proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Martelo

O martelo é unha ferramenta utilizada para golpear un obxectivo, causando o seu desprazamento ou deformación. O seu uso máis común é para cravar, calzar partes ou romper obxectos. Os martelos son a miúdo deseñados para un propósito especial, polo que os seus deseños son moi variados.
A forma básica do martelo consiste dun mango ou cabo (comunmente de madeira) cunha cabeza pesada (comunmente de metal) no seu extremo. Os martelos son utilizados en diferentes profesións e é unha das ferramentas básicas xunto co coitelo.
Ó igual que o coitelo, o martelo é tamén unha arma contundente. O concepto de pór un mango a un peso para facilitar o seu uso produciu algunhas das primeiras ferramentas ou armas producidas polos seres humanos. Historia do martelo
Os primeiros martelos datan da Idade de Pedra do ano 8000 denantes da era común; estes martelos constaban dunha pedra atada a un mango con tiras de coiro.
Máis tarde, no ano 4000 a. e. c. , co descubrimento do cobre, os romanos comezaron a fabricar a cabeza dos martelos con este material. Despois, no ano 3500 a. e. c. , durante a Idade de Bronce fabricáronse con este material. Tempo despois apareceron os martelos con orificios para o mango.
Martensita

A Martensita é unha fase ou microconstiuínte dunha aliaxe xerado a partir dunha transformación de fases por desprazamento sen difusión.
Por extensión denomínanse martensitas todas as fases que se producen por mor dunha transformación sen difusión en materiais metálicos. Recibe este nome en honra do metalúrxico alemán Adolf Martens (1850-1914). Xeneralidades
A transformación martensítica non só ocorre no aceiro, senón que outros sistemas de aliaxe caracterízanse por experimentar transformacións sen difusión.
Xa que a transformación martensítica non implica difusión, ocorre case instantaneamente; os grans martensíticos se nuclean e crecen a velocidade moi alta: a velocidade do son dentro da matriz austenítica. Deste xeito, a efectos prácticos, a velocidade de transformación da austenita é independente do tempo.
Os grans de martensita teñen a aparencia de láminas ou de agullas. A fase branca é austenita que non se transforma durante o temperado rápido.
O arrefriado rápido (ou temperado) do aceiro austenizado, até unha temperatura próxima á ambiental, orixina o microconstituiente denominado martensita, que resulta como unha estrutura de non equilibrio da transformación sen difusión da austenita. Pódese considerar un produto de transformación competitivo coa perlita ou a bainita. A transformación martensítica ten lugar a velocidades de temperado moi rápidas que dificultan a difusión do carbono. Se houbese difusión formaríanse as fases ferrita e cementita, aínda que ambas poden coexistir.
A transformación martensítica non é ben coñecida. Con todo, gran número de átomos móvense de modo cooperativo, o que representa pequenos desprazamentos dun átomo respecto dos seus veciños. Esta transformación significa que a austenita CCC experimenta unha transformación polimórfica á martensita tetragonal centrada no corpo (TCC). A cela unidade desta estrutura cristalina é un cubo, alargado nunha das súas tres dimensións, centrado no corpo CC; esta estrutura é diferente da ferrita CC. Todos os átomos de carbono permanecen como solutos intersticiais na martensita e constitúen unha disolución sólida sobresaturada capaz de transformarse rapidamente noutras estruturas se se quenta a temperaturas que implican unha apreciábel velocidade de difusión. A maioría dos aceiros reteñen a estrutura martensítica case indefinidamente a temperatura ambiente.
Cun tratamento mecánico adecuado a estrutura pode presentar unha soa variante. Un caso particular son as aliaxes martensíticas ferromagnéticas, con interesantes propiedades ao aplicarlles un campo magnético (magnetoestricción, Villary effect). En aceiros
Os aceiros con microestructura martensítica son os máis duros e mecanicamente resistentes, pero tamén os máis fráxiles e menos dúctiles. A dureza destes aceiros depende do contido en carbono; aínda así, son máis tenaces que os aceiros perlíticos.
Martes

O martes, terza feira, ou terceira feira é o segundo día da semana. O termo "martes" vén do latín Martis (dies) ou día de Marte, deus romano da guerra, e os termos "terza feira" e "terceira feira" proceden do latín tertia feria (ou feria tertia).
Martes de Carnaval (teatro)

Martes de Carnaval é unha triloxía teatral escrita por Valle Inclán e publicada en 1930. Componse de As galas do defunto, A filla do capitán e Os cornos de Don Friolera. Polo contido descritivo das súas anotacións e o emprego da linguaxe nos diálogos e accións está triloxía considerouse como unha das pezas de pleno desenvolvemento do modo do esperpento. Cronoloxía
Aínda que as obras apareceron baixo este título en 1930 todas elas foran publicadas con anterioridade. Os cornos de don Friolera en 1921, A filla do capitán en 1927 e As galas do defunto en 1926. A unidade do conxunto reside nas referencias ao estamento militar e ao concepto da honra. Estilo
O esperpento utilizado por Valle Inclán, máis que un xénero literario, é unha nova forma de ver o mundo, xa que deforma e distorce sistematicamente a realidade, para presentarnos a imaxe real que se oculta tras ela. Para iso utiliza: A parodia, humaniza obxectos e animais, reifica humanos.
As personaxes carecen de humanidade e preséntanse como marionetas.
As obras de Martes de Entroido ofrecen unha visión da sociedade que se atopaba no caos político, coa intención sempre de criticala.
A linguaxe é coloquial, son personaxes do mundo corrente. É un constante movemento no tempo e o espazo cotián.
O aspecto xenérico deriva tamén da tradición popular: en As Galas do defunto hai unha tradición do entremés e folletín. En Os cornos de don Friolera hai unha tradición da farsa. E en A filla do capitán atopamos referencias do sainete e folletín.
Valle crea obras cuxo aspecto estético-formal nace do choque da visión tráxica do mundo e da estética que nacen das formas populares que provocan a risa. Título
Martes de Carnaval non fai referencia á data segundo a cal se calcula o momento do Entroido, un martes, senón máis ben ao plural do deus da guerra Marte. Segundo o código do esperpento o deus queda degradado a un simple disfrace cómico. Así, Martes de Carnaval fai referencia a varios disfraces de Marte, ou varios Marte celebrando o entroido. Dende o título queda claro o espírito esperpéntico da obra e a crítica á honra en sentido calderoniano. Representacións
Xunto ás distintas interpretacións individuais, as tres obras que compoñen a triloxía interpretáronse por primeira vez xuntas en 1995 no Teatro María Guerrero de Madrid, con dirección de Mario Gas e un elenco que incluía a Dorotea Bárcena, Mercé Pons, Walter Vidarte, Pilar Bardem, Marc Martínez, Pepón Nieto, Alfonso del Real e José María Escuer.
En 2008 representouse para Televisión Española, con Juan Luis Galiardo como don Friolera, Juan Diego como Pachequín, Adriana Ozores, Magüi Mira, Paco Tous, Pilar Bardem, Jesús Franco, Luis Pérezagua, Antonio Gamero e Pepón Nieto.
Martha Chase

Martha Cowles Chase, nada en Cleveland Heights (Ohio) o 30 de novembro de 1927 e finada en Lorain (Ohio) o 8 de agosto de 2003 en Lorain, tamén coñecida como Martha C-Epstein, foi unha bióloga estadounidense especializada en xenética, famosa por formar parte do grupo que en 1953 demostrou que o ADN é o material xenético para a vida, e non as proteínas. Traxectoria
Chase naceu en 1927 en Cleveland, Ohio. En 1950 graduouse en Ciencias da Universidade de Wooster e en 1964 obtivo o seu doutoramento pola Universidade do Sur de California.
En 1952 traballou como asistente de laboratorio do experto en bacterias Alfred Hershey no Cold Spring Harbor Laboratory da Universidade do Sur de California. Ambos demostraron nos denominados experimentos de Hershey e Chase que é o ADN a base do material xenético, e non as proteínas. Posteriormente foi moi respectada como xenetista.
Varios sucesos que lle ocorreron durante a década de 1960 terminaron coa súa carreira como científica. Pasou décadas padecendo unha forma de demencia que a privaba da súa memoria a curto prazo. Faleceu o 8 de agosto de 2003 de pneumonía.
Martha Graham

Martha Graham, nada en (Pittsburgh, Pensilvania, o 11 de maio de 1894 e finada en Manhattan, Nova York, o 1 de abril de 1991), foi unha bailarina e coreógrafa estadounidense considerada como unha das grandes pioneiras da danza contemporánea.
A súa influencia na danza é equiparada á que tivo Picasso nas artes plásticas, Stravinskii na música ou Frank Lloyd Wright na arquitectura.
A súa carreira prolóngase durante setenta anos e foi a primeira bailarina en actuar na Casa Branca dos Estados Unidos, a primeira tamén en ser embaixadora cultural e en recibir o recoñecemento civil máis importante dos Estados Unidos, a Medalla da Liberdade. Galleri
Martignat

Martignat é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Martin Behaim

Martin Behaim, nado en Núremberg o 6 de outubro de 1459 e finado o 29 de xullo de 1507, foi un navegador e xeógrafo de Bohemia ó servizo do rei de Portugal. Traxectoria
Behaim era o primoxénito de Martin Behaim e da súa dona Agnes Schopper, unha familia de comerciantes ricos de orixe checa. Desde moi cedo sentiu vocación polo comercio e en 1477 partiu para Flandres, fixando a súa residencia en Mechelen co obxectivo de se introducir no comercio internacional. Ó ano seguinte mudou a súa residencia para Anveres, onde se relacionou coa factoría portuguesa local. Arredor de 1480 partiu para Lisboa onde se integrou na comunidade mercantil interesada na exploración ultramarina, relacionouse con navegantes, cosmógrafos e exploradores, posiblemente entrou no círculo de cosmógrafos do rei Xoán II. . En 1484 embarcou como cosmógrafo na expedición de Diogo Cão á costa occidental de África.
En 1486 estableceu a súa residencia na illa azoriana de Faial, onde existía unha numerosa colonia flamenga liderada por Jobst van Hürter, o fundador da cidade de Horta. Nese ano casou con Joana de Macedo, filla de van Hürter. Martin Behaim permaneceu en Faial ata 1490, ano no que volve para Nuremberg, permancendo alí ata 1493, período durante o cal construíu en colaboración co pintor Georg Albrecht Glockenthon un dos primeiros globos terrestres coñecidos, que chamou "Erdapfel" (mazá do mundo) e que o guindou para a fama. O Globo de Behaim, tamén coñecido como Globo de Nuremberg, seguiu a idea dun globo de 1475 construído para o papa Sisto VI, mais mellorando a representación e incluíndo meridianos e a liña do Ecuador.
Martin Buber

Martin Buber, nado en Viena en 1878 e finado en Xerusalén en 1965, foi un filósofo e escritor xudeu. Traxectoria
Pasou boa parte da infancia co seu avó, un erudito na tradición e literatura xudía, en Lviv (Ucraína), tras unha crise relixiosa comezou a ler a Kant e Nietzsche. En 1896 marchou a estudar a Viena e en 1898 uniuse ao movemento sionista. En 1902 converteuse no editor do semanario Die Welt, o órgano oficial do sionismo e a partir de 1903 comezou a interesarse polo hasidismo. O ano seguinte, Buber deixou o traballo na organización sionista para se dedicar a estudar e escribir.
En 1906 publicou Die Geschichten des Rabbi Nachman, unha colección dos contos do rabino hasidí Nachman de Breslau, pero interpretados e reescritos para unha especie de neohasidismo. En 1908 publicou Die Legende des Baalschem, historias Baal Shem Tov, o fundador do hasidismo.
Entre 1910 e 1914 Buber estudou mitos e publicou edicións de textos míticos. Durante a primeira guerra mundial axudou a establecer a Comisión Nacional Xudía para mellorar as condicións dos xudeus de Europa oriental, e foi o editor da revista Der Jude ata 1924. En 1922 Buber e Franz Rosenzweig abriron a Freies Jüdisches Lehrhaus.
En 1923 escribiu a súa obra máis coñecida Ich und Du (Eu e máis ti), e en 1925 con Rosenzweig comezou a traducir a Biblia hebrea ao alemán.
En 1930 Buber converteuse en profesor honorario da Universidade de Frankfurt, pero á chegada dos nazis ao poder prohibíronlle dar leccións nela. En resposta á prohibición para os xudeus de acudir á educación pública fundou a Oficina central para a educación dos xudeus adultos.
En 1938 deixou Alemaña e asentouse en Xerusalén, onde entrou na Universidade Hebrea de Xerusalén e participou na discusión dos problemas dos xudeus en Palestina e na cuestión árabe. Militou no grupo moderado Ichud, que reclamaba un estado binacional para árabes e xudeus en Palestina.
En 1963 foi galardoado co Premio Erasmus.
Martin Chalfie

Martin Chalfie, nado o 15 de xaneiro de 1947 en Chicago, Illinois (USA), é un científico estadounidense galardoado, xunto co estadounidense Roger Y. Tsien e o xaponés Osamu Shimomura, co Premio Nobel de Química do ano 2008 polo descubrimento e desenvolvemento da proteína fluorescente verde (GFP). Estudos científicos
Chalfie graduouse na Universidade Harvard e é profesor de bioloxía na Universidade de Columbia.
O laboratorio de Chalfie utiliza ao nematodo Caenorhabditis elegans (C. elegans) para investigar o desenvolvemento e funcionamento das neuronas. publicou máis de 200 artigos.
Mentres traballaba no LMB en 1984 publicou un influente artigo «The Neural Circuit for Touch Sensitivity in C. Elegans», xunto a John Sulston e Sydney Brenner.
Chalfie foi o primeiro que logrou introducir a GFP noutros organismos, nos cales a proteína tamén emitiu a fluorescencia.
Martin Evans

Sir Martin John Evans, nado en Stroud, Inglaterra, o 1 de xaneiro de 1941, é un xenetista e bioquímico británico, galardoado co Premio Nobel de Medicina o 2007. Traxectoria
Naceu o 1 de xaneiro de 1941 na localidade de Stroud, poboación situada no condado de Gloucestershire. Estudou Bioquímica na Universidade de Cambridge na que se licenciou en 1963, e en 1969 obtivo o doutoramento na Universidade de Londres. Interesado na docencia, foi profesor de anatomía e embrioloxía na Universidade de Londres entre 1978 e 1980, de xenética na de Cambridge até 1999, e desde entón na Universidade de Cardiff.
Membro da Royal Society de Londres desde o 11 de marzo de 1993, en 2004 foi nomeado Caballeiro da Orde do Imperio Británico co título de Sir.
Carreira científica
Especializado en xenética, en 1981 descubriu o estado embrionario das células nai, e igualmente realizou diversas técnicas de modificación xenética en animais, especialmente en ratos.
En 2007 foi galardoado co Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina, xunto con Mario Capecchi e Oliver Smithies, «polos seus traballos sobre células nai e manipulación xenética en modelos animais».
Martin Garrix

Martijn Garritsen, nado en Amstelveen o 14 de maio de 1996, mellor coñecido polo seu nome artístico Martin Garrix, é un DJ neerlandés ligado ao selo discográfico Spinnin' Records. Traxectoria
Tivo os seus inicios con "BFAM", unha coprodución con Julian Jordan, outro artista subscrito ao selo Spinnin' Records. En 2012, gañou o Nightlife Award e o premio ao DJ revelación do ano durante o SLAM! FM. Tamén en 2012, o seu remix da canción "Your Body" foi editado coma "Your Body (Martin Garrix Remix)" nunha edición especial do álbum de Christina Aguilera, Lotus. "Just Some Loops", unha colaboración con TV Noise, foi incluída no álbum recompilatorio Loop Masters Essential, Volume 2. En 2013, "Torrent", unha coprodución con Sidney Samson foi lanzada pola discográfica de Tiësto, Musical Freedom.
Garrix gañou moita fama trala publicación do sinxelo "Animals" o 16 de xuño del 2013 polos selos 541 / N. E. W. S. , converténdose nun éxito en varias listas de todo o mundo e acadando millóns de visitas en Youtube. Ademais é o artista máis novo en chegar á cima dos máis vendidos no portal Beatport. A canción tamén aparece na compilación de Hardwell, Revealed Volume 4.
Martin Karplus

Martin Karplus, nado en Viena o 15 de marzo de 1930 e finado en Cambridge, Massachusetts, o 28 de decembro de 2024, foi un químico teórico estadounidense. Traxectoria
Foi profesor de química na Universidade Harvard dende 1979. Tamén foi director do Laboratorio de Química Biofísica, un laboratorio conxunto entre o Centre national de la recherche scientifique e a Universidade de Estrasburgo, en Francia. O seu irmán, Robert Karplus, foi un físico e educador internacionalmente recoñecido da Universidade de California en Berkeley.
En 2013 obtivo o Premio Nobel de Química. Contribucións
Martin Karplus ten contribuído de forma significativa en moitos campos da fisicoquímica, incluíndo a espectroscopia de resonancia magnética nuclear, a dinámica química, a química cuántica, e sobre todo, as simulacións de dinámica molecular de macromoléculas biolóxicas.
Martin Perl

Martin Lewis Perl, nado o 24 de xuño de 1927 en Nova York e finado o 30 de setembro de 2014, é un físico estadounidense, gañador en 1995 do Premio Nobel de Física polo descubrimento do tauón. Traxectoria
Os seus pais foron inmigrantes xudeus aos Estados Unidos desde unha zona polonesa de Rusia. Perl graduouse en 1948 no Instituto Politécnico de Brooklyn (agora coñecido como Polytechnic University) en Brooklyn, e recibiu o seu Ph. D. da Universidade de Columbia en 1955. Pasou a súa carreira na Universidade de Míchigan e no Stanford Linear Accelerator Center (SLAC).
Martin Ryle

Martin Ryle, nado en Brighton en 1918 e finado en Cambridge en 1984, foi un astrónomo británico galardoado co Premio Nobel de Física en 1974 xunto con Antony Hewish, converténdose nos primeiros astrónomos en conseguilo, polos seus traballos sobre radioastronomía e os púlsares. Traxectoria
Naceu o 27 de setembro de 1918 na cidade inglesa de Brighton. Estudou física no Bradfield College e na Universidade de Oxford, onde se licenciou o ano 1939.
En 1952 foi nomeado membro da Royal Society, e en 1966 a Raíña Isabel II do Reino Unido concedeulle o título da Orde do Imperio Británico (sir). Investigacións científicas
Durante a segunda guerra mundial traballou na realización dun equipo de radar no Telecommunications Research Establishment de Swanage de Dorset. En 1945 obtivo unha bolsa para formar parte do Laboratorio Cavendish da Universidade de Cambridge, onde iniciou os seus primeiros traballos no campo dos sinais de radio extraterrestres e no desenvolvemento de telescopios máis avanzados, con utilización dos principios do radar, converténdose nun dos principais impulsores na creación e mellora da interferometría astronómica e da síntese de abertura, que contribuíu a aumentar a calidade dos datos astronómicos en ondas de radio.
Entre 1948 e 1959 simultaneou a súa cátedra de física na Universidade de Cambridge coa dirección do Mullard Radio Astronomy Observatory. Os seus traballos centráronse no estudo das ondas de radio procedentes do Sol ou de estrelas próximas, que levaron ao descubrimento dos quásar. Nestas investigacións Ryle desenvolveu a técnica chamada síntese de abertura, co uso de diversos radiotelescopios instalados a distancias considerables uns dos outros, dispostos de maneira que se puidesen conseguir, polo procedemento interferométrico, resultados idénticos aos dun só aparello xigantesco. Este sistema foi o que facilitou en 1968 o descubrimento do primeiro púlsar.
Martin Ryle faleceu o 14 de outubro de 1984 na súa residencia de Cambridge.
Martinus J. G. Veltman

Martinus Justinus Godefriedus Veltman, nado o 27 de xuño de 1931 en Waalwijk e finado o 4 de xaneiro de 2021, foi un físico neerlandés. Traxectoria
Recibiu o Premio Nobel de Física de 1999, pola elucidación da estrutura cuántica da física de interaccións eletrodébiles.
Martolos

Martolos ou Armatoloi eran os membros asalariados das forzas de seguridade interna otomás, recrutados principalmente entre terratenentes gregos, serbios e búlgaros búlgaros. Historia
No século XIV eran xeralmente espías. Dedicáronse a tarefas policiais no segle xv, a cabalo ou a pé, e moitas veces patrullaban as fronteiras en tempo de paz, vixiando fortalezas e pescozos estratéxicos, e ás veces cobrando impostos. Os seus líderes eran xeralmente turcos. Mantiveron fieis até o século XVII pero entón comezaron os casos de deserción ou paso do inimigo aos Balcáns e en 1692 prohibíronlles aos cristiáns servir de martolos nos Balcáns (case o único lugar no que servían) e en 1722 o gobernador de Rumelia fusionou os martolos restantes (xa musulmáns) coa policía de seguridade local tamén musulmán (pandor). Termo
O termoturco martolos provén do grego armatolos, que significa "home armado, miliciano" ou amartolos (corrupto). Sendo a palabra orixinal que definiu aos cristiáns no exército otomán, martolos converteuse nun termo xeral para varios grupos e individuos militares cristiáns, sendo usado polos otománs para os espías, exploradores, mensaxeiros, os barqueiros do Danubio e os gardas cristiáns da fortaleza, así como os rebeldes cristiáns que loitaron contra os akinci. Durante o reinado de Suleiman (1520–66), o termo tamén foi usado para as forzas policiais cristiás locais, especialmente nas rexións furiosas polo bandolerismo de Montenegro e Morea.
Martí de Riquer

Martí de Riquer i Morera, que tamén asinou en castelán como Martín de Riquer Morera, conde de Casa Dávalos, nado en Barcelona en 1914 e finado na mesma cidade o 16 de setembro de 2013, foi un investigador catalán, especialista en Miguel de Cervantes e literatura medieval catalá. Traxectoria
Participou na Guerra civil española no terzo de Monserrat e no Servizo de Propaganda que dirixía Dionisio Ridruejo. Pertenceu á Real Academia Española dende 1965 e presidiu dende 1963 a Real Academia de Boas Letras de Barcelona. Foi catedrático de Literaturas Románicas da Universidade de Barcelona (1950-1984).
En 1997 recibiu o Premio Príncipe de Asturias de Ciencias Sociais e o Premio Nacional das Letras Españolas no 2000. Obras
La lírica de los trovadores, 1948
Los cantares de gesta franceses, 1952
Història de la Literatura Catalana, 1964-1966
Caballeros andantes españoles, 1967
Los trovadores, 1975
Heràldica catalana des de l'any 1150 al 1550, 1983
Vida i aventures de don Pero Maça, Quaderns Crema, 1984
Heráldica Castellana en tiempos de los Reyes Católicos, Quaderns Crema, 1986
Estudios sobre el Amadís de Gaula, Sirmio, 1987
Cervantes, Passamonte y Avellaneda, Sirmio, 1988
Cervantes en Barcelona, Sirmio, 1989
El combate imaginario: Las cartas de batalla de Joanot Martorell, Sirmio, 1990
Aproximació al Tirant lo Blanc, Quaderns Crema, 1990 (Premio Nacional de Ensaio)
Tirant lo Blanch, Novela de historia y de ficción, Sirmio, 1992
Les poesies del trobador Guillem de Berguedà, Quaderns Crema, 1996 Quinze generacions d'una família catalana, Quaderns Crema, 1999
Llegendes històriques catalanes, Quaderns Crema, 2000
Para leer a Cervantes, Acantilado, 2003
Martín Alonso Pinzón

Martín Alonso Pinzón, nado en Palos de la Frontera, provincia de Huelva, en 1441 e finado no mesmo lugar o 31 de marzo de 1493, foi un navegante e explorador español, codescubridor de América. Traxectoria
Navegou xunto con Cristovo Colón na súa primeira viaxe ao Novo Mundo, en 1492, como capitán da Pinta. Martín Alonso naceu no seo dunha familia acomodada de mariñeiros. Era o maior dos irmáns Pinzón e arrendatario das carabelas La Niña e La Pinta. Os seus irmáns Vicente Yáñez Pinzón e Francisco Martín Pinzón foron na primeira viaxe colombiana en calidade de capitán e mestre da Niña, respectivamente.
Martín Padrón

Martín Padrón Rodríguez, nado en Ourense o 2005, e un estudante e matemático galego.
Foi participante español na Olimpíada Internacional de Matemáticas de 2022.
É fillo de Ricardo Padrón Chao, profesor de matemáticas na Escola Laboral de Ourense. Martín foi alumno do IES As Lagoas. Biografía
En 2021, participou na Olimpíada Matemática Española.
En 2022, participou na Olimpíada Matemática Española. En 2022, comezou a estudar matemáticas na Universidade Complutense de Madrid.
Martín Sevilla Rodríguez

Martín Sevilla Rodríguez, nado en Xixón o 19 de decembro de 1948 e finado na mesma cidade o 16 de maio de 2013, foi un filólogo asturiano, especializado en indoeuropeo e en indoloxía. Traxectoria
Estudou filoloxía clásica na Universidade de Salamanca e doutorouse na Universidade de Oviedo en 1980 coa tese Toponimia indoeuropea prelatina de Asturias, dirixida por Luis Michelena Elissalt, e impartiu docencia nesta universidade dentro do departamento de filoloxía clásica e románica.
Centrou os seus estudos na toponimia e nos estudos de indoloxía, onde destacou no estudo dos Vedas e da poesía amorosa india.
Marvin Minsky

Marvin Lee Minsky, nado en Nova York o 9 de agosto de 1927 e finado en Boston o 24 de xaneiro de 2016, foi un científico estadounidense considerado un dos pais das ciencias da computación e cofundador do laboratorio de intelixencia artificial do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts ou MIT.
Marwan I

Marwan ibn al-Hakam (623 - 685) (árabe: مروان بن الحكم) foi o oitavo califa, cuarto da Dinastía Omeia. Só gobernou no curto período de 684 a 685.
Marxe de erro

En estatística, marxe de erro, erro de mostraxe ou erro de estimación é o erro que xorde por mor de observar unha mostra da poboación completa.
A estimación dun valor de interese, como a media ou a porcentaxe, estará xeralmente suxeita a unha variación entre unha mostra e outra. Estas variacións nas posibles mostras dunha estatística poden, teoricamente, ser expresadas como erros de mostraxe, con todo, normalmente, na práctica o erro exacto é descoñecido. O erro de mostraxe refírese en termos máis xerais ao fenómeno da variación entre mostras. Cando este non é mencionado considérase que a marxe de erro base é o 0. 02% (0. 2 para mostraxe paralela e 2 para mostraxe directa).
O erro de mostraxe desexado, xeralmente pode ser controlado tomando unha mostra aleatoria da poboación, suficientemente grande, con todo, o custo disto pode ser limitante. Se as observacións son tomadas dunha mostra aleatoria, a teoría estatística brinda cálculos probabilísticos do tamaño desexado do erro de mostraxe para unha estatística en particular ou estimación. Estes usualmente son expresados en termos do erro estándar.
O erro de mostraxe pode ser contrastado co erro de medición, o cal se refire ao conxunto das desviacións do valor real que non van en función da mostra escollida, entre os cales se atopan varios erros sistemáticos e algúns erros aleatorios. Resultan moito máis difíciles de cuantificar que o erro de mostraxe.
Marxinalia

Marginalia (do latín marginalia) é o termo xeral que designa as notas, escritos e comentarios persoais ou editoriais feitos na marxe dun libro. Terminoloxía
O termo (marginalia) foi acuñado por Samuel T. Coleridge que fixo un uso extensivo de notas marxinais en case todos os libros que leu. Publicáronse cinco volumes só cos seus marginalia.
O termo tamén se usa para designar deseños e adornos nas iluminacións de manuscritos medievais. Non se deben confundir os verdadeiros marxinais cos sinais de lectura, que son marcas ou garabatos que se usan para marcar un paso (p. ex. estrelas, cruces, selos con indicadores, etc. ). A maneira formal de engadir notas descritivas a un documento chámase anotación.
As marxinalias tamén se chaman glosas (do grego koiné γλώσσα, que significa "lingua" - tanto o órgano como o idioma). As glosas son notas escritas nas marxes ou entre liñas dun libro, nas que se explica o significado do texto na súa lingua orixinal, ás veces noutra lingua. Neste sentido é semellante a unha nota ao pé. Historia
Os escolios feitos nos manuscritos clásicos son as primeiras formas coñecidas de marxinalia. O último teorema de Fermat é probabelmente a anotación marxinal máis famosa da historia.
Edgar Allan Poe titulara formalmente algunhas das súas reflexións "Marginalia".
Algunhas marxinalias famosas son obras formais e serias, escritas nas marxes pola escaseza de papel. Voltaire escribiu nas marxes dos libros cando estaba no cárcere, e Sir Walter Raleigh escribiu nas marxes unha última declaración antes da súa execución. John Bethune era un poeta inglés pobre, ao que o único papel dispoñíbel eran precisamente os lados das páxinas dos libros.
A marxinalia pode engadir valor ou depreciar un libro, obviamente dependendo de quen o fose autor. Marxinalias feitas ocasionalmente por Tony Blair nun libro de Winston Churchill, por exemplo, poden revalorizar a obra; as notas tomadas por un estudante nun libro de Oliver Twist seguramente o deprezan.
As glosas ou marxinalias poden variar na súa complexidade e elaboración, desde simples notas nas marxes dalgunhas palabras que o lector pode atopar escuras ou difíciles, até traducións completas do texto orixinal e referencias a parágrafos similares. Un conxunto de glosas é un glosario. Unha colección de glosas xurídicas medievais, elaboradas polos chamados glosadores, con comentarios sobre textos legais, chámase apparatus. A compilación de glosas en glosarios marcou o inicio da lexicografía, e os glosarios así elaborados foron os primeiros dicionarios.
Marxismo libertario

Por marxismo libertario enténdese a un conxunto de movementos ou teorías que pertencen ao sector disidente do marxismo ortodoxo. É máis un concepto para a clasificación política que unha escola de pensamento, xa que non representa un corpus definido con precisión aínda que si certos elementos e tradicións comúns, por exemplo un profundo espírito antiautoritario.
Aínda que o termo pode resultar confuso, a pertenza á tradición do marxismo (aínda que heterodoxa) máis que á persoa de Karl Marx ven máis pola súa vinculación ás ideas filosóficas e económicas tanto de Marx como de toda a escola que se ten formado a partir das súas ideas.
Amosan rexeitamento cara ao chamado marxismo-leninismo, ao centralismo burocrático e á acción dende o Estado, ademais mostran unha apertura a correntes progresistas e revolucionarias que recoñezan a liberdade e o antiautoritarismo como un valor fundamental e a participación popular directa (por iso o cualificativo de libertario ou partidario da liberdade).
O rango do que se adoita catalogar como marxismo libertario inclúe interpretacións alternativas da aplicación política do materialismo dialéctico, a inclusión de teorías do vitalismo filósófico, a práctica da democracia deliberativa ou participativa, que sería o nexo de unión das correntes antiautoritarias marxistas co libertarismo ou anarquismo. O chamado marxismo cultural adoita ser incluído como unha manifestación de marxismo libertario. Correntes consideradas como marxismo libertario
Autonomismo que para algúns analistas é unha forma de anarquismo paralelo á tradición libertaria
Consellismo
Luxemburguismo
Achegas
Freudomarxismo
Teoría crítica Filosofías relacionadas
Situacionismo
Postmarxismo
Postestructuralismo
Mary Daly

Mary Daly, nada o 16 de outubro de 1928 e finada o 3 de xaneiro de 2010, foi unha pensadora feminista. Traxectoria
Formouse no College of Saint Rose, na Universidade Católica de América e doutorouse en relixión no Saint Mary´s College. Impartiu clases no Boston College dos xesuítas dende 1967 a 1999. Mary Daly rexeitaba admitir homes nas súas clases argüíndo que inhibían a liberdade das mulleres. Isto provocoulle problemas disciplinarios e fixo dela unha bandeira da loita feminista. Pensamento
Seguindo a teoloxía de Paul Tillich Mary Daly tentou facer compatible o cristianismo co feminismo tentando superar o androcentrismo da relixión occidental. Nas súas críticas ás relixións indíxenas entrou en polémica co feminismo negro de Audre Lorde.
Tentou desmontar os estereotipos da sociedade patriarcal que manteñen a muller submisa e encerrada nun submundo de represión e dominación machista que drena a enerxía femenina no seu proveito.
Estudou como o home buscou oprimir a muller ao longo da historia e propón vías de liberación e emancipación. Preocupada polo ecoloxismo defendeu que para evitar a depredación do planeta era fundamental reducir drasticamente o número de homes. Entende que a muller debe dominar sobre o home avogando por unha reversión sociopolítica do poder.
Defendeu unha sexualidade liberada que faga o macho prescindible e criticou o transexualismo como produto dunha tecnoloxía falocrática. Sostén que ningún transexual pode ser unha muller auténtica porque non é quen de asumir os cromosomas femininos e a historia e a experiencia que han de apoderar un futuro de realización e liberación feminina.
Mary Fergusson

Mary (Molly) Isolen Fergusson, nada o 28 de abril de 1914 en Stoke (Plymouth) e finada o 30 de novembro de 1997 en Londres, foi unha enxeñeira civil británica, a primeira muller integrante da Institución de Enxeñeiros Civís, que a admitiu en 1957. Traxectoria
Molly Fergusson, graduouse en enxeñaría civil na Universidade de Edimburgo en 1936, e para completar a súa formación foi contratada por dous anos en Blyth e Blyth de Edimburgo, sen soldo durante o primeiro ano.
Permaneceu na empresa e traballou en pontes e outros proxectos de infraestrutura en Escocia, Probablemente foi a primeira muller en ser nomeada socia principal dunha empresa consultora de enxeñaría en 1948. O 15 de xaneiro de 1957 foi a primeira muller elixida como membro de pleno dereito da sociedade británica de enxeñeiros superiores, a Institución de Enxeñeiros Civís.
Despois de xubilarse en 1978, continuou traballando como consultora e utilizou as súas ganancias para financiar unha bolsa universitaria para axudar aos estudantes de enxeñería. Tamén colaborou coa Women’s Engineering Society.
En 1979 outorgóuselle unha Orde do Imperio Británico e en 1985 un Doutoramento Honorario en Ciencias na Universidade de Heriot-Watt.
Mary Kenneth Keller

Mary Kenneth Keller, nada en Cleveland (Ohio), o 17 de decembro de 1913 e finada en Dubuque (Iowa) o 10 de xaneiro de 1985, foi unha monxa católica, unha pioneira da informática estadounidense e a primeira muller doutora en informática nos Estados Unidos e está considerada unha das nais da tecnoloxía. Traxectoria
En 1932 ingresou na Congregación das Irmás da Caridade da Santísima Virxe María (Irmás da Caridade da Santísima Virxe María) e foi ordenada monxa en 1940. Estudou na Universidade DePaul de Chicago, onde se licenciou en Matemáticas, recibindo un grao en Ciencias, e tamén realizou un mestrado en Ciencias en Matemáticas e Física.
Como estudante pasou pola Universidade de Wisconsin-Madison, Purdue, a Universidade de Míchigan e o Dartmouth College, onde foi pioneira en ser admitida. Mary Kenneth presentouse en Dartmouth, a pesar de que nos 188 anos de historia da universidade ningunha muller fora admitida. En 1958 ingresou no Laboratorio de Informática, reservado, ata entón, exclusivamente para homes. Alí participou no desenvolvemento da linguaxe de programación BASIC.
Completou o seu doutoramento na Universidade de Wisconsin-Madison, a súa tese titulouse Inductive Inference of Computer Generated Patterns realizada na linguaxe de programación FORTRAN que aínda se usa en aplicacións matemáticas e científicas. Nun primeiro momento, Kenneth foi considerada a primeira persoa en obter un doutoramento en informática nos Estados Unidos, pero investigacións posteriores indicaron que o mesmo día do mesmo ano, o 7 de xuño de 1965, Irving Tang tamén se doutorou. En todo caso, é a primeira muller dos Estados Unidos doutora en Informática.
Despois de completar o seu doutoramento, aceptou unha oferta para traballar na Universidade Clarke en Iowa, onde fundou o Departamento de Ciencias da Computación, que dirixiu durante dúas décadas. Tamén estableceu un programa de máster para aplicacións informáticas na educación.
Keller defendeu o acceso universal á información e defendeu o uso da informática na educación, motivo polo que apoiou a creación da ASCUE (Asociación de Apoio a Usuarios de Informática en Educación), asociación para o uso da informática na educación.
Maryam Mirzakhani

Maryam Mirzakhani (en persa: مریم میرزاخانی) nada en Teherán o 12 de maio de 1977 e finada en Palo Alto (California) o 15 de xullo de 2017 foi unha matemática iraniana, profesora de matemáticas na Universidade Stanford. Os seus campos de traballo incluíron a teoría de Teichmüller, a xeometría hiperbólica, a teoría ergódica e a xeometría simpléctica.
O 13 de agosto de 2014, Mirzakhani converteuse na primeira muller e a primeira persoa iraniana en recibir a medalla Fields, o premio máis prestixioso das matemáticas. O comité do premio citou o seu traballo na "dinámica e a xeometría das superficies de Riemann e os seus espazos módulo". Traxectoria
Mirzakhani asistiu en Teherán á escola Farzanegan, que formaba parte da Organización Nacional para o Desenvolvemento de Talentos Excepcionais.
En 1994 gañou a medalla de ouro na Olimpíada Matemática Internacional, primeira estudante iraniana en conseguilo. Na seguinte edición converteuse na primeira iraniana en conseguir unha puntuación perfecta e en gañar dúas medallas de ouro.
Obtivo o seu grao en matemáticas en 1999 na Universidade Sharif de Tecnoloxía de Teherán. Marchou aos Estados Unidos para continuar o seu traballo, logrando o doutoramento na Universidade Harvard en 2004, traballando baixo a supervisión do gañador da medalla Fields Curtis McMullen. En 2004 acadou unha colaboración no Instituto Clay de Matemáticas e como profesora na Universidade de Princeton.
Mirzakhani fixo varias contribucións á teoría de espazos módulo sobre superficies de Riemann. Nos primeiros traballos, Mirzakhani descubriu unha fórmula para expresar o volume dun espazo módulo cun genus dado como polinomio en función do número de compoñentes de fronteira. Isto levouna a obter unha nova demostración para a fórmula descuberta por Edward Witten e Maxim Kontsevich sobre os números de intersección das clases tautolóxicas sobre espazos módulo, ademais dunha fórmula asintótica para o crecemtne do número de xeodésicas pechadas sobre unha superficie hiperbólica compacta, xeneralizando o teorema das tres xeodésicas para superficies esféricas. O seu traballo seguinte centrouse na dinámica de Teichmüller sobre espazos módulo. En particular, probou a conxectura de William Thurston.
A Mirzakhani foille concedida a medalla Fields en 2014 pola "súa extraordinaria contribución á dinámica e á xeometría das superficies de Riemann e os seus espazos módulo", converténdose na única muller que a posúe até hoxe. O premio foi recibido en Seúl durante o Congreso Internacional de Matemáticas. O presidente Hassan Rouhani felicitouna.
Dende 2019, o 12 de maio celébrase o Día das Mulleres Matemáticas, para conmemorar o nacemento de Maryam Mirzakhani. Vida privada
En 2013, a Mirzakhani diagnosticáronlle cancro de mama. Tras catro anos estendéuselle á medula ósea e faleceu o 15 de xullo de 2017.
Maryfran

O Maryfran era un barco pesqueiro da Coruña afundido o 20 de setembro de 1957 nas illas Farallóns de San Cibrao. Accidente
O barco, de 54 toneladas, dirixíase de Ribadeo á Estaca de Bares, e viuse obrigado a minorar a velocidade por mor da néboa. Embicou nas illas Farallóns ás seis e media da tarde. Afundiu debido ás numerosas vías de auga producidas no choque. Os seus 11 tripulantes puideron ser rescatados pola embarcación de Celeiro La Graciosa pouco antes do seu afundimento.
Maryna Viazovska

Maryna Sergiivna Viazovska (en ucraíno: Марина Сергіївна В'язовська), nada en Kíiv o 2 de decembro de 1984, é unha matemática ucraína coñecida polo seu traballo sobre o empaquetado de esferas. É profesora titular de teoría de números na Cátedra do Instituto de Matemáticas da École Polytechnique Fédérale de Lausana (Suíza). Foi galardoada coa medalla Fields en 2022. Traxectoria
Como estudante da Universidade de Kíiv, Viazovska participou no Concurso Internacional de Matemáticas para estudantes universitarios en 2002, 2003, 2004 e 2005, e foi unha das primeiras gañadoras en 2002 e 2005.
Carreira académica
Viazovska obtivo o primeiro posgrao científico Candidate of Sciences do Instituto de Matemáticas da Academia Nacional de Ciencias de Ucraína en 2010, e un doutoramento (Dr. rer. nat. ) na Universidade de Bonn en 2013. A súa tese de doutoramento refírese á teoría analítica de números e foi supervisada por Don Zagier e Werner Müller. Foi investigadora posdoutoral na Escola de Matemáticas de Berlín e na Universidade Humboldt de Berlín.
En 2016 resolveu o problema de empaquetamento da esfera na dimensión 8 e, en colaboración con outros, dentro da dimensión 24. Anteriormente, o problema só se resolvera para tres ou menos dimensións, e a proba da versión tridimensional (a conxectura de Kepler) implicaba longos cálculos informáticos. Pola contra, a proba de Viazovska para 8 e 24 dimensións é "sorprendentemente sinxela".
Así como polo seu traballo sobre o empaquetado de esferas, Viazovska tamén é coñecida polas súas investigacións sobre deseños esféricos con Bondarenko e Radchenko. Con eles demostrou a conxectura de Korevaar e Meyers sobre a existencia de pequenos deseños en dimensións arbitrarias. Este resultado foi unha das contribucións polas que o seu coautor Andriy Bondarenko gañou o Premio Vasil A. Popov de teoría da aproximación en 2013.
Gañou a Medalla Fields no ano 2022, outorgada pola International Mathematical Union, polo seu traballo sobre o empaquetamento de esferas na dimensión 8 e por outras contribucións aos problemas de interpolación na análise de Fourier. É a segunda muller despois de Maryam Mirzakhani, que gaña esta medalla. Selección de publicacións
Bondarenko, Andriy; Radchenko, Danylo; Viazovska, Maryna (2013), «Optimal asymptotic bounds for spherical designs», Annals of Mathematics, Second Series 178 (2): 443-452, MR 3071504, arXiv: 1009. 4407, doi: 10. 4007/annals. 2013. 178. 2. 2
Viazovska, Maryna (2017), «The sphere packing problem in dimension 8», Annals of Mathematics 185 (3): 991-1015, arXiv: 1603. 04246, doi: 10. 4007/annals. 2017. 185. 3. 7
Cohn, Henry; Kumar, Abhinav; Miller, Stephen D. ; Radchenko, Danylo; Viazovska, Maryna (2017), «The sphere packing problem in dimension 24», Annals of Mathematics 185 (3): 1017-1033, arXiv: 1603. 06518, doi: 10. 4007/annals. 2017. 185. 3. 8
Cohn, Henry; Kumar, Abhinav; Miller, Stephen D. ; Radchenko, Danylo; Viazovska, Maryna (2019), Universal optimality of the E8 and Leech lattices and interpolation formulas, Bibcode: 2019arXiv190205438C, arXiv: 1902. 05438
Maryse Condé

Maryse Condé, de nome real Maryse Philcox, nada en Pointe-à-Pitre (Guadalupe) en 1937 e finada en Apt (Vaucluse, Francia) o 2 de abril de 2024, foi unha escritora de Guadalupe, un departamento francés de ultramar. Traxectoria
Naceu no seo dunha familia acomodada, estudou inglés na Sorbona. En 1959 casou co actor africano Mamadou Condé, logo de graduarse ensinou en Bingerville (Costa do Marfil), Guinea e Ghana. En 1981 casou con Richard Philcox, o tradutor das súas obras ao inglés. Foi así mesmo profesora da Universidade de Columbia. As novelas de Condé exploran as cuestións de xénero, raza e cultura en diferentes lugares e épocas históricas. Ségou e a súa obra máis coñecida. Obra
Hérémakhonon. París: Union générale d'édition, 1976.
Une Saison à Rihata. París: Robert Laffont, 1981.
Ségou: Les Murailles de terre. París: Robert Laffont, 1984.
Ségou II: La Terre en miettes. París: Robert Laffont, 1985.
Pays mêlé, suivi de Nanna-ya. París: Hatier, 1985.
Moi, Tituba, sorcière noire de Salem. París: Mercure de France, 1986.
La Vie scélérate. París: Seghers, 1987.
Traversée de la Mangrove. París: Mercure de France, 1989.
Les Derniers Rois Mages. París: Mercure, 1992.
La Colonie du Nouveau Monde. París: Laffont, 1993.
La Migration des coeurs. París: Laffont, 1995.
Desirada. París: Laffont, 1997.
Le Coeur à rire et à pleurer, contes vrais de mon enfance. París: Laffont, 1999.
Célanire cou-coupé. París: Laffont, 2000.
La Belle Créole. París: Mercure, 2001.
Histoire de la femme cannibale. París: Mercure, 2003.
À la courbe du Joliba (2006)
Uliss et les Chiens (2006)
Victoire, les saveurs et les mots: récit (2006)
Comme deux frères (2007), adaptation dramatique
Les Belles Ténébreuses (2008)
Chiens fous dans la brousse (2008)
Savannah blues (2008)
Conte cruel (2009)
La Faute à la vie (2009), théâtre
En attendant la montée des eaux (2010)
La Vie sans fards (2012)
La Belle et la Bête: une version guadeloupéenne (2013)
An tan révolisyon: elle court, elle court la liberté (2015), théâtre
Mets et Merveilles (2015)
Le Fabuleux et Triste Destin d’Ivan et d’Ivana (2017)
Teatro
Dieu nous l’a donné, Pierre Jean Oswald, 1972
ort d’Oluwémi d’Ajumako, Pierre Jean Oswald, París 1973
Le Morne de Massabielle, Théâtre des Hauts de Seine, Puteaux 1974
Pension les Alizés, Mercure, París 1988
An Tan Revolisyon, Conseil Régional, Guadeloupe 1989
Comédie d’amour, mis en scène au Théâtre Fontaine, París; Nova York, 1993
Comme deux frères, Lansman, París 2007
La Faute à la vie Lansman, París 2009
Literatura infanto-xuvenil
Haïti chérie, Bayard, París 1991; nouveau titre: Rêves amers. Bayard Jeunesse, París 2001
Hugo le terrible, Sépia, París 1991
en allemand: Hugo der Schreckliche, Berlín 1997
La Planète Orbis Jasor, Pointe-à-Pitre 2002
Savannah blues, dans: Je Bouquine # 250, 2004
Chiens fous dans la brousse, dans: Je Bouquine 2006
À la Courbe du Joliba, Grasset-Jeunesse, París 2006
Conte cruel, Mémoire d'encrier, Montréal 2009 Recoñecementos
Nobel de literatura alternativo en 2018.
Marzo

Marzo é o terceiro mes do ano no calendario gregoriano, con 31 días, inicialmente dedicado ao deus grego Marte.
O mes de marzo empeza no mesmo día da semana que febreiro, agás cando é ano bisesto. Tamén comeza no mesmo día da semana que novembro cada ano. Acontecementos en marzo
O 21 de marzo é, no hemisferio sur, o primeiro día do outono e no hemisferio norte, o primeiro da primavera, pois é xeralmente neste día o equinoccio de primavera.
O venres anterior ó equinocio de primavera celébrase, desde 2008, o Día Mundial do Sono. Refráns sobre marzo
Cando trona en marzo, aparella os cubos e mais o brazo.
Marzo marzal, pola mañá cara de rosa e pola tarde cara de can.
Marzocco (Donatello)

O Marzocco, é unha escultura executada entre 1419 e 1420, do artista do Renacemento italiano Donatello. Representa un león heráldico da cidade de Florencia. Atópase no Museo Nazionale del Bargello en Florencia.
Marçal Moliné

Marçal Moliné, nado en Barcelona en 1936 é un publicista catalán. Estudou xornalismo e foi un dos membros fundadores da axencia MMLB, xunto con Eddy Bosten, Joaquín Lorente e Miguel Montfort. Traballou nas axencias Clarín, Carvis, Támden DDB e Bassat Ogilvy, e foi xurado en tres edicións do Festival de Cannes. No ano 1974, gañou o Clavel Medalla de Prata ó mellor director de curtametraxes no Festival de Cine de Sitges pola curtametraxe Ta ta boom boom.
É membro de Fundación Mundo Ciudad e no ano 2009 foi nomeado membro de honra da Academia da Publicidade. Tamén recibiu o Premio Nacional de Comunicación da Generalitat de Cataluña e pertence ó salón da fama do Festival Iberoamericano da Publicidade. Considéraselle un dos publicistas españois máis importantes. Libros
La fuerza de la publicidad: saber hacer buena publicidad, saber administrar su fuerza (1999)
Malicia para vender con marca: método paso a paso combinando la técnica del márketing con la astucia de los maestros de la estrategia militar (1996)
La Comunicación activa: publicidad sólida (1988)
Manual del director creativo: (vender con rabia) (1982)
María Alicia Viaño García

María Alicia Viaño García, nada na Coruña o 24 de xuño de 1888 e finada en Arzúa o 20 de xullo de 1979, foi unha mestra galega. Traxectoria
Aprobou as oposicións en 1914 e foi destinada como mestra a Rendal (Arzúa). Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendida de emprego e soldo a finais de agosto. Foi desterrada a Astorga en 1936. Finou en Arzúa o 20 de xullo de 1979 aos 91 anos. Vida persoal
Casou con Juan Manuel Vidal García.
María Alonso Pérez

María del Carmen Alonso Pérez, nada en Pontevedra o 2 de xuño de 1905, foi unha mestra galega. Traxectoria
Foi nomeada mestra interina de Millarada en 1927. Pediu a excedencia. Reintegrouse ao maxisterio como mestra de Mourente dende 1933. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendida polo gobernador civil. Logo da suspensión inicial, o reitorado sancionouna cun mes de suspensión e volveu ocupar o seu posto. Sufriu un caso de extorsión disfrazada de doazón, pois tivo que "doar" 500 pesetas para evitar o rapado do pelo. O 27 de abril de 1937 a Comisión Depuradora do Maxisterio de Pontevedra acordou sancionala coa separación definitiva do ensino baixo a acusación de anticatólica, simpatizante da Fronte Popular, aconsellar e premiar ás nenas para que non fosen á igrexa e de adornar a escola o primeiro de maio con motivo da “fiesta del marxismo”. Presentou escritos de alegacións conseguindo que se revisase a sanción transformándoa en traslado dentro da provincia, perda de haberes no tempo da suspensión e inhabilitación para cargos directivos e de confianza en institucións culturais e do ensino. Volveu solicitar a revisión do seu expediente de depuración e o 23 de xaneiro de 1941 resolveuse coa confirmación no seu posto. Vida persoal
Casou con Primo Arjona Cao en decembro de 1929.