Substitución da moeda de cobre británica na década de 1860

A substitución da moeda de cobre británica na década de 1860 por outra equivalente de bronce afectou, a partir de 1860, principalmente ás moedas dun penique, de medio penique e dun cuarto de penique (farthing) en circulación, que se viñan cuñando en diferentes tamaños e con diversos pesos desde 1797. Entre os motivos deste proceso de substitución están o feito de que estas se consideraban demasiado grandes, que amosaban desgastes e oxidacións notables e que moitas delas tiñan publicidade e proclamas diversas troqueladas, e tamén se perseguía loitar contra as falsificacións e eliminar as moedas estranxeiras en circulación.
O mal estado das moedas de cobre en circulación foi confirmado mediante unha investigación levada a cabo realizada entre 1856 e 1857 pola Real Comisión sobre a Moeda Decimal. Aínda que esta comisión non recomendou naquela ocasión ningunha medida para tendente á decimalización do sistema, o mestre de ceca da Royal Mint, Thomas Graham, convenceu o ministro de Facenda, William Ewart Gladstone, de que era un momento oportuno para substituír a cuñaxe de moedas de cobre pola doutras de inferior tamaño e, xa que logo, máis lixeiras, producidas en bronce, que terían ademais unha vida útil máis longa. Gladstone conseguiu que o Parlamento do Reino Unido aprobase a lexislación que autorizaba a substitución e asegurou a dotación dos fondos necesarios, e o gravador xefe da Real Casa da Moeda de Londres, Leonard Charles Wyon, recibiu a encarga de deseñar as novas moedas.
Wyon deseñou un anverso para a nova serie caracterizado pola presenza dunha efixie da raíña Vitoria, que pousou para el en varias ocasións e deu a súa opinión acerca do proceso de deseño, o que provocou algún atraso, dado que Wyon estaba interesado en acadar a aprobación da monarca. Pola súa banda, nos novos reversos aparece unha personificación de Britannia, tal e como se lle indicara a Wyon. Ao principio houbo certa controversia polas abreviaturas latinas nas inscricións da nova emisión, e houbo quen creu que había erros que poderían chegar a obrigar á súa retirada.
Coa axuda de dúas empresas externas, a Royal Mint produciu unha tiraxe suficiente das novas moedas de bronce como para empezar o procerso de substitución en 1861, que non se completou ata despois de 1877. As novas moedas postas en circulación mantiveron a súa vixencia ata a decimalización de 1971, agás o cuarto de penique, que foi desmonetizado o 1 de xaneiro de 1961. Antecedentes e contexto
A finais da década de 1850, era unha evidencia o feito de que o penique de cobre e as súas fraccións resultan inaceptablemente grandes. O cobre era un metal demasiado caro para ser utilizado nas moedas divisionarias de escaso valor facial. Así e todo, había unha cantidade suficiente de moedas de cobre en circulación como para satisfacer a demanda en Gran Bretaña, en parte grazas ás enormes cantidades de pezas cuñadas por contrato na Ceca de Soho, do industrial Matthew Boulton, desde había xa máis de cino décadas. No entanto, as moedas de cobre —penique, medio penique e cuarto de penique, así como as pouco vistas pezas de dous peniques e de medio farthing— seguían a ser, segundo o numismático G. P. Dyer, «pesadas, amolantes e incómodas». Ademais, as vellas moedas de cobre en circulación representaban a raíña Vitoria cun aspecto de rapaza, xa que se trataba dun deseño creado uns vinte anos atrás.
Tres moedas dun penique acabadas de cuñar tiñan un peso de dúas onzas ou 57 gramos, do mesmo xeito que seis moedas de medio penique ou doce dun cuarto de penique. Pola súa banda os peniques cuñados por Boulton en 1797, dos que quedaban aínda moitos en circulación, pesaban na teoría unha onza (28 g), aínda que na práctica a maioría xa tiñan un peso alixeirado polo desgaste producido nun metal brando como o cobre ao longo do seu amplo período de circulación. A confusión aumentou aínda máis coa existencia de moedas cuñadas segundo outros dous padróns, que tamén coexistían no comercio: os medios peniques e os cuartos de penique tamén cuñados por Boulton a partir de 1799, e as moedas irlandesas convertidas en moeda legal en Gran Bretaña na década de 1820. As moedas de cada un destes padróns amosaban adoito un desgaste moi considerable, o que podía chegar a dificultar a determinación de se unha peza era de medio penique grande ou dun penique pequeno e desgastado. Ademais diso, tamén circulaban falsificacións, moedas que foran utilizadas para gravar mensaxes comerciais ou políticos e, mesmo, emisións estranxeiras.
A este respecto, o xornal Huddersfield Chronicle and West Yorkshire Advertiser publicaba o seguinte en 1860, nun momento en que coexistían 24 modelos de moedas de medio penique en circulación: O mal estado da moeda de cobre ficou demostrado polas investigacións levadas a cabo pola Real Casa da Moeda en 1856 e 1857 no marco da actividade da Real Comisión sobre a Moeda Decimal, xa que se consideraba probable que, se se adoptaba a moeda decimal, cumpriría substituír as moedas de cobre. Esa comisión fora establecida como consecuencia da defensa feita polo daquela mestre de ceca da Royal Mint, o científico John Herschel, quen xa participara en dúas investigacións anteriores sobre a posibilidade de introducir a moeda decimal, mais que dimitira co seu cargo en 1856, o ano en que se estableceu a comisión, por mor da súa mala saúde. Aínda que o informe final concluía que a idea da decimalización posuía «poucos méritos», o novo mestre de ceca, Thomas Graham, convenceu o Ministro de Facenda, William Gladstone, de que a moeda de cobre debía ser substituída.
Para a substitución elixiuse a aliaxe de bronce porque era máis dura que o cobre puro, e a Royal Mint tiña xa certa experiencia co tratamento desta aliaxe, porque a utilizara uns anos antes para a cuñaxe de moedas para Nova Escocia e para a Provincia do Canadá. A aceptación da proposta de Graham estivo facilitada pola súa boa relación cos ministros do Gabinete, patente nunha misiva que lle escribiu á súa irmá: «É un pouco curioso acharme no consello do Goberno. .. e falar de asuntos de Estado co ministro de Facenda. .. diante do lume no salón de Downing Street». Preparación
O 4 de agosto de 1859, o ministro de Facenda Gladstone conseguiu que se aprobase un orzamento de 10. 000 libras para acometer o proceso de substitución da moeda de cobre. Aínda que a petición orixinal fora de 50. 000 libras, Gladstone asegurou ante a Cámara dos Comúns que a cantidade menor finalmente aprobada sería suficiente para recuperar a pesada moeda de cobre en circulación, refundila e cuñala novamente en pezas de bronce máis lixeiras. Asemade lembroulles aos membros da Cámara que había un proxecto de lei pendente ante o Parlamento para que a falsificación de moedas de metal mixto, como o bronce, resultase tan punible como a das moedas de cobre puro. Gladston afirmou que a Real Casa da Moeda sairía beneficiada do cambio, aínda que cumprían 10. 000 libras para os gastos preliminares. O proxecto de lei polo que os efectos das leis vixente relativas ás moedas de cobre se estendían ás de metal mixto acadou o asentimento real o 13 de agosto de 1859. Aínda que chegou a se convocar un concurso público, finalmente encomendóuselle a Leonard Charles Wyon, gravador xefe da Real Casa da Moeda, que preparase os deseños para a nova serie de moedas de bronce. Cando este xa estaba a traballar no proxecto, e varios días despois da votación na Cámara dos Comúns, Gladstone expresou a súa satisfacción cos deseños das moedas que lle enviara Graham. A expectativa das novas moedas provocou unha certa reacción na prensa británica do momento: The Literary Gazette desexaba que os deseños das novas moedas fosen un orgullo para o país e que amosasen unha efixie da raíña, daquela xa avoa, como «máis de señora»; pola súa banda, The Mechanics' Magazine esperaba igualmente que as novas moedas «dixesen a verdade» —o retrato vixente de Vitoria levaba desde 1839 na moeda dun penique)—.
O gravador Wyon recibiu instrucións para no reverso do novo penique de bronce figurase a representación de Britannia, que anteriormente aparecera xa nas moedas de cobre desde o reinado de Carlos II, no século XVII. Segundo o numismático Howard Linecar, considerouse que eliminar a Britannia da moeda significaría que Gran Bretaña xa no dominaba as ondas do mar —como expresa a canción patriótica Rule Britannia! —.
Logo de iniciar os traballos do deseño de ambas as faces, Wyon desprazouse á residencia real de Osborne House, na illa de Wight, o 7 de decembro de 1859, onde, segundo as súas propias palabras, Vitoria «sentou, ou máis ben se puxo de pé, a carón de min, e díxome que volvería facelo cando estivese listo». Wyon acudiu novamente a Osborne House o 16 de decembro, e tanto a raíña como o príncipe Alberte expresaron a súa satisfacción polo traballo realizado ata aquel momento.
O 20 de febreiro de 1860, o membro da Cámara dos Comúns William Ewart preguntou nesta institución por que non apareceran aínda as moedas da nova serie de bronce, ao que o ministro Gladstone respondeu que o artista aínda non concluíra o traballo e que non quería interferir para no prexudicar a obra. Este intercambio de impresións provocou que The Mechanics' Magazine expresase o seu abraio polo feito de que o traballo de seis meses non tivese dado lugar aínda aos deseños para as tres moedas. O 23 de febreiro, Wyon acudiu á Real Casa da Moeda de Londres para lle amosar ao mestre de ceca Graham dous modelos de moedas dun penique, que este acolleu favorablemente.
Wyon continuou preparando probas das novas moedas. É probable que Gladstone lle entregase unha destas probas á raíña a finais de marzo, xa que o 27 de marzo Wyon foi ao palacio de Buckingham, onde tanto a monarca como o príncipe Alberte criticaron o traballo. O gravador volveu o 30 de marzo; Alberte non estaba alí, mais Vitoria volveu amosarse lixeiramente crítica coa moeda de proba que Wyon lle amosou. Este foi ao castelo de Windsor o 9 de abril; non viu a parella real, mais a moeda que levou naquela ocasión foi recollida e posteriormente, á fin coa prescritiva aprobación real. Segundo algunhas fontes, o espécime da moeda de proba que a raíña aprobou foi roubado cando se enviou de volta á Real Casa da Moeda. Graham levou un exemplar co deseño aprobado por Votoria, para llo amosar a Gladstone o 16 de abril. Wyon recibira instrucións para que a inscrición do anverso das moedas fose: VITORIA D. G. BRITANNIAR. REG. F. D. (abreviatura de «Vitoria, pola graza de Deus, raíña dos británicos, defensora da Fe»). Porén, o deseñador considerou que non tiña espazo para F. D. a non ser que acurtase BRITANNIAR, que xa era de por si unha forma abreviada de Britanniarum (xenitivo plural de Britannia). Ese foi o motivo polo que Wyon puxera BRIT na moeda aprobada. Gladstone amosou o seu acordo coa inclusión de F. D. , probablemente lembrando a indignación pública que se ocasionara cando, en 1849, na nova moeda dun florín se omitira o habitual D. G. (Dei Gratia, «Pola graza de Deus»), que fora alcumado o «florín sen Deus». Gladstone, que era un erudito clásico ademais de político, insistiou en BRITT no canto de BRIT, sinalando que a abreviatura dun substantivo plural en latín debería ter a súa consonante final duplicada. Graham consultou a decisión de Gladstone con Edward Hawkins, do Museo Británico, quen coincidiu co ministro.
A modificación de BRITT completouse o 20 de maio de 1860, logo do cal Wyon comezou a traballar nas matrices para os cuños de produción e noutros equipamentos necesarios. O 13 de xuño xa completara todo excepto o reverso do cuarto de penique, que se elaborou dous días máis tarde. A produción deu o seu comezo, e o 30 de xuño Graham presentou espécimes da nova moeda de bronce a Gladstone, na procura da aprobación final.
Wyon anotou no seu diario do 4 de xullo de 1860: «malas novas hoxe: a raíña desexa que se modifiquen os retratos das novas moedas de cobre [sic]». Non está claro que trazo era o que producía o descontento de Vitoria, pero a aprobación das revisións chegou o 9 de xullo. Así e todo, mantíñanse algunhas dificultades non especificadas. O 16 de xullo, Gladstone foi interrogado na Cámara dos Comúns acerca dos atrasos, e este atribuíu os problemas a «un misterioso secreto artístico». A demora ameazaba a viaxe ao continente que Wyon tiña preparada para as súas vacacións, aínda que partiu, como estaba previsto, o 23 de xullo. Os traballos continuaron na súa ausencia e, o 6 de agosto, Gladstone escribiu a Graham para lle comunicar que finalmente a raíña dera a súa aprobación ás novas moedas. A finais de setembro xa se estaban a producir en grandes cantidades na Royal Mint: O resultado foi o que se deu en coñecer como bun penny («penique moño»), chamado así polo peiteado da Raíña. Estas moedas mantivéronse en circulación ata a decimalización de 1971, cento dez anos despois. Lanzamento e acollemento
As novas moedas de bronce puxéronse en circulación a partir do 26 de novembro de 1860, aínda que a proclamación oficial do seu lanzamento non se produciu ata o 17 de decembro. A aparición da nova serie produciu unha reacción considerable, en gran parte centrada no uso da abreviatura BRITT. Neste sentido, chegou a correr o rumor, difundido mesmo pola prensa, de que se trataba dun erro e de que as primeiras moedas postas en circulación con esta inscrición serían retiradas axiña. A secuencia BRITT aparecera xa previamente na moeda de seis peniques e no xilin de 1816, aínda que a forma BRIT tamén tivera uso, en concreto na emisión de floríns vixente naquel momento, que non foi actualizada a BRITT ata 1868. A controversia esta abreviatura deu lugar a unha serie de cartas a The Times, unha delas probablemente escrita por Graham, e tamén a un relatorio ante a Sociedade Numismática de Londres. Neste sentido, o 8 de decembro de 1860 publicaba o londiniense The Morning Post:
En The Essex Country Standard opinábase que o retrato de Vitoria era «insatisfactorio, xa que, excepto no medio penique, non se parece en nada á raíña». The Huddersfield Chronicle and West Yorkshire Advertiser consideraba que a nova moeda de bronce tiña «moitas vantaxes», entre elas a dureza do metal, pero «como obra de arte apenas está á altura do que cabería esperar na actualidade». Pola súa banda, The Morning Chronicle predicía que as novas moedas ían resultar «moi convenientes cando a poboación se afaga a elas».
O Mechanics' Magazine opinaba que Wyon captara adecuadamente os trazos da raíña, pero que a forma da súa cabeza era inexacta. Neste xornal non gustou a representación de Britannia, aínda que consideraba que Wyon o fixera o mellor que puidera. Á parte destas críticas, consideraba que as novas moedas eran un «completo éxito»: a súa lixeireza e o feito de que a indicación do valor facial da moeda figurase no reverso —acabando deste xeito coa confusión sobre o valor das moedas gastadas— ía beneficiar a xente que as utilizase. Sebastian Evans, nun artigo que John Evans leu para el ante a Sociedader Numismática, cuestionou o parecido de Vitoria e non lle gustou a colocación dun veleiro e un faro de casr o mesmo tamaño a ambos os lados de Britannia no reverso: «en conxunto, tanto no anverso como no reverso, o deseño é máis débil e o traballo menos satisfactorio que en calquera moeda anterior do reinado». Produción e consecuencias
A produción rápida e a gran escala de moedas de bronce era algo novo para a Real Casa da Moeda de Londres e, en consecuencia, ao principio xurdiron varias dificultades que provocaron a rotura ou o desgaste prematuro dos cuños de produción. A substitución das moedas de cobre polas de bronce superaba a súa capacidade, xa que estaba ocupada coa produción de moedas de prata e de ouro. Xa que logo, a Royal Mint sacou a concurso un contrato para a cuñaxe de 1. 750 toneladas das novas moedas dun penique, de medios penique e dun cuarto de penique de bronce. O contrato adxudicouse inicialmente á ceca privada James Watt & Co. , de Birmingham, Ante a demora desta á hora de comezar os traballos, adxudicouselle tamén á compañía Ralph Heaton & Sons, sita na mesma localidade, un contrato suplementario para cuñar 61 toneladas máis de moedas. No entanto, estes contratos non se cumpriron na súa totalidade, xa que mentres que a mediados de 1861 Watt's avanzaba cara ao cumprimento da súa parte —que finalizou o 11 de xuño de 1863— Heaton levaba cuñadas unicamente 46 toneladas en marzo de 1862, e no volveu cuñar moedas de bronce británicas durante varios anos. Estas dúas empresas tiñan experiencia na produción de moedas de bronce, xa que se encargaran da produción de gran parte das recentes emisións de bronce francesas e belgas. Cada unha cobraba catro libras e media por tonelada por riba do que custaría a cuñaxe da mesma cantidade de moedas na Royal Mint.
O peso da moeda dun penique reduciuse, xa que logo, á metade, de xeito que 48 exemplares pesarían unha libra avoirdupois (454 g), e a moeda fíxose máis delgada para que o seu diámetro fose o máis grande posible. Ante a preocupación de que o cuarto de penique resultase demasiado pequeno se se alixeiraba ao mesmo nivel, esta moeda e a de medio penique axustáronse a un estándar para que 40 peniques pesasen unha libra avoirdupois. Á Real Casa da Moeda preocupáballe que a poboación se opuxese ás novas moedas de bronce por teren un metal que valía considerablemente menos que o seu valor nominal, mais descubriu que a xente non esperaba que un penique contivese cobre por valor dun penique.
Dado que a velocidade de produción era unha prioridade, e que había tres fontes de subministración diferentes, hai un gran número de variedades nos primeiros anos da cuñaxe de moedas de bronce. Durante os tres primeiros anos de emisión cuñouse máis dun millón de libras en moedas de bronce, e en 1877 a cifra xa aumentara a 1. 367. 963 libras, das cales arredor de 60. 000 libras se transportaron aos territorios coloniais.
Para que as novas moedas entrasen de camiño en circulación, a Royal Mint pagaba o seu envío a calquera parte do país; este programa provocou excedentes locais e interrompeuse a finais de 1872. A mediados de 1861 comezou a recuperación das vellas moedas de cobre en circulación, para o que se utilizaron as instalacións das oficinas de Correos. Nas zonas urbanas, as moedas de cobre desapareceron axiña do caudal circulatorio, mais nos distritos rurais a transición tardou varios anos. A Real Casa da Moeda ofreceu unha prima do 2 % polas antigas moedas de cobre ata finais de 1869, momento en que estas foron desmonetizados no Reino Unido, aínda que a Casa da Moeda seguiu trocándoas polo seu valor nominal. En febreiro de 1873, Charles William Fremantle, mestre de ceca da Royal Mint, recomendou que as antigas moedas de cobre deixasen de aceptarse, xa que as cantidades que se presentaban se volveran insignificantes, e así se fixo a partir do 31 de xullo de 1873. Así e todo, a Real Casa da Moeda seguiu a recibir solicitudes de troco da antiga moeda de cobre, xeralmente dos habitantes dos distritos rurais, durante varios anos despois, aínda que todas foron denegadas. No caso dos territorios coloniais concedeuse unha prórroga, xa que nalgúns deles non se tomaran medidas para reclamar os antigos cobres. Orixinalmente, a data de desmonetización ía ser o 30 de xuño de 1876, aínda que se prorrogou ata o 31 de decembro de 1877.
O 20 de xuño de 1876, a Royal Mint recibiu un cargamento de moedas antigas de cobre cun valor nominal total de 256 libras e cinco xilins, enviados por axentes da Coroa para as colonias, que solicitaron que o pagamento de 200 libras se fixese en forma de peniques, medios peniques e cuartos de penique, e que a suma restante se pagase en forma de terzos de farthing de nova cuñaxe. Todas estas moedas debían enviarse a Malta, estas moedas tiñan curso legal. A Real Casa da Moeda así o fixo, cuñando 162. 000 exemplares destas moedas dun terzo de farthing.
Pola súa banda, nas colonias australianas as moedas de cobre podían cambiarse na Casa da Moeda de Sydney de 1868 a 1877, e na Casa da Moeda de Melbourne en 1877. Na colonia de Australia Meridional, o 17 de decembro de 1876 emitiuse unha proclama pola que se declaraba que as antigas moedas de cobre deixaban de ter curso legal, pero en xaneiro de 1877 anunciouse que a tesouraría da colonia aceptaría os cobres en cantidades non inferiores a cinco xilins ata o 11 de abril de 1877.
Noutros territorios do Imperio a situación foi desigual: mentres na Colonia do Cabo en Suráfrica e en Nova Zelandia non se fixo moito para recuperar as moedas de cobre, en Ceilán recolléronse moedas por valor dunhas 32. 000 libras.
No reino Unido recolléronse en total moedas de cobre por valor de 580. 000 libras, ademais doutras 44. 000 libras no estranxeiro. Deste xeito, aínda ficaban 656. 376 libras en moedas de cobre sen trocar, cuñadas entre 1797 e 1860. Fremantle suxeriu a posibilidade de que gran parte do cobre non redimido, especialmente das primeiras emisións, máis pesadas, se fundise privadamente por mor do valor do seu metal, polo que a maioría das moedas anteriores a 1860 foran xa contabilizadas.
A nova serie de moeda británica de bronce, composta polo penique, o medio penique e o cuarto de penique deseñados por Wyon, seguiron cuñándose ata que en 1895 foron substituídos por unha nova serie coñecida como Old Head. As tres moedas seguiron levando os msmos reversos ata que o medio penique e o cuarto de penique foron dotados dos seus propios deseños en 1937, durante o reinado de Xurxo VI, obra de Thomas Humphrey Paget. O penique continuou amosando o reverso da Britannia de Wyon, con lixeiras modificacións, ata que deixaron de ter curso legal logo da decimalización de 1971, o 31 de agosto dese ano. Os medios peniques deixaron de ter curso legal a partir do 31 de xullo de 1969, e o cuarto de penique a partir do 31 de decembro de 1960.