Literatura rusa

A literatura de Rusia ou literatura rusa (en ruso, Русская литература, trans. Russkaya Literatura) refírese a todos os autores rusos ou que escriban en lingua rusa (xa sexan de Rusia ou de territorios incorporados ao longo da historia) dos máis variados estilos textuais ao longo do tempo.
A literatura rusa, recoñecida no Occidente na segunda metade do século XIX, inclúe grandes mestres da literatura universal, como Alexander Pushkin, Fiodor Dostoievski, Lev Tolstoi, Saltykov-Shchedrin, Anton Chekhov, Mikhail Lérmontov, Nikolai Leskov etc. Algunhas obras emblemáticas da literatura rusa inclúen Guerra e Paz e Anna Karenina, de Tolstoi, Contos de S. Petersburgo de Gogol, ou Crime e castigo de Dostoievski, entre outras.
A literatura rusa pódese dividir en épocas dependendo do tempo, como se indica a continuación. Eras da literatura rusa
Era Antiga
Desta era destacan obras anónimas que combinaban elementos da relixión cristiá con crenzas pagás. Un exemplo é Slovo o plŭku Ígorevě (en portugués traducido Poema da Campanha de Igor), da época medieval (finais do século XII).
Era Pre-Dourada
Coincidindo coas reformas do alfabeto cirílico ruso baixo os tsares Pedro I e Catarina I, esta era veu unha diversificación de temas influenciada por contactos con outras partes de Europa. Desta época destacan autores como Antioch Kantemir, Vasily Trediakovsky e Mikhail Lomonosov.
Era Dourada
Introduciuse o romanticismo con figuras como Griboiedov, Pushkin, e Baratynsky. Esta era é recoñecida por autores como Nikolai Gogol, Lev Tolstoi e Fiodor Dostoievski, que exploraron desde fábulas e mundos de fantasía até o realismo, con obras que exploran as profundidades da natureza da psique humana.
Autores posteriores e críticos, como Boris Eikhenbaum e tomaron esta era como referencia para a literatura posterior, algúns deles para examinar as obras desde unha perspectiva científica, como o formalismo ruso até a década de 1930.
Era Soviética
Coa instauración do socialismo, as ideas literarias variaron segundo os ideais do Estado. A literatura rusa durante a época da Unión Soviética foi un período de restricións pero tamén de intensa creatividade. A arte foi fortemente influenciada por políticas estatais, tanto na súa promoción como no seu condicionamento (por exemplo, non se permitía a louvanza do tsarato e o Imperio Ruso), coa aparición das vangardas en escolas como a Wchutemás (precursora da Bauhaus, creada en 1920 por decreto do goberno soviético), Verbovka e outras, os poetas bélicos soviéticos e, na narrativa, o desenvolvemento do realismo socialista como estilo predominante. Autores como Mikhail Bulgakov e Anna Akhmatova, produciron obras que criticaban problemas sociais e políticos, mantendo a integridade artística a través de metáforas e alegorías. Desta época destacan Vladimir Maiakovski, Aleksey Nikolayevich Tolstoi e Máximo Gorki entre outros. Algúns dos autores foron dun ou outro xeito perseguidos ou limitados polo réxime, como Isaak Babel, Osip Mandelshtam, Evgenii Zamiatin, Alexander Kuprin, Marina Tsvetaeva ou Vladimir Nabokov.
Algunhas obras foron censuradas no stalinismo e publicáronse a partir do pasamento de Stalin durante a desestalinización, outras como as de Solzhenitsyn, só se publicaron na URSS na década de 1980, coa chegada da Perestroika e Glasnost. Porén, o propio Solzhenitsyn afirmou iso non implicaba ningunha esperanza no Occidente, pois carecía de recursos morais e espirituais para resistirse á súa propia decadencia.
Na era soviética cinco autores en lingua rusa recibiron o Nobel de Literatura: Ivan Alekseyevich Bunin (1933), Boris Pasternak (1958), Michail Aleksandrovich Sholokhov (1965), Aleksandr Solzhenitsyn (1970) e o poeta Joseph Brodsky.
Era Pos-Soviética
Após a disolución da URSS, houbo un declive na produción literaria, pero escritores como Victor Pelevin e Vladimi Sorokin continuaron explorando novas formas narrativas.
No século XXI, observouse un rexurdimento do interese por temas locais e polas novas calidades da literatura procedentes das provincias. Unha desas escritoras é Nina Gorlanova, que describe a vida cotiá da xente destas zonas como na Era Antiga. O estilo policial tamén xurdiu como unha tendencia neste momento, sendo Darya Dontsova a escritora máis recoñecida neste xénero literario, con máis de 50 libros publicados.