Ínsubros

Os ínsubros foron un pobo galo asentado en Insubria, na actual rexión italiana da Lombardía. Foron os fundadores da cidade de Mediolanum (Milán). Aínda que completamente galos na época da conquista romana, eran o resultado da fusión dos pobos preexistentes lígur e celta con tribos galas. Fontes clásicas
Os ínsubros son mencionados por Cicerón, Polibio, Livio, Plinio o Vello, Estrabón e Cecilio Estacio. Historia
A historia dos ínsubros, como a doutros galos e dos pobos itálicos, foi escrita por antigos escritores romanos e gregos. Ademais da sección de Livio sobre a invasión gala do norte de Italia, os seus escritos referíronse á súa historia romana e concentráronse nas batallas entre os romanos e os ínsubros e outras tribos galas no norte de Italia.
No 225 aC, os ínsubros e os boios, os seus veciños galos do sur do río Po, rebeláronse contra Roma. Isto foi motivado por acontecementos que viñan de 283 a. C. , cando celtas cercaron Arretium (Arezzo, na Toscana) e derrotaron unha forza romana que acudiu en axuda da cidade. Os romanos enviaron mensaxeiros para negociar a liberación dos prisioneiros romanos, pero os mensaxeiros foron asasinados. Un exército romano foi enviado ao ager gallicus, o nome que os romanos lle deron a unha área da costa adriática que fora conquistada polos galos senones. Este exército derrotou un continxente senone, ocupou o seu territorio, matou a maioría dos senones e expulsou o resto das súas terras. Temendo que se lles ocorrese o mesmo, os boios veciños rebeláronse xunto cos etruscos. O seu exército en conxunto foi derrotado na batalla do lago Vadimo no mesmo ano. O que levou os ínsubros a unirse aos boyos noutra rebelión foi unha lei aprobada en Roma que prevía a subdivisión do ager gallicus en unidades administrativas romanas. Isto creou temores entre os boios e os ínsubros do que os romanos querían facer. No 225 a. C. , os boios e os ínsubros pagaron grandes sumas de diñeiro aos mercenarios de Gaesatae liderados por Aneroestes e Concolitanus. Os Gaesatae eran galos da Galia Transalpina, o nome romano do que hoxe é o sur de Francia. Un exército duns setenta mil soldados arrasou Etruria. Os galos atoparon forzas romanas preto de Clusium (Chiusi), mais en lugar de comprometerse, retiráronse a Feasulae (Fiesole) pola noite. Logo bateron os romanos na batalla de Faesulae (225 a. C. ) Foron derrotados á súa vez polas forzas combinadas dos dous cónsules romanos, Lucio Emilio Papo e Caio Atilio Régulo na batalla de Telamón.
Despois da batalla de Telamón, os romanos atacaron e derrotaron os boios e obrigáronos a subxugarse a Roma. En 224 aC, os romanos atacaron o territorio Insubre. En 223 a. C. , os ínsubros pediron a paz, pero os romanos rexeitárona e atacáronos. Os romanos agora estaban decididos a controlar Gallia Cisalpina, o nome romano da área onde vivían as tribos galas do norte de Italia. En 222 aC, os romanos cercaron Acerrae, unha fortificación de Insubre na marxe dereita do río Adda entre Cremona e Laus Pompeia (Lodi Vecchio). Os ínsubros non puideron relevar a Acerrae porque os romanos controlaban todos os puntos estratéxicos ao seu redor. Contrataron a 30, 000 mercenarios Gaesatae e, liderados por Viridomarus (ou Britomartus), asediaron Clastidium, un importante e estratéxico pobo dos Marici, un pobo da Liguria que era aliado romano, coa esperanza de que isto obrigara os romanos a levantar o seu cerco. En troques, os romanos dividen as súas forzas. O cónsul Marco Claudio Marcelo dirixiuse a Clastidium e o seu colega Gnaeus Cornelius Scipio Calvus continuou o sitio de Acerrae. Na batalla de Clastidium, Marco Claudio derrotou as forzas galas e matou a Viridomarus nunha soa batalla. Mentres tanto, Gnaeus Cornelius tomou Acerrae. Coa fortaleza tomada e o rei ínsubro morto, os romanos tomaron facilmente a capital dos ínsubros, á que chamaron Mediolanum (Milán). Os ínsubros rendéronse e víronse obrigados a converterse en aliados romanos. Os romanos fundaron colonias con guarnicións en Cremona e Placentia (Piacenza). A primeira estaba na beira norte do río Po e a segunda estaba preto da súa beira sur (no territorio de ínsubros e boios, respectivamente). Isto fíxose para asegurar o cruzamento do río e a porta de entrada á Liguria. Tamén estableceron unha gornición en Mutina (Módena), que se convertería nunha colonia no 182 AC. En 218 aC, os ínsubros e os boios rebeláronse en anticipación á invasión de Aníbal a Italia na Segunda Guerra Púnica (218-201 aC). Atacaron a Cremona e Placentia, obrigando aos colonos a fuxir a Mutina, que estaba cercada. O pretor Lucio Manlio Vulso partiu de Ariminum con 20, 000 de infantaría e 1, 600 de cabalaría. Foi emboscado dúas veces no camiño. Aliviou o sitio de Mutina, pero á súa vez foi asediado nas proximidades. O cónsul Publio Cornelio Escipión foi enviado a apoialo con novas tropas. Mentres tanto, Hannibal chegou a Italia. Derrotou a Publio Escipio na batalla de Ticinum, no territorio do Ínsubre e ao outro cónsul, Tiberio Sempronio Longus, na batalla de Trebia. , preto de Placentia. Despois de varios outros choques, os ínsubres fixeron unha alianza con Roma en 194 a. C. , mantendo certa autonomía. No 89 aC obtiveron a cidadanía latina e, no 49 a. C, a cidadanía romana. A romanización dos ínsubros foi probablemente rápida debido á presenza de colonias romanas e a Xulio César usando Mediolanum como un posto en escena para a súa conquista da Galia (58–50 aC).