proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
A. R. Quinton

Alfred Robert Quinton, nado en Peckham (Londres) o 28 de outubro de 1853 e finado o 10 de decembro de 1934, foi un acuarelista inglés, coñecido polas súas pinturas de vilas e paisaxes británicas, moitas das cales foron publicadas como postais. Traxectoria
O máis novo dos sete fillos de Elizabeth Cullum (1818-1886) e de John Allen Quinton (1817-1906), un impresor e xornalista, Alfred Robert foi educado na Heatherley School of Fine Art, comezou a súa carreira como gravador antes de dedicarse completamente á pintura. Traballou en estudios de Fleet Street e Lincoln's Inn en Londres, e exhibiu as súas obras en lugares como a Royal Society of British Artists e o Royal Institute of Painters in Water Colours.
A súa obra artística gañou popularidade, permitíndolle comprar unha casa en Finchley. Durante os meses de verán, viaxaba por Inglaterra, Cornualla e Gales, recollendo esbozos e fotografías que transformaba en pinturas durante o inverno. Moitas desas obras foron publicadas como postais e seguen sendo populares entre os coleccionistas. Ademais, ilustrou varios libros, incluíndo The Historic Thames de Hilaire Belloc. Vida persoal
Quinton casou con Elizabeth Annie Crompton en 1885, e xuntos tiveron dous fillos. Deixoulles unha herdanza significativa a súa viúva e ao seu fillo sobrevivente.
Libros ilustrados
Belloc, Hilaire (1907). The Historic Thames. JM Dent & Co.
Bradley, A. G. (1910). The Avon and Shakespeare's Country. EP Dutton & Co.
Ditchfield, P. H. (1912). The Cottages and the Village Life of Rural England. JM Dent & Sons Ltd.
Rhys, Ernest (1922). The Old Country: A book of love & praise of England. JM Dent & Sons Ltd.
A.I. Artificial Intelligence

A. I. Artificial Intelligence é un filme estadounidense dirixido, producido e guionizado por Steven Spielberg. Baséase na historia Super-Toys Last All Summer Long de Brian Aldiss. Sinopse
Nun mundo futurista, os seres humanos conviven con sofisticados robots denominados Mecas. A emoción é a derradeira fronteira entre homes e máquinas. Pero, cando un neno-robot chamado David é programa para amar, os homes non están preparados para as consecuencias que isto supón. David atópase só nun estraño e perigoso mundo, buscando que o amor que lle profesa á súa nai adoptiva sexa correspondido. Personaxes
Haley Joel Osment como David, un innovador Androide creado por Cybertronics e programado coa habilidade de amar.
Frances O'Connor como Monica Swinton, nai adoptiva de David.
Jude Law como Gigolo Joe, un androide prostituto programado para amar, como David, pero dun xeito diferente.
Sam Robards como Henry Swinton, un empregado de Cybertronics e marido de Monica.
Jake Thomas como Martin Swinton, o fillo real de Henry e Monica.
William Hurt como Profesor Allen Hobby, o responsable do deseño e a creación de David.
Brendan Gleeson como Lord Johnson-Johnson, o propietario e mestre de cerimonias do Flesh Fair.
Voces
Jack Angel como Teddy, o oso de peluche robótico de David.
Ben Kingsley como narrador e o líder dos androides do futuro.
Robin Williams como Dr. Know, unha máquina holográfica de respostas. (Cameo)
Meryl Streep como Fada azul. (Cameo)
Chris Rock como o androide asasinado no Flesh Fair. (Cameo) Galardóns e nomeamentos
2001: 2 nomeamentos ó Oscar: Mellor banda sonora orixinal e efectos visuais.
2001: 3 nomeamentos ó Globo de Ouro: Mellor director, bso e actor secundario (Jude Law).
2001: Nomeado ó BAFTA: Mellores efectos visuais.
2001: Festival de Venecia: Premio Future Film Festival Digital (fóra de concurso).
A.P. Moller-Maersk

A. P. Moller-Maersk (en danés: A. P. Møller-Mærsk Gruppen), máis coñecida pola súa marca Maersk (en dinamarqués: Mærsk) é un grupo de empresas de orixe dinamarquesa. Dende 1996 é o maior operador de contedores do mundo. A empresa operaba máis de 500 buques en 2014, e a finais de 2018 xa contaba con máis de 750 buques, e empregaba a 79. 000 traballadores en 130 países.
O grupo cotiza en bolsa, mais está controlado pola familia Moller (en 2018, tiñan o 51%). O 27 de xuño de 2017, sufriu un ataque informático provocado polo virus Petya que lles ocasionou 250 millóns de euros en perdas.
A1C

A1C foi o nome dun traxe espacial presurizado pensado para usar nas misións do bloque I do proxecto Apollo e deseñado a partir do traxe G4C usado no programa Gemini. O traxe nunca chegou a voar debido á cancelación das misións Apolo do bloque I polo accidente que levou á morte dos astronautas da misión Apollo 1 na rampla de lanzamento durante unhas probas en terra.
A2100

A2100 é un tipo de satélite de comunicacións construído por Lockheed Martin Space Systems para telecomunicacións desde a órbita xeosincrónica. Características
Está deseñado para diferentes necesidades en canto a telecomunicación, incluíndo servizos en banda Ka e de banda larga, servizos en banda C e Ku, servizos de banda larga dirixidos e de alta potencia mediante banda Ku e servizos móbiles mediante UHF e as bandas L e S.
O sistema A2100 foi desenvolvido polo equipo Skunk Works nas instalacións de Astro Space East Windsor, en Nova Jersey. Un grupo de deseñadores, incluíndo a Brian Stewart, John Close, Pete Wise e Keith Davies, desenvolveu un bus común flexible con significativamente menos compoñentes, un menor peso e un menor tempo de entrega ó cliente.
O primeiro satélite A2100, o AMC-1, foi lanzado o 8 de setembro de 1996. Dende entón lanzáronse uns 30 satélites baseados no bus A2100, sumando 200 anos de servizo en órbita.
A serie A2100 é modular e pode ser configurado para diferentes tamaños: A2100A 1 a 4 kW
A2100AX 4 a x kW
A2100AXS: A2100AX mellorado
A2100AXX: versión ampliada para comunicacións móbiles.
Ademais existe a versión A2100M para usos militares.
A7L

A7L e, nunha segunda versión, A7LB, foi o nome dos traxes espaciais usados polos astronautas do proxecto Apollo e da estación espacial Skylab. Características
Os traxes A7L e A7LB foron deseñados e desenvolvidos por Hamilton Standard e (mediante subcontrato) por International Latex Corporation. Tralo desenvolvemento, a fabricación correu a cargo desta última empresa. O modelo inicial foi denominado A5L e tras incorporarlle unha protección térmica e contra meteoroides pasou a denominarse A6L. Este modelo nunca chegou a voar debido a que tralo accidente durante as probas en terra co Apollo 1 no que morreron os seus tres tripulantes o traxe foi redeseñado para eliminar materiais inflamables, pasando a denominarse definitivamente A7L.
Cada astronauta do programa Apolo tiña tres traxes personalizados: un para adestramento, outro para o voo e un de reserva deste último. O peso de cada traxe era duns 22 kg e o sistema de soporte vital (PLSS, Portable Life Support System) 26 kg. O modelo A7LB desenvolveuse para ser usado nas misións Apolo da serie J (Apollo 15, Apollo 16 e Apollo 17). O A7LB foi usado na estación Skylab tras engadirlle protección térmica adicional. Durante a misión Apollo ASTP usouse o modelo A7L orixinal.
AAUSAT-II

AAUSAT-II é un satélite artificial danés lanzado o 28 de abril de 2008 mediante un foguete PSLV desde o centro de lanzamento de Sriharikota, na India. Características
AAUSAT-II é un satélite de tipo cubesat, entrando na categoría de nanosatélite, e a súa misión é probar sensores para estabilización nos tres eixos e facer medicións da radiación mediante un medidor de raios gamma.
ABAP

ABAP (Advanced Business Application Programming) é unha linguaxe de cuarta xeración, propiedade de SAP, que se utiliza para programar a maioría dos seus produtos (R/3, mySAP Business suite. .. ). Utiliza sentenzas de Open SQL para conectarse con practicamente calquera base de datos. Conta con miles de funcións para o manexo de arquivos, bases de datos, datas etc. ..
Permite conexións RFC (Remote Function Calls) para conectar aos sistemas SAP con calquera outro sistema ou linguaxe de programación.
SAP fornece de xeito case gratuíto unha instalación limitada de R/3 chamada MiniSAP para a práctica da programación en ABAP. Historia
ABAP foi desenvolvido por SAP como linguaxe de informes para SAP R/2 nos anos 80, unha plataforma que permitía ás grandes corporacións construír aplicacións de negocios para xestión de materiais e finanzas. ABAP, moi parecido ao COBOL nas súas orixes, orixinalmente significaba Allgemeiner Berichtsaufbereitungsprozessor, palabras alemás para procesador xenérico para a preparación de informes. Nos seus inicios ABAP incluía o concepto de Bases de datos lóxicas, que fornecía un alto nivel de abstracción para o acceso a bases de datos.
ABAP foi pensado como unha linguaxe de programación para que os usuarios finais puidesen manipular a información, pero o 4GL foise volvendo demasiado complicado para usuarios normais, polo que é necesario programadores experimentados para realizar desenvolvementos.
ABAP mantívose como a linguaxe de desenvolvemento para a seguinte versión cliente-servidor de SAP R/3, que foi lanzada ao mercado en 1992, no que case todo o sistema, menos as chamadas ao sistema básicas estaban escritas en ABAP. En 1999, co lanzamento da versión 4. 5 de R/3, SAP lanzou unha extensión orientada a obxectos denominada ABAP Objects.
A última plataforma de desenvolvemento de SAP, NetWeaver, soporta ABAP e Xava como linguaxes de programación. Bibliografía recomendada
Hijón Neira, Raquel (2005): Programación en ABAP/4 para SAP R/3. Editorial: Universidade Pontificia Comiñas (ICAI-ICADE), Colección Enxeñería.
Tejada Galindo, Alvaro (2006): A Arte de Programar SAP R/3. Editorial: Lulu Press.
ABINIA

A Asociación de Estados Iberoamericanos para o Desenvolvemento das Bibliotecas Nacionais de Iberoamérica (ABINIA) é a asociación de bibliotecas nacionais de Iberoamérica. Fundada en México o 14 de decembro de 1989 como a Asociación de Bibliotecas Nacionais de Iberoamérica, cambia ao seu actual nome en 1999, mantendo as súas siglas orixinais. As linguas oficiais da ABINIA son o español e o portugués.
Os seus obxectivos son recompilar información dos seus integrantes; realizar xestión sobre a importancia de preservar o patrimonio bibliográfico; adoptar estratexias, políticas e capacitación na preservación das coleccións; adoptar medidas técnicas de control bibliográfico e intercambio de materiais, elaborar fontes de referencia nacionais e rexionais; vincular as bibliotecas nacionais e rexionais.
A súa estrutura é: Asemblea Xeral, integrada polas institucións asinantes do Acta Constitutiva da ABINIA;
Consello de Directores, son seis membros designados pola Asemblea cun mandato de 2 anos; e
Secretaría Executiva, electo por maioría de dous terzos pola Asemblea por dous anos. A súa reelección realízase por maioría absoluta da Asemblea.
ABRIXAS

ABRIXAS (acrónimo de A Broadband Imaging X-ray All-sky Survey) foi un observatorio espacial alemán de raios X lanzado o 28 de abril de 1999 mediante un foguete Kosmos 3 desde o cosmódromo de Kapustin Yar. O observatorio deixou de funcionar pouco despois do lanzamento. Características
A misión de ABRIXAS era realizar observacións astronómicas en raios X na banda de enerxías entre 0, 5 e 10 keV cunha resolución de 30 segundos de arco. A misión complementaría o estudo en raios X de entre 0, 1 e 2 keV feito polo observatorio espacial ROSAT e tería durado 3 anos como mínimo, durante os que se esperaba descubrir 100000 novas fontes de raios X.
A batería da nave sobrecargouse accidentalmente tres días despois do lanzamento, deixándoa incomunicada e inutilizable. Fixéronse intentos de recuperar o contacto co satélite no momento en que os paneis solares quedaron iluminados polo Sol, pero non deron resultado. O proxecto, cun custo de 20 millóns de dólares, foi abandonado. ABRIXAS reentrou na atmosfera terrestre o 31 de outubro de 2017. Instrumentos
A carga científica foi desenvolvida por MPE/Garching e o Instituto de Astrofísica de Potsdam, e consistía nun detector CCD de 36 cm² (idéntico ó da cámara EPIC do XMM-Newton.
ABT Summer

O ABT Summer foi un superpetroleiro liberiano que se incendiou e afundiu o 28 de maio de 1991 fronte ás costas de Angola, cunha carga de 260000 toneladas de fuel pesado.
Fora construído en 1974 en Ulsan (Corea do Sur). O propietario era a empresa Somatra ltd e o armador Arabian Bulk Trading, e navegaba baixo bandeira liberiana. Medía 344, 43 m de eslora e 81, 87 m de manga.
O buque facía o transporte de fuel entre Irán e Rotterdam e atopábase no momento do accidente a unhas 700 millas (1. 300 km) da costa de Angola. Por razóns que se descoñecen sufriu unha explosión e comezou a arder e verter a carga, provocando unha marea negra de 32 km de largo por 7 km de ancho. Ó cabo de tres días de intentos infrutuosos para apagar o lume desde distintos barcos chegados ata o lugar do accidente, rematou por afundir o 1 de xuño. A consecuencia da explosión houbo un morto e catro desaparecidos, rescatándose con vida ós 27 tripulantes restantes.
Dada a distancia á que se atopaba da costa, o petróleo disolveuse no mar sen chegar a terra. Calcúlase que a vertedura foi de entre 44000 e 57000 toneladas, aínda que non hai evidencia certa da cantidade queimada e vertida, afundíndose o barco co resto da carga. Os danos ambientais, pouco estudados, considéranse baixos.
Os posteriores intentos de localizar os restos do barco no fondo mariño nunca deron resultado.
ACAB

ACAB é a sigla da frase inglesa All cops are bastards (en galego: «Todos os policías son uns cabróns»). Na actualidade úsase nalgunhas manifestacións para expresar rexeitamento á brutalidade policial. Historia
A frase «All Coppers Are Bastards» apareceu por primeira vez en Inglaterra na década de 1920. Posteriormente, nas folgas obreiras da década de 1940 foi abreviado a «ACAB». En 1977 a sigla foi testemuñada por un xornalista de Newcastle upon Tyne, quen a viu escrita nas paredes durante unha estadía dunha noite na prisión. Foi usada polos movementos hooligan e skinhead ingleses. Na década de 1980, ACAB converteuse nun símbolo do movemento antisistema, en especial nas subculturas punk e skinhead.
Porén, o seu uso popularizouse desde a década de 1980. A banda británica de Oi! , The 4 Skins, popularizou o acrónimo ACAB en 1982 coa súa canción homónima.
Utilízase como sinónimo de ACAB o número 1312. Isto resulta da substitución das letras pola posición que ocupan no abecedario. Apoloxía
O 7 de xaneiro de 2011 tres ultras de fútbol do AFC Ajax de Ámsterdam foron multados por usar camisolas cos números 1312 impresos.
O 4 de xullo de 2015 unha moza de Alacant (España) foi multada con 600 euros por vestir unha camisola coas letras «ACAB».
O 22 de maio de 2016 unha moza de 34 anos foi denunciada con base na coñecida como «lei mordaza» por lucir nos arredores do estadio Vicente Calderón de Madrid (onde se ía xogar a final da Copa do Rei) un bolso coa sigla «ACAB» e a inscrición All Cats Are Beautiful (‘Todos os Gatos Son Fermosos’). Esta denuncia foi arquivada.
En outubro de 2019, como consecuencia do estalido social de Chile, a sigla adquiriu un carácter de consigna política entre as e os manifestantes que enfrontaban a axentes dos Carabineros. As protestas dirixíanse sobre todo á brutalidade policial durante as mobilizacións.
O 28 de maio de 2020 miles de manifestantes do movemento estadounidense Black Lives Matter pintaron as siglas nas protestas en Minneapolis, Minnesota como consecuencia do asasinato de George Floyd, cidadán afroamericano asfixiado por parte do corpo policial da cidade.
O 4 de setembro de 2020 nais e fillas de vítimas de violencia de xénero e grupos feministas tomaron un dos edificios da Comisión Nacional de Dereitos Humanos (CNDH), no centro histórico da Cidade de México. O organismo foi tomado tras manifestárense ante o edificio durante varios días para esixiren atención ás súas demandas de xustiza. No interior, as manifestantes pintaron muros e modificaron pinturas, entre elas o retrato de Francisco Ignacio Madero do pintor José Manuel Núñez, ao cal lle pintaron as siglas ACAB na fronte. O entón presidente de México, Andrés Manuel López Obrador, manifestou o seu desacordo con estas accións.
O 9 de setembro de 2020 multitudes de manifestantes en Bogotá, Cali, Medellín e outras cidades de Colombia pintaron e arengaron as siglas no marco das protestas polo asasinato de Javier Ordóñez e os casos de brutalidade policial. Na cultura popular
A. C. A. B. : All Cops Are Bastards: película italiana de 2012.
ACAB: canción do grupo de Oi! Non Servium con Evaristo Páramos.
ACME

A ACME (ou Corporación ACME) é unha compañía ficticia que existe no universo de animación dos Looney Tunes. Fixo a súa primeira aparición nunha banda deseñada do personaxe Buddy, e despois na animación de Cabeza de Ovo, onde tiña que aprender a gardar cousas en caixas. Pero o éxito da marca ACME débese á grande difusión que lle deron os debuxos animados do Correcamiños e do Coiote, pois a ela pertencían todos os trebellos que utilizaba o cazador para ver de prender a ave corricana.
O significado das siglas nunca foi ben definido, pero unha das teorías apunta a que, tendo en conta que é quen de producir calquera cousa imaxinábel, podería ser o acrónimo de A Company that Makes Everything, ou sexa unha empresa que fai de todo.
ACT UP

ACT UP é o acrónimo de AIDS Coalition to Unleash Power, un grupo de individuos diverso e non "partisanos" enderezados cara a accións directas que rematen coa crise da SIDA. Historia
ACT UP formouse de facto o 10 de marzo de 1987 nos centro de servizos para a comunidade de gais e lesbianas de Nova York. Daquela, pedíraselle a Larry Kramer que participase nunha serie de roldas e a súa intervención, moi ben acollida, centrouse nas accións para previr a SIDA. Kramer criticou o colectivo GMHC (Gay Men's Health Crisis, "crise sanitaria dos gais"), que percibía coma politicamente inútil. El mesmo fundara a GMHC e acababa de dimitir do seu cadro de dirección. Segundo Douglas Crimp, Kramer propuxo unha pregunta ó auditorio: "Deberíamos comezar unha nova organización encamiñada á acción política? ": a resposta foi unha afirmación clamorosa. Aproximadamente trescentas persoas xuntáronse dous días despois para formar ACT UP.
AD Regueira

AD Regueira é unha empresa galega con sede no Polígono industrial A Grela - Bens adicada á venda de pezas de automoción. Opera en Galicia, Asturias e León.
As orixes da empresa están nunha tenda de pezas para coches na rúa de Juan Flórez da Coruña, fundada polo exfutbolista Ramón Regueira Ramos. En 1989 entrou a formar parte do grupo belga AD Parts.
ADEGA

A Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galiza (ADEGA) é un grupo ecoloxista galego nacido en 1974 pero legalizado en 1976. Traballa na defensa e conservación do ambiente galego e global. Traxectoria
Domingo Quiroga Ríos foi o primeiro presidente da asociación. Formaron parte das primeiras xuntas directivas personaxes destacados como: Francisco Bermejo Martínez, catedrático de Química Analítica; Xosé Bar Boo, arquitecto; Xosé Luís Rodríguez Pardo, avogado; Xosé Manuel Beiras Torrado, portavoz nacional do BNG durante moitos anos, e Fernando González Laxe, que foi presidente da Xunta de Galiza.
Destacouse nos anos 80 por unha campaña contra as verteduras de materiais radioactivos na foxa atlántica. Posteriormente a súa actividade medrou e diversificouse atendendo a numerosos problemas ambientais.
ADEGA publica trimestralmente a revista Cerna, nacida en 1986, onde se tratan asuntos de conservación e defensa dos recursos ambientais e de repercusión mundial, en especial os relacionados con Galiza. Desde 2004 impulsou o proxecto ríos, unha iniciativa de educación e participación cidadá en defensa dos ríos galegos, de maneira que as persoas voluntarias adoptan un río que pasa polo seu concello (realízanse inspeccións da saúde do río, un informe anual, conferencias e campañas de limpeza onde é necesario).
Froito dunha escisión fundouse no 2005 a asociación Verdegaia.
En 2009 Adela Figueroa Panisse foi substituída na presidencia por Virxinia Rodríguez. Sucedeuna no cargo Roi Cuba, e en 2025 foi elixido presidente Manuel Soto.
ADEOS 1

ADEOS 1, ou simplemente ADEOS (acrónimo de Advanced Earth Observation Satellite), renomeado como Midori (verde, en xaponés) tras a súa posta en órbita, foi un satélite artificial xaponés lanzado o 17 de agosto de 1996 mediante un foguete H-2 desde o Centro Espacial de Tanegashima. Características
A misión de ADEOS 1 consistiu en facer observacións de cambios medioambientais na Terra. Foi inxectado nunha órbita heliosincrónica e rebautizado como Midori 1. Deseñado modularmente, o corpo principal medía 4 x 4 x 5 metros e o panel solar, unha vez despregado, medía 3 metros de ancho por 13 metros de longo. O satélite estabilizábase nos tres eixos mediante catro volantes de inercia e dous propulsores alimentados por hidracina. O coñecemento da actitude da nave proviña de dous magnetómetros e unha unidade de referencia inercial. O panel solar, composto por células de arseniuro de galio, alimentaba cinco baterías de níquel-cadmio cunha capacidade de 35 amperios-hora e proporcionando ata 4, 5 kW de potencia a unha tensión de entre 34 e 52 voltios.
Os datos do satélite enviábanse ben directamente a terra en banda S (cunha velocidade de subida de 500 bps e de baixada de 4 Mbps) ou banda X, ben indirectamente a través do satélite ETS-6 usando s banda Ka, cunha velocidade de 120 Mbps. Adeos 1 levaba a bordo grabadoras para almacenar os datos.
ADEOS 1 deixou de funcionar o 30 de xuño de 1997, dous anos antes de cumprir a súa expectativa de vida, de tres anos. A falta de datos do dispersómetro NSCAT debido ao fin prematuro da misión foi compensada co lanzamento ex profeso do satélite QuikScat. Instrumentos
ADEOS 1 levaba oito instrumentos a bordo: OCTS (Ocean Color and Temperature Scanner)
AVNIR (Advanced Visible and Near-Infrared Radiometer)
NSCAT (NASA Scatterometer)
TOMS (Total Ozone Mapping Spectrometer)
POLDER (Polarization and Directionality of the Earth's Reflectances)
IMG (Interferometric Monitor for Greenhouse Gases)
ILAS (Improved Limb Atmospheric Spectrometer)
RIS (Retroreflector in Space)
ADEOS 2

ADEOS 2 (acrónimo de Advanced Earth Observation Satellite), renomeado como Midori 2 (verde, en xaponés) tras a súa posta en órbita, foi un satélite artificial xaponés lanzado o 14 de decembro de 2002 mediante un foguete H-2 desde o Centro Espacial de Tanegashima. Características
A misión de ADEOS 2 consistiu en facer observacións de cambios medioambientais na Terra. Foi inxectado nunha órbita inicial de 820 km de apoxeo, 803 km de perixeo, cun período orbital de 101 minutos e unha inclinación orbital de 98, 7 graos e rebautizado como Midori 2. O corpo principal medía 4 x 4 x 5 metros e o panel solar, unha vez despregado, medía 0, 3 metros de ancho por 24 metros de longo Instrumentos
ADEOS 1 levaba cinco instrumentos a bordo: AMSR (Advanced Microwave Scanning Radiometer)
GLI (Global Imager)
Sea Winds
POLDER (Polarization and Directionality of the Earth's Reflectances)
ILAS-II (Improved Limb Atmospheric Spectrometer-II)
ADN A

O ADN A (ou A-DNA) é unha das posibles estruturas en dobre hélice que pode adoptar o ADN. O ADN A crese que é unha das tres estruturas en dobre hélice biolóxicamente activas do ADN, xunto coa do ADN B (a máis común) e o ADN Z. É unha dobre hélice dextroxira bastante similar á máis común e mellor coñecida da forma ADN B, pero cunha estrutura helicoidal máis compacta e cos pars de bases non perpendiculares ao eixe da hélice (como están no ADN B). Parece probable que só apareza en mostras deshidratadas de ADN, como as utilizadas nos experimentos de cristalografía, e posiblemente aparece tamén nas dobres hélices híbridas ADN-ARN. A mesma conformación helicoidal é a que se observa máis comunmente nos ARN bicatenarios. Estrutura
Un ADN A é bastante similar ao ADN B dado que é tamén unha hélice dextroxira con sucos maiores e menores. Porén, como se mostra na táboa comparativa de abaixo, hai un lixeiro incremento no número de pares de bases por rotación (e como resultado un ángulo de rotación máis cerrado), e unha maior elevación (rise) por xiro. Isto orixina que se forme un suco maior máis profundo e un suco menor menos profundo. Ligazóns externas Comparación das estruturas do ADN (Cornell) Arquivado 19 de decembro de 2006 en Wayback Machine.
Nomenclatura dos ácidos nucleicos
ADN C

(ADNc ou cDNA)
O ADN C ou C-DNA ou forma C do ADN é unha das moitas posibles estruturas en dobre hélice que pode adoptar o ADN. Esta forma de ADN pode observarse en certas condicións como en condicións de humidade relativamente baixa e en presenza de certos ións, como o Li+ ou Mg2+.
Investigacións recentes indican que tanto o ADN C coma o ADN B constan de dúas conformacións de nucleótidos distintas, chamadas B-I e B-II. A proporción da conformación B-II no ADN C é de máis do 40%. Porén, a proporción da conformación B-II no ADN B é de só un 10%.
ADN complementario

O ADN complementario ou ADNc (cDNA en inglés) é un ADN de cadea sinxela que se sintetiza como copia complementaria en bases dun ARNm maduro. Adoita utilizarse para a clonación de xenes de células eucariotas en células procariotas, debido a que carece de intróns. Introdución
O dogma central da bioloxía molecular di que durante a síntese de proteínas, o ADN transcríbese a ARNm, que á súa vez se traduce a proteínas. Unha diferenza entre o ARNm eucariota e o procariótico é que o ARNm eucariota pode conter intróns, que son secuencias non codificantes que deben ser eliminadas do ARNm antes de que sexa traducido a proteínas, por medio dun proceso chamado corte e empalme ou splicing. O ARNm procariótico non ten intróns, polo que non sofre un splicing previo.
Ás veces é conveniente facer expresar xenes eucariotas en células procariotas. Un método simple de facelo é inserir ADN eucariota nun hospedador procariota, que transcribiría o ADN a ARNm e logo o traduciría a proteínas. Pero como o ADN eucariota ten intróns, e os procariotas carecen de mecanismos para eliminalos, o proceso de extracción de intróns debe realizarse antes de introducir ese ADN na bacteria (ademais, debe ser metilado e hai que engadirlle unha rexión promotora procariota). Este ADN sen intróns pode obterse copiando encimaticamente un ARNm eucariota xa maduro e obtendo o ADN complementario, que será complementario en bases ao ARN. Non será igual ao xene eucariota natural, porque lle faltan os intróns, promotores e terminadores, pero pode facerse que funcione dentro do xenoma procariota. Síntese
Aínda que existen varios métodos de síntese, o ADNc obtense case sempre utilizando o encima transcriptase inversa ou reversotranscriptase para copiar complementariamente un ARNm maduro. Este encima traballa sobre un molde de cadea simple de ARN, creando o ADN complementario baseado na correspondencia de bases U-A, G-C, C-G, A-T.
Para a obtención de ADN eucariota sen intróns faise o seguinte: Unha célula eucariota transcribe o ADN a ARNm.
A mesma célula procesa a nova cadea de ARNm eliminando os intróns, e engadindo unha cola poli-A nun extremo e unha carapucha 5-metil-GTP no outro.
Esta cadea de ARNm maduro extráese da célula.
Hibrídase un oligonucleótido poli-T sobre a cola poli-A do molde de ARNm maduro, xa que a transcriptase inversa necesita un cebador ou primer de dobre cadea para comezar a traballar.
Engádese a transcriptase inversa, xunto coas bases A, T, C e G. A transcriptase inversa vai percorrendo a cadena de ARNm e sintetizando a cadea de ADNc complementaria do molde de ARNm.
Se queremos facer que o ADNc se faga bicatenario utilizaremos unha ADN polimerase para fabricar a outra cadea. Aplicacións
O ADNc utilízase a miúdo en clonación de xenes, en probas de xenes ou na creación de librarías de ADNc. Virus
Os retrovirus como o VIH, teñen un xenoma de ARN e posúen o encima transcriptase inversa. Estes virus fan unha copia do seu xenoma de ARN orixinando un ADNc, que despois fan bicatenario e o integran no cromosoma da súa célula eucariota hospedadora, converténdose nun provirus.
ADN de transferencia

O ADN de transferencia ou ADN-T (en inglés T-DNA, Transfer DNA) é un segmento de ADN presente no plásmido Ti ou no Ri que transfiren algunhas especies de bacterias do xénero Agrobacterium como Agrobacterium tumefaciens e Agrobacterium rhizogenes ao xenoma nuclear das plantas ás que parasitan, e que orixina a creación de tumores na planta ou crecemento excesivo de raíces. O seu nome deriva precisamente desta transferencia de ADN. O ADN-T está limitado por unhas repeticións de 25 pares de bases en cada extremo. A transferencia iníciase no extremo ou límite dereito e remata no esquerdo e necesita a presenza dos xenes vir (de virulencia) do plásmido Ti.
O ADN-T bacteriano ten unha lonxitude duns 24. 000 pares de bases e contén xenes que codifican os encimas que sintetizan opinas e fitohormonas. Ao transferir o ADN-T bacteriano ao xenoma da planta, a bacteria esencialmente reprograma as células das plantas para crecer orixinando un tumor e producir unha fonte de alimento para a bacteria. A síntese das hormonas vexetais auxina e citocinina permite que a célula da planta se reproduza incontrolablemente, formando o tumor característico da infección por Agrobacterium. As opinas son derivados de aminoácidos utilizados pola bacteria como fonte de carbono e enerxía. Preparación do ADN-T
A transferencia de ADN-T mediada por Agrobacterium é moi utilizada como ferramenta biotecnolóxica. En enxeñaría xenética, os xenes que promoven os tumores e a síntese de opinas son eliminados do ADN-T utilizado, e substituídos por un xene que interese e/ou un marcador de selección, que cómpre para establecer cales plantas foron transformadas con éxito. Exemplos de marcadores de selección son a neomicina fosfotransferase, higromicina B fosfotransferase (ambas as dúas fosforilan antibióticos) e a fosfinotricina acetiltransferase (a cal acetila e desactiva a fosfinotricina, que é un potente inhibidor da glutamina sintetase). Seguidamente utilízase como vector Agrobacterium para transferir o ADN-T preparado por enxeñaría ao interior das células das plantas, onde se integra no xenoma das plantas. Este método pode utilizarse para xerar plantas transxénicas que levan un xene estraño de interese. Mecanismo da transformación por ADN-T
O primeiro paso na integración do ADN-T no xenoma do hóspede é a producir un corte no seu extremo dereito no plásmido Ti. Este corte crea unha rexión de ADN monocatenario desde o extremo esquerdo do xene do ADN-T ao extremo dereito que foi cortado. Despois, unhas proteínas que se unen ao ADN monocatenario adhírense a el. A síntese de ADN despraza a rexión monocatenaria e despois un segundo corte na rexión límite esquerda libera o fragmento de ADN-T monocatenario. Este fragmento pode despois ser incorporado no xenoma do hóspede. Mutaxénese do ADN-T
Pode usarse o mesmo procedemento da transferencia de ADN-T para alterar xenes por medio de mutaxénese insercional. A secuencia de ADN-T inserida non só crea unha mutación, senón que tamén "etiqueta" o xene afectado, o que permite o seu illamento. Este método utilízase amplamente para estudar a función dos xenes en plantas, como na planta modelo Arabidopsis thaliana.
ADN xenómico

O ADN xenómico, DNA xenómico ou ácido desoxirribonuclico xenómico (abreviado como ADNx ou gDNA polas súas siglas en inglés) é o ADN cromosómico, en contraste cos ADNs extracromosómicos como os plásmidos. Os plásmidos son pequenas moléculas tipicamente circulares de ADN que se encontran en procariotas e algúns lévedos e que conteñen algúns xenes. A maioría dos organismos teñen o mesmo ADN xenómico en todas as súas células; porén, só certos xenes están activos en cada tecido, o que permite a diferenciación celular e o funcionamento do corpo. O xenoma dun organismo está formado polo conxunto dos seus xenes ou elementos non codificantes similares; estes xenes encóntranse nos cromosomas nucleares e nas mitocondrias.
ADP-ribosa cíclico

O ADP-ribosa cíclico, frecuentemente abreviado como ADPRc (en inglés cADPR), é un nucleótido de adenina cíclico (parecido ao AMP cíclico) que se pode describir como un ADP que está unido a unha ribosa adicional que se enlaza formando un ciclo coa adenina e co último fosfato do ADP. Por tanto, molécula ten dúas ribosas.
A ribosa adicional únese por enlace N-glicosídico establecido entre o carbono 5' de dita ribosa e o nitróxeno en posición 1 da adenina (que xa estaba enlazada polo nitróxeno en posición 9 á outra ribosa). O enlace glicosídico N1 é o que distingue a ADPRc da ADP-ribosa (ADPR), o seu análogo non cíclico, que leva a ribosa adicional só unida ao fosfato.
O ADPRc prodúcese a partir do NAD+ polo encima ADP-ribosil ciclase (co número EC 3. 2. 2. 5) como parte dun sistema de segundo mensaxeiro. Funcións
O ADPRc funciona como un mensaxeiro celular na sinalización celular por calcio. É o modulador alostérico fisiolóxico do receptor de rianodina (RyR), que estimula a liberación de calcio inducida polo calcio a concentracións citosólicas baixas de Ca2+. A activación do RyR con altas concentracións de cafeína é debida en parte a que a cafeína parece que pode unirse tamén a dito receptor, mimetizando os efectos do ADPRc. Se a acción se realiza por unión directa do ADPRc ao RyR ou indirecta (por medio da unión con FKBP12. 6) aínda se debate. Algúns informes suxiren que a unión do ADPRc produce FKBP12. 6, o cal normalmente se une ao RyR2, facendo que se desactive o RYR2. Metabolismo
O ADPRc e o ADPR sintetízanse a partir do NAD+ polos encimas bifuncionais da familia proteica de CD38 (que tamén inclúe o CD157 ancorado a GPI e a ADP ribosil ciclase específica monofuncional do molusco Aplysia). Os mesmos encimas poden tamén hidrolizar o ADPRc a ADPR. A catálise realízase por medio dun intermediato covalente. A reacción de hidrólise é inhibida polo ATP, o que fai que se acumule o ADPRc. A síntese e degradación do ADPRc polos encimas da familia de CD38 implica, respectivamente, a formación e a hidrólise dun enlace N1-glicosídico. En 2009, informouse do descubrimento do primeiro encima con capacidade de hidrolizar no ADPRc o enlace fosfoanhídrido, é dicir, o que se establece entre os dous grupos fosfato.
ADP-ribosilación

A ADP-ribosilación é a adición dun ou máis restos de ADP-ribosa a unha proteína. Estas reaccións están implicadas na sinalización celular e o control de moitos procesos celulares, como a reparación do ADN e a apoptose. ADP-ribosilación de encimas
Un modo de realizar esta modificación das proteínas pode ser por medio da actuación de encimas NAD+: diftamida ADP-ribosiltransferases, que transfiren o grupo ADP-ribosa desde a nicotinamida adenina dinucleótido (NAD+) a aceptores como a arxinina, ácido glutámico ou ácido aspártico da proteína. Nos humanos, un tipo de ADP-ribosiltransferases é a NAD: arxinina ADP-ribosiltransferases, as cales modifican residuos de aminoácidos en proteínas como as histonas engadíndolles un só grupo ADP-ribosa. Estas reaccións son reversibles; por exemplo, cando se modifica a arxinina, a ADP-ribosilarxinina orixinada pode ser retirada da molécula por ADP-ribosilarxinina hidrolases.
Ás proteínas poden transferirse tamén moitos grupos de ADP-ribosa formando cadeas longas ramificadas, nunha reacción chamada poli(ADP-ribosil)ación. Esta modificación das proteínas lévana a cabo as poli ADP-ribosa polimerases (PARPs), que se encontran na maioría dos eucariotas, pero non en procariotas nin en lévedos. A estrutura poli(ADP-ribosa) está implicada na regulación de varios procesos celulares e é máis importante no núcleo celular, en procesos como a reparación do ADN e o mantemento dos telómeros. Toxinas bacterianas
A ADP-ribosilación é tamén responsable da actividade de certas toxinas bacterianas, como a toxina colérica, toxina diftérica, toxina pertussis, e enterotoxina termolábil. Estas toxinas proteicas son ADP-ribosiltransferases que modifican proteínas diana nas células humanas. Por exemplo, a toxina colérica ADP-ribosila as proteínas G, causando unha masiva secreción de fluídos no recubrimento interno do intestino delgado, o que dá lugar a unha grave diarrea, que pode chegar a ser mortal. Pseudomonas aeruginosa ADP-ribosila o citoesqueleto e a proteínas que se unen ao GTP.
ADSL

ADSL son as siglas en inglés de Asymmetric Digital Subscriber Line (liña de abonado dixital asimétrica). Tecnoloxía dixital de transmisión asimétrica que permite, empregando o par de cobre de teléfono convencional, transportar información a alta velocidade. A capacidade de transmitir esta información depende moito da distancia do cliente á central telefónica.
AERCam Sprint

AERCam Sprint (acrónimo de Autonomous Extravehicular Activity Robotic Camera Sprint) foi un experimento da NASA para demostra-lo uso dun prototipo de cámara de televisión de voo libre que podería usarse para inspeccións do exterior da Estación Espacial Internacional.
AERCam ten forma de esfera de 360 mm de diámetro e uns 16 kg de peso, albergando un par de cámaras de televisión, un sistema de aviónica e doce pequenos propulsores alimentados por nitróxeno. A esfera foi soltada polo especialista de misión Winston E. Scott durante un paseo espacial na misión STS-87 e voou libremente na parte frontal da bodega de carga durante uns 30 minutos. A esfera estaba controlada de forma remota polo piloto Steven Lindsey desde a ponte do transbordador usando un control manual, dous ordenadores portátiles e unha antena montada na ventá. AERCam deseñouse para voar moi lentamente, a uns 7 cm/s. O control remoto de AERCam levouse a cabo mediante comunicación por radio de dous sentidos en UHF, transmitindo datos ó operador relativos ó estado dos sistemas da esfera. As imaxes de televisión eran transmitidas por un enlace en banda S. Durante o experimento retransmitíronse imaxes en directo mediante o Control de Misión. AERCam monta dúas cámaras en miniatura, unha cunha lente de 6 milímetros e a outra de 12 milímetros. O exterior da esfera está recuberto por unha capa de Nomex de 1, 5 cm de espesor para amortecer calquera contacto accidental coa superficie dunha nave e previr danos. Deseño
A maior parte dos sistemas da esfera derívanse do desenvolvemento da mochila espacial SAFER (Simplified Aid for EVA Rescue). Os propulsores, a aviónica básica, os sensores de estado sólido, a electrónica de mantemento de actitude, o tanque de nitróxeno e o controlador manual son idénticos ós usados en SAFER. Os propulsores teñen un pulo dun décimo do pulo dos de SAFER.
AERCam está alimentado por baterías de litio. A alimentación eléctrica e a subministración de nitróxeno lle proporcionan unha autonomía de a lo menos sete horas, que é a duración máxima dunha caminata espacial normal. A esfera leva unha pequena lanterna idéntica á que levan os astronautas no casco. Arredor da superficie e equidistantes, a esfera leva seis pequenas luces amarelas parpadeantes para facela visible na escuridade.
A fronte da esfera está marcada con bandas e frechas, mentres que a parte posterior ten marcas de puntos. Estas marcas axudan ó operador para determinar a orientación de AERCam. Na esfera hai unha pequena tira de tecido para facilitar a solta e recollida por parte dos astronautas.
AEWA

O AEWA, acrónimo (African-Eurasian Waterbird Agreement) do Acordo para a conservación das aves acuáticas migratorias africano-eurasiáticas (African-Eurasian Waterbird Agreement) e un tratado internacional independente desenvolvido baixo os auspicios da UNEP/Asemblea sobre as especies migratorias. Foi asinado o 16 de xuño de 1995 na Haia, nos Países Baixos e entrou en vigor en novembro de 1999, despois de que o número mínimo necesario de 14 países, sete de África e sete de Eurasia, o ratificasen.
O AEWA aplícase a 235 especies de aves ecoloxicamente dependentes das zonas húmidas durante polo menos parte do seu ciclo vital anual, entre elas corvos mariños, ibis, flamengos, parrulos, cisnes, garzas, gansos, gaivotas, limícolas e mesmo o pingüín africano.
O acordo cobre 119 países de Europa, parte de Asia, o Canadá e África, e intenta coordinar as accións levadas a cabo polos estados implicados durante a migración das aves ás que se aplica. Dos 119 estados implicados, 58 formaban parte como asinantes do tratado o 1 de novembro do 2006.
Os estados que asinaron o convenio acordan levar a cabo unha ampla gama de accións destinadas á conservación das especies afectadas, que se recollen nun Plan de Acción, que especifica puntos clave coma a conservación de hábitats e especies, xestión das actividades humanas, investigación e control, educación e información e posta en marcha.
AFL-CIO

A Federación Americana do Traballo e Congreso de Organizacións Industriais (American Federation of Labor and Congress of Industrial Organizations) coñecida como AFL-CIO é a confederación sindical máis grande dos Estados Unidos, abrangue 53 sindicatos norteamericanos e internacionais (por incluír Canadá), representando 9000000 de traballadores. Formouse en 1955 ao unirse a Federación Americana do Traballo e o Congreso de Organizacións Industriais. Ata 2005 representaba todos os sindicados de traballadores dos Estados Unidos pero ese ano varios grandes sindicados deixaron a confederación. John Sweeney é o seu presidente desde 1995.
AGILE

AGILE (acrónimo de Astro‐rivelatore Gamma a Immagini LEggero) é un observatorio espacial de raios gamma e raios X da Axencia Espacial Italiana lanzado o 23 de abril de 2007 mediante un foguete PSLV desde o Centro Espacial de Sriharikota. Características
AGILE é un observatorio espacial adicado á observación astronómica en lonxitudes de onda de raios X e raios gamma. O deseño, desenvolvemento e construción do satélite foi dirixido por Carlo Gavazzi Space en colaboración con varias institucións industriais e de investigación.
É o primeiro satélite non indio lanzado como carga principal por un PSLV, e ademais da instrumentación científica leva a bordo o sistema de comunicación Rubin 6 para enviar datos a través da constelación de satélites Orbcomm. Instrumentos
AGILE leva dous instrumentos: a cámara de raios gamma GRID de gran angular, capaz de detectar fotóns gamma con enerxías de entre 0, 3 e 200 MeV.
o detector de raios X duros Super-AGILE, para o rango de entre 15 e 45 keV.
AGIR

Agir foi unha organización de estudantes de esquerda independentista. Unha organización que contou con presenza en distintas comarcas de Galiza. Principios
Agir defendeu un ensino público, en galego, non patriarcal, democrático e de calidade. Loitaba contra a privatización e por un ensino pensado para Galiza e en galego, en contra do machismo nas aulas. Estivo ligado a Nós-UP.
O órgano central e básico de Agir foron os distintos Comités de centro de cada facultade ou centro de secundaria no que tiñan presenza. Disolución
Tras actuaren conxuntamente durante dous anos con Comités e a Liga Estudantil Galega, en setembro de 2015, organizáronse unha Asembleas de base con idea de acadar unha confluencia entre as tres organizacións. Finalmente, nunha Asemblea Nacional Constituínte celebrada o 5 de marzo de 2016 no Colexio de Fonseca de Santiago de Compostela, as tres organizacións estudantís acordaron a súa disolución e a creación dunha nova asociación estudantil nacionalista, tanto para o ensino secundario como para o universitario, chamada Erguer-Estudantes da Galiza.
AGNIX

A Asociación de Usuarios GNIX (AGNIX) foi unha asociación galega que tiña como finalidade a formación e divulgación do software libre como medio para acada-la alfabetización informática galega. Estaban a desenvolver unha distribución de GNU/Linux que era coñecida coma GNIX. O seu enderezo web era (www. agnix. org).
AGP

AGP son as siglas de Accelerated Graphics Port ("porto gráfico acelerado"). É un bus específico para sistemas gráficos e baseado no bus PCI. É onde se conectan na actualidade as tarxetas gráficas ao ordenador. Posúe un ancho de banda de 64 bits e a comunicación e de 66 MHz ou superior (o x" é un multiplicador que indica cantas veces é máis rápido a velocidade de transmisión do bus co primeiro; AGP 1x
66 MHz, AGP 2x
133 MHz, AGP 4x
266 MHz e AGP 8x
528 MHz). Fabricado e deseñado por Intel en 1997, comezou a empregarse nas placas base para Pentium II, para substituír o bus PCI nos labores gráficos.
A pesar que o AGP aínda se manteña en moitas placas base, gradualmente vaise substituíndo polo PCI Express, que é máis rápido e permite unha maior conectabilidade.
AI Song Contest 2020

AI Song Contest 2020 foi a edición inaugural do festival das intelixencias artificiais. O festival gañouno Australia grazas a Uncanny Valley. Formato
Ao contrario que no Eurovisión, un país pode competir con máis de un representante.
O xurado consiste en tres expertos das intelixencias artificiais que supervisan cada entrada en función do uso da IA nas súas composicións: Países Baixos – Vincent Koops (RTL Nederland), portavoz Estados Unidos – Anna Huang (Google Brain) Reino Unido – Ed Newton-Rex (ByteDance)
Lieven Scheire foi o presentador do programa e Emma Wortelboer coidaba dos votos online.
AI Song Contest 2022

AI Song Contest 2022 será o terceira edición do festival das intelixencias artificiais. Como coa segunda edición, celebrarase en verán. Polo momento descoñécense a data e o lugar exactos. Formato
Ao contrario que no Eurovisión, un país pode competir con máis de un representante. Candidaturas
Foi anunciado que se abriron as portas para as presentacións de cancións e candidaturas até o 1 de xuño.
Polo momento ningunha asociación ou colectivo confirma a súa participación.
Retornos posibles
AIMCAT: Nunha entrevista con Thomas Nihlén, xefe do proxecto de la Associación catalana AIMCAT de música e intelixencia artificial, non descartou volver ao festival do ano seguinte. Por outra banda, os propios organizadores do festival escribiron na súa conta oficial de Twitter que o grupo sería ben recibido na próxima edición.
AIFF

AIFF (Audio Interchange File Format ou formato de arquivo para intercambio de son) é un tipo de arquivo de música para o ordenador. O formato desenvolveuno Apple, baseado no IFF (Interchange File Format de Electronic Arts). Emprégase, principalmente, nos Macintosh.
Os datos de son nos arquivo AIFF non se comprimen, polo que estes tenden a ocupar moito máis ca outros formatos como o APE ou MP3. Un minuto de son ocupa arredor de 5 Mb de datos. Aínda que existen os AIFFC (AIFF Compressed) que poden reducir as dimensións do arquivo nun terzo (AIFF3) ou nun sesto (AIFF6), resultan nunha gran perda de calidade, polo que case non se utilizan.
AISat

AISat é un satélite artificial da axencia espacial alemá DLR lanzado o 30 de xuño de 2014 mediante un foguete PSLV-CA desde o Centro Espacial de Sriharikota, na India. Características
A misión de AISat era probar un sensor experimental para o sistema de identificación automática de buques (AIS polas súas siglas en inglés) en órbita baixa. O satélite está baseado na plataforma experimental CLAVIS de DLR, con forma de cubo e alimentado por células solares. Ten unha masa total de 14 kg.
O receptor AIS que AISat leva a bordo dispón dunha antena en hélice que tamén serve para estabilizar o satélite mediante gradente gravitatorio.