Disforia de xénero

A disforia de xénero, antes denominada trastorno de identidade de xénero, é un diagnóstico psiquiátrico que involucra un malestar significativo asociado a unha discordancia entre a identidade de xénero e o sexo asignado ao nacer, co que as persoas afectadas non se identifican nin senten e perciben como propio. Este concepto foi introducido polo psicólogo neozelandés John Money.
A OMS deixou de consideralo como un trastorno psiquiátrico, posto que mentres que o trastorno de identidade de xénero estaba clasificado como un trastorno mental na CIE-10 CM, a discordancia de xénero está clasificada como un cadro relacionado coa saúde sexual na CIE-11 CM. Á súa vez, no DSM-5 (publicado pola Asociación Estadounidense de Psiquiatría) foi reclasificado, movéndose da categoría de trastornos sexuais cara a unha propia, e renombrado como disforia de xénero. Este cambio ten o obxectivo de evitar a estigmatización cara os individuos transxénero. Nesta reclasificación aclárase que a desconformidade de xénero non constitúe enfermidade mental, senón que o elemento crítico da disforia de xénero é a presenza de malestar clinicamente significativo asociado á condición de xénero.
Desta maneira, a disforia de xénero non debe confundirse coa desconformidade de xénero —as condutas que non coinciden co comportamento socialmente asociado a un xénero—, tampouco con orientación sexual, nin a identidade de xénero, xa que estas non son trastornos mentais. É importante facer unha aclaración: non todas as persoas trans teñen disforia de xénero nin todas as persoas con disforia de xénero son trans.
As causas da disforia de xénero son descoñecidas, pero a identidade de xénero reflicte probablemente factores xenéticos, biolóxicos, ambientais, sociais e culturais. O tratamento da disforia de xénero pode incluír asesoramento ou psicoterapia, apoio á expresión de xénero do individuo ou o seu desexo de terapia hormonal ou cirurxía, pero non debe consistir en disuadir ao individuo da súa identidade de xénero, senón axudalo a adecualo a ela. Definición
O termo disforia, como oposto a «euforia», designa un desgusto, desaxuste ou malestar significativo. A disforia de xénero, por tanto, fai referencia ao malestar intenso, que non se reduce unicamente ao desgusto ou á inconformidad, que afecta negativamente as actividades cotiás dunha persoa e que está asociado co seu sexo ou xénero. Cabe sinalar que non todas as persoas transgénero ou transexuais experimentan disforia de xénero, por tanto a disforia de xénero non pode confundirse co simple feito de que unha persoa sexa transexual ou transgénero. Medicina
A disforia de xénero é o termo co que en 1973 o médico John Money, e a partir de aí a psiquiatría, designaba ao que en 1953 o tamén médico Harry Benjamin chamara transexualidad. Na actualidade, a transexualidade e a disforia de xénero son termos distintos.
A disforia de xénero está incluída no DSM-5 ou Manual diagnóstico e estadístico dos trastornos mentais. Mentres que no CIE-10 estivo un trastorno similar ao que se lle denominou trastorno de identidade de xénero e que posteriormente foi descartado como trastorno psiquiátrico, dado que pasou a ser chamado discordancia de xénero e agora está clasificado como unha condición relacionada coa saúde sexual na CIE-11 CM.
Para realizar un diagnóstico de disforia de xénero, debe existir unha marcada diferenza entre o xénero expresado ou experimentado pola persoa e o que outros lle asignarían, e isto debe haberse mantido por, polo menos, seis meses. Nos nenos, o desexo de ser doutro xénero debe estar presente e verbalizado. En segundo lugar, é necesario que existan tamén probas de malestar persistente provocadas polo sentimento de inadecuación asociado ao seu sexo ou xénero. É dicir, para efectuar o diagnóstico da disforia de xénero, deben existir probas de malestar clinicamente significativo ou deterioración social, laboral ou doutras áreas importantes da actividade do individuo. É importante descartar a nenos e adolescentes cuxa conduta simplemente non encaixa no estereotipo cultural de masculinidad ou femineidad.
Na actualidade non existe un método obxectivo para diagnosticar xa que este depende exclusivamente do que manifeste o afectado, ou a súa contorna, o que en ocasións está distorsionado, con ou sen intencionalidade.
Causas da disforia de xénero
As causas seguen sendo descoñecidas, aínda que se tomaron en consideración hipóteses biolóxicas, psicolóxicas e mesmo sociolóxicas. Desde as explicacións non médicas moitos sectores esixen que deixe de considerarse un trastorno psiquiátrico. Campaña contra a patoloxización
Desde o ano 2007, cada mes de outubro, a campaña Stop Trans Pathologization convoca un Día Internacional de Acción pola Despatologización Trans, con manifestacións e outras actividades en diversas cidades no mundo simultaneamente.
Os obxectivos principais da campaña foron a retirada do «trastorno da identidade de xénero» da CIE da Organización Mundial da Saúde), e a loita polos dereitos sanitarios das persoas transexuais. Para facilitar a cobertura pública da atención sanitaria trans-específica, a campaña Stop Trans Pathologization propuxo a inclusión dunha mención non patologizante na CIE-11. Posteriormente, a Organización Mundial da Saúde retirou o «trastorno de identidade de xénero» como trastorno psiquiátrico e paso a chamarse «discordancia de xénero» e actualmente é clasificado como unha condición relacionada coa saúde sexual polo CIE-11.
O artigo 18 dos Principios de Yogyakarta e a Guía do activista para usar os Principios de Yogyakarta son contrarios á lista de enfermidades mentais.
No mes de xullo do ano 2016, un grupo de investigadores financiados polo Instituto Nacional de Psiquiatría da Cidade de México presentaron un estudo que daba respaldo á solicitude á Organización Mundial da Saúde (OMS) para a retirada da disforia de xénero da sección de «trastornos mentais». O estudo mexicano foi o primeiro dunha lista de traballos na mesma liña feitos en Brasil, India, Francia, Suráfrica e o Líbano que foron presentados en 2018, na actualización da clasificación CIE-10 cara á nova lista CIE-11. Estes estudos teñen como obxectivo sinalar que o factor causal do malestar que experimentan as persoas transexuais e que levou a definir un trastorno mental, non ten a súa orixe na súa identidade e condición sexual, senón no rexeitamento e a discriminación que teñen que afrontar por esta. Os autores dos estudos consideran que o propio diagnóstico contribúe á estigmatización e, dese modo, reforza o problema.