proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Estado de sitio

O estado de sitio é un réxime de excepción que pode declarar o goberno dun país en situacións excepcionais.
Tamén se refire á medida que adopta o poder público para reforzar as facultades do poder executivo en detrimento das garantías individuais, a fin -e ás veces co pretexto- de manter a orde interior en casos de revolta dentro da nación ou dunha parte dela ou de agresión exterior.
O estado de sitio representa un concepto equivalente ao de estado de guerra, e por iso danse ás forzas armadas facultades preponderantes para os actos de represión. Durante o 'estado de sitio' quedan en suspenso as garantías constitucionais, con maior ou menor extensión, segundo as lexislacións. Nalgunhas delas, como sucede na Arxentina, autorízase ao xefe de Estado a deter ás persoas e a trasladalas dun punto a outro da nación, salvo que prefiran saír do territorio nacional.
A declaración do 'estado de sitio' representa, no Dereito Político, unha institución moi discutida, non porque se descoñeza a necesidade da súa implementación en momentos determinados, se non polos abusos a que se presta por parte do poder executivo.
Este estado dítase, xeralmente, en caso de invasión, guerra exterior, guerra civil ou perigo inminente de que se produzan. En España
En España é un dos tres réximes de emerxencia contemplados no artigo 116 da Constitución Española de 1978. En concreto, o estado de sitio detállase no punto 4 do devandito artigo. Así mesmo, os seus efectos foron desenvolvidos no artigo 32-36 da Lei Orgánica 4/1981, dos estados de alarma, excepción e sitio.
O estado de sitio pode declararse de se produciren actos violentos contra a soberanía española, a súa integridade territorial ou a Constitución. O órgano capacitado para declaralo e estabelecer as súas condicións é a maioría absoluta do Congreso dos Deputados. Con todo debe mediar unha proposta do Goberno.
O estado de sitio é o máis restritivo dos tres estados de emerxencia que contempla a Constitución española. Sería o equivalente ao que noutros ordenamentos xurídicos é a declaración de estado de guerra ou a lei marcial. Os seus efectos supoñen a suspensión da práctica totalidade das liberdades recoñecidas na Constitución. Esta suspensión pode atinxir mesmo ás garantías xurídicas que se deben ofrecer ás persoas detidas: nese caso a suspensión farase explícita na declaración. Así mesmo, o estado de sitio contempla a posibilidade de que o Goberno delegue boa parte dos seus poderes na autoridade militar da súa designación.
O estado de sitio non foi declarado nunca en España desde a proclamación da Constitución de 1978.
Estado do Iucatán

O Iucatán (en castelán: Yucatán; oficialmente Estado Libre y Soberano de Yucatán; en maia iucateco: Xóot' Noj Lu'umil Yúukatan) é un dos 31 estados de México, que xunto con Cidade de México, conforman as 32 entidades federais de México. A súa capital é Mérida e ten 106 concellos. Atópase no norte da península do Iucatán, facendo límite cos estados mexicanos de Campeche ao suroeste; e Quintana Roo ao sueste, o cal foi, até inicios do século XX, parte do estado do Iucatán. Ao norte ten o golfo de México.
Antes da chegada dos conquistadores españois á península do Iucatán, o nome da rexión era Mayab. Na lingua maia, "ma' ya'ab" tradúcese como "uns poucos". Foi unha rexión moi importante da civilización maia, onde chegou ó seu máximo esplendor, e onde se fundaron as cidades de Chichén Itzá, Izamal, Motul, Mayapan, Ek' Balam e Ichcaanzihóo (tamén chamada T'ho), no presente Mérida.
Logo da conquista do Iucatán, a península foi unha única entidade política e administrativa, a Capitanía Xeneral do Iucatán. Despois da inpendencia e a ruptura do Imperio Mexicano en 1823, proclamouse a primeira República do Iucatán, que despois se anexionou voluntariamente á República Federal dos Estados Unidos Mexicanos o 21 de decembro de 1823. O 16 de marzo de 1841, como resultado dun conflito político e cultural co pacto federal, o Iucatán declarou a súa independencia de México, formando a segunda República do Iucatán. Posteriormente, o 14 de xullo de 1848, o Iucatán foi forzado a unirse de novo a México. En 1858, a mediados da guerra de castas, o estado do Iucatán foi dividido por primeira vez, estabelecéndose Campeche como un estado separado (oficialmente en 1863). Durante o Porfiriato, en 1902, o estado do Iucatán foi dividido de novo para formar o territorio federal que se convertería no estado actual de Quintana Roo.
No 2010, o Iucatán foi considerado o estado máis seguro de México e Mérida foi recoñecida como Cidade da Paz en 2011.
Estado do Tirol

O Tirol é o nome dunha rexión montañosa que cobre as áreas de Austria e Italia. Hoxe en día coñécese como Tirol a un Estado de Austria occidental. A súa capital é Innsbruck; unha faixa de 10–20 km de Salzburgo separa a unha parte do Tirol, situada no sueste, como resultado da perda da parte sur da rexión (Trentino-Tirol Meridional).
Os 12. 648 km² fan do Tirol o terceiro Estado en área; con 771. 304 habitantes (2023), é o quinto estado en poboación do país. O estado fai fronteira coa Baviera alemá ao norte e o Trentino-Tirol Meridional (provincia de Bolzano) en Italia ao sur; no oeste está o Vorarlberg. O Tirol Oriental fai fronteira con Italia e Carintia.
O Trentino Tirol Meridional sempre pertenceu a Austria, pero na primeira guerra mundial Italia tomouno como parte do seu territorio. Neste territorio aínda hoxe a maioría da poboación é austríaca e fala alemán, as escolas ensinan o alemán, e a cultura predominante é a xermánica.
Estado eléctrico

Estado eléctrico (en inglés: The Electric State) é un filme estadounidense de 2025 producido e dirixido polos irmáns Russo. O guión foi escrito por Christopher Markus e Stephen McFeely e baséase vagamente na novela gráfica Passagen de 2018 creada por Simon Stålenhag. Está protagonizado por Millie Bobby Brown e Chris Pratt, xunto con Ke Huy Quan, Jason Alexander, Woody Harrelson, Anthony Mackie, Brian Cox, Jenny Slate, Giancarlo Esposito e Stanley Tucci.
Os plans para unha adaptación cinematográfica foron anunciados en 2017, con Andy Muschietti. Os irmáns Russo ficharon para dirixir en decembro de 2020. Universal Pictures adquiriu os dereitos de distribución antes de que Netflix asumise os dereitos en xuño de 2022. Gran parte do elenco foi revelado entre xuño de 2022 e novembro de 2024, e a rodaxe tivo lugar en Atlanta, Xeorxia no outono de 2022. Cun orzamento de 320 millóns de dólares, é un dos filmes máis caros xamais feitos.
Estreouse en Netflix o 14 de marzo de 2025, onde conta con opción de dobraxe en galego.
Estado laico

Estado laico é aquel que actúa con independencia respecto de calquera organización ou confesión relixiosa. As autoridades políticas do dito estado non se adhiren publicamente a ningunha relixión determinada do cal se tira que as crenzas relixiosas non deben influír sobre a política estatal.
Nun sentido estrito a condición de Estado laico supón a nula inxerencia de calquera organización ou confesión relixiosa no goberno do mesmo, xa sexa, no poder lexislativo, o executivo ou o xudicial. Nun sentido laxo un Estado laico é aquel que é neutral en materia de relixión polo que non exerce apoio nin oposición explícita ou implícita a ningunha organización ou confesión relixiosa. É importante sinalar que non todos os Estados que se declaran laicos o son nun nivel práctico.
A diferenza do Estado laico, un Estado aconfesional é aquel que non se adhire e non recoñece como oficial ningunha relixión en concreto, aínda que poida ter acordos (colaborativos ou de axuda económica principalmente) con certas institucións relixiosas.
Estado maior

O estado maior é un órgano encargado de asesorar aos altos mandos militares no desenvolvemento das súas funcións en eidos tales como a administración, loxística, planificación, operacións ou intelixencia, por citar algúns casos. Ademais, tamén corresponde ao Estado maior facer as ordes pertinentes para plasmar as decisións do alto mando e velar pola súa aplicación. No caso dos estados maiores conxuntos das forzas armadas, o seu xefe adoita ser o oficial militar de maior rango e o maior conselleiro militar do goberno. Historia
No contexto das guerras revolucionarias francesas naceron as primeiras formas de estados maiores da man de, por exemplo, Louis Alexandre Berthier e as campañas en Italia, sendo logo copiadas por Napoleón. Pola súa banda, Prusia comezou a artellar o seu Estado maior dende 1806, cando a Academia Militar comezou a formar oficiais para tal fin, creándoo oficialmente en 1814. Con todo, non foi ata despois da guerra franco-prusiana que o modelo se divulgou e, a principios do século XX, os Estados Unidos crearon o seu en 1903 e o Reino Unido en 1904.
Estado monicreque

Estado monicreque, estado fantoche ou goberno fantoche son termos utilizados despectivamente para referirse a un estado ou goberno que debe a súa existencia (ou outra cuestión importante) á instauración, apoio ou control por parte dunha entidade máis poderosa, tipicamente unha potencia estranxeira.
O termo é partidista e propenso a conflitos semánticos, e é usado case exclusivamente polos detractores de tales gobernos, independentemente de que a maioría dos cidadáns afectados recoñeza a clasificación ou se opoña a ese tipo de goberno. Con frecuencia, un estado ou goberno é denominado fantoche por un goberno rival que emprega o termo para cuestionar a lexitimidade dese goberno. Ademais, adoita implicar a falta de lexitimidade dese goberno, desde o punto de vista do que usa o termo.
Por exemplo, os gobernos de Corea do Norte e Corea do Sur utilizaron ao longo da súa historia con frecuencia a retórica de que eles son en realidade os únicos gobernantes da península e de que o outro goberno é simplemente un fantoche da Unión Soviética ou dos Estados Unidos, respectivamente.
Estado satélite

Estado satélite é un dos adxectivos pexorativos que se dá en política internacional a calquera Estado nominalmente independente e recoñecido por outros. Porén, na práctica atópase suxeito ao dominio político ou ideolóxico doutro, polo xeral unha potencia. Igual que ocorre con termos similares como Estado monicreque, catalogar un Estado como satélite ten connotacións partidistas e é propio dos detractores dos gobernos en cuestión.
O termo é unha analoxía cos corpos celestes que orbitan ao redor doutro maior. Foi inicialmente utilizado pola prensa occidental para referirse aos países do Pacto de Varsovia, pola súa estreita relación coa Unión Soviética durante a guerra fría. Tamén foron catalogados como «satélites soviéticos» Corea do Norte (particularmente nas décadas posteriores á Guerra de Corea) ou Cuba (especialmente tras integrarse no COMECON). Pola súa banda, a prensa afín á URSS adoitaba usar definicións similares dos Estados capitalistas periféricos e os aliados dos EUA na OTAN, contraparte do Pacto de Varsovia. Así, tanto a prensa da República Democrática Alemá como a doutros países socialistas, referíase comunmente á Alemaña Occidental como un goberno monicreque da OTAN e os EUA. Acusacións de Estados de ser satélites soviéticos
Ao final da segunda guerra mundial, diversos países de Europa Oriental e Central pasaron a estar influídos pola Unión Soviética, tanto no político coma no militar. Tropas soviéticas permaneceron neses países tralo fin da guerra, aínda que se retiraron dalgúns.
Os Estados considerados satélites da Unión Soviética foron: Albania (que rompería coa URSS en 1960)
Alemaña Oriental
Bulgaria
Checoslovaquia
Hungría
Polonia
Romanía
Mongolia
Iugoslavia tamén foi considerada «satélite soviético». Porén, distanciouse da URSS trala Ruptura Tito-Stalin e posteriormente axudou a crear o Movemento de Países Non Aliñados. A República Popular de Albania, baixo o liderado do estalinista Enver Hoxha, rompeu relacións coa Unión Soviética en 1960, despois da desestalinización soviética. Estes países foron membros do chamado Bloque do Leste. O termo tras o final da Guerra Fría
Algúns observadores expresaron preocupación por que a intervención dos Estados Unidos en Oriente Medio podería derivar no equivalente dun Estado satélite. William Pfaff advertiu de que unha presenza norteamericana permanente en Iraq sería «converter Iraq nun Estado satélite estadounidense». O termo tamén se utilizou para describir a relación entre o Líbano e Siria, xa que esta última foi acusada de intervir na política libanesa.
Estado soberano

Un estado soberano é un estado cun territorio definido sobre o cal exerce unha soberanía interna e externa, unha poboación permanente, un goberno, independencia doutros estados e poderes, e a capacidade de establecer relacións con outros estados soberanos.
O goberno dun estado soberano ostenta o título legal de todo o seu territorio. Adoita entenderse tamén que non depende nin está suxeito a calquera outro poder ou estado. Aínda que conceptualmente un estado soberano pode existir sen ser recoñecido por outros estados soberanos, para os estados non recoñecidos adoitan ser difícil exercer os poderes para facer tratados e as engrenaxes das relacións diplomáticas con outros estados soberanos. Historia
Desde finais do século XIX, case toda a terra habitable está parcelada en áreas con límites máis ou menos definidos reclamados por diferentes estados. Anteriormente, existían grandes áreas que non foran reclamadas ou habitadas, ou estaban habitadas por pobos nómades que non estaban organizados coma estados. Porén, incluso nos estados actuais existen enormes áreas salvaxes, como a Amazonia, que ou non están habitadas ou o están por pobos indíxenas. Existen, ademais, estados que non controlan de facto todo o territorio reclamado (estados falidos) ou no que este control está discutido (coma en Somalia).
Na actualidade, a comunidade internacional comprende máis de 200 estados soberanos, a gran parte dos cales está representado na ONU. Estes estados forman o que os teóricos das relacións internacionais chaman sistema, onde cada estado ten en conta o comportamento dos outros estados para tomar as súas decisións. Desde este punto de vista, os estados intégranse nun sistema internacional para abordar a seguridade interior e exterior e os conflitos de lexitimidade. Recentemente, desenvolveuse a noción de comunidade internacional para referirse ao grupo de estados que estableceron regras, procedementos e institucións para dirixir as súas relacións. Ortografía
Cando nos referimos a un estado concreto (ou implícito) escríbese con maiúscula, por exemplo O Estado cobre os gastos da seguridade social ou cando é parte do nome, por exemplo Estados Unidos do Brasil, pero non é necesario se é unha referencia xenérica, por exemplo O Brasil está constituído por vinte e tres estados. A mesma norma aplica para a ortografía do acordo ortográfico do portugués e para o castelán.
Estado social

Estado Social ou, en termos máis recentes Estado Social de Dereito, é un concepto propio da ideoloxía ou bagaxe cultural político alemán (Sozialstaat). O concepto remóntase á formación do Estado alemán e, pasando a través dunha serie de transformacións, na actualidade[cando? ] forma as bases político-ideolóxicas do sistema de Economía social de mercado.
O Estado Social pretende garantir os denominados dereitos sociais mediante o seu recoñecemento na lexislación (traballo e vivenda dignos, saúde, educación ou medio ambiente. .. ) e mediante políticas activas de protección social, de protección á infancia, á vellez, fronte á enfermidade e ao desemprego, de integración das clases sociais menos favorecidas, evitando a exclusión e a marxinación, de compensación das desigualdades, de redistribución da renda a través dos impostos e o gasto público. Emprega instrumentos como os sistemas de educación e sanidade (en maior ou menor grao públicos ou controlados polo estado, obrigatorios ou universais e de balde ou subvencionados), financiados con cotizacións sociais. Téndese á intervención no mercado e a planificación da economía, todo iso en contra dos principios do liberalismo clásico.
Con todo, na práctica política, a Economía Social de Mercado é a miúdo confundida co Estado do benestar (Welfare State). Esta confusión é ás veces natural, produto da confluencia de resultados e intereses de ambos os proxectos (véxase Estado do Benestar: Orixes e Evolución) pero ás veces parece intencional, debido a consideracións ideolóxicas ou de debate. É relevante notar que en lingua alemá hai dúas palabras (Sozialstaat e Wohlfahrtsstaat) que se poden traducir ao inglés como Welfare State. Con todo hai entre elas unha distinción sutil pero importante: Sozialstaat é un principio (Sozialstaatsprinzip) mentres Wohlfahrtsstaat é unha política (In der Wirtschaftswissenschaft wird mit Wohlfahrtsstaat eine Wirtschaftsordnung bezeichnet, die zur Verfolgung sozialpolitischer Ziele umfassend).
Estado socialista

Denomínase Estado socialista (ou república socialista) a aquel que se proclama pertencente ao socialismo, como sistema económico e social, incluíndo a propiedade estatal ou cooperativa dos medios de produción e do chan, aínda que existiron grandes diferenzas de concepto entre estados caracterizados por si mesmos como socialistas, os cales, por razóns xeopolíticas (ou no caso da Unión Soviética de loitas polo poder), terminaron por adoptar na súa gran maioría o sistema coñecido como socialismo nun só país, segundo as ideas e prácticas políticas defendidas por Stalin e outros seguidores. Adóitase falar de estados nominalmente socialistas en referencia ás chamadas democracias populares que teñen ao marxismo-leninismo ou algunha das súas interpretacións como ideoloxía oficial, e nunca de países capitalistas gobernados por partidos socialdemócratas, aínda que estes en moitos casos se autodenominen socialistas.
Foron así mesmo cualificados co nome de socialismo real ou socialismo realmente existente co fin de diferencialos das construcións teóricas e xustificar as diferenzas con estas e con partidos ou grupos que puidesen considerarse socialistas pero opostos a este tipo de réximes. Outras denominacións que tamén se empregaron para referirse a eles a tal fin, en especial en círculos trotskistas, comunistas e libertarios, son as de Estado obreiro con deformacións burocráticas e, en termos máis estritamente económicos, capitalismo de Estado. Tampouco é raro velos englobados dentro conceptos como o de stalinismo ou maoísmo.
Ás veces tamén se emprega o nome Estado comunista, usado pola prensa capitalista durante a guerra fría en referencia ao sistema de partido único e o goberno do Partido Comunista. Esta denominación é en realidade un oxímoro, posto que a teoría marxista expón ao socialismo como fase seguinte ao capitalismo e previa ao comunismo, en que o Estado deixaría de existir. Case todos estes estados destacaron o seu carácter socialista no seu nome oficial e catro do cinco que hoxe existen ségueno facendo. Así é que moitos destes estados conteñen os adxectivos popular, socialista e democrático na súa denominación. Existen tamén estados que conteñen estes termos no seu nome aínda que non adopten ese sistema, como a República Democrática Socialista de Sri Lanka ou a República Democrática Popular de Alxeria.
Estado unitario

Un Estado Unitario é aquel onde existe un só centro de poder político que estende o seu accionar ao longo de todo o territorio do respectivo Estado, mediante os seus axentes e autoridades locais, delegadas dese mesmo poder central.
Ademais conta cun só poder lexislativo que lexisla para todo o país; un poder xudicial, que aplica o dereito vixente a todo o territorio do Estado e que no seu seo establécese unha Corte Suprema de Xustiza, a cal ten xurisdición a nivel nacional, un só poder executivo que esta conformado por todos os gobernantes (presidente, gobernadores, alcaldes. .. ); e ademais conta cunha soa constitución política que rexe en todo o territorio e á cal se achan sometidas todas as autoridades e habitantes do Estado. Noutras palabras no Estado unitario dáse a cuádrupla unidade: unidade de ordenamento xurídico (dereito), unidade de autoridades gobernativas, unidade de gobernados ou destinatarios do ordenamento xurídico e das decisións políticas e unidade de territorio. A administración no Estado unitario
A administración do Estado unitario pode ser: Centralizada
Concentrada
Desconcentrada
Descentralizada
Será centralizada cando exista un só núcleo de poder central, que concentre todas as funcións e atribucións de administración do país, e da cal dependan todos os demais servizos, axencias e oficinas públicas que se atopan ao longo do país, os cales serán meros executores das decisións ou ditames que tome este núcleo de poder central que se atopa na capital do Estado.
Será desconcentrada cando as autoridades do poder central, traspasen certas atribucións ou funcións de administración do país a determinados órganos ou servizos públicos, para que estes pásenos a exercer en forma exclusiva, aínda cando estes órganos ou servizos sigan dependendo do núcleo de poder central.
Será descentralizada cando se procede a crear órganos ou servizos normalmente por lei e dótaselles de personalidade xurídica e patrimonio propio, de modo que pasan a ser autónomos dese poder central (aínda que seguen formando parte do Estado) e con responsabilidade propia dos seus actos.
Ademais, tanto a desconcentración como a descentralización poden ser funcionais ou territoriais. Será funcional cando determinada función pública encoméndeselle a un órgano para que o exerza a nivel nacional ou local. E será territorial, cando se lle encomende unha determinada función a un órgano con asentamento territorial dado.
Estado vexetativo

Chámase “estado vexetativo persistente” ou "estado comatoso persistente" a unha condición clínica en que a persoa non dá ningún signo evidente de consciencia de si ou do ambiente, e parece incapaz de interactuar cos demais ou de reaccionar a estímulos adecuados.
O diagnóstico correcto é difícil e normalmente require unha longa e atenta observación en centros especializados. Algunhas destas persoas, cunha atención apropiada e rehabilitación, son capaces de saír do estado vexetativo. Pero moitos outros permanecen nese estado, mesmo durante anos, sen soportes tecnolóxicos.
Estados da antiga Unión Soviética

Estados da antiga Unión Soviética, Ex repúblicas soviéticas ou Estados postsoviéticos son termos sinónimos utilizados para referirse ás antigas repúblicas que conformaban a Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas. Despois da caída da Unión Soviética en 1991, esta dividiuse en 15 países independentes, algúns dos cales foran no pasado fundadores da Unión Soviética en decembro de 1922, coa fusión da República Socialista Federativa Soviética de Rusia, República Socialista Soviética Federativa Transcaucásica (actuais Xeorxia, Armenia e Azerbaidján), República Socialista Soviética de Ucraína (actual Ucraína) e a República Socialista Soviética de Belarús (actual Belarús).
Cada un destes países ten a súa propia cultura e lingua. Porén, a raíz desta unión de máis de medio século mantéñense aínda algúns lazos culturais entre os países independizados; entre outros aspectos resalta o uso do ruso como lingua franca. Así e todo poden citarse casos extremos: Ucraína adoptou o ucraíno como idioma oficial, Letonia require que os seus habitantes aproben un exame en letón para poder adquirir os dereitos da cidadanía da Unión Europea e en Belarús úsase o ruso en case todos os asuntos oficiais.
Algunhas das ex repúblicas soviéticas forman parte da Comunidade de Estados Independentes. Categorización
Os Estados da antiga Unión Soviética adoitan dividirse tipicamente nos seguintes cinco grupos. Cada rexión ten características culturais, políticas e xeográficas comúns, así como factores na súa relación coa historia de Rusia, a Unión Soviética e a Unión Europea. Estados bálticos
Estonia
Letonia
Lituania
Asia Central
Kazakhstán
Kirguizistán
Uzbekistán
Tadjiikistán
Turkmenistán
Cáucaso
Xeorxia
Armenia
Azerbaidján
Europa Oriental
Belarús
Ucraína
Moldova
Rusia
Rusia, debido ao seu papel dominante na rexión, trátase como unha categoría en si mesma, aínda que tamén declarara a súa independencia da Unión Soviética.
Estalactita

Unha estalactita (do grego σταλακτίτης stalaktítēs, de στάλαγμα stálagma "gota", de σταλάσσω stalásso, "gotexar"), é un tipo de espeleotema (depósito de minerais que se forman por precipitación química) que se forma no teito dunha cova nunha zona calcaria debido á decantación de solucións e a deposición de carbonato cálcico. Por veces poden unirse coas estalagmitas do solo e formaren columnas ou piares.
As tres formas principais de estalactitas son: vertical: cando é relativamente simétrica respecto a calquera plano vertical;
bandeira: cando se deforma a causa dun vento de dirección e sentido constantes, deixando unha sorte de membrana a sotavento;
excéntrica: cando a dirección ou sentido do ar na cova é variable e polo tanto o eixo lonxitudinal da estalactita é aleatorio (cf. helictita);
Igual que as covas, poden ter orixes variadas, pero principalmente son a orixe dos materiais disoltos ou en suspensión son tres: disolución de carbonato de calcio das rochas calcarias;
disolución de materiais orgánicos no pseudokarst;
disolución do hidróxido sódico do cemento (artificial);
As estalactitas poden ser macizas ou ter unha canle interior que alimenta a auga. Debido á súa beleza (normalmente o carbonato presenta iridisacións ante a iluminación exterior), ás veces córtanse vandalicamente para pretender desfrutalas na casa, pero é unha alternativa va: a estrutura de cada estalactita é estable unicamente nas condicións de humidade e temperatura nas que se formou.
Estalagmita

Unha estalagmita (do grego σταλαγμίτης stalagmítēs, de σταλαγμίας stalagmías, "gota") é un tipo de espeleotema (depósito de minerais que se forman por precipitación química) que se forma no solo dunha cova nunha zona calcaria debido á decantación de solucións e a deposición de carbonato cálcico. A formación correspondente no teito da cova coñécese como estalactita. Se ambas as formacións, enfrontadas, crecen o suficiente como para encontrarse, o resultado denomínase columna ou piar.
A formación de estalagmitas ocorre só baixo certas condicións de pH no interior da caverna.
A estalagmita máis alta do mundo encóntrase na cova de Zhin Jin, China, e ten 70 m de altura.
Estaleiro

Un estaleiro é o lugar onde se constrúen e reparan buques. Pode tratarse de iates, buques militares, barcos comerciais e outro tipo de barcos para transporte de mercancías, pasaxeiros e artefactos navais flotantes ou submarinos. Historia e características
Entre os países que constrúen máis barcos destacan Inglaterra, Italia, o Xapón, Polonia e principalmente Corea do Sur, que co estaleiro de Hyundai Heavy Industries ten un gran potencial. A industria da construción naval tende a estar máis fragmentada en Europa ca en Asia. Nos países europeos as compañías son menores, e de orixe estatal, comparadas coas poucas compañías asiáticas.
Os estaleiros constrúense preto do mar ou de ríos navegables, para permitir o acceso dos barcos. Por exemplo, no Reino Unido construíronse nas beiras do río Támese (O rei Henrique VIII fundou estaleiros no Woolwich e Deptford en 1512 e 1513 respectivamente) e noutros ríos. Aínda que as empresas auxiliares ou que constrúen parte dos buques poden estar afastadas da costa ou do lugar onde se está a construír o buque.
Estalmat

Estalmat é un proxecto entre a Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais e as Universidades para estimular o talento matemático entre os mozos de entre 12 e 13 anos a través dun curso de dous anos. Historia
As orixes remóntanse a 1998, cando a Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais se implicou na idea proposta por Miguel de Guzmán. En 2002, escribiu o seguinte na Gaceta da Real Sociedade Matemática Española: Seguramente, en calquera comunidade escolar […] pódense atopar 20 nenos de entre 12 e 14 anos que posúen un talento especial para as matemáticas. Que lles vai pasar? É moi probable que […] experimenten frustración e non xeren beneficios para a sociedade […]En 1998, púxose en marcha na Comunidade de Madrid, onde conta co apoio da Facultade de Matemáticas da Universidade Complutense de Madrid. En 2003, comezou en Cataluña, baixo a Federación de Entidades para a Ensinanza das Matemáticas de Cataluña e a Sociedade Catalá de Matemáticas.
Unha presentación de Estalmat tivo lugar no Congreso Internacional de Matemáticos de 2006.
En Burgos, coa participación da Universidade de Burgos, en 2004, e posteriormente púxose en marcha en Andalucía Occidental e nas Illas Canarias. En 2005, púxose en marcha en León, Segovia e Valladolid, como un proxecto da Asociación Castelán-Leonesa de Educación Matemática Miguel de Guzmán, e tamén en colaboración coas Universidades de León e Valladolid, en 2006 en Andalucía Oriental. Para o curso 2007, o proxecto púxose en marcha en Galicia, con sede na Universidade de Santiago de Compostela, e na Comunidade Valenciana, coa colaboración das Universidades de Valencia, Alacant e a Universidade Nacional de Educación a Distancia de Denia.
En 2025 incorporáronse Estremadura e Asturias.
Estalmat Galicia

Estalmat Galicia é o nome que se lle dá ao proxecto Estalmat en Galicia.
Os cursos son totalmente gratuítos para as familias e están enfocados á resolución de problemas mediante ferramentas que fomenten a creatividade.
Cada estudante deberá comprometerse a asistir ao longo de dous cursos académicos a un total de 20 sesións.
O proxecto Estalmat Galicia está incluído desde abril de 2024 na plataforma Sumo Valor da USC, un programa de mecenado que implica empresas, persoas e institucións nas actividades. Historia
Nos últimos meses de 2006 e principios de 2007, un grupo de profesores de educación membros de secundaria da Asociación Galega de Profesores de Educación Matemática (AGAPEMA), da Facultade de Matemáticas da Universidade de Santiago de Compostela e a Facultade de Ciencias da Educación da Universidade da Coruña, constituíu o Grupo Promotor de Proxectos ESTALMAT-Galicia coa intención de poñer en marcha en Galicia, no curso 2007-08, o Proxecto ESTALMAT de estimulación do talento temperán en matemáticas, que xa se viña traballando noutras comunidades autónomas españolas.
Estame

En botánica, un estame é cada un dos órganos florais masculinos portadores de sacos polínicos, chamados (microsporanxios), que orixinan os grans de pole (micrósporas). Etimoloxía
A palabra estame (do latín stamen, "febras longas do vélaro de la") é o órgano masculino dunha flor. Cada estame xeralmente ten un filamento (do latín filum, "fío"), e, ao final del, a antera do grego antigo anthera, feminino de antheros "floral, " e de anthos, "flor, "). Características
Os estames típicos que se atopan nas anxiospermas, consisten nunha antera pendurada no extremo dun pedículo. Os nectarios florais desenvólvense en moitos casos na base dese filamento.
Chámase estaminodios aos estames estériles que de forma normal aparecen en certas flores. A súa función é variada e pode ter que ver coa produción de néctar ou coa función rechamante que adoitan cumprir os pétalos.
Nun gromo floral inmaturo (non aberto), os filamentos aínda son curtos. A súa función posterior é transportar nutrientes ao pole en desenvolvemento e comezan a alongarse en canto abre o gromo. A antera pode estar fixada ao filamento de dúas formas: basifixa: á base do fiamento; permite a dehiscencia lonxitudinal (abre lonxitudinalmente para liberar o pole)
versátil: fixado ao centro do filamento; o pole é logo liberado a través de poros (dehiscencia poral).
Tipos
Os estames poden ser connatos (fusionados ou unidos na mesma espiral): monadelfos: fusionados nunha única estrutura composta
diadelfos: fusionados parcialmente en dúas estruturas androicas
sinantéreos: soamente as anteras son connatas (tales como nas Asteraceae).
Os estames poden tamén ser adnatos (fusionados ou unidos en máis dunha espiral): epipétalos: xurdindo da corola.
didínamos: xurdindo en dous pares de diferente largura.
tetradínamos: xurdindo como un grupo de seis fiamentos con dous deles máis curtos.
protuberantes: alongados máis aló da corola.
inclusos: non exceden a corola.
Estaminodio

En botánica, un estaminodio é un estame rudimentario, estéril ou abortado, que perdeu a súa función. Isto significa que non produce pole. Etimoloxía
O termo estaminodio é a adaptación do latín científico staminodium, derivada de stamen, -ini, "estame", coa adición do sufixo -odium, tirado do grego antigo -ωδης -ōdēs, "semellante" (e que deriva do adverbio ὦδε ṓde, "desta maneira". Características
Os estaminodios están frecuentemente disimulados, case ocultos, e parecen estames. Normalmente están situados no verticilo interior da flor.
Ás veces, os estaminodios non están atrofiados completamente, e poden daquela estaren modificados para realizaren novas funcións, como a produción de néctar, ou a atracción óptica ao adquiriren un aspecto petaloide.
Os estaminodios poden ser unha característica decisiva para diferenciar entre especies, especialmente no xénero Paphiopedilum das orquidiáceas. [Cómpre referencia]
Estan Patera

Estan Patera é un patera (un cráter irregular), ou un cráter complexo con ladeiras escaleiradas, na lúa de Xúpiter, Ío. Ten aproximadamente 95 kms de diámetro e está situado a 21, 61° N 87, 71° O. O nome de Estan provén da mitoloxía hitita, onde Estan era o deus do Sol, este nome foi aprobado pola Unión Astronómica Internacional no 2006. Este cráter está situado ó norte da base da montaña de 11 kms de altitude Gish Bar Mons. Pódese atopar na dirección oeste-noroeste o monte Skythia Mons, e cara ao suroeste Monan Mons, e o norte e sur pódense atopar Monan Patera e Ah Peku Patera, respectivamente.
Estanflación

A estanflación (do inglés stagflation) é o momento ou conxuntura económica no que, nunha situación inflacionaria, se produce un estancamento da economía mentres que o ritmo da inflación non cede.
Estanflación é un termo que foi inventado en 1965 polo entón ministro de Finanzas británico Ian McLeod, quen, nun discurso ante o Parlamento nese ano, dixo “agora temos o peor de ambos mundos: non soamente inflación por un lado ou estancamento polo outro. Temos algo así como unha estanflación”.
Estanflación combina os termos «recesión» e «inflación», é a situación económica que indica a simultaneidade da alza de prezos, o aumento do desemprego e o estancamento económico, entrando nunha crise ou incluso nunha recesión. Causas e consecuencias
Formalmente, determínase que existe unha recesión cando o PIB decrece durante dous trimestres consecutivos. Cando a recesión chega acompañada de alta inflación o proceso recibe o nome de estanflación e está considerado un dos peores escenarios económicos posibles, polo difícil que é de manexar e corrixir. As políticas monetarias e fiscais que adoitan utilizarse para dinamizar unha economía recesiva empeoran o compoñente inflacionario da estanflación e as políticas monetarias restritivas que se utilizan para combater a inflación tenden a afondar e ampliar o seu compoñente recesivo.
A estanflación distorsiona completamente os mercados e coloca os dirixentes dos gobernos e os bancos centrais nunha posición 'ou perder ou perder'. En contextos de estanflación a recesión acostuma ser parcial: rexístrase simultaneamente o decrecemento dalgúns sectores, como a produción de bens, a canda o crecemento doutros sectores, como a produción de servizos. Se se trata dunha economía relativamente aberta e a inflación vén acompañada dun proceso de desvalorización, pode rexistrarse unha contracción das actividades que consomen divisas e unha expansión das que xeran divisas. Isto representa un desafío enorme para as autoridades, pois reciben sinais mesturados e contraditorios sobre a economía que fan moi difícil decidir qué políticas aplicar, en que secuencia e en que momento aplicalas.
Aínda que as recesións poden ter causas internas ou externas, a estanflación sempre é de orixe interno, dado que a inflación é sempre e en todas partes un fenómeno monetario, e quen manexa as moedas soberanas son as autoridades monetarias de cada país.
Estanislao Núñez Barrios

Estanislao Núñez Barrios, nado en Villar de los Barrios (Ponferrada) cara a 1882 e finado en Vigo o 21 de xullo de 1936, foi un empresario español. Traxectoria
Fundou na Coruña a industria La Artística en 1906. Instalou no Calvario a cromolitografía Estanislao Núñez para impresión e construción de envases para conservas en 1921. Foi presidente da Federación Gremial de Patronos de Vigo e directivo da Cámara de Comercio de Vigo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 o seu chalé no Seixo foi asaltado por membros da resistencia popular republicana, Estanislao defendeuse a tiros desde o interior e despois intentou ocultarse nun milleiral, pero foi descuberto e asasinado. Vida persoal
Casou con Josefa Saavedra Espoz e foi pai de 12 fillos. Neto seu é Estanislao Fernández de la Cigoña.
Estanislao Pérez Artime

Estanislao Pérez Artime, coñecido como Tanis de la Riva, nado en Padrón en 1881 e finado en Vilagarcía de Arousa o 12 de marzo de 1945, foi un industrial e político galego. Traxectoria
Fillo do comerciante José Ramón Pérez de la Riva, procedente de Ortigosa de Cameros (A Rioxa), e da padronesa María Dolores Artime Pérez, irmá de Eloy Artime Pérez. Foi concelleiro en Padrón, deputado provincial dende 1919 e representaba no distrito de Padrón a Rafael Gasset Chinchilla e despois ao deputado Antonio Rodríguez Pérez.
En 1929 creou a empresa Lámparas Iria SA, unha fábrica de lámpadas incandescentes, sendo o propio Estanislao xerente e presidente do Consello de Administración. Tamén foi presidente do Consello de Administración do Hotel Compostela.
Foi deputado provincial en 1923 e vicepresidente da Deputación. Foi nomeado presidente da Deputación da Coruña a finais de 1935.
Ao estalar o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi apresado, permanecendo unha temporada no cárcere de Santiago de Compostela. Cando saíu del, deu cartos para reparar o presidio, co fin de mellorar as condicións nas que se atopaban os presos. Logo pasou a unha habitación do Hotel Compostela, baixo vixilancia pagada por el, pero unha denuncia da Falanxe de Padrón fixo que o levasen ao Sanatorio Baltar. Foi expedientado pola Comisión Provincial de Incautacións de Bens en 1937. Vida persoal
Casou con Angela Rey Baltar, irmá de Ramón Rey Baltar.
Estanislao Víctor Torres Pérez

Estanislao Víctor Torres Pérez, nado en Dena (Meaño) o 21 de xullo de 1892, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Foi mestre de Ansemil (Celanova) en 1927, e despois do pósito de Vilalonga (Sanxenxo). Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo e detido. Xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión o 19 de xaneiro de 1937 co tamén mestre Manuel Iglesias Constenla, foi condenado a cadea perpetua. Preso primeiro na illa de San Simón, foi trasladado ao Forte de San Cristovo (Pamplona) o 15 de xullo de 1937, onde permaneceu ata o 14 de marzo de 1939 cando o trasladaron á Prisión de Figueirido (Pontevedra). Despois pasou ao Destacamento Penal das Minas de Silleda de onde saíu en liberdade condicional en febreiro de 1944.
Estanque

Un estanque é unha extensión de auga con pouco fluxo que se forma nun curso de auga ou creado artificialmente para prover de auga, criar peixes ou con fins ornamentais. Características
Os estanques forman parte do dominio público, se son de auga salgada e comunican co mar. Os estanques particulares están sometidos ás leis xerais da propiedade e da salubridade pública, e pertencen ao dono do chan que cobren. Os peixes son un accesorio dos estanques e constitúen bens mobles por disposición legal.
Actualmente unha das principais utilidades dos estanques reside na cría e multiplicación de peixes.
Estanque da Gruta

O Estanque da Gruta é unha extensión de auga de orixe artificial situada no Parque do Pasatempo, na vila de Betanzos, que forma parte do conxunto da Gruta da Recoleta. Características
O estanque, situado baixo a Gruta da Recoleta, conta con dúas zonas diferenciadas por unha pequena ponte. Por un lado a do relevo da suposta Boca de Hades, que permite entrever o interior das covas deste primeiro nivel; e un segundo conformado con relevos de animais (oso polar, rinoceronte, hipopótamo, dromedario. .. ). Nesta segunda parte, pegado ás escaleiras que permiten descender ata el, hai un par de zocas e o relevo do nome do lugar "Estanque de la Gruta".
O propio estanque contaba con saltos de auga similares aos do Estanque do Retiro, para facilitar o acceso pola boca do animal mariño -ou Boca de Hades ou do Inferno- que permitiría o acceso ás grotas desta terraza.
Nos bordos do Estanque da Gruta hai unha inscrición coa palabra PASATIEMPO creada con cantos rodados e o número 1893, en referencia ao suposto inicio das obras do parque, creado con pletinas metálicas. Simboloxía
Nesta parte do Pasatempo aprécianse dúas das características principais do xardín: a mestura da visión pedagóxica e enciclopédica do parque, cos relevos dos animais, e a visión iniciática do Pasatempo, pois a propia Boca do Inferno funcionaría como inicio desa viaxe transfomadora que comeza ao entrar pola boca do animal mariño, á semellanza do que acontece na Biblia con Jonás, para saír posteriormente na seguinte terraza do Pasatempo. Derrubamento
En febreiro de 2017 desprendéronse uns seis metros do mural do estanque na parte que dá ao exterior do recinto, o que obrigou a curtar o paso polo lugar, xa que o derrubo afectou ás lousas do paso peonil. A causa do desprendemento serían as filtracións de auga ao muro de cachotaría, aínda que se sinalou que o derrubo non supuña un dano irreparable grazas á catalogación realizada por arquitectos e especialistas en restauración como Xan Casabella, Xosé Díaz Vieites, Mari Carmen Pérez, Marcelo Aguirre e José Crespí, o que faría posible a reprodución detallada do muro. O daquela concelleiro de obras de Betanzos, Antonio Vázquez, deu prioridade á recuperación e saneamento do estanque, así como da consolidación do terreo, deixando a parte estética pendente.
Estanque do Retiro

O Estanque do Retiro é unha extensión de auga de orixe artificial situada no Parque do Pasatempo, na vila de Betanzos, Galicia. Características
En setembro de 2017, sete meses despois do derrubo dun dos murais do Estanque da Gruta, a asociación Amigos do Pasatempo iniciou unha campaña para salvar o Estanque do Retiro, coa que tentou conseguir apoios nas redes sociais para que os 50000 euros dos orzamentos participativos do Concello de Betanzos se detinasen a accións para a recuperación do templete da illa central do estanque, que daquela xa presentaba fendas e roturas no mosaicos. Con todo, o 9 de outubro de 2019 caeu unha das partes do templete mentres se realizaban traballos de baleirado da auga de acordo coas indicacións dos técnicos redactores do anteproxecto de recuperación do parque, que sinalaban a necesidade de rebaixar o nivel da auga para apuntalar a estrutura. A Asociación de Amigos do Pasatempo, que viña denunciando a situación do lugar dende ía máis dun ano, xa amosara o seu medo a que a estrutura caese coa drenaxe da auga do estanque en maio dese mesmo ano, e con posterioridade aos feitos esixiu responsabilidades, xa que os traballos de baleirado se levaron a cabo sen asegurar a zona. Un ano atrás, debido ao descenso do nivel da auga a causa da seca, xa caeran fragmentos dun dos barcos que decoraban a illa.
En setembro de 2019 concluíu o proceso de limpeza do estanque, durante o cal se retiraron máis de 200 toneladas de lodos e maleza, e atopáronse elementos e pezas escultóricas do parque que permanecían perdidas e que se analizaron para determinar a súa procedencia co obxectivo de situalas no seu lugar orixinal.
Estanque dos Papas

O Estanque dos Papas foi unha extensión de auga artificial situada no Parque do Pasatempo, na vila de Betanzos.
Estaba situado[cando? ] no lugar que na actualidade ocupa o Estadio Municipal García Hermanos e estaba rodeado por bustos en mármore dos 265 papas da Igrexa católica.
Estanque solar

Un Estanque Solar é un recibidor de enerxía solar de grande escala cunha adega de calor integral abastecendo enerxía termal. Un estanque solar pode ser empregado para varias aplicacións como quentamento, desalinización de auga do océano, refrixeración, secar, e xeración eléctrica baseada na enerxía solar. Características
Existen 3 distintos niveis de auga no estanque: O nivel máis alto ten un contido baixo de sal.
O nivel máis baixo que ten un contido alto de sal.
Un nivel intermedio illante cun gradiente de densidade de sal que prevén o intercambio de calor por convección natural.
Estarcido

O estarcido (do latín extergere, limpar), técnica moi primitiva identificada máis recentemente co esténcil (do inglés stencil), é un tipo de decoración a partir dun modelo ou calco cun debuxo recortado ou patrón, método que permite reproducir en serie a imaxe representada. Entre os seus múltiples campos de aplicación destaca como recurso industrial o estarcido na decoración de azulexos.
Recurso case prehistórico, o estarcido moderno deriva dos métodos decorativos desenvolvidos en distintos lugares do mundo. Desde os delicados estarcidos xaponeses até os atrevidos e complexos deseños africanos. Desde a sinxeleza naïf da arte folk neerlandés, até a formalidade vitoriana. Técnica
Unha das formas máis usuais de facelo é recortando a imaxe desexada sobre unha cartolina (dado que é un soporte cómodo para manualidades polo seu balance entre rixidez, custo e facilidade de recorte); o debuxo aparece como un espazo aberto con zonas sólidas ao redor. O modelo así obtida sitúase sobre unha nova folla de papel e aplícase a pintura sobre toda a superficie, de forma que as zonas de pintura que chegan á folla inferior quedan limitadas polo modelo. Existen distintos métodos para aplicar a pintura: con brocha de estarcido (aplícase pouca cantidade de pintura), rodete de espuma, ou aerosol para crear finos e delicados debuxos. Historia
O estarcido máis antigo que se coñece atópase en España, onde se localizou un panel de mans cunha antigüidade de 66. 000 anos. O estarcido veuse usando desde a antigüidade para duplicar os deseños decorativos en paredes, teitos e tecidos. Era moi corrente na China e o Xapón para marcar as embalaxes con selos e caligrafía. Este sistema empregouse tamén para colorear gravado a fibra, gravado ao aguaforte ou outros gravados, utilizando diferentes modelos para as distintas cores.
Aínda que o proceso de estarcido se utilizaba xa na antiga Roma, alcanzou especial popularidade en Estados Unidos durante os anos sesenta, cando moitos artistas utilizaban como medio de expresión as cores puras e as siluetas de contornos marcados. Esta técnica de esténcil (en inglés stencil) fíxose moi popular co chamado o street art (con artistas como Banksy, Shepard Fairey, Blek lle Rat etc. ).
Estasino

Estasino (en grego antigo: Στασῖνος, en latín: Stasinus) foi un poeta épico da antiga Grecia orixinario de Chipre e de natureza semilendaria. Traxectoria
Na Antigüidade dicíase que era o autor das cancións chipriotas, un dos poemas que formaba parte do ciclo troiano, que narraba a guerra de Troia e que podía datar do século -VIII. Segundo Focio, Ateneo de Náucratis consideraba que o autor desta obra Hexesias de Salamina, e tamén di que fora atribuída ao propio Homero, quen a escribiría con motivo da voda da súa filla con Estasino. Demódamas de Halicarnaso atribuíu a obra a un nativo de Halicarnaso.
O poema presupuña un coñecemento da Ilíada, e contaba o que acontecera antes do que describe o poema homérico. Contiña un relato do Xuízo de Paris, o secuestro de Helena, o abandono de Filoctetes na illa de Lemnos, a chegada dos aqueos ás costas de Troia e a primeira batalla fronte á cidade. É posíbel que o Catálogo dos troianos que se atopa no segundo libro da Ilíada situado despois do Catálogo dos barcos, fose unha copia ou extracto dos Cantos Ciprios, que se sabe que contiña unha lista de troianos. O contido da obra coñécese grazas á Chrestomatia de Proclo, resumida por Focio na súa Biblioteca. Platón, no seu diálogo Eutifrón, pon citas das obras de Estasino en boca de Sócrates.
Estatalización

Os termos estatalizar, nacionalizar e socializar refírense todos ao proceso polo que os medios de produción e servizos explotados por particulares pasan a mans do Estado dun país, con ou sen compensación. A estatalización é o conxunto de disposicións e operacións mediante as cales o Estado asume a propiedade e a administración de empresas privadas ou da totalidade de certos sectores económicos considerados estratéxicos ou de interese público.
A estatalización é o oposto á privatización.