proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Limanda ferruginea

Limanda ferruginea é un peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos pleuronectinos, unha das seis que integran o xénero Limanda, , que é coñecido en galego como limanda de cola amarela, adaptación do seu nome en inglés yellowtail flounder.
É un peixe mariño, demersal, oceanódromo, de importancia comercial, que habita sobre fondos areosos pouco profundos nas plataforma continental da parte noroeste do océano Atlántico, desde o sur da península do Labrador (Canadá) até ao norte da costa leste dos Estados Unidos. Taxonomía
Descrición
A especie foi descrita en 1839 polo naturalista estadounidense David Humphreys Storer, baixo o nome de Platessa ferruginea.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, e polo orixinario que lle deu Storer, a especie coñécese tamén polos seguintes sinónimos: Limanda oceanica Bonaparte, 1846
Limanda vulgaris Gottsche, 1835
Pleuronectes ferruginaeus (Storer, 1839) (incorrecto gramaticalmente)
Pleuronectes ferruginea (Storer, 1839)
Pleuronectes ferrugineus (Storer, 1839)
Etimoloxía
O nome limanda, que Linneo empregou como nome específico (e que despois adoptou Gottsche para o xénero por el creado, e no que actualmente se sitúa esta especie) é un termo do latín científico tirado do francés limande "limanda", que á súa vez deriva do francés antigo lumande, e este do latín lima, "lima" (utensilio dos carpinteiros), ao que lle engadiu o sufixo -ande; estes peixes serían así denominado a causa da rugosidade da súa pel, no sentio de que era 'boa para limar'.
O nome específico, ferruginea é deriva do adxectivo latíno ferrūgineus, -a, -um, "da cor do ferro", derivado do substantivo ferrūgo, -ĭnis, "ferrruxe", á súa vez derivado de ferrum, -i, "ferro". Características
A máxima lonxitude rexistrada da especie foi de 64 cm, e o seu peso máximo alcanzou 1, 5 kg. Bioloxía
Hábitat e distribución
Limanda ferruginosa é un peixe mariño, demersal, oceanódromo, que habita sobre fondos areosos pouco profundos nas plataforma continental da parte noroeste do océano Atlántico, desde o sur da península do Labrador (Canadá) até ao norte da costa leste dos Estados Unidos, entre os 54° N e os 37° N, chegando polo sur á baía de Chesapeake (entre Maryland e Virxinia), a profundidades de 27 a 364 m,
Os adultos habitan en fondos areoso e lamacentos, e prefiren profundidades de 37 a 82 m, en augas a temperaturas de entre 3 e 5 °C.
Nutrición
Aliméntase principalmente de vermes poliquetos e anfípodos, camaróns, isópodos e outros crustáceos e, ocasionalmente, de pequenos peixes bentónicos.
Lonxevidade
A idade máxima rexistrada é de 12 anos. Pesca e usos
Limanda ferruginea é obxecto de pesca comercial na áreas de pesca 21(Atl´ñantico noroeste). As súas capturas efectúanse sobre todo con artes de arrastre.
Comercialízase en fresco ou conxelada, consumíndose cocida ao vapor, frita, en microondas e asada ao forno. Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualifica, desde 1996 o estado de conservación da especie como VU vulnberábel).
Limanowa

Limanowa é unha pequena cidade do sur de Polonia, na voivodia de Pequena Polonia e no condado de Limanowski. Esténdese por unha área de 18, 64 km², con 14693 habitantes, segundo os censos de 2006, cunha densidade de 785 hab/km².
Limasol

Limasol (en grego: Λεμεσός, Lemesós; en turco: Leymosun) ou Lemesos é unha cidade chipriota. É a segunda cidade máis extensa de Chipre e a capital do Distrito de Limasol. Atópase na costa sur do país, na baía de Akrotiri. Limasol foi construída entre dúas cidades antigas, Amatunte e Curio, polo que durante o Imperio bizantino coñecíase como Neápolis (Nova Cidade). Galería de imaxes
Limbach

Limbach é un concello alemán situado no estado federado de Saxonia, Alemaña. A finais do 2020, tiña 1460 habitantes. O concello está preto do estado de Turinxia.
Limburgo, Bélxica

Limburgo (Limburg en neerlandés, Limbourg en francés, Limburg e en inglés) é unha provincia da Bélxica, localizada na rexión de Flandres. A súa capital é a cidade de Hasselt. Os 70 concellos e cidades da provincia de Limburgo
1. Alken
2. As
3. Beringen
4. Bilzen
5. Bocholt
6. Borgloon
7. Bree
8. Diepenbeek
9. Dilsen-Stokkem 10. Genk
11. Gingelom
12. Halen
13. Ham
14. Hamont-Achel
15. Hasselt
16. Hechtel-Eksel
17. Heers
18. Herk-de-Stad
19. Herstappe
20. Heusden-Zolder
21. Hoeselt
22. Houthalen-Helchteren
23. Kinrooi
24. Kortessem
25. Lanaken
26. Leopoldsburg
27. Lommel
28. Lummen
29. Maaseik
30. Maasmechelen
31. Meeuwen-Gruitrode
32. Neerpelt
33. Nieuwerkerken
34. Opglabbeek
35. Overpelt
36. Peer
37. Riemst
38. Sint-Truiden
39. Tessenderlo
40. Tongeren
41. Voeren
42. Wellen
43. Zonhoven
44. Zutendaal
Limenio

Limenio (en grego: Λιμένιος), nado e finado no século -II, foi un músico ateniense e o creador do Segundo Himno Délfico no -128. Traxectoria
Era un intérprete da κιθάρα (kithāra) e como tal participou na Pitaida (a embaixada litúrxica ao centro de culto de Apolo Pitio en Delfos). Foi solicitado no seu tempo para pertencer a un dos gremios dos artistas de Dioniso.
Limerick

Limerick (Luimneach en irlandés) é unha cidade da República de Irlanda, no oeste do país na provincia de Munster. Ten unha poboación de 98. 854 habitantes e é a capital do condado de Limerick. Limerick é a terceira cidade máis poboada de Irlanda. Xeografía
A cidade atópase ás beiras do río Shannon. A poboacíon da área urbana da cidade é de 95. 854 persoas pero sumándolle a da área metropolitana da 102. 161 habitantes. Os lugares máis atractivos son o castelo do Rei Xoán, a catedral de Santa María, o Museo Hunt e o río Shannon, polo que se poden facer viaxes en barca.
Limiar (arquitectura)

O limiar, soarego ou sarego é a peza situada na parte inferior dunha porta, sobre o piso e flanqueada polas xambas. Pode ser de diferentes materiais como pedra, madeira etc. Tamén pode recibir o nome de soleira, aínda que este normalmente refírese á peza dunha xanela. Algunhas culturas outorgan un simbolismo especial ós limiares.
Limitless

Limitless é un filme dirixido por Neil Burger que se estreou no 2011. Está protagonizado por Bradley Cooper, Abbie Cornish, e Robert De Niro. Sinopse
Un escritor (Bradley Cooper), que sofre unha crise de creatividade, proba un día unha nova droga que o pon en condicións de empregar ó máximo todas as súas facultades mentais; é unha especie de pílula intelixente grazas á cal consegue triunfar en Nova York. Un poderoso financeiro de Wall Street (Robert De Niro) sente unha extraordinaria curiosidade por descubrir que se agocha detrás de tanto éxito. Personaxes
Bradley Cooper como Edward (Eddie) Morra
Robert De Niro como Carl Van Loon
Abbie Cornish como Lindy
Anna Friel como Melissa Gant
Johnny Whitworth como Vernon Gant
Robert John Burke como Don Pierce
Tomas Arana como o home do abrigo
T. V. Carpio como Valerie
Patricia Kalember como Mrs. Atwood
Andrew Howard como Gennady
Ned Eisenberg como Morris Brandt
Limnoloxía

A limnoloxía, do grego λίμνη límnē, "lago", e λόγος, lógos, "coñecemento", é a rama da ecoloxía que estuda os ecosistemas acuáticos continentais (lagos, lagoas, ríos, pozas, marismas e esteiros), as interaccións entre os organismos acuáticos e o seu ambiente, que determinan a súa distribución e abundancia en ditos ecosistemas. Historia e características
A limnoloxía non foi considerada como unha ciencia até a publicación de A orixe das especies, de Charles Darwin, a mediados do século XIX.
Nun principio, e até 1922, o termo limnoloxía cinguíase só ao estudo dos lagos, ano en que a Asociación Internacional de Limnoloxía incluíu todas as augas epicontinentais.
As masas de auga continentais son de grande importancia para o ser humano, xa que moitas son fonte de recursos básicos para a economía (auga potábel, alimentos) ou desempeñan un papel de depuración das augas.
Isto, ademais tense que compatibilizar coa convivencia de especies de flora e fauna que subsisten no medio, ou dependen del.
Por estas razóns, a limnoloxía converteuse nunha ciencia máis importante, necesaria para a xestión e conservación dos medios acuáticos.
Limnonectes macrodon

Limnonectes macrodon é unha especie de ra asiática da familia Dicroglossidae, endémica de Sumatra e Xava (Indonesia). Os rexistros desta especie noutras rexións débense probablemente a unha incorrecta identificación, confundíndoa con outras especies similares como Limnonectes blythii.
Viven en áres boscosas preto de correntes fluviais e reprodúcense nos ríos. O seu hábitat de bosques de terras baixas está diminuíndo tanto en extensión coma en calidade, e esta perda de hábitat está facendo que esta especie antes común arestora estea facéndose máis escasa. É amplmente capturada para o consumo humano en Xava, xunto coa ra Fejervarya cancrivora.
Limo

O limo (do latín limus, 'lodo', 'barro', 'sedimento') é un material solto cunha granulometría comprendida entre á da area fina e á da arxila.
É un sedimento clástico incoherente transportado en suspensión polos ríos e polo vento, que se deposita no leito dos cursos de auga ou sobre os terreos que foron inundados.
Para que se clasifique como tal, o diámetro das partículas de limo ten que oscilar entre os 0, 002 mm e os 0, 06 mm.
É típico e famoso o limo depositado polo río Nilo despois das inundacións periódicas que achegaban terreo fértil para a agricultura desde o antigo Exipto até que este fluxo se interrompiu pola construción da presa de Asuán.
Ao non ter cohesión, é un terreo problemático para edificar sobre el e, en obras de arquitectura ou enxeñaría, é necesario adoptar sistemas especiais de cimentación.
Pódense distinguir: o limo orgánico, formado por barro mesturado con restos vexetais, e
o limo inorgánico, con inclusión de po de rochas. Neste tipo encóntrase o loess pampeano ou o chinés; é un limo fino, sen estratificación. Granulometría
Dentro da clasificación granulométrica das partículas do solo, os limos ocupan o seguinte lugar na escala:
Limolita

A limolita é unha rocha sedimentaria que ten un tamaño de gran no rango de limo, máis fino que o arenito e máis groso que as arxilas. Descrición
A limolita é unha rocha sedimentaria clástica. Como o seu nome indica, está composta principalmente (máis de 2/3) de material limoso, partículas de tamaño definido como grans de 1/16 a 1/256 mm ou de 4 a 8 na escala phi (φ) de Krumbein. As limolitas difiren significativamente dos arenitos debido aos seus poros máis pequenos e unha maior propensión a conter unha significativa fracción de arxila. Aínda que a miúdo se confunde cunha lousa sedimentaria, a limolita carece da fisibilidade e das láminas que son típicas das lousas sedimentarias. As limolitas poden conter concrecións. A menos que a rocha sedimentaria sexa arxilosa dabondo, a estratificación é pouco clara e tende a meteorizarse en ángulos oblicuos non relacionados coa estratificación. A limolita diferénciase doutras rochas similares que conteñen material barroso (nun rango entre o limo e a arxila), por ter unha composición maioritaria de limo, non de arxila.
Limonita

A limonita (do latín limus que significa prado) é un mineraloide da clase dos hidróxidos cuxa fórmula química é 2Fe2O3·3H2O. É un material amorfo. Aspecto
Non presenta cristais (á excepción da pirita limonitizada). Aparece de forma masiva con cores pardas. A súa estrutura interna non está ordenada en celas unidade, por iso, neste caso en concreto, non estamos a falar exactamente dun mineral senón dun mineraloide amorfo. Lugares onde se atopa
En zonas de oxidación nas que a presenza de ferro é vital. A limonita é un mineraloide procedente da alteración de vexetais nas augas ricas en ferro. É frecuete tamén que certos minerais coma a pirita, dexeneren por meteorización e se convertan en limonita.
Atópase en abundancia en Riotinto (Huelva). Usos da limonita
A limonita utilízase coma fonte para obter ferro.
É utilizada tamén para fabricar fertilizantes. Outros hidróxidos
Outro hidróxido a destacar é a bauxita.
Limpopo

Limpopo é unha provincia de Suráfrica, a situada máis ao norte. Recibe o seu nome do río homónimo. A capital é a cidade de Polokwane. A súa superficie é de 125. 754 km² e a poboación de 5404868 habitantes (2011), na súa maioría da etnia soto do norte.
Formouse en 1994 coa rexión norte da antiga provincia de Transvaal mais os bantustáns de Lebowa, Gazankulu e Venda co nome de Provincia do Norte recibindo o nome actual no ano 2003 logo de emendar a constitución.
Lince (constelación)

Lynx ou Lince é unha constelación do Hemisferio norte, introducida no século XVII por Johannes Hevelius. A orixe do nome debese á pouca luminosidade das súas estrelas, pois precísanse ter ollos de lince para pode-la ver. Para localizar ó Lince hai que buscar entre dúas constelacións moi luminosas, a Ursa Major e Auriga. Estrelas principais
α Lyncis (Elvashak), con magnitude 3, 1 é a estrela máis brillante da constelación. É unha xigante vermello-alaranxada a 220 anos luz.
38 Lyncis (Maculosa), a segunda estrela máis brillante con magnitude 3, 82, de cor branca.
10 Ursae Majoris, a pesar do seu nome actualmente está englobada na constelación de Lynx; con magnitude 3, 97 é a terceira máis brillante da mesma.
12 Lyncis, estrela tripla onde a compoñente principal ten magnitude 5, 4 e a secundaria magnitude 6.
RR Lyncis, variable eclípsante cun brillo que varía entre magnitude 5, 5 e 6 nun ciclo duns dez días. Obxectos Notables do espazo profundo
Cúmulo globular NGC 2419, de magnitude 10, 4 e moi distante da Terra (300. 000 anos luz).
Galaxia espiral NGC 2683, localizada 6º ó oeste de α Lyncis.
Linchamento

O linchamento ou lei de Lynch é o asasinato dun individuo, xeralmente por unha multitude, sen procedemento xudicial legal e en detrimento dos dereitos básicos de todo cidadán.
Moitos autores atribúen a orixe da palabra ao coronel Charles Lynch, que o puxo en práctica arredor do 1782, durante a guerra de independencia dos Estados Unidos de América. Porén, é máis ben atribuída ao capitán William Lynch (1742-1820), do condado de Pittsylvania, Virxinia, que mantivo un comité para mantemento da orde durante a revolución, no 1780.
A lei de Lynch deu orixe á palabra linchamento, en 1837, designando o desencadeamento do odio racial, tanto contra os indios (principalmente na Nova Inglaterra, a pesar das leis que os protexían), como contra os negros perseguidos polos "comités de vixilancia", que darán orixe ao Ku Klux Klan. No sur, a desconfianza da lei e a reivindicación de anarquía é o que parece que favoreceu o seu desenvolvemento.
Nos Estados Unidos, antes da Guerra Civil, o linchamento era usado principalmente contra os defensores dos dereitos civís, ladróns de cabalos e trampóns. Porén, arredor do 1880, o seu uso expandiuse a grupos de status social supostamente máis baixo, como os negros, xudeus, indios e inmigrantes asiáticos.
A práctica do linchamento ficou particularmente asociada ao asasinato de negros no sur dos Estados Unidos no período anterior ás reformas dos dereitos civís da década de 1960. Menos do 1% dos participantes en linchamentos nos EUA foron presos. Máis do 85% dos estimados 5. 000 linchamentos do período posterior á guerra civil ocorreron nos estados do sur, mais o problema era nacional, co cumio en 1892, cando 161 negros foron linchados [Cómpre referencia]. Discusión sobre as orixes
A pesar de que a paternidade lle sexa recoñecida a Charles ou William Lynch, a práctica do asasinato por unha multitude despois dunha parodia de xustiza xa ocorría na Idade Media na Europa e, no século XIX, en Irlanda e Rusia.
Na Antigüidade son innumerábeis os relatos de linchamentos promovidos baixo os auspicios da lei. Entre os xudeus a lapidación — o apedramento pola multitude — era un castigo aplicado en varios casos, tales como o adulterio feminino e a homosexualidade masculina, entre outros. No Novo Testamento nárranse dous casos célebres de lapidación - o da muller adúltera, evitado por Xesús Cristo e Santo Estevo.
Tamén se pode ver a orixe deste procedemento excepcional en: o procedemento coñecido como Vehmgerichte da Idade Media alemá,
os procedementos coñecidos como Lydford law, lei da forca ou Halifax law, Cowper justice e Jeddart justice en Gran Bretaña durante o período revolucionario, que se caracterizaba polo feito de que unha parte da comunidade se apropiaba da idea de xustiza e a puña en acción contrariamente ás leis do reino.
Así e todo tal denominación retívose sobre todo para designar a pena de morte por enforcamento e practicamente sen xuízo.
Lincoln Calibration Sphere

Lincoln Calibration Sphere ou LCS foron unha serie de satélites artificiais pasivos dos Estados Unidos usados como obxectivos para a calibración de radares terrestres. Características
Os satélites LCS eran esferas hocas de aluminio cunha sección precisa para servir como obxectivo para a calibración de radares terrestres. Eran construídos por Rohr Corp. para o Laboratorio Lincoln, de onde lles ven o nome. Tiñan un diámetro de 1, 12 m e un espesor de 3, 2 mm, cunha masa duns 34 kg. Lanzáronse catro LCS entre 1965 e 1971, dos cales dous non chegaron a órbita por problemas nos foguetes lanzadores. Os dous que aínda están en órbita utilízanse aínda con fins de calibración.
Linda B. Buck

Linda Diane Brown Buck, nada en Seattle, Washington o 29 de xaneiro de 1947, é unha médica e científica estadounidense coñecida polos seus traballos sobre o sistema olfactivo. Traxectoria
Recibiu o seu Bachelor of Science en Fisioloxía e Microbioloxía en 1975 da Universidade de Washington, Seattle e o grao de doutora (Ph. D. ) en Inmunoloxía en 1980 na Universidade de Texas Southwestern Medical Center, Dallas. Fixo o seu traballo pos-doutoral na Universidade de Columbia con Axel. O tema da súa investigación baseouse en como as feromonas e os cheiros se detectan no nariz e son interpretados polo cerebro, pois descubriron unha familia de xenes implicada no control da produción de receptores especializados. Premiada co galardón Lewis S. Rosentiel (1997) polo seu traballo na investigación médica básica.
É membro da Academia Nacional das Ciencias desde o ano 2003. Obtivo xunto a Richard Axel o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina de 2004 polos seus traballos sobre os receptores olfactivos.
Actualmente (2004), traballa no Departamento de Neurobioloxía da Universidade Harvard e no Centro Fred Hutchinson, tamén en Boston.
Linda Salzman Sagan

Linda Salzman Sagan, nada o 16 de xullo de 1940, é unha escritora e artista norteamericana ex-esposa do científico e escritor Carl Sagan. Traxectoria
Coñecida por ter creado a placa para as sondas espaciais Pioneer 10 e Pioneer 11 que suxire para algún ser extraterrestre como sería a aparencia da especie dominante no planeta Terra, e pola coprodución do Voyager Golden Record. É coautora de Earth's Murmurs (Murmúrios daTerra na tradución portuguesa) co seu exmarido, o astrónomo Carl Sagan, con quen casou o 6 de abril de 1968; o matrimonio durou até o divorcio en 1981, cando Carl Sagan casou coa súa terceira e derradeira esposa, Ann Druyan. Tamén é coñecida por dirixir varias obras para o Central Casting Theatre de Ithaca, Nova York e por escribir episodios de televisión como Knots Landing e General Hospital.
É a nai do autor e guionista Nick Sagan.
Lindholmemydidae

Lindholmemydidae é unha familia extinta de tartarugas da familia Testudinoidea.
Lindóia

Lindóia é unha cidade do estado brasileiro de São Paulo. Tiña 6. 300 habitantes o 2006. A súa superficie total é 48, 6 km².
É unha pequena estancia de augas minerais sitúada entre Serra Negra, Águas de Lindóia e Socorro.
Linea nigra

Linea nigra (Latín para "liña negra") é unha liña vertical de cor escura que aparece no abdome durante cerca de tres cuartos de todos os embarazos. A parte escurecida ten xeralmente cerca dun centímetro de largura. A liña corre verticalmente ao longo do medio do abdome, desde a pube até ao embigo ou até ao cume do abdome. Esta liña fórmase debido ao aumento da hormona estimulante dos melanocitos, producida pola placenta e que tamén provoca melasma e o escurecemento das mamilas.
Lineal A

O lineal A é unha escrita que se empregou na Creta antiga. Suponse que transcribe a lingua dos minoicos.
Dela derivan dúas escrituras: o lineal B, usado en Creta e en Grecia, que foi descifrado nos anos 50 por Michael Ventris e John Chadwick e que transcribe un dialecto grego e o chipro-minoico, que se utilizou en Chipre, tamén por descifrar, do cal viría o silabario chipriota, perfectamente lexible e que nota un dialecto grego.
O lineal A remóntase á época minoica, un período e unha civilización de Creta anterior ás invasións gregas, máis ou menos desde o -2000 ao -1400.
Xeralmente escríbese de esquerda a dereita, pero hai exemplos do contrario. Tentativas de desciframento
Unha das primeiras tentativas, tras o éxito do desciframento do lineal B, foi conservar os valores fonéticos do lineal B e aplicalos ao seu predecesor.
Desgraciadamente, as taboíñas permaneceron incomprensibles, e as poucas palabras cuxo senso podía ser deducido do contexto non se correspondían con palabras gregas. Se o valor fonético do lineal A é o mesmo que o do lineal B, a lingua transcrita non é grega; tampouco se deu establecido paralelo ningún coas linguas semíticas.
Os outros traballos realizados, esencialmente estatísticos, fixeron xurdir algunhas hipóteses: o lineal A parece que só transcribe unha soa lingua en toda Creta.
esta lingua parece ser aglutinante, cousa que exclúe as linguas indoeuropeas, que son flexivas, e os idiomas semíticos.
Pero estes elementos quedan polo momento como hipóteses. Outros
code ISO 15924: Lina
Lineal B

O lineal B é o sistema de escritura utilizado para o micénico, unha forma antiga da lingua grega. Características
O sistema deriva do lineal A, unha antiga escrita usada para escribir o minoico, polo que o lineal B non representa axeitadamente os sons do grego micénico. Trátase parcialmente dun silabario, con algúns signos logográficos adicionais.
Aparece basicamente en pequenas táboas de arxila que datan dos séculos XIV e XIII a. C. A primeira foi descuberta en Knossos polo arqueólogo inglés Arthur Evans o 31 de marzo de 1890; o 6 de abril atopou un tesouro grande de taboíñas.
Michael Ventris descifrou o lineal B en 1951-1953, coa colaboración de John Chadwick. O lineal B ten aproximadamente 200 signos, divididos en signos silábicos con valores fonéticos e logogramas (ou ideogramas) con valores semánticos.
O lineal B ten asignado o Unicode Range 10000–1007F para os signos silábicos e o 10080–100FF para os logogramas. Signos silábicos
Os nomes destes signos son só aproximadamente fonéticos, xa que a maioría representan unha clase completa de sílabas. Algúns signos fonéticos, moi pouco empregados, teñen valores que aínda nos son en parte descoñecidos. Son designados mediante un número ou un valor fonético aproximado, como por exemplo a2, a3, au, nwa, pu2 etc. Logogramas
Debido á natureza dos textos preservados (albarás ou recibos de contabilidade dos palacios micénicos), son moi frecuentes as representacións logográficas dos elementos enumerados.
Os logogramas representan conceptos como HOME, MULLER, VACA, TOURO, ACEITE, VIÑO, VESTIDO, OURO, BRONCE etc. Hai varias ducias de signos que representan varios tipos de potas e louza.
Linezolid

O linezolid é un antibiótico (nome comercial Zyvoxid), do grupo oxazolidinona (de orixe sintética), que actúa inhibindo a síntese proteica da subunidade 50s do ribosoma, en contreto a subunidade 23s do ARN ribosómico. En termos xerais é un antibiótico bacteriostático, pero fronte a algúns xermes pode ser bactericida. O linezolid emprégase nas infeccións de tecidos brandos (pel, músculo etc), pneumonía principalmente. É activo fronte a Staphylococcus aureus resistente á meticilina (SARM), enterococos resistentes á vancomicina e Streptococcus pneumoniae multirresistentes. Pódese empregar por vía intravenosa ou oral (600 miligramos cada doce horas), sendo o primeiro antibiótico administrable por vía oral fronte ao SARM. Actividade
O linezolid é activo fronte a Staphylococcus aureus, estafilococos en xeral, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Streptococcus pneumoniae, estreptococos, Corynebacterium spp, Bacillus spp, Listeria monocytogenes, Rhodococcus spp, Erysipelothrix rhusiopathiae, Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Peptostreptococcus spp, Nocardia e algunhas micobacterias.
Existen cepas resistentes de estafilococos, enterococos e pneumococos, fundamentalmente a través de mutacións na subunidade 23S do ARN ribosómico bacteriano, sendo as mutacións máis comúns: G2576T, G2447T e T2504A. Outros mecanismos coñecidos de resistencia son mutacións nas proteínas ribosómicas L3 e L4.
Dende a comercialización na década dos 2000, monitorízanse periodicamente as resistencias a linezolid, apreciándose en liñas xerais unha resistencia menor ao 1%. Foron reportados varios casos de enterococos resistentes a linezolid, así coma cepas de pneumococo. Apréciase un maior nivel de resistencia nas unidades con gran presión infecciosa (UCI). Efectos secundarios
A maior parte dos efectos secundarios obsérvanse nos tratamentos a longo prazo. Nalgúns pacientes prodúcese unha deterioración da medula ósea, podendo apreciarse anemia ou trombopenia.
Linfa

A linfa é un líquido claro, transparente, alcalino, amarelo claro ou opalescente, de sabor salgado, que se transporta polos vasos linfáticos en sentido unidireccional e filtrado nos linfonodos ou nódulos linfáticos. Despois da filtraxe, a linfa lánzase ao sangue, desembocando en veas.
A linfa prodúcese polo exceso de líquido que sae dos capilares sanguíneos ao espazo intersticial ou intercelular, sendo recollida polos capilares linfáticos que drenan aos vasos linfáticos máis grosos ata converxer en condutos que verten nas veas subclavias.
A linfa percorre o sistema linfático grazas ás débiles contraccións dos músculos, da pulsación das arterias próximas e do movemento das extremidades. Se un vaso sofre unha obstrución, o líquido acumúlase na zona afectada, producíndose un inchazo denominado edema.
A linfa está composta dun líquido claro pobre en proteínas e rico en lípidos, parecido ao sangue, mais coa diferenza de que as únicas células que contén son glóbulos brancos que migran dos capilares, sen conter hemacias. É máis abundante a linfa que o sangue.
A linfa pode conter microorganismos que se eliminan ao pasar polo filtro dos ganglios linfáticos.
Linfanxite epizoótica

A linfanxite epizoótica é unha linfanxite crónica e contaxiosa causada polo fungo dimórfico saprofita do solo Histoplasma farciminosum que afecta a mulas e cabalos. En España está clasificada como unha enfermidade de comunicación anual e en consecuencia en Galicia é unha enfermidade de vixilancia. Os seus síntomas son erupcións na pel, normalmente nas patas e ocasionalmente na cabeza ou no pescozo e máis raramente noutras partes do corpo. Os vasos linfáticos na pel destácanse prominentemente, e aparecen pequenas nodosidades de aproximadamente 1 cm. As nodosidades supuran formando abscesos que segregan un pus amarelo denso. O tecido granular medra a partir das feridas, os vasos linfáticos inflámanse e a erupción esténdese gradualmente. As glándulas veciñas están inchadas e endurecidas. As úlceras cicatrizan con dificultade, mesmo con tratamento, e poden saír de novo despois de aparentemente curar. É unha enfermidade endémica de zonas de África (especialmente do norte), Asia e Oriente Medio.
Linfocina

As linfocinas ou linfoquinas son un subgrupo de citocinas (ou citoquinas) producido polos linfocitos, un dos tipos de leucocitos do sistema inmunitario. Son proteínas mediadoras producidas polas células T para dirixir a resposta do sistema inmunitario realizando sinalizacións entre as súas células. As linfoquinas poden ter moitas funcións, como a atracción doutas células inmunitarias, como os macrófagos e outros linfocitos, a un sitio onde hai unha infección e a súa activación para preparalos para realizar a resposta inmune. Os linfocitos circulantes poden detectar unha concentración moi pequena de linfoquinas e despois moverse seguindo o gradiente de concentración ata onde é necesario desenvolver a resposta inmune. As linfoquinas axudan ás células B a producir anticorpos.
Importantes linfocinas segregadas polas células T axudantes son: Interleucina 2
Interleucina 3
Interleucina 4
Interleucina 5
Interleucina 6
Factor estimulante das colonias de granulocitos-macrófagos
Interferón-gamma
Linfocito T

O linfocito T ou célula T é unha célula do sistema inmune. Non hai un só tipo de linfocito T, senón que abrangue estirpes diversas. Non obstante todos os linfocitos T son xerados na medula ósea. Unha vez formados, saen dela e diríxense ao timo, onde comezará a súa maduración. Unha vez localizados nela, coñécense como timocitos. Son máis inmaturos canto máis preto estean do córtex tímico. A medida que maduran, vanse introducindo na parte máis interna do timo. Maduración tímica
Cando o linfocito T chega ao timo, comeza a primeira maduración destas células. Así, nos primeiros estadíos, a célula T comeza a producir o receptor de linfocito T, de maneira asimétrica. Primeiro a subunidade β e logo a α. A gran maioría de TCRs expresados son o tipo αβ. Máis tarde comezan a expresar os complexos proteicos CD4 e CD8.
A todos estes linfocitos se lles presentan todos os antíxenos do organismo, a través de macrófagos, células dendríticas e células estromais tímicas. Parte deles interacionan de maneira forte, parte de maneira feble e parte non interacionan. As células que interacionan de maneira forte ou non interactúan son eliminadas para previr enfermidades autoinmunes (seleción tímica negativa). As células que interactúan de maneira feble poden continuar coa súa maduración (selección tímica positiva). Xeralmente, os macrófagos e células dendríticas encárganse da selección negativa, mentres que as células estromais tímicas da selección positiva.
As células superviventes comezan a expresar ou ben CD4 (células CD4 positivas; expresan MHC-II) ou ben CD8 (células CD8 positivas; expresan MHC-I). Estas células teñen funcións distintas: Células CD4 positivas: linfocitos Th ou colaboradores Artigo principal: Linfocito CD4+
Células CD8 positivas: linfocitos Tc ou citotóxicos Artigo principal: Linfocito CD8+
Unha vez feita esta distinción, o linfocito abandona o timo e diríxese a un ganglio linfático. Maduración postímica
Cando o linfocito chega ao ganglio linfático, inda non está activado. Precisa dun contacto cun antíxeno (esóxeno no caso do linfocito Th e endóxeno no linfocito Tc). Célula CD4+: Contacta a través do TCR co MHC-II da célula presentadora de antíxeno (APC). Interactúan tamén o complexo CD4 co B27 da APC.
Célula CD8+: Contacta a través do TCR co MHC-I da APC. Tamén o complexo CD8 con B27 da APC.
O contacto cos epitopos do MHC produce expresión do receptor de interleucina-2. O contacto con esta substancia provoca a proliferación e diferenciación da célula T.
Linfocito T CD4+

O linfocito CD4+, tamén chamado linfocito Th (helper), linfocito T colaborador ou linfocito T axudante, é un linfocito derivado dun linfocito T no timo. Neste órgano unha parte dos timocitos en maduración deixan de expresar o complexo CD8 e só expresan CD4. É por este motivo polo que a estas células se lles denomina CD4 positivas. Unha vez rematada a súa maduración tímica este tipo celular posúe: Receptor de células T, como o resto das células T. A maior parte é receptor tipo αβ.
Complexo CD4
Reacciona co complexo maior de histocompatibilidade tipo II, que presenta antíxenos esóxeno. Funcións do linfocito T colaborador
Encárgase de coordinar a resposta inmune. Ten funcións na inmunidade celular e humoral. A célula T colaboradora será activada no ganglio linfático por contacto cun antíxeno esóxeno. Efectuado este contacto pode ocorrer: Linfocito T efector, capaz de diferenciarse a Th1 e Th2
Linfocito T de memoria, que precisa dun segundo contacto
Os linfocitos Th efectores á súa vez diferéncianse en: Th1: Aparecen polo contacto con interleucina-2
Th2: Aparecen polo contacto con interleucina-4 Funcións do linfocito Th1
Colabora coa inmunidade celular, activando linfocitos T ou forzando a outras células presentadoras de antíxenos a activalos. Colabora tamén coa inmunidade innata ao liberar TNF (factor de necrose tumoral) e interferón gamma. Estas dúas substancias activan aos neutrófilos e particularmente o interferón gamma activa tamén aos macrófagos. O interferón ten a maiores efectos antivirais, bloqueando a entrada e/ou replicación dos virus nas células. Ten ademais actividade inhibitoria sobre os Th2. Funcións do linfocito Th2
Traballa na inmunidade humoral, xa que activa aos linfocitos B. Con eles interaccionan: MHC-II da célula B co TCR do linfocito Th2
B27 da célula B co CD4 do linfocito Th2
CD40 da célula B co CD40L do linfocito Th2
Ademais, atenúa a resposta inmune innata, ao diminuír a actividade de macrófagos, neutrófilos e células Th1.
Linfocito T CD8+

O linfocito CD8+ ou linfocito T citotóxico é unha das células pertencentes ao sistema inmunitario. Procede da diferenciación tímica dun linfocito T. Diferenciación a linfocito T CD8+ ou citotóxico
Cando o linfocito T inmaturo (procedente da medula ósea), chega ao timo, comeza a primeira maduración. Así, nos primeiros estadíos, a célula T comeza a producir o receptor de células T, de maneira asimétrica. Primeiro a subunidade β e logo a α. A gran maioría de TCRs expresados son o tipo αβ. Máis tarde comezan a expresar os complexos proteicos CD4 e CD8. Aqueles que produzan complexo CD8 serán os linfocitos CD8+ ou citotóxicos. Rematada a primeira fase de maduración, abandonan o timo e diríxense aos ganglios linfáticos. Receptores de linfocito T
Artigo principal: Receptor de células T
Trátase de receptores específicos de linfocitos T, chamados TCR (T-cell receptor en inglés). Estes receptores son complexos proteínicos que constan de varias subunidades. Recoñecen complexos de histocompatibilidade I no caso dos linfocitos T citotóxicos. Funcións
A función primordial é a de inducir apoptose en células potencialmente tumorais e infectadas. Ten as posibilidades de: Empregar o ligando de Fas (FasL), uníndoo ao receptor Fas da célula diana
Introducir na célula diana granzimas e activar directamente á caspase-3
Perforar a membrana da célula diana e destruíla pola entrada masiva de calcio nela Regulación da actividade
O control destes linfocitos é múltiple: En primeiro lugar, o control propio da maduración tímica, que suprime linfocitos T potencialmente perigosos
A súa activación depende:
Da unión do complexo maior de histocompatibilidade tipo I (MHC I) co TCR
Da activación vía interleucina-2 por parte dun linfocito Th2 ou dun macrófago.
Ling Qiao

Ling Qiao ou LQ é un satélite artificial chinés lanzado o 4 de setembro de 2014 mediante un foguete Longa Marcha 2 desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan. Características
Ling Qiao é un satélite experimental para comunicacións multimedia en órbita baixa desenvolvido pola Universidade de Tsinghua e a empresa Beijing Xinwei Telecom Technology Co. . Ten unha masa de 135 kg e funciona alimentado por paneis solares.
Lingotamento continuo

O lingotamento continuo é un procedemento mediante o que un metal (principalmente aceiro pero tamén aluminio e cobre) en estado fundido se verte sobre un molde de fundo aberto que se vai desprazando e vai expondo o metal á refrixeración por auga, solidificándose a súa parte exterior e obténdose un perfil continuo de sección constante. Este proceso substitúe á tradicional colada en lingote, obtendo pezas de mellores características técnicas e menor custo de procesado.
Lingote

Chámase lingote a unha peza de metal en bruto obtida depositando o metal líquido nun molde (lingoteira) para que ao arrefriar teña unha forma aproximadamente prismática. Non todos os materiais tratados en estado fundido se transforman en ligotes, nos sistemas de produción modernos (principalmente de aceiro e aluminio) utilízase o lingotamento continuo, onde se obtén un perfil continuo que despois se vai cortando en tarugos.
Lingua aglutinante

En tipoloxía lingüística, parte da lingüística, e segundo criterios morfolóxicos, unha lingua aglutinante é unha lingua na que as palabras se forman "pegando" ao lexema unha serie de afixos de xeito que as fronteiras entre os morfemas quedan ben marcados e que cada morfema se corresponde cun só trazo semántico ou funcional.
Exemplos: en finés, a forma taloissani «nas miñas casas» pode segmentarse da seguinte maneira: talo «casa» + i marca de plural + ssa marca de inesivo («en») + ni sufixo que indica un posesor de primeira persoa do singular («meu, miña, meus, miñas»);
en turco, a construción é moi semellante: a partir de ev «casa» fórmase: evler «as casas», evlerim «as miñas casas», e evlerimde «nas miñas casas».
en esperanto, de hejm(o) «casa», «lar», fórmase hejme «na casa», hejmen «cara á casa» e miahejmen «cara á miña casa» (mia, pola súa vez, está formado do pronome mi «eu» máis o morfema de adxectivo a).
O termo de lingua aglutinante foi creado en 1836 polo lingüista alemán Wilhelm von Humboldt. Formouno a partir do verbo latino agglutinare, que significa "pegar, encolar".
As linguas aglutinantes distínguense das linguas flexivas, das linguas illantes e das linguas polisintéticas.
Entre as linguas aglutinantes figuran especialmente o finés, o húngaro, o turco, o xaponés, o coreano, o esperanto, o suahili, o náhuatl, o vasco. ..
Lingua ahom

O ahom é unha lingua extinta, da familia tai, que falaban os tai ahom no alto Assam, India. ISO/DIS 639-3: aho. Características
Actualmente calcúlanse entre 1 e 8 millóns de assameses de orixe tai ahom no Val do Bahmaputra, aínda que non todos se recoñecen como tales.
A lingua extinguíuse entre o século XVIII e comezos do XIX, a fins do século XIX comezou un movemento para a recuperación da lingua e da identidade ahom. A Ban Ok Pup Lik Mioung Tai (Asociación Literaria dos Tai Orientais) é a principal asociación de promoción da lingua coas súas clases e publicacións.
O alfabeto ahom que deriva do brami, conta con 41 letras, 18 vogais e 23 consoantes. Escrita e literatura
O alfabeto ahom que deriva do brami, conta con 41 letras, 18 vogais e 23 consoantes.
Os reis ahom estableceron un xénero literario único na India, a crónica en prosa (buranji), ata o século XVII en lingua ahom Historia
A lingua ahom orixinouse no Yunnan, no suroeste da China, dende alí emigraron ata o norte de Birmania. En 1228 os tai ahom invadiron e conquistaron o val baixo do Brahmaputra, gobernando Assam ata o século XVIII dende Sibsagar, a súa capital, o ahom foi a lingua da corte ahom ata o século XVII, logo o assamés ocupou o seu lugar. O ahom só se mantivo para a escrita de textos relixiosos e utilízano uns poucos deodhais para as súas cerimonias relixiosas pero sen comprenderen gran parte dos textos Estudos
O primeiro estudo sobre o ahom fíxose para o volume II do Linguistic Survey of India (1903), pero o informante Golap Chandra Barua malia coñecer a escrita ahom era incapaz de descifrala e inventou os rudimentos da lingua que aparecían nese estudo, que serviu de guía para diversos traballos como o Ahom-Assamese-English Dictionary publicado polo propio Barua en 1920, tamén el traduciu os buranji ahom ao inglés en 1930, aínda que con todo aprendera léxico do shan, do grupo do ahom, a súa versión está chea de erros produto do descoñecemento da lingua. Intentos de revitalización
Na década de 1960 apareceu un movemento que reinvicaba a identidade tai ahom, ata aquel momento considerada só parte do pasado, nun primeiro momento este movemento centrouse en recuperar o seu uso nalgúns rituais dos tai ahom, como o do matrimonio (chaklong), cerimonias relixiosas, a demanda dirixida ao primeiro ministro da India en 1968 de creación dun Estado Ahom que incluiría os distritos de Sibsagar e Lakhimpur, o aumento das relacións culturais con Tailandia. A partir de finais da década de 1980 apareceu o interese por revitalizar a lingua, en 1987 Nomal Chandra Gogoi publicou The Assamese English Tai Dictionary, no que o tai aparecía escrito na escrita ahom. . A Ban Ok Pup Lik Mioung Tai fundada en 1987 publicou uns poucos libros e folletos nunha versión moderna do ahom como Kham Seng (1992) e a primeira obra literaria do ahom moderno Moang Fi (1993), que recolle trece cancións.
Lingua ahtna

O ahtna ou ahtena é unha lingua na-dené que se fala nos Estados Unidos. Está recoñecida como lingua oficial en Alasca. O ahtna está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO. Falantes
No ano 2004 había menos de 50 falantes nun grupo étnico de 500 persoas. Todos os falantes nativos son maiores de 60 anos. Distribución xeográfica
Hai 8 comunidades entre na área do Río Copper, entre o río Eyak e a súa foz e o alto Susita e Nenana en Alasca. Usos sociais
Aínda que todos os falantes nativos son anciáns hai un aumento do interese entre os ahtena pola súa lingua, Lena Charley editou materiais para a súa aprendizaxe. En todas as escolas athna hai clases de lingua
Os primeiros estudos sobre a lingua realizounos James Kari que en 1986 publicou o primeiro libro Tatl'ahwt'aenn Nenn' (recolleita de historias tradicionais) e en 1990 o primeiro dicionario ahtna.
As autoridades das comunidades athna tentan evitar a desaparición da lingua, a escola Ya Ne Dah Ah aplica un programa de inmersión lingüística en athna dende 1992 en Chickaloon, seguindo este exemplo outra escola abriu en Tazlina.
John E. Smelcer é un poeta athna que publicou en 1995 Koht'aene kenaege': Poems in the Ahtna Indian language primeira obra literaria escrita en athna. Historia
Orixinariamente os athna vivían en comunidades esparexidas na rexión do río Copper, cada grupo era totalmente autónomo. A presenza rusa deixou poucos préstamos en athna, arredor de 50 palabras e non alterou a cultura athna, a primeira expedición americana na área data de 1885, pero ata comezos do século XX non se asentaron os primeiros colonos. Entre 1941 e 1945 construíuse unha autoestrada e os athna convertéronse en totalmente minoritarios no seu propio territorio.
Lingua alutiiq

A lingua alutiiq (tamén chamada sugpiaq, sugcestun, suk, supik, ou koniag-chugach) é unha lingua esquimó-aleutiana falada no oeste e suroeste de Alasca, onde é oficial. Está estreitamente relacionada co iupik de Alasca central, pero está considerado unha lingua diferente. O alutiiq está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO. Variedades
Ten dous dialectos principais: Alutiiq koniag: falado na península de Alasca e na Illa Kodiak; tamén era falado en Afognak antes de que fora devastada no terremoto de Alasca de 1964.
Alutiiq chugach: falado na península de Kenai e en Prince William Sound.
Lingua arikara

A lingua arikara é unha lingua caddo falada polos arikara que residen na reserva de Fort Berthold en Dacota do Norte. O arikara está moi relacionado coa lingua pawnee, pero non son mutuamente intelixibles.
Os arikara foron un grupo que coñeceron a Lewis e Clark en 1804; a súa poboación era de 30000 pero reduciuse a 6000 por mor da varíola. O arikara está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO. Status da lingua
O arikara é falado en Dacota do Norte por uns poucos anciáns. Un dos derradeiros falantes fluídos, Maude Starr, morreu o 20 de xaneiro de 2010. Foi unha mestra certificada da lingua que participou nos programas educativos arikara. Os esforzos de revitalización lingüística continúan, e no 2014, os falantes concéntranse en White Shield, Dacota do Norte. A lingua é ensinada no Colexio Comunitario de Fort Berthold, no Colexio White Shield e no Centrol Cultural Arikara.
O arikara está documentado, con diversos volumes de historias arikara, textos introdutores para lectores, e estudos lingüísticos. No 2014, aplicacións de iPhone e iPad estiveron dispoñibles.
Lingua atsina

A lingua atsina ou gros ventre (tamén coñecida como aaniiih, ananin, ahahnelin, ahe, a'ani e ʔɔʔɔɔɔniiih), é a lingua ancestral do pobo atsina, o cal habita no que hoxe é Montana, os Estados Unidos de América. O derradeiro falante nativo da lingua morreu no ano 2007, mais existen programas de revitalización lingüística e unha comunidade pequena de falantes como segunda lingua. Segundo datos de 2009-2013 tiña 45 falantes autoidentificados. O atsina está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.
Lingua britónica do suroeste

O britónico sudoccidental é un dos dous dialectos nos que se dividiu a lingua britónica a partir da Batalla de Deorham en 577. O outro dialecto britónico occidental, que despois evolucionaron ata o galés e o cúmbrico.
É o devanceiro común do córnico e o bretón, que na opinión dalgúns (como Schrijver) non se converteron en linguas distintas antes do século XII, os termos "córnico antigo" e "bretón antigo" serían máis xeográficos ca lingüísticos.
Algúns dos cambios fonéticos que distinguen o britónico suroccidental do galés serían: a elevación de */(g)wo-/ a */(g)wu-/ en sílaba pretónica (elevación que non existiu en galés).
o paso de */ɔː/ a /œː/ (en galés ditongou en /aw/).
o paso de */a/ a */e/ ante */iː/ ou */j/ nunha sílaba final antiga (en galés ditongou en /ei/).
Outras diferenzas significativas atópanse en innovacións galesas nas que non participou o britónico suroccidental, como o desenvolvemento da fricativa lateral alveolar xorda /ɬ/.
Houbo certo interese recentemente nesta lingua, especialmente en Devon, e de aí xurdiu un estudo como A Handbook of West Country Brythonic: The Forgotten Celtic Tongue of South West England C. 700 A. D. (Old Devonian) autopublicado por Joseph Biddulph. A obra de Biddulph foi recibida con críticas por non ter un teor suficientemente académico e por tratarse dunha lingua construída máis que da reconstrución dunha lingua seguindo o método comparativo.
Lingua cahuilla

A lingua cahuilla ou ivilyuat é unha lingua da familia uto-azteca falada polas diversas tribos do pobo cahuilla que habitan no val de Coachella, no porto de San Gorgonio e na rexión da serra de San Jacinto do sur de California. Os demónimos do cahuilla inclúen Ɂívil̃uwenetem ou iviatam, falantes de Ivilyuat (Iviɂa), ou táxliswet que significa "persoa". Un censo de 1990 revelou 35 falantes nunha poboación étnica de 800. Con tal descenso, o ivilyuat está clasificado como "en perigo crítico de extinción" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO xa que a maioría dos falantes son de mediana idade ou maiores, con taxas de transmisión limitadas aos nenos. Sábese que existen tres dialectos: deserto, montaña e paso, así como algúns outros subdialectos. Uso e esforzos de revitalización
Alvin Siva foi un falante fluído da lingua que morreu o 26 de xuño de 2009 e conservou os cantos tradicionais dos paxaros da tribo, cantados na lingua cahuilla, ensinándoos ás xeracións máis novas do seu pobo. Katherine Siva Saubel (1920 - 2011) era unha falante nativa de cahuilla dedicada a preservar a lingua.
En abril de 2014, a Universidade de California en Riverside ofreceu obradoiros públicos gratuítos na lingua cahuilla, e posteriormente puxo a disposición dos estudantes universitarios e membros da comunidade tribal cahuilla un curso completo de catro clases no outono de 2020.
Lingua cayuga

A lingua cayuga (cuxo autoglotónimo é gayogo̱hó꞉nǫˀ) é unha lingua da familia iroquesa falada polo pobo cayuga. Pertence ao subgrupo iroqués do norte das linguas das "Cinco Nacións" e fálase na Reserva das Seis Nacións, Ontario, por unhas 240 persoas, e na reserva de Cattaraugus, no estado de Nova York, por menos de 10 persoas.
O cayuga está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO, xa que só 115 persoas do pobo cayuga tiñan esta lingua como lingua nai segundo o censo canadense de 2021. O pobo cayuga está a traballar na súa revitalización lingüística. Como exemplo disto, o Six Nations Polytechnic desenvolveu aplicacións en iOS e programas de estudo en cayuga, oneida, mohawk e outras.