proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
José Moreira Casal

José Antonio Moreira Casal, nado en Vilagarcía de Arousa o 10 de decembro de 1899 e finado no mesmo concello o 15 de marzo de 1944, foi un médico e político galego. Traxectoria
Fillo de Manuel Moreira Escariz, perito agrícola e administrador do pazo da Golpilleira, e Ignacia Casal Soto. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, da que foi expulsado o último ano por unha brincadeira e rematou na Universidade de Sevilla, obtendo a licenciatura en xuño de 1923. Especializouse en Obstetricia na Universidade de Madrid, na que fixo o doutoramento.
Dende 1924 exerceu como médico en Vilagarcía de Arousa. Era coñecido como "o médico dos pobres". Logo da proclamación da República foi membro da comisión xestora municipal e despois concelleiro polo Partido Galeguista ata agosto de 1934, cando foi contratado polo Concello como médico tocólogo. O 22 de decembro de 1935 foi obxecto dunha multitudinaria homenaxe en Vilagarcía.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detenido e desterrado a Bande. Despois foi desterrado a Alcambra (provincia de Teruel) onde traballou na clínica dun seu irmán. Prestou servizo aos feridos de guerra durante a batalla do Ebro. Enfermo, permitíronlle regresar a Vilagarcía en 1942, onde morreu en marzo de 1944. O seu enterro constituíu unha homenaxe popular, o féretro foi levado en ombreiros polo centro de Vilagarcía, pese á oposición do párroco. Vida persoal
Casou con Segunda Manciñeira. Recoñecementos
En 1978 unha subscrición popular sufragou un busto como homenaxe.
Unha rúa de Vilagarcía leva o seu nome.
Foi nomeado fillo predilecto de Vilagarcía en 2010.
José Moreno Bello

José Moreno Bello, nado en Vioño (Carballo), foi un sindicalista e agrarista galego. Traxectoria
Vivía na Grela, no concello de Oza, onde combinaba a explotación agraria co traballo de carpinteiro na cidade da Coruña. Militante anarquista, era un dos cadros máis sinalados na sociedade de resistencia dos carpinteiros. Participou na fundación do Centro de Estudios Sociales Germinal, que presidiu en 1904. Organizou en 1907 unha sociedade agraria na Grela que se integrou na Unión Campesina, da que foi membro fundador. Participou na I Asemblea Agraria de Galicia, na que ostentou a presidencia co apoio de Solidaridad Gallega, logo da automarxinación dos representantes do Directorio Antiforista de Teis e do abandono de Manuel Martínez Pérez e das seccións da Unión Campesina que o seguiron. Foi elixido concelleiro en Oza en setembro de 1909. Un dos sicarios dos caciques apodado Riola fíxolle un disparo de revólver sen consecuencias nas eleccións municipais no Concello de Oza de 1910 e José Moreno foi detido. En 1912 marchou á emigración. Vida persoal
Casou con Dominga Torres e foi pai de José Moreno Torres.
José Mujica

José Alberto Mujica Cordano, nado en Montevideo o 20 de maio de 1935 e finado o 13 de maio de 2025 na mesma cidade, foi un agricultor e político uruguaio. Foi o cuadraxésimo presidente do Uruguai entre 2010 e 2015.
Con pasado guerrilleiro, pois fora membro do Movemento Nacional de Liberación-Tupamaros, iniciouse na carreira política e foi escollido deputado e senador. Posteriormente ocupou o posto de Ministro de Gandaría, Agricultura e Pesca entre 2005 e 2008. Logo de ocupar a presidencia do Uruguai, foi elixido senador de novo nas eleccións de 2014. Renunciou a este derradeiro posto o 14 de agosto de 2018, e retirouse da actividade política para dedicarse á militancia individual. Foi o líder do Movemento de Participación Popular, o sector maioritario do partido de esquerda Frente Amplio.
En 2005 casara con Lucía Topolansky (nada en 1944), líder histórica do Movemento de Participación Popular e tamén vicepresidenta do Uruguai desde setembro de 2017, tras unha prolongada convivencia.
José Otero González

José Otero González nado en Redondela o 1 de abril de 1899 e finado no mesmo concello o 18 de febreiro de 1968, foi un industrial conserveiro galego. Traxectoria
Herdou do seu pai, José Otero Bilbao finado en setembro de 1921, unha modesta industria conserveira en Vilavella. A finais da década dos vinte despregou a súa actividade na enseada de San Simón, sendo propulsor da captura de mariscos, especialmente ameixa e berberechos. Na década dos trinta adquiriu o antigo Merendeiro da praia de Cesantes e trasladou alí a planta industrial, reestruturando o edificio e construíndo un pequeno peirao. Dedicouse á elaboración de longueirón e navalla ao natural; sardiñas, bonito e palometa en aceite ou escabeche; destacando no mexillón escabechado. Alugou e despois mercou o edificio da Regasenda da familia Tapias. Ampliou actividades e mercou unha fábrica de salgadura na praia de San Francisco (Louro, Muros). Púxolle como nome a empresa JOB, as iniciais do nome do seu pai, e os seus envases levaban a figura da Coca redondelana e os viadutos de Monforte e Santiago. En 1942 mercou o Convento de Vilavella, no que servira como mandadeira a súa avoa parterna, invertendo nel moito diñeiro co propósito de que pasase novamente á Orde Justiniana, da que era agregado espiritual, para que establecese un colexio para Redondela.
José Otero Gómez

José Otero Gómez, coñecido como O fillo do Pajarillo, nado no Grove o 22 de marzo de 1933 e finado en Barcelona o 11 de marzo de 2021, foi un mariñeiro e mecánico galego. Traxectoria
Fillo de Manuel Otero Cacabelos, O Pajarillo, piloto do atuneiro Nuevo Emden onde fuxiron do franquismo os seus irmáns Manuel e Antonio e seu tío Antonio. Marchou do Grove en 1950, navegou por medio mundo, fíxose xefe de mantemento do porto de Antofagasta (Chile), onde xuntou a toda a súa familia, viviu o período da Unidade Popular de Salvador Allende e a ditadura de Augusto Pinochet. Marchou a Barcelona onde morreu.
José Ouro Arias

José Antonio Ouro Arias-Somoza, nado en Palas de Rei e finado en Leilón (Palas de Rei) o 26 de marzo de 1955, foi un notario e político galego. Traxectoria
Fillo de Manuel Ouro Besteiro, foi o herdeiro do pazo de Leilón. Notario de Palas de Rei. Promoveu a campaña agrarista de 1923. Na República militou en Izquierda Republicana coma o seu fillo, o deputado Roberto Ouro Vázquez. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado xuíz municipal de Palas de Rei en outubro, pero pouco despois foi separado do servizo e expedientado por responsabilidades civís e políticas, sendo desterrado e multado con máis de 250. 000 ptas. En decembro de 1940 foi nomeado xuíz municipal de Palas de Rei. Vida persoal
Casou con Carmen Vázquez Ouro e foi pai de Roberto, Luz, Luciano, Dorinda, Arsenio, Jaime, Luís e María Ouro Vázquez.
José Pablo del Bado Rivas

José Pablo del Bado Rivas nado o 26 de maio de 1958, é comercial, director de Pull and Bear desde 1991 ata 2024. Reside en Oleiros. Traxectoria
Comezou a traballar con Amancio Ortega e Rodríguez Cebrián a mediados da década de 1970 á busca de clientes. A partir de 2011 os familiares políticos de Amancio Ortega afastárono de Inditex ocupando postos en distintas empresas do grupo.
En xullo do 2024 abandonou o seu posto como director xeral de Pull & Bear, que ocupaba dende a súa fundación.
José Pasín Romero

José Pasín Romero, nado en Santiago de Compostela en 1878 e finado na mesma cidade o 10 de xullo de 1960, foi un sindicalista e político galego. Traxectoria
Obreiro ebanista de ideario republicano federal, organizou sociedades de distintas profesións, culminando na Federación de Obreros y Agricultores de Santiago y pueblos comarcanos. Fundou os periódicos La Defensa (1913) e Lucha Social (1919-21), órgano da Federación de Obreros y Campesinos, da que foi presidente. Tamén foi director de La Redención (voceiro da Federación de Agricultores de Padrón) na súa última época. A súa participación na folga xeral de 1917 levouno ao castelo de San Antón, onde estivo preso durante varios meses.
Foi o primeiro concelleiro obreiro de Santiago de Compostela nas eleccións municipais de 1909, vencendo a Felipe Romero Donallo. Continuou como concelleiro en Compostela nas sucesivas eleccións ata a ditadura de Primo de Rivera. Volveu ser elixido concelleiro en 1931, nas municipais que trouxeron a Segunda República, formou parte da Federación Republicana Gallega e chegou a ser primeiro tenente de alcalde ata a súa expulsión do Concello en 1934. En agosto de 1935 foi nomeado presidente de Vanguardia de Izquierda Republicana.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, varios falanxistas trataron de detelo, e estivo fuxido durante tres anos polas aldeas dos arredores. Dous dous seus fillos foron asasinados (Marcelino e Modesto) e outro, Luis, salvouse. Finou en Santiago de Compostela o 10 de xullo de 1960. Vida persoal
Casou con Luisa Noya Martínez e foi pai de Marcelino, Modesto, Luis, Laura, Flora, Palmiro e Florentino Pasín Noya.
José Pedreira Burés

José Pedreira Burés, nado cara a 1910 en Avellaneda (Arxentina), foi un mecánico e político galego. Traxectoria
Logo da vitoria da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro e tenente de alcalde de Noia. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu dende Muros nos bous Santa Eulalia e Santa Rosa cara a Bilbao. Combateu no exército republicano. Prisioneiro de guerra, foi enviado a un batallón de traballadores en Cádiz. Xulgado na Coruña por rebelión militar foi condenado á pena de morte, conmutada por cadea perpetua. Instruíronlle expediente de responsabilidades políticas en 1942.
José Pedreira de la Iglesia

José Pedreira de la Iglesia, coñecido como Quemairán, Tomás Padilla e Caravana, nado na Coruña o 9 de maio de 1919 e finado en Silán (Muras) o 21 de xuño de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego. Traxectoria
Fillo dunha familia acomodada da Coruña, traballou como carpinteiro, estaba afiliado á CNT. En 1944 integrouse no grupo de Marcelino Rodríguez Fernández e formou parte de "La Mariña", o destacamento volante da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia comandado por Francisco Rey Balbís do que tamén eran membros José da Silva Bartolomé "Moreno" e José María Díaz Pan "Jaime". Nesta época foi delegado do Comité Rexional de Galicia da CNT na agrupación guerrilleira e intentou crear unha guerrilla especificamente confederal. O 19 de maio de 1946 formou parte do grupo de catro guerrilleiros que executou a Arcadio Vilela Gárate. O 18 de agosto dese ano foi un dos que participou na execución do falanxista Manuel Doval Lemat.
En 1947 foi responsable dun grupo da III Agrupación Guerrilleira que actuaba na zona de Viveiro. Foi reclamado polo Xulgado Militar de Vigo en xullo de 1947. O Xulgado Especial de Accidentes Ferroviarios da Oitava Rexión Militar publicou en outubro de 1948 unha requisitoria contra el e José María Díaz Pan, Emilio Claudio Díaz, Francisco Rey Balbís, José Remuiñán Barreiro, Enrique Ferreirós Candamo, José Blanco Núñez, Jesús Valeiro Gómez, José Antonio Cortiñas Blas e Antonio López Arias. Foi abatido nun enfrontamento coa Garda Civil en Forcón (Silán, Muras) o 21 de xuño de 1949 morrendo carbonizado ao incendiar a Garda Civil o refuxio onde estaba agochado con Josefa Escourido Cobo; no enfrontamento foron abatidos tamén Juan Gallego Abeledo, Celia González Pernas e Juan Pérez Dopico.
José Pedro Machado

José Pedro Machado, nado en Faro o 8 de novembro de 1914 e finado en Lisboa o 26 de xullo de 2005, foi un filólogo, historiador, bibliógrafo e arabista portugués. Traxectoria
Formouse en Filoloxía Románica na Universidade de Lisboa en 1939 e en Pedagoxía na Universidade de Coímbra no ano 1948.
O seu primeiro traballo como filólogo foi "Curiosidades Filológicas", datado de 1940, seguido pola obra "O Português do Brasil" de 1942. Considerado un dos máis importantes dicionaristas da lingua portuguesa, José Pedro Machado publicou dous dos máis relevantes dicionarios do idioma, o Dicionário Etimológico da Língua Portuguesa e o Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa.
Durante toda a súa vida académica mantivo diálogo co filólogo brasileiro Antenor Nascentes Obra
Alguns Vocábulos de Origem Arábica (1939).
Comentários a Alguns Arabismos do Dicionário de Nascentes (1940).
Curiosidades Filológicas (1940).
Sintra Muçulmana (1940).
Évora Muçulmana (1940).
Gonçalves Viana (1940).
O Português do Brasil (1942).
Elementos Hispânicos do Vocabulário Latino (1943).
As Origens do Português (1945).
Breve História da Linguística (1945).
Origem da Língua Portuguesa de Duarte Nunes de Leão (1945).
Bases da Nova Ortografia (1946).
Cancioneiro de Évora (1951).
Dicionário Etimológico da Língua Portuguesa (1952).
Os Estudos Arábicos em Portugal (1954).
Gramática da Língua Portuguesa de João de Barros (1957).
Influência Arábica no Vocabulário Português (1958).
Dicionário do Estudante (1960).
Os Mais Antigos Arabismos da Língua Portuguesa (1961).
Notas de Toponímia Portuguesa (1962).
Notas Etimológicas (1963).
Nótulas de Sintaxe Portuguesa (1965).
Topónimos Estrangeiros em Fernão Lopes (1967).
A Viagem de Vasco da Gama, de parceria com Viriato Campos (1968).
Tradução directa do Árabe do Alcorão, edição crítica, profusamente anotada e comentada (1970).
Ensaio sobre Faro no Tempo dos Mouros (1971).
Dicionários – Alguns dos seus Problemas (1971).
Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa (1981).
Notas Camonianas (1982).
Grande Dicionário da Língua Portuguesa (1984).
Vocabulário Português de Origem Árabe (1993).
Ensaios Arábico-Portugueses (1994).
Ensaios Literários e Linguísticos (1995).
Palavras a Propósito de Palavras – notas Lexicais (1995).
Estrangeirismos na Língua Portuguesa (1996).
Ensaios Histórico-Linguísticos (1996).
O Grande Livro dos Provérbios (1998).
Breve Dicionário Enciclopédico da Língua Portuguesa (1999).
Grande Vocabulário da Língua Portuguesa (2000).
José Pequeño Rodríguez

José Pequeño Rodríguez, nado en Nigrán cara a 1884, foi un político galego. Traxectoria
Estivo emigrado no Uruguai. Veciño de Borreiros, foi presidente da sociedade agraria de Borreios en 1929. Nas eleccións do 12 de abril de 1931 foi elixido concelleiro de Gondomar. Na Segunda República foi alcalde de Gondomar en 1932. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Vigo por rebelión o 16 de outubro con Rogelio Lorenzo González (tenente de alcalde), José Vargas Lorenzo, José Cribeiro González, Joaquín Míguez Ledo, Eduardo Hermida Pereira, Antonio Iglesias (a) Cañón, Manuel Domínguez Sanromán e Feliciano Vargas, foi absolto. Conseguiu fuxir a Lisboa e desde alí saíu cara a Montevideo.
José Pereira Míguez

José Enrique Pereira Míguez ou quizais Miguez, nado en Redondela o 5 de novembro de 1884 e finado na mesma vila en outubro de 1956, foi un médico e político galego. Traxectoria
Fillo de Manuel Pereira Míguez. Licenciouse en Medicina na Universidade de Santiago de Compostela en 1907. Destacou na loita antiforal e foi concelleiro en 1915. Na Segunda República foi secretario da directiva do Centro Republicano de Redondela (1933). Foi secretario da agrupación local do PSOE de Redondela, así como da UGT.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en setembro, xulgado en Vigo por rebelión militar o 16 de decembro xunto con Gustavo Otero Sestelo, Manuel Loureiro Pérez, Jesús Olimpio Giráldez Fernández, Francisco Darriba Pérez, Pompeyo Blanco Villar, Manuel Bouzas Puerta, Constante Carballido, Manuel Álvarez Castro, Manuel Martínez Barreiro, Leopoldo Garrido Leirós, Manuel Rodríguez Magariños, Jesús Gómez Casal, Manuel Blanco Camiña e Manuel Barros Montero, e condenado a cadea perpetua. Estivo preso no cárcere de Vigo, na illa de San Simón e no Forte de San Cristovo (Pamplona), onde ingresou o 22 de febreiro de 1937. Tamén foi condenado a pagar unha forte indemnización polo que lle foron embargados todos os bens. Ao saír do Forte de San Cristovo en abril de 1939 estivo desterrado en Ceuta, regresando finalmente a Redondela, onde exerceu outra vez a súa profesión. Tamén foi médico en Domaio e na Lama. Finou en Redondela en outubro de 1956. Vida persoal
Casou con Carmen Ibáñez Araújo, filla de Antonio María Ibáñez Conde, en decembro de 1911, e foi pai de Enrique, Carlos, María de los Ángeles, Alberto, Álvaro, María del Carmen e José Pereira Ibáñez. Foi irmán de Manuel, Luis, Florentino e Antonio Pereira Míguez.
José Pierres Castellanos

José Pierres Castellanos, nado en Arcade (Soutomaior) o 7 de abril de 1911, foi un mestre galego. Traxectoria
Foi mestre suplente da escola graduada de nenos de Redondela. Aprobou o curso de Maxisterio en 1933 e foi mestre interino en Soutomaior, despois foi destinado a Priegue dende 1934. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo a finais de agosto, Foi mobilizado polo exército sublevado. Sufriu expediente de depuración acusado de "militancia en organizacións afectas á República, actitudes contrarias á Causa Nacional, ideoloxía/simpatía de esquerdas e irrelixiosidade", e foi condenado a traslado forzoso dentro da provincia e inhabilitación para cargos directivos e de confianza. Foi mestre en Cabeiras (Arbo) dende 1940, e despois de Seixo (Marín). Vida persoal
Foi pai de José Manuel Pierres Martínez.
José Pita Cortés

José Pita Cortés, nado en Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja (provincia de Burgos) en 1865 e finado na Coruña en 1942, foi un carpinteiro e político galego. Traxectoria
Membro da Sociedad de Carpinteros y Ebanistas de Ferrol da que foi presidente en 1898. Estaba afiliado á Agrupación Socialista de Ferrol da que foi membro do seu Comité Directivo en 1902. Foi concelleiro e tenente alcalde do concello de Ferrol entre 1909 e 1915. Na Segunda República Española foi alcalde do concello de Fene, posto do que dimitiu en xuño de 1936 por razóns de idade e saúde.
José Pontes Méndez

Casimiro José Pontes Méndez, nado en Portugal cara a 1907, foi un albanel e político galego. Traxectoria
Albanel en Vigo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. O xuíz militar emitiu unha requisitoria para a súa presentación o 28 de agosto. Volveu ser reclamado polo xuíz militar de Vigo o 7 de novembro con Benigno Benavides Álvarez e Maximiliano Comesaña Pérez. Foi xulgado por rebelión militar e declarado en rebeldía. Ao rematar a guerra presentouse as autoridades. Xulgado en 1941, foi condenado a 12 anos de prisión.
José Pose Miguens

José Pose Miguens, nado en Padrón cara a 1908 e finado en Santiago de Compostela o 12 de setembro de 1936, foi un carpinteiro e sindicalista galego. Traxectoria
Membro do Sindicato de Oficios Varios de Padrón (CNT). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Compostela por rebelión o 7 de setembro con Faustino Liste Forján, José Tourís Castro, Serafín Mariño Santos, Daniel Caamaño Eiras e Luis García Abella, acusados de ser os autores do asalto ao tren en Osebe nas datas do golpe de Estado, foi condenado a pena de morte e executado en Compostela con Xoán Xesús González, Faustino Liste, José Tourís e Serafín Mariño o 12 de setembro de 1936.
José Prado Espiñeira

José Prado Espiñeira, coñecido como Lenin, nado no Carballiño cara a 1901, foi un carpinteiro e sindicalista galego. Traxectoria
Irmán de Evaristo Prado Espiñeira. Deportado de Cuba en 1928. Carpinteiro veciño do Torrón. Traballaba na estación de ferrocarril de Monforte de Lemos. Foi acusado de colocar un explosivo na vía férrea de Monforte, motivo polo que foi despedido. Procesado en rebeldía na causa 55/36, volveu ao Carballiño. Foi amnistiado co triunfo do Fronte Popular e converteuse no secretario da Casa do Pobo do Carballiño. Foi detido con outros seis veciños do Carballiño por posesión de armas en xuño de 1936.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse en diferentes puntos (mesmo fixo un buraco na súa propia habitación disimulado con táboas móbiles) ata que temendo ser descuberto fuxiu polos montes cara á provincia de Pontevedra. Foi declarado en rebeldía. Presentouse ás autoridades franquistas en Vigo a mediados de 1939 e foi posto en liberdade ao non atoparse reclamado. Pero pouco despois o brigada da Garda Civil do Carballiño José García Rojo instou a súa detención. Detido o 20 de xullo de 1939, foi xulgado en Lugo por auxilio á rebelión na causa 1237/37 e condenado a 20 anos de prisión con proposta de conmutación a 12 anos e un día. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en novembro de 1941. Preso na Prisión Provincial de Lugo, saíu en liberdade condicional o 14 de febreiro de 1943.
José Prat

José Diosdado Prat García, nado en Albacete o 10 de agosto de 1905 e finado en Madrid o 17 de maio de 1994, foi un avogado e político español. Traxectoria
Comezos
Influído desde a mocidade pola formación krausista e liberal do seu pai, estudou Dereito na Universidade de Granada, onde obtivo a licenciatura en 1925 e estableceu contacto co catedrático socialista Fernando de los Ríos. Tras obter a praza de tenente auditor do Corpo Xurídico Militar, impulsou en Burgos diversas actividades culturais e colaborou na prensa local.
II República española
En 1930 conseguiu o posto de letrado do Consello de Estado, e durante os primeiros meses da Segunda República participou nunha comisión formada no Ministerio da Guerra para revisar a obra lexislativa da ditadura de Primo de Rivera. Ese mesmo ano ingresou no PSOE, onde foi membro fundador da Asociación de Avogados Socialistas e asesor xurídico da Federación Nacional de Traballadores da Terra, integrada na UXT. Membro do Consello do Instituto de Reforma Agraria, en 1933 foi elixido deputado por Albacete e formou parte de diversas comisións parlamentarias. O seu desacordo coa decisión socialista de impulsar un movemento revolucionario en outubro de 1934 non lle impediu defender activamente a compañeiros xulgados en varios consellos de guerra. Esta mostra de solidariedade permitiulle resultar novamente elixido por Albacete nas eleccións de febreiro de 1936, dentro da corrente máis moderada do PSOE.
Guerra civil e exilio
Durante a guerra civil foi nomeado Director Xeral do Contencioso (setembro de 1936), e subsecretario da Presidencia do Goberno de Negrín. Apoiou a constitución do Consello Nacional de Defensa e, trala derrota, participou nas sesións parisienses da Deputación Permanente, onde, por riba da loita entre Negrín e Indalecio Prieto por controlar os enormes fondos expatriados polo primeiro, chamou a atención sobre as necesidades dos refuxiados españois en Francia. Durante o seu exilio, traballou na Secretaría do PSOE encargada dos refuxiados e intentou conciliar as posturas enfrontadas de Prieto e Negrín. Máis tarde trasladou a súa residencia a Colombia, onde, de 1939 a 1976, impartiu clases de Historia e Literatura na Universidade de Bogotá. Fundou a Casa de España en Colombia, e colaborou na prensa da capital.
De volta do exilio en 1976, presentouse sen éxito nas eleccións de 1977 dentro dunha candidatura do sector histórico do PSOE, tralo que facilitou o proceso de reunificación co sector renovado do partido.
Foi elixido senador por Madrid en 1979, 1982 e 1986, e presidente do Ateneo de Madrid. Era membro da masonería.
José Pérez Brey

José Pérez Brey, nado en Santiago de Compostela o 15 de marzo de 1889 e finado na mesma cidade en maio de 1946, foi un mestre e escritor galego. Traxectoria
Curmán de Pedro Brey Guerra, foi testemuña da súa voda en xuño de 1917. Foi mestre interino de Eidián (Agolada) de 1920 a 1925, de Caldas de Reis en 1925, , San Cosme de Abeancos (Melide) en 1926, Pezobrés (Santiso) en 1927, e Santa Cristina de Cobres (Vilaboa) en 1931. Aprobou as oposicións en 1931 e foi destinado a Pinol (Sober), de onde pasou a San Vicente de Castillón (Pantón), e dende 1935 foi mestre de Cabreira (Maianca, Oleiros).
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo en decembro. Depurado, foi acusado de anarquista, pola súa novela Luz y Basilio publicada en 1930, e comunista por constituír unha entidade "bajo pretesto de agrarismo", e foi separado do servizo e baixa na escala en xullo de 1940. Revisado o seu expediente de depuración, foi sancionado coa suspensión de emprego e soldo por dous anos e traslado fora da provincia en xuño de 1941. En agosto de 1944 foi trasladado a Vilalba. A súa novela Luz y Basilio foi considerada anarquista pola censura franquista e foi prohibida. Obra
Luz y Basilio. Novela, 1930.
José Queiruga Allegue

José Queiruga Allegue, nado en Porto do Son o 8 de outubro de 1908 e finado en Pasaia o 6 de xaneiro de 1983, foi un mariñeiro, miliciano e anarcosindicalista galego. Traxectoria
Mariñeiro de Porto do Son afiliado á CNT. En 1931 comezou a traballar en Pesquerías y Secaderos de Bacalao de España (PYSBE), no porto de Pasaia. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 incorporouse a fronte en Trintxerpe (Pasaia) para defender a República o 18 de xullo. En Porto de Son o seu pai José Queiruga Carou foi aldraxado e zorrado, obrigado a ir en procesión co cartel "Muera Rusia, Arriba España" con outros veciños. A súa nai Carmen Allegue Pérez foi vítima de represalias e tivo que fuxir ao monte para evitar que a rapasen e lle desen aceite de rícino.
Despois da caída de Donostia, José Queiruga incorporouse a fronte republicana de Asturias en setembro de 1936 na Agrupación Confederal Galaica pertencente á Federación de Grupos do Batallón 207, na 3ª Compañía, ata que caeu a fronte en outubro de 1937. Agochouse en Xixón. Foi detido xunto a nove máis en xaneiro de 1938 cando intentaban fuxir en barco á zona republicana. Estivo preso no penal asturiano de Cerillero e tamén no castelo de San Filipe de Ferrol. Xulgado en Ferrol por rebelión, foi condenado a cadea perpetua. Ingresou no cárcere da Coruña onde estivo preso ata que, logo de varias reducións de pena, lle concederon a liberdade condicional en decembro de 1942. Na prisión da Coruña coincidiu co seu irmán Francisco, condenado por berrar cando levaban os seus amigos ao exército franquista e con Xerardo Díaz Fernández, amigo que despois escribiu sobre os horrores vividos.
Ao saír da cadea volveu a Porto do Son onde casou. En 1955 a familia trasladouse a Trintxerpe (Pasaia). Durante a ditadura escondeu na súa casa un vello amigo, ao que axudou a fuxir a Francia. Vida persoal
Casou con Ana María Fernández García e foi pai de José, Mari Carmen, Abelardo e Venancio Queiruga Fernández.
José Quintas da Vila

José Quintas da Vila, nado en Vigo en novembro de 1873 e finado na mesma cidade o 27 de febreiro de 1957, foi un agrarista e xornalista galego. Traxectoria
Irmán de Alfonso Quintas da Vila. Republicano, dirixiu os periódicos El Radical, La Defensa e El Campesino, órgano das sociedades agrícolas do distrito de Lavadores; foi redactor de La Lucha e colaborou en La Justicia. Foi presidente da sociedade viguesa La Oliva en varias ocasións. Participou nos mitins agraristas en 1912. Elixido presidente da Agrupación Republicana de Vigo para 1914, foi presidente da Federación Agraria do distrito de Vigo. Foi proclamado candidato a deputado provincial polos agraristas en 1917, e presidiu o Congreso Agrario Provincial celebrado en Lavadores en 1918. Na República foi concelleiro de Vigo na corporación que presidiu Manuel Hidalgo Rodríguez. Foi oficial maior da Cámara da Propiedade Urbana da comarca de Vigo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e pasou un tempo na cadea. Finou en Vigo o 27 de febreiro de 1957. Vida persoal
Casou con Ignacia Pérez Piorno en 1923.
José Quiroga Méndez

José Quiroga Méndez, nado no Fabal (Vilasante, Cervantes) o 14 de maio de 1707 e finado en Boloña o 23 de outubro de 1784, foi un mariño e relixioso galego. Traxectoria
Nado no pazo do Fabal. Cursou estudos na Escola Naval Española. En 1736 ingresou na Compañía de Xesús, estudou Artes en Santiago de Compostela e foi ordenado sacerdote. En 1745 marchou a Arxentina, onde destacou como cartógrafo e matemático. Fundou a cátedra desta materia na Universidade de Córdoba e foi profesor no colexio de San Ignacio de Buenos Aires. Explorou, por orde de Filipe V, as costas meridionais de Río da Prata ata o estreito de Magallanes. En 1767 foi expulsado da Arxentina e marchou desterrado a Italia. Foi o mellor cartógrafo español do século XVIII e a el débense os mellores traballos cartográficos dese século, manuais da navegación e o primeiro plano da cidade de Bos Aires, coñecido polo nome do seu divulgador Charlevoix. Realizou un Mapa de las misiones de la Compañía en los ríos Paraná y Uruguay (1749). Obras
Relación del viaje a la costa de los Patagones.
Tratado del arte verdadero de navegar, 1784.
Breve noticia del viaje por el río Paraguay.
José Ramón Bugallal

José Ramón Bugallal Muñoz, nado o 3 de agosto de 1818 en Ponteareas e finado na mesma vila o 22 de febreiro de 1891, foi un político galego. Traxectoria
Fillo de Pedro Lorenzo Bugallal. Notario en Ponteareas. Foi designado alcalde de Ponteareas en 1852. Xefe do Partido Conservador en Galicia, foi gobernador civil de Ourense de 1875 a 1877, en 1880 e de 1883 a 1884. Vida persoal
Casou con Mariana Araujo Alcalde, filla do emigrante e líder da comunidade galega en Cuba, Isidoro Araújo. Entre os seus fillos están Isidoro Bugallal e Gabino Bugallal, xornalista o primeiro e político o segundo, que chegou a ser presidente do goberno de España.
José Ramón Curbera Fernández

José Ramón Curbera Fernández, nado en Vigo o 7 de outubro de 1870 e finado na mesma cidade o 15 de xuño de 1937, foi un ciclista, empresario e industrial conserveiro galego. Traxectoria
Era fillo do industrial José Ramón Curbera Puig. Durante a súa xuventude dedicouse ao ciclismo, sendo un destacado impulsor deste deporte e a primeira gran figura do ciclismo en Galicia, e conseguindo varios récords a nivel nacional. Implicouse tamén noutros deportes e foi fundador do Real Club Náutico de Vigo en 1906 e presidente do Real Vigo Sporting de fútbol entre 1913 e 1924.
Entrou a traballar co seu pai na conserva en 1892 e en 1897 encargouse da fábrica de Guixar. Introduciu o xeito de xareta e as traíñas. Adquiriu en 1900 unha segunda fábrica en Bueu e inaugurou outra no Areal de Vigo en 1906. Foi vogal do Consello de Administración do Banco de Vigo (1903-1915) e presidente da Unión de Fabricantes de Conservas de Galicia (1912-1918 e 1928-1933). Foi candidato a deputado a Cortes polo distrito de Vigo fronte a Ángel Urzaiz en 1918, apoiado por republicanos e socialistas e tamén formou parte na Liga de Defensores de Vigo. Contrario a calquera iniciativa corporativista, enfrontouse coa ditadura de Primo de Rivera e mantivo distancias cos sublevados o 18 de xullo de 1936. Vida persoal
Casou con Fermina Alonso Lamberty en 1908.
José Ramón Curbera Puig

José Ramón Curbera Puig, finado en Vigo o 8 de maio de 1918, foi un empresario galego. Traxectoria
Capitán da mariña mercante, ao mando do bergantín Nuevo feliz facía viaxes entre Vigo e A Habana transportando pasaxeiros e mercadorías. Estableceuse en Vigo dedicándose ao negocio de coloniais e despois, á fabricación de conservas. A súa fábrica foi unha das de maior produción de Vigo a principios do século XX. Tamén construíu buques para a súa explotación e adquiriu a única fábrica de papel continuo de Vigo (aberta por Antonio López de Neira).
Foi un dos fundadores do Banco de Vigo (e foi presidente do seu primeiro consello de administración) e dos creadores da Cámara de Comercio, Industria e Navegación (da que foi presidente de 1894 a 1906).
De ideas democráticas, durante a I República foi tenente alcalde do Concello de Vigo (1873) na corporación presidida por Primitivo Blein Costas. Realizou campañas a favor da supresión dos fielatos e loitou pola aplicación da lei de admisión temporal da lata.
Tamén foi o primeiro galego en mercar un automóbil, concretamente, en 1991 un Panhard. Vida persoal
Casou con Epifanía Fernández de la Cigoña Conde o 14 de decembro de 1861 e foi pai de José Ramón Curbera Fernández.
José Ramón Suárez

José Ramón Suárez foi un carpinteiro, sindicalista e anarquista galego. Traxectoria
Carpinteiro de profesión e aveciñado na Coruña, foi directivo da Federación Local Obrera nos anos vinte. En 1919 foi deportado a Baltanás polo paro xeral en solidariedade coa folga de La Canadiense. Logo da caída da ditadura de Primo de Rivera tomou parte na campaña pro-amnistía artellada pola CNT galega e diversos grupos republicanos e en 1930, cando comezou a se reorganizar a Confederación Rexional Galaica, foi elixido secretario. Ao ano seguinte foi substituído no cargo por José Villaverde Velo.
José Ramón Villamarín Pallín

José Ramón Villamarín Pallín, nado en Cirio (Pol) o 13 de xaneiro de 1881 e finado en Mondoñedo o 1 de novembro de 1967, foi un perito agrícola, xornalista e político galego. Traxectoria
Perito agrícola instalado en Mondoñedo. Foi un dos líderes da Federación Mindoniense de Sociedades Agrarias Católicas xunto con José González Redondo e Antonio Maseda Bouso. Logo da destitución do alcalde José María Álvarez-Mon, foi nomeado alcalde de Mondoñedo por Real Orde a finais de outubro de 1920. En 1921 fundou o semanario Justicia. A principios de 1923 foi nomeado concelleiro e elixido primeiro tenente de alcalde. Na República foi elixido concelleiro en 1931 pola Derecha Liberal Republicana. Foi presidente do Comité republicano progresista de Mondoñedo. Suspendido como concelleiro, foi reposto no cargo en xuño de 1934. Logo do triundo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi reposto como concelleiro e elixido alcalde de Mondoñedo o 4 de marzo.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en agosto e trasladado ao Cárcere de Lugo. Xulgado na Coruña por auxilio á rebelión con José Sánchez Gacio, Eloy Castro Dorrego, Guillermo Otero Villalba, Francisco García Martínez, Alfredo Martínez Martínez, Graciano Leivas Freire, Germán Fanego Salaverri, Patricio Vijande Villar, Constantino Sánchez Gacio e Emilio González Valoria o 10 de abril de 1938, foi condenado a 6 anos e 1 día de prisión. Vida persoal
Casou en Mondoñedo con Alicia Taladrid Pérez en 1912. Foi padriño e pai adoptivo de Alicia Tella-Villamarín Ferreiro.
José Rivera Álvarez

José Rivera Álvarez, nado na provincia de Ourense o 1 de xullo de 1901, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Mestre na Arnoia. Afiliado a Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Orense. Foi detido e procesado con motivo da folga xeral revolucionaria de 1934, e condenado a prisión no Forte de San Cristovo de Pamplona. Amnistiado logo da vitoria da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, regresou á Arnoia e reincorporouse ao seu posto de traballo. Ao seu regreso á estación de Ribadavia o 25 de febreiro de 1936 constituíu unha manifestación dos partidos de esquerda e das organizacións obreiras. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído, e no proceso de depuración foi separado definitivamente do servizo.
José Rodal Lanzós

José-Modesto Rodal Lanzós, coñecido como Marrixo, nado en Cangas cara a 1885, foi un mariñeiro e político galego. Traxectoria
Patrón de costa. Foi un dos fundadores da Agrupación Socialista de Cangas, con Lorenzo Corbacho Rodal, Aniceto Franco, Manuel Nores Sotelo, Antonio Varela e Ángel Mato Peña. Directivo da Alianza Marinera e militante da CNT. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Cangas.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 26 de xullo cando estaba nunha barbería e ingresou na prisión de Cangas. Foi xulgado en consello de guerra en Pontevedra o 19 de setembro xunto a Agustín Jorge Etcheverri, Francisco Búa Carou, Víctor Sánchez Mártil, Lorenzo Corbacho Rodal, Ángel Fernández del Río, Manuel Sotelo Suárez e Jesús Barreiro Martínez. Foi condenado a cadea perpetua. Estivo preso no campo de concentración da illa de San Simón e despois foi trasladado á prisión do Forte de San Cristovo onde ingresou o 16 de maio de 1937. Sufriu expediente de responsabilidade civil pola Comisión Provincial de Incautación de Bens en 1939. Saíu en liberdade condicional o 29 de agosto de 1940. Conmutáronlle a pena a 4 anos o 12 de decembro de 1942 e obtivo a liberdade definitiva o 5 de xuño de 1944. Vida persoal
Casou con Dolores Blanco Montes, e foi pai de Dolores, Ángel e José Rodal Blanco.
José Rodríguez Faílde

José Rodríguez Faílde, nado en Carracedo (A Peroxa) en 1887 e finado nos Peares en 1958. Traxectoria
Emigrou a Cuba onde traballou como xornalista e foi propietario da revista El Industrial (1912) e colaborou en Galicia, La Patria Gallega. Retornou a Galicia en 1917, desde onde enviou colaboracións para Eco de Galicia e O Tio Marcos d'a Portela e o ano seguinte crónicas para a revista Galicia. En maio de 1918 foi elixido presidente da Sociedad de Agricultores de Carracedo. Volveu marchar a Cuba en 1920, e colaborou en Eco de Galicia, Heraldo de Galicia (onde publicou un poema en galego) e España Nueva. Foi secretario da sociedade Naturales de la Peroja da Habana. Retornou definitivamente a mediados dos anos vinte e instalouse en Ourense, foi dono dun quiosque-libraría que non vendía prensa de dereitas. Colaborou en La Región e La Zarpa. Na República militou no Partido Republicano Radical Socialista, do que foi elixido bibliotecario da xunta executiva de Ourense que presidía Jacinto Santiago en xaneiro de 1933. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido o 8 de outubro "por berros subversivos" e instruíuselle unha información militar que foi sobresida, polo que saíu en liberdade o 20 dese mes. Simpatizante de Azaña, afiliouse a Izquierda Republicana.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 uns falanxistas queimáronlle o quiosque e deixaron as cinzas na porta da súa casa. Agochouse, pero foi detido en Carracedo o 13 de xaneiro de 1937, acusado de "significado comunista y elemento de enlace del Socorro Rojo Internacional". Xulgado en Ourense con Vicente Bouso Cuñado, Antonio Bouso Iglesias e Pilar Rodríguez Faílde, foi condenado a prisión. Ingresou en prisión o 27 de xaneiro e abríronlle expediente de incautación de bens en febreiro. Pasou polas cadeas de Celanova, Cumial, Oseira, Valladolid e Padrón. Saíu en liberdade provisional en 1941. Ofrecéronlle un posto como quiosqueiro na Rúa do Paseo pero negouse a vender a prensa da época. Traballou como contable nunha fábrica no barrio da Ponte, contraeu o tifo e deixou o posto. Exerceu de mestre en Carracedo durante un ano e outro en Mirallos, pero foi denunciado e tivo que abandonar o seu posto de traballo. Enfermo e incapacitado para traballar a terra, morreu aos 71 anos. Foi soterrado no cemiterio de Casdavil. Obras
Armonías, A Habana, 1921. Vida persoal
Casou con Camila Toral e foi pai de América, Emilio, Luz Esther e Josefa Rodríguez Toral.
José Santiago Temprano

José Santiago Temprano, coñecido como Moisés, Henares ou Hornaca, nado na Coruña en 1916 e finado na mesma cidade o 9 de decembro de 1948, foi un guerrilleiro antifranquista galego. Traxectoria
Carpinteiro e militante do Sindicato de Carpiteros da CNT. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 27 de febreiro de 1937. Xulgado en consello de guerra do 17 ao 19 de maio con Luis Rufilanchas e 23 encartados máis, foi condenado a cadea perpetua. Preso no Cárcere da Coruña, saíu en liberdade condicional en xullo de 1941. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en outubro de 1941.
Despois de dúas detencións incorporouse á guerrilla en xaneiro de 1946 con Emilio Golás Rodríguez, no Destacamento Eduardo Xaneiro da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro. Foi ferido nun tiroteo coa Garda Civil en Cestaños (Parada, Ordes) cando ía con Pedro Rodríguez Gómez e Enrique Ferreirós Candamo, que tamén resultou ferido; no tiroteo morreu Antonio Recouso Boquete. Foi reclamado en abril de 1946 polo xuíz militar da Coruña como encartaddo na causa 75/46 xunto con Ángel Asareo Rivas, Marcelino Fernández Villanueva, Marcelino Rodríguez Fernández, Rafael Casabella Souto, Guillermo Lozano, Víctor López Rodríguez, Marcelino Fernández Fernández, José Castro Veiga, José Basanta Basanta, Luis Sánchez Vázquez, León Araújo, Ciriaco Arroyo, Ángel Álvarez Rego e Antonio Somoza.
En novembro de 1946 desertou e refuxiouse na súa casa da Coruña. Decidiu intentar cruzar a fronteira francesa co obxectivo de marchar a Arxentina. O 30 de xuño de 1947 emprendeu a viaxe en distintos trens de mercadorías pasando por Venta de Baños, Miranda de Ebro e Castejón, cruzou as vilas de Sos del Rey Católico, Navardún e Ruesca, ata que foi detido na ponte de Artieda o 14 de xullo. Trasladado a Coruña, foi salvaxemente torturado. Xulgado en consello de guerra sumarísimo con Pedro Rodríguez Gómez o 4 de novembro de 1948, acusado do desarme duns somaténs da Baña e do intento de asalto ao cuartel da Garda Civil de Vimianzo no que morreu un dos gardas civís, foi condenado a pena de morte. Foi executado con garrote vil na prisión da Coruña o 9 de decembro de 1948.
José Santiso Pereira

José Santiso Pereira, coñecido como Barredo, nado nas Fontes (Furco, Becerreá) en 1894, foi un labrego e político galego. Traxectoria
Militante do PSOE. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. A súa muller Carmen Vázquez e seu irmán Gonzalo Santiso Pereira, veciño de Neira de Rei, foron detidos. Procesado nas causas 190/1937 e 341/1940, ingresou na Prisión de Lugo en 1941 acusado de auxilio á rebelión. Condenado a tres anos de prisión. Ingresou novamente no cárcere de Lugo o 14 de febreiro de 1946. En aplicación da Lei de 1 de abril de 1941, saíu en liberdade condicional. Vida persoal
Casou con Carmen Vázquez Eiranova.
José Sellier

José Sellier Loup, nado en Givors o 13 de agosto de 1850 e finado na Coruña o 21 de novembro de 1922, foi un fotógrafo galego de orixe francesa, pioneiro do cinema en Galicia. Traxectoria
José Sellier residiu en Lión, onde casou con Maria Farge Michelat. O seu irmán, o tamén fotógrafo Louis Sellier, nado en 1837, trasladárase a Galicia con quince anos, probablemente porque os seus pais viviran algún tempo na Coruña. José chegou á Coruña coa súa dona en novembro de 1886, establecéndose no número 86 da rúa Real e compartindo o estudio que tiña o seu irmán no número 37 da mesma rúa. Pouco tempo despois da súa chegada, Louis traspasoulle o negocio e os clientes por mor de querer volver a Francia. En 1894 trasladouse ao número 9 da rúa de Santo André, onde estableceu o seu nome estudio fotográfico co que superou a sona do seu irmán. Estaba interesado nos avances que estaba realizando a fotografía neses anos de fin de século e era un cliente habitual dos irmáns Lumière. Tras ser posiblemente espectador da primeira exhibición de cinema en Galicia, en 1897 mercou aos Lumière un cinematógrafo e coincidindo coa estadía na cidade dun operador portugués que estaba realizando unha xira por Galicia con outro aparello semellante, José Sellier organizou a primeira exhibición do cinematógrafo na cidade o 23 de maio.
Tras serlle desestimada a solicitude de instalar un pavillón nos xardíns de Méndez Núñez, en outubro acondiciona o seu estudio para realizar exhibicións cinematográficas. Nese local, ademais de exhibir filmes estranxeiros mostra películas filmadas por el que son os primeiros filmes realizados en Galicia. Así, o primeiro programa, anunciado para o 17 de outubro de 1897 inclúe Entierro del General Sánchez Bregua, Fábrica de gas, Plaza de Mina e Orzán, oleaje. O único destes filmes do que se coñece a data de rodaxe é Entierro del General Sánchez Bregua, xa que foi rodado o 20 de xuño de 1897. Outras cintas rodadas por el ou o seu equipo foron entre 1897 e 1898 San Jorge, salida de misa, Fábrica de carbón, Matadero, salida de operarios, Desembarco de los heridos de Cuba en nuestro puerto ou Temporal en Riazor. En outubro de 1898 trasladou o espectáculo ao Circo Coruñés.
Entre 1898 e 1900, Sellier levou o seu aparello por outras cidades galegas: Vigo (novembro de 1898), Ferrol (xaneiro de 1900) e Santiago, na que realiza a primeira exhibición cinematográfica na cidade o 22 de xaneiro de 1900. Pouco tempo despois Sellier abandonou a súa actividade cinematográfica e volveu dedicarse en exclusiva á fotografía ata pouco antes da súa morte. Recoñecementos
O concello da Coruña adicoulle unha praza en xullo de 2013.
José Sendón Sendón

José Sendón Sendón, nado en Carnota cara a 1913 e finado no mesmo concello en abril de 2000, foi un político galego. Traxectoria
Mariñeiro, veciño de Muros en 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e agochouse. A policía franquista sinalouno como un dos fuxidos na evasión dos bous Santa Eulalia e Santa Rosa. Foi xulgado na Coruña por rebelión militar e declarado en rebeldía. Estivo fuxido no Monte Pindo durante 10 anos. Logo da morte de Franco foi presidente do comité local do PSdeG-PSOE de Carnota. Recibiu unha homenaxe do PSdeG-PSOE en xullo de 1993. Finou en Carnota en abril de 2000.
José Sobreira Fernández

José Sobreira Fernández, foi un mestre, xornalista e político galego. Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra, obtendo o grao de mestre elemental en 1913. Foi nomeado mestre interino de Vilachán (Tomiño) en outubro dese ano. Pasou despois como interino polas escolas de Oia, Albeos (Crecente), Pías (O Rosal), Santa Cristina da Ramallosa e Renza (Vilagarcía de Arousa). En febreiro de 1923 foi nomeado mestre en propiedade da escola de Papucín (Frades), foi trasladado en novembro a Pereiras (Mos), e destinado a Sanín (Ribadavia) en 1928. Participou no mitin republicano de Razamonde (Cenlle) en maio de 1931. Colaborou en El Pueblo, Noticiero del Avia, El Pueblo Gallego e El Noticiero Gallego.
Foi mestre en Mourentán (Arbo) dende 1933. Participou nos actos do Primeiro de Maio en Cerdedo en 1934, e en Arbo en 1936. Foi concelleiro de Arbo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido durante tres meses de emprego e soldo pola Comandancia Militar de Ourense. No proceso de depuración foi sancionado coa separación do servizo e baixa no escalafón o 11 de maio de 1940. Abríronlle expediente de responsabilidade civil en 1942. Rehabilitado, foi mestre en Cereixo dende 1943, despois de Folgoso, dende onde intentou permutar en 1948 co mestre de Gargantada (Sama de Langreo) Francisco Iglesias Jorge, denengándolla a Dirección Xeral de Ensino Primario por ter nota desfavorable no expediente de depuración; logo en Fornelos de Montes, e dende 1952 na Canda (Piñor).
José Soto Pombo

José Soto Pombo, nado en Cuba cara a 1922, foi un guerrilleiro antifranquista galego. Traxectoria
Chofer na Coruña, domiciliado nos Castros. Foi detido en maio de 1945 con Manuel Bello Parga, José Blanco Núñez e Francisco Cousillas Pombo e ingresaron na Prisión Provincial. Saíu en decembro. O Xulgado Militar Especial da Coruña publicou en abril de 1946 unha requisitoria contra el como implicado na causa 159/45. Tamén foi encartado na causa 271/46. Foi detido en xullo de 1947. Pasou pola prisión de Burgos e saíu en liberdade condicional en outubro de 1948.
José Sueiro López

José Sueiro López, nado en Mesía cara a 1905, foi un labrego e político galego. Traxectoria
Veciño de Céltigos. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Frades en marzo, na comisión xestora presidida por Jesús Lodeiro Souto, e foi síndico da corporación. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado por rebelión na Coruña o 4 de setembro de 1937 xunto con Ramón Cabo Budiño, Jesús Sánchez Rodríguez, José Mirás, Antonio Sánchez Uzal, Manuel Pérez Tojo, José Pérez Cabo, José Díaz Vázquez, Antonio Sánchez Sánchez, Manuel Grobas Oliver, Antonio García Iglesias, Jesús Corral Ferrer, Manuel Mella Sánchez, José Vázquez Sánchez, Manuel Bermúdez Tizón, Constante Carro Bermúdez e José Bermúdez Fraga. Foi condenado a cadea perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1942.
José Temblás Paz

José Temblás Paz, nado en Merille (Ourol) en 1912 e finado en Monfero o 31 de outubro de 1949, foi un político e guerrilleiro galego. Traxectoria
Carpinteiro e viaxante de comercio, irmán de Alejandro Temblás Paz. Foi vogal fundador Liga Agropecuaria de Labradores. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 escapou ao monte e formou parte dunha partida de fuxidos. Foi detido en marzo de 1940 e saíu en abril do ano seguinte. Retornou á actividade guerrilleira. Foi nomeado secretario xeral do PCE en Lugo en 1944, e formaba parte do Secretariado do Exército Guerrilleiro. Non tomou parte na evasión do Santa Teresa. Foi o líder da III Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia até 1947, cando se integrou na IV Agrupación, no Destacamento Arturo Cortizas liderado por Adolfo Allegue Allegue.
Morreu nun enfrontamento armado coa Garda Civil en Pazos o 31 de outubro de 1949, suicidándose xunto cos compañeiros Juan Freire Barcia e Rogelio Alonso Carral, pois outros catro membros do destacamento, Adolfo Allegue, José Chao Rouco, Antonio López Arias e José Remuiñán Barreiro, xa foran abatidos pola Garda Civil.