundo o sistema de funcionamento clasifícanse en: Compresor centrífugo
Compresor de paletas
Compresor de parafuso
Compresor de espiral
Compresor centrífugo

Un compresor centrífugo, tamén chamado compresor radial, é un tipo especial de turbomaquinaria que inclúe bombas, ventiladores, ou compresores.
Os modelos máis primitivos deste tipo de máquina eran bombas e ventiladores. O que diferenza a estes dos compresores é que o fluído de traballo pode ser considerado incompresible, permitindo así un análises preciso a través da ecuación de Bernoulli. Por contra, calquera compresor moderno movese a altas velocidades polo que o seu análises debe asumirse un fluído compresible.
Si se lle quere dar unha definición, pódese considerar que os compresores centrífugos producen un incremento de densidade maior que un 5 por cento. Ademais, a velocidade relativa do fluído pode alcanzar un número de Mach 0. 3 se o fluído de traballo é aire ou nitróxeno. Por outro lado, os ventiladores incrementan moito menos a densidade e operan a Mach moito máis baixo.
De forma ideal, un compresor dinámico aumenta a presión do fluído a base de comunicarlle enerxía cinética-enerxía/velocidade co rotor. Esta enerxía cinética transformase nun incremento de presión estática cando o fluído pasa por un difusor. Vantaxes
Os compresores centrífugos úsanse industrialmente por varias razóns: teñen menos compoñentes a fricción, tamén relativamente eficientes, e proporcionan un caudal maior cos compresores reciprocantes (ou de desprazamento positivo) de tamaño similar. O maior inconveniente é que non chegan a relación de compresión típica dos compresor alternativo, ao menos que se encadeen varios en serie. Os ventiladores centrífugos son especialmente adecuados para aplicacións onde se require un traballo continuo, como o caso de sistemas de ventilación, unidades de refrixeración, e outras que requiran mover grandes volumes de aire aumentando a súa presión minimamente. Por outro lado, unha serie de compresores alternativos tipicamente chegan a conseguir presións de saída de 55 a 70 MPa. Un exemplo de aplicación de compresores centrífugos e a reinxeción de gas natural nos pozos de petróleo para a súa extracción.
Moitos compresores centrífugos úsanse tamén en pequenas turbinas de gas como APUs (xeradores auxiliares) e motores turborreactores de pequenas aeronaves (turboeixes de helicópteros e algúns turbohélices). Unha razón significativa del é que coa tecnoloxía actual, un compresor axial que opere con estes volumes de aire sería menos eficiente polas perdas nas tolerancias do rotor e o estator. Hai moi poucos compresores centrífugos dun só chanzo capaces de entregar unha relación de compresión de 10 a 1, principalmente polas cargas mecánicas que soportan que limitan a súa seguridade, fiabilidade e vida do produto.
No caso específico dos motores para aeronaves mencionados anteriormente, unha gran vantaxe é a simplicidade dos compresores centrífugos e o seu prezo relativamente baixo. Require menos chanzos que un compresor axial para conseguir o mesmo incremento de presión, xa que o cambio de radio desde a entrada o rotor o bordo de saída é tan acusado que a enerxía do aire aumenta moito nun corto espazo.
Compresor pneumático

O compresor pneumático é un tipo de compresor de pistón que colle aire da atmosfera e o comprime.
Existen dous tipos de compresores pneumáticos de pistón: Compresor de pistón monofásico. Grazas á súa estrutura biela-manivela-émbolo, o movemento circular do eixo do motor transfórmase nun rectilíneo alternativo. Dispón dunha válvula de admisión e outra de escape. Ao descender o émbolo, a válvula de admisión ábrese, debido á presión, e péchase a de escape.
Ao ascender o émbolo, péchase a válvula de admisión e ábrese a de escape.
Debido á compresión do aire, a súa temperatura aumenta, podendo chegar ata os 180 °C.
Compresor de pistón bifásico. O aire entra en dúas fases. Na primeira comprímese entre 3 e 8 bar e, na segunda, pode chegar ata 25 bar.
Ao ser a presión á que se comprime o aire maior que no caso anterior, a calor do aire comprimido é superior.
Para evitar que se deteriore o compresor, é necesario refrixeralo, razón pola que se empregan refrixeradores.
Compromiso austrohúngaro

O Compromiso autrohúngaro (en maxiar kiegyezés, en alemán Ausgleich, ambas significan "compromiso ou "acordo"), refírese ó acordo en febreiro de 1867 que daba inicio á monarquía dual austrohúngara. O acordo foi asinado polo emperador de Austria Francisco Xosé I e o delegado maxiar Ferenc Deák. Nel equipárase Austria a Hungría dentro do estado común que pasa a se-lo Imperio Austrohúngaro.
Este imperio perviviría ata a súa derrota na primeira guerra mundial en 1918.
Compsognathus

Compsognathus (do grego kompsos/κομψος; "elegante", "refinado" ou "delicado" e gnathos/γναθος; "mandíbula") é un xénero representado por unha única especie de dinosauro terópodo compsognátido, que viviu a finais do período Xurásico, hai aproximadamente 150 millóns de anos atrás, no Titoniano, no que hoxe é Europa. Os paleontólogos atoparon dous fósiles ben preservados, un en Alemaña en 1850 e o segundo en Francia case un século despois. Moitas presentacións populares aínda describen Compsognathus como un dinosauro do tamaño dun galiña debido ao pequeno do espécime alemán, que agora se cre ser unha forma xuvenil máis grande. Compsognathus é un dos poucos dinosauros para os cales a dieta sábese con certeza: os restos de áxiles lagartos pequenos, presérvanse nos ventres de ambos espécimes. Os dentes descubertos en Portugal poden ser fósiles adicionais do xénero.
Aínda que non foi recoñecido como tal no momento da súa descuberta, Compsognathus é o primeiro dinosauro terópodo coñecido dun esqueleto fósil razoablemente completo. Até a década de 1990, era o dinosauro non-Avialae coñecido máis pequeno, estando clasificado incorrectamente nos séculos anteriores como o parente máis achegado do Archaeopteryx.
Compsognathus foi o primeiro xénero de dinosauros en ser representado con plumas, por Thomas Henry Huxley en 1876. Descrición
Durante décadas, Compsognathus tiñan a fama de seren os máis pequenos dinosauros coñecidos; o primeiro espécime atopado medía arredor dun metro de lonxitude. Porén, outros dinosauros descubertos con posterioridade, como Caenagnathasia, Microraptor e Parvicursor, eran aínda máis pequenos. O meirande espécime de Compsognathus atopado tiñan un peso estimado de entre 0, 83 e 3, 5kg.
Compton Gamma Ray Observatory

CGRO (acrónimo de Compton Gamma-Ray Observatory) foi un observatorio espacial da NASA lanzado o 5 de abril de 1991 mediante o transbordador espacial Atlantis na misión STS-37 desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral. Características
CGRO era membro da serie de grandes observatorios da NASA, xunto co telescopio espacial Hubble, o Telescopio Espacial Spitzer e o Telescopio Espacial Chandra de raios X. A súa misión era facer observacións do ceo no rango dos raios gamma, entre 0, 1 MeV e 30 GeV, onde se producen procesos no que interveñen as reaccións nucleares, a radiación bremsstrahlung, a aniquilación materia-antimateria, a dispersión Compton, a radiación sincrotrón e outros.
A nave estabilizábase nos tres eixos e era capaz de apuntar a un obxectivo determinado durante ata 14 días cunha precisión angular de 0, 5 graos e facer observacións cunha precisión temporal de 0, 1 milisegundos. Levaba a bordo 1860 kg de hidracina como propelente para manter a órbita.
Tras o fallo de tres dos catro xiroscopios, a NASA decidiu facer reentrar o observatorio o 4 de xuño de 2000 para evitar a perda do control do mesmo en caso do fallo do último xiroscopio. Instrumentos
CGRO levaba a bordo catro instrumentos que se complementaban na cobertura de enerxías: Burst and Transient Source Experiment (BATSE)
OSSE (Oriented Scintillation Spectrometer Experiment)
COMPEL (Imaging Compton Telescope)
EGRET (Energetic Gamma-Ray Experiment Telescope)
Computación paralela

A computación paralela é unha forma de cálculo na que moitas instrucións se levan a cabo simultaneamente (denominadas "en paralelo"), dependendo da teoría de que os problemas grandes poden dividirse a miúdo noutros máis pequenos, e despois resolverse simultaneamente (en concorrencia ou "en paralelo").
Existen varias formas diferentes de computación paralela: Bit-level parallelism. (Paralelismo a nivel de bits)
Instruction-level parallelism. (Paralelismo a nivel de instrución)
Data parallelism. (Paralelismo de datos)
Task parallelism. (Paralelismo de tarefas)
Utilizouse durante moitos anos, principalmente en computación de altas prestacións, cun grande aumento do seu uso nos últimos anos, debido ás limitacións físicas que impiden o escalado de frecuencias. A computación paralela converteuse no modelo principal na arquitectura de ordenadores, principalmente en forma de procesadores multinúcleo. Non obstante, nos últimos anos, o consumo de enerxía dos ordenadores paralelos converteuse nunha preocupación.
Os ordenadores paralelos pódense clasificar segundo o nivel no que o hardware admite o paralelismo, con ordenadores multinúcleo e multiprocesador que teñen varios elementos de procesamento dentro dunha única máquina, mentres que os clústeres, as láminas, os MPP e as redes usan varios ordenadores para traballar na mesma tarefa.
Os programas ou algoritmos informáticos paralelos son máis difíciles de programar que os secuenciais, porque a concorrencia introduce varias novas clases de posibles bugs ou erros de software, dos cales as condicións de carreira e os deadlocks ou bloqueos mortos son os máis comúns. Porén, creáronse moitas linguaxes de programación paralelas para simplificar a programación de ordenadores paralelos. Aínda así, a comunicación e sincronización entre as diferentes subtarefas é difícil mentres se consegue un bo rendemento do programa paralelo.
Computer Aided Manufacturing

Siglas de Computer Aided Manufacturing (fabricación asistida por ordenador). Sistema para fabricación de pezas, soldado, corte. .. automático a partir duns planos técnicos. Emprégase en conxunción de sistemas CAD. Algunha das tarefas nas que se emprega esta tecnoloxía e a fabricación de circuítos integrados, facendo por exemplo os buratos na placa, serigrafiándoa ou soldando.
Compás (constelación)

Pyxis ou Compás Náutico é unha constelación menor do sur, inserida por Nicolas Louis de Lacaille baixo o nome de Pyxis Nautica.
Suponse que representa o compás da Argo Navis, porén é moi difícil pensar que a Argo Navis puidese ter un compás, xa que os gregos non coñecían este instrumento de navegación. Cabe subliñar que Pyxis non é oficialmente unha parte de Argo Navis; xa que as súas estrelas teñen unha designación de Bayer independente (a diferenza de Carina, Puppis e Vela as cales aínda posúen parte das designacións de Bayer de Argo). Mitoloxía
Dado que é unha constelación moderna creada no século XVII non ten mitoloxía relacionada. Estrelas
Estrelas con designación de Bayer
α Pyx 3. 68; β Pyx 3. 97; γ Pyx 4. 02; δ Pyx 4. 87; ε Pyx 5. 59; ζ Pyx 4. 86; θ Pyx 4. 71; η Pyx 5. 24; κ Pyx 4. 62; λ Pyx 4. 71
Outras estrelas
Gliese 317, anana vermella que contén un planeta extrasolar.
Gliese 318, anana branca binaria a uns 28 anos luz.
Compás (debuxo)

Un compás é un instrumento de debuxo técnico que se pode utilizar para realizar círculos ou arcos. Tamén se pode utilizar como unha ferramenta para medir distancias, en particular nos mapas. Os compases empréganse en matemáticas, para debuxo, navegación e outros fins.
Os compases fabrícanse xeralmente de metal, e constan de dúas partes unidas por un gonzo, palmela ou bisagra que se pode axustar. Normalmente, unha parte ten unha punta no seu extremo, e a outra un lapis ou, ás veces, un bolígrafo. Os círculos poden facerse apertando a punta do compás no papel, apoiando o lapis no papel e movéndoo ao redor mentres se mantén a bisagra coa mesma apertura. O raio do círculo pode axustarse cambiando a apertura da bisagra.
As distancias pódense medir nun mapa utilizando compases con dúas puntas. A bisagra axústase de tal maneira que a distancia entre as puntas no mapa representa unha certa distancia na realidade, e medindo cantas veces o compás se axusta entre dous puntos no mapa pódese medir a distancia entre ditos.
En cantería e escultura utilízase un compás de canteiro para copiar as dimensións dunha escultura ou dunha pedra tallada e poder reproducila. Existen tanto compases para copiar dimensións exteriores como para copiar dimensións interiores. Etimoloxía
Púidose tomar dunha forma francesa ou derivar do verbo compasar, formado a partir de paso, do latín passus, -us. Clasificación por deseño
Un compás sempre ten unha punta que corresponde ao centro do círculo e a outra ten xa sexa un lapis ou outra punta (en tal caso dise que é de "punta seca"). O lapis pode debuxar circunferencias ou arcos. Tamén pode utilizarse para marcar un círculo, un arco o unha lonxitude sobre unha superficie dalgún material, como por exemplo metal. Esta clase de compases son utilizados xeralmente para mecanizado ou por carpinteiros, picapedreiros etc. ou para coñecer unha distancia. Compás de bisagra: É o compás máis simple. Componse de dous brazos articulados por unha bisagra. Ás veces está equipado cunha zona para manter o brazo na súa posición cun parafuso. Dependendo do tamaño do sector, pódese chamar compás de 1. 4 círculo.
Compás de resorte: A articulación do compás está equipada cun resorte que move os dous brazos. O compás axústase cun parafuso e unha perilla que permite mantelo nunha posición determinada. A precisión é mellor que a do compás de articulación. Tamén se chama compás balaústre. O compás como símbolo
O compás tamén se utiliza con frecuencia como símbolo de precisión e das ciencias exactas. Como tal, podémolo encontrar en logotipos e símbolos como a escuadra e o compás da francmasonería e en varios símbolos de computadoras.
Compás de Debuxo (constelación)

Compás de Debuxo, Circinus ou Compás é unha das constelacións pequenas do sur (declinación −50 a −60 graos). Historia
Esta constelación foi inventada no século XVIII, e foi inserida por Nicolas Louis de Lacaille, quen tiña unha fascinación pola ciencia secular, de onde sacou numerosos nomes para as constelacións. Dado que é unha creación do século XVIII, non foi visible para as culturas do Mediterráneo, polo que non existe mitoloxía anterior ó século XVIII asociada con esta constelación. Estrelas principais
α Circini, a estrela máis brillante da constelación, unha variable Alfa2 Canum Venaticorum cunha magnitude que varía entre 3, 18 e 3, 21.
γ Circini, estrela dobre, onde as súas compoñentes están separadas 0, 9 segundos de arco.
δ Circini, estrela de magnitude 5, 04, é unha estrela azul do raro tipo espectral O moi afastada de nós, a uns 6500 anos luz.
AX Circini, de magnitude 5, 87, é unha estrela dobre e variable cefeida.
BU Circini, estrela variable Beta Cephei.
Outras estrelas con desginación de Bayer
β Cir 4, 07; ε Cir 4, 85; ζ Cir 6, 09; θ Cir 5, 08; η Cir 5, 16 Obxectos Notables do espazo profundo
NGC 5315, nebulosa planetaria cunha estrutura en forma de X.
Pismis 20, pequeno cúmulo aberto 12 arcmin ó suroeste de β Circini.
Comunas de Costa do Marfil

As comunas de Costa do Marfil son as unidades de quinto nivel administrativo de Costa do Marfil. As subprefecturas de Costa do Marfil conteñen vilas, e nalgunhas instancias combínase máis dunha vila nunha comuna. Dende 2012 existen 197 comunas dentro das 510 subprefecturas.
Antes de 2011 as comunas eran as unidades administrativas de terceiro nivel do país. Baixo a administración de Laurent Gbagbo, o número de comunas aumentou ata máis de 1300. No 2011 tivo lugar unha reorganización das divisións do país, e as comunas pasaron de considerarse divisións de terceiro nivel a divisións de quinto nivel.
En marzo de 2012 o goberno abolíu 1126 comunas considerando que non eran unidades gobernamentais economicamente viables, quedando 197 comunas finalmente.
Comunicación asíncrona

En telecomunicación, chámase comunicación asíncrona á que non necesita de ritmos temporais iguais entre os extremos conectados.
Comunicación de masas

A comunicación de masas é o estudo de como as persoas intercambian a información por medios de comunicación de masas a segmentos grandes da poboación de xeito simultáneo e inmediato. Noutras palabras, a comunicación de masas refírese ao acto de facilitar información a grande escala a unha gran cantidade de persoas. Normalmente relaciónase coa publicación de xornais, revistas e libros, así como a radio, a televisión, o cinema e Internet, xa que estes medios son moi empregados para espallar información, novas ou publicidade. A comunicación de masas diferénciase doutras formas de comunicación, como a comunicación interpersoal ou a organizativa, en que se centra nunha única fonte de emisión de información a un número grande de receptores. O estudo da comunicación de masas vén xustificado polo efecto que ten sobre o comportamento, a actitude, a opinión ou as emocións das persoas que reciben a información. Teorías principais
Os teóricos da comunicación identificaron varias teorías asociadas co estudo da comunicación de masas. A teoría de comunicación indica os procesos e os mecanismos que permiten que a comunicación teña lugar. A teoría de cultivo, desenvolvida por George Gerbner e Marshall McLuhan, fala sobre os efectos a longo prazo de ver a televisión e fai a hipótese de que canta máis televisión consuma un individuo, máis probable é que esa persoa crea que o mundo real é semellante ao que viu na televisión. O cultivo está relacionado coa idea do síndrome do mundo cruel.
A teoría do estabelecemento da axenda céntrase na idea de que os medios "non lle din á xente o que pensar, pero si sobre o que pensar". O estabelecemento da axenda di que os medios teñen o poder de influenciar o discurso público e dicirlle á xente cales son os problemas importantes que está afrontando a sociedade.
A espiral do silencio, desenvolvida por Elisabeth Noelle-Neumann, di que a xente tende máis a revelar a súa opinión en público cando cre que se corresponde coa opinión maioritaria, por medo a desvelar unha opinión impopular que converta a persoa en cuestión nun paria social. Esta teoría é relevante para a comunicación de masas porque indica que ten poder para moldear a opinión popular, así como retransmitir a opinión que se cre maioritaria.
A ecoloxía dos medios indica que os individuos están modelados por mor da súa interacción cos medios de comunicación, e que a comunicación e os medios afectan profundamente o modo en que as persoas ven e interactúan co seu contorno.
De acordo coa teoría da semioloxía, os elementos da comunicación como as palabras, imaxes, acenos e situacións, son sempre suxeito de interpretación. Todos os sistemas de signos creados para ser "lidos" ou interpretados, sen importar a súa forma, poden ser considerados como "textos". No estudo da semioloxía, non existe o concepto de lectura literal.
Comunicación oral

A comunicación oral é o xeito de comunicación humana, que se dá mediante unha lingua natural (xa sexa esta oral ou signada) e que está caracterizada pola inmediatez temporal. Na comunicación directa a produción da mensaxe por parte do emisor e a compresión do mesmo por parte do receptor é simultánea e prodúcese mediante a relación interpersoal. Esas condicións danlle ás mensaxes unha estrutura discursiva especial que se contrapón a outras formas de comunicación humanas coma a comunicación escrita ou a comunicación non verbal. Algunhas características da comunicación oral directa
A comunicación oral admite retrousos, a redundancia, reiteracións, saltos dun tema a outro, onomatopeas, e frases feitas, oracións inconclusas, omisións, desorde nos elementos da oración etc. En forma complementaria, apóiase nos códigos non verbais coma os acenos, posición do corpo.
Comunicación síncrona

A comunicación síncrona entre dous dispositivos defínese coma aquela transmisión, na que se precisa dun sinal previo que indique o intre de transmisión de cada unidade básica de transmisión. Unha vez recibido este sinal trasmítese o paquete.
Se falamos de biestables, unha transmisión síncrona produciríase cun sinal de reloxo, xa sexa por flanco de subida, baixada ou cando se alcance un valor.
Comunidade (socioloxía)

Unha comunidade é un grupo de persoas que viven en interacción nun lugar común, e no que poden estar presente algúns intereses comúns, crenzas, recursos naturais, preferencias, necesidades, riscos, ou un número doutras condicións que afectan á identidade dos participantes e o seu grao de cohesión.
En socioloxía, o concepto de comunidade ten dado orixe a unha significativa debate, e os sociólogos están aínda a chegar a un acordo sobre unha definición do termo. Había noventa e catro acepcións da palabra a mediados dos anos 1950.
En ecoloxía, unha comunidade é un grupo de organismos que interatúan entre si e co mesmo hábitat ou ambiente. En socioloxía, moitas veces referidos a un grupo que está organizado en torno a valores comúns e cohesión social dentro dunha localidade xeográfica, compartida en xeral, en unidades sociais máis grandes que unha casa, pero, dende a chegada de Internet, non son necesariamente xeográficas, xa que existen tamén en comunidades en liña. Etimoloxía
A palabra comunidade deriva do francés antigo communité, que deriva á súa vez do latín communitas (cum, "con ou xuntos" + munus, "don"), un termo amplo para a comuñón ou a sociedade organizada. Principios de regulación
As comunidades son reguladas de acordo a uns principios básicos: adaptación (os membros que queren formar unha parte intentan asimilar as normas internas), historicidade (a historia da comunidade, como tal, ten unha influencia sobre a situación actual), recursos (elementos que os membros da comunidade poñen en xogo na súa interacción) e interdependencia (cada membro da comunidade afecta a todo e é influenciado polo resto).
Comunidade Económica Europea

A Comunidade Económica Europea (CEE) foi unha organización internacional creada por un dos dous Tratados de Roma de 1957 (en vigor dende 1958), coa finalidade de crear un mercado común europeo. Os Estados signatarios foron Francia, Italia, Alemaña (por aquel entón, só a República Federal Alemá, non a República Democrática Alemá) e os tres países do Benelux (Bélxica, Países Baixos e Luxemburgo). O tratado establecía un mercado e aranceis externos comúns, unha política conxunta para a agricultura, políticas comúns para o movemento da man de obra e dos transportes, e fundaba institucións comúns para o desenvolvemento económico. Estas institucións, posteriormente, no ano 1965, fusionáronse coas institucións da CECA e das do EURATOM, grazas ao Tratado de fusión (ou Tratado de Bruxelas).
A CEE foi a máis famosa das tres Comunidades Europeas, e despois do Tratado de Maastricht (o TUE, onde se creou oficialmente a Unión Europea) cambióuselle o nome polo de Comunidade Europea (CE). Trala creación da Unión Europea, a CE (antiga CEE) pasou a formar parte do primeiro dos tres piares da Unión Europea (v. cadro á dereita).
Comunidade Económica dos Estados da África Occidental

A Comunidade Económica dos Estados da África Occidental (en francés CEDEAO) é unha unión política e económica rexional da África Occidental. Colectivamente, estes países abranguen unha área de 5114162 km2 e unha poboación en 2015 de máis de 349 millóns de persoas.
Considerada un dos bloques rexionais da Comunidade Económica Africana, o seu obxectivo é acadar unha autosuficiencia colectiva para os seus membros creando un único bloque comercial amplo construíndo unha unión económica e de comercio plena. A unión estableceuse o 28 de maio de 1975 coa sinatura do Tratado de Lagos, en que se afirmou a misión de promover a integración económica da rexión. Unha versión revisada do tratado foi asinada o 24 de xullo de 1993 en Cotonou.
A Comunidade tamén serve como forza de mantemento da paz na rexión, e os membros envían ocasionalmente forzas militares conxuntas para intervir nos países do bloque en tempos de inestabilidade.
O 28 de xaneiro de 2024, Níxer, Malí e Burkina Faso anunciaron a través dunha declaración conxunta que se retiraban da CEDEAO "sen demora", un feito sen precedentes desde a creación da CEDEAO, alegando en particular a falta de axuda da organización ante o terrorismo e acusándoa de estar baixo o influencia de potencias estranxeiras. Membros
En febreiro de 2017, a Comunidade tiña quince membros; oito deles son de lingua oficial francesa, cinco de lingua inglesa e dous de lingua portuguesa. Todos os membros actuais foron membros fundadores, agás Cabo Verde, que ingresou en 1977. O único antigo membro da Comunidade é Mauritania, un dos membros fundadores en 1975, que decidiu abandonala en decembro de 2000. Mauritania asinou en agosto de 2017 un acordo para converterse en membro asociado.
Marrocos solicitou oficialmente o ingreso na Comunidade en febreiro de 2017. A solicitude foi en principio aceptada na reunión dos xefes de estado en xuño de 2017, mais finalmente o ingreso de Marrocos foi postergado.
Malí foi suspendido o 30 de maio de 2021, tralo segundo golpe militar en nove meses. Guinea tamén foi suspendida o 8 de setembro de 2021, pouco despois do golpe de estado que tivo lugar no país. Establecéronse sancións a ambos os países o 16 de setembro. Historia
A Comunidade fomouse inicialmente por antigas colonias francesas, británicas e portuguesas e Liberia, tralo proceso de independencia da rexión que tivo lugar nas décadas de 1960 e 1970.
A unión estableceuse o 28 de maio de 1975 coa sinatura do Tratado de Lagos, que dispuxo a misión de promover a integración económica da rexión. O 24 de xullo de 1993 asinouse en Cotonou unha versión revisada do acordo.
A Comunidade cobre unha área que foi coñecida como "cinto dos golpes" e desde a década de 1990 intentou defender o avance da rexión cara á democracia en contra dos ataques autoritarios. Porén, o grupo foi citado polas débiles e pouco efectivas respostas a principios da década de 2020, cando tres membros sufriron golpes de estados militares, dous en Malí, un intento en Níxer e un en Guinea.
Comunidade Económica e Monetaria de África Central

A Comunidade Económica e Monetaria de África Central (CEMAC) (en francés Communauté Économique & Monétaire de l'Afrique Centrale) é unha organización internacional creada para substituír a Unión Aduaneira e Económica de África Central (UADAC, do francés Union Douanière et Économique de l'Afrique Centrale). O tratado que institúe a CEMAC foi asinado o 16 de marzo de 1994 en Xamena (Chad) e entrou en vigor en xuño de 1999.
A CEMAC, que reagrupa a Unión Monetaria de África Central (UMAC) e a Unión Económica de África Central (UEAC), ten por misión: estabelecer unha unión cada vez máis forte entre os pobos dos Estados membros para reafirmar a súa solidariedade xeográfica e humana;
promover as iniciativas nacionais para a eliminación das trabas ao comercio intracomunitario, a coordinación dos programas de desenvolvemento, a harmonización dos proxectos industriais;
o desenvolvemento da solidariedade dos países membros para favorecer os países e rexións máis pobres;
crear unha auténtica cooperación africana.
O 24 de xaneiro de 2003 a Unión Europea, concluíu un acordo financeiro coa CEEAC e a CEMAC, condicionada a que a CEMAC e a CEEAC converxeran nunha soa organización, e así, a CEEAC tomará a súa parte de responsabilidade na defensa da paz e a seguridade da rexión a través do pacto COPAX de seguridade.
Aínda que a CEMAC non é un dos piares da Comunidade Económica Africana, os seus membros si están asociados a través da CEEAC, Comunidade Económica dos Estados de África Central. Institucións da CEMAC
A Conferencia de Xefes de Estado encárgase de definir a política da Comunidade e de orientar a acción da UEAC e a UMAC.
O Consello de Ministros, que asume a dirección da UEAC.
O Secretariado executivo, sito en Bangui (República Centroafricana).
O Banco dos Estados de África Central (BEAC), sito en Yaoundé (Camerún) define e conduce a política monetaria.
A Corte de Xustiza comunitaria instalada en Xamena (Chad).
Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro

A Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro (CECA) foi un organismo internacional de ámbito europeo que regulaba os sectores do carbón e do aceiro dos Estados membros.
O tratado instaurando a CECA foi firmado en París o 18 de abril de 1951 por Francia, Alemaña, Italia e os tres países do Benelux: Bélxica, Países Baixos e Luxemburgo.
Esta comunidade é considerada como o "xerme" da actual Unión Europea (UE).
Comunidade autónoma

Unha comunidade autónoma é unha entidade territorial que, dentro do ordenamento constitucional do Estado español, está dotada de certa autonomía lexislativa e competencias executivas, así como da facultade de administrarse mediante os seus propios representantes. Características
A estrutura do Estado Español en Comunidades Autónomas recóllese na Constitución española de 1978. O artigo 2 recoñece e garante o dereito á autonomía das nacionalidades e rexións que compoñen o Estado. Esta disposición baséase na premisa da unidade indisoluble do estado español, que aparece citada como patria común de todos os españois. Non obstante, dende diversos sectores nacionalistas ou de esquerdas este segundo artigo constitucional é presentando coma un punto excluínte e de discordia ao negar o dereito de autodeterminación aos pobos que a día de hoxe están baixo a tutela do Estado, tendo especial relevancia aqueles considerados nacións.
O texto da Constitución establece os poderes que poden ser asumidos polas Comunidades Autónomas e aqueles que só se lle poden atribuír ó Estado.
A división política e administrativa de España ten a forma de 17 comunidades autónomas, ademais de Ceuta e Melilla, cuns estatutos de autonomía que lles outorgan o rango de Cidades autónomas.
A promulgación da Constitución Española de 1978, que recolle o dereito de autonomía das nacionalidades e rexións que compoñen o estado español, supuxo un cambio total con respecto ao réxime anterior, que se baseaba en plans centralizados tradicionais. Isto daba resposta a un problema que xa xurdira repetidamente na historia de España como resultado das diferentes identidades sobre as que se construíu a unidade do estado español. Unha parte significativa da povoación nega aínda hoxe que concorde con esta unidade do estado español mentres non se recoñeza totalmente a existencia de soberanía nacional das nacións do estado minorizadas.
Tras a ratificación da Constitución Española, e como resultado da posta en funcionamento dos principios contidos no Título VIII, no curso duns poucos anos completouse o proceso de instauración das 17 Comunidades Autónomas e foron aprobados os seus estatutos. Foron tamén dotadas do seu propio órgano de goberno e institucións representativas. Comunidades Autónomas de España
As dúas cidades autónomas son: Ceuta Melilla
Comunidades autónomas por superficie
Lista de comunidades autónomas españolas ordenadas por superficie.
Comunidades autónomas por poboación
Lista de comunidades autónomas españolas ordenadas por poboación (datos do padrón municipal de habitantes, INE á data 01/01/2013).
Comunidade científica

A comunidade científica está formada polo corpo total de científicos, as súas relacións e as súas interaccións. Adoita dividirse normalmente en subcomunidades, cada unha traballando nun campo particular da ciencia (por exemplo, existe unha comunidade de entomólogos dentro do campo da zooloxía). Características
Os membros da mesma comunidade non necesitan traballar en conxunto. A comunicación entre os membros establécese pola diseminación de traballos de investigación e hipóteses a través de artigos en revistas científicas, que son revisadas por pares, ou asistindo a congresos e outros tipos de reunións onde se presentan as novas investigacións, se intercambian ideas e son debatidas.
Existen tamén moitos métodos informais de comunicación de traballos científicos, así como de resultados, aínda que a verdadeira validez e importancia de cada un dependerá de cada subcomunidade.
A membresía (ou conxunto dos membros) das asociacións presentes dentro de cada subcomunidade é, xeralmente, en función da educación, situación laboral e afiliación institucional. Sociólogos da ciencia que estudaron comunidades científicas a miúdo acharon que o sexo, a raza e a clase social puideron ser, ás veces, factores influentes para o ingreso.
Histórica e actualmente os científicos usaron variados métodos para determinar quen pertence ou non á comunidade científica, o cal xeralmente se require para determinar que campos de investigación poden ser marcados como "ciencia". Algúns campos de coñecemento que aparentan ser científicos son xulgados como fóra das normas da comunidade científica, e por iso son marcados como "pseudociencia".
O método científico implicitamente require a existencia da comunidade científica, onde se levan a cabo os imprescindíbeis procesos de revisión por pares e reproducibilidade. A posición de Hume (o criterio da verdade) fronte a Kant sentara as bases para formulacións loxicistas, historicistas, estruturalistas, entre outros, no interior da filosofía da ciencia.
Karl Popper propuxo substituír o problema da verificación polo da falsación. Para el, unha teoría é científica se pode ser sometida a unha contrastación falsadora, que é refutábel aínda que fora falsada.
É a comunidade científica quen recoñece e sustenta o actual consenso científico dentro dun campo, o paradigma reinante, o cal resiste o cambio até que se presente unha verdadeira evidencia substancial e repetida que poida demandar un cambio de paradigma ou novo enfoque ou complemento, de acordo coa teoría de cambio científico establecida por Thomas Kuhn.
Imre Lakatos propón abordar o problema da avaliación obxectiva do desenvolvemento da ciencia en termos de cambios progresivos e cambios dexenerativos de problemas nas series de teorías científicas. Esta continuidade desenvólvese a partir dun verdadeiro programa de investigación.