Rappen

Rappen (en alemán rappen; plural: rappen) é a denominación da moeda divisionaria do franco suízo, equivalente á súa centésima parte. Dado que Suíza é un estado plurilingüe, esta moeda denomínase tamén oficialmente rap en romanche, centime en francés e centésimo en italiano.
Orixinalmente era unha variante do pfennig ("penique") medieval común nas rexións alemánicas de Alsacia, Sundgau e norte de Suíza. Orixe do nome
En ocasións explicouse a orixe do termo remontándose ao rappenpfennig, unha variante do penique cuñado en Friburgo no século XIII que inicialmente representaba a figura dunha aguia, aínda que posteriormente foi reinterpretada como un corvo (en alemán: raben), do que tomaría o nome pola vía popular.
Maior consideración ten, na actualidade, a hipótese de que a denominación se deba á cor escura dos primeiros exemplares destas moedas, por mor da súa pobreza en prata. Na antiga lingua altoalemá, rap significaba precisamente "escuro" e aínda hoxe en alemán a palabra rappe significa "cabalo negro". Historia
Orixes
Debido á extensión da circulación desta moeda no século XIV pola rexión do Rin superior, chegou a adoptarse como moeda padrón na denominada Rappenbund ou Rappenmünzbund ("Liga do rappen"), unha unión de cecas rexionais formada en 1399 que incluía o bispado de Bailea e a maioría das cidades máis grandes da rexión. O obxectivo era dotarse dunha moeda común que favorecese o comercio. Á liga adheríronse, en Alsacia, as cecas de Colmar e Thann; na actual Suíza as de Basilea, Schaffhausen, Zofingen, Zürich, Berna, Soleura e Friburgo; e tamén outras cecas en Brisgovia e no Sundgau.
Logo da disolución da Rappenbund en 1584, algúns estados suízos continuaron a cuñaxe de rappen dentro dos seus territorios, onde ficaron con uso local ata finais do século XIX. Este foi o caso, entre outros, de Lucerna e de Schwytz (entre 1620 e 1625), ou de Zürich (a partir de 1650).
Divisionaria do franco suízo
En 1798, cando se produciu a unificación política suíza por iniciativa francesa baixo a República Helvética, precisábase unha moeda unificada para estandarizar e organizar a caótica coexistencia de máis de 800 moedas diferentes propias de cada territorio.
Naceu así o primeiro franco suízo, baseado no tálero de Berna, dividido en 10 batzen e cada un deles composto, pola súa vez, por 10 rappen. Esta nova unidade utilizouse unicamente durante cinco anos, ata a fin da República Helvética en 1803. Con todo, moitos dos cantóns, ao convertérense en independentes, seguiron a emitir versións propias dese franco decimal e os seus correspondentes batzen e rappen, ata que Suíza se unificou definitivamente en 1848 e o novo franco suízo, dividido en 100 rappen, se instituíu como moeda nacional, en substitución dos antigos francos e das restantes moedas particulares, coa Lei Federal de Moeda de 1850. As moedas de dous rappen mantiveron a súa produción ata 1974 e retiráronse da circulación en 1978; as dun rappen cuñáronse ata 2006 e desmonetizáronse o ano seguinte, aínda que levaban xa anos sen seren útiles para o uso cotián. No entanto, as pezas con valores de 5, 10, e 20 rappen mantéñense en circulación, así como a de 50 rappen, aínda que estas reciban oficialmente a denominación de "medio franco".