Denis Diderot

Denis Diderot, nado en Langres o 5 de outubro de 1713 e finado en París o 31 de xullo de 1784, foi un escritor e filósofo francés pertencente ao movemento literario da Ilustración. Traxectoria
Pertencía á burguesía provinciana que só podía ascender mediante a carreira eclesiástica, en 1728 deixou ditos estudos. O seu desexo de progresar socialmente levouno a París, onde entrou en contacto cos círculos literarios máis avanzados e coñeceu a Rousseau, D'Alembert e Condillac. Diderot gañouse a vida como tradutor. Máis tarde, baixo o influxo de Shaftesbury, escribiu e publicou en 1746 Pensamentos filosóficos, nese mesmo ano logrou formar ao redor del o grupo de intelectuais que se fixo cargo da Enciclopedia. É o autor máis completo do século XVIII francés, pois compuxo obras de todo tipo de xéneros que se poden encadrar nas tres tendencias literarias da época: Rococó, nos seus comezos, Neoclasicismo e Prerromanticismo, a partir do seu compromiso coa Enciclopedia.
En 1785 Catarina II de Rusia adquiriu a biblioteca de Diderot, asignándolle a cambio unha pensión. Diderot residiu en San Petersburgo entre 1773 e 1774 dedicándose a elaborar proxectos de reforma. Durante os últimos anos da súa vida colaborou na obra Raynal, Historia das dúas Indias, onde se considera que o comercio é o factor básico do progreso e da civilización. Obras
Primeira etapa
A súa primeira etapa, ata 1753, significa a súa entrada no mundo literario francés. Os seus primeiros traballos son xa moi polémicos. En Pensamentos filosóficos (1746), defende a supremacía da razón sobre Deus. A tese, exposta en Carta sobre cegos de que a intelixencia humana non se debe a Deus, senón que se forma a través da experiencia e por medio dos sentidos levarao ao cárcere acusado de ateísmo.
A este período tamén pertence a obra Les bijoux indiscrets (As xoias indiscretas), obra de ambiente galante e bastante frívola, na que denuncia os costumes cortesáns convertendo aos órganos sexuais femininos en narradores de sucesos que só eles coñecen. Diderot escribiu Outra das cousas que Diderot escribiu foi: Nos Pensamentos filosóficos Diderot móstrase deísta convencido.
O 7 de xullo de 1746 o parlamento de París condenou o libro na fogueira porque era escandaloso e contrario á relixión.
Segunda etapa
A segunda etapa da súa obra esténdese entre os anos 1753 e 1761. Neste período, o autor céntrase no proxecto da Encyclopédie onde a partir de 1759 colaborou con D'Alembert na súa edición. É a primeira en incluír contribucións de diversas persoas, Voltaire, Rousseau ou Montesquieu. Tamén foi a primeira en incluír aspectos das artes mecánicas. En total comprendía 28 volumes con 71. 818 artigos e 3. 129 ilustracións. Para Diderot, o obxectivo da enciclopedia era "cambiar a forma de pensar da xente". O autor tamén se concentrou na produción teatral, pola que adquiriu renome. O teatro de Diderot apártase das modalidades tradicionais e configura un novo xénero coñecido como drama burgués e definido polos seguintes trazos: Loanza á burguesía e crítica ao clero.
Situación no seo familiar dos problemas políticos.
O protagonista é un burgués ilustrado, ateo, científico, moralista, moi traballador e aforrador.
Destaca a explosión sentimental das personaxes, caracterizadas pola alternancia entre as súas actitudes razoables e o pranto mediante o cal representan a súa sensibilidade.
Nesta etapa, Diderot tamén compuxo obras doutros xéneros. Na novela A relixiosa denuncia a hipocrisía da Igrexa e os intereses económicos ocultos tralas vocacións relixiosas. O sobriño de Rameau é unha obra que marca a evolución do autor cara o pesimismo. Trátase dun diálogo entre un filósofo (progresista, positivo e moral) e un parasito (bufón e medio louco) sobre o sentido da existencia. A discusión termina en empate, sen que Diderot deixe claro o sentido da existencia humana e dos esforzos reformadores ilustrados.
Terceira etapa
A terceira etapa da súa obra iníciase co recoñecemento internacional de Diderot en 1761. A obra máis destacada desta etapa é Xácome o fatalista, unha novela moi innovadora e libre na que o seu protagonista se sente perdido no labirinto do Estado. Con ela, Diderot abre a porta ao romanticismo e anticipa un dos temas máis relevantes da novela existencial do século XX. Traducións ao galego
A súa obra ensaística O paradoxo sobre o actor (Servizo de Publicacións da Universidade da Coruña, 1998) foi traducida por Francine Sucarrat Boutet e Xosé Carlos Carrete Díaz; mentres que o seu opúsuclo Isto non é un conto (BIVIR, 2015) foi traducido por Isabel Soto López.
Xácome o fatalista (2021). Galaxia. Tradución de Darío Xohán Cabana. 418 páxs. ISBN 978-84-9151-737-5.