proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Alternaria

Alternaria é un xénero de fungos ascomicetos, cuxas especies son coñecidas como importantes patóxenos vexetais. Son tamén alérxenos comúns en humanos, desenvolvéndose no interior de construcións e causando febre do feo, rinite alérxica ou reaccións de hipersensibilidade que por veces levan á asma. Facilmente causan infeccións oportunistas en persoas inmunocomprometidas, como doentes con SIDA.
Existen 299 especies neste xénero; son ubicuas no ambiente e son unha parte natural da flora fúnxica en case calquera lugar, sendo axentes normais de decomposición. As esporas transpórtanse polo ar e poden atoparse no solo e na auga, así coma no interior de habitacións ou en obxectos. As esporas son singulares ou poden formar longas cadeas. Poden desenvolverse en colonias espesas, xeralmente de cor negra ou cinsenta.
Polo menos o 20% da deterioración de produtos agrícolas é causada por especies de Alternaria. Moitos problema de saúde en humanos poden ser causados por estes fungos, os cales se desenvolven na pel e nas membranas mucosas, incluíndo os ollos e o tracto respiratorio. As alerxias son comúns, mais as infeccións serias son raras, excepto en persoas con sistema imunitario comprometido. Porén, as especies deste xénero producen frecuentemente produtores prolíficos de varios compostos tóxicos. Os efectos da maioría destes compostos na saúde animal e vexetal non son ben coñecidos. Os termos alternariose e alternariotoxicose son usados para os problemas causados por fungos deste xénero en humanos e animais.
Non todas as especies de Alternaria son pragas e patóxenos; algunhas mostraron potencial como axentes biolóxicos no control de especies invasoras. Especies
Alternaria alternata - causa o mildio da pataqueira e manchas en follas de Withania somnifera podendo infestar moitas outras plantas. Causa tamén infeccións do tracto respiratorio superior en doentes con SIDA, asma en persoas con sensibilidade, e foi implicada na rinosinusite crónica.
Alternaria arborescens - causa antracnose do talo da tomateira.
Alternaria arbusti - causa lesións nas follas da pereira Nashi (Pyrus pyrifolia).
Alternaria blumeae - causa lesións en Blumea aurita.
Alternaria brassicae - infesta moitos vexetais e roseiras.
Alternaria brassicicola - infesta brasicáceas (Brassicaceae).
Alternaria carotiincultae - causa mildio da folla da cenoura.
Alternaria conjuncta - infesta a cahrouvía e plantas do xénero Pastinaca.
Alternaria dauci - infesta a cenoura.
Alternaria euphorbiicola - infesta cultivos de coles.
Alternaria infectoria - infesta o trigo
Alternaria molesta - pode causar lesións na pel de toniñas.
Alternaria panax - causa mildio en ginseng
Alternaria petroselini - causa mildio nas follas da perixel
Alternaria selini - ataca o perixel
Alternaria solani - causa mildio en tomateiras e pataqueiras.
Alternaria smyrnii - infesta esminios e perixeis.
Alternaria solani

Alternaria solani é un fungo do xénero Alternaria que ataca a familia das solanáceas de forma global, provocando unha doenza coñecida como pinta negra ou mancha de alternaria (en inglés coñecido coma early blight e en castelán coma tizón temprano). Etioloxía
O fungo tamén é patóxeno noutras solanáceas, sobrevivindo en restos de cultivos, solos e outros hospedeiros. A infección nas follas pode ocorrer de forma asintomática, dependendo da actividade do tecido foliar, nivel de fertilización nitroxenada e idade. A alternancia entre períodos secos e húmidos favorece o rápido desenvolvemento da doenza, sendo máis severa en plantas con estrés hídrico ou nutricional. Sinais
Ataca toda a parte aérea da planta, pecíolo e talo. Os sinais inicialmente son visíbeis nas follas máis vellas e baixas da planta, onde xorden pequenas manchas. Estas crecen posteriormente adquirindo un formato ovoide, de coloración escura e con zonas concéntricas características. Nos tubérculos, as lesións son escuras, de formato circular ou irregular e deprimidas. Control
As medidas de control son semellantes a do mildio da pataqueira (Phytophthora infestans), pois ambas ocorren moitas veces simultaneamente. O uso de sementes de patacas sadias sas é fundamental para o control. Algúns cultivares nacionais como Aracy e Contenda teñen resistencia intermediaria porén, non dispensan o uso de funxicidas.
Altiplano Cundiboyacense

O Altiplano Cundiboyacense é unha meseta alta que se atopa na Cordilleira Oriental dos Andes colombianos, abranguendo partes dos departamentos de Cundinamarca e Boyacá. O altiplano corresponde co antigo territorio dos muiscas. O Altiplano Cundiboyacense comprende tres rexións chás distintivas; a sabana de Bogotá, os vales de Ubaté e Chiquinquirá e os vales de Duitama e Sogamoso. A altitude media do altiplano é de 2600m por riba do nivel do mar, pero varía entre os 2500m e os 4000m.
O altiplano é o lugar onde se encontraron os tres conquistadores españois Gonzalo Jiménez de Quesada, Sebastián de Belalcázar e Nicolás de Federmann en 1538 despois da fundación hispánica de Santafé de Bogotá no lugar onde se atopaba a vila muisca de Bacatá. É un lugar arrodeado de numerosas montañas, na metade da Cordilleira Oriental. No sur, atópase a sabana de Bogotá, a chaira máis extensa de Colombia, tamén limita co Ermo de Sumapaz. Polo norte, limita coas montañas de Santander, polo leste limita coa cordilleira que a separa de Piedemonte llanero e polo oeste coa cordilleira que o separa do Valle del Magdalena. Cidades do altiplano
Sobre o altiplano atópanse as cidades de Bogotá (capital de Colombia, do Distrito Capital e do departamento de Cundinamarca), Tunja, capital do departamento de Boyacá e distrito histórico, cultural e universitario e Zipaquirá, a cidade salineira de Colombia e posuidora da Catedral de Sal, a primeira das sete marabillas de Colombia.
Os lugares máis importantes do altiplano son:
Altiplano de Mongolia

O altiplano de Mongolia é a parte do altiplano de Asia Central situado entre os 37°46′-53°08′N e os 87°40′-122°15′L e cunha área de aproximadamente 3200000 km2. Está limitado polas montañas do Gran Hinggan polo leste, as montañas Yin polo sur, o Altai polo oeste e as montañas Saian e Khentii polo norte. O altiplano inclúe o deserto de Gobi ademais de rexións esteparias. Ten unha altitude de entre 1000 e 1500 metros, co punto máis baixo en Hulunbuir e o máis alto no Altai.
O altiplano divídese entre Mongolia, a China e Rusia. Na China, ocupa partes das rexións autónomas de Mongolia Interior e Xinjiang. En Rusia, o altiplano forma parte de Buryatia e do sur do óblast de Irkutsk. Historia
O altiplano foi habitado e conquistado por varios pobos, cronoloxicamente Xiongnu, Xianbei, Göktürks, dinastía Tang, dinastía Liao, Imperio Mongol e a dinastía Qing. Cambios no medio ambiente
Moitos lagos do altiplano de Mongolia, como os lagos Qagaan Nurr e XinKai, reduciron en dous terzos a súa superficie. Algúns secaron totalmente, como os lagos Huangqihi e Naiman Xihu entre 1980 e 2010. A pesar de que uns poucos lagos medraron, como o lago Juyan Oriental e o Had Paozi, a superficie total dos lagos reduciuse nun 30%.
Altitude

A altitude é a distancia vertical dun obxecto respecto dun punto de orixe dado, considerado como o nivel cero, para o que se adoita tomar o nivel absoluto do mar.
Na meteoroloxía a altitude é un factor de cambios da temperatura, provocando que diminúa a temperatura aproximadamente 1 °C cada 180 m.
En xeografía a altitude é a distancia vertical dun punto da terra respecto o nivel do mar.
En aviación, o termo altitude utilízase para describir a elevación sobre o nivel medio do mar, en contraste coa altura que se refere á elevación sobre un punto de referencia da superficie; e o nivel de voo que é a elevación respecto á presión estándar medida mediante un altímetro.
En Europa continental, case toda Iberoamérica e noutras partes do mundo a altitude mídese en metros. En Norteamérica e o Reino Unido mídese xeralmente en pés; pero ambos países acordaron ir cambiando eses sistemas de medición polo Sistema Internacional de Unidades (SI). En aviación, xeralmente utilízanse os pés como unidade para a navegación. Unidade de medida
Frecuentemente utilízase o valor en metros seguido da abreviatura "msnm" (metros sobre o nivel do mar) para designar unha altitude.
En España tómase normalmente como referencia para o cálculo da altitude o nivel medio do mar na cidade de Alacant.
Alto Exipto

Chámase Alto Exipto á zona sur do país, que se estende desde o sur da antiga rexión de Menfis (próxima a O Cairo), ata a primeira catarata do río Nilo (en Asuán). O nome árabe é al-Sa'īd (الصعيد), pero durante a época faraónica chamouse schmau «terra da cebada». Con todo, a rexión do delta do Nilo recibe a denominación de Baixo Exipto.
Durante o período predinástico de Exipto xurdiron dous reinos independentes: o Alto e o Baixo Exipto. Foron reunidos polo faraón Menes, do Alto Exipto, baixo o seu mando, comezando con este acontecemento a historia dinástica de Exipto.
O Alto Exipto tiña unha contorna excepcional: comprendía unha chaira moi fértil grazas aos aluvións do Nilo, e producía excedentes alimenticios. A pouca distancia, no deserto lindeiro, había oasis desde os que se organizaban expedicións aos xacementos mineiros do deserto e ás montañas do Sinaí, para obter metais e pedras preciosas.
Esta riqueza converteu o país nun punto de concentración de rutas comerciais, tanto por terra desde Nubia ao sur e o mar Vermello ao leste, a chamada ruta Uadi Hammamat, comercio que está confirmado polo achado en Abidos de ánforas de viño procedentes de Canaán. Evidentemente, tamén existía a ruta fluvial do Nilo cara ao Delta. Esta riqueza do país reflectíase na dos seus gobernantes, que empregaron parte destas riquezas nas súas tumbas. Lista de gobernantes do alto Exipto prehistórico
É posible que a seguinte lista non estea completa (hai moitos máis de existencia incerta):
Alto Loira

Alto Loira (43) (en francés: Haute-Loire) é un departamento francés situado no sur de Francia, que pertence á rexión de Auvernia-Ródano-Alpes. É atravesado polo río Loira no seu curso alto, de aí o nome. Principais cidades
Le-Puy-en-Velay, chef-lieu (capital) do departamento.
Brioude.
Yssingeaux.
Alto Minho

O Alto Minho é unha subrexión portuguesa que forma parte da Rexión Norte, e corresponde integramente ao Distrito de Viana do Castelo. Limita ao norte con Galiza, ao sur co Cávado e ao oeste co océano Atlántico. Abrangue unha área de 2255 km² e contaba en 2011 cunha poboación de 244836 habitantes.
Ata o 1 de xaneiro de 2015 chamouse Minho-Lima. Nesa data entrou en vigor unha nova Nomenclatura das unidades territoriais estatísticas (NUTS 2013), coa que mudou ao nome actual. Concellos
Comprende 10 concellos: Arcos de Valdevez
Caminha
Melgaço
Monção
Paredes de Coura
Ponte da Barca
Ponte de Lima
Valença
Viana do Castelo
Vila Nova de Cerveira
Alto Paraná

Alto Paraná é unha subdivisión administrativa de Paraguai. A capital do Departamento é a cidade de Cidade do Leste. Distritos
O departamento está dividido en 19 distritos: Ciudad del Este
Doctor Juan León Mallorquín
Domingo Martínez de Irala
Hernandarias
Iruña
Itakyry
Juan Emilio O'Leary
Los Cedrales
Mbaracayú
Minga Guazú
Minga Porá
Ñacunday
Naranjal
Presidente Franco
San Alberto
San Cristóbal
Santa Rita
Santa Rosa del Monday
Yguazú
Alto Rin

Alto Rin (68) (en francés: Haut-Rhin) é un departamento francés situado no leste de Francia, que pertence á rexión de Gran Leste. Principais cidades
Mulhouse
Colmar, chef-lieu (capital) do departamento
Guebwiller
Thann
Alto Vienne

Alto Vienne (87) (en francés Haute-Vienne) é un departamento francés situado no centro de Francia, que pertence á rexión Nova Aquitania. O nome procede do río Vienne, un dos principais afluentes do Loira, que o atravesa de leste para oeste. Principais cidades
Limoges, chef-lieu (capital) do departamento
Saint-Julien
Panazol
Couzeix
Isle
Alto forno

Un alto forno é unha construción utilizada na siderurxia, de tamaño variábel, e de forma aproximadamente cilíndrica, feita de aceiro revestido internamente con material refractario, onde é fundido o mineral de ferro a fin de transformalo en ferro-gusa. Funcionamento
O alto forno baséase no feito de que o silicio indesexábel e outras impurezas, son máis leves do que o ferro fundido, o seu produto principal, designado por ferro-gusa. O forno é construído na forma semellante a unha cheminea, nunha estrutura alta feita con ladrillos refratarios. Coque, pedra calcaria e mineral de ferro (óxido de ferro) son inseridos no topo. O ar chega pola base. Este fornecimento de ar permite a combustión do carbón no seu interior. Isto reduz o óxido a metal que, ao ser máis denso, se concentra na parte inferior do forno. A natureza exacta da reacción é: Fe 2 O 3 + 3 CO ⟶ 2 Fe + 3 CO 2 {\displaystyle {\ce {Fe2O3 + 3CO -> 2Fe + 3CO2}}}
Alto o fogo

Un alto o fogo é a detención temporal dunha guerra, ou de calquera conflito armado, na que os bandos enfrontados acordan, mutua ou unilateralmente, o cesamento das hostilidades. O alto o fogo, ou a tregua, pódense declarar como parte dun tratado de paz formal, pero tamén poden ser a demostración dunha vontade de entendemento entre as partes enfrontadas previa á paz definitiva. Exemplos de alto o fogo
O 29 de decembro de 1914, durante a Primeira guerra mundial, na denominada Tregua de Nadal, houbo un alto o fogo transitorio, non oficial, entre alemáns e británicos, sen que houbera ningún tratado asinado. A guerra retomouse ao cabo duns días.
Un exemplo máis recente de alto o fogo foi o anunciado entre Israel e a Autoridade Nacional Palestina o 8 de febreiro de 2005. No momento do anuncio, o xefe negociador palestino, Saeb Erakat, definiu o alto o fogo da maneira seguinte: "Acordamos que, hoxe, o presidente Abbas declarará un cesamento completo da violencia contra os israelís en todas as partes e que o primeiro ministro Ariel Sharon declarará un cesamento completo da violencia e as actividades militares contra os palestinos en todas as partes".
Outro exemplo máis recente aínda, neste caso dun alto o fogo unilateral, tivo lugar o 22 de marzo de 2006, en que a organización terrorista Euskadi ta Askatasuna (ETA) declaraba un alto o fogo permanente nas súas hostilidades contra os gobernos español e francés. Segundo o comunicado de ETA, "o obxectivo desta decisión é impulsar un proceso democrático no País Vasco para construír un novo marco no que sexan recoñecidos os dereitos que como pobo nos corresponden" de forma que se "supere o conflito de longos anos e que se constrúa unha paz baseada na xustiza". Esta tregua terminou co atentado da T-4 na terminal de Barajas (Madrid) o día 30 de decembro de 2006, onde morreron dúas persoas de nacionalidade ecuatoriana e, finalmente, cun comunicado de ETA o 5 de xuño de 2007.
Alto o fogo de ETA de 2010-2011

O 5 de setembro de 2010, a organización terrorista vasca anunciou, nun comunicado á canle de televisión británica BBC, a través dun vídeo, "un cesamento de accións armadas ofensivas", que foi entendido como un alto o fogo, sen especificar o seu alcance, nin mencionar o acordo alcanzado por Eusko Alkartasuna e a esquerda abertzale, ilegalizada dous días antes para que ETA puxese fin á violencia definitivamente e entregase as armas, ou as peticións por parte de diversos mediadores internacionais en marzo de 2010 por un alto o fogo. O 18 de setembro, e a través do diario Gara, ETA emitiu un novo comunicado no que pedía aos mediadores internacionais da chamada Declaración de Bruxelas a súa participación no proceso, ao tempo que instaba a Francia e España a negociar. Unha semana despois declaraba que sería posíbel un alto o fogo "permanente e verificábel" de cumprirse as condicións que sinalara.
Catro meses despois da primeira declaración, ETA anunciou o 10 de xaneiro de 2011 a súa decisión de declarar "un alto o fogo permanente, xeral e verificábel" nun novo comunicado que foi acollido con escepticismo polo goberno español e a maioría das forzas políticas, e en marzo dese mesmo ano mostrouse disposta a unha "verificación informal" do alto o fogo. O 20 de outubro de 2011, tres días despois da celebración da Conferencia Internacional de Paz de San Sebastián, na que se lle pedía unha declaración neses termos,
ETA anunciou "o cesamento definitivo da actividade armada" nun comunicado no que tamén fixo "un chamamento aos gobernos de España e Francia para abrir un proceso de diálogo directo" destinado a solucionar "as consecuencias do conflito".
Á altura do alto o fogo de setembro de 2010, ETA tiña acumulados un total de 829 asasinatos e 84 secuestros. O último atentado mortal en España fora trece meses antes, o 30 de xullo de 2009 en Mallorca, co asasinato de dous gardias civís. O último asasinato, porén, tivera lugar o 16 de marzo de 2010 en Francia, coa morte dun policía francés nun tiroteo entre as forzas de seguridade e os etarras.
Tanto o Goberno de España, como o Goberno Vasco, e os grupos parlamentarios no Congreso dos Deputados, manifestaron o seu escepticismo e decepción polo anuncio de ETA, ao consideralo insuficiente. Todos eles reflectiron que o que se esperaba de ETA era que abandoase as armas dunha vez e para sempre. Porén, por parte da ilegalizada Batasuna, defendeuse a posición de ETA como unha oportunidade de alto valor para superar o chamado "conflito vasco".
Altocumulus

Os Altocumulus ou altocúmulos, abreviadamente Ac, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, caracterízanse por ser un banco, capa delgada ou capa de nubes brancas ou grises, ou á vez brancas e grises, con sombras formadas por lousas ou masas redondeadas, as cales son ás veces parcialmente fibrosas ou difusas e que poden estar unidas ou non; a maioría dos elementos pequenos distribuídos regularmente presentan un largo aparente de entre 1º e 5º. Características
Adoitan formar parte das frontes frías e das cálidas. Neste último caso, é frecuente que vaian mesturados nunha única capa con Altostratus, ocupando extensións de milleiros de quilómetros cadrados e indicando un próximo cambio de tempo. Ademais, con estas características, poden desprender algún tipo de precipitación, tipo virga ou orballo. Illados son sinónimos de bo tempo. Son nubes medias que se forman entre 3 e 7 quilómetros de altitude. Especies
Altocumulus stratiformis.
Altocumulus lenticularis.
Altocumulus castellanus.
Altocumulus floccus. Variedades
Altocumulus translucidus.
Altocumulus perlucidus.
Altocumulus opacus.
Altocumulus duplicatus.
Altocumulus undulatus.
Altocumulus radiatus.
Altocumulus lacunosus.
Altos do Golán

Os Altos do Golán (árabe: هضبة الجولان Haḍbatu 'l-Jawlān, ou مرتفعات الجولان Murtafaʻātu l-Jawlān, hebreo: רמת הגולן Ramat HaGolan, (son) ), ou simplemente o Golán, é unha rexión do Oriente Próximo cunha extensión aproximada de 1800 km2. A rexión definida como os Altos do Golán difire segundo a disciplinas: segundo as xeolóxicas e bioxeográficas, os Altos do Golán son unha superficie basáltica rodeada polo río Yarmouk ao sur, o mar de Galilea e o val de Hula ao oeste, a cordilleira do Antilíbano co monte Hermon ao norte e o uadi Raqqad ao leste. Como rexión xeopolítica, os Altos do Golán son unha área de Siria capturada e ocupada por Israel, trala guerra dos seis días, e anexada en 1981. A rexión inclúe dous terzos da superficie xeolóxica total, así como a parte ocupada por Israel do monte Hermon.
Altos do Sena

Os Altos do Sena (92) (en francés: Hauts-de-Seine) é un departamento francés da rexión da Illa de Francia. Dunha extensión de 176 km², en 2016 tiña 1603268 habitantes Principais cidades
Nanterre, chef-lieu (capital) do departamento
Antony
Boulogne-Billancourt
Altostratus

Os Altostratus ou altostratos, abreviadamente As, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, se caracterizan por constituíren unha lámina ou capa agrisada ou azulada, de aspecto estriado, fibroso ou uniforme, que cobre por enteiro ou parcialmente o ceo, como unha gran saba. Teñen partes delgadas dabondo que permiten distinguir vagamente o Sol. A diferenza dos Cirrostratus non producen halo. Características
Adoitan ser o groso dunha fronte cálida e atopánse mesturados cos Nimbostratus na súa parte máis activa. Tamén poden formar parte da sección media e baixa dun Cumulonimbus. Sitúanse a entre 3 e 7 quilómetros de altura e o seu espesor varía entre 1 e 4 quilómetros. Asociados ás frontes cálidas adoitan orixinar chuvias ou nevaradas febles. Unha precipitación característica dos altostratos é a virga, precipitación líquida ou sólida que se evapora antes de chegar ao chan. Son nubes medias que se forman entre 3 e 7 quilómetros de altitude. Especies
Non ten. Variedades
Altostratus translucidus.
Altostratus opacus.
Altostratus duplicatus.
Altostratus undulatus.
Altostratus radiatus.
Altruísmo

O altruísmo é un principio e práctica moral que implica comportarse procurando o benestar doutros seres humanos ou animais, sendo un concepto oposto ao egoísmo. Considérase unha virtude en moitas culturas e un aspecto fundamental de varias tradicións relixiosas e cosmovisións seculares. Etimoloxía
O termo "altruísmo" foi acuñado en lingua francesa polo filósofo francés Auguste Comte, como altruisme, concepto antónimo do egoísmo, que á súa vez derivaba do italiano altrui, que proviña do latín alteri, que significa "outras persoas".
Altruísmo eficaz

O altruísmo eficaz demanda que as prácticas altruístas e solidarias se basean non só en decisións emocionais, senón nunha análise racional que permita conseguir o maior impacto posible en beneficios de terceiros. Desta forma, considérase altruísta eficaz a alguén que se esforza por considerar todas as causas e accións coñecidas para actuar de xeito que as súas accións teñan o maior impacto positivo. Este enfoque baseado na evidencia distingue o altruísmo eficaz do altruísmo tradicional ou da caridade clásica, e ás veces implica realizar accións que son pouco intuitivas ou emocionalmente destacadas. Principios
Distínguense varios principios na toma de decisións dos altruístas eficaces para a selección das causas, tales coma a escala, a desatención e a tratabilidade dos problemas. A causa é definida como unha forma de mellorar con respecto a unha determinada maneira na que neste as cousas poderían mellorar. Así, podemos distinguir tres tipos de avaliación para acoller as causas:
-Escala: O grao de desvalor que pode evitar ou de valor que pode promover unha certa causa. Unha medición axeitada da escala ten que ter en conta os diferentes desvalores e os distintos factores en función dos que estes poden ser máis ou menos significativos, incluíndo a intensidade do dano que causan, a súa duración e a súa difusión entre distintos individuos.
-Desatención: O grao no que unha causa permanece sen ser tratada. Esta pode medirse en termos de cantidades agregadas de recursos totais empregados, o cal é máis relevante que o número de individuos implicados nela.
-Tratabilidade: O nivel de recursos os cales a súa inversión é necesaria para tratar de forma exitosa unha certa causa. Obxectivos
A través disto, existen diferentes fins:
1) A minimización do benestar negativo.
2) A minimización do benestar negativo menos benestar positivo.
3) A minimización da suma total de cousas negativas directa ou inderectamente para as entidades receptoras de benestar.
4) A maximización da suma total de cousas positivas directa ou indirectamente para as entidades receptoras de benestar menos cousas negativas directa ou indirectamente.
5) A maximización de valores impersoais ou a minimización de desvalores impersoais.
6) A minimización da realización de acción sincorrectas, ou a maximización da realización de accións correctas. En canto ao impacto marxinal, refírese ao efecto que ten a nosa acción concreta dado os efectos que xa tiveron outras accións previas.
Tamén deberíamos ter en conta dúas posibles vías de acción, investigar ou actuar. As seguintes son posibles accións que acoller:
-Realizar un traballo directo, facenndo voluntariado ou activismo nalgunha causa que leve a conseguir un cambio.
-Aportando recursos os cales o seu emprego poida conseguir un cambio.
-Animando a outras persoas a que tamén invirtan, para aí acoller os máximos recursos posibles para tratar a causa.
-Un subtipo de traballo meta que merece a pena destacar sería o dado no campo do coñecemento (é dicir, investigación, por exemplo).
Altímetro

Un altímetro é un instrumento de medida que indica a altitude dun obxecto sobre un nivel de referencia. Habitualmente utilízase para coñecer a altura sobre o nivel do mar e é fundamental na aviación. Tamén se utiliza en deportes como a escalada, o paracaidismo ou o ciclismo. Altímetro barométrico
É o máis común de todos. O seu funcionamento baséase na relación entre presión atmosférica e altitude. A presión atomósférica diminúe coa altura, aproximadamente 1 milibar por cada 27 pes (8, 23 metros) de altura preto do nivel do mar. Os altímetros están calibrados para mostrar a presión directamente como altitude de acordo cun modelo matemático definido pola Atmosfera Padrón Internacional. O funcionamento dos altímetros está condicionado polos cambios meteorolóxicos, o que obriga a modificar manualmente a presión de referencia.
Teñen que estar situados no exterior do vehículo, xa que a presión no interior é moi diferente da exterior. A medida da presión atmosférica é lenta, polo que os altímetros tardan en dar a altitude se se produce un ascenso ou un descenso moi brusco.
A fórmula para calibrar un altímetro (até 36. 090 pés) é a seguinte: h
( 1 − ( P 0 / P r e f ) 0. 19026 ) × 288. 150. 00198122 {\displaystyle h
{\frac {(1-(P_{0}/P_{ref})^{0. 19026})\times 288. 15}{0. 00198122}}} Onde h indica a altitude en pés, P 0 {\displaystyle P_{0}} é a presión estática e P r e f {\displaystyle P_{ref}} é a presión de referencia. Altímetro radioeléctrico
Estes aparellos son pequenos radares que miden a altitude con máis exactitude utilizando o tempo que lle leva a un sinal de radio reflectirse na superficie e retornar ao altímetro. As aeronaves comercias utilizan este tipo de altímetro. Usos científicos
Moitos satélites empregan altímetros radioeléctricos duais para medir a altura desde unha nave espacial. Esa medida, comparada con outros elementos orbitais (talvez información GPS) permiten a determinación da topografía. As dúas lonxitudes de ondas de radio permiten que o altímetro corrixa automaticamente as demoras que se producen na ionosfera.
A información de altitude sobre a auga fornecida polos satélites tense mostrado moi útil. As elevacións da auga indican concentracións gravitacionais, que permiten reconstruír un mapa de riscos submarinos, tales como montañas. Os altímetros poden medir tamén as alturas das ondas do mar, a dirección das ondas e o espectro das ondas. Esta información permite descubrir a velocidade das correntes oceánicas e producir mapas detallados da velocidade e dirección do vento na superficie, mesmo en condicións tormentosas.
Aluaxe

Unha aluaxe é a chegada dunha aeronave na superficie da Lúa. Isto inclúe tanto as misións tripuladas como as robóticas. O primeiro obxecto feito por humanos que logrou chegar á superficie da Lúa foi a misión Luna 2 da Unión Soviética, o 13 de setembro de 1959.
O Apollo 11 estadounidense foi a primeira misión tripulada en chegar á Lúa, o 20 de xullo de 1969. Realizáronse outras seis aluaxes tripuladas (entre 1969 e 1972) e numerosas aluaxes non tripuladas, sen aterraxes suaves entre o 22 de agosto de 1976 e o 14 de decembro de 2013.
Até o presente, os Estados Unidos de América é o único país en conseguir enviar misións tripuladas exitosas á Lúa, sendo a última delas en decembro de 1972.
Alucinación

Unha alucinación é unha percepción que non corresponde a ningún estímulo físico externo. Con todo, a persoa sente esa percepción como real. Por iso, a alucinación é considerada como unha pseudo-percepción dada a ausencia dun estímulo externo. Nese sentido é distinta da ilusión, que é unha percepción distorsionada dun estímulo externo efectivamente existente. Descrición
As alucinacións poden ocorrer en calquera modalidade sensorial: visual, auditiva, olfactiva, gustativa, táctil, proprioceptiva, equilibrioceptiva, nociceptiva, termoceptiva ou varias mesturadas.
Jean Étienne Dominique Esquirol foi o primeiro psiquiatra que empregou o termo co seu significado actual na década de 1830, aínda que se empregaba dende o século XVI para designar a «unha mente que divaga». Etioloxía
A alucinación como experiencia é de interese para varias ciencias como a neuroloxía, a psicoloxía e a psiquiatría. Como tal, a alucinación é unha verba recorrentemente nomeada en trastornos como algunhas variantes da esquizofrenia, aínda que tecnicamente aparece tamén mencionada en experiencias místico-relixiosas, e así tamén como parte do consumo de drogas e estupefacientes do mesmo xeito que a presenza de cancro e tamén nos trastornos do soño.
Por exemplo existen as alucinacións floridas que se asocian usualmente co uso de drogas, ó alcoholismo (ver Delírium trémens) privación do soño ou trastornos neurolóxicos.
Porén, hai estudos que mostran que as experiencias alucinatorias son comúns na poboación xeral (nos Estados Unidos). Informouse que preto do 10% da poboación experimenta alucinacións leves ou sutís. Unha enquisa máis recente e moito máis completa e ampla cun número de persoas próximo a 13. 000 revelou que o 39% das persoas afirman experimentar experiencias alucinatorias vívidas e severas, non necesariamente vinculadas co uso de drogas. As alucinacións acústicas ou auditivas tamén existen.
Existen diferentes aproximacións teóricas á causa das alucinacións. O maior peso téñeno teorías de orde biolóxica que postulan deficiencias no funcionamento normal do cerebro e das conexións sinápticas entre células ciliadas e os presentes no talo encefálico e nos lóbulos occipital-temporal. Pénsase que é de particular importancia o neurotransmisor dopamina nestas disfuncións.
Alucinación (IA)

Unha alucinación, no campo da intelixencia artificial (IA) refírese, en termos xerais, ás saídas dun sistema de redes neurais que afirman como feitos verdadeiros informacións erradas. Isto é debido a unha incorrecta detección de patróns no corpus de datos empregado no adestramento do sistema, levando a unha percepción ilusoria.
É un termo máis comunmente usado en modelos de intelixencia artificial xerativa, como o modelo de linguaxe de grande escala. Clasificación
Segundo a categorización de diversos artigos, existen dous tipos de alucinacións: Alucinación intrínseca: O contido xerado contradí unha fonte contrastable. Por exemplo: "Martin Luther King Jr. morre en 2010. " é falso, e pode atoparse a fonte coa información correcta: "Martin Luther King Jr. (. .. ) asasinado (. .. ) o 4 de abril de 1968"
Alucinación extrínseca: A saída non pode ser verificada nin rebatida con ningunha fonte. Por exemplo: "Hai vida noutros planetas. " Este tipo de alucinación non é sempre indebida, pois pode provir dunha información correcta externa. É, de todos modos, unha ocorrencia problemática que pode dar lugar a erros.
Alucinóxeno

Os alucinóxenos son un certo tipo de drogas que causan alteracións profundas na percepción da realidade do usuario. Baixo a súa influencia, as persoas ven imaxes, escoitan sons e senten sensacións moi distintas ás propias da vixilia. Algúns alucinóxenos tamén producen oscilacións emocionais rápidas e intensas.
Son fármacos que provocan estados alterados de conciencia que afectan á percepción (alucinación) e varían a noción da propia identidade. Os seus efectos son moi variables, dependendo tanto da dose como das expectativas do suxeito e o ambiente que o arrodea durante a experiencia. Cando, por unha razón ou outra, o balance da experiencia resulta desagradable para o suxeito acostuma falarse coloquialmente de "mala viaxe".
Alumamento

Alumamento, alumeamento ou iluminación é a acción ou efecto de alumar, unha técnica que se relaciona co conxunto de dispositivos que se instalan co obxectivo de producir certos efectos luminosos, prácticos e decorativos. Co alumamento preténdese conseguir un nivel de luminancia axeitado ao uso que se necesita nun espazo determinado. Este espazo dependerá da tarefa que os usuarios teñan que realizar. Dentro do ámbito relixioso, denomínase "iluminación" ao esclarecemento interior místico experimental ou racional. Estilos de iluminación
De manchas
Cando o decorado está escasamente alumado por unha débil luz difusa, o conxunto de manchas luminosas distribúense polas superficies e os perfís deste. De zonas
Créase unha serie escalonada de zonas de luz que vai de maior a menor intensidade. É unha maneira de captar a atención: créase un ambiente onde a distancia entre estas zonas percíbese mellor. De masas
Imita o efecto natural da luz. Eficiencia enerxética en alumeamento
O rendemento lumínico das lámpadas incandescentes é de 10 lm/W (lúmenes por vatio). As lámpadas incandescentes halóxenas teñen un rendemento lumínico de 20 lm/W. A vida útil deste tipo de lámpadas é de 1. 000 a 2. 000 horas.
As lámpadas de mercurio de alta presión alcanzan un rendemento de 40 a 55 lm/W e a súa duración é de 15. 000 horas; utilízanse no alumamento público ou de grandes espazos. As lámpadas de mercurio haloxenadas inclúen un aditivo de haloxenuro metálico que engade máis bandas de emisión, co cal o seu rendemento lumínico alcanza os 80 lm/W; úsanse para alumado interior ou exterior de fachadas, monumentos, etc. A súa rotura ceiba o vapor de mercurio que incrementa o risco de envelenamento por mercurio.
As lámpadas de sodio de alta presión acadan un rendemento de 100 a 120 lm/W, cunha vida de até 16. 000 horas. Úsanse no alumeado público.
Os tubos fluorescentes teñen un rendemento de 60 a 80 lm/W, cunha duración de 10. 000 horas. Son utilizados en alumeamento interior.
As bombillas de baixo consumo, propiamente denominadas en inglés compact fluorescent lamp (ou CFL), teñen un rendemento algo menor có dun fluorescente clásico: 55 lm/W.
Os díodos emisores de luz (ledes) teñen rendementos comúns de 55 lm/W nas súas versións máis coñecidas, mais nos últimos anos este aspecto ten sido bastante mellorado (en especial tralo desenvolvemento de ledes de alumamento de cores azul e branca) e comercialízanse con rendemento de 90 lm/W (P7) e mesmo 110 lm/W, conseguindo así un novo motivo para abrirse paso no mercado; comunmente úsanse en alumeamento de interiores, lámpadas de estudio, vitrinas, sinalización de automóbiles e en usos arquitecturais.
Tamén é relevante a eficiencia na absorción de cores polo ollo humano, pois o verde será absorbido en máis de dez veces ca o morado, xa que a eficiencia dos conos de cor ao absorber esas frecuencias é moi baixa.
Existen diversas tecnoloxías de control do alumamento: regulación de potencia, sensores de proximidade, combinación luz natural-luz artificial, dobre alumeamento e alumeamento selectivo.
Aluminosilicato

Os aluminosilicatos son minerais que conteñen óxido de aluminio (Al2O3) e sílice (SiO2). Os aluminosilicatos son feldespatos, cloritas, minerais de arxila, etc.
Acostuman ser considerados como derivados dos silicatos debido á substitución dos ións de Si 4+ por ións de Al 3+ que, debido á diferenza de cargas positivas, requiren catións adicionais para conseguiren a neutralidade eléctrica. Terminoloxía
O termo non está incluído no DRAG nin no bUSCatermos, e no DIGALEGO da Xunta está definido aluminosilicatos como "Silicatos dobres de aluminio e doutro metal, monovalente ou divalente".
No galego reintegrado e portugués escríbese aluminossilicato, en castelán é aluminosilicato, en catalán é aluminosilicat, en francés aluminosilicate, e o uso deste termo é semellante ao das outras linguas románicas.
En inglés existen dúas formas de referirse a este tipo de compostos: aluminosilicate e aluminium silicate (silicatos de aluminio). Aínda que estes termos son a miúdo usados indistintamente, teñen diferenzas significativas segundo o contexto: "Aluminosilicate" é un termo máis xeral que se refire a calquera composto que conten silicio, aluminio e oxíxeno na súa composición. Ademais, este termo é frecuentemente usado para referirse a compostos cargados, que incluirían contraións para equilibrar a carga do material.
Por outro lado, "aluminium silicate" é un termo máis específico que se refire a compostos neutros, isto é, compostos que non teñen unha carga eléctrica global. Estes compostos só conteñen aluminio, silicio e osíxeno na súa composición. Características
Algúns aluminosilicatos, como os feldespatos, están entre os minerais máis abundantes na codia terrestre. Entre eles, o aluminio substitúe a un de cada catro átomos de silicio, e mesmo a un de cada dous, como ocorre por exemplo na anortita (CaAl2Si2O8). Como consecuencia da erosión, os feldespatos adoitan transformarse en silicatos de tipo lamelar, que constitúen as arxilas que están presentes nos solos. Clasifícanse en: Ectosilicatos, como as ceolitas fauxasitas ou filosilicatos como a mica.
Tectosilicatos, usados para adsorber micotoxinas.
Poden ser de orixe natural (en varios Estados de México como Oaxaca, Veracruz e Sonora existen minas de aluminosilicatos e ceolitas) ou sintética. Composición
A composición química dos aluminosilicatos é variable, así como a dos distintos tipos de micotoxinas, polo que a súa capacidade de unión de micotoxinas será diferente en cada caso. Aplicacións
Algúns silicatos empréganse como materias primas na fabricación de materiais de uso diario, como cemento, vidro, cerámica, etc. Por outra banda, as ceolitas utilízanse na agricultura desde os anos 60 debido ás súas propiedades de intercambio catiónico, cribado molecular e adsorción. Os aluminosilicatos cristalinos están indicados para baños de po en cama de roedores e aves, como chinchillas, coellos, furóns, entre outros.
Alumizine

Alumizine é o nome dun propelente feito a base dunha mestura ao 43% de po de aluminio suspendido en hidracina cun axente xelificante co fin de aumentar a temperatura de combustión debido á alta entalpía de formación do óxido de aluminio como produto da combustión. O seu uso foi proposto para foguetes a finais dos anos 1960, pero nunca chegou a ser usado en voos reais, tan só en probas en terra. As razóns para iso foron as dificultades para desenvolver válvulas que poidan manexar sen fugas a mestura xelificada e a posible perda de rendemento ao tratarse dun propelente con dúas fases.
Alusión

Unha alusión é unha figura retórica de pensamento que evoca algo ou a alguén evitando dar o nome preciso. A alusión pode ser metonímica, metafórica, simbólica. .. Está situada preto dos tropos e a antonomasia. A miúdo é perifrástica e tamén eufemística, histórica, literaria, relixiosa ou mitolóxica. Exemplo
N' O Porco de Pé (1928), de Vicente Risco:
Don Celidonio era suscritor do ABC. Sempre resulta ben que na casa de un se vexa riba da mesa o boletín de don Torcuato (. .. ) Aparte de que, o ABC trae moitos santos ben bonitiños e moitas follas, e presta polo tanto moito servicio nunha casa onde se come ben.
Alvan Graham Clark

Alvan Graham Clark, nado en Fall River, Massachusetts o 10 de xullo de 1832 e finado o 9 de xuño de 1897, foi un óptico e astrónomo norteamericano, construtor de grandes obxectivos para telescopios refractores.
Iniciou a súa aprendizaxe no fundido, talla e puído do vidro ópitco co seu pai, Alvan Clark, a quen lle axudou no traballo até o seu falecemento en 1887. Xunto con el fundou a Alvan Clark and Sons, fábrica de obxectivos para telescopios que co tempo sería unha importante compañía óptica norteamericana, a cal fabricaría as maiores lentes de telescopios nos séculos XIX e XX.
En 1860 comezaron a construción dunha gran lente que sería instalada nun telescopio da Universidade de Mississippi, de 47 cm de diámetro, que cando fose terminado se convertería no maior dos Estados Unidos por diante da de 38 cm do Observatorio de Harvard en 1862. Ao rematar o traballo, en 1862, quixo probar a súa calidade óptica apuntando á estrela Sirio e descubriu xunto a ela unha estreliña nunca vista antes, Sirio B, éxito que catapultou á fama os ópticos americanos por todo o mundo. (A lente non chegou nunca ao seu destino: logo da Guerra de Secesión terminou instalada no Observatorio Dearbon da Universidade de Chicago, onde sería utilizada para realizar estudos de Xúpiter e de estrelas dobres. ) A órbita de Sirio B fora determinada matematicamente por Peters en 1850, moito antes de confirmar a existencia da estrela mencionada.
En colaboración íntima co seu pai puíu os obxectivos de numerosos telescopios estadounidenses: o de 66 cm do Observatorio Naval (1872), o de 91 cm do Observatorio Lick (1888) e o de 102 cm do Observatorio Yerkes, aínda o refractor maior do mundo (1895). Esta sería a maior lente fabricada xamais para un telescopio: terminada en outubro de 1895, ten 230 kg de peso e unha focal de 18 metros, entrando en funcionamento o 21 de maio de 1897.
Cando traballaba no proxecto para fabricar unha xigantesca lente de 152 cm de diámetro faleceu: o obxectivo nunca se levou a cabo.
Alvar Aalto

Hugo Alvar Henrik Aalto, nado en Kuortane o 3 de febreiro de 1898 e finado en Helsinqui o 11 de maio de 1976, foi un arquitecto e deseñador finlandés. Traxectoria
Fillo dun enxeñeiro agrícola. Estudou arquitectura na Universidade Tecnolóxica de Helsinqui (1916-1921). Abriu o seu primeiro estudio en 1923 en Jyväskylä. En 1924 casou coa tamén arquitecta Aino Marsio. A viaxe de vodas a Italia supuxo o encontro coa cultura mediterránea que tanta influencia tería na súa obra. En 1927 trasladouse a Turku onde construíu a sede do xornal que converte no seu manifesto arquitectónico. Posteriormente fixou a súa residencia en Helsinqui.
En 1940 trasladouse ós Estados Unidos, onde foi profesor de arquitectura no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT). No 1950 volveu a Finlandia, despois da morte da súa muller.
Aalto tamén deseñou mobles e cristais. Defensor do funcionalismo e da arquitectura orgánica. Os seus edificios intégranse harmoniosamente na paisaxe, co que forman un todo arquitectónico, a madeira e o ladrillo foron os materiais preferidos. Deseñou 200 proxectos dos que a metade foron realizados.
O Museo finlandés de Arquitectura e a Asociación Finlandesa de Arquitectos (SAFA) estableceu en 1967 o Premio Alvar Aalto na súa honra. Obras destacadas
Arquitectura
Sanatorio de Paimio 1928-1929.
Edificio do xornal Turun Sanomat, 1928-1930.
Hospital de Zagreb 1931.
Biblioteca de Viipuri 1927-35.
Biblioteca de Vyborg 1933-35.
Cidade de Sunila, 1934-35.
Pavillón de Finlandia na Exposición de París, 1937.
Vila Mairea en Noormarkku 1937-1939.
Pavillón de Finlandia na Exposición de Nova york, 1939.
Casa Baker (Residencia universitaria), Cambridge, Massachusetts 1947-48.
Universidade Tecnolóxica de Helsinqui, en Espoo 1949-1966.
Casa do concello de Säynätsalo 1950-52.
Casa da Cultura, Helsinqui 1952-58.
Museo de Aalborg 1958-62.
Igrexa de Vouksenniska 1959.
Ópera de Essen 1964.
Biblioteca Rexional de Laponia, Rovaniemi 1965.
Palacio Finlandia en Helsinqui 1970-71.
Obxectos e mobiliario
Banqueta Y-leg Stool, producido por Artek (1946-1947).
Banqueta Model No. 60 y 69, porducido por Artek (1932-1933).
Hamaca Model No. 43 e cadeira Model No. 406, producido por Artek (1936).
Cadeira "Paimio" o Model No. 41, producido por Artek (1930-1931).
Cadeira Model No. 31, producido por Artek (1931-1932. Premios
Medalla de Ouro do RIBA en 1957.
Medalla de Ouro do AIA en 1963.
Alvéolo dentario

Un alvéolo dentario é unha cavidade dos ósos maxilares e da mandíbula onde se aloxan as pezas dentarias. Estrutura e función
O alvéolo existe en función dos dentes e, tras da perda destes, o alvéolo deixa de existir. A súa función principal é a de dar soporte aos dentes para poder cortar e mastigar os alimentos.
Os alvéolos dentarios son as divisións en compartimentos que presenta o óso alveolar onde van inseridos os dentes, e están separados entre si por un tabique interalveolar óseo.
O alvéolo presenta tres rexións, a das placas corticais, a esponxosa e a alveolar propiamente dita.
As placas corticais se dispóñense en sentido lingual e labial, formando unha repisa de sostemento moi resistente de óso compacto, revestida por óso poroso, que constitúe a capa esponxosa.
Esta rodea a unha capa delgada de óso compacto, o óso alveolar propiamente dito, cuxa morfoloxía es reflexo da forma da raíz da peza dentaria situada no seu interior.
As paredes do alvéolo dentario están delimitadas por unha fina lámina do óso cortical que dá inserción ás fibras do ligamento periodontal. Patoloxía
A tumefacción dos alvéolos dentarios pode dar lugar a alveolite, que causa dor e molestias na boca.
Alxamía

A alxamía (en árabe: العجَميَّة) é a forma de escritura con letras árabes das linguas neolatinas faladas na Península Ibérica, en especial o portugués, o castelán, o ladino e mozárabe, durante os séculos VIII a XV. Isto foi resultado de dúas circunstancias: dunha banda, as linguas árabes fundíanse coas linguas novelas e, eventualmente, foron substituídas polas linguas latinas ou por outras, que eran mestura de ambas; doutra banda, as letras árabes continuaban a ser empregadas e, por conta de tal costume, pasaron como instrumento de escrita dos outros idiomas, así como sucede cos medios de transliteración.
Alzira (Verdi)

Alzira é unha ópera nun prólogo e dous actos con música de Giuseppe Verdi e libreto en italiano de Salvatore Cammarano, baseado na obra de teatro Alzire, ou les Américains de Voltaire. A súa estrea tivo lugar no Teatro San Carlo de Nápoles o 12 de agosto de 1845, non tendo demasiado éxito, á parte da estrea só houbo catro representacións máis, sendo a derradeira o 21 de agosto dese mesmo ano.
Esta ópera case non se representa na actualidade, aparecendo nas estatísticas de OperabaseArquivado 14 de maio de 2017 en Wayback Machine. cunha soa representación no período 2005-2010.
Alén

O Alén (tamén coñecido como vida após a morte, outro mundo ou máis alá) é o concepto do reino, ou o reino en si mesmo (ora físico, ora transcendental), no que unha parte esencial da identidade ou consciencia individual continúa a existir despois da morte do corpo. Segundo diversas ideas sobre o Alén, o aspecto esencial do individuo que vive no alén pode ser algún elemento parcial, a alma ou o espírito, que son os que lle confiren a identidade persoal. A crenza no Alén, que pode ser naturalista ou sobrenatural, oponse á crenza no esquecemento eterno.
Nalgunhas culturas, esta existencia sen fin prodúcese nun reino espiritual, e noutras, o individuo pode renacer neste mundo e comezar de novo o ciclo da vida, sen ningunha lembranza do que viviu no pasado. Noutras culturas, as mortes e os renacementos poden producirse unha e outra vez até que o individuo consegue entrar no reino espiritual ou Outro Mundo. As principais teorías sobre o Alén derivan da relixión, do esoterismo e da metafísica.
Nalgunhas crenzas, como as tradicións abrahámicas, sosteñen que o morto vai a un plano de existencia específico despois da morte, o cal é determinado por un Deus, deuses, ou outro xulgamento divino baseado nas accións ou crenzas durante a vida. Pola contra, nas tradicións da reencarnación como as relixións indias, a natureza da existencia sen fin é determinada directamente polas propias accións do individuo máis que pola decisión doutro ser.