proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Bioloxía celular

A bioloxía celular ou citoloxía é a póla da bioloxía que estuda as células no que se refire á súa estrutura, ás súas funcións e á súa importancia na complexidade dos seres vivos. Atendendo á súa organización celular, os seres vivos clasificaranse en acelulares (virus, viroides) e celulares, sendo estes á súa vez clasificados en eucariontes e procariontes.
Para alcanzar os seus obxectivos, os biólogos celulares vense obrigados a estudar os compoñentes da célula a nivel molecular; así que coa invención do microscopio óptico foi posible observar estruturas nunca antes vistas polo ser humano, as células. Esas estruturas estudáronse máis detalladamente co emprego de técnicas de citoquímica e coa axuda fundamental do microscopio electrónico. Compoñentes principais
A bioloxía celular céntrase na comprensión do funcionamento dos sistemas celulares, de como estas células regúlanse e a comprensión do funcionamento das súas estruturas. Os compoñentes principais do estudo celular son: A membrana plasmática
O citoesqueleto
O núcleo celular
Os ribosomas
O retículo endoplásmico
O aparello de Golgi
As mitocondrias
Os cloroplastos
Os lisosomas
Os peroxisomas
Os vacúolos
A parede celular
O tráfico intracelular de membranas Historia
A primeira referencia ao concepto de célula data do século XVII cando o inglés Robert Hooke empregou este termo para referirse aos pequenos ocos poliédricos que constituían a estrutura de certos tecidos vexetais como o cortiza. Ata o século XIX non se desenvolve este concepto considerando a súa estrutura interior. É neste século cando se desenvolve a teoría celular, que recoñece a célula como a unidade básica de estrutura e función de todos os seres vivos, idea que constitúe desde entón un do alicerces da bioloxía moderna. Foi esta teoría a que desprazou en boa medida as investigacións biolóxicas ao terreo microscópico pois non son visibles a primeira ollada.
A investigación microscópica axiña daría lugar ao descubrimento da estrutura celular interna incluíndo o núcleo, os cromosomas, o aparato de Golgi e outros orgánulos celulares así como a identificación da relación existente entre a estrutura e a función dos orgánulos celulares. Xa no século XX a introdución do microscopio electrónico revelou detalles das ultraestrutura celular e a aparición da histoquímica e da citoquímica. Tamén se descubriu a base material da herdanza cos cromosomas e o ADN coa aparición da citoxenética.
Bioloxía evolutiva

A bioloxía evolutiva é o campo da bioloxía que estuda a orixe e a descendencia das especies, ben como as súas mudanzas ao longo do tempo, ou sexa, a súa evolución. Os estudosos da bioloxía evolutiva coñécense como biólogos evolutivos ou evolucionistas.
Este campo da bioloxía pode ser referido como un meta campo, pois abrangue a científicos de varias disciplinas tradicionais, taxonomicamente orientadas. A bioloxía evolutiva xeralmente abarca científicos de áreas especializadas en determinadas categorías de organismos, como mastozooloxía, ornitoloxía ou herpetoloxía, mais que utilizan eses organismos como sistemas para responder cuestións xerais da evolución. Xeralmente, tamén inclúe paleontólogos, que usan fósiles para responder cuestións relacionadas co modo e o tempo da evolución, así como teóricos en áreas como a xenética de poboacións e teoría evolutiva. Na década de 1990 a bioloxía do desenvolvemento xuntouse coa bioloxía evolutiva a través do estudo da bioloxía do desenvolvemento evolutivo. Historia
A bioloxía evolucionista, como disciplina académica, xurdiu como resultado da síntese evolutiva moderna nas décadas de 1930 e 1940. Entre tanto, foi só nas décadas de 1970 e 1980 cando un número significativo de universidades pasou a ter departamentos que incluían especificamente o termo bioloxía evolucionista nos seus títulos. Nos Estados Unidos de América, como resultado do rápido crecemento da bioloxía molecular e da bioloxía celular, moitas universidades dividiran (ou agregaran) os seus departamentos de bioloxía en departamentos do estilo de bioloxía celular e molecular e bioloxía evolucionista e ecoloxía (que xeralmente incorporaron antigos departamentos de paleontoloxía, zooloxía e afíns).
A microbioloxía desenvolveuse recentemente nunha disciplina evolutiva. Foi orixinalmente ignorada debido á escaseza de trazos morfolóxicos e á falta dun concepto de especie na microbioloxía. Agora, os investigadores evolucionistas están a explorar a nosa extensa comprensión da fisioloxía microbiana, a facilidade da xenómica microbiana, e o curto tempo de cada xeración dalgúns microbios a fin de responder cuestións evolutivas. Características similares axudaron no progreso do estudo da evolución viral, particularmente con bacteriófagos.
Bioloxía molecular

A bioloxía molecular é o estudo da vida a un nivel molecular. Esta área solápase con outros campos da bioloxía e a química, particularmente xenética e bioquímica. A bioloxía molecular atangue principalmente ao entendemento das interaccións dos diferentes sistemas da célula, o que inclúe moitísimas relacións, entre elas as do ADN co ARN, a síntese de proteínas, o metabolismo, e a forma como esas interaccións son reguladas para conseguiren un axeitado funcionamento da célula. Técnicas da bioloxía molecular
Desde finais da década de 1950 e principios da de 1960, os biólogos moleculares aprenderon a caracterizar, illar e manipular os compoñentes moleculares de células e organismos. Estes compoñentes inclúen: O ADN, depositario da información xenética segundo o dogma central
O ARN, e en xeral os ácidos nucleicos. As súas funcións van servir de copia temporal do ADN.
As proteínas, que constitúen o principal tipo de molécula estrutural e enzimática das células.
Bioloxía pesqueira

A bioloxía pesqueira estuda os parámetros biolóxicos que caracterizan unha pesqueira: recrutamento, reprodutores, talle de primeira maduración etc. , e os relaciona cos factores propios da pesca: esforzo pesqueiro, cota de captura, características da frota etc.
Bioma

Un bioma (dos grego «bios», vida), tamén chamado paisaxe bioclimática ou áreas bióticas (e que non debe confundirse cunha ecozona ou unha ecorrexión), é unha determinada parte do planeta que comparte o clima, flora e fauna. Un bioma é o conxunto de ecosistemas característicos dunha zona bioxeográfica que está definido a partir da súa vexetación e das especies animais que nel predominan. É a expresión das condicións ecolóxicas do lugar no plano rexional ou continental: o clima e o chan determinarán as condicións ecolóxicas ás que responderán as comunidades de plantas e animais do bioma en cuestión.
En función da latitude, a temperatura, as precipitacións e a altitude, en definitiva, e das características básicas do clima, pódese dividir a terra en zonas de características semellantes; en cada unha desas zonas desenvólvese unha vexetación (fitocenose) e unha fauna (zoocenose) que cando están relacionadas, definen un bioma, que comprende as nocións de comunidade e a interacción entre chan, plantas e animais.
Hai diferentes sistemas para a clasificación de biomas, que en xeral adoitan dividir a terra en dous grandes grupos — biomas terrestres e biomas acuáticos-, cun número non demasiado grande de biomas. A escala planetaria, a selva tropical densa, a sabana, a estepa, os bosques temperados e a tundra, son os grandes biomas que caracterizan a biósfera e que teñen unha repartición zonal, é dicir, que non superan certos valores latitudinais. A escala rexional ou continental, os biomas son difíciles de definir, en parte porque existen diferentes patróns e tamén porque as súas fronteiras adoitan ser difusas (véxase o concepto de ecotono).
Os biomas a miúdo son coñecidos polos seus nomes locais. Por exemplo, un bioma de herbais coñécese como pradería en América do Norte, sabana en África, estepa en Asia, pampa en Suramérica e veld en Suráfrica.
Os biomas terrestres son descritos pola ciencia da bioxeografía. Por extensión, fálase de microbioma para designar a esfera da vida microbiota.
O concepto de bioma non debe confundirse con outros conceptos similares como o de ecozona —grandes extensións da superficie da terra onde as plantas e os animais desenvólvense en relativo illamento durante longos períodos de tempo, separados uns doutros polas características xeolóxicas, tales como océanos, grandes desertos, altas montañas ou cordilleiras, que forman barreiras á migración de plantas e animais—, hábitat —área que é habitada por unha especie particular de animais ou plantas— ou ecosistema—complexo dinámico composto por plantas, animais e microorganismos, e a natureza morta que os rodea actuando en interacción en tanto que unidade funcional—. As distintas ecorrexións do mundo agrúpanse tanto en biomas como en ecozonas.
Biomasa

A biomasa é a masa dos organismos presentes nunha área ou ecosistema nun momento determinado. O concepto de biomasa pode referirse á biomasa de especies, que é a masa dunha ou máis especies, ou a biomasa da comunidade, que é o total da masa das especies dunha comunidade. A biomasa inclúe a todos os dominios, desde microorganismos, plantas e animais. A masa pódese expresar como media de masa por unidade de área ou volume, ou como o total de masa na comunidade.
Como se mide a biomasa depende da finalidade do cálculo. Algunhas veces a biomasa compútase como o total da masa natural dos organismos presentes nun sitio, como pode ser o cómputo de biomasa de pesca recollida nun caladoiro nun día de traballo. Noutros casos, a biomasa pódese referir a parte da materia biolóxica de interese, como é o cómputo en anatomía no que algúns elementos como os dentes e os osos non se computan. Nalgúns outros casos compútase a masa de carbono orgánico (C) que a materia orgánica recollida contén.
Sen contar as comunidades bacterianas, estímase que na Terra existen 560 mil millóns de toneladas de Carbono e que a produción primaría total anual de biomasa está nos 100 mil millóns de toneladas de carbono por ano. A biomasa de bacterias do planeta podería ser de igual cantidade que a de animais e vexetais.
A biomasa pódese empregar como fonte de enerxía. Supón a combustión de leña, arbustos, residuos forestais e agrícolas, restos de poda e subprodutos de industrias de transformación da madeira. Ás veces cítase como enerxía renovable. Nese caso considérase que a explotación emprega os recursos naturais forestais a un ritmo que no que crecemento anual da masa foresta é igual ao ritmo de do consumo humano.
Biomasa (enerxía)

A biomasa, entendida como unha fonte de enerxía, é o termo que acolle á masa vexetal, fitomasa, e masa animal, zoomasa, que se emprega para xerar outras formas de enerxía, en esencia por combustión. A fitomasa é masa vexetal producida polas comunidades vexetais, que relizan a fotosíntese para xerar a súa biomasa, e a zoomasa é son os restos animais ou excrecións. A fitomasa inclúe a leña e poda, a residuos forestais e agrícolas e subprodutos de industrias de transformación da madeira.
Algúns sectores industriais considérana unha enerxía renovable. Porén, non existen un consenso científico, xa que implica unha liberación neta de carbono á atmosfera, unha maior degradación dos solos e un risco para as zonas de conservación da biodiversidade. Impacto ecolóxico
A biomasa como unha fonte de enerxía é unha das fontes que recibiron máis atención desde o 2000. Arguméntase que é unha fonte de enerxía de fácil obtención en zonas onte as reservas de combustibles fósiles non existen ou non abundan. Algúns sectores refírense a este método de obtención de enerxía chamándolle enerxía renovable despois de argumentar que a liberación de carbono a atmosfera, por combustión, é menor que a enerxía consumida para o transporte da biomasa ás plantas de produción.
Porén, dentro do sector científico existen unha ampla crítica a este método e non o consideran como unha fonte de enerxía renovable. A queima de biomasa supón unha emisión neta de carbono á atmosfera, o que facilita o actual cambio climático. Ademais, a produción de biomasa implica un maior risco de degradación de áreas conservadas, unha maior necesidade de explotación de solo, a liberación de material contaminante ás augas e un incremento na polución agrícola. Pode supor ademais un risco global de competencia polo aproveitamento de solos xa que se necesitan extensións importantes para produción de alimentos e carnes en granxas. O aumento na extensión de monocultivos, tanto animais como vexetais, reduce a biodiversidade dos solos aproveitados. Pode supoñer un retroceso na conservación de áreas protexidas e a degradación de ecosistemas para especies en risco de extinción.
Considerándoa a escala global, estimase que o potencial de produción de enerxía con biomasa sería só arredor do 5% da enerxía total consumida no planeta no ano 2006. Por iso, inda que a produción neta de enerxía sexa positiva, non satisfai as necesidades en termos absolutos da poboación mundial como para substituír ningunha outra fonte de enerxía, como os recursos fósiles.
Biomedicina

Biomedicina é un termo que engloba o coñecemento e a investigación que é común aos campos da medicina e os doutras ciencias biolóxicas, como a bioquímica, a inmunoloxía, a química, a bioloxía, a histoloxía, a xenética, a embrioloxía, a anatomía, a fisioloxía, a patoloxía, a zooloxía, a botánica e a microbioloxía. Procedementos
A biomedicina relaciónase coa práctica da medicina, e aplica todos os principios das ciencias naturais á práctica clínica, mediante o estudo e investigación dos procesos fisiopatolóxicos, considerando desde as interaccións moleculares até o funcionamento dinámico do organismo, a través das metodoloxías aplicadas na bioloxía, a química e a física.
Deste xeito permite a creación de novos fármacos, menos tóxicos ou invasivos, e perfecciona o diagnóstico precoz de enfermidades e o tratamento destas. Premio Nobel de Medicina 2008 no Parlamento Europeo
Luc Montagnier estivo no Parlamento Europeo, o día 1 de abril de 2009, no ámbito da Conferencia dedicada ao "Futuro da investigación biomédica no século XXI". Nunha entrevista exclusiva ao sitio oficial do Parlamento Europeo, o médico francés referiu que «o principal obxectivo (da investigación científica do VIH) debe ser a creación dunha vacina terapéutica, non nos debemos centrar na vacina preventiva».
Biomolécula

As biomoléculas son as moléculas que forman parte natural dos seres vivos. As biomoléculas poden ser orgánicas ou inorgánicas, e en tamaño poden ser pequenas moléculas ou grandes macromoléculas. As biomoléculas orgánicas son as proteínas, carbohidratos, lípidos e ácidos nucleicos. As pequenas moléculas adoitan ser metabolitos primarios. Aínda que as moléculas orgánicas son as máis características dos seres vivos, estes tamén conteñen moitas moléculas inorgánicas en forma de auga, sales e gases; de feito, a auga é a biomolécula máis abondosa nos seres vivos. A maioría das biomoléculas sintetízanse endoxenamente nos seres vivos, pero algúns seres vivos toman do exterior biomoléculas que son necesarias despois para o funcionamento do seu metabolismo, como as vitaminas, ácidos graxos esenciais, aminoácidos esenciais, minerais. ..
As biomoléculas e as súas reaccións son estudadas pola bioquímica e a bioloxía molecular.
As biomoléculas están formadas por un conxunto de elementos químicos, denominados bioelementos, entre os cales os máis abondosos son: oxíxeno, carbono, hidróxeno, nitróxeno, fósforo e xofre, que constitúen o 96-99% do corpo dos seres vivos. Moitos outros elementos, como o calcio, cloro, sodio, ferro e moitos outros biometais están presentes tamén en pequenas cantidades. Tipos de biomoléculas
Existen diversos tipos de biomoléculas: Inorgánicas:
Auga
Gases. Son fundamentalmente os gases respiratorios, obtidos polos seres vivos do aire ou auga ou producidos na respiración celular, como o oxíxeno, dióxido de carbono ou nitróxeno.
Sales minerais. Poden aparecer en forma de anións (cloruros, fosfatos, carbonatos. .. ) ou de catións (sodio, potasio, calcio, magnesio. .. )
Orgánicas:
Lípidos: ácidos graxos, acilglicerois, glicolípidos, esterois, fosfolípidos. ..
Glícidos ou carbohidratos: monosacáridos, oligosacáridos e polisacáridos
Proteínas
Ácidos nucleicos.
Ademais, nos organismos vivos hai moitos pequenos metabolitos. Entre os pequenos metabolitos hai moitos ácidos orgánicos, cetoácidos, azucres fosfatados, vitaminas. .. Tamén os monómeros que forman as macromoléculas, como aminoácidos, nucleótidos, monosacáridos.
A distinción entre moléculas orgánicas pequenas e macromoléculas adoita facerse considerando que as pequenas teñen pesos moleculares entre 100 e 1000 daltons e ata uns 30 átomos de carbono, mentres que as macromoléculas son máis grandes. Moitas moléculas pequenas adoitan atoparse disoltas no citoplasma, onde constitúen os intermediarios a partir dos cales se forman as macromoléculas. Tamén son intermediarios nas reaccións de produción e almacenamento de enerxía.
Bioplástico

Os bioplásticos son plásticos derivados de fontes renovables de biomasa, como aceites e graxas vexetais, amidón de millo, amidón de chícharos ou microbiota. Os plásticos comúns, como os plásticos de combustibles fósiles, son produtos derivados do petróleo, polo tanto, causan moitos danos ambientais e producen unha perigosa cantidade de gases de efecto invernadoiro para a vida humana. Algúns bioplásticos están deseñados para seren biodegradables. Os bioplásticos biodegradables poden descomporse tanto en ambientes aeróbicos como anaeróbicos, dependendo de como se fabriquen. Hai unha variedade de materiais dos que poden estar compostos os bioplásticos, incluíndo: amidóns, celulosa ou outros biopolímeros. As formas máis comúns de bioplásticos son materiais encapsulados, vaixelas, envases de alimentos e algún illante. Definición da IUPAC
Polímero biobaseado derivado da biomasa ou obtidos de monómeros derivados da biomasa e que, nunha etapa dada de transformación en produtos finais, pódese moldear polo fluxo. O bioplástico é xeralmente usado como o oposto de polímeros derivados de recursos fóseis.
O termo bioplástico pode ser enganoso por suxerir que calquera polímero derivado da biomasa é ecoloxicamente correcto.
O uso do termo "bioplástico" é desaconsellado. Utilícese a expresión “polímero biobaseado”.
Un polímero biobaseado semellante a un polímero petrobaseado non implica ningunha superioridade no que atinxe ao ambiente, a non ser que a comparanza de cada avaliación do ciclo de vida sexa favorable. Aplicacións
Os bioplásticos biodegradables empréganse tanto en artigos desbotábeis, como envases e utensilios de restauración, como noutros de usos diversos, por exemplo en fundas para teléfonos e interiores de coches. Na electrónica orgánica, búscanse novos plásticos electroactivos con recursos sostíbeis. Os implantes médicos de APA (ácido poliláctico) disólvense no corpo, evitando unha segunda operación. Os filmes compostábeis para agricultura, feitas de polímeros de amidón, poden deixarse nos campos despois do seu uso. Porén, a sostibilidade e menor toxicidade dos bioplásticos respecto aos plásticos estándar está en cuestión.
Biopsia

Unha biopsia é un procedemento diagnóstico que consiste na extracción dunha mostra total ou parcial de tecido para posteriormente ser examinada no microscopio. Etimoloxía
O termo biopsia está composto e procede do grego bio (vida), e opsis (observar). Historia
Unha das primeiras biopsias das que se ten constancia foi realizada polo físico árabe Abulcasis (1013–1107), cando empregou unha pequena agulla para picar unha glándula tiroide con bocio. Tipos de biopsia
Biopsia excisional
Unha biopsia excisional, tamén chamada tumerectomía, é a extirpación completa dun tumor, polo xeral sen marxes de enfermidade, e que se realiza normalmente nun quirófano baixo anestesia xeral.
Biopsia incisional
Neste tipo de biopsia, só unha peza ou fragmento do tecido, masa ou tumor é extirpado. Esta modalidade adoita empregarse a miúdo nos tumores de tecidos brandos coma o cerebro, fígado, pulmón, ril, para distinguir patoloxía benigna da maligna, porque estes órganos non poden ser extirpados, ou porque a lesión é moi grande ou difusa
Biopsia estereotáxica
Son un conxunto de biopsias obtidas e guiadas por probas de imaxe que indican as coordenadas do espazo onde se atopa a lesión, como por exemplo lesións de mama non palpábeis que se marcan con arpón nunha mamografía, ou con ABBI (Advanced Breast Biopsy Instrumentation). As biopsias cerebrais adoitan ser biopsias estereotáxicas.
Biopsia endoscópica
É a biopsia obtida por medio dun endoscopio que se insire por un orificio natural ou por unha pequena incisión cirúrxica.
Biopsia colposcópica
É a biopsia na que se obtén tecido da vaxina ou do cérvix uterino e que realizan os xinecólogos perante unha proba de Papanicolaou positiva, para descartaren un cancro de cérvix ou de vaxina, mediante un colposcopio.
Punción-aspiración con agulla fina (PAAF)
É a biopsia obtida mediante a punción cunha agulla de pequeno calibre, conectada a unha xiringa que é quen de aspirar un líquido corporal de xeito enérxico. Normalmente obtéñense mostras de células illadas, que posteriormente se estenden nunha lámina para seren observadas despois no microscopio. Máis que unha biopsia pode ser considerada unha técnica de citoloxía.
A PAAF adoita empregarse para obter mostras de órganos profundos, como p páncreas ou o pulmón, e case que sempre se realizan coa axuda dun TAC ou ecografía. A PAAF ten coma desvantaxe que non adoita proporcionar un diagnóstico definitivo, sendo precisas posteriores técnicas diagnósticas para completar o estudo da doenza.
Biopsia de medula ósea
Esta biopsia adoita ser practicada por hematólogos ou patólogos internistas, e a localización da biopsia é a crista ilíaca posterosuperior da pelve, o óso sacro ou o óso esterno. As mostras obtidas poden ser empregadas para diagnosticar diversos trastornos do sangue, coma linfomas, leucemias ou outros tumores sanguíneos.
Punción-aspiración con agulla grosa (PAAG)
A punción e aspiración con agulla grosa, tamén coñecida coma core biopsia ou tru-cut, realízase mediante pistolas automáticas, e precisa de anestesia local.
Biopsia líquida

A biposia líquida, tamén coñecida como biopsia de fluído ou biopsia en fase fluída, é unha proba análitica que se realiza nunha mostra de tecido biolóxico non sólido, principalmente sangue. Ao igual que a biopsia tradicional, esta técnica úsase principalmente como unha ferramenta de diagnóstico e seguimento para enfermidades como o cancro. A súa finalidade é a de buscar células cancerosas que están circulando no sangue ou en porcións de ADN das células tumorais circulantes. Vantaxes
A biopsia líquida pódese utilizar para axudar a encontrar un cancro nun estadio precoz. Presenta ademais a vantaxe adicional de ser en gran parte non invasiva e, polo tanto, pódese facer con máis frecuencia, o que mermite rastrexar mellor os tumores e as mutacións ao longo dun período de tempo. Así mesmo pódese usar para validar a eficacia dun medicamento para o tratamento do cancro tomando mostras múltiplas de biopsia líquida no lapso dalgunhas semanas. Esta tecnoloxía tamén pode ser beneficiosa para os deoentes despois do tratamento para controlar unha recaída.
Porén, aínda que a biopsia líquida de células tumorais circulantes foi avalidada e aprobada pola FDA (Administración de Alimentos e Drogas dos Estados Unidos de América) como un método de prognóstico útil para varios tipos de cancro, a súa aplicación clínica aínda non está moi estendida. Tipos
Existen varios tipos de biopsia líquida dependendo das condicións que se estean estudando. En estudos de canro, de células tumorais circulantes e/ou ADN tumoral libre de células.
No diagnóstico de ataque cardíaco, tómanse mostras de células endoteliais circulantes.
No diagnóstico prenatal, extráese o ADN fetal libre de células do sangue materno. O líquido amniótico tamén pode extraerse e analizar.
Pódense estudar una ampla variedade de biomarcadores para detectar outras enfermidades. Por exemplo, o illamento de protoporfirina IX a partir de mostras de sangue pode usarse como unha ferramenta de diagnóstico para a aterosclerose. Cando se estuda o sistema nervioso central, pódense tomar mostras de líquido cefalorraquídeo en lugar de sangue. Funcionamento
A diferenza das biopsias tradicionais, as biopsias líquidas eliminan a necesidade de operacións cirúrxicas e procedementos invasivos ao permitir que os profesionais médicos realicen probas para detectar signos de cancro a partir dunha simple extracción de sangue. Como resultado, estas biopsias son moito máis doadas de realizar, e conducirán a diagnósticos máis temperáns de cancros nos pacientes.
As biopsias líquidas foron posíbeis grazas aos avances na secuenciación do xenoma humano, xa que os científicos e investigadores agora poden detectar mutacións xenéticas de cancros. Os investigadores descubriron que as mutacións únicas do cancro poden aparecer en fragmentos microscópicos de ADN no sangue dun paciente. As células tumorais liberan ADN, ARN ou proteínas libres en circulación relacionadas con tumores, que circulan no sangue de pacientes con cancro. Polo tanto, os ensaios que utilizan estas moléculas pódense utilizar para a detección precoz do tumor, o control ou a detección de mutacións de resistencia.
Bioquímica celular

A bioquímica celular é unha área da bioloxía, onde prima o estudo da célula, é dicir, o comportamento interno, por exemplo, os orgánulos e os sinais de comunicación intracelular, e o seu comportamento externo, como sinais extracelulares e intercelulares (a outras células), así como tamén a súa contorna (matriz extracelular, MEC; ou, en inglés: ECM), o cal xoga un papel moi importante no seu funcionamento e comportamento.
Biosatellite 1

Biosatellite 1, tamén coñecido abreviadamente como Biosat 1 e como Biosatellite A, foi un satélite artificial non tripulado dos Estados Unidos pertencente ó programa Biosatellite para investigacións biolóxicas. Foi lanzado o 14 de decembro de 1966 mediante un foguete Delta G desde o complexo de lanzamento 17A do Centro Espacial de Cabo Cañaveral. Características
Biosatellite 1 foi o primeiro da serie de satélites Biosatellite. Foi lanzado nunha órbita inicial de 296 km de perixeo, 309 km de apoxeo e 33, 5 graos de inclinación orbital, cun período de 90, 5 minutos.
Biosatellite 1 levaba a bordo diversos espécimes para o estudo dos efectos do contorno espacial nos procesos biolóxicos. A cápsula que debía regresar a terra separouse do vehículo correctamente, pero os seus foguetes non funcionaron, polo que a cápsula non se recuperou segundo o previsto e non se obtiveron datos científicos. Reentrou na atmosfera incontroladamente, debido ó rozamento atmosférico, o 15 de febreiro de 1967.
Biosatellite 2

Biosatellite 2, tamén coñecido abreviadamente como Biosat 2 e como Biosatellite B, foi un satélite artificial non tripulado dos Estados Unidos pertencente ó programa Biosatellite para investigacións biolóxicas. Foi lanzado o 7 de setembro de 1967 mediante un foguete Delta G desde o complexo de lanzamento 17B do Centro Espacial de Cabo Cañaveral. Características
Biosatellite 2 foi o segundo da serie de satélites Biosatellite. Foi lanzado nunha órbita inicial de 317 km de perixeo, 445 km de apoxeo e 32, 9 graos de inclinación orbital, cun período de 92, 2 minutos.
Biosatellite 2 levaba a bordo 13 experimentos biolóxicos nos que se usaron insectos, ovos de ra, microorganismos e plantas. A cápsula regresou antes de tempo debido á ameaza de tormenta tropical na zona de recuperación e a problemas de comunicación entre a cápsula e as estacións terrestres. O obxectivo principal da misión foi determinar se o nivel de sensibilidade á radiación dos organismos vivos no espazo é maior, menor ou igual que en terra, para o cal se dispuxo dunha fonte de radiación no frontal da cápsula.
Biosatellite 3

Biosatellite 3, tamén coñecido abreviadamente como Biosat 3 e como Biosatellite D, foi un satélite artificial non tripulado dos Estados Unidos pertencente ó programa Biosatellite para investigacións biolóxicas. Foi lanzado o 29 de xuño de 1969 mediante un foguete Delta N desde o complexo de lanzamento 17A do Centro Espacial de Cabo Cañaveral. Características
Biosatellite 3 foi o terceiro e último da serie de satélites Biosatellite. Foi lanzado nunha órbita inicial de 356 km de perixeo, 387 km de apoxeo e 33, 5 graos de inclinación orbital, cun período de 92, 0 minutos.
Biosatellite 3 levaba a bordo un macaco para realizar experimentos sobre o contorno espacial nos organismos vivos. A cápsula regresou a terra 9 días tralo lanzamento en lugar de tralos 30 días previstos tras comprobar que as condicións metabólicas do macaco estaban a deteriorarse rapidamente. O espécime morreu 8 horas tralo seu regreso aparentemente debido a un ataque cardíaco producido por deshidratación.
Biosensor

Un biosensor é un dispositivo para a análise, que emprega un compoñente biolóxico para a detección dun analito. Un exemplo de biosensor primitivo é o canario que empregaban os mineiros de carbón. Na actualidade, empréganse biosensores como por exemplo un eléctrodo medidor da concentración de glucosa en sangue. Partes dun biosensor
Adoita constar das seguintes partes: O elemento biolóxico sensitivo, material biolóxico máis ou menos complexo, dende un anticorpo ata tecidos, que interactúa dalgún xeito co analito.
O elemento transductor ou detector, o cal detecta a interacción entre o elemento sensitivo e o analito e o traduce a outro tipo de sinal que se poida interpretar de xeito máis sinxelo. Pódense empregar métodos químicos ou físicos, como electrónica, óptica, sistemas piezoeléctricos etc.
O elemento procesador do sinal, o cal é xeralmente un sistema electrónico que mide o sinal transducido que recibe e o troca en datos sobre o analito, como pode ser a concentración do mesmo. Aplicacións
Existen moitas aplicacións potenciais para os biosensores. Algúns exemplos de usos actuais son: Aplicacións en medicina, como a detección de glucosa en sangue (moi útil en pacientes con diabetes), analíticas de rutina, detección de patóxenos etc.
Aplicacións ambientais, no estudo de bioameazas, pesticidas etc.
Aplicacións en farmacoloxía.
Biosurfactante

Os biosurfactantes son surfactantes biolóxicos e o termo úsase máis comunmente para os de orixe microbiana. A maioría dos biosurfactantes producidos por microbios sintetízanse extracelularmente e moitos microbios producen biosurfactantes en cantidades relativamente grandes. Algúns son de interese comercial. Como metabolitos secundarios de microorganismos, os biosurfactantes poden ser procesados polo cultivo de microorganismos produtores de biosurfactantes na fase estacionaria en moitos tipos de substratos de baixo prezo como o biochar, aceites vexetais, carbohidratos, residuos etc. A produción a alto nivel de biosurfactantes pode controlarse pola regulación de factores ambientais e as circunstancias de crecemento. Clasificación
Os biosurfactantes adoitan clasificarse pola súa estrutura molecular. Como os surfactantes sintéticos, están compostos dun residuo hidrófilo constituído por aminoácidos, péptidos, (poli)sacáridos ou azucres alcohois, e un residuo hidrófobo que consiste en ácidos graxos. As clases importantes de biosurfactantes son glicolípidos, lipopéptidos e lipoproteínas, xunto con surfactantes poliméricos e surfactantes particulados. Exemplos
Exemplos de biosurfactantes comúns son: Sales biliares. Son mesturas de compostos formadores de micelas que encapsulan a graxa da comida, permitindo a súa absorción no intestino delgado.
Lecitina, que se pode obter das fabas de soia ou da xema de ovo, e que é un ingrediente común nos alimentos.
Ramnolípidos, producidos por algunhas especies de bacterias do xénero Pseudomonas, como Pseudomonas aeruginosa.
Soforolípidos, producidos por varios lévedos non patóxenos.
Emulsán. Producido por Acinetobacter calcoaceticus.
Os biosurfactantes microbianos obtéñense engadindo líquidos inmiscibles no medio de crecemento. Aplicacións
Posibles aplicacións son en formulacións de herbicidas e pesticidas, deterxentes, produtos para o coidado da saúde e cosméticos, polpa e papel, carbón, téxtiles, industrias do procesamento da cerámica e alimentaria, procesamento do uranio, e eliminación mecánica da auga na turba.
Remediación de verteduras de petróleo
Os biosurfactantes favorecen a emulsión dos hidrocarburos, polo que teñen o potencial de solubilizar os hidrocarburos contaminantes e incrementar a súa dispoñibilidade para a degradación microbiana. Ademais, os biosurfactantes poden modificar a superficie celular de bacterias que biodegradan hidrocarburos, que poden tamén incrementar a biodegradabilidade destes contaminantes para as células. Estes compostos poden utilizarse tamén na recuperación asistida de petróleo e pode considerarse o seu uso para outras posibles aplicacións en protección ambiental.
Biotita

A biotita é un tipo de mica de cor negra que fundamentalmente contén silicatos de aluminio e ferro. É un mineral frecuente en moitos tipos de rochas, e polo tanto xunto coa moscovita, son as micas máis abondosas da Terra. É moi habitual atopala en moitas rochas graníticas de Galicia. Aspecto
A biotita preséntase en forma de cristais con forma hexagonal formando frecuentemente maclas. A súa exfoliación é perfecta e faina en forma de láminas moi flexibles e elásticas, suaves, traslúcidas, de brillo anacarado e lixeiramente coloreadas.
Segundo as diferentes inclusións de elementos que presente a biotita pode ser: Lepidomelana, se inclúe óxido de ferro (FeO).
Manganofilita, se inclúe manganeso (Mn).
Wodanita, se inclúe titanio (Ti).
Natrobiotita, se inclúe sodio (Na).
Hendricksita, se inclúe zinc (Zn). Lugares onde se atopa
Atópase con frecuencia en granitos, pegmatitas, gneises, lousas, dioritas e en rochas volcánicas sendo, polo tanto, un mineral formador de rochas. Usos da biotita
Úsase coma illante eléctrico e térmico. Outros silicatos
Outros silicatos importantes son o feldespato e o cuarzo.
Bipartito galego

O bipartito galego, tamén coñecido como goberno bipartito, foi unha forma de goberno en coalición da Xunta de Galicia durante o período comprendido entre o 2 de agosto de 2005 e o 16 de abril de 2009 entre o PSdeG-PSOE e o Bloque Nacionalista Galego, caracterizado polo repartimento entre ambas forzas políticas e mediante convenio dos diferentes organismos públicos administrativos que a compoñen.
A coalición de goberno entre socialistas e nacionalistas galegos foi posible tras coñecerse os resultados das eleccións autonómicas de xuño de 2005, que deron o seguinte resultado: PPdG: 756. 562 votos (45, 81%) e 37 escanos
PSdeG-PSOE: 555. 603 votos (33, 64%) e 25 escanos
BNG: 311. 954 votos (18, 89%) e 13 escanos Composición das consellerías por partidos
PSdG-PSOE: Presidencia da Xunta: Emilio Pérez Touriño
Consellería de Presidencia, Administracións Públicas e Xustiza: José Luis Méndez Romeu
Consellería de Economía e Facenda: Xosé Ramón Fernández Antonio
Consellería de Política Territorial, Obras Públicas e Transportes: María Xosé Caride
Consellería de Educación e Ordenación Universitaria: Laura Sánchez Piñón
Consellería de Sanidade: María José Rubio
Consellería de Pesca e Asuntos Marítimos: Carmen Gallego
Consellería de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible: Pachi Vázquez
Consellería de Traballo: Ricardo Varela Sánchez
Dirección Xeral da CRTVG: Benigno Sánchez
BNG: Vicepresidencia da Igualdade e do Benestar: Anxo Quintana
Consellería de Innovación e Industria: Fernando Blanco Álvarez
Consellería do Medio Rural: Alfredo Suárez Canal
Consellería de Cultura e Deporte: Ánxela Bugallo
Consellería de Vivenda: Teresa Táboas
Bipedismo

O bipedismo é a denominación para a forma de locomoción adoptada parcial ou totalmente por animais tetrápodos sobre as súas dúas extremidades inferiores. Moitas especies, dende aves, mamíferos e réptiles ao longo da historia natural evolucionaron para adoptar esta postura no desprazamento, tanto dinosauros coma a maioría dos terópodos, aves e homínidos.
O bipedismo pode ser obrigatorio, en tal caso o animal desprázase sempre nesta forma. Exemplo de animais que adoptan esta postura poden acharse dende dinosauros terópodos avianos e non avianos até os seres humanos. Doutra banda, o bipedismo será facultativo cando o animal que adopta tanto a postura cuadrúpede coma a bípede (sendo, na maioría dos casos, unha predominante sobre a outra; exemplos deste último caso áchanse entre dinosauros ornitópodos coma o iguanodonte, até primates non humanos coma os chimpancés e gorilas. Camiñar ergueito supón abrirse a unha cantidade de experiencias na vida dos homininos, debido que as extremidades superiores destes animais atópanse ceibes para a realización de diversas tarefas que son máis dificultosas para os animais cuadrúpedes. Teorías da aparición do bipedismo
Existen varias teorías sobre a aparición deste fenómeno. Para desprazarse polas chairas, ao diminuír a foresta por acción natural ou humana.
Para o transporte de utensilios coas extremidades superiores.
Para crear e utilizar utensilios e armas.
Para transportar alimentos, auga ou crías.
Para o desprazamento entre as árbores.
Para alimentarse das árbores.
Para ver por riba dos pastos e poder vixiar en caso de perigo.
Para termorregular o seu corpo; camiñar ergueito en horas de calor transmite menos calor ao corpo.
Bir Tawil

Bir Tawil ou Bi'r Tawīl (/bɪr tɑːˈwiːl/, árabe exipcio بير طويل, Bīr Ṭawīl ou بئر طويل Bi'r Ṭawīl, que significa "pozo alto]]") é unha superficie de 2060 km² ao longo da fronteira entre Exipto e o Sudán, que está deshabitada e non é reclamada por ningún dos dous países. Cando se fala en asociación co veciño Triángulo de Hala'ib, ás veces denomínaselle Triángulo Bir Tawil, a pesar da forma de cuadrilátero da superficie, os dous "triángulos" bordean nun cuadripunto.
O seu estado de terra nullius resulta dunha discrepancia entre a fronteira política recta entre Exipto e o Sudán establecida en 1899, e a fronteira administrativa irregular establecida en 1902. Exipto afirma a fronteira política, e o Sudán afirma a fronteira administrativa, co resultado de que o triángulo Hala'ib é reclamado por ambos e Bir Tawil por ningún. En 2014, a autora Alastair Bonnett describiu a Bir Tawil como o único lugar habitable da Terra, que non foi reclamado por ningún goberno recoñecido. Historia
Bir Tawil é un exemplo dun territorio considerado terra nullius. Situado entre Exipto e o Sudán, é un territorio de 2. 060 km² resultado dunha discrepancia entre as fronteiras deseñadas entre 1899 e 1902. Unha fronteira colocou Bir Tawil baixo control do Sudán e o Triángulo de Hala'ib baixo control exipcio, mentres que a outra fronteira fíxoo ao revés. Os dous países reclaman a fronteira que lles outorgaba o Hala'ib, notabelmente máis grande e lindante co Mar Vermello, co efecto de que Bir Tawil é un territorio non reclamado por ningunha das dúas nacións. A zona, que carece de poboación autóctona, está baixo o control de facto de Exipto, aínda que non se amosa nos mapas oficiais deste país. Bir Tawil non ten unha poboación estabelecida, mais é utilizada polos pobos beduínos que percorren a zona.
Reino do Sudán do Norte
En xuño de 2014, o estadounidense Jeremiah Heaton reclamou que Bir Tawil se considerase como un novo Estado soberano, o Reino do Sudán do Norte. Realizou unha expedición co fin de facer dita reclamación de soberanía oficial acorde co dereito internacional. O 16 de xuño de 2014, Heaton chantou a bandeira nacional do reino nese territorio para reclamar a rexión como novo estado soberano, o Reino do Sudán do Norte. Estabeleceu unha monarquía con el como xefe de Estado e mesmo anunciou a creación de "embaixadas" polo mundo, aínda que ningún Goberno recoñeceu este estado. Xeografía
Bir Tawil ten unha superficie de 2060 km². A lonxitude das súas fronteiras norte e sur son 95 km e 46 km respectivamente; a lonxitude das súas fronteiras leste e oeste son 26 km e 49 km respectivamente.
No norte da zona atópase a montaña Jabal Tawil ( جبل طويل}), situada en 21°57′56″N 33°48′05″L, cunha altura de 459 m. No leste está Jebel Hagar ez Zarqa, cunha altura de 662 m.
No sur está o Wadi Tawil ( وادي طويل), tamén chamado "Khawr Abū Bard", situado en 21°49′25″N 33°43′42″L.
Hai tamén algúns arroios en Bir Tawil, que se orixinan no Lago Nasser.
Bird Box (filme)

Bird Box é un filme estadounidense postapocalíptico de 2018 dirixido por Susanne Bier. O guión é obra de Eric Heisserer e baséase na novela de 2014 Bird Box, de Josh Malerman. Está protagonizado por Sandra Bullock. Trevante Rhodes, Jacki Weaver, Rosa Salazar, Danielle Macdonald, Lil Rel Howery, Tom Hollander, BD Wong, Sarah Paulson, Machine Gun Kelly (acreditado como Colson Baker) e John Malkovich forman o resto do elenco.
Bird Box estreouse internacionalmente no AFI Fest o 12 de novembro de 2018, e tivo unha estrea limitada nos Estados Unidos o 14 de decembro antes da súa estrea mundial en liña a través de Netflix o 21 de decembro de 2018. Sinopse
O filme conta a historia dunha muller, interpretada por Sandra Bullock, que xunto a dous nenos debe atravesar un bosque e un río cos ollos pechados co obxectivo de evitar unhas entidades sobrenaturais que provocan que a xente cometa suicidio despois de ollar cara a eles. Personaxes
Sandra Bullock as Malorie Hayes
Trevante Rhodes as Tom
Jacki Weaver as Cheryl
Rosa Salazar as Lucy
Danielle Macdonald as Olympia
Colson Baker as Felix
Lil Rel Howery as Charlie
Tom Hollander as Gary
BD Wong as Greg
Sarah Paulson as Jessica "Jess" Hayes
John Malkovich as Douglas
BirdLife International

BirdLife International é unha organización internacional dedicada á protección das aves e os seus hábitats. Trátase dunha federación de asociacións democráticas e independentes que teñen como obxectivo a conservación e o estudo das aves. Actualmente a rede mundial de BirdLife International conta con representantes en máis de 100 países.
BirdLife International fundárona en 1922 os ornitólogos norteamericanos Gilbert Pearson e Jean Théodore Delacour co nome International Council for Bird Preservation (ICBP). Tratábase dun grupo de presión que deixou de actuar despois da segunda guerra mundial. Volveu á actividade en 1983 co nomeamento dun director profesional e cambiou o seu nome en 1993 polo actual de BirdLife International.
Entre os seus Presidentes de Honor están a princesa Takamado do Xapón e a raíña Noor de Xordania.
Os obxectivos de BirdLife International son: Previr a extinción de todas as especies de aves
Mellorar o estado de conservación das aves
Conservar e mellorar os hábitats das aves do mundo
Conservar a través das aves a biodiversidade do planeta e a calidade de vida das persoas.
BirdLife International é membro da Lista Vermella da IUCN e a súa autoridade oficial en materia de aves.
BirdLife realiza cooperacións con máis de catro mil traballadores, dous millóns e medio de socios, dez millóns de seguidores e xestiona máis de 1 millón de hectáreas.
BirdLife International ten programas de traballo conservacionistas nas seguintes partes do mundo, que son descritas como "rexións": África, as dúas Américas, Asia, Europa e Asia central, o Oriente Próximo e o Pacífico.
En cada unha das rexións, BirdLife ten nove programas, algúns dos cales xa están ben establecidos e outros son de implantación máis recente e responden a asuntos específicos sobre a conservación. Ademais dos programas rexionais, hai programas "globais", que non son específicos dunha rexión, os cales axudan ás organizacións membros a traballar en prioridades comúns, proporcionan un marco de planeamento, aplicación e monitorización e avalían o traballo de conservación realizado. Os progamas de BirdLife son: o Programa Mariño e de Aves Mariñas, o Programa de Prevención das Extincións de Birdlife, o Programa de Aves e Rutas Migratorias, o Programa de Cambio Climático, o Programa de Bosques da Esperanza, o Programa de Apoderamento Local, o Programa de Especies Alleas Invasivas e o Programa de Áreas Importantes para a Biodiversidade e as Aves.
BirdLife International publica unha revista chamada World Birdwatch, que contén novas recentes e artigos acreditados sobre aves, os seus hábitats, e a súa conservación arredor do mundo.
Birgit Nilsson

Birgit Nilsson (nada Svensson), nada en Västra Karups (Suecia) o 17 de maio de 1918 e finada o 25 de decembro de 2005 en Bjärlöv (Suecia), foi unha soprano dramática sueca, considerada a mellor soprano wagneriana do seu tempo. Formada musicalmente en Estocolmo, logo do seu debut en 1946 Nilsson cantou na maioría dos grandes teatros de ópera do mundo un repertorio que incluía compositores como Verdi, Puccini e Strauss, antes de retirarse en 1982.
En 1958 foi invitada a abrir a tempada do Teatro alla Scala de Milán, un honor adoito reservado a cantantes italianos.
Nilsson morreu aos 87 anos o 25 de decembro de 2005 na súa casa de Bjärlöv, unha pequena vila próxima a Kristianstad en Escania, a mesma provincia que a viu nacer. Non se deu a coñecer ningunha causa da morte. Foi sobrevivida polo seu marido, Bertil Niklasson (finado en marzo de 2007), un cirurxián veterinario que coñecera nun tren e co que casara en 1948. Non tiveron descendencia.
Birlos

O xogo dos birlos consiste en lanzar unha bóla pesada a ras do chan cara a 10 pezas de madeira (que son as que se chaman birlos) colocadas verticalmente nunha posición determinada, situadas ó final dunha pista de 19, 2 metros de lonxitude e 1, 06 metros de anchura, co obxectivo de derrubar a maior cantidade delas. A bóla é esférica e ten 3 buratos polos cales meter os dedos para dominar a forza e a dirección do lanzamento. O peso das bolas pode variar entre as 9 e as 16 libras, ou sexa, entre 4, 08 e 7, 25 quilogramos.
Os birlos colócanse ó final da pista, equidistantes 30, 5 centímetros uns dos outros, formando un triángulo equilátero, cunha das puntas do triángulo apuntando cara ao lanzador.
Unha partida de birlos consta de 10 roldas de lanzamento. A puntuación consiste en sumar a cantidade de birlos derrubados. En cada rolda, cada xogador dispón de dúas oportunidades para derrubar tódolos birlos. Denomínase strike cando un xogador derruba os 10 birlos no primeiro lanzamento dun rolda. Nese caso, a puntuación que acade nos seus seguintes dous lanzamentos multiplícase por 2. Denomínase spare cando un xogador derruba os 10 birlos no conxunto dos dous lanzamentos dunha rolda. Nese caso, a puntuación que acade no seu seguinte lanzamento multiplícase por 2. No caso de acadar un strike ou un spare na 10º rolda de lanzamento, pódese lanzar unha vez máis.
Deste xeito, a máxima puntuación que se pode acadar nunha partida de birlos é 300. Acadaríase esa puntuación facendo 12 strikes consecutivos.
Bisectriz

A bisectriz, nun ángulo ABC con vértice en A, é o lugar xeométrico (conxunto) dos puntos que equidistan das dúas rectas que forman o ángulo: todos os puntos da bisectriz teñen a mesma distancia ata AB que ata AC. Dada esta definición, o propio vértice A sempre pertence á bisectriz.
Graficamente calcúlase cun compás, determinándose a mediatriz entre dous puntos M e N das rectas que estean á mesma distancia do vértice A (en realidade a mediatriz pode calcularse só cun punto auxiliar, xa que o vértice A tamén determina a bisectriz).
Bisemia

A bisemia é un tipo de polisemia. Dáse en palabras con dous sentidos diferentes, segundo os contextos. Por exemplo, o verbo alugar é bisémico, pois ten dous sentidos, ademais practicamente opostos: "dar / tomar algo de alugueiro".
Bisenti

Bisenti é un concello italiano da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos. Ten 2061 habitantes (en 2007) e esténdese por unha área de 30 km², cunha densidade de poboación de 68, 7 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de: Arsita, Castel Castagna, Castelli, Castiglione Messer Raimondo, Cellino Attanasio, Cermignano e Penne (PE).
Bisimbre

Bisimbre é un concello aragonés da provincia de Zaragoza, situado na comarca do Campo de Borja. A súa poboación era de 118 habitantes en 2004 (INE). Ocupa unha área de 11, 16 km², o cal lle confería unha densidade de 10, 57 hab/km². Dista 57 km da cidade de Zaragoza e 12 km da capital comarcal, Borja. É unha das localidades (xunto a Borja e La Almunia de Doña Godina) onde filmouse a película "Nobleza Baturra", facilmente recoñecible pola escena en que se rompe un cántaro no característico alicerce da praza principal. Xeografía
Situado nunha chaira dominada de lonxe polo Moncayo e, máis próximos, polos montes Burrén e Burrena, atópase nunha zona de depósitos cuaternarios da Depresión do Ebro na marxe dereita do Río Uecha, na comarca do campo de Borja. Festas
11 a 15 de agosto.
5 a 9 de decembro, festas da Purísima.