proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Xerardo Díaz Fernández

Xerardo Díaz Fernández, nado en Porto do Son o 18 de decembro de 1907 e finado en Montevideo o 3 de febreiro de 1992, foi un mestre e escritor galego. A súa obra é un importante testemuño sobre os cárceres franquistas. Traxectoria
Naceu en Porto do Son, fillo de Venancio Díaz, secretario do xulgado deste concello e de Felicidad Fernández, mestra. Cursou os seus primeiros estudos na escola pública de Porto do Son e posteriormente no colexio de César Carreño en Noia e na Escola Normal de Santiago de Compostela, onde se fixo mestre. Porén nunca exerceu o maxisterio e traballou co seu pai até a súa morte en 1928. Foi o oficial do xulgado de Porto do Son até o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936.
Por mor da súa militancia en Izquierda Republicana foi detido os primeiros días de agosto. A razón da súa detención foi o feito de que o seu nome aparecese nun libro editado polo Sindicato Libertario Izquierda Republicana. O 30 de decembro dese ano foi condenado en consello de guerra a cadea perpetua. Pasou dous anos na cadea de Santiago de Compostela e outros dous na da Coruña. En 1940 acadou a liberdade e en 1947 casou con Carmen Moreira García, natural tamén de Porto do Son e con quen tivo un fillo e unha filla. Tras distintos traballos, fíxose procurador, mais non puido exercer polos seus antecedentes.
Os recursos que presentou foron desestimados polo que o 29 de setembro de 1951 embarcou cara a Montevideo. Malia ter familia na Arxentina, escolleu Uruguai por ser unha verdadeira democracia. Na capital uruguaia comezou a traballar nunha empresa de importacións e máis tarde traballou nun comercio do departamento de Soriano. De volta en Montevideo traballou de sereno, porteiro, empregado nun supermercado e contábel.
Canto ás súas relacións coas asociacións da emigración, só colaborou coa Casa de Hijos del Puerto del Son, da que chegou a ser presidente e co Patronato da Cultura Galega de Montevideo, que en 1987 lle outorgou a Vieira de Prata. Colaborou como redactor de Guieiro. Órgao do Patronato de Cultura Galega. Morreu no Cerro de Montevideo, e o 14 de abril de 1992 foi declarado fillo predilecto do Concello de Porto do Son. Obra
Memorias
Os que non morreron (1982). Neste libro, dedicado aos seus compañeiros de cadea en Santiago de Compostela, recolle todo o acontecidos desde os primeiros días da súa detención en agosto de 1936 até o seu traslado á cadea da Coruña.
A crueldade inútil (1985). Continuación do anterior, aquí recolle o acontecido na súa prisión da Coruña.
Desde la diáspora (1989). A diferenza dos anteriores libros de memorias, está escrito en castelán, xa que estaba dirixido aos galegos da emigración. Este libro non é só unha autobiografía, senón tamén unha denuncia dos aspectos máis negativos da emigración galega. Nel denuncia os tópicos sobre os galegos, as situacións adversas ás que ten que facer fronte o emigrante ou o labor das sociedades da diáspora, que non van máis aló do folclórico, a excepción do Patronato da Cultura Galega de Montevideo.
Narrativa
Contos, 1985.
Ensaio
Nebra. Historia dunha infamia, 1987.
Xerardo de Cremona

Xerardo de Cremona (en latín, Gherardo Cremonensis, en italiano Gerardo da Cremona), nado en Cremona, Italia ca. 1114 e finado posibelmente en Toledo en 1187, foi un dos tradutores máis prolíficos da Idade Media, con case cerca de 70 obras traducidas do árabe ao grego e ao latín. Traxectoria
Pouco se coñece dos detalles da vida de Xerardo, só se pode deducir algo dos traballos que realizou dos lugares nos que estivo. Pouco antes do seu nacemento, a cidade de Toledo foi tomada en 1085 aos musulmáns polo rei Afonso VI de Castela e pronto se convertería na capital de Castela.
Tras a conquista da cidade, créase unha comunidade que se encarga de realizar traducións do árabe ao latín, comunidade que se coñece como Escola de tradutores de Toledo.
Baixo o patrocinio de Raimundo de Toledo estivo Xerardo traballando en labores de tradución xunto a Juan de Sevilla. Aínda que é incerta a data exacta da chegada de Xerardo a esta cidade, é moi probábel que fora antes de 1144 cando o tradutor tiña a idade de 30 anos.
A escola de Toledo, ao igual que o resto doutras que puideron existir, consistía nun conxunto de asesores en lingüística, tradución de idiomas e buscadores de manuscritos árabes.
Xerardo de Cremona é famoso tamén por unha tradución errónea: traduciu "números irracionais" en vez de "inconmesurábeis", erro que se difundiu na Idade Media até os nosos días e, por iso, chámase así ao conxunto dos números irracionais.
Xerarquía da morte

A xerarquía da morte (Hierarchy of death en inglés) é un concepto empregado polos xornalistas para definir a sobreatención por parte dos medios de comunicación a fenómenos tráxicos se estes se producen en países desenvolvidos, afectan a xente oriúnda do país, e pertencen á raza branca, en comparación coa menor cobertura dos medios a sucesos que non cumpran estas característica.
Un dos xornalistas que máis escribiu sobre o tema é o escocés Allan Massie.
A rede social Facebook foi tamén criticada por participar na cultura da xerarquía da morte, ao permitir mudar a foto de perfil dos usuarios cunha bandeira de Francia coma mostra de solidariedade cos atentados de París de novembro de 2015, mentres que non ofertaba tal opción para o atentado que se producira no Líbano só un día antes, o que moitos cualificaron de agravio comparativo. A mesma rede social tamén activou unha ferramenta que permitía a todo aquel que se atopase en París avisar a súa familia que se atopaba a salvo.
Outros fenómenos que se poderían cualificar como con atención desproporcionada por estaren sometidos ao fenómeno da xerarquía da morte son o accidente aéreo de Germanwings ou os atentados da maratón de Boston. [Cómpre referencia] Fenómenos similares
O fenómeno da xerarquía da morte é similar ao que acontece coa síndrome da muller branca desaparecida.
Xerarquía de memoria

Coñécese como xerarquía de memoria á organización piramidal da memoria en niveis que teñen os ordenadores. O seu obxectivo é acadar o rendemento dunha memoria de gran velocidade ó custo dunha memoria de baixa velocidade.
Normalmente componse de: Nivel 0: Rexistros
Nivel 1: Memoria caché
Nivel 2: Memoria principal
Nivel 3: Disco duro (co mecanismo de memoria virtual)
Xerbo

Un xerbo é un pequeno mamífero da orde rodentia. Coñecidos coma esquíos pequenos do deserto, a familia dos xerbos posúe 89 especies de roedores en África e Asia. Todos eles adaptados a ambientes áridos. A maioría son primariamente nocturnos e omnívoros. Un dos xerbos máis coñecidos é o Meriones unguiculatus ou xerbo de Mongolia, que pasou de ser un animal de laboratorio a animal de compaña e é posíbel atopalos en moitas tendas de mascotas na actualidade.
Os xerbos miden aproximadamente entre 15 e 30 cm. , a cola é aproximadamente a metade do seu tamaño total. Porén, a especie Rhombomys Opimus, nativa do Turkmenistán, pode chegar ós 40 cm. de longo.
Xeremías

Xeremías (Anatoth, Xudea 650 a. E. C. - Daphnae, Exipto 585 a. E. C. ) foi un profeta hebraico, fillo do sacerdote Hilcías. Xeremías viviu entre o 650-586 a. E. C. en Xudá, Xerusalén, Babilonia e Exipto.
Foi coetáneo de Ezequiel e anterior a Daniel. Chamamento e misión
É autor do volume da Biblia coñecido como o Libro de Xeremías. Atribúeselle a el a autoría do Libro das Lamentacións. O labor de Xeremías o profeta foi chamar ao arrepentimento ao reino de Xudá e principalmente aos reis Xosías, Xaquín e Sedequías, debido ao castigo imposto por Xahvéh de que serían conquistados polos caldeos se non volvían o seu corazón cara a Deus.
A súa vida como profeta caracterizouse por soportar cunha férrea enteireza as múltiples premas e acusacións que sufriu a mans destes reis e dos principais de Israel, desde azoutes até ser abandonado en encoros ou encerrado na cadea.
A maioría das súas profecías foron escritas en rolos polo escriba Baruc, fillo de Nerías quen o acompañou nunha boa parte da súa misión.
Coas súas profecías sobre a invasión dos "pobos do norte" (Babilonia) desafiou a política e o paganismo dos reis de Xudea, Xaquín e Sedecías e anunciou o castigo de Xahvéh pola violencia e corrupción social, que rompían a alianza con Deus: Falan de paz, mais non hai paz, escribiu.
Segundo Xeremías 36: 23, a primeira versión do seu libro profético foi destruída no lume polo rei Xaquín, baixo cuxo goberno o profeta viviu en continuo perigo de morte. A persecución contra Xeremías acrecentou baixo o mandato de Sedequías. Este, malia recoñecelo como portador da palabra de Deus, tratouno con crueldade e acusouno de espía dos babilonios, consecuencia de proclamar que Xudá sería destruída se non se arrepentía dos seus pecados e de non retomar a alianza con Xavhé. Xeremías chegou a se laiar polo seu fado, mais finalmente decidiu continuar a súa misión profética (Xeremías 20: 7-11)
Xeremías chamou a libertar os escravos como mostra de conversión. En principio, o seu chamamento foi acatado, mais logo os amos volveron agrilloar os que foran ceibos. O profeta considerou que esta actitude selaba a sorte de reino de Xudá, de Sedequías e de Xerusalén (véxase Xeremías 34: 8-22). O anuncio da derrota de Xudea foi acompañado, ademais, pola profecía sobre a futura destrución de Babilonia, (Xeremías 31: 31) e a instauración da Nova Alianza.
No ano 587 a. E. C. Nabucodonosor derrotou os xudeus, levou presos os notábeis, escravizou milleiros de persoas, executou o rei e destruíu o Templo de Xerusalén. Unicamente os pobres foron respectados e Xeremías retirouse a Mizpah e despois a Exipto. Nabucodonosor ademais protexeu a Xeremías sacándoo da prisión de Ramá (Belén) onde estaba encadeado xunto aos principais cativos de Xerusalén e Xudá para que vivise entre os caldeos, este feito levouno a ser tratado como un traidor e espía dos babilonios. Moitos xudeus fuxiron a Exipto e foron tamén parte das profecías de Xeremías.
Xerga

As xergas ou argots son unha linguaxe falada propia de determinados oficios tradicionais, de carácter esotérico ou críptico (só coñecida polos membros do grupo) que a utiliza para se diferenciar e afirmar como grupo así como para evitar ser comprendido polos demais.
Nestas linguas mestúranse palabras galegas propias cun significado modificado, neoloxismos e deformacións. Sempre foron transmitidas por vía oral e só na primeira metade do século XX comezaron a ser rexistradas por escrito. Algunhas xergas
Na lingua galega existen varias xergas profesionais que reciben o nome de verbos, verbas ou latíns e que están en proceso de desaparición. Barallete: xerga dos afiadores e paraugueiros, de Nogueira de Ramuín.
Xerga dos cesteiros: Mondariz.
Latín dos chafoutas: xerga dos albaneis de Goián (Tomiño).
Verbo dos arxinas: xerga dos canteiros, da Terra de Montes.
Fala dos cabaqueiros ou verbo daordes: xerga dos telleiros do Rosal (Pontevedra).
Fala dos bugardeiros: xerga dos cesteiros de Mondariz.
Lafrada: fala dos albaneis de Bueu.
Fala dos ingreiros: xerga dos músicos de Celanova.
Barallete dos grañudos: falado polos vendedores ambulantes da Graña (Covelo).
Garisma: latín dos cegos galegos.
Burón: xerga dos comerciantes do Val de Fornela.
Xerga chinook

A xerga chinook (chinuk wawa ou chinook wawa, tamén coñecida sinxelamente como chinook ou jargon) é unha lingua que xurdiu como un pidgin ou lingua de comercio no noroeste do Pacífico norteamericano. Estendeuse durante o século XIX desde o baixo río Columbia, primeiro a outras áreas dos actuais Oregón e Washington, despois á Columbia Británica e partes de Alasca, norte de California, Idaho e Montana, ás veces tomando as características dunha lingua crioula. Descende en parte da lingua chinook, na que se basea gran parte do seu vocabulario. Aproximadamente o 15 por cento do seu léxico é francés, e tamén fai uso de palabras de préstamo en inglés e doutros sistemas lingüísticos. Toda a súa forma escrita está na taquigrafía duployana desenvolvida polo sacerdote francés Émile Duployé.
Moitas palabras da xerga chinook seguen sendo de uso común no oeste dos Estados Unidos e na Columbia Británica do Canadá, e foi descrita como parte dunha herdanza multicultural que comparten os habitantes modernos do noroeste do Pacífico. O número total de palabras en xerga publicadas nos léxicos é só duns poucos centos. Ten un sistema gramatical sinxelo. Na xerga chinook, a consoante /r/ é rara, e as palabras de préstamo en inglés e francés, como rice e merci, cambiaron na súa adopción á xerga, a lays e mahsi, respectivamente.
Segundo datos de 2013 só tiña 1 falante. A xerga chinook está clasificada como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO. Nome
A maioría dos libros escritos en inglés aínda usan o termo "chinook jargon", mais algúns lingüistas que traballan coa preservación dunha forma crioulizada da lingua usada en Grand Ronde, Oregón, prefiren o termo chinuk wawa (coa ortografía 'chinuk' no canto de 'chinook'). Os falantes históricos non usaban o nome de chinook wawa, senón de "the Wawa" ou "Lelang" (do francés la langue, a lingua). Wawa tamén significa fala ou palabras; "have a wawa" significa "manteña unha charla", mesmo no inglés idiomático moderno, e lelang tamén significa a parte física do corpo, a lingua.
O nome da xerga variou ao longo do territorio no que se usaba. Por exemplo: skokum hiyu na área de Boston Bar-Lytton do canón Fraser, ou en moitas áreas simplemente "a antiga lingua comercial" ou "a lingua da baía de Hudson".
Xerión (arte urbana)

Xerión é un movemento de arte urbana que naceu na cidade da Coruña e que toma o mito que leva o seu nome como protagonista. Na biografía do seu perfil de Twitter figura o lema "O underground, literalmente, que sae de baixo a Torre". Descrición
Trátase dunha codificación da caveira do xigante Xerión que aparece na parte inferior do escudo da cidade. Esta caveira e tibias cruzadas toman forma de grella que se materializan en todo tipo de soportes como mosaicos, colaxes, cinta ou pintura. Repercusión
O Concello da Coruña mostrou unha actitude crítica e persecutoria, tras manifestar que difundirían e respectarían estas manifestacións. Con posterioridade o concello continuou a eliminar xerións como o mosaico do estadio de Riazor ou o aparecido no parque de Santa Margarida Diversos medios fixéronse eco deste movemento, con forte base comunitaria e faino ti mesmo, dun xeito positivo dentro do campo da arte urbana, da manifestación identitaria local ou reseñado como un atractivo que mostra a vitalidade da cidade. Premios e recoñecementos
Este movemento de arte urbana foi nomeado ós Premios Gráffica 2023. Na candidatura definíase como "exemplo excepcional de deseño anónimo e colectivo que tivo un profundo impacto na cidadde da Coruña. "
Xermania (libro)

Xermania, cuxo título completo en latín é De Origine et situ Germanorum e en galego Da orixe e situación dos xermanos, é un traballo etnográfico escrito polo historiador romano Publio Cornelio Tácito arredor do ano 98. Trata sobre os diversos pobos xermánicos non pertencentes ao Imperio Romano situados preto ou nas fronteiras deste. Características
A obra sobreviviu apenas nun único manuscrito, encontrado na Abadía de Hersfeld, no entón Sacro Imperio Romano-Xermánico, e que foi levado á Italia en 1455, onde Enea Silvio Piccolomini (máis tarde Papa Pío II) o examinou e analizou, despertando o interese de humanistas alemáns como Conrad Celtes, Johannes Aventinus e, particulamente, Ulrich von Hutten, que vían a obra como unha fonte auténtica sobre a antiga Xermania. Desde entón o texto mantén grande importancia no que di respecto da cultura, historia, filoloxía e etnoloxía dos antigos pobos xermánicos, ben como, en menor escala, dos pobos que habitaban a Escandinavia.
Xermoplasma

O xermoplasma é o conxunto de xenes que se transmite pola reprodución á descendencia por medio de gametos ou células reprodutoras. O concepto de xermoplasma utilízase comunmente para designar á diversidade xenética das especies vexetais silvestres e cultivadas de interese para a agricultura e, nese caso, asimílase ao concepto de recurso xenético.
Co fin de conservalo en calquera da súa forma reprodutivas (sementes, esgallos, tubérculos etc) establecéronse no mundo os chamados bancos de xermoplasma: a súa misión consiste en situar, colleitar, conservar e caracterizar o plasma xerminal das plantas que, polos seus atributos son consideradas de interese prioritario para beneficio da humanidade, ademais de achegar coñecemento científico orientado á optimización da conservación e uso dos recursos fitoxenéticos.
Xermán Ancochea Quevedo

Xermán Ancochea Quevedo, nado en Córdoba (Arxentina) o 6 de maio de 1908 e finado en Madrid o 12 de marzo de 1981, foi un matemático galego. Traxectoria
Nado no seo dunha familia de emigrantes galegos na Arxentina, regresou, despois do falecemento de seu pai, para A Pobra de Trives, onde súa nai nacera.
Cursou a súa formación académica no Colexio Santa Leonor da vila e no instituto de Ourense. Despois de pasar os anos da súa xuventude na vila trivesa, seguiu estudando na Universidade Central de Madrid, onde obtivo varios premios extraordinarios grazas a estudos de Ciencias Exactas.
Entre 1931 e 1936 foi profesor auxiliar de Xeometría na Universidade de Madrid.
Casou con Guadalupe Blanco. Faleceu o 12 de marzo de 1981 en Madrid, con 72 anos de idade. Cátedras
A súa primeira cátedra obtena no 1936 na Universidade de La Laguna (Tenerife), onde impartiu xeometría analítica. Neste mesmo ano, conseguiu a cátedra de análise matemática na Universidade de Salamanca. En 1947, na Universidade Complutense de Madrid, logrou a cátedra de xeometría descritiva. Neste intre, comezou a formar parte, ata a fin dos seus días laborais, do Departamento de Xeometría e Topoloxía da Facultade de Ciencias Matemáticas. Foi nese ano cando deu conferencias nas Universidades Princeton e Urbana dos Estados Unidos de América. Entre 1959 e 1960 foi catedrático na Universidade de Caracas.
En 1958 foi elixido membro da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais de Madrid e, en 1977, obtivo o Premio Nacional de Investigación, na especialidade de matemáticas. Investigacións e traballos científicos
Ancochea fixo unha serie de investigacións non moi extensas pero de gran calidade, sobre teoremas clásicos, álxebra clásica e estudos dos puntos próximos, que se achegan ó teorema fundamental da xeometría proxectiva. [Cómpre referencia]
Ademais, as súas investigacións sobre automorfismos deron un punto de partida ó que na actualidade se coñece como teorema de Ancochea-Hua.
Desde 1946 foi recensor de Zentralblatt fur Mathematik, onde publicou traballos de álxebra e xeometría alxébrica e diferencial. En 1951, a revista neerlandesa Compositio Mathematica contaba con Ancochea para as súas publicacións.
De tódolos seus traballos cómpre dicir que só seis publicacións están en revistas españolas, as demais publicáronse no eido internacional. [Cómpre referencia] Recoñecementos
O instituto da Pobra de Trives leva o seu nome.
Xermán Quintela

Germán Quintela Novoa, nado en Trenque Lauquen (provincia de Buenos Aires) o 28 de agosto de 1908 e finado en Buenos Aires o 26 de xuño de 2001, foi un médico e político galego. Traxectoria
Fillo galegos emigrados a Trenque Lauquen, a familia retornou a Galicia e instalouse en Vilagarcía de Arousa onde pasou a infancia e adolescencia ata rematar o bacharelato. Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1931. Durante a carreira, formou parte da Federación Universitaria Escolar (FUE) da que foi director do seu Servizo Bibliográfico. Posteriormente fixo o doutoramento en Madrid. Retornou a Vilagarcía de Arousa onde exerce como médico. Integrouse no Partido Galeguista e foi presidente do grupo de Vilagarcía en 1933. Formou parte da Comisión para erixir un monumento a Manuel Antonio na Illa Malveira en 1935.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 15 de agosto. Xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión o 21 de xaneiro de 1937 con outros republicanos de Vilagarcía, foi acusado de separatista e "antiespañolista" e de pertencer ao Partido Galeguista. Foi absolto, pero cunha proposta de sanción económica. Houbo de repetirse o consello de guerra por "omisión dun dos trámites". Estivo preso na Illa de San Simón ata marzo de 1937. O seu pai tivo que pagar unha importante cantidade de diñeiro en concepto de "responsabilidades políticas" para sacalo da cadea e que non continuase o seu proceso represivo. Pasados uns meses, e valéndose da súa condición de cidadán arxentino, marchou a Buenos Aires en febreiro de 1938 a través de Lisboa.
Fixo a reválida da carreira de Medicina para exercer a profesión legalmente e ese mesmo ano ingresou no corpo médico do Sanatorio do Centro Gallego de Buenos Aires, do que foi subdirector anos máis tarde. Compaxinou este traballo cunha praza de médico no Hospital Tornú especializado en enfermidades do pulmón e do corazón. Tamén exerceu como médico privado e chegou a ser médico da policía bonaerense, sendo destituído coa chegada de Juan Domingo Perón ao poder. Foi secretario do Instituto Argentino de Cultura Gallega.
Traduciu ao galego con Rodolfo Prada A Ernia Inguinal simpre, seu tratamento quirúrxico de Xosé Alexandre López (Buenos Aires, Edic. Galicia del Centro Gallego, 1973). Vida persoal
Casou con Amalia de Giácomi Fontana.
Xerografía

A xerografía é un proceso de impresión que emprega electrostática en seco para a reprodución ou copiado de documentos ou imaxes. A palabra xerografía deriva do grego ξηρός (xeros), que significa ‘seco’, e -γραφία (grafía), que significa ‘escritura’. Historia
O proceso foi inventado o 22 de outubro de 1938 por Chester Carlson (1906-1968) baseándose significativamente nas contribucións do físico húngaro Pál Selényi. A innovación de Carlson combinou a impresión electrostática coa fotografía, a diferenza do proceso de impresión electrostática seca inventado por Georg Christoph Lichtenberg en 1778.
Carlson graduouse en física e conseguiu traballo de asistente cun avogado de patentes, onde realizou un traballo intensivo no uso de papeis. Alí notou que había necesidade de copiar documentos de forma simple e rápida. Entón comezou a experimentar con cargas electrostáticas e materiais fotocondutores, é dicir, materiais que modifican as súas propiedades eléctricas ao seren expostos á luz. En 1938, á idade de 32 anos, Carlson logrou crear a primeira imaxe xerográfica no seu laboratorio.
Lanzamento comercial pola Xerox
En 1947, unha pequena empresa do norte de Nova York, creada no mesmo ano de nacemento de Carlson, apostou polo descubrimento adquirindo os dereitos para desenvolver e comercializar a xerografía. A empresa chamábase The Haloid Company, e en 1961 renomearíase Xerox Corporation. A compañía seguiu desenvolvendo a tecnoloxía até lanzar unha copiadora automática de papel para oficinas, a Xerox 914, que facía copias en branco e negro en papel común, en forma simple e rápida. O proceso orixinal de Carlson era complexo, exixindo varias etapas de procesamento manual con placas planas. Pasaran case 18 anos antes que un proceso totalmente automatizado fose desenvolvido, sendo o principal avance o uso dun tambor cilíndrico revestido de selenio en vez dunha placa plana. A revista Fortune denominouna «o produto máis exitoso de todos os tempos comercializado nos Estados Unidos de América».
A xerografía é a tecnoloxía base das actuais fotocopiadoras, impresoras láser e impresoras dixitais de produción. Estímase que en 2004 realizáronse 4 billóns de páxinas en produtos que hoxe existen grazas a esta tecnoloxía, o que a converte no método máis usado para imprimir documentos nas oficinas.
Outra inmensa vantaxe deste proceso é que, a diferenza do chorro de tinta, o tóner non se corre por líquidos como auga, entre outros. E ademais, tamén posúe terminación ou calidade moi superior ao sistema "ink jet" mencionado. Por exemplo en textos, os bordos das letras son moito máis definidos. Funcionamento
Unha superficie é cargada con electricidade estática en forma uniforme e é exposta a luz que descarga ou destrúe a carga eléctrica, ficando cargadas só aquelas áreas onde hai sombra. Un pigmento de po (tinta seca ou tóner) fíxase nestas áreas cargadas facendo visíbel a imaxe, que é transferida ao papel mediante un campo electrostático. O uso de calor e presión fixan a tinta ao papel.
Xersei

Para o territorio británico no Canle da Mancha, véxase Illa de Jersey.
Un xersei é unha peza de vestir de punto, frecuentemente de la, algodón ou teas sintéticas, a cal cobre o tronco e extremidades superiores.
Xertelo

Xertelo é unha aldea portuguesa, localizada na freguesía de Cabril, concello de Montalegre (distrito de Vila Real). Constitúe o inicio de numerosas rutas de sendeirismo a carón do río Cabril, na serra do Gerês. Ten arredor de 40 habitantes.
Xertrude (cráter)

Xertrude é o maior cráter do que se ten constancia na lúa Titania do planeta Urano. Ten ó redor de 326 km de ancho, 1/5 do diámetro de Titania. Recibiría posteriormente o nome da nai de Hamlet na obra de William Shakespeare, Hamlet. Os accidentes xeolóxicos en Titania reciben nomes femininos de personaxes das obras de Shakespeare.
A beira do cráter Xertrude está elevado 2 km por riba do chan do interior do cráter. No centro do cráter existe un gran domo, o cal é resultado da elevación da superficie inmediatamente despois do impacto. Este domo ten un diámetro do redor de 150 km e 2–3 km de altura. A beira e o domo son baixos para un cráter das dimensións de Xertrude, o cal indica que o relevo suavizouse dende que tivo lugar o impacto inicial. A superficie do domo ten só uns poucos cráteres superpostos, o que significa que foi modificado con posterioridade (aínda que de xeito pouco acusado).
Xerófilo

O adxectivo xerófilo, e o substantivo xerófito, (do grego antigo xero-: seco, -filo: amigo, e -fito: planta) aplícanse en botánica á vexetación e ás asociacións vexetais especificamente adaptadas para a vida nun medio seco. É dicir, plantas adaptadas á escaseza de auga na zona na que habitan, como a estepa ou o deserto. Encóntranse en rexións climaticamente áridas e tamén en ambientes excepcionalmente secos de rexións semiáridas ou subhúmidas. Características
Presentan trazos que lles permiten sobreviviren en ausencia dunha subministración abundante de auga. Raíces longas, que constitúen unha extensa rede superficial, como ocorre nos cactos e iucas, para aproveitar as chuvias esporádicas, ou que afondan na terra até alcanzaren niveis freáticos, ou simplemente húmidos.
Tronco engrosado para almacenar auga.
Árbores caducifolios que desprenden as follas en períodos longos de seca
Follas con "poros" o estomas, ou follas reducidas a espiñas ou simplemente follas ausentes, trasladándose a función fotosintética aos caules.
Metabolismos fotosintéticos especialmente adaptados ao aforro de auga.
Os xardíns formados por xerófitos denomínanse xeroxardíns.
XesGalicia

XesGalicia é unha sociedade galega xestora de entidades de capital de risco. Está participada na súa meirande parte polo Instituto Galego de Promoción Económica (IGAPE), dependente da Xunta de Galicia, que aporta á sociedade un 70% do capital. O restante 30% fica alimentado polo aforro interno da corporación.
O seu presidente é Xoán Manuel Cividanes Roger. Nacemento e obxectivos
XesGalicia foi creada no ano 1999, autorizando ao IGAPE a constituíla coa fin de financiar ás empresas galegas. Así, a sociedade constitúese baixo a forma de se S. A. cun capital social de 1. 202. 020 euros.
O obxectivo desta sociedade é incentivar e financiar o crecemento empresarial mediante a participación minoritaria e temporal do capital das empresas. Ten potestade tamén para outorgar préstamos ordinarios ou préstamos participativos, botando man dun Fondo de Capital de Risco.
Malia que o obxectivo inicial era investir en empresas economicamente viábeis, e co agravante da crise económica, na práctica XesGalicia mudou cara a unha entidade de rescate de empresas con perdas. Así, no ano 2012 un 63% das empresas participadas pola Xunta de Galicia a través de XesGalicia ficaban en números vermellos. Subdivisións
XesGalicia conta con seis instrumentos financeiros para a axuda ao préstamo das empresas galegas: Sodiga, unha sociedade anónima destinada ás empresas con especial potencial de crecemento.
Fondo Adiante, destinado para empresas que, malia seren viábeis, presentan dificultades específicas.
Emprende, destinada ás novas empresas de recente creación.
Fundación Impulsa Ferrol, destinada especificamente a fornecer o tecido empresarial da bisbarra da comarca de Ferrol.
Posibilita, destinada á promoción de empresas de discapacitados.
Fondo Tecnolóxico I2C, destinado ás empresas de desenvolvemento tecnolóxico e I+D.
Xeso

O xeso é un mineral da clase dos sulfatos cuxa fórmula química é CaSO4·2H2O (sulfato de calcio dihidratado). Aspecto
O xeso preséntase en forma de cristais tabulares e prismáticos.
Variedades do xeso
Segundo sexa o seu aspecto externo o xeso pódese dividir en diferentes variedades: Alabastro, de crecemento granulado e múltiples cores.
Selenita, translúcido.
Existen outros grupos menos importantes como o xeso fibroso (composto por fibras de xeso entrelazadas unhas coas outras), o xeso en frecha (crecemento de xeso maclado que recorda a forma dunha frecha) e o xeso espumoso (crecemento en escamas). Lugares onde se atopa
É frecuente atopalo en depósitos sedimentarios asociado a rochas calcarias ou arxilas. Tamén pode aparecer polo efecto da hidratación da anhidrita. Outros sulfatos
A anhidrita é outro mineral importante da clase dos sulfatos.
moi similar á escaiola. O xeso como material de construción
O termo xeso tamén pode referirse ao produto industrial parecido á escaiola, preparado basicamente a partir da pedra de xeso natural, mediante a súa deshidratación, con ou sen adicións para modificar as súas propiedades intrínsecas, como é o fraguado, resistencia, adherencia, retención de auga e densidade, que unha vez elaborados, amásase con auga e pode ser empregado directamente. Tamén se emprega para a elaboracións de materiais prefabricados.
O xeso como produto industrial é sulfato de calcio semihidratado (CaSO4-½H2O), e comercialízase moído, en forma de po.
Xestación

A xestación é o proceso de formación e desenvolvemento do embrión nas femias vivíparas. No ser humano este período dura nove meses.
Na práctica adóitase identificar xestación e embarazo, aínda que o primeiro termo refírese máis ben á formación do feto e o segundo á situación fisiolóxica, metabólica e mesmo morfolóxica da muller embarazada.
Xestación por substitución

A xestación por substitución, ou, máis popularmente, ventre de alugueiro é o proceso polo que unha muller xesta e dá a luz un fillo proveniente da implantación no seu útero dun óvulo doutra muller fecundado in vitro.
Habitualmente a muller que quere ser nai e non pode selo por problemas de infertilidade ten a posibilidade de someterse a un tratamento de fecundación artificial. Estes tratamentos de procreación medicamente asistida non só asisten a matrimonios, senón tamén a mulleres solteiras e parellas heterosexuais e homosexuais. En varios países existe unha regulación xurídica detallada dos procesos de xestación por substitución. Na actualidade (2010) en España a lei vixente nesta materia é a 14/2006, de 26 de maio, sobre técnicas de reprodución humana asistida, que non permite a xestación por substitución e están investigadas as axencias que operan. Oposición á xestación por substitución
Os detractores da xestación por substitución din que esta práctica lexitima a cousificación da muller e a mercantilización do seu corpo propia dun sistema capitalista neoliberal. Defenden que o suposto altruísmo reforza a enraizada definición das mulleres, característica das relixións, como «seres para outros» cuxa única función é o «servizo» aos demais. Ademais, declaran que a súa legalización é directamente proporcional ao tráfico reprodutivo que afecta as mulleres obreiras, que debido á súa situación económica desfavorecida vense obrigadas a suplir a demanda.
Nos contratos a xestante perde todo dereito de decidir en materia de dereitos sexuais e reprodutivos, de xeito que non posúe capacidade de elección. No caso de infrinxir ou alterar as condicións do contrato contémplase a aplicación de medidas punitivas sobre a embarazada.
O XXIX Congreso Estatal de Mulleres Avogadas pediu en 2018 a súa prohibición universal.
Xestión

A xestión é o conxunto de accións que se deben aplicar ou pór en marcha para que unha organización, por exemplo unha empresa, poida perseguir os obxectivos marcados na planificación empresarial e tomar decisións sobre as relacións entre os seus elementos constitutivos (persoas e tecnoloxías). Tamén se refire ao período de tempo que dura a acción de administrar, dirixir ou organizar algo. Terminoloxía
Ás veces, cando se refire á xestión de empresas, emprégase o termo management en lingua inglesa. Por tradución directa, o termo dirección (e alta dirección) úsase para indicar o conxunto de persoas que ocupan funcións de mando e responsabilidade (e top management denomínase "alta dirección" nun organigrama).
Etimoloxía
A palabra xestión vén do latín gestio, gestiōnis, composta de gestus (feito, concluído), participio do verbo gerere (facer, xestionar, levar a cabo) e o sufixo -tio (-ción acción e efecto). Termos como xestación e xesta comparten a mesma raíz lexical de gerere, do que tamén derivan palabras como xerencia e xerundio. Engadindo un prefixo á palabra xestión, formamos conxestión, dixestión, suxestión etc.
Termos relacionados
Algúns termos semanticamente similares a "xestión" son administración (e por tanto administración pública, administración estatal etc. ), goberno, dirección, coordinación, supervisión, planificación, estratexia ou control entre outros.
Diferenza entre xestión e goberno
A xestión refírese ao proceso de administrar, organizar e coordinar recursos e actividades para acadar uns obxectivos específicos. Implica tarefas operativas e tácticas no día a día dunha organización. Pola súa banda, o goberno ten un alcance máis amplo e institucional. Refírese ao sistema ou grupo de persoas que toman as decisións políticas e estratéxicas dunha organización, país ou entidade, incluíndo a creación de regulacións para guiar o funcionamento da organización, entidade, estado etc.
Diferenza entre xestión empresarial e estratexia empresarial
A xestión empresarial enfócase na posta en marcha e na administración das actividades diarias dentro dunha empresa para asegurar o seu funcionamento eficiente. Inclúe a supervisión de operacións, a asignación de recursos e a resolución de problemas cotiás. A estratexia empresarial refírese ao proceso de planificación a longo prazo que define os obxectivos xerais da empresa e as políticas e plans para acadar eses obxectivos. Implica a análise do ambiente competitivo, a definición da misión e visión da empresa e a toma de decisións a alto nivel para asegurar o crecemento e a sustentabilidade a longo prazo.
Xestión científica

A xestión científica é un campo de estudo iniciado por Frederick Winslow Taylor (1856-1915). Na súa honra, o dominio chámase ás veces taylorismo. Taylor cría que podía mellorar o traballo nunha empresa e a súa xestión mediante procedementos científicos. Isto solucionaría os problemas sociais da empresa e garantiría a riqueza para todas as persoas. Características
Os principais compoñentes do taylorismo son: A distinción clara entre a planificación do traballo e a súa execución.
Estudo dos tempos de proceso para optimizar e prever a duración das tarefas.
Salarios baseados na produtividade dos traballadores.
Determinación da carga de traballo diaria.
Inicialmente aplicado en procesos de fabricación, onde os traballadores operaban máquinas para producir produtos, o taylorismo recibiu críticas por tratar os traballadores como se fosen máquinas, sen considerar as súas necesidades humanas, e por levar a unha división extrema do traballo.
Xestión de dereitos dixitais

A xestión de dereitos dixitais (en inglés Digital Rights Management ou DRM) é unha serie de mecanismos por medio de software e hardware que limitan a utilización de contidos dixitais ao mesmo tempo en que se asegura e administra os dereitos de autoría e as súas marcas rexistradas. O obxectivo do DRM é impedir o uso libre dun contido dixital, aínda adquirido legalmente, alén dos límites estabelecidos polo propietario dos dereitos, mesmo se eses límites son ilegais. Por exemplo o dispositivo DRM pode impedir facer copias dun arquivo ou a súa reprodución máis alá dun número determinado de veces, incluso en países onde ese dereito á copia privada está recoñecido pola lexislación. Conceptos relacionados
Copyright
Copyleft
Dispositivos que utilizam DRM
Reprodutores portátiles de música e vídeo
Zen da Creative
iPod da Apple
Zune da Microsoft
Consolas de xogos
PlayStation 2 e PlayStation Portable da Sony
Xbox e Xbox 360 da Microsoft
Organizacións relacionadas
Free Software Foundation Europe
Motion Picture Association of America (MPAA)
Partido Pirata de Suecia
Recording Industry Association of America (RIAA)
Xestor de comunidade

Un xestor de comunidade (en inglés Community Manager), é a persoa que se encarga de crear, de xestionar e de dinamizar unha comunidade virtual en Internet, independentemente da plataforma ou das ferramentas dixitais empregadas, co obxectivo de conseguir que as persoas usuarias participen e interactúen entre elas. Esta figura aparece, nun principio, para coordinar e administrar os foros de Internet mais a súa importancia vai aumentar ao apareceren as redes sociais como Facebook, Tuenti ou Twitter.
No ámbito empresarial, o xestor de comunidade encárgase de xestionar as relacións dunha empresa coa súa clientela dentro do mundo dixital, grazas aos coñecementos das necesidades, das estratexias de organización e os intereses desta. Un xestor de comunidade ten de se perfilar como un estratego en comunicación en liña, con coñecementos de mercadotecnia, publicidade e relacións públicas con finalidade comercial.
O ou a xestora de comunidade ten de desenvolver unha estratexia capaz de construír relacións arredor dunha marca e manter interaccións persoais cos membros da marca que representa. A xestión do responsábel de comunidade céntrase en coñecer a necesidade das persoas usuarias e plasmala na comunidade. No caso de empresas, estas necesidades transmítense internamente para que o empresariado as valore e modifique en consecuencia no seu produto ou no seu servizo. O obxectivo final é conseguir que estas mudanzas incrementen a cohesión e a cantidade de persoas usuarias da rede así como a mellora da calidade do servizo.
O perfil dun ou dunha xestora de comunidade ten de contar con certas características para realizar o seu traballo. Son importantes capacidades sociais para fomentar a interacción entre os membros dunha comunidade e unha sólida experiencia tanto a nivel de usuario e como membro dun equipo web.
Xestur

Unha Xestur é unha sociedade anónima de ámbito provincial que se encarga da xestión do solo galego. Son dependentes das institucións galegas, de xeito que un 80% do seu capital é xestionado pola Xunta de Galicia, a través do Instituto Galego da Vivenda e Solo (IGVS); e un 20% do capital pertence ás diferentes deputacións provinciais. Obxectivos das Xestur
As Xestur foron creadas pola Xunta de Galicia coa fin de descentralizar a xestión do solo. Así, existen catro xestures, unha por cada provincia galega.
Os principais obxectivos destes organismos son: Desenvolvemento da actividade urbanizadora, que comprende tanto a promoción e preparación de solo, a renovación ou remodelación urbana, a realización de obras de infraestrutura urbana ou a dotación de servizos para a execución dos plans de ordenación.
Xestión e explotación de obras e servizos resultantes da urbanización, no caso de obter a concesión ou rematar o convenio correspondente, conforme ás normas aplicables a cada caso.
Construción, arrendamento e alleamento de naves e locais industriais e comerciais.
Promoción e preparación de solo empresarial e a súa xestión e venda.
Elaboración de estudos urbanísticos, incluída a redacción de plans de ordenación e proxectos de urbanización, así como a iniciativa para a súa tramitación e aprobación.
Xesús Golmar

Xesús Golmar Rodríguez, nado en Santiso (Lalín) o 11 de setembro de 1908 e finado na mesma parroquia o 20 de xaneiro de 1962, foi un mestre, xornalista e político galego, e o derradeiro alcalde republicano de Lalín. Traxectoria
Fillo de Manuel Golmar Cacheda, estudou o bacharelato en Lugo e fíxose mestre na Escola Normal de Santiago de Compostela animado polo seu parente e mentor Ramón Salgado Toimil. Foi mestre en Silvela (1931-33), Corvelle (1933-34) e Méixome (1934-36).
Colaborou nos periódicos El Ideal Gallego, La Provincia, Eco de Galicia, Heraldo de Galicia, El Pueblo Gallego, Atrás, Vida Escolar, Faro Villalbés, Razón, A Nosa Terra e Escuela Vivida, onde escribiu poemas e artigos pedagóxicos e políticos.
En 1934 ingresou no Partido Galeguista, e converteuse ao ano seguinte en presidente do Grupo Galeguista de Lalín (1935-36). Logo da destitución de Manuel Ferreiro Panadeiro nomeárono alcalde de Lalín o 11 de abril de 1936. A raíz do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 destituírono o 24 de xullo. Detido e xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión o 18 de novembro con José Crespo Torres e Miguel Lamas Iglesias, condenárono a cadea perpetua. Preso primeiro en San Simón, trasladárono ao Forte de San Cristovo (Pamplona) en febreiro de 1937, onde permaneceu ata setembro de 1940. En liberdade provisional, pero inhabilitado para o maxisterio, regresou a Santiso onde casou. Morreu sen ser rehabilitado como mestre. Recoñecementos
Dende 2004 leva o seu nome un centro escolar de Lalín, o CEIP Xesús Golmar.
Xesús Palmou

Xesús Carlos Palmou Lorenzo, nado en Rodeiro en 1949, é un político de corte conservadora galeguista ligado ao PPdeG. É doutor en Dereito, cunha tese sobre a histórica fórmula de relación entre propietarios e caseiros. Traxectoria
Comezou a súa militancia no PPdG en 1985, seguindo a liña autonomista e galeguista (proposta de administración única, concepto de autoidentificación. .. ), marcada en parte por Xosé Cuíña, de grande influencia na comarca do Deza. Nas eleccións municipais de 1987 resultou escollido concelleiro na Estrada, onde chegou a a ser tenente de alcalde baixo os mandatos de Elvira Fernández e Ramón Campos Durán. Nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1989 foi elixido deputado.
Compaxinou as responsabilidades no concello e no parlamento ata maio de 1996, cnado pasou a formar parte da Xunta de Galicia, ao ser nomeado Conselleiro de Xustiza polo seu presidente, Manuel Fraga Iribarne. Desde ese posto realizou un labor de esixencia de transferencias competenciais a Galicia perante o Goberno do Estado, de introdución do galego na administración de xustiza e de atribucións policiais propias.
Secretaría xeral
En outubro de 1999 foi elixido Secretario Xeral do PPdeG, substituíndo a Xosé Cuíña, ante o cal renunciou como Conselleiro de Xustiza para centrarse nas súas responsabilidades á fronte do partido. Dende este posto, e por indicación de Fraga, levou aos órganos estatais do PP propostas de resolución sobre o avance no estado das autonomías, un Senado autonómico, e a participación autonómica nas institucións europeas. Seguiu coa liña identitaria dos anos anteriores dos que eran manifestación simbólica a organización de actos populistas como a romaría do Monte Faro xunto a políticos como Fraga, Victorino Núñez, Cuíña ou Diz Guedes.
Con todo, na derradeira lexislatura presidida por Fraga, Palmou levou a cabo as directrices de José María Aznar para minar a rebeldía de conselleiros galeguistas como Cuíña ou Aurelio Miras Portugal trala catástrofe do Prestige.
Palmou non volvería aínda á Xunta de Galicia na remodelación de xaneiro de 2003. Tivo que esperar a xuño dese ano para volver ser Conselleiro de Xustiza, mantendo a Secretaría Xeral do Partido. Nese intervalo produciuse a rebelión de cinco deputados populares ourensáns, antigos membros de Centristas de Galicia, que ameazaron con deixar a Fraga Iribarne sen maioría absoluta no Parlamento de Galicia responsabilizando a Palmou da saída de Cuíña do Gabinete
Era post-Fraga
Trala derrota do PPdeG nas eleccións autonómicas de 2005, Palmou seguiu no Parlamento de Galicia como deputado da oposición. Participou activamente na Lei de Dereito Civil de Galicia e propiciou no relatorio para a reforma do Estatuto de Autonomía importantes e avanzados acordos cos Grupos Parlamentarios do BNG e do PSdeG, se ben ao final non se chegou a un acordo por mor da posición final de Alberto Núñez Feijóo no seu encontro co presidente Touriño e o vicepresidente Anxo Quintana para pechar un texto definitivo.
En 2009 entrou a formar parte do Consello de Contas como conselleiro en substitución de Pedro Puy Fraga. Recoñecementos
En 2010 foille concedida a Medalla ó Mérito no Servizo da Avogacía.
Xesús Vázquez

Xesús Vázquez Pérez, nado en Pentes (A Gudiña) en 1946, é un pintor galego. Traxectoria
Vive en Cantabria dende neno, aínda que está moi vinculado a Ourense. En 1967 marchou a Madrid para estudar Belas Artes, que non lle interesou. A súa aprendizaxe consistiu nas frecuentes visitas ao Museo del Prado. Realizou a súa primeira exposición en 1968 no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. En 1975 viaxou a París, onde se entusiasmou coa obra de renacentistas e románticos no Louvre. Visitou Venecia e interesouse polas vangardas das bienais. Militou na UPG e interesouse pola literatura. En 2005 realizou unha exposición retrospectiva no CGAC.
Xeógrafos gregos menores

Desígnase usualmente co nome de Xeógrafos gregos menores (Geographi Graeci Minores) aos xeógrafos gregos que non fixeron máis que periplos ou monografías, dos cales non nos quedan senón fragmentos pouco extensos; tales son: Hannón de Cartago, Escílax de Carianda, Isidoro de Cárax, Artemidoro, Agatemero, Arriano, Marciano de Heraclea, etc. A colección das súas obras foi publicada por David Hoeschel (Augsburgo 1600, en 8ª); J. Gronovio, (Leida 1697, en 4ª); J. Hudson (1698-1712, 4 tomos en 8ª); Mr. Gail emprendeu unha nova edición que non chegou a concluírse; en 1839, Mr. Millar engadiu a elas un suplemento (París).
Chámase por oposición grandes xeógrafos a Estrabón, Pausanias, Ptolomeo e Estevo de Bizancio.
Tal é a definición no Volume 3 do Dicionario universal de Historia e de Xeografía, que data de 1853. O concepto xeral non variou até o momento. «Geographi Graeci Minores» de Karl Müller
A obra máis importante, que compilou textos de 26 autores gregos e bizantinos, traducidos ao latín e cunha rigorosa crítica textual, é a de Karl Müller (Carolus Mullerus): «Geographi Graeci Minores».
O prefacio escribiuno Müller en abril de 1853 (p. I a VII).
No prolegómeno (p. IX a CXXXVII), describe os códices, os seus estema e as fontes de cada un dos escritos traducidos.
Logo vén unha sección “Addenda et corrigenda” (Agregados e correccións) (p. CXXXVII a CXLV).
As tres seccións mencionadas están escritas por Müller en latín.
A partir de alí, cando o orixinal está en grego, comeza a tradución a dúas columnas, á esquerda a transcrición do orixinal grego, e á dereita a tradución ao latín.
Os autores cuxos escritos foron transcritos por Müller son os seguintes: Hai unha 2ª e 3ª reimpresión: G. Olms, 1965 e 1990.