proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Al-Farabí

Muhammad ibn Muhammad ibn Tarkhan ibn Uzalagh al-Farabi (en lingua persa: محمد فارابی), tamén coñecido en Occidente como Alpharabus, Alfarabí, ou Farabi, nado en Wasij no 870 e finado no 950, foi un filósofo e científico persa de orixe turcófona e lingua literaria árabe. Traxectoria
Naceu nunha pequena vila preto de Farab (actual Kazakhstán), e foi levado a Bagdad de neno polo seu pai.
Farabi fixo importantes contribucións en matemáticas, filosofía, medicina e mesmo música. Como filósofo escribiu comentarios sobre as obras de Aristóteles, categorizou a lóxica en dous grupos, un como idea e outro como proba. Escribiu un libro sobre música Kitab al-Musiqa (O libro da música), o seu sistema de ton puro árabe aínda se emprega na música árabe. Farabi tivo unha grande influencia na ciencia e no coñecemento durante séculos, o seu traballo considerado unha síntese de filosofía e sufismo, está na base da obra de Ibn Sina.
Influenciado polos escritos de Aristóteles apuntou a idea -herética para o islam- de que a razón é superior á revelación, cuestionou a autoridade do Corán dende o racionalismo e rexeitou a predestinación.
Al-Khujandi

Abu Mahmud Hamid ibn al-Khidr Al-Khujandi, nado en Khudzhand, hoxe Tadjiikistán, contra o 940 e finado no 1000, foi un astrónomo persa que axudou a construír un observatorio en Ray, preto de Teherán. Traxectoria
Os poucos feitos coñecidos sobre a súa vida proveñen dos seus escritos e dos comentarios de Nasir al-din al-Tusi. Al-Khujandi era un dirixente da tribo mongol da rexión de Khudzhand e, polo tanto, de orixe nobre. Khudzhand está na beira do río Syrdarya no val de Fergana e foi capturada polos árabes no século VIII.
Al-Khujandi traballou baixo a dirección da dinastía Buwayhid de Ray. O emir Fakhr ad-Dawlah axudouno a construír un sextante xigantesco en 994 para o seu observatorio. Nese momento, os científicos árabes acreditaban que, canto maior for un instrumento maior era a súa precisión. O sextante mural de Al-Khujandi foi deseñado por el mesmo e incluía como novidade unha escala que indicaba segundos.
Utilizouno en 994 para observar unha serie de tránsitos solares preto dos solsticios. Coas observacións feitas en xuño e decembro calculou a oblicuidade da eclíptica e a latitude de Ray e publicounas en Sobre a oblicuidade da elíptica e as latitudes das cidades.
Al-Kindi

Abu Yousuf Yaqub ibn Ishaq al-Kindi, en árabeأبو يوسف يعقوب ابن إسحاق الكندي, tamén coñecido como Alkindus en Occidente, nado en Kufa arredor do ano 800 e finado en 873, foi un filósofo, científico e oftalmólogo árabe. Traxectoria
Fillo dun oficial do califa Harun al-Rashid, entrou ao servizo al-Mutawakkil como calígrafo. Ao igual que Averroes, Avicena e Alhazen, fou un mestre en moi diversas áreas de coñecemento. Foi un experto en música, filosofía, astronomía, medicina, xeografía e matemáticas, e pasou moitos anos en Bagdad dedicado ao estudo desas materias.
Foi o primeiro farmacólogo en determinar e aplicar a dose correcta para moitas das drogas coñecidas no seu tempo, como químico foi un firme opeñente da alquimia, como matemático escribiu libros dedicados áo sistema numérico creado por Al-Khawarizmi, traduciu a Aristóteles e a outros filósofos gregos áo árabe.
Autor prolífico escribiua máis de 250 libros, moitos deles traducidos na Idade Media ao latín.
Al-Murhiqūn

al-Murhiqūn (en árabe: المرهقون) é un filme iemení de 2023 dirixido por Amr Gamal. Trátase dunha coprodución entre o Iemen, o Sudán e Arabia Saudita. É o segundo filme do director iemení Amr Gamal, quen escribiu o guión xunto con Mazen Reaat. Estreouse na sección Panorama do Festival Internacional de Cinema de Berlín, onde gañou o premio da Audiencia (segundo posto) e o premio Amnistía. Con esta participación, converteuse no primeiro filme iemení en ser escollido oficialmente para a súa proxección na Berlinale.
Foi escollido como candidato do Iemen para o Óscar ó mellor filme internacional na 96ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Sinopse
O filme conta unha historia real sobre unha parella iemení de clase media, Ahmed e Israa, e os seus tres fillos na cidade de Adén, Iemen, durante o ano 2019. A historia comeza cando Israa descobre que está embarazada dun cuarto fillo, causando conmoción na parella que perdeu o seu traballo tras a guerra civil en 2015, que levou a unha crise económica paralizante no Iemen. Personaxes
Khaled Hamdan como Ahmed
Abeer Mohammed como Isra'a
Samah Alamrani como Muna
Islam Saleem como Anwar
Roaa Al-Hamshari como Nouran
Omar Elyas como Nawar
Al-Nawawi

Abū Zakariyyā Yaḥyā ibn Sharaf al-Nawawī (en árabe: أبو زكريا يحيى بن شرف النووي), nado en Nawa en 1233 e finado na mesma cidade en 1277, coñecido como al-Nawawī ou Imam Nawawī foi un xurista sunnita shafi'ita e estudoso do hadith. Foi o autor de numerosos e longas obras sobre o hadith, biografías e xurisprudencia. Al-Nawawi nunca casou. Traxectoria
Al-Nawawi naceu en Nawa preto de Damasco. Como no árabe e outras linguas semitas, a última parte do seu nome refírese á súa patria.
Estudou en Damasco dende os dezaoito anos e tras facera peregrinación en 1253 estableceuse aló como estudoso privado. Os seus mestres estaban considerados como autoridades das súas materias e nas disciplinas que ensinaban. Estudou o hadith, a xurisprudencia islámica, os seus principios, sintaxe e etimoloxía.
Nawawi provocou a ira do sultán mameluco Rukn al-Din Baybars, cando recolleu a petición dos residentes de Damasco que buscaban alivio dos fortes impostos durante unha seca que durou varios anos. Isto levou a que Baibars o ameazase coa expulsión de Damasco. A isto respondeu: Faleceu en Nawa aos 44 anos. Legado
O legado duradeiro de al-Nawawi é a súa contribución á literatura do hadith mediante as trascendentais obras Corenta hadiths e Riyadh as-Saaliheen. Isto fixo que foxe respectado en todas as madhabs, a pesar de que fose da xurisprudencia shafi'i. Segundo Al-Dhahabi, a concentración e a absorción de Imam Nawawi no amor académico valeulle fama proverbial. Destrución da tumba
En 2015, durante a guerra civil siria, a súa tumba foi demolida polos rebeldes ligados a Al Nusra.
Al-Qubayat

Al-Qubayat (en árabe: القبيات é unha vila do distrito de Akar, na gobernación do Líbano Setentrional. Ten unha poboación de arredor de 12. 000 persoas, a maioría deles maronitas.
Al-Shafi‘i

Abū ʿAbdillāh Muhammad ibn Idrīs al-Shāfiʿī (en árabe: أَبُو عَبْدِ ٱللهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ ٱلشَّافِعِيُّ), nado en Gaza en 767 e finado en al-Fustat o 19 de xaneiro de 820, foi un teólogo, escritor e estudoso musulmán árabe, primeiro contribuidor aos principios da xurisprudencia islámica (Uṣūl al-fiqh). Moitas veces denominado "Shaykh al-Islām", al-Shāfi‘ī foi un dos catro imáns, cun legado sobre asuntos e ensinanzas xurídicas que finalmente levaron á escola Shafi'i da fiqh (ou Madh'hab). Foi o estudoso máis destacado do imán Malik ibn Anas, e tamén actuou como gobernador de Najar. Biografías
A biografía de al-Shāfi‘i é difícil de seguir. Dise que Dawud al-Zahiri foi o primeiro que escribiu unha biografía del, mais o libro perdeuse. A biografía máis antigo que se conserva é de Ibn Abi Hatim al-Razi (falecido en 327) e non é máis que unha colección de anécdotas, algunhas delas fantásticas. Un resumo biográfico escrito por Zakarīya b. Yahya al-Sājī foi reproducido posteriormente, mais mesmo entón, gran cantidade de lendas apareceran na historia da vida de al-Shāfi‘i. A primeira biografía real é de Ahmad Bayhaqi (finado en 1066) e está chea dunha visión modernista que a cualificaría como lendas piadosas. Obras
Al-Shafi'i escribiu máis de cen libros, entre elas: Al-Risala, o libro máis coñecido de al-Shafi'i en que examinou os principios da xurisprudencia.
Kitab al-Umm, principal texto sobrevivente da fiqh Shafi'i.
Musnad al-Shafi'i (sobre o hadith), dispoñible con arranxos por Ahmad ibn Abd ar-Rahman al-Banna.
Ademais, al-Shafi'i foi un poeta elocuente que compuxo moitos poemas breves morais.
Al-Walid I

Al-Walid de Abd al-Malik (Árabe: الوليد بن عبد المالك) ou tamén Al-Walid I, nado en 668 e finado en 715. Traxectoria
Foi un califa omeia que gobernou durante 705 ata 715. El continuou a grande expansión do Califato coma fixo o seu pai Abd al-Malik ibn Marwan. Chegou as portas da Península Ibérica.
Al-fakik

Al-Fakik é un cráter de impacto no hemisferio norte da lúa de Saturno, Encélado. Al-Fakik foi observado por primeira vez en imaxes tomadas pola sonda Cassini durante a misión de sobrevoo de Encélado, acontecida en febreiro de 2005. Está situado a 35, 52 ° N e 306, 55 ° O, e ten un diámetro de 15, 2 quilómetros. A topografía do cráter de impacto aparece moi afundida, suxerindo que o cráter sufriu unha significativa relaxación viscosa dende a súa formación. Ademais, as fracturas perturbaron a marxe sueste do cráter.
Al-Fakik leva o nome do irmán cego e linguateiro do barbeiro de Bagdad, cuxa historia está narrada nos contos das Mil e unha noites.
Alabandina

A alabandina é un mineral formado por sulfuro de manganeso de fórmula química Mn2S, considerado unha pedra preciosa. Aspecto
A alabandina preséntase normalmente en forma de cristales vermellos. Tamén poden aparecer cristais de alabandina de cor agrisada adoptando un brillo case metálico. Lugares onde se atopa
Recibe o seu nome do lugar onde se descubriu, a antiga cidade de Alabanda, na rexión de Caria, hoxe pertencente a Turquía, aínda que tamén se encontra en Sri Lanka, no sur de Australia e en varias rexións europeas. Usos da alabandina
Debido á súa condición de pedra preciosa a alabandina é usada na xoiería. Outros sulfuros
Outros sulfuros son:
A pirita, a galena, a calcopirita, a arsenopirita, a pirrotina e a marcasita.
Alabastro

O alabastro é unha variedade compacta é translúcida do xeso, amplamente utilizado en escultura, e tamén en arquitectura e ornamentación. O alabastro oriental é unha variedade da calcita que se empregaba en tempos antigos.
Aladdin (filme de 1992)

Aladdin é un filme estadounidense de Walt Disney Pictures dirixido por Ron Clements e John Musker que se estreou en 1992. Baséase no conto "Aladino e a lámpada marabillosa" da compilación As mil e unha noites. Sinopse
Aladdin é un enxeñoso rapaz que, malia vivir nun estado de extrema pobreza, soña con casar coa fermosa filla do sultán, a princesa Jasmine. O destino intervén cando o astuto visir do Sultán, Yafar, recruta a Aladdin para que lle axude a recuperar unha lámpada máxica das profundidades da Cova das Marabillas. O mozo atopa a lámpada, na que vive un xenio que concede tres desexos a quen o libere. Personaxes
Scott Weinger como Aladdin
Robin Williams como Xenio
Jonathan Freeman como Jafar
Linda Larkin como Princesa Jasmine
Frank Welker como Abu
Gilbert Gottfried como Iago
Douglas Seale como O Sultán
Jim Cummings como Razoul
Bruce Adler como Comerciante
Charlie Adler como Gazeem
Hal Smith como Cabalo de Jafar Galardóns e nomeamentos
1992: 2 Oscars: Mellor banda sonora orixinal, mellor canción. 5 nomeamentos.
1992: 3 Globos de Ouro: Mellor bso, canción, premio á dobraxe (Robin Williams). 6 nomeamentos.
1993: Premios Annie: Mellor filme.
1993: 2 nomeamentos ós BAFTA: Mellor banda sonora orixinal e efectos visuais.
1993: 3 Saturn Awards: filme de fantasía, actor secundario (Robin Williams) e actor novo (Scott Weinger).
Alakhkha

Alakhkha (hitita: Alalaḫ) foi unha cidade hitita cuxa localización exacta se descoñece. O rei Hattusilis I conquistouna e destruíuna ao final da súa cuarta campaña militar, recollidas nos seus anais.
Alakrana

O Alakrana é un buque de pesca atuneiro conxelador español, propiedade da empresa Echebastar fleet S. L. , que ten o seu porto de rexistro en Bermeo (Biscaia) e que foi construído polos Astilleros de Murueta S. A. , de Murueta. Historial
Primeiro intento de secuestro
O 3 de setembro de 2009, conseguiu eludir un intento de secuestro cando navegaba a 495 millas de Somalia.
Secuestro
O Alakrana foi secuestrado por piratas o 3 de outubro de 2009, ben a 413 millas das costas do sur de Somalia (segundo algunhas fontes), ben a 120 millas náuticas (por tanto dentro da ZEE de Somalia) segundo sentenza da Audiencia Nacional; en calquera caso o buque faenaba lonxe da zona protexida pola Operación Atalanta, dentro da zona de seguridade en augas internacionais segundo algunhas fontes, e, en augas somalís segundo outras. No seu auxilio acudiu a fragata Canarias, que levantou áncora o 10 de agosto de Rota (Cádiz) para incorporarse á Operación Atalanta, canda outras forzas españolas.
O 17 de novembro de 2009, tras 47 días de secuestro, o Alakrana foi liberado previo pago dun rescate duns 4 millóns de dólares.
Durante a liberación, os helicópteros das fragatas Canarias e Méndez Núñez intentaron sen éxito capturar os últimos piratas que abandonaron o buque, chegando incluso a disparar contra eles. Así mesmo, e do mesmo xeito que ocorreu co Playa de Bakio, tivo de evitarse que fose recapturado por outros piratas doutro clan.
Tras a liberación, o Alakrana dirixiuse ás Illas Seychelles escoltado polas dúas fragatas, arribando a Port Victoria o 20 de novembro de 2009.
A consecuencia do secuestro, a lei española foi modificada o 2 de novembro de 2009 para permitir aos vixilantes de seguridade empregar armamento de até 12, 70 mm nos buques con bandeira española, sempre que este sexa adquirido a fabricantes ou distribuidores asentados en España. En cambio, nas embarcacións doutras bandeiras si que está permitida a presenza a bordo de militares e a tenencia de armamento superior ao regrado para barcos españois.
Alalá

O alalá é un canto individual, pausado e de carácter melancólico, característico da tradición popular galega. Características
O alalá está composto por coplas octosilábicas dispostas en estrofas de tres ou catro versos que finalizan coa repetición cantada da sílaba "la": ailalá, ailalá. Esta pensado para o canto en solitario, se ben en tempos recentes engadíronselle frases instrumentais de gaita ou zanfona. As letras adoitan ser de temática seria e a interpretación é un valor de suma importancia que, ao seren de ritmo libre, favorece a improvisación e a presenza de melismas.
O alalá é considerado pola maioría dos autores como a forma de música tradicional galega máis antiga e característica. A súa orixe non está totalmente clara, pero a teoría máis aceptada é que están relacionados co canto gregoriano. Os alalás utilizábanse para alixeirar as tarefas, para harmonizar o ritmo do traballo ou para anunciala presenza dos traballadores ambulantes, polo que están na orixe doutros xéneros como os cantos de arrieiro, cantos de oficios ou os cantos de andar o camiño. Ao igual que no caso das regueifas, chegaron a celebrarse competicións de alalás, o que dá idea da súa importancia na cultura popular.
Perfecto Feijoo (1858-1935), fundador do primeiro coro galego "Aires da Terra", foi un gran compilador e intérprete de alalás. Tamén o zanfonista ourensán Faustino Santalices recuperou, e gravou en disco, moitos cantos que poderían terse perdido.
Alambique

Un alambique, tamén chamado alquitara ou destilador, é un aparello utilizado para destilar líquidos, tradicionalmente aceiro ou cobre e na actualidade tamén de vidro, consta dunha caldeira onde se quenta o líquido e un serpentín refrixerado onde posteriormente arrefría. Desenvolvido polo alquimista árabe Jabir ibn Hayyan sobre o 800, emprégase para producir perfumes, medicinas e alcohol procedente de froitas fermentadas. En Galicia foi moi utilizado para destilar augardente.
Alameda (xardinaxe)

Unha alameda é un lugar poboado de álamos, aínda que tamén se estende o uso do termo a outro tipo de árbores como o carballo, lodoeiro, tileiro, moreira ou plátano de sombra.
Cando crece na ribeira dun río e é espontánea forma parte da paisaxe natural. Pola contra se foi planificada, pensada e plantada polo ser humano forma parte da xardinaría, con frecuencia estes paseos ou parques arborados foron o tipo máis antigo de xardín público e popular.
Basicamente coñecemos dous tipos de alamedas: as plantadas con frecuencia nos bordos dos camiños, sinxela aliñación de árbores. As primeira aliñacións, como simples liñas nos bordos dos camiños comezaron a ser plantadas en torno ás murallas das cidades medievais europeas como aconteceu na cidade italiana de Lucca (Toscana).
Outro tipo de alamedas eran as formadas con numerosas aliñacións para crear un grande espazo de sombra, nos lugares nos que se realizaban concentracións de calquera tipo. Os grandes espazos sombreados con chopos estaban destinados aos mercados e a ser escenario das máis diversas actividades lúdicas entre elas, as romaxes, os bailes e o adestramento atlético, militar e hípico.
Na xardinaría centroeuropea, especialmente en Flandres e en Francia, ademais de en Italia, adornáronse tamén os camiños de acceso das grandes vilas nobiliarias e aristocráticas con aliñacións de árbores e así mesmo dispuxéronse como paseos principais dos xardíns. Dende o século XVI, co progreso dos novos coches de cabalos foron o escenario destinado aos pracenteiros paseos cos coches e carrozas. A máis antiga alameda plantada, e por iso xardín, e aberta a todo o mundo, e por iso pública, que se conserva en Europa na actualidade é a Alameda de Hércules de Sevilla (1574).
Alan Greenspan

Alan Greenspan, nado en Nova York o 6 de marzo de 1926 é un economista estadounidense que foi presidente da Reserva Federal dos Estados Unidos entre 1987 e 2006. Traxectoria
Obtivo a licenciatura en economía en 1948, o mestrado en economía en 1950 e o seu doutoramento en economía en 1977, todos pola Universidade de Nova York.
En 1968 Greenspan converteuse en asesor en economía do daquela candidato Richard Nixon, pero Greenspan non confiaba en Nixon, e distanciouse aínda máis del cando Nixon iniciou a súa política de control de prezos e salarios, que arrepiou a Greenspan.
Foi presidente da Reserva Federal desde o 11 de agosto de 1987 até o 1 de febreiro de 2006. Foi nomeado ao posto polos presidentes Ronald Reagan, George H. W. Bush, Bill Clinton e George W. Bush. Só William McChesney Martin Jr. foi o presidente da Reserva Federal durante máis tempo que Greenspan, permanecendo no cargo case 18 anos e dez meses entre 1951 e 1970.
Alan J. Heeger

Alan J. Heeger, nado o 22 de xaneiro de 1936 en Sioux City, Iowa (USA) é un físico estadounidense, galardoado co Premio Nobel de Química no 2000. Traxectoria
Licenciouse na Universidade de Nebraska en 1957, e en 1961 obtivo o grao de Doutor en Ciencias Físicas pola Universidade de California en Berkeley. Integrouse na Universidade de Pensilvania en 1962, e ata 1982 a súa carreira estivo intimamente ligada a esta Institución Académica, na que ocupou os cargos de Profesor asistente, profesor numerario, director do Laboratorio para a investigación sobre a estrutura da materia e, entre 1981 e 1982, vicerreitor de investigación.
Ese mesmo ano pasou á Universidade de California en Santa Bárbara como profesor de Física e Director do Instituto para Polímeros e Sólidos Orgánicos na mesma Universidade.
En 1990 fundou, xunto ao seu colega Paul Smith, a Corporación UNIAX, da que é presidente e director de investigación, e que foi adquirida por DuPont. Investigacións científicas
Durante a súa carreira publicou numerosos artigos científicos sobre materiais, especialmente sobre polímeros orgánicos. As súas investigacións sobre a capacidade condutora dos polímeros orgánicos e as súas aplicacións tecnolóxicas valéronlle diversos galardóns, entre os que destacan o Premio Balzan, o Premio John Scout ou o Premio Oliver E. Buckley para a Materia Física Concentrada. No ano 2000 a Academia Sueca outorgoulle o Premio Nobel de Química pola súa contribución ao coñecemento e desenvolvemento da ciencia dos polímeros orgánicos condutores da electricidade, tamén coñecidos como "metais sintéticos", galardón que compartiu co neozelandés Alan MacDiarmid e o xaponés Hideki Shirakawa.
Alan Lloyd Hodgkin

Alan Lloyd Hodgkin, nado en Branbury (Oxfordshire) o 5 de febreiro de 1914 e finado en Cambridge o 20 de decembro de 1998, foi un fisiólogo e biofísico inglés, gañador en 1963 do Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina polo seu traballo con Andrew Fielding Huxley nas bases do potencial de acción dos nervios, os impulsos eléctricos que habilitan a actividade do organismo e o seu coordenación do sistema nervioso central. Hodgkin e Huxley compartiron o premio ese ano con John Carew Eccles, quen foi citado pola súa investigación de sinapses. O descubrimento de Hodgkin e Huxley permitiu a teoría do canle iónico, que foi confirmada varias décadas despois.
Alan MacDiarmid

Alan Graham MacDiarmid, nado o 14 de abril de 1927 en Masterton, Nova Zelandia e finado o 7 de febreiro de 2007 en Drexel Hill, Pensilvania (USA), foi un químico e profesor universitario estadounidense de orixe neozelandesa galardoado co Premio Nobel de Química do ano 2000. Traxectoria
Doutor en Química pola Universidade de Wiscosin en 1953 e pola de Cambridge en 1955. Ese mesmo ano ingresou como profesor asociado na Universidade de Pensilvania e, en 1964 obtivo a súa praza de profesor numerario. É titular da cátedra Blanchart de Química nesa mesma universidade, cargo que ocupa desde 1988.
Tivo catro fillos do seu primeiro matrimonio con Marian, falecida en 1990. MacDiarmid casou despois con Gayl Gentile. Faleceu debido a unha síndrome mielodisplásica. Investigacións científicas
Os seus estudos sobre os polímeros orgánicos condutores comezaron en 1975, ano en que contactou co doutor Hideki Shirakawa, do Instituto Tecnolóxico de Tokyo. Desde entón mantivo unha estreita colaboración con el, así como co doutor Alan Heeger, físico da Universidade de Pensilvania.
Nos últimos intres da súa vida os seus intereses científicos céntranse no polímero condutor máis importante desde o punto de vista tecnolóxico, a polianilina, así como nos polímeros orgánicos fotoemisores. Publicou máis de 600 artigos científicos nas máis prestixiosas revistas e é posuidor de máis de vinte patentes no campo dos polímeros orgánicos condutores, especialmente do poliacetileno e a polianilina.
Foi galardoado con numerosos premios, entre os que destacan o Premio en Materiais Químicos outorgado pola American Chemical Society (Sociedade Americana de Química (en galego)), que obtivo en 1999. No ano 2000 foi galardoado co Premio Nobel de Química pola súa contribución ao desenvolvemento da Ciencia e as aplicacións dos polímeros orgánicos con capacidade para conducir a corrente eléctrica, premio compartido co físico estadounidense Alan J. Heeger e o químico xaponés Hideki Shirakawa.
Alan P. Peterson

Alan P. Peterson é un ornitólogo e taxónomo estadounidense. Traxectoria
Alan P. Peterson é o editor da base de datos taxonómica de referencia on line Zoonomen, baseada na taxonomía de Sibley-Ahlquist, resultante do traballo de Sibley e Monroe.
Peterson adoito é citado polo Sistema Integrado de Información Taxonómica (Integrated Taxonomic Information System, ITIS) como un experto.
Alan Perlis

Alan Jay Perlis, nado o 1 de abril de 1922 en Pittsburgh e finado en Connecticut o 7 de febreiro de 1990, foi un catedrático estadounidense de ciencias da computación que gañou o Premio Turing en 1966 e foi presidente da Asociación para a Maquinaria Computacional (ACM) de 1962 a 1964.
Alantoide

O alantoide é unha membrana extraembrionaria, orixinada como unha extensión do tubo dixestivo primitivo do endoderma do embrión de réptiles, aves e mamíferos, situado caudalmente ao saco vitelino. Inicialmente o alantoide rodea o embrión entre o amnio e o corion. Conforme avanza o desenvolvemento embrionario vai diminuíndo de tamaño transformándose nun saco alargado orixinado no talo do corpo do embrión que forma parte do cordón umbilical. Función
En réptiles e aves, o alantoide ten funcións respiratorias e excretoras, como depósito de refugallos nitroxenados como o ácido úrico en forma de cristais que serán expulsados no momento que a cría rompa a casca do ovo, polo que adquire un gran tamaño. En mamíferos só ten funcións de excreción. Do alantoide xorden os vasos alantoideos que en humanos orixinarán os vasos umbilicais e as pilosidades coriónicas da placenta. O alantoide e o corion fusionados forman a membrana corioalantoidea rica en vasos sanguíneos, que é a parte fetal da placenta. No embrión do polo, o sangue contido nestes vasos achega osíxeno e dióxido de carbono xunto con outros refugallos do embrión. Desenvolvemento nos humanos
A cloaca primitiva do embrión atópase en ampla comunicación coa alantoide. Entre a 4ª e a 7ª semana do desenvolvemento humano, a cloaca divídese nunha porción posterior ou conduto anorrectal, e unha porción anterior ou seo uroxenital primitivo. Esta separación débese ao crecemento dunha crista mesodérmica transversal que nace do ángulo que forman o alantoide e o intestino posterior. No seo uroxenital distínguense dúas partes. A superior e máis voluminosa é a futura vexiga urinaria, en comunicación co alantoide, que quedará reducida a un conduto obliterado desde o vértice da vexiga definitiva, o uraco ou, tamén denominado, ligamento umbilical medio. A parte máis caudal e de menor tamaño, de configuración pseudotubular e denominada porción pelviana do seo uroxenital, formará a uretra feminina e no home as porcións prostática e membranosa da uretra.
Alarmona

Unha alarmona é unha molécula sinalizadora intracelular que producen as bacterias, os cloroplastos e unha pequena minoría de arqueas cando reaccionan a factores ambientais moi adversos. As alarmonas regulan a expresión xénica a nivel de transcrición. As alarmonas prodúcense en altas concentracións cando as bacterias e plantas están sometidas a factores ambientais adversos, como a falta de aminoácidos, para producir proteínas. O ARNt non cargado funciona como alarmona. Despois, o guanosín-5'-trifosfato (GTP) é convertido en guanosín 5´-difosfato 3´-difosfato (ppGpp), que é a alarmona arquetípica. O ppGpp únese ás subunidades β e β´ da ARN polimerase, cambiando a preferencia de promotor. Isto fará diminuír o nivel de transcrición dos xenes do ARNr e a doutros xenes, pero incrementará a de xenes que interveñen na biosíntese de aminoácidos e no metabolismo implicado na fame.
Alaró

Alaró é un concello das Illas Baleares. Esténdese por unha área de 45, 63 km² onde no ano 2007 vivían 5. 018 habitantes. Encóntrase a 26 km da capital, Palma. Demografía
Evolución da poboación de Alaró dende a década dos 50 ata agora: Política
O repartimento de escanos quedou deste xeito:
Alaterno

O alaterno (Rhamnus alaternus) é un arbusto perenne da familia das rannáceas, con follas coriáceas que presentan sempre cor verde, as flores presentan catro pétalos e son fortemente olorosas e o froito é unha drupa negra e zumarenta. Típico da garriga propia da vexetación mediterránea, sobre todo frecuente por entre as aciñeiras, é moi resistente á seca.
Existen dúas subespecies Rhamnus alaternus L. subsp. alaternus
Rhamnus alaternus L. subsp. myrtifolia Propiedades
Os seus froitos teñen propiedades medicinais e poden utilizarse con precaución coma laxante.
Emprégase coma purgante, laxante, adstrinxente. Taxonomía
Rhamnus alaternus foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 193–194, no ano 1753. Citoloxía Número de cromosomas de Rhamnus alaternus (Fam. Rhamnaceae) e táxones infraespecíficos: 2n 24 Subespecies Ten tres subespecies: Rhamnus alaternus L. subsp. alaternus
Rhamnus alaternus L. subsp. myrtifolia (Willk. ) Maire
Rhamnus alaternus L. subsp. pendula (Pamp. ) JafriSinonimia
Rhamnus clusii Willd.
Rhamnus myrtifolia Willk.
Alaternus angustifolia Mill.
Alaternus balearica Duhamel ex Steud.
Alaternus glabra Mill.
Alaternus hispanicus Steud.
Alaternus latifolia Mill.
Alaternus phylica Mill.
Alaternus rotundifolia Steud.
Alaternus variegata Steud.
Rhamnus alaternus var. angustifolia DC.
Rhamnus alaternus var. hispanica DC.
Rhamnus alaternus var. vulgaris DC.
Alaunus

Na relixión celta, Alaunus ou Alaunius é un deus galo do sol, da curación e das profecías. O seu nome é coñecido polas inscricións atopadas en Lurs, Francia, (na forma dativa Αλα[υ]νειουι) e en Mannheim, na Alemaña occidental. Na última inscrición, Alaunus é usado como un epíteto de Mercurio. Etimoloxía
Na tentativa de coñecer a etimoloxía deste teónimo, é importante ter en conta que este non se refire só a deidades, senón que tamén é usado na topónimo e como hidrónimo. En tempos dos romanos, na súa forma feminina, por exemplo, era costume referirse ó Valognes romano de Normandía, a Maryport romana en Cumbria, a Alcester romana en Warwickshire, ó Watercrook romano en Natland, ó Low Learchild romano en Devil's Causeway en Northumberland, a Ardoch en Perthshire e ó río Aln en Northumberland. A colección de referentes para esta palabra, xunto coas alternancias masculinas e femininas que expón, suxire que a palabra é un adxectivo, cun sufixo *-n- de oración adxectiva usado para formar adxectivos en moitas linguas indoeuropeas (cf. -n- en cani-n-us, latín, ‘canidae', en cani-s do latín, ‘can’, en roma-n-us do latín, en Roma do latín, ‘Roma’; en wood-en vindo de wood e en ash-en vindo de ash, ambos do inglés moderno).
O galés ten a verba alaw, ‘harmonía, melodía’, e o nome pode representar un adxectivo significando 'melodioso, harmonioso' derivado do precursor romano-británico desta palabra.
Alba (vestimenta)

A alba é unha túnica de liño branco que viste o sacerdote, o diácono ou os demais ministros do altar en diferentes celebracións relixiosas cristiás. Chámase así pola súa cor branca e provén da túnica talaris romana.
Alba FSU

Alba FSU é unha plataforma tipo FSU construída por Astano para Chevron.
En 2016 Alba leva producida unha media diaria de 15. 300 barrís de petróleo. Dende o inicio da produción en 1994 leva extraídos 419 millóns de barrís de petróleo.
Alba Iulia

Alba Iulia (Húngaro: Gyulafehérvár, Alemán: Karlsburg) é unha cidade do condado de Alba, Transilvania, Romanía cunha poboación de 66. 369, localizada a carón do río Mureş.
A cidade consiste en dúas partes, a alta foi construída por Carlos VI de Austria entre 1716 e 1735 e a cidade baixa, na que está a catedral gótica e o Batthyaneum, un museo fundado en 1794.
A cidade é historicamente importante para as minorías húngara e alemá de Romanía.
En 1992 o 93, 7% da poboación era romanesa, o 3, 5% húngara, o 2% xitana e o 0, 6% alemá. Historia
A cidade foi un importante centro político e económico dacio denomidado Apulon, mencionado polo xeógrafo grego Tolomeo. Cando o sur da Dacia se converteu nunha provincia do Imperio romano, a capital da Dacia Apulensis foi establecida aquí, e a cidade foi coñecida como Apulum
Entre 1541 e 1690 foi a capital do Principado de Transilvania.
O 1 de decembro de 1918 prodúcese a incorporación da Transilvania a Romanía, e o 15 de outubro de 1922 Fernando de Romanía foi proclamado rei de Romanía en Alba Iulia.
Alba Longa

Alba Longa era unha cidade da rexión do Lacio, na actual Italia. Recibiu este nome polo seu asentamento ó longo dun outeiro do monte Albano. Foi fundada mitoloxicamente por Ascanio, fillo de Eneas, debido a que Lavinio, cidade da que por descendencia debía ser rei, estaba superpoboada. Despois de Ascanio dirixiron a cidade de Alba Longa unha serie de reis sen moita importancia, ata chegar a Proca, pai de Numitor e Amulio. Cando lle toca reinar a Numitor, o seu irmán Amulio destrónao. A súa sobriña, Rea Silvia, procrea dous fillos, Rómulo e Remo, que posteriormente matan a Amulio e devolven o trono o seu avó Numitor.
Alba de gloria

Alba de gloria (orixinalmente "Alba de groria") é un coñecido discurso de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao pronunciado co gallo do Día da Patria Galega (25 de xullo) de 1948 no festival do Centro Gallego de Buenos Aires celebrado no Teatro Argentino, publicado ese mesmo mes no número 463 d'A Nosa Terra e que o autor manifestou que comenzara a escribir un ano antes, en 1947, en Marsella (Francia). Significación
Dadas as circunstancias históricas nas que se fixo —posguerra civil, exilio do galeguismo— e o talle histórico do seu autor, a significación deste discurso vai máis alá da celebración dun 25 de xullo concreto senón que é visto polo nacionalismo galego coma probablemente o documento que mellor reflicte as aspiracións e ideais deste movemento. A primeira frase do discurso, Se no abrente deste día úsase entre nacionalistas tanto para referirse a este texto coma para referirse en xeral ás arelas do nacionalismo galego.
Os dous primeiros parágrafos xa foran escritos un ano antes e forman parte do cap. I do cuarto libro de Sempre en Galiza. Lembraba así Castelao o discurso "A significación espiritual do Día da Galiza", que pronunciara Ramón Otero Pedrayo "nun teatro de Vigo, van alá dezaseis anos".
O título, "Alba de groria", co que se publicou a partir de 1951, probablemente non foi escollido polo propio autor, senón por Eduardo Blanco Amor que foi, tamén, o que fixo a tradución ao castelán.
O Consello da Cultura Galega organizou unha exposición sobre el en 2018.
Alba, Piemonte

Alba é un concello italiano da provincia de Cuneo, na rexión de Piemonte, a carón do río Tanaro. No ano 2001 tiña 29759 habitantes Historia
Foi fundada polo cónsul romano Pompeius Strabo co nome de Alba Pompeia. Aquí naceu o emperador Pertinax.
Na Idade Media foi conquistada polos longobardos e os árabes. No século XII convértese nunha comuna, uníndose á Liga Lombarda. Na Idade Moderna foi disputada por España e Francia. Polo Tratado de Cherasco entrou definitivamente no reino de Savoia Arquitectura
Da época romana quedan os restos dunha porta fortificada romana e restos de mosaicos e mármores. O Palazzo Comunale é do século XIII, e a catedral é do século XV.
Alban Berg

Alban Maria Johannes Berg, nado en Viena o 9 de febreiro de 1885 e finado o 24 de decembro de 1935, foi un compositor austríaco.
Formou parte da chamada Segunda Escola de Viena xunto co seu mestre, Arnold Schönberg, e Anton Webern, tamén alumno de Schönberg. Compuxo nos distintos estilos de principios do século XX, pasando polo atonalismo primeiro, e logo polo dodecafonismo, con obras vencelladas á estética expresionista. Foi denominado o Romántico do dodecafonismo porque as súas composicións combinan o romanticismo Mahleriano cunha adaptación persoal do dodecafonismo de Schönberg, a súa música ten unha sonoridade que sempre evoca á tonalidade, o espírito romántico e unha inclinación marcadamente dramática e expresiva. As súas obras máis coñecidas son o seu Concerto para violín e as óperas Lulu e Wozzeck (composta a partir da obra teatral Woyzeck de Georg Büchner e estreada en 1924 en Viena con grande éxito).
Berg formaba parte da elite cultural vienesa a principios do século XX, encontrándose entre o seu círculo de amigos os músicos Alexander von Zemlinsky e Franz Schreker, o pintor Gustav Klimt, o escritor e sátiro Karl Kraus, o arquitecto Adolf Loos, e o poeta Peter Altenberg.
Faleceu probablemente a causa da picada dun insecto e o consecuente envelenamento sanguíneo, aos 50 anos. Obra
Albanel

Albanel (do árabe vulgar al-banní, e este do árabe clásico al-banna’, "o que constrúe ou edifica") é un operario que realiza indistintamente traballos básicos de construción, como alzado de muros, paredes e tapias, colocación de cubertas e canalizacións de fluídos sen presión, enchido e nivelado de encofrados con formigón, preparación de cemento e outras tarefas de obra non especializadas.
Tamén se refire ao que se dedica a traballo forzado. Ata o século XIX o oficio de albanelería era un oficio gremial. Para pertencer a el, o candidato debía ser presentado por un membro e ser aceptado formalmente como aprendiz. Unha vez dentro do gremio podía conseguir distintos graos ata chegar a mestre, que xa tiña unha consideración social importante. O Mestre de Albanelería era o responsable da execución das obras, supervisado unicamente polo arquitecto.
O 3 de maio celébrase o día do albanel (ao igual que o día da Santa Cruz), conmemorándose coa construción dunha cruz a partir dos sobrantes da obra, que se coloca na parte superior e máis alta. Ese mesmo día faise unha celebración á que se invitan aos familiares e amigos dos albaneis, onde o padriño é o propietario da edificación ou no seu defecto os enxeñeiros ou residentes da obra.
A tradición practícase en Europa desde a Idade Media.
A albanelería está considerada un dos traballos de maior risco.
Albanelaría

A albanelaría é a técnica de colocación de pedras para a construción. Pode subdividirse en: cantaría: técnica de tratamento e golpeo da pedra para darlle forma, tanto na súa extracción coma para darlle formas xeométricas ou figurativas;
cachotaría ou cachotería: sistema que consiste en xuntar pedras de formas irregulares; un tipo particular desta é a cachotaría ciclópea.
perpiaño: sistema que consiste en xuntar pedras de formas regulares, normalmente paralelepípedos;
Noutras linguas distintas do galego, a clasificación da albanelaría (masonry, en inglés) faise en función de se as pedras que se xuntan levan morteiro (brickwork) ou non (dry stone), aínda que manteñen un expresión para o traballo que se fai nunha soa peza (stone masonry).
Os distintos sistemas de cantaría teñen unha longa tradición na arquitectura popular galega. Dende os cruceiros ou a catedral de Santiago ata as murallas dos castros ou os simples muros de pedra, a arquitectura tradicional leva séculos construíndo obras rechamantes pola súa funcionalidade, importancia ou beleza. Nomenclatura
As caras que conforman unha peza de perpiaño segundo a súa posición no edificio teñen uns nomes moi específicos no léxico galego, que son: paramento: é a cara que dá ó exterior;
sobreleito: é a base sobre a que se apoia a pedra por gravidade;
leito: é a cara oposta á base;
xuntas: son os laterais da peza que contactan con outras pedras;
extradorso: é a cara que dá ó interior da construción;
Loxicamente, as formas irregulares da cachotaría impiden que se lle dean uns nomes estables para cadansúas caras. De tódolos xeitos, cómpre dicir que o perpiaño é unha técnica máis moderna cá cachotaría, e pode incluír distintas técnicas con dificultade gradualmente maior, o cal mesmo permite datar relativamente restos arqueolóxicos (por exemplo, no Castelo da Rocha Forte).
Albarda

A albarda é un aparello utilizado nas cabalarías de carga consistente principalmente en dúas almofadas feitas de liño ou arpilleira e cubertas con coiro, normalmente recheas de palla ou algún outro material brando como a seda, que se colocan sobre o lombo das cabalarías e que se cinguen por baixo da barriga por medio de cinchas e á que se lle dá solidez con paus coñecidos como fueiros. Ten como función evitar que o animal se fira ao transportar mercadorías ou persoas, as destinadas ao transporte de persoas son máis lixeiras cás destinadas ao transporte de mercadorías. O albardeiro é o encargado de elaborar e arranxar as albardas.
Albaricoque

O albaricoque é o froito do albaricoqueiro (Prunus armeniaca). É unha drupa arrendondeada e aveludada, co óso liso e duro, a súa cor varía do amarelo ao laranxa. Distribución
Orixinaria do nordés da China, preto da fronteira con Rusia e non de Armenia como indica o nome científico. Os romanos levárono a Europa por Anatolia ó redor do ano 70 antes de Cristo denominándoo a preaecox pois florecía temperán na primavera. A comezos do século XXI o 85 % dos albaricoques secos prodúcense en Turquía. Na Península Ibérica valóranse especialmente os producidos na vila de Bornos (provincia de Cádiz).
Albaricoqueiro

O albaricoqueiro (Prunus armeniaca) é unha árbore da familia das rosáceas, cultivada polo seu froito, o albaricoque.
Nativo do nordés da China, é unha árbore pequena, de 4 ou 5 metros de altura, a cortiza é de cor castaña avermellada. As follas, con forma de corazón, teñen ata 10 cm de lonxitude, con pecíolos longos e de cor avermellada primeiro e logo verde viva. As flores, grandes, son brancas ou rosa pálida, aparecen a comezos da primavera, antes que as follas.
O albaricoqueiro é unha especie de clima cálido, que mesmo pode resistir -20 °C, pero é moi sensible ás xeadas de primavera que poden impedir a súa floración.
Albará

O albará é unha nota de entrega ou documento mercantil que acredita a entrega dunha mercadoría mediante a sinatura da persoa que a recibe.
Por medio do albará o comprador pode controlar as mercadorías que recibe coa posterior facturación e o vendedor co duplicado ten constancia da entrega da mercadoría e pode confeccionar a factura.
Albedo

Albedo é unha medida da reflectividade difusa ou poder reflectante dun corpo ou dunha superficie. É a razón entre a radiación electromagnética reflectida e a cantidade incidente.
Esta fracción acostúmase a presentar como unha porcentaxe, entre 0% e 100%, e é un importante concepto da astronomía e mais da climatoloxía. A proporción depende da frecuencia da radiación considerada: se non se especifica, refírese a unha media ao longo do espectro da luz visible. Tamén depende do ángulo de incidencia da radiación.
En astronomía, o albedo dos satélites e asteroides pódese utilizar para inferir acerca da composición da superficie, especialmente sobre a cantidade de xeo. En astronomía ofrece un medio indirecto de pescudar a natureza dun astro mediante a comparación do seu albedo co de materias coñecidas: o máis alto corresponde ó do planeta Venus, o máis baixo a algúns asteroides carbonáceos e así como ós satélites marcianos Fobos e Deimos.
En física nuclear, o albedo é a capacidade, por parte dunha substancia, de reflectir neutróns. Mídese polo cociente entre o número de neutróns reflectidos e o número total de neutróns emitidos. Exemplos
O albedo da neve recente é elevado, mentres que o da superficie do mar é baixo.
A Terra ten un índice medio de 37% a 39% mentres que a Lúa ten preto de 12%.
Albert Béguin

Albert Béguin, nado o 17 de xullo de 1901 en La Chaux-de-Fonds (Suíza) e finado o 3 de maio de 1957 en Roma, foi un escritor, crítico e editor suízo. Traxectoria
En 1919 rematou o bacharelato na súa localidade natal. De 1919 a 1924, Albert Béguin estudou na Universidade de Xenebra licenciándose en letras. Marcha a continuación para París, onde traballou como libreiro e tradutor de autores románticos alemáns como Jean Paul e Ernst Theodor Amadeus Hoffmann. Albert Béguin pasou despois cinco anos como lector de lingua e literatura francesas na Universidade de Halle. Paralelamente, preparou unha sobre o romanticismo alemán L'âme romantique et le rêve. En 1929 casou coa novelista Raymonde Vincent. Preocupouse polo avance do nazismo e o papel dos universitarios e a persecución dos xudeus.
En 1934, Albert Béguin obtivo un posto de profesor no colexio Jean-Calvin, e en 1937 leu a súa tese doutoral, Le rêve chez les romantiques allemands et dans la poésie française moderne na Universidade de Xenebra. De 1937 a 1946, ocupou a cátedra de literatura francesa na Universidade de Basilea. Os seus cursos reflicten as súas preocupacións persoais: a dimensión espiritual da creación poética, a inquietude existencial, o paraíso perdido. Dende 1942, Albert Béguin crea e dirixe os Cahiers du Rhône. Consegue así, publicando obras de Charles Péguy, Louis Aragon, Paul Éluard, Pierre Emmanuel, Loys Masson, Pierre Jean Jouve, Guy Lévis Mano, Jean Cayrol ou Jules Supervielle, soster, durante a guerra, a loita dos escritores franceses cos valores de Francia. Colabora noutras publicacións suízas resistentes, como a colección Cri de la France (Libraría Universitaria de Friburgo) onde publica a súa célebre tradución do Graal.
Despois da guerra, en 1946, volveu a París. Á morte de Emmanuel Mounier en 1950, ocupará ata a súa morte a dirección da revista Esprit, na cal defenderá a liberdade creadora dos escritores. Escribiu estudos sobre a India, Alemaña, e obras de crítica literaria consagradas a Blaise Pascal, Honoré de Balzac, Gérard de Nerval, Charles Péguy, Léon Bloy ou aínda Charles Ferdinand Ramuz. Obras
L'âme romantique et le rêve, essai sur le romantisme allemand et la poésie française, Cahiers du Sud, 1937; nouv. éd. (revue) José Corti, 1939, 1946; rééd. Livre de poche, coll. Biblio essais.
Gérard de Nerval, Stock, 1937; édition augmentée, José Corti, 1945.
Nos Cahiers, Premier Cahier du Rhône, 1942.
La Prière de Péguy, ibid. , 3º cahier, 1942.
Léon Bloy l'Impatient, L. U. F. , 1944.
Le Livre Noir du Vercors. Enquisa, Neuchâtel, 1944.
Faiblesse de l'Allemagne, José Corti, 1946.
Balzac visionnaire. Skira, Xenebra, 1946-1947.
Création et Destinée, tomo I, Essais de critique littéraire - L'âme romantique allemande, L'expérience poétique, Critique de la critique, Éditions du Seuil, 1973.
Création et Destinée, tomo II, La réalité du rêve, Limiar de Marcel Raymond, Éditions du Seuil, 1974.
Albert Claude

Albert Claude, nado o 24 de agosto de 1899 e finado o 22 de maio de 1983, foi un biólogo belga que gañou o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1974.
Estudou medicina na Universidade de Liexa (Bélxica). Durante o inverno de 1928-29 traballou en Berlín, primeiro no Institute für Krebsforschung, e logo no Kaiser Wilhelm Institute de Dahlem. No verán de 1929 uniuse ao Instituto Rockefeller. Mentres traballaba na Universidade Rockefeller nos anos 1930 e 1940, usou o microscopio electrónico para facer imaxes das células co cal profundou o coñecemento científico da estrutura celular e as súas funcións. Tamén desenvolveu un método por centrifugación diferencial, que separa os compoñentes celulares segundo a súa densidade.
O seu gran recoñecemento foi recibir o Premio Nobel en 1974, por ensanchar o coñecemento das células. Compartiu o Premio Nobel cos seus estudantes George Palade e Christian de Duve.
Albert Cuny

Albert Cuny, nado o 16 de maio de 1869 e finado o 21 de marzo de 1947, foi un lingüista francés coñecido polos seus intentos de establecer correspondencias fonolóxicas entre as linguas indoeuropeas e as semíticas ademais de polas súas contribucións á teoría das laringais. Traxectoria
Estudou co indoeuropeísta francés Antoine Meillet ). Desde 1910 ata o seu retiro formal do ensino en 1937 foi profesor de latín e gramática comparada na Universidade de Bordeos. Porén seguiu ensinando sánscrito na universidade o resto da súa vida. Foi correspondente da Académie des Inscriptions et Belles-Lettres.
En 1905 participou, so a dirección de Robert Gauthiot e do mesmo Meillet, na tradución ao francés de Grundriss der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen de Karl Brugmann e Berthold Delbrück, summa da reconstrución neogramática do indoeuropeo.
O lugar que ocupa Cuny no desenvolvemento da teoría laringal describiuno así Émile Benveniste (1935: 148):
Albert Fert

Albert Fert, nado en Carcasona o 7 de marzo de 1938, é un físico francés. É un dos descubridores do efecto de magnetorresistencia xigante, que permite aos discos ríxidos modernos superaren a barreira de xigabytes, polo que foi agraciado do Premio Nobel de Física de 2007, canda Peter Grünberg.
É profesor na Université Paris-Sud en Orsay, e director científico dun laboratorio asociado ('Unité mixte de physique') entre o Centre national de la recherche scientifique (Centro Francés de Investigación) e Thales Group. Traxectoria
Graduado en 1962 na École Normale Supérieure en París. Mestrado en 1963 na Universidade de París, e doutorado en 1970 na Université Paris-Sud.
En 1988 descubriu o efecto da magnetoresistencia xigante (GMR) en multicapas de ferro e cromo, descuberta recoñecida como iniciadora da spintrónica. O GMR foi simulado e descuberto independentemente por Peter Grünberg do Jülich Research Centre. Dende 1988, Albert Fert ten realizado varias contribucións ao eido da spintrónica.
Albert Gallatin

Abraham Alfonse Albert Gallatin, nado o 29 de xaneiro de 1761 e finado o 12 de agosto de 1849, foi un político, diplomático, etnólogo e lingüista suízo-estadounidense. Foi congresista, senador, embaixador e foi o máis duradeiro Secretario do Tesouro dos Estados Unidos de América. En 1831, axudou a fundar a Universidade da Cidade de Nova York, hoxe Universidade de Nova York.