proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Descubrimento

Un descubrimento é a observación novidosa ou orixinal dalgún aspecto da realidade, normalmente un fenómeno natural; o achado, encontro ou manifestación do que estaba oculto e secreto ou era descoñecido.
No curso da innovación científica, as máis transcendentes teorías científicas e os maiores descubrimentos noutros ámbitos non adoitan ser obra persoal dun xenio, senón dun grupo de persoas, sexa en equipos ou pola suma de esforzos sucesivos de individuos ou grupos humanos. Na maior parte dos casos, non son éxitos debidos á serendipidade ou ao azar, senón froito de procesos de investigación ou exploración sistemática consciente e moi prolongados no tempo.
Tamén se pode denominar descubrimento á descrición das primeiras incursións de xentes dunha cultura no ambiente xeográfico e cultural doutra. A cultura occidental usou o termo para salientar a importancia na historia do mundo da exploración ligada á expansión de Europa cara ao resto do mundo. O descubrimento de cada continente, illa ou accidente xeográfico, por parte de viaxeiros, exploradores, conquistadores e colonizadores europeos, conduciu á noción de que os nativos foron descubertos, independentemente do feito de que xa estiveran alí desde había séculos ou mesmo milenios.
Neste sentido, adoita denunciarse que o termo implica un nesgo eurocéntrico e etnocéntrico na linguaxe e no pensamento. Exemplos de descubrimentos
O descubrimento de Joseph John Thomson do modelo do electrón.
O descubrimento da estrutura do ADN.
O descubrimento dos quásars.
O descubrimento da penicilina.
O lume.
A agricultura, na denominada revolución neolítica.
O descubrimento de que a Terra non é plana, e que adoita atribuírse a Eratóstenes, que propuxo unha medición da Terra baseada na ausencia de sombra no solsticio de verán no trópico de Cáncer.
O descubrimento de que a Terra non é o centro do universo (Teoría xeocéntrica -Copérnico, Galileo, Johannes Kepler, Newton-).
A Era dos descubrimentos, ou dos grandes descubrimentos é o nome que se dá ao período de tránsito entre a Idade Media e a Idade Moderna caracterizado polos descubrimentos xeográficos.
O Descubrimento de América.
A finais da Idade Moderna e en plena Idade Contemporánea producíronse os descubrimentos de Australia, das fontes do Nilo, da Antártida ou dos fitos xeográficos nas exploracións polares (Polo Norte e Polo Sur) e na escalada dos montes máis elevados (Everest).
A exploración submarina e a exploración espacial son dous novos campos para os descubrimentos.
Desembocadura

A desembocadura ou foz é aquela parte do curso da auga dun río onde verte o seu contido ao mar ou a un lago, orixinando diversos fenómenos xeolóxicos como deltas ou rías.
Unha desembocadura tamén define o fenómeno de confluencia, lugar onde se xuntan varios ríos, ou glaciares.
Desenvolvemento humano (bioloxía)

O desenvolvemento humano é o proceso de medrar até a madurez. En prazos biolóxicos, isto implica crecemento dende un cigoto unicelular até un ser humano adulto. Desenvolvemento biolóxico
Aspectos xerais
A fertilización ocorre cando o espermatozoide se introduce con éxito na membrana do óvulo. O material xenético do esperma e o óvulo combínanse para formar unha soa célula, chamada cigoto, comenzando a etapa prenatal de desenvolvemento. A etapa xerminal refírese ó tempo dende a fecundación, pasando polo desenvolvemento temperán do embrión, e chegando á implantación. A etapa xerminal ten unha duración de 10 días de xestación.
O cigoto contén un complemento completo de material xenético e desenvólvese no embrión. Pouco despois, os desenvolvementos embrionarios teñen catro etapas: morula, bastula, gastrula etapa e neurula. Antes da implantación, o embrión mantense dentro dunha protección de proteínas, a zona pelúcida, e experimenta unha serie de divisións de célula, chamado mitose. Unha semana despois da fecundación o embrión aínda non medrou en tamaño, mais sepárase da zona pelúcida e adhirese á superficie do útero da nai. Isto induce unha reacción na cal as células uterinas proliferan e rodean o embrión. O embrión prolifera e desenvolve as membranas fetais e a placenta. Nos humanos, o embrión é chamado feto nas etapas máis tardías do desenvolvemento prenatal. A transición dende o embrión a feto é ocorre 8 semanas despois da fertilización. En comparación ó embrión, o feto ten características externas máis recoñecibles e progresivamente vai desenvovendo un conxunto de órganos internos. Un proceso case idéntico ocorre noutras especies.
Etapas físicas
O seguinte é algúns gamas de idade para etapas de desenvolvemento físico: Prenatal (O esperma fertiliza o óvulo)
Embrión (fecundación - 8 semanas após a fecundación)
Cigoto, a etapa de célula soa que ocorre após a fecundación
Blastocisto, a etapa antes da implantación, cando o embrión é unha esfera oca.
Embrión post-implantación, período 1 – 8 semanas após fecundación (3 a 10 semanas de xestación)
Feto, (10 semana de embarazo - nacemento) Infancia (Parto) (0 - 19)
Neonato (acabado de nacer) (0 – 28 días)
Bebé (0 - 12 meses)
Cativo (1 – 3 anos)
Idade de xogo (3 – 5 anos)
Idade escolar en primaria (prepubescencia) (6 - 11)
Idade escolar elemental (6 - 11)
Preadolescencia (9 – 11 anos)
Adolescencia (12 – 19 anos)
Peripuberdade (8-10 até 15-17)
Adulto (20+ anos)
Adulto mozo (20 – 39 anos)
Adulto maduro (40 – 60 anos)
Ancián/Adulto maior grande (60+ anos)
Morte (imprevisible)
Descomposición (desagregación do corpo após morte)
Desenvolvemento rural

O desenvolvemento rural (ou política de desenvolvemento rural) é o conxunto de políticas e accións dos gobernos e tamén de organizacións non gobernamentais dirixidas a promover e consolidar a calidade de vida nas zonas rurais. Inicialmente, o termo referíase principalmente a actividades directamente relacionadas coa produción agrícola, pero, gradualmente, este concepto foi ampliada cunha visión máis territorial, abranguendo actividades que non son agrícolas e o desenvolvemento xeral das áreas que non son urbanas.
As políticas públicas de desenvolvemento rural son realizadas en moitos países con presenza rural, e a diferentes escalas. A escala global, organizacións, tales como a FAO ou o Banco Mundial son responsables do desenvolvemento rural, especialmente en áreas que son pobres e desfavorecidos, con especial énfase no desenvolvemento económico e social das zonas. Tamén os países máis desenvolvidos teñen políticas nas súas respectivas áreas de actividade, e aquí a énfase é máis sobre o desenvolvemento sostible e equilibrio territorial (nos Estados Unidos, Suíza ou o Xapón).
Deserción

Na terminoloxía militar, a deserción é o abandono do seu deber nunha declaración de guerra ou en batalla ou o seu posto asignado no momento que se dea a orde de retirada, asedio, invasión, incursión por parte do inimigo, igualmente durante unha emboscada ou swarming; tamén cando se comete un fragging contra os propios compañeiros de armas ou en ocasións cando hai ocupación militar e parte do inimigo deserta.
O desertor pode ser un militar de calquera rango desde un soldado ata un Xeneral de Exército, o cal é un individuo que forma parte dunhas Forzas Armadas, ostentando un posto xerárquico, (rango ou grao) dentro das mesmas, e que sen o permiso do seu superior en rango abandona a súa designación.
Cando é un recruta, non é un desertor, senón un prófugo.
Aplícase o Dereito militar –por exemplo, o Código de Xustiza Militar– ao militar que ocasione deserción, e adoita considerarse un delito, e moi grave en tempos de guerra. Nesa situación esíxeselles presentarse ante un Consello de guerra, Corte marcial ou Tribunal de xustiza, sendo en última instancia obxecto dunha sanción penal, que pode chegar ata a pena de morte.
O desertor ten dereito a un avogado para defenderse ante os tribunais, conforme ao Dereito Internacional, Dereito Internacional Humanitario, particularmente os Convenios de Xenebra, e os tratados sobre Dereitos Humanos.
De todos existiron casos en que se indultou, por parte do Poder executivo, aos desertores, sendo así perdoados. Historia
Nos Estados Unidos, "era o auxe da rivalidade humana" durante a Guerra de Iraq iniciada en 2003, militares das súas Forzas Armadas presentaron obxección de conciencia para integrarse ás tropas en Iraq, pois non están de acordo coa invasión, sendo considerados desertores ou obxectores de conciencia por causas relixiosas. Esta situación foi analizada por Amnistía Internacional.
Desert rock

Desert Rock é un termo dado a varias bandas que proceden da escena musical da zona californiana de Palm Desert, polo que tamén é coñecida como escena de Palm Desert. Acotío catalogada tamén como stoner rock, a música contén fortes influencias latinas, ritmos de percusión repetitivos, e elementos de sicodelia. Josh Homme de Queens of the Stone Age fala ás veces tamén do termo robot rock para describir a música da súa banda.
O termo foi previamente aplicado, nos anos 80, a un tipo de punk sicodélico con doses de country, que xeralmente evocaban a zonas desérticas, caracterizado por pasaxes instrumentais épicas e letras que falaban de xente marxinal. Esta xeración de desert rockers estaba centrada na área de Arizona, particularmente en Tucson, a pesar de que moitas bandas tiñan fortes lazos coa escena musical dos Ánxeles, e moitas mudáronse a esta cidade. Bandas notables da primeira xeración do desert rock
Yawning Man
Giant Sand
Green on Red
The Sidewinders
Naked Prey
Thin White Rope
The Meat Puppets
True West Bandas contemporáneas de desert rock
Queens of the Stone Age
Barfinkle
Kyuss
Brant Bjork and the Bros
Orquestra Del Desierto
Masters of Reality
Eagles of Death Metal
Fatso Jetson
The Desert Sessions
Nebula
earthlings?
Che
Unida
Fu Manchu
Desertificación

A desertificación é o proceso polo que un territorio que non posúe as condicións climáticas dos desertos remata adquirindo as súas características debido á destrución da súa cuberta vexetal e á erosión do solo producidas pola acción humana. Segundo datos do Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA), o 35 % da superficie dos continentes pode considerarse como áreas desérticas. Dentro destes territorios sobreviven millóns de persoas en condicións de persistente seca e escaseza de alimentos. A expansión destes desertos débese tanto a causas naturais como humanas. Etapas
A primeira etapa na desertificación é a destrución da cuberta vexetal deuse en zonas que orixinariamente eran fértiles. Nelas practicábase unha agricultura rotativa. O aumento da poboación obrigou a unha explotación intensiva que produciu o esgotamento dos recursos. A segunda etapa comeza cando a terra deixa de ser fértil e encóntrase despoxada da súa cuberta vexetal, a auga e o vento erosionan máis rápido ata chegar á roca e modifican a paisaxe. Na maior parte das terras de cultivo o solo erosiónase moito máis á présa do que demora en formarse. Necesitaríanse moitas décadas para que a paisaxe volva a cubrirse de verde. Zonas con desertificación
Madagascar: É o país máis erosionado do mundo. O 93 % do bosque tropical e o 66 % da súa selva chuviñosa foron cortados.
África: En países moi poboados e con poucos recursos, como os da franxa subsahariana, obsérvase un incremento nas zonas desérticas. Nacións que durante séculos sostiveran sociedades prósperas, áchanse agora no límite da subsistencia. España: España é o país da Unión Europea con máximo índice de desertificación Nacións Unidas
En 1977 celebrouse en Nairobi, Kenya, a Conferencia das Nacións Unidas sobre desertificación. En 1994 a Organización das Nacións Unidas proclamou o 17 de xuño como o Día Mundial de loita contra a desertificación e a seca. Véxase támen Gran Muralla Verde
Desertización

A desertización é o proceso evolutivo natural dunha rexión cara a unhas condicións morfolóxicas, climáticas e ambientais coñecidas como deserto. A desertización é un fenómeno que se produce sen a intervención humana, a diferenza da desertificación. Factores
Os factores que causan a desertización son de diversa índole: factores astronómicos (como os ciclos de Milankovic), xeomorfolóxicos (oroxénese, distribución das masas continentais) e dinámicos (relacionados coa actividade xeolóxica e biolóxica da Terra). O gran responsable, aínda que non o único, da estendida erosión nos solos españois é o clima. A España seca, árida ou semiárida, recibe poucas precipitacións ao ano, pero cando cae a chuvia faino, frecuentemente, de forma torrencial, habitualmente no outono, cunha forza capaz de erosionar facilmente os terreos. A falta de auga provoca, tamén, que a vexetación sexa escasa e que achegue pouca materia orgánica ao solo e que lle proporcione unha débil protección. Casos singulares
Un dos exemplos máis recentes de desertización é o deserto do Sáhara. Como se pode observar nas pinturas rupestres, como Tassili n'Ajjer ou Wadi Tashwenat, nas que se retratan a grupos cazadores perseguindo abundante fauna, fai uns miles de anos este deserto era un lugar de sabanas e pradarías, coa súa fauna e flora características (hipopótamos, elefantes, xirafas etc. ).
Deserto de Arabia

O deserto árabe é unha rexión desértica da Península Arábiga, que cobre unha extensión de preto de 2330000 km², ocupando case a totalidade do istmo. O ser humano residiu nestes terreos dende épocas do Plistoceno.
Sitúase na súa maior parte dentro de Arabia Saudita e outras grandes zonas atópanse no interior de Xordania, Iraq, Qatar, Kuwait, Omán, Iemen e os Emiratos Árabes Unidos. O seu relevo avístase alterado por unha serie de cadeas montañosas, con elevacións que alcanzan alturas de 3. 700 m e que limitan en tres ladeiras con prominentes acantilados.
Polo menos un terzo do deserto está cuberto por area, como os areais do Rub al-Jali, que se considera un dos máis inhóspitos climas do planeta.
Deserto de Gobi

O deserto do Gobi é unha vasta rexión desértica comprendida entre o norte da China e o sur da Mongolia. A cunca desértica está delimitada polas montañas Altai, a estepa de Mongolia, a meseta do Tíbet e a chaira do norte da China. O nome Gobi significa "deserto" en mongol.
É o deserto areento máis setentrional de todos, no que viven algúns animais raros tales como o camelo bactriano (de dúas corcovas) e o rarísimo cabalo de Przewalski.
O Gobi esténdese sobre 1. 600 km do suroeste ao nordeste e sobre 800 km do norte ao sur. A súa superficie estimase en 1300000 km², o que o fai o un dos máis grandes desertos do mundo. Contrariamente ás imaxes frecuentemente asociadas aos desertos, o Gobi non está recuberto de area senón sobre todo de pedras.
O deserto de Gobi é coñecido no mundo da Paleontoloxía pola riqueza e calidade dos seus restos fóseis, entre os que foron descritas pola primeira vez moitas especies de dinosauros. Clima
O clima do Gobi presenta importantes variacións segundo a estación. Entre a noite e mailo día, pódese observar unha amplitude térmica de 32 °C. Ecorrexións
O Gobi pode ser dividido en varias rexións: A estepa desértica do leste do Gobi, que se estende, sobre 281. 000 km², da meseta de Mongolia interior, na China, cara a Mongolia.
A meseta semi-desértica Alashan, situada ao suroeste desta estepa, esténdese ata a meseta do Tíbet.
A cunca do Xunggar, semi-desértica, está delimitada por dúas montañas pertencentes á cadea do Tian Shan.
O deserto do Kumtagh
O deserto de Hami, ao sur, ocupa o espazo comprendido entre a cadea do Tian Shan e a do Nan Shan
Deserto de Libia

O deserto de Libia atópase ó nordeste do deserto do Sáhara. É un enorme mar de area situado entre o río Nilo e o Fezzan, principalmente explorado na segunda guerra mundial. A pesar de ser coñecido polas súas dunas, tamén ten partes rochosas coma Iebel Uweinat e Gilf Kebir ou o famoso oasis de Kufra. Nas súas areas pereceu o exército do rei persa Cambises (Herodoto fala de ata 50000 soldados) contra o oasis de Siwa, nos seus límites. Repleto de uadi e serir, atravesaron as súas areas personaxes tan coñecidos coma Laszlo E. Almásy ou Antoine de Saint-Exupéry, mentres que os seus habitantes permanentes nos oasis pertencen á tribo dos tebu.
Deserto do Namib

O deserto do Namib, [Cómpre referencia] chamado ás veces deserto de Namibia, é un importante deserto de África que se estende ao longo da costa de Namibia, entre o río Cunene, entre Namibia e Angola, ao norte, e o río Orange, que marca a fronteira coa República Surafricana, ao sur. Xeografía
Dimensións
O deserto do Namib ten unha lonxitude duns 2000 km, unha largura que varía entre os 80 e os 200 km, e unha superficie aproximada duns 81000 km².
Etimoloxía
O seu nome, "Namib", significa en lingua nama "enorme".
A ecorrexión
Algúns xeógrafos consideran que o biótopo ou a ecorrexión propiamente dita (tal como está definida polo Fondo Mundial para a Natureza (WWF) esténdese entre o río Uniab, 200 km ao norte do cabo Cross, e a cidade de Lüderitz no sur. A ecorrexión, extremadamente árida, comprende dunas de area, chairas de grava e montañas esgrevias. Completamente desprovisto de auga superficial, aínda que está atravesado por varios leitos secos. Estes leitos están poboados de vexetación e albergan algúns ungulados, como as cebras de montaña de Hartmann (Equus zebra hartmannae).
O sur do deserto é extremadamente seco e incluso carece de leitos secos; o órix do Cabo (Oryx gacella) —localmente denominado gemsbok— é o único mamífero grande que pode vivir neste ambiente hostil. As néboas mestas son frecuentes ao longo da costa, e son o "sangue vital" do deserto, subministrando suficiente humidade para que sobrevivan unha gran cantidade de especies animais interesantes e altamente adaptadas á estas extremadas condicións ambientais.
A parte do Namib que se estende ao norte do río Uniab denomínase deserto de Kaoko, e adéntrase en Angola. Ten un río sempre con auga, o Cunene, onde chove máis (até 100 mm en tormentas esporádicas de outubro a marzo) e a fauna e a flora son máis abundantes.
A parte do Namib que se estende ao sur de Lüderitz denomínase Karoo (Karoo suculento e Karoo nama) e adéntrase notabelmente en Suráfrica. Ten outro río sempre con auga, o Orange, que noutro tempo estaba poboado de hipopótamos, e caracterízase por ser a rexión do mundo máis abundante en especies de plantas suculentas (máis de 10000).
O deserto do Nabib considérade que é o deserto máis antigo do mundo, e tense constancia de que xa existía durante a Era Terciaria, hai uns 65-55 millóns de anos, época na que se extinguiron os dinosauros. Patrimonio da Humanidade
A Unesco declarou o Namib como Patrimonio da Humanidade en 2013.
Deserto sirio

O deserto sirio (en árabe: بادية الشام, bādiyat ash-shām) é unha combinación de estepa e deserto que se atopa no norte da península de Arabia e abrangue 500. 000 quilómetros cadrados. O deserto é moi rochoso e chan.
O deserto sirio é parte da rede Al-Hamad, que inclúe partes de Turquía, Siria, Iraq, Xordania e Arabia Saudita. Limita ó oeste co val de Orontes, e a súa fronteira polo leste é o Éufrates.
No norte, o desierto dá paso ás zonas máis fértiles de herba. No sur, percorre os desertos do sur da península de Arabia. Moitos pequenos desertos existen no deserto de Siria, como Palmira. Damasco atópase nun oasis. A paisaxe do desierto formouse por fluxos de lava volcánica da rexión de Jebel Druso no sur de Siria.
Desertos de Australia

Os desertos de Australia cobren unha gran porción do chan australiano. A maior parte dos desertos atópanse na rexión central e noroeste do país. A maior parte de Australia é desértica ou semiárida. O tamaño total dos desertos en Australia suman 2, 3 millóns de km e ocupa un 44 % do territorio continental. Superficie ocupada
Posto que a área dun deserto é difícil de medir con exactitude, a continuación móstrase unha táboa con datos de diversas fontes sobre as superficies dos principais desertos de Australia. Outros desertos
Pequeno Deserto Areoso.
Deserto do Oeste agrupación dos desertos de Gibson e Gran e Pequeno Deserto Areoso.
Deserto de Strzelecki.
Deserto de Tanami.
Deserto de Tirari.
Desexo (filosofía)

O desexo é unha tendencia cara a un fin considerado como fonte de satisfacción. Ás veces trátase dunha tendencia consciente de si mesma acompañada da representación do obxectivo que persegue. Outras veces é inconsciente e reprimida. En canto elemento apetitivo, o desexo refire o afecto equivalente á necesidade fisiolóxica ou psicolóxica que o acompaña.
En xeral, o desexo é visto como carencia de algo e, polo tanto, é característico de seres imperfectos. Se non nos faltase nada seriamos deuses. Implica, en consecuencia, sufrimento debido á falta da persoa ou obxecto de desexo pero, como contrapartida, vai acompañado da tendencia da vontade que nos mobiliza para tentar acadar o obxecto de desexo. O desexo supón a consciencia dunha falta que deixa entrever as nosas limitacións e as nosas necesidades.
Os moralistas destacan o carácter doloroso do desexo en canto que é ilimitado e sempre procura novos obxectos que conseguir. Nese sentido a felicidade equivalería a ausencia total de desexos. Esta consideración negativa do desexo implicaría o deber moral de reducilos na media do posible. Non obstante, desde a Antigüidade, aparece a posición contraria, tendente a interpretar o desexo como forza esencial da vida. A moral, desde este punto de vista, debería recoñecer o seu valor e non debería tentar aplacar os desexos humanos.
Aínda que, tradicionalmente, os filósofos pensaron o ben como o obxecto do desexo, hoxe en día esta visión do desexo é cuestionada.
Deseñador gráfico

Na tradición artística do século XX, un deseñador gráfico é o profesional contratado para preparar a imaxe corporativa dunha empresa ou dun produto visual (anuncio, programa televisivo). Nunha acepción máis actualizada debido ó auxe da informática, é a persoa encargada de manter a aparencia dun sistema (p. ex. , un sitio web) dun xeito determinado, que normalmente inclúe o obxectivo de xeración de interese a través da visualización mesma e a facilidade de uso a través da estética. Traballo do deseñador gráfico
O deseño gráfico ten tres funcións esenciais. Primeiro, « identificar », dicir o que é unha cousa ou indicar de onde provén (logotipo de albergue, carca de albanel, símbolo de editores e impresores, logotipo de empresa, etiqueta de embalaxe).
A súa segunda función cobre o que os especialistan chaman « deseño informativo », ou sexa, « informar » e « instruír », indicando a relación entre varias cousas en termos de dirección, posición ou escala (plano, diagrama, paneis indicadores).
O terceiro papel que se lle asigna (moi diferente dos anteriores), é « presentar » e « promover » (carteis, publicidade) a fin de captar a atención e impor unha mensaxe.
Na actualidade, o deseño gráfico forma parte da cultura e a economía dos países industrializados. Baixo a influencia de presións comerciais e das tecnoloxías de punta, ven a luz novas formas gráficas, mais os deseñadores continúan a ter a súa referencia no pasado; a revolución informática permite gardar as imaxes, reusalas, manipulalas eensamblalas seguindo unha estética contemporánea. O deseño gráfico constitúe así un xeito de lingua na que a gramática estaría indefinida e o vocabulario medraría sen fin.
Vocabulario
Caracteres: signos tipográficos (puntuación, ornamento, cifra, letra)
Corpo: medida, expresada en puntos, asociada ó tamaño da letra.
Denotación e connotación.
Fonte: a fonte define un carácter nun estilo dado.
Grosor: espesor dos trazos dos caracteres.
Tipo: conxunto das fontes dun mesmo carácter.
Publicación asistida por ordenador.
Deseño

O deseño é un termo utilizado habitualmente no contexto das artes aplicadas, enxeñería, arquitectura, educación e outras disciplinas creativas. Etimoloxía
Etimoloxicamente, a palabra deseño ten varias acepcións, que se ben son diferentes, os seus límites non están claros e mestúranse. As dúas principais son: O deseño como proceso de creación.
O deseño como resultado do proceso creativo.
Diferenzas etimolóxicas en relación coas linguas
Cando provén do equivalente inglés design (que ten como significados tanto designar como deseñar) fai referencia a unha creación gráfica representada mediante calquera medio e sobre calquera soporte analóxico, dixital, en dúas ou máis dimensións. Non obstante, tamén fai aquí referencia ó proceso previo de creación "pre-figuración" e de busca do modo de plasmar unha idea en calquera campo.
Por outro lado, o termo italiano equivalente disegno refírese simplemente ó debuxo, ou o feito de plasmar as ideas previas mediante esbozos, debuxos ou esquemas sobre un soporte, probablemente tras un proceso de observación, investigación e busca da expresión desa idea previa.
En francés, o termo equivalente actualmente é o anglicismo design, pero está relacionado etimoloxicamente coa palabra dessein (en galego, "designio"), que implica unha certa visión de futuro, ou intencionalidade (o proxecto) que se traduce no proceso previo de busca. O outro termo que existe nesta lingua é dessin (que se traduce por debuxo), que designa á obra como produto final. Tipos de deseño
Deseño curricular
Deseño industrial
Deseño de moda
Deseño de programas
Deseño gráfico
Deseño web
Deseño arquitectónico

O libro Bauentwurfslehre (Arte de proxectar na arquitectura) de Ernst Neufert é unha obra estándar que trata sobre a estandarización e a planificación da edificación na fase do proxecto. Esta colección de normas, dimensións e áreas de distancia ilústrase mediante debuxos de exemplo detallados, que abarcan desde a ergonomía do contorno humano ata os requisitos específicos de diversas tarefas de construción e consideracións tipolóxicas xerais da construción. O libro foi deseñado como unha ferramenta para estudantes e arquitectos e como unha guía para propietarios e planificadores de edificios.
Publicado por primeira vez en 1936 por Ernst Neufert, as súas 39 edicións alemás e traducións a 17 idiomas venderon máis de 500. 000 exemplares. A primeira versión inglesa publicouse en 1970 e foi traducida do orixinal alemán por Rudolf Herz.
O libro foi deseñado para axudar no deseño inicial de edificios proporcionando información completa sobre os requisitos espaciais. Tratando principalmente da ergonomía e a disposición funcional dos edificios, miles de debuxos ilustran o texto, organizado segundo tipoloxías de edificios. Cun peso actual de pouco menos de dous quilogramos, o libro actualizouse continuamente.
Deseño de experimentos

O deseño experimental é unha técnica estatística que permite identificar e cuantificar as causas dun efecto dentro dun estudo experimental. Nun deseño experimental manipúlanse deliberadamente unha ou máis variables, vinculadas ás causas, para medir o efecto que teñen noutra variable de interese. O deseño experimental prescribe unha serie de pautas relativas que variables hai que manipular, de que maneira, cantas veces hai que repetir o experimento e en que orde para poder establecer cun grao de confianza predefinido a necesidade dunha presunta relación de causa-efecto.
O deseño experimental atopa aplicacións na industria, a agricultura, a mercadotecnia, o medicamento, a ecoloxía, as ciencias da conduta etc. constituíndo unha fase esencial no desenvolvemento dun estudo experimental. Perspectiva histórica
Ronald Fisher é considerado o pai do deseño experimental nos seus estudos de agronomía no primeiro terzo do século XX. Á lista dos pioneiros do seu uso hai que engadir os de Frank Yates, W. G. Cochran e G. E. P. Box. Moitas das aplicacións orixinarias do deseño experimental estiveron relacionadas coa agricultura e a bioloxía, disciplinas das que procede parte da terminoloxía propia de dita técnica.
As aplicacións á industria téxtil comezaron na década de 1930 en Inglaterra e popularizáronse e estendéronse ás industrias química e manufactureira de Europa e dos Estados Unidos tras a segunda guerra mundial. É de notar o seu uso actual na industria da electrónica e os semiconductores. Historia
Os deseños factoriais foron empregados no século XIX por Jhon Bennet Lawes e Henry J. Gilbert da Estación experimental de Rothamsted.
Ronald Fisher discutiu en 1926 que os deseños «complexos», como deseños factoriais, eran máis eficientes que estudando un factor á vez. Fisher escribiu: «ningún aforismo se repite tan frecuentemente respecto das probas de campo, que aquel de que á Natureza debemos facerlle poucas preguntas, ou, idealmente, facerllas dunha nunha. Quen escribe é un convencido de que este punto de vista está totalmente equivocado. » Un deseño factorial permite o efecto de varios factores e mesmo interaccións entre elas que se determinarán co mesmo número de ensaios que son necesario determinar dos efectos en por si co mesmo grao de exactitude.
Yates realizou importantes contribucións significativas feitas, particularmente na análise de deseños, por análises de Yates. O termo factorial non se puido utilizar na impresión antes de 1935, cando Fisher utilizouna no seu libro O deseño de experimentos. Análise de Yates
A técnica fundamental consiste en repartir o total en compoñentes mediante sumas de cadrados. Esta técnica tivo efectos secundarios no modelo. Por exemplo, demostramos o modelo para unha ANOVA simplificada cun tipo de tratamento en diversos niveis. S C Total
S C Erro + S C Tratamentos {\displaystyle SC_{\text{Total}}
SC_{\text{Erro}}+SC_{\text{Tratamentos}}\, \! } Os graos de liberdade pódense repartir de maneira similar e especifican distribucións χ² que describen as sumas asociadas de cadrados. g l Total
g l Erro + g l Tratamentos {\displaystyle gl_{\text{Total}}
gl_{\text{Erro}}+gl_{\text{Tratamentos}}\, \! }
Deseño de moda

O deseño de moda é a arte aplicada dedicada ao deseño de roupa e accesorios creados baixo a influencia cultural e social dun tempo específico. Representa o estilo e idea do deseñador segundo o seu talento e coñecementos. Non debe de confundirse co corte e confección ou a xastrería, pois aínda que o deseño de modas estea moi ligado a estes, en realidade é unha tarefa distinta.
Deseñar a figura humana para que ese fin sexa logrado o máis satisfactoriamente posible. Fin estético: pretende crear unha resposta en quen o observa sendo a beleza o seu único eixo.
Fin ergonómico: deseño dunha cobertura en perfecta harmonía coa fisioloxía humana, facendo que esta mellore nun ou varios aspectos.
Fin de personalidade: mediante a cobertura suxírese un tipo de vida, inclinacións políticas, culturais, relixiosas ou de carácter.
Fin de situación: analizando o envoltorio sitúase ao individuo nun contexto histórico e xeográfico concreto.
Fin emotivista: mediante a imaxe que se proxecta, indúcese unha resposta emotiva
Deseño gráfico

O deseño gráfico é unha disciplina que consiste en proxectar comunicacións visuais destinadas a transmitir mensaxes específicas a grupos sociais, con obxectivos determinados. Esta actividade axuda a optimizar as comunicacións gráficas. Tamén se coñece co nome de deseño en comunicación visual, deseño de comunicación visual ou deseño visual.
Por mor do crecemento masivo no intercambio de información, a demanda de deseñadores gráficos é maior que nunca, particularmente a causa do desenvolvemento de novas tecnoloxías e da necesidade de prestar atención ós factores humanos que escapan á competencia dos enxeñeiros que as desenvolven.
Algunhas clasificacións difundidas do deseño gráfico son: deseño gráfico publicitario, deseño editorial, deseño de identidade corporativa, deseño web, deseño de envase, deseño tipográfico, cartelaría, señalética, entre outros. Historia do deseño gráfico
A definición da profesión do deseñador gráfico é máis ben recente, no que se refire á súa preparación, a súa actividade e os seus obxectivos. Aínda que non existe consenso acerca da data exacta na que naceu o deseño gráfico, algúns o datan durante o período de entre guerras. Outros entenden que comeza a identificarse como tal para finais do século XIX.
Pode argumentarse que comunicacións gráficas con propósitos específicos teñen a súa orixe nas pinturas rupestres do Paleolítico e no nacemento da linguaxe escrita no terceiro milenio a. C. Pero as diferenzas de métodos de traballo, ciencias auxiliares e formación requirida son tales que non é posible identificar con claridade ó deseñador gráfico actual co home da prehistoria, co xilógrafo do século XV ou co litógrafo de 1890.
A diversidade de opinións responde a que algúns consideran como produto do deseño gráfico calquera manifestación gráfica e outros soamente aquelas que xorden como resultado da aplicación dun modelo de produción industrial; é dicir, aquelas manifestacións visuais que foron "proxectadas" contemplando necesidades de diversos tipos: produtivas, simbólicas, ergonómicas ou contextuais.
Deseño guiado polo dominio (DDD)

Domain-driven design (DDD) é un importante enfoque da enxeñaría de software, que se focaliza na modelaxe do software para que se adapte a un dominio segundo as achegas dos expertos nese dominio, o que poderíamos simplificar en "traducir o idioma do negocio en código".
Baixo o DDD, a estrutura e linguaxe do código (nomes de clases, métodos de clase, variábeis de clase) deberían coincidir co domino do negocio. Por exemplo, se o software procesa solicitudes de préstamo, pode haber clases como SolicitudePrestamo e Cliente, e métodos tales como AcceptarOferta e Retirar.
Domain-driven design predica as seguintes metas: Colocar o enfoque principal do proxecto no dominio do core e a lóxica do dominio;
Basear os deseños complexos nun modelo do dominio;
Iniciar unha colaboración creativa entre técnicos e expertos do dominio para perfeccionar de maneira iterativa un modelo conceptual que aborde problemáticas concretas da contorna.
As críticas ó DDD argumentan que os desenvolvedores deben normalmente implementar unha agrande cantidade de illamento e encapsulación para manter o modelo coma unha construción pura e útil. Aínda que o DDD ofrece vantaxes como a capacidade de mantemento, Microsoft recoméndao só para dominios complexos nos que o modelo ofreza claras vantaxes á hora de formular unha comprensión común do dominio.
O termo foi acuñado por Eric Evans no seu libro do mesmo título publicado no 2003.
Desgraxante

Calquera aditivo de corrección non plástico, orgánico e inorgánico que se engade á arxila para evitar unha plasticidade excesiva chámase desgraxante, desengraxante, desengrasante, elemento magro ou antiplástico. Os desgraxantes proporcionan unha mellor resistencia en cru (facilitan o manexo da arxila) e permítenlle soportar os cambios de temperatura durante a cocción (evitando roturas ou rachaduras nas pezas), así como mellorar a contracción cando a pasta seca. Son substancias comúns como cuarzo, plaxioclasa, feldespatos, rochas de granito, area, po de barro cocido ( chamot ), varias pallas, plumas, lutitas, escouras granuladas, cunchas moídas, ósos esmagados, etc. Os desgraxantes orgánicos conseguen deixar ocos cando a peza está cocida, un espazo molecular que permite o axuste das partículas.
O recurso máis común é mesturar arxilas graxas ou moi puras con outras máis ríxidas até conseguir un equilibrio. Substancias engadidas á arxila na América precolombiana
No río Marañón, usábase a cortiza da árbore apacharania
No baixo Amazonas botábase man da cortiza do caraipé, (composto de pequenos anacos de cortiza carbonizados e triturados, de alto contido en sílice). que pertence ao mesmo xénero.
Na Güiana: Hirtella e Licania, aínda que datos máis antigos mencionan o macucú (Macoucoua [Ilex] guyanensis) e a Couepia guianensis.
Os guamos do Orinoco mesturaban a terra con térmites. A outros grupos atribúeselles usar, entre os ingredientes do barro, espículas das esponxas chamadas "cauxí". Acháronse tales espículas en escavacións arqueolóxicas na olaría de Ronquín Tardío ou Arauquín.
Desiderio Comesaña Prado

Desiderio Comesaña Prado, nado en Pontevedra en 1900 e finado na mesma cidade o 16 de febreiro de 1956, foi un anarcosindicalista galego, implantou o sindicato Confederación Nacional do Traballo nas comarcas de Pontevedra, O Morrazo e O Salnés durante a Segunda República Española. Traxectoria
Comezou a súa militancia sindicalista na emigración arxentina. Retornado a Pontevedra, en 1927 foi presidente da Sociedade de Camareiros. Na mesma cidade foi membro fundador da Sociedad Obrera de Cultura, da Federación Local de Trabajadores da CNT e do periódico ¡¡Revolución! !. Porén, debido ó control mantido polo PCE local, deixou esas agrupacións, ingresando na Sociedad de Camareros do Comité Rexional Galaico da CNT.
Anarquismo
En 1932 fundou o Ateneo Obrero de Divulgación Social e colaborou na creación do grupo anarquista Natura, a partir do cal en 1933 artellouse o primeiro comité rexional da Federación Anarquista Ibérica coa axuda de Francisco Iturralde Cabeza de Vaca, funcionario de telégrafos. Participou como representante anarcosindicalista no mitin contra o fascismo e a lei de amnistía do Cine Coliseum de Pontevedra en abril de 1934, xunto con Delmiro Sarmiento, Ramón Suárez Picallo, Manuel García Filgueira e José Adrio Barreiro. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido pola policía na praza da Ferrería de Pontevedra o 7 de outubro; procesado o 26 de outubro pola súa actuación contraria ao bando de guerra, o 21 de novembro acordouse o sobresemento provisional da causa.
Moi coñecido na comarca do Morrazo, representou ó sindicato de Moaña Fraternidad Marinera no Congreso da CNT celebrado en Zaragoza en maio de 1936.
Golpe militar
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, no Nadal de 1937 fuxiu a Portugal xunto a Ubaldo López a través de Ponte Barxas (Padrenda) coa axuda de Elena Pintado Martín. Foron detidos pola policía portuguesa logo de seren delatados por un confidente de Lavadores. Inicialmente condenado a morte, conmutóuselle a pena pola de prisión perpetua. Tras pasar por varios penais, como as minas de Fontao (Vila de Cruces), en 1943 concedéronlle a liberdade condicional no Destacamento Penal das minas de volframio de Silleda, retomando axiña o contacto co Comité Rexional Galaico na clandestinidade. Foi subdirector da Compañía de Seguros Santa Lucía en Pontevedra e desde a súa correduría de seguros colaborou coas actividades da Alianza Nacional de Fuerzas Democráticas. Vida persoal
Casou con Elena Matos Torres, filla de Eduardo Matos Portela, en febreiro de 1934, e foi pai de Aurora e Esther Comesaña Matos.
Desinencia

En morfoloxía, desinencia é un afixo que se coloca a continuación dunha raíz (e, ás veces, dun elemento temático), para constituír unha forma flexionada. Hai dous tipos de desinencias: desinencias casuais
Van no final dun substantivo, dun pronome ou dun adxectivo.
Por exemplo, en latín, a forma dominus (en caso nominativo) está constituída da raíz domin-, da vogal temática -u (realmente o) e da desinencia casual de nominativo -s.
desinencias persoais
Van no final dun verbo.
Por exemplo, en galego, a forma cantemos está formada da raíz cant-, da vogal modal -e- e da desinencia persoal -mos.
Deslizamento de terra

Un deslizamento de terra ou corremento de terra (chamados erroneamente alude ou aluvión nalgunhas partes), tamén chamado deslave, é o desprazamento dunha masa grande de terra que se desprende por unha vertente ou ladeira, precipitándose por ela.
Os corrementos de terra poden ser provocados por terremotos, erupcións volcánicas ou inestabilidade nas zonas circundantes, así como explosións causadas polo home para construcións.
Os deslizamentos de barro ou lodo (deslaves) son un tipo especial de corremento cuxo causante é a auga que penetra no terreo por precipitacións fortes, modificándoo e provocando o deslizamento de terra. Isto ocorre con certa regularidade en varios lugares como California durante os períodos de chuvias.
Desmielinización

En bioloxía, a desmielinización é a perda da vaíña de mielina que illa os nervios. As neuronas, células do sistema nervioso, están arrodeadas por unha substancia chamada mielina, que favorece a condución eléctrica. No sistema nervioso central, a mielina fórmase a expensas da membrana plasmática dos oligodendrocitos, mentres que no sistema nervioso periférico depende das células de Schwann. Cando a mielina é destruída, a condución dos sinais eléctricos ao longo dos nervios vese seriamente afectada, e en consecuencia os nervios perden a súa funcionalidade co paso do tempo. A desmielinización comporta ademais unha perda da velocidade de condución do impulso e da resposta, perda de propiedades de condución, consumo enerxético pouco eficiente e desorganización do sistema nervioso. Doenzas que cursan con desmielinización
Artigo principal: Doenza desmielinizante
A desmielinización e é o sinal de certas doenzas neurodexenerativas autoimmunes, como a esclerose múltiple, a encefalomielite diseminada aguda, a mielite transversa, a polirradiculoneuropatía desmielinizante inflamatoria crónica, a síndrome de Guillain-Barré, a mielinose da ponte de Varolio central, e enfermidades desmielinizadoras herdadas como a leucodistrofia, e a enfermidade de Charcot-Marie-Tooth. Os pacientes de anemia perniciosa poden tamén sufrir danos neurais se a súa doenza non se diagnostica axiña. A dexeneración combinada subaguda da medula espiñal, que é un efecto secundario da anemia perniciosa, pode orixinar desde lixeiros danos nos nervios periféricos a danos graves no sistema nervioso central, que afectan á fala, equilibrio e consciencia cognitiva. Cando se degrada a mielina, a condución dos sinais ao longo do nervio pode deteriorarse ou perderse e o nervio pode chegar a dexenerar. Outros artigos
Mielina
Doenza desmielinizante
Desnazificación

A desnazificación foi unha iniciativa dos países aliados despois da súa vitoria sobre a Alemaña nazi o 8 de maio de 1945.
Esta vitoria foi reforzada e apoiada polos Acordos de Potsdam, xa que se buscaba a limpeza de toda a influencia nazi na sociedade, cultura, prensa, xustiza e política da Alemaña e de Austria. O proceso consta de dúas partes compoñentes: unha punitiva e outra preventiva. O Comité de Control dos Aliados aprobou en 1946 unha serie de directivas de desnazificación mediante as cales certos grupos de persoas foron levados a xuízo.
Desobediencia civil

A desobediencia civil é a negativa a obedecer unha lei, un regulamento, unha organización ou un poder xulgado inicuo polos que o impugnan. Características
Trátase do mecanismo de protesta social ás leis e decretos dalgún goberno ou poder establecido. Esta desobediencia pode ser de forma pacífica e non violenta, mantendo unha actitude de protesta contra a autoridade co fin de rectificar os erros que a xuízo de quen protestan, esta cometeu.
O ensaísta estadounidense Henry David Thoreau describiu estes principios na súa obra Desobediencia civil, publicada en 1849, tras a súa negativa a pagar un imposto destinado a financiar a guerra contra México.
Desosamina

A desosamina é unha 3-(dimetilamino)-3, 4, 6-tridesoxihexosa que se encontra en certos antibioticos macrólidos, como a eritromicina. Biosíntese
Son necesarios seis encimas para a súa biosíntese a partir de TDP-glicosa na bacteria Streptomyces venezuelae.
Desova

En bioloxía, a desova é o acto de verter, por parte dos peixes, anfibios e insectos acuáticos, os óvulos e os espermatozoides no seu ambiente. Tamén se denomina así a época na que se produce este fonómeno, e tamén a nube de ovos que resulta do anterior.
A maioría dos animais acuáticos, que non son mamíferos, nin réptiles, reprodúcense mediante o proceso de desova.
O verbo correspondete a esta acción é desovar.
A desova componse das células reprodutivas (gametos) dos animais acuáticos, algunhas das cales serán fecundadas e producirán descendencia. O proceso da desova xeralmente comprende a liberación de óvulos (ovos non fecundados) na auga por parte das femias, case sempre en grandes cantidades, mentres que, de forma simultánea ou secuencialmente, os machos liberan espermatozoides para fecundar os óvulos.
A maioría dos peixes reprodúcense mediante desova, ao igual que a maioría dos outros animais acuáticos, incluídos os anfibio, como ras, sapos, salamántigas e tritóns; os crustáceos, como cangrexos, centolas, nécoras e lagostas; moluscos como as ostras, mexillóns, luras e borrachas; equinodermos tales como os ourizos de mar e os cogombros de mar, e os insectos acuáticos, tales como os mosquitos, ademais dos celentéreos (hidras, amemones, medusas e corais).
Desoxiadenosina difosfato

A desoxiadenosina difosfato ou difosfato de desoxiadenosina, abreviado como dADP, é un nucleótido formado polo nucleósido desoxiadenosina esterificado cun grupo de dous fosfatos. A molécula está formada polo azucre desoxirribosa enlazada coa base nitroxenada adenina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' do azucre e o nitróxeno en posición 9 da base, e un grupo de dous fosfatos esterificado no carbono 5', os cales están unidos entre si por enlace anhidro.
A dADP, como en xeral todos os desoxirribonucleótidos difosfato (menos o dTDP), fórmase a partir do ribonucleótido difosfato correspondente, neste caso ADP, cuxa ribosa é reducida en posición 2' a desoxirribosa pola ribonucleótido redutase. Nesta reacción intervén a proteína transportadora de hidróxeno tiorredoxina. Tiorredoxina reducida + ADP → tiorredoxina oxidada + dADP + H2O
O dADP pode fosforilarse nunha reacción co ATP para dar dATP, catalizada por unha quinase. ATP + dADP → ADP + dATP
Desoxiadenosina monofosfato

A desoxiadenosina monofosfato, tamén chamada monofosfato de desoxiadenosina ou ácido 5'-desoxiadenílico (ou desoxiadenilato), abreviada como dAMP, é un nucleótido que forma parte do ADN formado polo nucleósido desoxiadenosina esterificado cun fosfato. A molécula consta do azucre desoxirribosa enlazado á base nitroxenada adenina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' do azucre e o nitróxeno en posición 9 da base, e un grupo fosfato esterificado no carbono 5' do azucre.
A función do dAMP na célula é a de ser un dos nucleótidos que forma parte do ADN, xunto con dGMP, dCMP e dTMP. Os nucleótidos chegan á zona de replicación do ADN como nucleósidos trifosfato, neste caso dATP, perden dous fosfatos en forma de pirofosfato, e enlázanse á cadea de ADN en formación como nucleósidos monofosfato, neste caso dAMP.
Desoxiadenosina trifosfato

A desoxiadenosina trifosfato ou trifosfato de desoxiadenosina, abreviado como dATP, é un nucleósido trifosfato formado polo nucleósido desoxiadenosina esterificado cun grupo de tres fosfatos. A molécula está formada polo azucre desoxirribosa enlazada coa base nitroxenada adenina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' do azucre e o nitróxeno en posición 9 da base, e un grupo de tres fosfatos esterificado no carbono 5' cos fosfatos unidos entre si por enlace anhidro.
A dATP intervén na síntese do ADN. O dATP chega á zona onde se está producindo a replicación do ADN, perde dous fosfatos en forma de pirofosfato, e únese á cadea de ADN en formación como dAMP.
A dATP orixínase por fosforilación do dADP cun fosfato cedido polo GTP en reacción catalizada por unha nucleósido difosfoquinase. GTP + dADP → GDP + dATP Ou tamén do ATP en reaccións como esta: ATP + dADP → ADP + dATP
Desoxicitidina difosfato

A desoxicitidina difosfato ou difosfato de desoxicitidina, abreviado como dCDP, é un nucleótido formado polo nucleósido desoxicitidina esterificado cun grupo de dous fosfatos. A molécula está formada polo azucre desoxirribosa enlazada coa base nitroxenada citosina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' do azucre e o nitróxeno en posición 1 da base, e un grupo de dous fosfatos esterificado no carbono 5', os cales están unidos entre si por enlace anhidro.
A dCDP, como en xeral todos os desoxirribonucleótidos difosfato (menos o dTDP), fórmase a partir do ribonucleótido correspondente, neste caso CDP, cuxa ribosa é reducida en posición 2' a desoxirribosa pola ribonucleótido redutase. Nesta reacción intervén a proteína transportadora de hidróxeno tiorredoxina. Tiorredoxina reducida + CDP → tiorredoxina oxidada + dCDP + H2O
O dCDP pode fosforilarse nunha reacción co ATP para dar dCTP, catalizada por unha quinase. ATP + dCDP → ADP + dCTP
Desoxicitidina monofosfato

A desoxicitidina monofosfato, tamén chamada monofosfato de desoxicitidina ou ácido 5'-desoxicitidílico (ou desoxicitidilato), abreviada como dCMP, é un nucleótido que forma parte do ADN formado polo nucleósido desoxicitidina esterificado cun fosfato. A molécula consta do azucre desoxirribosa enlazado á base nitroxenada citosina por enlace N-glicosídico entre o carbono 1' do azucre e o nitróxeno en posición 1 da base, e un grupo fosfato esterificado no carbono 5' do azucre.
A función do dCMP na célula é a de ser un dos nucleótidos que forma parte do ADN, xunto con dAMP, dGMP e dTMP. Os nucleótidos chegan á zona de replicación do ADN como nucleósidos trifosfato, neste caso dCTP, perden dous fosfatos en forma de pirofosfato, e enlázanse á cadea de ADN en formación como nucleósidos monofosfato, neste caso dCMP.