proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Teclado de ordenador

En informática, un teclado de ordenador é un periférico utilizado pola introdución de ordes e datos nun ordenador, aínda que teclados similares se utilizan tamén en máquinas de escribir. Actualmente o teclado é un elemento indispensábel para un ordenador e é xunto co rato o periférico de entrada máis importante. Clasificación dos teclados para PCs
Polo número de teclas
Teclado XT de 83 teclas.
Teclado AT de 84 teclas.
Teclado expandido de teclas (101 teclas na versión americana); teclado ampliado con teclas de navegación e control adicionais, dúas teclas de función adicionais (tres grupos de catro teclas cada un colocadas en ringleira).
Teclado expandido de 104-105 teclas; conta con tres novas teclas, a tecla Windows e a tecla menú.
Teclado expandido de 107-108 teclas; ademais da anteriores engade as teclas de Repouso, Modo de espera, e Apagado.
Teclado multimedios; engade teclas adicionais para configurar atallos ás aplicacións máis habituais, regular o volume. ..
Polo tipo de pulsadores
- De contacto (cando unha tecla está pulsada deixa pasar a corrente): Mecánicos:
De membrana:
- Capacitativos
Pola distribución das teclas
Teclado XT e AT de 84. Teclas de funcións á esquerda do teclado. Non dispoñen nin de cursores de desprazamento (hai que empregar os do teclado numérico nin das teclas Suprimir, Fin. ..
Teclado expandido estándar. As teclas de función pasan a estar enriba do teclado tipo máquina de escribir. A tecla Escape colócase á dereita destas. Incorpóranse os cursores de desprazamento e botóns con funcións adicionais entre o teclado tipo máquina de escribir e o bloque numérico.
Teclados ergonómicos. Buscan unha postura máis cómoda á hora de traballar co teclado. Amosan unha distribución de teclas diferente a habitual.
Tamén se poden distinguir polo orde das teclas que representan as letras, os teclados QWERTY e Dvorak.
Polo sistema de conexión
Conector de 5 patillas «AT» (DIN 41524).
Conector de 6 patillas «PS/2» ou «mini-DIN» (DIN 45322).
Conector de 4 patillas USB.
Teclados sen fíos (por infravermellos ou por radiofrecuencia).
Tecnecio

Este é un artigo sobre química. Para a técnica de imaxe ver Tomografía computadorizada (TC). O tecnecio é un elemento químico de número atómico 43 situado no grupo 7 da táboa periódica dos elementos. Simbolízase como Tc.
Trátase dun metal de transición, gris prateado, radioactivo, que só se atopou en moi pequenas cantidades na natureza (nun principio pensouse que non existía na natureza) e que se obtén de forma sintética. A súa principal aplicación é en medicina, para técnicas de diagnóstico.
Ted (filme)

Ted é un filme estadounidense dirixido por Seth MacFarlane que se estreou no 2012. Sinopse
Cando John Bennett (Mark Wahlberg) era pequeno, desexaba que o seu osiño de peluche Ted fose un oso de verdade e o seu soño fíxose realidade. Máis de vinte anos despois, Ted segue con John, o que fai anoxar á súa moza Lori, que empeza a perde-la paciencia. A John non parece preocuparlle o seu futuro profesional e pasa a vida fumando porros con Ted. A pesar diso, John intenta alcanzar a madurez coa axuda de Ted. Personaxes
Mark Wahlberg como John Bennett
Bretton Manley como John Bennett de neno
Mila Kunis como Lori Collins
Giovanni Ribisi como Donny
Joel McHale como Rex
Aedin Mincks como Robert
Patrick Warburton como Guy
Matt Walsh como Thomas
Jessica Barth como Tami-Lynn
Bill Smitrovich como Franklin "Frank" Stevens
Ralph Garman como Steven "Steve" Bennett
Alex Borstein como Helen Bennett
Laura Vandervoort como Tanya Terry
Jessica Stroup como Tracy
Melissa Ordway como Michelle
Sam J. Jones como El mesmo
Norah Jones como Ela mesma
Tom Skerritt como Ela mesma
Robert Wu como Home asiático "Ming"
John Viener como Alix
Mike Henry como Southern Newscaster
Danny Smith como Waiter
Ryan Reynolds como Jared
Voces
Seth MacFarlane como Ted
Tara Strong como A función "I Love You" de Ted
Zane Cowans como Ted de pequeno
Patrick Stewart como Narrador
Teeteto (diálogo)

Teeteto é un diálogo escrito por Platón que trata sobre a natureza do saber (a ciencia). Dentro da obra deste filósofo adoita situarse o Teeteto nun grupo de diálogos posteriores á publicación da República. Datación e situación relativas na obra platónica
Considérase o Teeteto como un dos diálogos tardíos de Platón. Existe unha gran proximidade estilística e temática entre o Teeteto e o Parménides; ambos os diálogos serían escritos en 369/368 a. C.
Sócrates refírese á ocasión na que coñeceu aos filósofos eleáticos Parménides e Zenón. Os especialistas sosteñen que este encontro é ficticio, e que a referencia só pode apuntar á situación dramática do Parménides, polo que este último diálogo sería escrito pouco antes.
O final do Teeteto —Sócrates debe interromper o diálogo para dar conta da súa acusación, pero promete retomala ao día seguinte— dá pé para que no Sofista, o interlocutor de Sócrates recorde que se reencontran, cumprindo co acordado o día anterior.
Ademais, ambos os diálogos son protagonizados polos mesmos interlocutores (Sócrates, Teodoro de Cirene e Teeteto) aos que se engade o Estranxeiro Eléata no Sofista. Este último personaxe cobra un valor fundamental tamén no Político.
Desta maneira viuse que o mesmo Platón vincula estes catro diálogos e dá unha orde de lectura para os mesmos: 1º Parménides, 2º Teeteto, 3º Sofista e 4º Político. Situación dramática e personaxes
O diálogo comeza cunha breve introdución na que dous personaxes vinculados co círculo socrático, Euclides de Megara e Terpsión, se encontran e intercambian observacións sobre unha batalla que se librara recentemente en Corinto, e sobre o destino dun dos cidadáns que participaran nela: o eminente matemático ateniense Teeteto.
A continuación, Euclides pide a un escravo que lea un manuscrito no que el rexistrara todos os detalles dunha conversa mantida entre Sócrates, o matemático Teodoro de Cirene e o seu discípulo Teeteto, daquela un mozo. Servíralle como fonte o relato do mesmo Sócrates.
O resto do diálogo consiste na lectura directa deste escrito, que relata o encontro entre o filósofo e os dous matemáticos xusto o mesmo día en que o primeiro debía dar conta da acusación que se formulara contra el, e que o levaría máis tarde á morte. Estrutura do diálogo e contido
Omitindo as longas e importantes digresións que contén, o diálogo trata sobre a natureza do saber. Nel ensáianse tres definicións: o saber é percepción; o saber é opinión verdadeira, e o saber é opinión verdadeira acompañada dunha explicación. Sócrates termina por recoñecer que ningunha das tres definicións é adecuada, o que lle dá ao diálogo o seu carácter aporético, é dicir, que non resolve o problema que o suscitou.
O problema central do diálogo xorde deste carácter, e de que non apela, para resolver a aporía, á teoría das formas, un trazo máis que vincula este diálogo con aqueles da madurez de Platón, nos que trata dita teoría de maneira crítica.
Teflón

O politetrafluoretileno (PTFE) é un polímero coñecido mundialmente polo nome comercial Teflon(R), marca rexistrada de propiedade da empresa estadounidense DuPont.
Descuberto accidentalmente por Roy J. Plunkett (1910-1994) para a empresa DuPont, en 1938, e presentado para fins comerciais en 1946, o PTFE é un polímero similar ao polietileno, onde os átomos de hidróxeno están substituídos por flúor, sendo así un fluoropolímero e un fluorocarbono.
A fórmula química do monómero, o tetrafluoretileno, é CF2 CF2, e o polímero -(CF2-CF2)n-
A marca Teflon® engloba ademais outras resinas derivadas do PTFE, tales como a resina PFA ( perfluoroalcóxido), a resina FEP ( etileno propileno fluorado ) e a resina ETFE ( etil tri flúor etileno ).
A principal virtude deste material é que é unha substancia practicamente inerte, non reacciona con outras substancias químicas excepto en situacións moi especiais. Isto débese basicamente á protección dos átomos de flúor sobre a cadea carbónica. Esta carencia de reactividade permite que a súa toxicidade sexa practicamente nula sendo, tamén, o material co terceiro máis baixo coeficiente de rozamento de todos os materiais sólidos coñecidos. Outra cualidade característica é a súa impermeabilidade mantendo, por tanto, as súas cualidades en ambientes húmidos. Por estas características especiais, alén da baixa adherencia e aceptabilidade óptima polo corpo humano, é usado en diversos tipos de próteses.
Tegostoma baphialis

Tegostoma baphialis é unha especie de traza da familia Crambidae. Atópase en Grecia, Rusia, Turkmenistán e Afganistán.
A envergadura das ás é de 16–17 mm.
Tegucigalpa

Tegucigalpa é a capital de Honduras, localízase ó pé do cerro El Picacho nun estreito val formado polo río Grande ou Choluteca, a uns 990 metros sobre o nivel do mar. A súa poboación na área metropolitana en 2006 era de 1. 682. 725 persoas.
Tegucigalpa foi fundada por un grupo de españois co nome de Real Villa de San Miguel de Tegucigalpa de Heredia o 29 de setembro de 1578 sobre un antigo poboado indíxena existente. Nesa época a área de Tegucigalpa era un centro de actividade mineira onde se extraía especialmente prata e ouro. Etimoloxía
A maioría das fontes indica que a orixe e significado da palabra Tegucigalpa deriva da lingua náhuatl. A versión máis aceptada fai pensar que procede da palabra náhuatl Taguz-galpa, que significa "montes de prata", pero esta interpretación é incerta xa que os indíxenas que ocupaban a rexión daquela descoñecían a existencia de xacementos minerais da zona.
Teito

Teito (do latín tectum e este á súa vez do verbo tegere con significado de recubrir, cubrir, protexer. ) é en construción, a superficie interior, xeralmente horizontal, por riba dos límites superiores das paredes dun cuarto (ou outro habitáculo: un coche por exemplo). A parte exterior, tamén denominada teito, adoita porén recibir o nome de cuberta (tellado), que é a que leva a parte estrutural (estrutura de cuberta). O teito non é polo xeral un elemento estrutural (agás no caso das bóvedas en arquitectura culta), senón máis ben un acabado de superficie (plafón) que oculta a parte inferior do piso ou da estrutura que existe por riba. A vivenda tradicional galega adoitaba ter o teito constituído directamente pola estrutura de madeira do sollado (forxado) ou da estrutura da propia cuberta (trabes, cangos e cubrición). Pola contra moitas veces, especialmente en construcións máis coidadas, coma casas grandes e pazos a estruturas cubríanse cun teito ou plafón formado por pequenas lamelas de madeira cubertas cunha camada de cal. Dependendo do fin e tipo de construción, o teito pode ser deseñado e construído de diversas formas e cunha variedade de materiais.
Tekkonkinkreet

Tekkonkinkreet é un filme xaponés de animación dirixido por Michael Arias que se estreou no 2006. Baséase no manga de Taiyou Matsumoto. Sinopse
No distrito do tesouro, onde a lúa sorrí e os rapaces poden voar, a vida pode ser tan marabillosa como terrible. Negro e Branco, dous orfos que buscan a vida como poden, ollan a cidade como falcóns e non paran de meterse en leas. O seu reinado nas alturas tocará á súa fin cando apareza un grupo de mafiosos. A cidade enteira está en perigo, e os dous rapaces están dispostos a axudala aínda que teñan que enfrontarse ós yakuza e ós seus "aliens asasinos".
Tekla Badarzewska

Tekla Badarzewska-Baranowska, nada en Varsovia contra 1834 e finada na mesma cidade o 29 de setembro de 1861, foi unha pianista e compositora polonesa. Traxectoria
Bądarzewska naceu en 1829 in Mława ou en 1934 en Varsovia. Con 22 anos compuxo unha pequena peza para piano coa que acadou enorme sona. Esta peza, chamada Pregaria dunha virxe publicouse inicialmente co título La priere d'une vierge, e compúxose para ser tocada como música de salón durante reunións sociais. Adaptouse para instrumentos como o clarinete, a frauta, a guitarra, o harmonio, a trompeta ou a cítara. Ten letra en inglés escrita por John Stowell Adams.
Tel Arad

Tel Arad é un sitio arqueolóxico próximo á moderna Arad, no deserto israelí do Neguev. Dividida en dúas partes diferencidas, a zona baixa primeiro habitada durante o calcolítico (-4000), e na que as escavacións descubriron un asentamento cananita da Idade de Bronce que estivo habitado ata -2650. Deshabitado durante 1500 anos, no século -XI formouse na zona alta un asentamento israelí. No tempo dos reis David e Salomón construíuse un gran complexo defensivo e sacro, coñecido como A Cidadela, destruída entre o -597 e o -577 mentres Xerusalén estaba situada polos babilónicos, a súa destrución non supuxo que Tel Arad quedase deshabitado, e de feito construíronse varias fortalezas durante o período persa e seguiu poboado ata que os romanos destruíron Xerusalén. No século VI os musulmáns reconstruíron a fortaleza pero no século IX veuse abaixo.
Telamón

Na mitoloxía grega, Telamón (en grego Τελαμών), fillo de Éaco, rei de Exina, e Endeis, irmán de Peleu, acompañou a Xasón como un dos seus argonautas e estivo presente na caza do Xabaril de Calidón. Tamén participou na Guerra de Troia no bando dos gregos, xunto con seu fillo, Áiax.
Foi pai de Áiax, coa súa primeira dona, Peribea, e de Teucro, con Hesíone, prisioneira e concubina troiana. Outros usos
Chámase telamón á columna ou piar en forma de home forzudo, case sempre con barba, que sostén sobre os seus ombreiros e caluga o peso simbólico dos capiteis dun edificio. Tamén é coñecido como atlante e é a versión masculina da cariátide.
Telecinesia

A telecinesia é o movemento ou distorsión de obxectos co poder da mente, un feito considerado un engano pola maioría da comunidade científica pero que é defendido polos estudosos da parapsicoloxía. A primeira mención ao termo data dun escrito de 1890 de Alexander N. Aksakof. Orixinalmente, facía mención a movementos causados por seres sobrenaturais (anxos, demos ou espíritos) pero máis adiante pasou a significar a modificación consciente de corpos físicos sen tocalos, só coa enerxía saída do cerebro.
Non hai ningún experimento aceptado universalmente que probe a existencia deste fenómeno, posto que as probas e observacións ou ben non eran replicábeis ou tiñan carencias metodolóxicas que invalidaban as súas conclusións. Os psicólogos explican a crenza na telecinesia pola tendencia a buscar patróns explicativos de sucesos anormais (clustering illusion) ou polo que rodea o espectáculo da maxia, que causa unha suspensión da credulidade. James Randi Educational Foundation ofrece un premio dun millón de dólares a quen poida demostrar sen dúbidas a existencia da telecinesia ou outras actividades similares, até o momento sen outorgar. A telecinesia na ficción
Os poltergeist e outros sucesos parecidos poden incluírse dentro da telecinesia, amplamente presente na ficción, incluíndo por exemplo: Carrie (1976), de Stephen King
A guerra das galaxias
Yumi en Código Lyoko
Varios Pokémon
Magos mitolóxicos, como Merlín, ou modernos, como Lord Voldemort
Akira
Looper (2012), de Rian Johnson
Matilda de Roald Dahl
O anel de The Crazy Haaks 2
Jean Grey dos X-Men e Scarlet Witch dos Avengers nos cómics de Marvel.
Telefonía fixa

O teléfono fixo, ou simplemente teléfono, é así designado polas empresas operadoras de sistemas de telecomunicacións para o sistema tradicional de telefonía, chamado de telefonía fixa, composto basicamente de cables telefónicos metálicos e fibras ópticas, en contrapartida daquel sistema denominado de telefonía móbil. Nese último, a comunicación entre a central (telefónica) de conmutación móbil e a estación móbil (teléfono móbil), se dá a través de frecuencias de radio. Consecuentemente, existe unha diferenciación entre os dous sistemas polo tipo de rede de acceso.
Teleférico

O teleférico é un sistema de transporte aéreo constituído por cabinas colgadas dunha serie de cables que se encargan de facer avanzar ás unidades a través das estacións. Emprégase para salvar grandes desniveis, sobre todo en montaña. Cando as cabinas van por terra denomínase funicular.
Teleférico de l'Aiguille du Midi

O teleférico de l'Aiguille du Midi é un teleférico situado en Chamonix (Haute-Savoie, Francia) que permite alcanzar o cume da Aiguille du Midi (3. 842 metros) nun tempo aproximado de vinte minutos. Componse de dous treitos separados por un punto intermedio localizado no Plan-de-l'Aiguille, a 2. 317 metros de altitude, e arrodeado polas Aiguilles de Chamonix. As cabinas funcionan durante doce horas, ascendendo entre 4. 500 e 5. 500 persoas diariamente.
A liña actual inaugurouse en 1955, pero un primeiro teleférico, tamén coñecido como Aiguille du Midi, funcionou desde 1924 até 1950 sen chegar ao cume. Características
Primeiro tramo Lonxitude: 2. 553 metros
Altitude de saída: 1. 038 metros, en Chamonix
Altitude de chegada: 2. 317 metros, no Plan-de-l'Aiguille
Desnivel: 1. 279 metros
Capacidade: 5. 040 kg (72 pasaxeiros)
Velocidade: 10 m/s
Segundo tramo Lonxitude: 2. 867 metros
Altitude de saída: 2. 317 metros, no Plan-de-l'Aiguille
Altitude de chegada: 3. 776 metros, en l'Aiguille du Midi
Desnivel: 1. 470 metros
Capacidade: 4. 620 kg (66 pasaxeiros)
Velocidade: 12, 5 m/s
A partir do punto de chegada do teleférico, pódese ascender ata a punta de L'Aiguille du Midi por medio dun ascensor escavado na rocha.
Telegrafía óptica

A telegrafía óptica é un sistema de comunicación desenvolvido por Claude Chappe a partir de 1793, consistía en transmitir sinais ópticas desde unha estación de telégrafo á seguinte onde un operador cun telescopio anotaba os sinais e outro as transmitía á seguinte operación, o proceso repetíase ata chegar a mensaxe ao destino. O mecanismo de transmisión consistía nun postes de madeira, con forma de T, que podían adoptar dististas posicións para formar combinacións de signos que tiñan diferentes significados. Tivo un gran desenvolvemento en Francia con 534 estacións e construíronse algunhas no dominio francés de Alxeria. A aparición do telégrafo eléctrico deixou obsoleto o servizo e a última liña de telegrafía óptica pechou en 1856. Tamén estivo en uso en España, Italia, Suíza, Países Baixos e outros países europeos adoptaron sistemas de telegrafía óptica baseado no de Chappe aínda que con outros sistemas. En España, aínda que houbo liñas previas, a primeira liña aprobada oficialmente data de 1845, de Madrid a Irún, aínda que o sistema era por traveseiros e no centro había un oval móbil que se podía mover arriba e abaixo.
Telegram

Telegram Messenger é un servizo de mensaxería que permite aos seus usuarios enviarse mensaxes, fotos, vídeos e documentos entre eles (todos os tipos de ficheiros son compatíbeis). As aplicacións cliente son de código aberto e o servidor é software privativo (código pechado). Historia
Telegram foi iniciado en 2013 polos irmáns Nikolai e Pável Dúrov, os creadores de VK, a maior rede social de Rusia.
Telegram Messenger LLP é unha empresa independente sen ánimo de lucro situada en Berlín, Alemaña, que non está conectada co Reino Unido.
En abril de 2018, o tribunal ruso decidiu bloquear Telegram en Rusia. Algúns rusos tentaron eludir a prohibición usando proxies abertos noutros países.
O 5 de outubro de 2021, Telegram gañou máis de 70 millóns de novos usuarios como resultado dunha interrupción que afectou a Facebook e os seus afiliados. Características
Telegram permite aos seus usuarios enviar notas de voz, fotos, vídeos e ficheiros de todo tipo, de maneira similar a outros softwares de mensaxería, como por exemplo WhatsApp. Ao igual que esta. usa un sistema similar de estados de lectura de mensaxes, con 1 comprobación
enviado, 2 comprobacións
lectura (aberto). Os grupos de Telegram poden ter un máximo de 200. 000 membros Identidade visual
Tanto Telegram como os seus servizos utilizan unha serie de logotipos para distinguir as distintas aplicacións. O avión de papel está resaltado nun fondo azul, e nun globo de conversa, que se mostra por orde de aparición:
Telepizza

Telepizza é unha empresa multinacional de comida rápida, especializada en pizzas. Foi fundada en San Sebastián de los Reyes (Madrid, España) en 1986 por Leopoldo Fernández Pujals e un grupo de hostaleiros madrileños e vigueses.
Teleradio-Moldova

Teleradio-Moldova (TRM) é a compañía pública de radio e televisión de Moldova, membro da Unión Europea de Radiodifusión desde o 1 de xaneiro de 1993. Antes do 8 de agosto de 2004 denominábase Radioteleviziunea Nationala din Moldova (RTNM).
A súa orixe está na fundación de Radio Basarabia en 1939 como unha emisora rexional da Societatea Română de Radiodifuziune Canles
Televisión
Moldova 1
TV Moldova Internaţional
Radio
Radio Moldova
Radio Moldova Internaţional
Radio Moldova Muzical
Telescopio (constelación)

Telescopium ou Telescopio é unha constelación menor do sur inserida polo astrónomo francés Nicolas Louis de Lacaille no século XVIII. Mitoloxía
Dado que foi inserida no século XVIII e é unha constelación austral, non foi visible para ás culturas clásicas, así pois non ten mitoloxía relacionada. Estrelas Notables ou con nome propio
Fonte: The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. , The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200 Obxectos Notables do espazo profundo
Na constelación de Telescopium pódese atopa-la nebulosa planetaria IC 4699, o cúmulo globular NGC 6584, e moitas galaxias tal coma NGC 6725, NGC 6761, NGC 6754 ou NGC 6851.
Telescopio Espacial Spitzer

O telescopio espacial Spitzer, anteriormente coñecido como Space Infrared Telescope Facility e o seu acrónimo SIRTF, é un observatorio espacial da NASA lanzado o 25 de agosto de 2003 mediante un foguete Delta 7920H desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral. Características
O telescopio Spitzer pertence ao Programa de Grandes Observatorios da NASA xunto co telescopio espacial Hubble, o telescopio espacial Chandra de raios X e o desaparecido observatorio espacial Compton de raios gamma.
Spitzer ten unha apertura de 0, 85 m de diámetro e tres instrumentos arrefriados crioxenicamente con helio líquido para facer observacións no rango de lonxitudes de onda do infravermello, en concreto entre 3 e 180 micrómetros. O observatorio está estabilizado nos tres eixos e emprega un sistema de apuntado inercial celeste. Consta dun bus octogonal e un panel solar que protexe o tubo do telescopio, que é de tipo Ritchey-Chrétien. O observatorio ten un tamaño total de 4, 45 m de alto e 2, 11 m de diámetro. Está nunha órbita solar de tal modo que segue á Terra na súa órbita.
O rango infravermello no que traballa Spitzer é adecuado para o estudo das propiedades físicas dos obxectos do Sistema Solar, das nubes de po circumstelares, para a busca de ananas marróns, o estudo infravermello de galaxias e para facer medicións de cuásares. Spitzer estendeu ademais os estudos do observatorio espacial IRAS relativos a estrelas en formación. Instrumentos
Spitzer leva tres instrumentos a bordo: Unha cámara infravermella de catro canais (3, 6, 4, 5, 5, 8 e 8 micrómetros).
Un fotómetro con tres detectores para 24, 70 e 160 micrómetros, un dos cales ademais pode tomar espectros nun rango de entre 50 e 100 micrómetros.
Un espectrógrafo capaz de facer espectroscopía de alta e baixa resolución a lonxitudes de onda de entre 5 e 40 micrómetros.
Telescopio Europeo Extremadamente Grande

O Telescopio Europeo Extremadamente Grande, coñecido tamén co acrónimo E-ELT polo seu nome en inglés (European Extremely Large Telescope) é o proxecto dun telescopio terrestre de grandes dimensións, cun diámetro de 42 metros. Características
É a proposta do Observatorio Europeo do Sur para a nova xeración de telescopios ópticos. O Observatorio Europeo do Sur (ESO) centrouse neste novo deseño, máis pequeno do previsto, despois de que un estudo de viabilidade do anterior proxecto, un telescopio de 100 metros de diámetro coñecido como Overwhelmingly Large Telescope, concluíse que custaría ao redor de 1500 millóns de euros e sería demasiado complexo. O 26 de abril de 2010, o Consello do Observatorio Europeo Austral (ESO) seleccionou Cerro Armazones (Chile)como localización de referencia do E-ELT.
As obras comezaron aplanando o cerro que resultodu diminuído en 18 m de altura, para colocar o espello de 39 m de diámetro, tipo panel con 798 espellos ensamblados, moito maior que o seu antecesor VLT (Very Large telescope, telescopio moi grande)
Telescopio Hale

O telescopio Hale é un telescopio de 200 polgadas (508 cm) de diámetro instalado no Observatorio Palomar, Estados Unidos; entrou en funcionamento en 1947 e comezou observacións regulares en 1949. Foi financiado grazas ao esforzo de George Hale.
Grazas ao seu enorme tamaño e potencia, puidéronse medir os espectros e velocidades radiais de gran cantidade de galaxias: grazas a eles Milton Humason e Edwin Hubble puideron determinar a lei que rexe o desprazamento destes corpos celestes, medindo de modo aproximado o valor da constante de Hubble. Historia
O espello de 200 polgadas (5, 1 m) de diámetro do telescopio reflector foi realizado por Corning Inc. entre 1934 e 1936, utilizando vidro de borosilicato de baixa expansión.
Tras un intento errado de fabricar o espello con cuarzo fundido, George Ellery Hale expuxo a Corning Inc. o reto de fabricar o espello do telescopio de 200 polgadas. No seu primeiro intento tamén fracasou, porque a peza de vidro presentaba burbullas. Con todo, o segundo intento foi un éxito grazas a que para a súa fabricación tomáronse todo tipo de precaucións, incluíndo un ano de lento arrefriado controlado da colosal peza. O espello estivo terminado en 1935.
Os seus cinco metros de diámetro significaron un fito na historia da Astronomía, sendo o telescopio de maior tamaño até que, anos despois, os soviéticos lograron construír un cun espello de seis metros de diámetro (telescopio de Zelenchúkskaia). Porén, as dificultades para construír espellos macizos de maior tamaño forzaron a desenvolver outras tecnoloxías distintas: os telescopios de espellos segmentados, boa mostra dos cales é o Telescopio de Monte Hopkins. Hai uns anos denominábase Telescopios de Nova Xeración (Next Generation Telescopes, NGT) aos telescopios reflectores cuxos espellos primarios serían de máis de seis metros de diámetro O primeiro telescopio desta xeración foi o Keck I, de dez metros de diámetro, situado en Mauna Kea, Hawai, que empezou a funcionar a finais de 1990. Entre os seus moitos logros cabe destacar, como anécdota, que en 1982 foi o primeiro telescopio do mundo en localizar o aínda inerte cometa 1P/Halley nese ciclo, bastantes meses antes de que comezase a activarse e a brillar ao emitir gas e po: isto puido conseguirse tanto polo diámetro do seu enorme espello primario como por usar unha cámara CCD.
Telescopio de Horizonte de Eventos

O Event Horizon Telescope (EHT) é un gran conxunto de telescopios encadrados nuynha rede global de radiotelescopios e combinando datos de varios sistemas de estacións de interferómetros en liña de gran base (Very-Long-Baseline Interferometry, VLBI) situadas arredor da Terra. O obxectivo do proxecto EHT é observar a contorna inmediata de buratos negros supermasivos, cunha resolución angular abonda como para resolver estruturas a escala de do horizonte de sucesos do burato negro. Entre as dianas previstas para o proxecto están os dous buratos negros co maior tamaño angular aparente: M87* no centro da galaxia elíptica superxigante Messier 87, e Sagittarius A* no centro galáctico da Vía Láctea.
A idea foi concibida polo radioastrónomo alemán Heino Falcke no 1993, e foron desenvoltos aspectos teóricos clave noproxecto Black Hole Cam, financiado pola UE e liderado por Falcke, Michael Kramer e Luciano Rezzolla.
No 2019 proporcionou a primeira foto dun burato negro. ----
Telescopio esférico de cincocentos metros de apertura

O Telescopio esférico de cincocentos metros de apertura (en inglés Five-hundred-meter Aperture Spherical radio Telescope ou FAST; en chinés: 五百米口径球面射电望远镜) ou Tianyan (en chinés: 天眼) é un radiotelescopio que comezou a funcionar en xaneiro de 2020 nunha conca natural de Da Wo Dang (en chinés: 五百米口径球面射电望远镜 大窝凼洼地), no Condado de Pingtang, provincia Guizhou, no suroeste da China. Historia
Planificado no 2001, a construción do proxecto FAST comezou en 2011 e estivo en probas dende setembro de 2016. Con 500 m de diámetro é o segundo radiotelescopio máis grande do mundo despois do ruso RATAN-600, o cal ten unha apertura de baixa densidade de enchido. Por esa característica, o FAST considérase o máis grande do mundo, superior ó de Arecibo, que deixou de funcionar en 2020. Custou 700 millóns de iuans (arredor de 110 millóns de dólares). Asegúrase que pode escanear dobre cantidade de ceo que o de Arecibo, multiplicando por catro a súa sensibilidade. Consta de 4450 paneis.
Para evitar interferencias foron desaloxadas unhas 10000 persoas dos seus arredores.
Telescopio espacial Herschel

Herschel foi un observatorio espacial da Axencia Espacial Europea lanzado o 14 de maio de 2009 mediante un foguete Ariane 5 desde o Centro Espacial de Kourou. Características
Herschel, previamente coñecido como FIRST (Far Infra Red and Submillimeter Telescope) foi un telescopio espacial lanzado para observar en lonxitudes de onda do infravermello distante e submilimétricas, unha ventá do espectro electromagnético imposible de observar desde a superficie terrestre. Tiña unhas dimensións de 7 m de largo e 4, 3 de ancho. O espello primario do telescopio, de 3, 5 m de diámetro, estaba feito de carburo de silicio, o que reduciu a súa masa dos 1500 kg que tería se estivera feito con materiais convencionais a so 300 kg. Foi o primeiro telescopio en observar no seu rango espectral e foi colocado nunha órbita a 1, 5 millóns de km da Terra, nun punto estable (o punto de Lagrange L2) onde as forzas gravitatorias do Sol e da Terra se compensan.
Entre os obxectivos de Herschel estaban a formación e evolución das primeiras galaxias, o seu desenvolvemento químico e o estudo das rexións de formación estelar e de sistemas planetarios en formación. O telescopio tecnicamente é de tipo Ritchey-Chrétien, e levaba tres instrumentos a bordo: HIFI (Heterodyne Instrument for Herschel), un espectrómetro de alta resolución.
PACS (Photoconductor Array Camera and Spectrometer), unha cámara.
SPIRE (Spectral and Photometric Imaging REceiver), un fotómetro.
Os instrumentos tiñan que arrefriarse mediante un criostato con helio superfluído a -271 °C para poder observar no infravermello. A subministración deste helio foi o que decidiu a duración da misión, xa que acabou esgotándose, co que se deu por terminada a misión o 29 de abril de 2013.
Telescopio espacial Nancy Grace Roman

O Telescopio Espacial Nancy Grace Roman (en inglés Nancy Grace Roman Space Telescope, antes nomeado Wide Field Infrared Survey Telescope (WFIRST)) é un futuro observatorio espacial infravermello recomendado en 2010 polo Comité Decadal Survey do Consello Nacional de Investigación dos Estados Unidos como a máxima prioridade para a próxima década da astronomía. Cronoloxía
O 17 de febreiro de 2016, WFIRST converteuse formalmente nunha misión da NASA.
O 20 de maio de 2020, a NASA anunciou que o telescopio levaba o nome de Nancy Roman.
O lanzamento está previsto para 2027. Configuración
WFIRST baséase nun telescopio existente de 2, 4 metros de diámetro (orixinalmente destinado a un satélite espía da Oficina Nacional de Recoñecemento) e levará dous instrumentos científicos. O Wide Field Instrument é unha cámara de infravermellos próximos multibanda de 288 megapíxeles. O coronógrafo é unha cámara e un espectrómetro de alto contraste cun pequeno campo de visión que cobre lonxitudes de onda visibles e do infravermello próximo.
O deseño de WFIRST baséase nun dos deseños propostos para a "Joint Dark Energy Mission" (Misión Conxunta de Enerxía Escura) entre a NASA e o DOE. WFIRST engade algunhas funcións adicionais á proposta orixinal de JDEM, incluíndo a procura de exoplanetas con microlentes gravitacionais. Obxectivos
Na súa encarnación actual (2015), unha gran parte da misión principal centrarase en examinar a historia de expansión do universo e o crecemento da estrutura cósmica usando varios métodos en intervalos de desprazamento ao vermello superpostos. O obxectivo é medir con precisión os efectos da enerxía escura, a consistencia da teoría xeral da relatividade e a curvatura do espazo-tempo. Outra parte da misión consiste na procura de planetas extrasolares.
Telescopium Herschelii

Telescopium Herschelii (latín para Telescopio de Herschel) é o nome dunha constelación, hoxe en día en desuso, creada por Maximilian Hell no 1781 na honra do famoso astrónomo William Herschel. Estaba situada entre as actuais constelacións de Lynx, Auriga e Xémini.
Existiron inicialmente dúas destas constelacións, ambas inseridas no 1789 polo astrónomo húngaro de nacemento Maximilian Hell, director do Observatorio de Viena, en conmemoración do descubrimento de Urano por William Herschel. As dúa constelacións flanqueaban a zona na que o novo planeta fora atopado. Tubus Herschelii Major, coma a chamou Hell, representaba o telescopio Herschel de 20 pés de longo (6 m) e ficaba entre Xémini e Auriga. Tubus Herschelii Menor, que estaba entre Orión e Taurus, representaba o telescopio reflector de Herschel de 7 pés (2 m).
Johann Elert Bode reduciu estas constelacións a unha no seu atlas Uranographia de 1801 baixo o nome Telescopium Herschelii. Bode situou esta constelación onde Hell situara Tubus Herschelii Major, e describiuna coma o telescopio Herschel de 7 pés có que en realidade se fixera o descubrimento de Urano.
Teletexto

O teletexto é un servizo de información en forma de texto que se emite xunto co sinal de televisión. Orixinouse no Reino Unido, a BBC realizou algunhas transmisións de probas en 1973, lanzándoo oficialmente o 23 de setembro de 1974. Precísase de televisores axeitados para acceder ao servizo; a maior parte de televisores que se venden desde os anos 90 incorporan este sistema porén existen rexións, como é o caso de América do Norte onde nunca se utlizou este sistema.
Na radio hai un sistema semellante chamado radiotexto ou RDS. Na Televisión Dixital Terrestre, ademais do teletexto, envíanse informacións sobre as canles a súa programación mediante EPG (electronic program guide). A transmisión do teletexto
O sinal de televisión está formado por liñas agrupadas en campos e cadrados. Cada cadro (a equivalencia ao que en cinema é un fotograma) ten dous campos e cada campo está composto por un número concreto de liñas, este número depende do sistema de televisión empregado. Cada liña incorpora a información de luz e de cor, luminancia e crominancia, e os sincronismos necesarios para a súa posterior presentación no receptor de TV, estes sincronismos chámanse sincronismo horizontal e salva de cor. Os campos, par e impar que forman un cadrado, teñen tamén o seu sistema de sincronismos, estes reciben o nome de sincronismo vertical. Este sincronismo está formado polos pulsos de igualación, anteriores e posteriores, pulsos de sincronismos e liñas de recuperación. Estas últimas non levan información de imaxe, están baleiras, xa que o tempo de duración das mesmas era utilizado para a estabilización dos circuítos de deflexión vertical que a tecnoloxía existente no momento da definición do sinal de televisión (válvula termoiónica) precisaba de moito tempo para a súa estabilidade na recuperación da oscilación.
As novas tecnoloxías de estado sólido deixaron sen motivo estas liñas do sincronismo vertical que se aproveitaron para a transmisión doutras informacións e servizos, como os sinais VITS e o teletexto que utiliza un sistema de codificación dixital. Deste modo, os receptores non preparados simplemente ignoran estas liñas, e os preparados poden captar este sinal sen afectaren a calidade da imaxe.
Teletipo

Un teletipo (TTY; tamén chamado teleprinter, teleimpresora ou télex en linguas como o portugués, francés e inglés) é un dispositivo electrónico que envía unha mensaxe escrita a outro lugar. Un teletipo de escribir ten un teclado de máquina de escribir, unha impresora local (para que o usuario poida ver o que se escribiu) e un transmisor. As mensaxes pódense enviar por cables ou ondas de radio. Uso histórico
Os teletipos usáronse principalmente a principios e mediados do século XX. Desenvolvéronse para mellorar os telégrafos, algúns dos cales tamén usaban teclados, aínda que distintos aos das máquinas de escribir.
Dispositivos para xordos
Aínda que as teleimpresoras foron substituídas por outras tecnoloxías, os TDD (Telecommunications Devices for the Deaf, Dispositivos de Telecomunicacións para Xordos), que se basean na idea e deseño de teletipos, aínda se utilizan hoxe en día. Non todas as persoas xordas, con discapacidade auditiva ou con discapacidade da fala pasaron a utilizar a mensaxería instantánea ou os mensaxes de texto ou outros servizos modernos. Moitos aínda escriben mensaxes entre si por TDD.
Televisión de Mauritania

A Televisión de Mauritania (acrónimo TVM, en árabe: التلفزة الموريتانية‎, en francés: Télévision de Mauritanie) é a emisora de televisión pública estatal de Mauritania. Historia
As transmisións de televisión en Mauritania comezaron cun proxecto apoiado con fondos iraquís en 1980 antes de ser inaugurado oficialmente en setembro de 1982 como parte da Oficina de Radio Televisión de Mauritania (ORTM), ​ con programas e boletíns que se transmitían dende a sede da ORTM.
A televisión de Mauritania independizouse de Radio Mauritanie o 10 de xullo de 1984, comezando a emitir de forma totalmente independente dende as súas propias instalacións. No ano 1990, TVM converteuse nunha institución pública de carácter industrial e comercial (EPIC), pasando a converterse nunha institución pública de carácter administrativo (EPA) un ano despois.
TVM empezou a transmitir dende os satélites de Arabsat en outubro de 1992 durante catro horas e media ó día, ampliándose o plan a 10 horas en xuño do 1997 e a 24 horas a finais do 2005. TVM ao principio transmitía mediante o satélite Arabsat-2A, cambiando despois a Badr-4 no ano 2004 para poder chegar a unha audiencia máis ampla no Oriente Próximo e África.
TVM foi un membro asociado á Unión Europea de Radiodifusión de 2003 a 2013. Canles de televisión actuais
El Mouritaniya (en árabe: الموريتانية‎) é unha canle de televisión xeneralista, que emite noticias e entretemento. Comezou a emitir o 10 de xullo de 1984. Ten unha transmisión simultánea de alta definición coñecida como El Mouritaniya HD.
El Mouritaniya 2 (en árabe: الموريتانية 2), anteriormente coñecida como TVM Plus, é unha canle cunha programación lixeiramente máis restrinxida con énfase nas linguas minoritarias de Mauritania (wólof, fula e soninke). Comezou a emitir o 13 de outubro de 2007 (Eid al-Fitr).
Arriadia (en árabe: الرياضية‎), é unha canle de deportes, centrado principalmente na retransmisión de partidos da liga nacional de fútbol de Mauritania, Super D1. Comezou a emitir o 28 de novembro de 2017 (Día da Independencia de Mauritania).
Athagavia (en árabe: الثقافية‎) é unha canle cultural. Comezou a emitir o 1 de decembro de 2017 durante o Festival das Cidades Antigas celebrado en Tichit.
Al Barlemania (en árabe: البرلمانية‎) é a emisora lexislativa do país, xestionada conxuntamente coa Asemblea Nacional. Comezou a emitir o 3 de maio de 2019.
Televisión de alta definición

A Televisión de alta definición (HDTV) é un sistema de transmisión televisiva cunha significativa maior resolución cós formatos tradicionais (NTSC, SECAM, PAL). O HDTV asociase ás emisións dixitais, por mor da televisión dixital precisar moito menos ancho de banda, malia iso en Europa e no Xapón adoptáronse nun primeiro momento formatos HDTV analóxicos. A tecnoloxía HDTV introduciuse primeiro nos Estados Unidos durante os anos 1990 por un grupo de compañías electrónicas, (AT&T, General Instrument, MIT, Philips, Sarnoff, Thomson e Zenith) agrupadas na Digital HDTV Grand Alliance.
O formato HDTV utiliza exclusivamente unha relación de aspecto 16: 9 a diferenza do formato convencional que pode utilizar 4: 3 ou 16: 9. A alta resoluxión das imaxes (1920 pixeis x 1080 liñas ou 1280 pixeis x 720 liñas) permite mostrar moito máis detalle comparado coa televisión analóxica de definición estándar (720 pixeis x 576 liñas co estándar PAL). Para a compresión pódense utilizar os códecs MPEG-2, H. 264 ou o VC-1 (derivado do Windows Media Vídeo 9). Comparanza coa SDTV
O sistema de alta definición HDTV ten polo menos o dobre de resolución que o SDTV, razón pola cal se pode mostrar moito máis detalle en comparanza cun televisor analóxico ou un DVD normal. Ademais, os estándares técnicos para transmitir HDTV permiten que se proxecte utilizando unha relación de aspecto de 16: 9 sen utilizar franxas negras e, por tanto, pódese incrementar a resolución do contido.
Televisión de definición estándar

A definición estándar, en inglés standard definition (SD) ou (SDTV), é a resolución de vídeo dominante dende a orixe da televisión ata a aparición da alta definición (HD). O sistema está ao redor dunha resolución de 500 liñas horizontais. O sistema de codificación PAL funciona cunha resolución de 720×576, mentres que o NTSC proporciona 720×486.
Nalgúns sistemas de vídeo utilízase unha resolución de 720×480 ou 720×386. A SD utiliza unha velocidade que vai dos 25 até os 29, 97 cadros por segundo en NTSC, e de 25 para formato PAL. Este formato de definición é moi común en cámaras caseiras e en televisores CRT debido a que é a resolución predominante ata finais dos anos 1990 cando empezou o auxe da alta definición.
Televisión de varrido lento

A televisión de varrido lento, coñecido tamén polas siglas inglesas SSTV (Slow Scan Television), é un método de transmisión de imaxes utilizado principalmente por operadores de radio afeccionada para transmitir e recibir imaxes estáticas, monocromáticas ou en cor, mediante a radio.
Unha emisión de televisión normal require unha canle de 5. 5 ou 6 MHz ao transmitir 25 ou 30 imaxes por segundo (nos sistemas NTSC, PAL ou SECAM ), pero a SSTV normalmente só leva un máximo de 3 kHz de largo de banda, así e todo é un método lento de transmisión, entre 8 segundos e un par de minustos, dependendo do modo usado, para transmitir unha imaxe.
A televisión de varrido lento opera en frecuencias de voz, que os afeccionados empregan este sistema nas bandas de onda curta, aínda que é posible realizalo tamén en VHF e UHF. Historia
O concepto da SSTV débese a Copthorne Macdonald que entre 1957 e 1958 desenvolveu o primeiro sistema SSTV utilizando un monitor electrostático e un tubo vidicón, empregando 120 liñas e 120 pixeles por liña para transmitir unha imaxe en branco e negro nunha canle de 3 KHz. A Unión Soviética tamén desenvolveu o seu propio sistema que se usou para transmitir imaxes desde o espazo, comezando por aquelas do lado escuro da Lúa transmitidas desde o Luna 3 en outubro de 1959, tamén a NASA utilizou un sistema SSTV para transmitir imaxes desde o espazo. Na actualidade utilízanse programas de ordenador para a recepción das imaxes.
Televisión en 3D

A televisión en 3D utiliza técnicas de estereoscopia para difundir imaxes con sensación relevo nun televisor. Desenvolvemento
Aínda que xa se demostrara a televisión en 3D en 1929, non se desenvolveu minimamente como ocorreu no cinema que tivo un primeiro auxe na década de 1950. O seu desenvolvemento comezou coa chegada da tecnoloxía dixital que fai posible evitar ou diminuír a fatiga do ollo humano, pero a súa implantación depende da calidade de visión, da dispoñibilidade de contido, da compatibilidade coa infraestrutura actual e do desenvolvemento do Multiview Video Coding. Na actualidade non existe un estándar común para a televisión 3D e cada fabricante emprega os seus. Nalgúns países existen algunhas canles que emiten contidos 3D, a primeira foi a xaponesa BS11 que emite desde a súa aparición en decembro de 2007 algunhas horas ao día en 3D.
Televisión local

Denomínase televisión local ou de proximidade a aquela que emite nun único núcleo urbano ou zona. Historia das televisións locais en España
A primeira televisión local de España foi a Televisión de Cardedeu (Barcelona). A súa primeira emisión foi o sábado 7 de xuño de 1980. Aquel día, o teatro parroquial Esbarjo de Cardedeu converteuse no primeiro plató de televisión non gobernamental de España. A primeira emisión foi un debate e un fragmento do "Tartufo" de Moliére. Historia das televisión locais en Galicia
As primeiras televisións locais apareceron en Galicia a finais dos anos oitenta da man do Canal 29-Televisión de Narón, que iniciou as súas emisións en 1987. Entre 1986 e 1987 fixeron o propio as emisoras municipais de Ponteareas e Cerceda.
Na actualidade emiten en Galicia máis de trinta canles locais entre eles están Canal 31, Correo TV ou as emisoras galegas da extinta rede de Localia. Televisións locais de Galicia
Televisión por cable

A televisión por cable é un sistema de televisión mediante sinais de radiofrecuencia que se transmiten como ondas electromagnéticas aos televisores por medio dun sistema de fibra óptica ou cables coaxiais, polo mesmo sistema tamén se pode recibir ademais radio FM, Internet e telefonía fixa. A súa popularidade débese en orixe a que se poden recibir máis canles que polos sistemas convencionais (analóxico ou dixital) e a que proporcional mellor sinal naquelas zonas con mala cobertura por antena, este novo modelo de distribución do sinal de televisión está ligado a un novo tipo de empresa comercializadora, o operador de cable. Historia
A súa orixe está nos Estados Unidos, John Walson, propietario dunha tenda de televisores en Mahanoy City (Pensilvania) debido á mala recepción nos televisores da localidade colocou en xuño de 1948 unha antena de televisión no cumio nunha montaña próxima que por medio dunha rede de cable coaxial distribuía aos seus veciños por unha cota mensual, simultaneamente outras redes de televisión por cable se establecían en Arkansas e Oregón e pouco máis tarde noutras zonas do país. En 1951 Robert Tarlton fundou National Community Antenna Council e en 1952 existían 70 redes de televisión por cable con 14. 000 subscritores, a partir da década de 1970 estendeuse a súa difusión ás grandes cidades. En Europa o seu desenvolvemento plafinificado comezou nos países do Benelux tamén na década de 1970, no resto dos países da Europa Occidental desenvolveuse na década de 1980 e 1990, así por exemplo o Reino Unido pasou de 300. 000 fogares con televisón por cable en 1989 e 1. 000. 000 en 1994.
Telibinus

Telibinus, rei dos hititas, sucedeu ao seu cuñado Huzziyas I tras dar un golpe de estado, e gobernou durante un período estimado de 25 anos (-1525- -1500 ou -1495). Traxectoria
Ao contrario que os seus antecesores, ao asumir ao trono non ordenou asasinar ao seu inmediato predecesor, senón que se conformou co seu desterro. Telibinus parece ter crido firmemente que unha das razóns da decadencia do reino hitita era o continuo derramamento de sangue dentro da familia real e propúxose evitalo custase o que custar.
En canto tivo asegurado a orde interna, Telibinus intentou obrigar ás cidades rebeldes que xurdiran durante os conflitos dinásticos a volveren á obediencia hitita, logrando éxitos sinalados, entre os que destacan varias campañas militares contra o reino de Kizzuwatna, que se formou na fronteira con Siria durante os tempos de Ammunas; estas campañas obrigaron a Kizzuwatna a asinar unha alianza con Telibinus.
Tras estes éxitos en política exterior, e debido ao probábel asasinato da súa muller e un dos seus fillos, Ammunas (ao que non hai que confundir co rei do mesmo nome), Telibinus centrouse en establecer unhas normas claras de sucesión que evitasen o derramamento de sangue. Estas normas, contidas no documento coñecido como Rescrito de Telibinus, establecen a primacía dos fillos homes sobre os xenros do rei, aínda que deixa liberdade a este para escoller cal de todos os seus fillos había sucedelo. O Rescrito é tamén un documento importante, xa que inclúe unha 'xustificación' con abundante material histórico, que axudou a establecer os feitos de monarcas anteriores.
Telibinus morreu sen deixar descendentes homes, así que, segundo as normas do seu propio Rescrito, o herdeiro foi un dos seus xenros, Alluwamnas.