proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Adverbio

O adverbio é a clase de palabra que actúa como núcleo do sintagma adverbial. Adoita engadir información circunstancial ao verbo, e algúns ata a toda a oración, xa sexa de tempo, de modo, de lugar, de afirmación, negación ou dúbida. Neses casos considérase que funciona como modificador a nivel de sintagma verbal (fíxeno doadamente) ou nivel clausal (sinceramente, .. .). As funcións sintácticas do adverbio son, á parte da de núcleo de sintagma adverbial, as de complemento circunstancial do verbo, as de cuantificador, grao ou modificador do adxectivo ("moi bo") e as de cuantificador doutro adverbio ("bastante preto"). Algúns adverbios poden funcionar como predicados dirixidos cara a un suxeito e xunto a unha cópula verbal ("está divinamente")
O adverbio de modo pode formarse mediante a colocación do sufixo "-mente" ao final dalgúns adxectivos femininos. Por exemplo: soa (adxectivo) > soamente (adverbio). Tamén poden formarse compostos parasintéticos adverbiais agregando o prefixo a- e o sufixo -as: Ás agachadas, ás cegas. .. Algúns sintagmas preposicionais así mesmo foron lexicalizados como adverbios: a posta > aposta.
Ambos, tanto o adverbio como o adxectivo poden ser precedidos por cuantificadores como:
"moi" adv //adx "moi rápido" // "moi rapidamente" Tipos
Hai adverbios de: tempo
despois, agora, logo etc.
lugar
aquí, alén, algures, acolá etc.
modo
mal, gratis etc.
cantidade e intensidade
bastante, máis, moito, menos etc.
afirmación
si, certamente, de certo etc
negación
non, nin etc e outros que teñen implícita a negación, como nunca, xamais, ninguén etc.
dúbida ou atenuación
talvez, seica, se cadra etc.
Tamén hai locucións adverbiais, isto é, sintagmas constituídos por palabras que non teñen por que ser adverbios pero que forman un todo que funciona como adverbio, como por exemplo de boas a primeiras, en principio etc. Comparación
Algúns adverbios teñen, como os adxectivos, graos de comparación, como por exemplo lonxe, sempre, preto, cedo, tarde, os adxectivos neutros empregados adverbialmente e modificando un verbo (alto, baixo, caro etc. ), algunhas locucións adverbiais, a maioría dos adverbios de modo en -mente e ben, mal e pouco. Colocación
A posición dos adverbios é bastante libre e poden ser deslocados facilmente por motivos estilísticos. Porén, de modo xeral, os adverbios colócanse antes do adxectivo ou do adverbio que modifican.
Adware

O software adware é un software que mentres funciona amosa mensaxes publicitarios de distintos produtos ou servizos. Estas aplicacións inclúen código adicional, que é o encargado de amosar a publicidade a través de ventás emerxentes, barra de ferramentas etc. Esta práctica úsase para subvencionar economicamente a aplicación, permitindo que o usuario obteña esta por un prezo máis baixo e incluso gratis, mentres que proporciona ó programador un beneficio, que axuda a motivalo para escribir, manter e actualizar o programa.
Algunhas aplicacións adware son tamén shareware, e nestes casos os usuarios teñen a opción de pagar unha versión rexistrada ou con licenza, que normalmente elimina os anuncios.
Determinados programas adware foron criticados ocasionalmente por incluír código que realiza un seguimento da información persoal do usuario, sen coñecemento do mesmo e que pasa a terceiras persoas, sen a autorización do usuario. Esta práctica coñécese como spyware, e provoca as críticas dos expertos en seguridade e dos defensores da privacidade, incluíndo o Electronic Privacy Information Center. Non todos programas adware realizan este seguimento de información persoal do usuario.
Adxectivo

O adxectivo é unha clase de palabra que funciona ordinariamente como adxacente do nome, é dicir, como complemento nominal adxunto que se sitúa diante ou despois do substantivo ó cal se refire.
Por significado, sinala unha calidade atribuída a un substantivo, ben abstracta (percibible pola mente, como en "libro difícil"), ben concreta (percibible polos sentidos, como en "libro azul").
En canto á súa morfoloxía, o adxectivo non posúe accidente de xénero ou número, senón que o adquire do substantivo ao que determina ou ben do artigo que o acompaña, cando se produciu unha metábase. Admite, ademais, afixos e morfemas de grao superlativo (os sufixos -ísimo, -érrimo). É determinado así mesmo por adverbios cuantificadores que lle confiren os outros graos, o comparativo de igualdade (tan), de superioridade (máis) e de inferioridade (menos), así como o grao superlativo analítico (moi, ben bo). Substantívano ou transfórmano en substantivo o artigo o ("o bo") e, ademais, a supresión do substantivo nunha lexia habitual: o barco veleiro o veleiro. En canto á súa sintaxe, o adxectivo desempeña habitualmente tres funcións diferentes: adxacente dun substantivo ("bo libro grande), atributo dun substantivo a través dun verbo copulativo ("Pedro é, está ou parece san") e complemento predicativo ("o coche corre rápido")
Distínguese entre adxectivos atributivos, unidos asindeticamente ao nome: noite escura ou escura noite e adxectivos predicativos, ligados ao nome mediante un verbo copulativo: a noite era escura.
Adxectivo substantivado ou absoluto: é o que desempeña na frase a función de substantivo mediante transposición.
Adxectivo verbal: é o participio en función adxectiva cando non perdeu aínda a súa natureza verbal.
Adélaïde Fassinou

Adélaïde Edith Bignon Fassinou, nada en Porto Novo o 15 de setembro de 1955, é unha escritora, profesora e diplomática beninesa. Traxectoria
Alumna da Escola Normal Superior, titulouse como mestra de literatura moderna. Tamén obtivo en Dijon o título de estilística.
Foi profesora de ensino secundario no seu país natal, na Universidade e en escolas profesionais. Interveu nunha comisión beninesa para a Unesco. Obra
Modukpè, le rêve brisé. París, L'Harmattan (Collection Encres Noires no 194), 2000. (130 p. ). ISBN 978-2-7384-9091-9. Roman.
Yémi ou le miracle de l'amour. Cotonou (Bénin), Éditions du Flamboyant, 2000 (142 p. ). ISBN 99919-41-04-5, réédité en 2014 à Star Éditions
L'Oiseau messager. Cotonou, les Éditions Ruisseaux d'Afrique, 2002 (24 p. ). ISBN 99919-972-3-7.
Toute une vie ne suffirait pas pour en parler. París, L'Harmattan, 2002 (194 p. ). ISBN 2-7475-3344-1. Nouvelles.
Enfant d'autrui, fille de personne. Cotonou, Éditions du Flamboyant, 2003 (172 pp. ). ISBN 99919-41-39-8. Roman.
Jeté en pâture. París, L'Harmattan, 2005 (228 pp. ). ISBN 2-7475-8718-5. Roman.
La petite fille des eaux. Bertoua/Cameroun, les Éditions Ndzé, 2006 (96 pp. ). ISBN 2-911464-12-5. Roman (co-écrit avec 10 autres auteurs).
La Sainte ni touche, Libreville, Éditions Odette Maganga, 2011.
Le Journal d’Esclamonde, Bénin, Les Éditions Plurielles, 2015.
Adínaton

O adínaton (do grego adynaton: a "non" (alfa privativa) e dynatón "posible"; plural: adynata) é unha figura retórica de pensamento que encerra un paradoxo e se considera encadrada dentro da hipérbole. Consiste na mención de cousas imposibles, moitas veces en enumeracións. Exemplo
De "Mandei pedir noutro dia" (118, 2 vv. 18-21, III) de Pedro, conde de Barcelos:
Eu nom foy homem de siso
u m'as promessas faziam,
duvidando ca verria[m];
e entolha-xe-me riso
de que o foy duvidando:
poys ja sey que verram quando
for Judas no Paraiso.
Aegaeon lacazei

Aegaeon lacazei (Gourret, 1887) Pontoicaris lacazei (Gourret, 1887) é unha especie de crustáceo malacostráceo decápodo carideo da familia dos crangónidos que habita nas costas do océano Atlántico, desde as illas Británicas até Suráfrica, no Mediterráneo (mares de Alborán, Adriático, Xónico e Exeo) e nas da rexión Indo-Pacífica (Madagascar, Tanzania, Polinesia Francesa, Nova Caledonia). Taxonomía
A especie foi descrita en 1877 polo carcinólogo francés Paul Gourret co nome de Crangon lacazei, que máis tarde foi reclasificada no xénero Pontocaris e, finalmente, no Aegaeon. Nome galego
Os profesores F. Lahuerta e F. X. Vázquez propoñen para esta especie, que citan como Pontocaris lacazei, o nome de quisquilla blindada.
Tamén se coñece polos nomes de camarón cascudo ou camarón de Lacaze.
Os nomes noutros idiomas, segundo este autores son: Castelán: camarón blindado
Francés: crevette-crâne
Inglés: hardshell shrimp
Aegopodium podagraria

Aegopodium é unha especie de planta medicinal pertencente á familia Apiaceae. É orixinaria da Eurasia. Descrición
Ten unha cor variada de verde e branco que ás veces se torna verde dentro dun parche. As flores son pequenas, de cor branca, con cinco pétalos e saen por encima das follas, en grupos planos.
Forma parches densos e é considerada como unha ameaza ecolóxica, é invasiva e reduce a diversidade de especies na capa de solo. Por este motivo utilízase para o mantemento da cuberta vexetal. Propiedades
Principios activos
Contén Vitamina C nas follas.
Indicacións
Emprégase como sedante, diurético (froitos), aromático, estimulante, resolutivo, vulnerario. Usado para a reuma e a gota, varices, enfermidades da pel. Os froitos en infusión ou cocemento úsanse para enfermidades intestinais, renais ou da vesícula.
Preparación
Utilízanse as follas frescas para a gota e secas en infusión para a reuma. As follas trituradas pódense empregar para refrescar a pel tras a picadura dun insecto. As follas frescas cortadas finamente con carne picada e puré de avea para facilitar a dixestión. Distribución
Aegopodium podagraria é nativa de Europa e Asia. Taxonomía
Aegopodium podagraria foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 1003. 1753. Sinonimia Aegopodium latifolium Turcz. [1844, Bull. Soc. Imp. Naturalistes Moscou, 17: 711]
Ligusticum podagraria Roth & T. Lestib.
Tragoselinum angelica Lam. [1779, Fl. Fr. , 3: 449] [nom. illeg. ]
Sium podagraria (L. ) Weber in F. H. Wigg. [1780, Prim. Fl. Holsat. : 24]
Sison podagraria (L. ) Spreng. [1813, Pl. Umb. Prodr. : 35]
Seseli podagraria (L. ) Weber
Seseli aegopodium Scop. [1771, Fl. Carniol. , ed. 2, 1: 215] [nom. illeg. ]
Selinum podagraria (L. ) E. H. L. Krause in Sturm [1904, Fl. Deutschl. , ed. 2, 12: 57]
Podagraria erratica Bubani [1899, Fl. Pyr. , 2: 351] [nom. illeg. ]
Podagraria aegopodium Moench [1794, Meth. : 90]
Pimpinella podagraria (L. ) T. Lestib. [1828, Botanogr. Belg. , 2 (2): 269]
Pimpinella angelicifolia Lam. [1785, Encycl. Méth. Bot. , 1: 451]
Carum podagraria (L. ) Roth [1827, Enum. Pl. Phan. Germ. , 1 (1): 946]
Apium podagraria (L. ) Caruel in Parl. [1889, Fl. Ital. , 8: 467]
Aegopodium angelicifolium Salisb.
Aegopodium simplex Lavy
Aegopodium ternatum Gilib.
Aegopodium tribracteolatum Schmalh.
Apium biternatum Stokes
Sium vulgare Bernh. Nome común
Castelán: "pé de cabra", "podagraria", "herba de San Xerardo".
Aena

Aeroportos Españois e Navegación Aérea, coñecida tamén co acrónimo Aena, é un ente público empresarial encargado da navegación civil aérea e dos aeroportos civís en España. Funcións
Conforme á lexislación vixente desenvolve as seguintes funcións: Ordenación, dirección, coordinación, explotación, conservación e administración dos aeroportos públicos de carácter civil, aeródromos, heliportos e demais superficies aptas para o transporte aéreo cuxa xestión se lle encomende e dos servizos afectos ós mesmos; a coordinación, explotación, conservación e administración das zonas civís das bases aéreas abertas ó tráfico civil.
Proxecto, execución, dirección e control dos investimentos nas infraestruturas e nas instalacións a que se refire a epígrafe anterior.
Ordenación, dirección, coordinación, explotación, conservación e administración das instalacións e redes de sistemas de telecomunicacións aeronáuticas, de axudas á navegación e de control da circulación aérea.
Proxecto, execución, dirección e control dos investimentos en infraestruturas, instalacións e redes de sistemas de telecomunicacións aeronáuticas, de axudas á navegación e control da circulación aérea.
Proposta de planificación de novas infraestruturas aeronáuticas, así como de modificacións da estrutura do espazo aéreo.
Desenvolvemento dos servizos de orde e seguridade nas instalacións que xestione, así como a participación nas ensinanzas específicas relacionadas có transporte aéreo e suxeitas ó outorgamento de licenza oficial, todo sen detrimento das atribucións asinadas á Dirección Xeral de Aviación Civil. Filiais
Aena xestiona a través da filial Aena Desenvolvemento Internacional (100%), participacións en aeroportos de México, Estados Unidos, Cuba, Colombia, Bolivia, Reino Unido e Suecia. Tamén ten participacións en Enxeñería e Economía do Transporte (INECO) (61%), Centros Loxísticos Aeroportuarios (CLASA) (100%), Restauración de Aeroportos Españois (RAESA) (49%) e Axencia Metropolitana de Desenvolvemento Urbanístico e de Infraestruturas (Barcelona Rexional) (11, 76%). Aeroportos
Aena explota todos os aeroportos de interese público de España, así como a navegación aérea nalgúns privados e algunhas bases aéreas en réxime mixto co Exército de España. Ademais, cabe destacar o Heliporto de Ceuta e o Heliporto de Alxeciras, os únicos heliportos da rede.
Os aeroportos españois que xestiona rexistraron as seguintes cifras de pasaxeiros en 2009
Carga
Aeroporto de Madrid-Barajas (329186631 Tm. )
Aeroporto de Barcelona-El Prat (103996489 Tm. )
Aeroporto de Vitoria (34989727 Tm. )
Aeroporto de Gran Canaria (33695248 Tm. )
Aeroporto de Zaragoza (21438894 Tm. )
Aeroporto de Palma (21395791 Tm. )
Aeroporto de Tenerife Norte (20781674 Tm. )
Aeroporto de Valencia (13325799 Tm. )
Aeroporto de Tenerife Sur (8567093 Tm. )
Aeroporto de Sevilla (6102264 Tm. )
Aenigmarchaeota

As Aenigmarchaeota son un novo filo candidato proposto en 2013 dentro do dominio das arqueas. As Aenigmarchaeota forman parte do clado DPANN, xunto cos novos filos candidatos Diapherotrites, Parvarchaeota, Nanohaloarchaeota, e Nanoarchaeota, cuxas iniciais forman o acrónimo DPANN.
Aero High

Aero High foi un modelo de foguete sonda australiano de dúas etapas desenvolvido a principios dos anos 1960 e alimentado por propelente sólido. Características
O foguete consistía nunha primeira etapa Gosling IV e unha etapa superior Vela e era capaz de alcanzar unha altura de 200 km.
En total lanzáronse doce Aero High, todos en misións de aeronomía (en particular, o estudo da quimioluminiscencia na atmosfera) desde o polígono de lanzamento de Woomera, en Australia, cinco deles errados. O primeiro foi lanzado o 1 de xullo de 1964 e o último o 1 de xaneiro de 1972.
Aero High foi substituído como foguete sonda polo Corella.
Aerobio obrigado

Un aerobio obrigado é un organismo que necesita oxíxeno para crecer e sen el morrería. Por medio da respiración celular estes organismos utilizan o oxíxeno para metabolizar substancias, xeralmente azucres e graxas, para obter enerxía. Neste tipo de respiración o oxíxeno funciona como aceptor final de electróns da cadea de transporte de electróns respiratoria. Na respiración aerobia o rendemento enerxético (produción de ATP) é maior que na fermentación ou na respiración anaerobia, que son ambos procesos anaerobios, Os aerobios obrigados están sometidos a altos niveis de estrés oxidativo, pero teñen mecanismos metabólicos para evitar os danos que este produce.
Os organismos anaerobios facultativos poden tamén vivir en ambientes con oxíxeno e utilizalo, pero, a diferenza dos aerobios obrigados, poden vivir tamén en anaerobiose. Exemplos
Entre os organismos, case todos os animais, as plantas e a maioría dos fungos e protistas, así como moitas bacterias son aerobios obrigados. Exemplos de bacterias aerobias obrigadas son Mycobacterium tuberculosis (ácidorresistente), Pseudomonas aeruginosa (gramnegativa), Bacillus (grampositiva), e Nocardia asteroides (grampositiva). Coa excepción dos lévedos, a maioría dos fungos son aerobios obrigdos. Ademais, case todas as algas son aerobios obrigados.
Un aerobio obrigado moi particular é Streptomyces coelicolor, que é unha bacteria grampositiva que vive no solo e pertence ao filo Actinobacteria. É peculiar porque o xenoma deste aerobio obrigado codifica numerosos encimas con funcións que se adoitan atribuír ao metabolismo anaerobio de bacterias anaerobias facultativas e estritas. Estratexias de supervivencia
Cando os aerobios obrigados son privados temporalmente de oxíxeno no seu ambiente, necesitan estratexias para sobrevivir para evitar a morte. Nesas condicións, por exemplo, Mycobacterium smegmatis pode cambiar rapidamente entre a produción de hidróxeno fermentativa e a oxidación do hidróxeno usando oxíxeno ou a redución do fumarato dependendo da dispoñibilidade de aceptor de electróns. Este exemplo é a primeira vez na que se observou produción de hidróxeno nun aerobio obrigado. Isto tamén confirma a fermentación nunha micobacteria e é unha proba de que o hidróxeno xoga un papel na supervivencia e crecemento dalgunhas bacterias.
Os ambientes ricos en oxíxeno poden orixinar tamén poblemas para os organismos, normalmente atribuídos ao estrés oxidativo. Isto ocorre cando hai un desequilibrio de radicais libres e antioxidantes nas células do organismo, principalmente debido á contaminación e radiación no medio ambiente. A estratexia que utilizan os aerobios obrigados para sobrevivir a este fenómeno é utilizar certos encimas e (en vertebrados) o sistema inmunitario do organismo para corrixir este desequilibrio.
Aeroclub

Un aeroclub é un centro que ten como obxectivos o ensino e a práctica da aviación civil e outras actividades aeronáuticas como pode ser o paracaidismo, asemade poden tamén cumprir misións de emerxencia ou de interese público. Para operar precisan autorización dos organismos nacionais de aviación civil, normalmente reciben o nome da cidade na que están instalados ou se é capital dunha rexión ou territorio autonómo tamén pode recibir o nome desa rexión dependendo da lexislación nacional.
Aerococcus

Aerococcus é un xénero de bacterias do filo Bacillota (Firmicutes). O xénero foi inicialmente identificado en 1953 en mostras de aire e po como un coco catalase negativo, grampositivo que crecía formando pequenos grupos. Foron despois atopados en ambientes hospitalarios e en salmoiras para a curación de carne. Sempre foi difícil de identificar, xa que é moi semellante ao Streptococcus alfa-hemolítico en placas de ágar sangue e é difícil de identificar por medios bioquímicos. A secuenciación do seu ARNr 16S converteuse no método estándar para a súa identificaicón, pero outras técnicas como a MALDI-TOF tamén foron útiles para a identificación do xénero e as especies. Etimoloxía
O nome Aerococcus deriva do grego aer, aeros (ἀήρ, ἀέρος), aire; e do latín científico coccus (á súa vez procedente do grego kokkos (κόκκος)), unha baga, polo que significa 'coco do aire'. Este nome déuselle debido á súa forma redonda e a que foi inicialmente descuberto en mostras de aire. Especies
O xénero comprende estas especies: A. christensenii Collins et al. , 1999, nomeada en honra do microbiólogo danés Jens J. Christensen.
A. sanguinicola Lawson et al. , 2001 do latín 'habitante do sangue'.
A. suis Vela et al. , 2007, do latín 'porco'.
A. urinae Aguirre & Collins, 1992, do latín 'da urina'.
A. urinaeequi (Garvie, 1988) Felis et al. , 2005, do latín "da urina dos cabalos", que foi a fonte para o illamento da cepa tipo.
A. urinaehominis Lawson et al. , 2001, do latín 'da urina humana', da cal se illou a capa tipo.
A. viridans Williams et al. , 1953. É a especie tipo do xénero e o nome procede do latín 'facer verde', xa que produce esa cor. Axente causante da gaffkemia, unha doenza dos lumbrigantes.
Aerodinámica

A aerodinámica é a rama da mecánica de fluídos que estuda as accións que aparecen sobre os corpos sólidos cando existe un movemento relativo entre estes e o fluído que os baña, sendo este último un gas e non un líquido, caso este que se estuda en hidrodinámica.
De xeito xeral a aerodinámica como ciencia específica só gañou importancia industrial co xurdimento dos avións e dos automóbiles pois estes precisan da locomoción coa menor resistencia posible do aire para seren máis rápidos e gastar menos combustible.
Aeroescorregador

O aeroescorregador, hóvercraft ou autoesvarador é un vehículo que se apoia nun colchón de aire que reduce as forzas de fricción, sendo capaz de atravesar diversos tipos de solo así como de desprazarse na superficie da auga. Foi inventado en 1953 polo inventor británico Christopher Cockerell, quen foi condecorado polo seu traballo como enxeñeiro en 1969.
Aeroescudo

Un aeroescudo é un escudo térmico ríxido que protexe ó vehículo da presión e a calor producidos polo arrastre durante a entrada atmosférica, freándoo, e podendo protexelo de impactos de obxectos durante o voo espacial. Dentro de aeroescudo vai aloxado a carga útil xunto con equipamento como paracaídas, motores foguete e electrónica de control, como as unidades de medición inercial, que monitoriza a orientación do escudo durante o descenso en paracaídas.
Os aeroescudos son compoñentes clave nas misións espaciais interplanetarias. Foron usados durante o programa Apollo á Lúa na década dos anos 1960 e 1970, no programa Viking a Marte (1975), na misión Mars Pathfinder de 1997, nas misións dos Mars Exploration Rover do 2003 e noutras moitas misións.
Aerofaxia

A aerofaxia é unha disfunción do aparello dixestivo que consiste na tendencia a deglutir aire que se acumula no estómago. Provoca gases intestinais, eructos crónicos, somnolencia, cabeza pesada e pode ser causado por comidas pesadas ou abondosas, bebidas con gases ou ser un síntoma doutras afeccións corporais.
Aerofilatelia

Aerofilatelia é a rama da filatelia especializada no estudo do correo aéreo, o que inclúe os selos de correo aéreo, etiquetas de correo aéreo, documentos postais, aerogramas, cuños postais, sobres aéreos de primeiro día, as rutas e tarifas en especial dos primeiros voos e voos especiais, a aerofilatelia estuda tamén o correo recuperado de accidentes aéreos.
A Federación Internacional de Sociedades Aerofilatélicas (FISA) é a principal organización internacional. Especialidades
A maioría do correo aéreo transpórtase por avión, outras formas son correo por pombas, en xeral empregado antes que existise o telegrama para levar cartas con rapidez, aínda se emprega ocasionalmente sobre todo en unidades militares.
correo en globo
correo en dirixible
correo en cepelín
correo en mísil ou foguete, realizado como proba nos Estados Unidos, Gran Bretaña e na India.
O estudo do correo no espazo, a astrofilatelia, non se considera xeralmente unha especialidade da aerofilatelia aínda que garde relación.
Aerofobia

Aerofobia é o medo mórbido de estar ao aire libre ou exposto a correntes de aire. Normalmente úsase para designar especificamente o medo a voar en avión.
Como en todas as fobias non hai unha razón obxectiva para temer voar, e de feito é o medio de transporte colectivo máis seguro: no ano 2003 houbo 162 accidentes de aviación civil e 1204 mortos en todo o mundo.
Aerograma

Un aerograma é unha carta que se envía por correo aéreo sen necesidade de sobre. Os aerogramas teñen unha tarifa diferente da do resto dos envíos postais.
Aerojet

Aerojet era unha empresa adicada á fabricación de motores foguete para o seu uso en foguetes, mísiles e naves espaciais. Foi fundada en 1942 en Pasadena, California, por un grupo do Instituto de Tecnoloxía de California liderado polo científico Theodore von Karman. O primeiro produto da empresa foron motores foguete para a engalaxe asistida por foguetes durante a segunda guerra mundial. O desenvolvemento de mísiles e do programa espacial durante as décadas dos 1950 e 1960 impulso á compañía, chegando a construír o maior campo de probas e montaxe de motores foguete de occidente, cerca de Sacramento. Aerojet desenvolveu motores usados nas naves Apolo, no transbordador espacial e na cancelada nada Orion.
En 2001 Aerojet vendeu a súa división de electrónica espacial, mentres que a división de propulsión foi adquirida por GenCorp. En 2013 Aerojet e Rocketdyne, unha empresa competidora, fusionáronse, formando Aerojet Rocketdyne.
Aeroloxía

A aeroloxía é o estudo experimental in situ das características físicas e químicas da troposfera e da estratosfera da Terra, ocúpase da capa de ozono, das correntes atmosféricas, do clima e dos efectos sobre a contorna dos cambios na atmosfera. É unha técnica da meteoroloxía que utiliza radiosondas, satélites, globos e datos procedentes de avións de liña e foguetes.
Aeromodelismo

O aeromodelismo é a construción, en escala reducida, e proba en voo de estruturas aeronáuticas e aeorespaciais, ben avións, globos, foguetes etc. , con fins recreativos ou deportivos.
Hai diversas modalidades, a principal é a radio-control, outras son voo libre cando planean sen control ou intervención do seu propietario, voo circular controlado, cando está ligado ó aeromodelista por medio de cables.
Aeronomy of Ice in the Mesosphere

Aeronomy of Ice in the Mesosphere ou AIM é un satélite artificial da NASA lanzado o 25 de abril de 2007 mediante un foguete Pegasus XL desde a Base Vandenberg da Forza Aérea en California. Características
AIM, tamén coñecido como SMEX 9 e Explorer 90, é un satélite de 200 kg de masa lanzado para estudar principalmente a orixe e comportamento das Nubes Mesosféricas Polares (PMC polas súa siglas en inglés) que se forman na atmosfera por enriba dos 80 km de altura e principalmente en verán e nas rexións polares.
O obxectivo é medir a contorna química, térmica e dinámica onde se forman estas nubes para intentar comprender mellor a meteroloxía da mesosfera Instrumentos
AIM leva tres instrumentos a bordo: SOFIE (Solar Occultation for Ice Experiment), un radiómetro diferencial de absorción e ocultación solar.
CIPS (Cloud Imaging and particle Size Experiment), unha cámara ultravioleta panorámica.
CDE (Cosmic Dust Experiment), un detecto de po cósmico.
Aeronomía

Aeronomía é a ciencia que estuda as capas superiores da atmosfera, onde os fenómenos de ionización e disociación son importantes. O termo aeronomía foi introducido por Sydney Chapman e a definición anterior data de 1960. Hoxe en día o termo inclúe a ciencia das rexións correspondentes doutros planetas e é unha póla da física atmosférica. A investigación aeronómica necesita de globos, satélites e foguetes sonda. As mareas atmosféricas dominan a dinámica da mesosfera e a termosfera inferior, polo que a súa comprensión é esencial para a comprensión da atmosfera como un todo. Outros fenómenos estudados pola aeronomía son os raios da atmosfera superior.
Aeronáutica

A aeronáutica é a ciencia ou disciplina relacionada co estudo, deseño e construción e funcionamento dos aparatos mecánicos pesados capaces de se elevaren en voo ou as técnicas de control de avións.
Segundo o tipo de aeronave a aeronáutica abrangue dous ramos, a aviación para os aparellos máis pesados có aire e a aerostación para os aparellos máis lixeiros có aire.
Aeroports de Catalunya

Aeroports de Catalunya é unha sociedade pública catalá (Aeroports Públics de Catalunya SLU) da Generalitat de Cataluña dentro do Departamento de Territorio e Sostibilidade. A sociedade é a encargada de xestionar os aeroportos, aeródromos e heliportos propiedade da empresa ou da Generalitat de Cataluña. A súa sede empresarial está na Avinguda Litoral de Barcelona.
Actualmente ten en propiedade e xestiona os seguintes aeroportos e aeródromos: Aeroporto de Lleida-Alguaire
Aeroporto de La Seu d'Urgell
Esta empresa quere consolidar un novo modelo de xestión aeroportuaria, traballar en favor dunha política comercial efectiva e promocionar as instalacións existentes así como os futuros traspasos. Traballa para manter e mellorar unha rede de aeródromos máis completa e conservar unha rede de heliportos para todos os servizos posibles.
Aeros 1

Aeros 1, tamén coñecido como Aeros A, foi un satélite artificial alemán adicado ó estudo da atmosfera superior e o espazo exterior. Foi lanzado o 16 de decembro de 1972 mediante un foguete Scout D1 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea a unha órbita polar cunha inclinación orbital de 96, 9 graos e un perixeo e apoxeo iniciais de 222 e 854 km, respectivamente. O satélite reentrou e destruíuse na atmosfera o 22 de agosto de 1973. Características
O satélite tiña forma de cilindro de 0, 914 metros de diámetro e 0, 71 metros de altura. Estabilizábase mediante xiro a 10 revolucións por minuto, co eixo de rotación orientado cara ao Sol. A bordo levaba cinco experimentos cos que mediu a temperatura e densidade de electróns, ións e partículas neutras, a súa composición e o fluxo de raios solares ultravioleta.
O freado atmosférico do satélite tamén serviu para determinar indirectamente a densidade da atmosfera durante o perixeo da súa órbita. Os datos recollidos polos instrumentos do satélite serviron para mellorar os modelos ionosféricos existentes e as súas medicións dos gases neutros foron comparadas coas doutros satélites, como Aeros 2 e AE-C
Aeros 2

Aeros 2, tamén coñecido como Aeros B, foi un satélite artificial alemán adicado ó estudo da atmosfera superior e o espazo exterior. Foi lanzado o 16 de xullo de 1974 mediante un foguete Scout D1 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea a unha órbita polar cunha inclinación orbital de 97, 4 graos e un perixeo e apoxeo iniciais de 220 e 853 km, respectivamente. O satélite reentrou e destruíuse na atmosfera o 25 de setembro de 1975. Características
O satélite tiña forma de cilindro de 0, 914 metros de diámetro e 0, 71 metros de altura. Estabilizábase mediante xiro a 10 revolucións por minuto, co eixo de rotación orientado cara ao Sol. A bordo levaba cinco experimentos cos que mediu a temperatura e densidade de electróns, ións e partículas neutras, a súa composición e o fluxo de raios solares ultravioleta.
Aerosol

En enxeñería ambiental, denomínase aerosol a un coloide de partículas sólidas ou líquidas suspendidas nun gas. O termo aerosol refírese tanto ás partículas como ao gas no que as partículas están suspendidas. O tamaño das partículas pode ser desde 0, 002 µm a máis de 100 µm, isto é, desde unhas poucas moléculas ata o tamaño no que ditas partículas non poden permanecer suspendidas no gas polo menos durante unhas horas. ) Usos e características
Ás veces, os aerosois son empregados como drogas para a súa inhalación. O termo "inhalantes" se utiliza para describir unha variedade de substancias cuxa característica común é que rara vez, ou nunca, son empregadas por outra ruta que non sexa pola de inhalación e o seu consumo ten a intención de provocar algún efecto no organismo do consumidor.
Os aerosois son difusores que conteñen propulsores e disolventes. Estes inclúen as pinturas pulverizadas, atomizadores para desodorizantes e fixadores de pelo, difusores de aceite vexetal para cociñar e difusores para protexer tecidos.
Aerovía

Unha aerovía é unha porción de espazo aéreo composta por varias interseccións ou estacións VOR polas que circulan as aeronaves, comprende a rota nominal e a área de protección. Cada aerovía denomínase por un conxunto de letras e números.
Aeroxerador

Un aeroxerador, muíño eólico ou muíño de vento é un dispositivo cun xerador destinado a converter enerxía eólica en enerxía eléctrica. Este tipo de xerador tense popularizado rapidamente debido ao feito de que ao ser a enerxía eólica un tipo de enerxía renovábel, apenas produce custos de produción como tampouco non produce contaminación nin contribúe ao efecto invernadoiro. No entanto, a cantidade de enerxía producida por este medio é aínda unha mínima parte (arredor do 1% do consumo mundial) da que se consome nos países desenvolvidos. Galiza é unha das zonas máis avanzadas en produción de enerxía eólica, cun 12%, lonxe do 18% de Dinamarca, aínda que proporcionalmente máis, ben por riba da media da UE.
Os aeroxeradores tamén se coñecen popularmente co nome de virandelos. Funcionamento
Un aeroxerador dividese en tres partes: Torre: canto máis alta, mellor.
Aspas: canto máis grandes, máis potencia.
Nacele: Contén a caixa de engrenaxes e o xerador.
A caixa de engrenaxes é necesaria porque as aspas xiran a unha velocidade moi baixa e é necesario axustala ao réxime do xerador, tradicionalmente unha máquina asíncrona.
Segundo a súa tipoloxía existen tres tipos de sistemas. Xerador con rotor en gaiola.
Xerador con rotor bobinado.
Máquina síncrona conectada directamente. Características
Os xeradores teñen aumentado moito o seu tamaño, pois a superficie varrida polas aspas é proporcional á potencia subministrada, que tamén aumenta coa velocidades das mesmas, facendo que en total a potencia aumente co cubo do radio das aspas. No 2019 existen xeradores de máis de 120 m de diámetro da superficie varrida polas aspas. Fabricantes
Vestas
Made
Enair
Aerozine 50

Aerozine 50 ou Aerozina 50 é un propelente para foguetes composto por unha mestura aproximada do 50% de hidracina e UDMH (dimetilhidracina asimétrica). Ten un punto de ebulición maior que o UDMH e foi desenvolvido inicialmente para ser usado no mísil Titan 2. Características
O Aerozine 50 é un propelente hipergólico que entra en ignición espontaneamente ao ser usado con oxidantes do tipo do tetróxido de nitróxeno. É usado, ademais de orixinalmente no Titan 2, na segunda etapa do foguete Delta 2.
Aeróbic

O aeróbic é unha modalidade ximnástica con acompañamento musical que consiste nunha serie de exercicios que facilitan a osixenación dos pulmóns e o funcionamento do sistema cardiovascular, logo do libro Aerobics do oficial das forzas aéreas Kenneth H. Cooper(1968) o aeróbic fíxose popular entre as mulleres, e máis aínda despois da publicación dun vídeo de exercicios producido por Jane Fonda, que se converteu nun dos máis vendidos da historia. Existe tamén unha modalidade de competición denominada oficialmente ximnasia aeróbica.
Aeródromo

Un aeródromo é unha área chan e despexada con límites definidos preparada para a aterraxe, a engalaxe e o movemento en terra de aeronaves sen instalacións permanentes, ou ben con instalacións que se utilicen irregularmente ou sexan de propiedade privada, xa que a consideración do que é un aeroporto e o que é un aeródromo varía segundo a lexislación de cada estado soberano.
Aerógrafo

O aerógrafo é un instrumento de precisión ideado polo inglés Charles Burdick en 1893 e que serve para dispersar por medio de aire a presión un pigmento en partículas moi finas. Emprégano os deseñadores, fotógrafos e pintores para colorear copias, retocar positivos e negativos, ocultar as xuntas dos collages, engadir nubes ou outros elementos e eliminar defectos ou fondos innecesarios. O primeiro aerógrafo débese a Abner Peeler que o inventou en 1879.
Aerómetro

O aerómetro é un aparello que se utiliza para medir, cunha alta precisión, a densidade de aire ou calquera outro gas. Características
Os aerómetros son tubos de vidro máis largos por abaixo para que se manteñan estables en posición vertical ao mergullalos nun líquido. Actúan segundo o principio de Arquimedes que di que todo corpo total ou parcialmente somerxido nun fluído estático vai ser empurrado cunha forza ascendente igual ao peso do volume do fluído desprazado por ese corpo, polo tanto o aerómetro sufrirá un pulo proporcional á densidade do líquido, afundindo máis canto máis lixeiro sexa o líquido e menos canto máis pesado.
Aesop Rock

Ian Mathias Bavitz, nado en Syosset (Estado de Nova York) o 5 de xuño de 1976, é un vocalista de rap estadounidense, máis coñecido como Aesop Rock. [Cómpre referencia] Traxectoria
Comezou a súa carreira en 1997 ao editar EP Music for the Earthworms, en 2000 fíxose coñecido con Float. Coñecido polas súas rimas cheas de referencias á xente traballadora, centradas en Nova York. Discografía
Con Mush
Float
Con Definitive Jux
Labor Days (2001)
Boombox 12" (2001)
Daylight 12" (2001)
Coma / Maintenance 12" (2001)
Daylight (2002)
Bazooka Tooth (2003)
Easy / No Jumper Cables 12" (2003)
Freeze / The Greatest Pac-Man Victory In History 12" (2003)
Limelighters 12" (2003)
Fast Cars, Danger, Fire and Knives (2005)
Independent releases
Music For Earth Worms
Appleseed
Aestus

Aestus é a designación dun motor foguete usado como etapa superior nos foguetes Ariane 5. Características
O motor Aestus foi desenvolvido entre 1988 e 1995 para ser usado como etapa superior dos foguetes Ariane 5 ES e GS. A versión orixinal do motor non podía reacenderse unha vez apagado, pero a versión ES pode reacenderse para poder poñer en órbita ó ATV.
O motor consome unha mestura bipropelente de MMH (monometil hidracina) e tetróxido de nitróxeno. Foi desenvolvido no Centro de Propulsión Espacial Ottobrunn e o seu primeiro voo operativo tivo lugar o 30 de outubro de 1997, durante o lanzamento do voo 502 do Ariane 5. Entre 1999 e 2002 tivo lugar un programa de mellora do motor. O motor resultante voou por primeira vez o 26 de febreiro de 2004, durante o voo 518 do Ariane 5. Foi entre 2003 e 2007 en que se desenvolveu a capacidade de reacendido do motor para o lanzamento do primeiro ATV, que quedou plenamente demostrado durante o voo inaugural dun ATV no voo 528, o 9 de marzo de 2008.
A cámara de combustión está deseñada en base á refrixeración rexenerativa: o MMH, antes da combustión, presurízase para ser distribuído a través de pequenos condutos que rodean a parede da cámara de combustión e producir unha refrixeración moi efectiva; o MMH entra entón no inxector, que o distribúe uniformemente entre 132 elementos de inxección dentro da cámara de combustión, onde se mestura co tetróxido de nitróxeno e producíndose unha combustión espontánea. Durante a combustión as temperaturas na cámara alcanzan os 3000 K a unha presión de 11 bares
Afasia

A afasia é un trastorno da linguaxe, consistente na deterioración da linguaxe despois de ter sido adquirida de xeito normal e sen déficit intelectual correlativo. O termo afasia foi acuñado en 1864 polo médico francés Armand Trousseau. Causas
As causas principais son: tumores
enfermidades infecciosas (como a meninxite);
enfermidades dexenerativas (como a esclerose múltiple);
accidentes con traumatismo cranial;
tensión metabólica (intoxicacións);
A dificultade da linguaxe máis común dos afásicos é a incapacidade para falar correctamente por problemas de decodificación, memoria e de sintaxe. Debido a que os afásicos frústranse con facilidade, é destacábel o papel da relaxación, o xogo, a pantomima e das actividades interesantes para o suxeito, xunto co adestramento auditivo intenso. Tipos
Afasia de Broca ou afasia motora
por lesión na área de Broca, que se pode tamén estender ao córtex frontal adxacente. Vese afectada principalmente a emisión verbal, que fica moitas veces reducida a unha palabra ou algunhas expresións estereotipadas. A linguaxe espontánea é sempre pobre e asume un estilo "telegráfico": substantivos ou formas nominais do verbo (o chamado agramatismo). A perturbación afecta á realización das sílabas fónicas, sen realmente afectar o sistema fonolóxico. Pertúrbase tamén a escrita (agrafía). Non se ven afectadas, porén, a recepción dos signos verbais, a comprensión ou a lectura.
Afasia de Wernicke ou afasia sensorial
por lesións na área de Wernicke (rexión temporal). A fala é fluída, mais resulta difícil de comprender debido a que se deforman as palabras (parafasia literaria), substitúense os termos esperados por outros (parafasia verbal) e prodúcense iteracións (perseveración). O mesmo acontece na escrita (paragrafía) e na lectura en voz alta (paralexia). Vense afectadas a comprensión oral e escrita. Distínguense tres tipos de afasias sensoriais, posibelmente relacionadas con áreas distintas da zona de Wernicke:
unha con xordeira verbal,
outra con incomprensión verbal,
outra dominada pola desorganización da atención.
Afasia de condución
por lesións do fascículo arqueado (xunción paríeto-temporal posterior). Consiste nunha perturbación da repetición das palabras e frases e por unha linguaxe espontánea, perturbada por "engavetamentos" (telescopages en francés) de palabras e por autocorreccións. O mesmo que na afasia de Broca, a comprensión non se ve afectada.
Afasia global transitoria
cando se interrompe temporalmente o rego sanguíneo na arteria cerebral media.
Afasia evolutiva

A afasia evolutiva é un trastorno da linguaxe consistente na perda da fala e da linguaxe expresiva unha vez xa foi adquirida.
Esta alteración denomínase tamén disfasia evolutiva, aínda que este é o termo correcto cando é evidente un proceso de perda.
Afelio

En astronomía o afelio é o punto de máxima separación orbital entre un planeta e o Sol. Procede do grego: apo-, lonxe e helios, Sol.
Aferente

Aferente é un adxectivo que significa centrípeto, que conduce cara ao centro, aplicado a nervios, arterias, veas e linfáticos. En Neuroloxía chámanse aferentes (do latín affere, “levar, alimentar”) a aquelas extensións de células nerviosas polas que flúen os sinais a unha determinada zona. As neuronas aferentes (tamén coñecidas como neuronas sensoriais ou receptoras) conducen os impulsos nerviosos da periferia (órgano receptor) ao centro. Este termo tamén se emprega para describir as conexións relativas entre estruturas. As neuronas aferentes comunícanse con interneuronas especializadas. A actividade de sentido oposto denomínase eferente.
Este termo xeral segundo a dirección do sinal pódese utilizar para diferentes estruturas en diferentes niveis: A nivel celular, en relación co corpo da célula nerviosa, as dendritas denomínanse aferentes.
A nivel rexional, en relación a unha determinada rexión do cerebro, as vías de alimentación respectivas tamén se denominan aferentes, en contraste coas eferentes saíntes.
A nivel sistémico, relacionado co sistema nervioso central (SNC), as fibras nerviosas entrantes, a través das cales se reciben os sinais, denomínanse colectivamente fibras nerviosas aferentes ou só "aferentes" e distínguese entre somáticas e viscerais. As aferentes somáticas (do grego soma "corpo") transmiten información da parede corporal e pertencen ao sistema nervioso somático. Aquí distínguese entre aferentes somáticas xerais (en inglés General Somatic Aferent, GSA) e aferentes somáticas especiais (SSA, do inglés Special Somatic Aferent). O GSA inclúe todas as vías da percepción háptica (sensación táctil, termocepción, percepción da dor, propiocepción), o SSA as vías do sentido da vista, o oído e o equilibrio. As aferentes viscerais (do latín viscera "entrañas") son as do sistema nervioso vexetativo e transmiten información desde os órganos internos até o sistema nervioso central. Tamén aquí se distingue ás veces entre xeral (GVA) e especial (SVA). Os GVA conducen sensacións de dor, estímulos químicos e mecánicos desde os órganos ata o cerebro, os SVA conducen as percepcións do olfacto e do gusto. Etimoloxía
O termo aferente deriva do participio latino aferentem ( af - ad -: a + ferre: levar), que significa "levar". Ad e ex proporcionan unha regra mnemotécnica sinxela en inglés para lembrar os significados de "aferente" e "eferente": arrives (chega) e exits (sae). En galego, a regra podería manterse cos verbos antónimos arribar e exir. Aferentes ao SNC
A totalidade de todas as fibras nerviosas entran no sistema nervioso central desde a periferia e nesta dirección os sinais do SNC dos receptores ou dos órganos sensoriais tamén se denominan aferentes. Como as neuronas aferentes, as células nerviosas implicadas son cada unha parte dun sistema aferente, polo que as aferentes das primeiras neuronas aferentes dunha cadea de neuronas tamén se denominan aferentes primarias. Nalgunhas linguas distínguese con diferentes termos entre aferentes de non vertebrados, vertebrados e primates ou humanos.
Affliction

Affliction é un filme estadounidense de 1997, do xénero drama, escrito e producido por Paul Schrader. O guión é baseado en novela de Russell Banks. Tivo dúas candidaturas aos Premios Oscar. Argumento
A trama conta a vida de Wade Whitehouse (Nick Nolte), un sheriff de vida gris cuxo contorna pensa que non fixo nada importante na súa vida. Todo cambia cando se produce a morte dun sindicalista nunha partida de caza. Aínda que a maioría cre que se trata dun accidente, el pensa que foi un asasinato. Resolver a investigación será a oportunidade que esperaba para demostrar a súa valía ao seu propio pai (James Coburn) -un home dominante, agresivo e alcohólico- e aos seus veciños.
Afiador, afiadora

Un afiador é unha persoa que ten como oficio o de afiar. O afiador en Galicia
A profesión de afiador e tradicional en Galicia. Hai constancia da existencia de afiadores ambulantes galegos desde hai tres séculos. [Cómpre referencia] Con frecuencia proviñan da provincia de Ourense, en especial dos actuais concellos de Nogueira de Ramuín, A Peroxa, Esgos, Parada de Sil, O Pereiro de Aguiar, Castro Caldelas, San Xoán de Río, A Pobra de Trives, Chandrexa de Queixa e Manzaneda. Por ser un oficio ambulante, os afiadores galegos percorreron as terras de Castela, Navarra, Cataluña, Valencia ou Andalucía. As súas saídas eran eventuais, traballaban durante uns meses e retornaban ós seus lugares de orixe. O seu aparello de traballo era unha roda chamada tarazana ou toura, en barallete, a fala propia do gremio. Anunciábanse na rúa tocando o chifre.
Afialapis

Un afialapis ou aguzalapis é unha ferramenta que se utiliza para afiar lapis. Poden ser manuais ou eléctricos.
A primeira patente de afialapis data de 1828 obra do matemático francés Bernard Lassimone, mais o primeiro afialapis manual foi feito por Therry des Estwaux en 1847.
Afinidade (dereito)

En dereito, a afinidade é un tipo de parentesco (denominado parentesco político) que se produce por un vínculo legal a través do matrimonio entre aquelas persoas que, sen ter lazo de consanguinidade entre elas, si o teñen en troques con algún dos esposos. Por exemplo, os pais do esposo adquiren, con respecto ós pais da esposa, afinidade en razón do casamento.
Se o parentesco natural se estende até o cuarto grao de consanguinidade, sucede análoga e coincidentemente o parentesco por afinidade. Porén, isto ocorre sen poder determinarse "graos", debido que a "afinidade non procrea afinidade".
Os parentes que, pola contra, manteñen vínculos de sangue denomínaselles parentes consanguíneos, e obedecen ó dereito natural, como o que existe entre pais e fillos.
Hai que ter en conta que tamén é empregado o termo para unións ou parellas de feito, sen unión xurídica, na que poidan ter descendentes; así como en adopcións. Importancia xurídica
O vínculo de afinidade entre dúas ou máis persoas ten importancia en dereito de familia e sucesións, para definir o alcance dos dereitos e deberes entre esas dúas persoas respecto dun feito xurídico. Por exemplo, de tutela en caso de orfandade, como designar ós herdeiros legais.
Este concepto tamén é relevante dentro do dereito canónico para determinar a lexitimidade do matrimonio.