proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Prenol

O prenol ou 3-metil-2-buten-1-ol é un alcohol natural. É un dos terpenos máis simples. Trátase dun aceite claro incoloro que é razoablemente soluble en auga (solubiidade: 17 g/100 mL a 20 °C) e miscible na maioría dos solventes orgánicos. Ten un olor frutal e utilízase ocasionalmente en perfumaría.
O prenol aparece de forma natural en froitos cítricos, arandos vermellos, arandos, grosellas, uvas, framboesas, amoras, tomates, pan branco, aceite de lúpulo, café, maracuxá (Passiflora edulis) e outras plantas.
Tamén se manufactura industrialmente por BASF (en Alemaña) e por Kuraray (en Asia) como un intermediato para a fabricación de fármacos e compostos olorosos. Produción industrial
O prenol prodúcese industrialmente pola reacción do formaldehido co isobuteno, seguida da isomerización do isoprenol resultante (3-metil-3-buten-1-ol) a prenol (3-metil-2-buten-1-ol). Poliprenois
O prenol é a unidade básica para a formación de alcohois isoprenoides, que teñen a fórmula xeral seguinte: H–[CH2CCH3 CHCH2]n–OH
A unidade que se repite C5H8 entre corchetes denomínase isopreno, e estes compostos chámanse ás veces "isoprenois" (en plural). Non deben confundirse co isoprenol, que é un isómero do prenol cun dobre enlace terminal. O isoprenoide máis simple é o alcohol xeraniol (n
2); oligómeros maiores son o farnesol (n
3) e o xeranilxeraniol (n 4).
Cando a unidade de isopreno unida ao alcohol está saturada, o composto denomínase dolicol. Os dolicois son importantes como transportadores de glicosilos na síntese de certos polisacáridos. Tamén xogan un papel importante na protección das membranas celulares, estabilizando as proteínas celulares e apoiando ao sistema inmunitario.
O prenol polimerízase por reaccións de deshidratación. Cando ten polo menos cinco unidades de isopreno (é dicir, n na fórmula superior é maior de catro), o polímero chámase poliprenol. Os poliprenois poden conter ata 100 unidades de isopreno (n 100) unidas extremo con extremo mantendo os grupos hidroxilo (OH) no final. Estes alcohois isoprenoides de cadea longa tamén se chaman terpenois.
Os poliprenois tamén desempeñan funcións vitais no metabolismo celular. Os poliprenois inxeridos son metabolizados polo fígado de humanos e animais a dolicois, que despois toman parte no ciclo do dolicol fosfato e son, por tanto, doadamente asimilados polos humanos e animais. A actividade farmacolóxica dos poliprenois baséase no seu efecto substitutivo en caso de déficits de dolicol como os observados en doenzas inflamatorias crónicas, dexenerativas e oncolóxicas.
As follas de coníferas vivas son unha das fontes máis ricas e dispoñibles para a extracción de poliprenois no mundo. A extracción comercial de poliprenois implica un procedemento de extracción suave que permita extraelos sen destruír a súa actividade biolóxica.
Prensa amarela

A prensa amarela é un tipo de prensa sensacionalista que inclúe titulares de catástrofes e gran número de fotografías con información detallada verbo dos accidentes, crimes, adulterios e ensarillados políticos.
O termo orixinouse durante a "batalla xornalística" entre o diario New York World, de Joseph Pulitzer, e o New York Journal, de William Randolph Hearst, entre 1895 e 1898. Ambos os dous xornais foron acusados, por outras publicacións máis serias, de magnificar certa clase de novas para aumentar as vendas así como de teren pagado aos implicados para conseguir exclusivas.
Prensa de viño

Unha prensa de viño ou lagareta é un dispositivo empregado para extraer o zume de uvas como parte do proceso de produción do viño. Existen varios tipos de prensas utilizadas polos vitivinicultores mais a súa funcionalidade é a mesma. Cada tipo de prensa emprega a presión controlada para ceibar o zume do bago. A presión non pode ser excesiva, para evitar crebar a sementes e achegar un exceso de tanino ao viño. O home está a producir viño dende o 6. 000 aC; no ano 2011 desenterrouse unha prensa de viño en Armenia que contiña vestixios de elaboración de viño tinto de hai 6. 000 anos.
As prensas son comúns na diferentes zonas de produción de viño de Galiza, normalmente instaladas nas adegas das casas ou nunha construción senlleira, denominada lagar; de feito moitas veces a prensa recibe o nome de lagar. Tipos de prensas
A prensa tradicional galega consta dunha soleira tallada en pedra de gra no que se sitúa a gaiola de madeira ou mesmo un gran pío granítico fechado cunha tampa sobre a que acouga unha gran trabe de carballo ou castiñeiro que esmaga o bago facendo presión normalmente cun parafuso fixo de madeira vertical que apoia nun pé de pedra e que atravesa a trabe. Véxase a foto da dereita en branco e negro.
Prensa de gaiola
Unha prensa de gaiola consiste nun canastro que se enche co bago para ser prensado. Aplícase presión tras dunha tampa que é obrigada a baixar sobre a froita. O mecanismo para baixar a tampa adoita ser un parafuso ou un aparello hidráulico. O zume flúe polos buratos da gaiola. A prensa de gaiola foi o primeiro tipo de prensa mecanizada que se desenvolveu, e o seu deseño básico non cambiou en case 1. 000 anos.
Parafuso horizontal
Unha prensa de parafuso horizontal funciona usando o mesmo principio que a prensa de gaiola. No canto de utilizar unha tampa para facer presión sobre o bago, achéganse dúas tampas colocadas nos dous extremos dun cilindro fechado para apertar as uvas. Xeralmente o volume de uvas utilizado é moito maior ca o volume procesado nunha prensa de gaiola.
Prensa pneumática
A prensa pneumática consiste nun cilindro grande, fechado en ambos os lados, no que fica a froita. Para prensarmos as uvas, un globo as estende e empurra. O zume flúe ao exterior polos buratiños do cilindro. O cilindro xira durante o proceso para axudar coa homoxeneización da presión aplicada ao bago.
Parafuso continuo
O parafuso continuo é distinto das prensas xa mencionadas porque non procesa un só lote de uvas á vez. No canto diso emprega un parafuso de Arquimedes para forzar o bago continuamente esmagándoo contra a parede do aparato. Extráese o zume e o bagazo continúa até o fin onde é extraído. Este tipo de prensa non se utiliza moito para producir viño de mesa, e algúns países prohiben o seu uso nos viños de maior calidade.
Prensa hidráulica

Unha prensa hidráulica é un mecanismo conformado por vasos comunicantes impulsados por pistóns de diferente área que, mediante pequenas forzas, permite obter outras maiores. Os pistóns denomínanse pistóns de auga, xa que son hidráulicos. Estes fan funcionar conxuntamente ás prensas hidráulicas por medio de motores 2. 1. No século XVII, en Francia, o matemático e filósofo Blaise Pascal comezou unha investigación referente ao principio mediante o cal a presión aplicada a un líquido contido nun recipiente se transmite coa mesma intensidade en todas as direccións. Grazas a este principio pódense obter forzas moi grandes utilizando outras relativamente pequenas. Un dos aparellos máis comúns para alcanzar o anteriormente mencionado é a prensa hidráulica, a cal está baseada no principio de Pascal.
O rendemento da prensa hidráulica garda similitudes co a panca, pois obtéñense presións maiores que as exercidas, pero aminórase a velocidade e a lonxitude de desprazamento, en similar proporción. Cálculo da relación de forzas
Cando se aplica unha forza F 1 {\displaystyle F_{1}\, } sobre o émbolo de menor área A 1 {\displaystyle A_{1}\, } xérase unha presión p 1 {\displaystyle p_{1}\, }: p 1
F 1 A 1 {\displaystyle p_{1}
{\frac {F_{1}}{A_{1}}}\, } Do mesmo modo no segundo émbolo: p 2
F 2 A 2 {\displaystyle p_{2}
{\frac {F_{2}}{A_{2}}}\, } Obsérvase que o líquido está comunicado, logo polo principio de Pascal, a presión nos dous pistóns é a mesma, por tanto cúmprese que: p 1
p 2 {\displaystyle p_{1}
p_{2}\, } Isto é: F 1 A 1
F 2 A 2 {\displaystyle {\frac {F_{1}}{A_{1}}}
{\frac {F_{2}}{A_{2}}}\, } e a relación de forzas: F 1 F 2
A 1 A 2 {\displaystyle {\frac {F_{1}}{F_{2}}}
{\frac {A_{1}}{A_{2}}}\, } Logo a forza resultante da prensa hidráulica é: F 2
F 1 A 2 A 1 {\displaystyle F_{2}
F_{1}{\frac {A_{2}}{A_{1}}}} Onde: F 1 {\displaystyle F_{1}\, }
forza do émbolo menor en N, D, KgF gF F 2 {\displaystyle F_{2}\, }
forza do émbolo maior en N, D, KgF gF A 1 {\displaystyle A_{1}\, }
área do émbolo menor en m2, cm2, in2 A 2 {\displaystyle A_{2}\, }
área del émbolo maior en m2, cm2, in2
Prensilidade

A prensilidade é a calidade dun apéndice ou un órgano que ten unha adaptación biolóxica para agarrar ou suxeitar. De ditos apéndices ou órganos dise que son prénsiles. Etimoloxía
Os termos prénsil e prensilidade (calidade de prénsil) entraron nas linguas europeas modernas no século XVIII a través do francés préhensile, tomado do latín prehensus, participio pasado de prehendere, "coller", "prender", "atrapar", "capturar". Vantaxes
A prensilidade é unha adaptación que permitiu ás especies que gozan desta calidade unha gran vantaxe natural na manipulación do seu contorno para a alimentación, a escavación e a defensa. Isto permite a moitos animais, como os primates, usar ferramentas co fin de completar as tarefas que doutro modo sería imposíbel sen a anatomía altamente especializada que posúen. Por exemplo, os chimpancés teñen a capacidade de usar pequenos pauciños para obteren térmites e larvas dunha maneira similar á pesca dos humanos. Porén, non todos os órganos prénsiles úsanse como ferramentas; a lingua das xirafas, por exemplo, utilízase na alimentación e en condutas de autolimpeza. Tipos de prensilidade
Entre os apéndices que poden converterse en prénsiles están: Os pés prénsiles evolucionaron moitas veces en multitude de especies.
As mans dos primates son todas prénsiles en distinto grao.
As garras dos félidos son tamén prensiles.
A cola prénsil.
Moitos lacertilios (lagartos) existentes teñen colas preénsiles (xecos, camaleóns, e unha especie dos escíncidos). Interpretouse que multitude de animais tiveron que ter colas prénsiles no pasado polas evidencias dos seus fósiles, entre eles varios drepanosáuridos do triásico tardío, e posibelmente o sinápsido do pérmico tardío Suminia.
Tamén existen algúns mamíferos que posúen esta característica, como o Arctictis binturong.
A lingua prénsil, por exemplo, a dos xiráfidos.
O nariz pénsil, por exemplo, o dos elefantes e os tapires.
Os labios prénsiles, tales como os
do Acipenser fulvescens (esturión lacustre),
os orangutáns,
o cabalo
e os rinocerontes.
O labio superior, como o que presenta o manatí do Caribe.
Os tentáculos dos cefalópodos.
Preparacionismo

O preparacionismo, tamén chamado supervivencialismo ou survivalismo é o movemento de persoas que toman medidas para sobrevivir a un posible caos social xeneralizado, tanto a nivel local, nacional ou internacional. Os preparacionistas tenden acumular alimentos, coñecementos, armas e estratexias que lles permitan superar calquera situación. Historia
O movemento preparacionista (ou prepper en lingua inglesa), naceu nos Estados Unidos de América na década de 1930, polo temor a que un novo crack económico como o da crise de 1929 acabase de esnaquizar a economía mundial; o fenómeno disparouse coa guerra fría entre os EUA e a Unión Soviética cando se dispararía o fenómeno.
Autores como John Wesley Rawles conseguiron fama mundial como impulsores deste movemento cos seus manuais e as súas novelas ambientadas en contornas apocalípticas onde só os que se prepararon facendo provisión de víveres, sobreviven. Tipos de preparacionistas
Os preparacionistas divídense en categorías segundo o temor contra o que se preparan, podendo existir caso nos que tomen medidas para varios escenarios posibles sen sentirse identificados co resto.
Entre os diversos temores están a escaseza de combustibles, a crise económica, un desastre natural como un supervolcán como o que se atopa baixo o parque estadounidense de Yellowstone, o cambio climático, a guerra nuclear, a invasión zombie, unha pandemia mundial, o Xuízo Final ou unha invasión extraterrestre. Preparacionismo en España
O movemento non chegou a España como tal ata ben entrada a Guerra Fría, na que se estendeu o temor no mundo dunha guerra nuclear, o que levou a moitas institucións e cidadáns a construír refuxios nucleares. A partir de entón, e por influxo norteamericano o movemento foi crecendo e creando unha comunidade, en especial en Internet.
Preposición

A preposición é a clase de palabra invariable que introduce o chamado sintagma preposicional. Constitúe un nexo en tanto que liga palabras, sintagmas e ata oracións, pero subordina unha destas unidades (o elemento rexido) á anterior (elemento rexente), da cal depende a través da preposición. Preceden necesariamente a un sintagma nominal. Na análise sintáctica o sintagma preposicional divídese en dúas partes: o enlace (a preposición) e o termo (o sintagma preposicional). O seu significado é sumamente abstracto e gramatical e na lingua precursora das linguas románicas, o latín, constituíu un procedemento para evitar as imprecacións e ambigüidades do morfema de caso, alcanzando tal éxito que veu a substituílo nas linguas románicas.
En definitiva, as preposicións son unidades que funcionan como eixos de enlace e translación, poñendo en relación un antecedente con outro elemento, substantivo ou palabra ou grupo de palabras en función substantiva que se constitúen en complemento daquel e que podemos denominar 'consecuente'. As preposicións, que teñen que ir acompañadas por ser partículas nexativas relacionantes non autosemánticas, van case sempre antepostas ás palabras e, polo xeral, son formas átonas que se agrupan habitualmente coa palabra anterior formando un grupo acentual Clasificación das preposicións
En primeiro lugar, podemos distinguir as preposicións simples das locucións preposicionais, secuencias que, coma as preposicións, son invariables en canto á forma e en nada distintas en canto á función respecto ás preposicións simples. Existen por outra parte as chamadas preposicións compostas, formadas por dúas preposicións unidas: por entre, por sobre, de entre, dende entre, para con etc. ..
Ás preposicións fortes opóñense as preposicións febles, segundo o grao de claridade en que mostren a súa significación. As máis usuais e de carácter máis inequivocamente preposicional ("a", "de", "en") son as máis febles. Outras como "contra", menos empregadas e sen os múltiplos valores das anteriores, ofrecen unha significación máis clara e definida.
Algúns lingüistas (Pottier) que viron relación entre a preposición e o prefixo consideraron este como unha variante combinatoria da preposición. Establécese entón unha división por parte da Gramática tradicional entre preposicións propias e preposicións inseparables.
Podemos distinguir as preposicións esenciais (a, ante, ata, con, contra, de, en, entre, por, para, sen, sobre, tras) das preposicións accidentais, aquelas que, pertencendo normalmente a outras clases de palabras, funcionan ás veces como preposicións (baixo, cara, fóra, onde, .. .). Preposicións galegas
A, aga/agás, ante, após, ata/até, baixo, bardante, cabo, canda, cas, con, conforme, consonte, contra, de, deica, dende/desde, des, durante, en, entre, excepto, fóra, malia, mediante, menos, onda, para, perante, por, quitando, sacado, sacando, salvante, salvo, segundo, sen, senón, so, sobre, tras, xunta.
Preposición versus conxunción

Otto Jespersen en The Philosophy of Grammar (Londres, 1951) considera as preposicións, conxuncións, adverbios e interxeccións como unha soa clase de palabra, en base á ausencia de flexión. Segundo este lingüista, non hai razón para separar as preposicións das conxuncións: a única diferenza entre after his arrived (despois da súa chegada) e after he had arrived (despois de que chegase) radica en que o complemento é na primeira secuencia un substantivo e, na segunda, unha oración. A causa disto, as conxuncións poderían ser denominadas preposicións oracionais, que introducen unha oración, pois a diferenza baséase na natureza do complemento.
A teoría de Jespersen foi primeiramente cuestionada porque algunhas conxuncións, que el considerou pouco relevantes, coordinan e non poden ser clasificadas como preposicións oracionais: You and I (eu e ti).
Nesta mesma dirección maniféstase Beckman, que pon preposicións e conxuncións baixo a denominación común de conectores. A preposición tería como fundamental función conectarse a un substantivo, e a conxunción conectar frases. A función sintáctica sería para este lingüista a base da clasificación. Unha liña semellante segue Louis Hjemslev.
Lonxe da controversia que pode supor a teoría de Jespersen, semella conveniente clarificar os lindes entre preposición e conxunción, intentar localizar unha liña de demarcación que debería vir dada pola función sintáctica que estas desenvolven. Consideraríase así que son conxuncións os conectores coordinantes que poden unir oracións ou partes de oracións
un grupo de iniciadores de oración que introducen oracións subordinadas; son as chamadas conxuncións de subordinación.
Consideraríase así que son preposicións aqueles conectores que non subordinarían oracións, que terían fundamentalmente a súa acción centrada no sintagma nominal.
Esta segunda clasificación coincide no fundamental cos manuais tradicionais de gramática, pero hai outras perspectivas:
Ana María Barrenechea inclúe preposicións e conxuncións de subordinación baixo o denominador común de subordinantes, palabras que teñen a función privativa de establecer relacións entre distintos planos sintácticos.
Esta mesma liña séguea a teoría da translación de Lucien Tesnière, quen achega o concepto de translación para, no canto de falar de preposicións e conxuncións, distinguir xuntivos (conxuncións de coordinación, translativos de primeiro grao (preposicións) e translativos de segundo grao (conxuncións de subordinación).
Prepucio do pene

O prepucio do pene é a pel que recobre a glande do pene. Anatomía do prepucio do pene
O prepucio é unha dobra cilíndrica de pel, que pola cara externa presenta epitelio queratinizado e pola cara interna que está en contacto coa glande é unha mucosa de epitelio menos queratinizado. O prepucio e a glande están unidos entre si por unha dobra medio anterior chamada freo do pene e en toda a súa circunferencia posterior polo suco balanoprepucial. A circunferencia anterior do prepucio corresponde co bordo libre do prepucio e denomínase orificio ou anel prepucial.
Entre a glande e o prepucio existe unha cavidade virtual, a chamada cavidade do prepucio. En casos de falta de hixiene, nesta zona pode formarse unha substancia chamada esmegma.
A lonxitude do prepucio varía moito segundo os individuos. Unhas veces prolóngase até o vértice da glande e supera por diante do pene unha especie de vestíbulo. Isto é o que ocorre na maioría dos nenos até a puberdade. No adulto pode persistir esta disposición, ou retraerse parcial ou totalmente. Funcións do prepucio do pene
O prepucio ten catro funcións: Protectora
Sensorial
Mecánica
Almacena o olor da glande
Presa de Kossou

O encoro de Kossou é unha presa que retén o río Bandama que se atopa a 32 quilómetros ao noroeste de Yamoussoukro, en Costa do Marfil. Ten unha capacidade de xeración de 174 megawatts, suficiente para fornecer de enerxía a 118. 000 fogares. A presa forma o lago máis grande de Costa de Marfil, o lago Kossou.
Presebe

O presebe, tamén chamado cambeleira, comedeira ou manxadoira, é o recipiente ou lugar onde comen os animais. Pode fabricarse de madeira (como un caixón ou unha artesa), de barro ou ben ser obra de albanelaría ou labrarse directamente en pedra. Por extensión, tamén se chama presebe ao edificio ou lugar dedicado a alimentar os animais. É un termo latino que procede da voz «praesēpe». Tipoloxía
O presebe rural tradicional, elemento común en todo tipo de cortes e currais dende que o ser humano se iniciou na práctica da explotación gandeira, foi variando a súa tipoloxía a través dos séculos. De pedra ou barro cocido onde non había madeira, e con moi diversos deseños onde o artesán carpinteiro podía aplicar o seu enxeño, a partir do século XIX empezaron a fabricarse os primeiros presebes metálicos, estruturas que foron evolucionando até invadir o sector gandeiro. O presebe da tradición cristiá do nacemento do Neno Xesús deixou paso, na era da reciclaxe a bañeiras que serven de comedeiro e bebedoiro aos animais en numerosas paisaxes rurais gandeiras.
Presencia de América Latina

A Presencia de América Latina, tamén coñecida como Integración de América Latina, é unha pintura mural de 300 metros cadrados, pintada en acrílico sobre estuco áspero, polo artista mexicano Jorge González Camarena entre novembro de 1964 e abril de 1965. A obra é localizada no vestíbulo de acceso da Casa del Arte da Cidade Universitaria de Concepción, Chile, e a súa temática principal, de forte carácter simbólico, é a unidade e a fraternidade das distintas culturas de América Latina. A pintura mural foi declarada Monumento Histórico polo Decreto 147 do 30 de abril do 2009. No 2010, no bicentenario de Chile, a obra foi recoñecida baixo o presente status polo Goberno de Chile, situándose na obra unha placa de recoñecemento.
Presentador, presentadora

Un presentador é unha persoa que presenta ou conduce un programa de radio ou televisión (informativos ou concursos), así como algúns eventos públicos ou privados (entregas de premios, entregas de diplomas, funcións de cine ou de teatro, etc. ).
Habitualmente, o presentador é un comunicador, un xornalista, un locutor ou alguén con algunha profesión afín, escollido por certas calidades (boa dicción, carisma, coñecementos, aparencia física).
Preservación de biopolímeros

A preservación de biopolímeros refírese á conservación de compostos orgánicos como a quitina e o coláxeno ao longo do tempo, mesmo en ausencia de mineralización. A maioría dos fósiles representan material mineralizado como ósos ou cunchas, pero en certos casos, como na preservación do tipo Burgess Shale ou nos palinomorfos, os biopolímeros poden conservarse. A conservación de tecidos brandos é máis frecuente do que tradicionalmente se asumía, especialmente en ambientes anóxicos ou con preservación por arxilas. O que se conserva
Tanto o ADN como as proteínas son inestábeis, e raramente sobreviven máis de centos de miles de anos antes de degradarse. Os polisacáridos tamén teñen un baixo potencial de conservación, a non ser que estean altamente entrecruzados, o que lles confire maior estabilidade; esta interconexión é máis común nos tecidos estruturais, e fainos resistentes á descomposición química. Tales tecidos inclúen a madeira (lignina), as esporas e o pole (esporopolenina), as cutículas vexetais (cután) e animais, as paredes celulares das algas ('algaenan'), e potencialmente a capa de polisacáridos dalgúns liques. A interconexión molecular destes compostos reduce a súa degradación e tamén os fai unha fonte de enerxía máis pobre, polo que é menos probábel que sexan dixeridos por organismos necrófagos. Despois de ser sometidas a calor e presión, estas moléculas orgánicas entrecruzadas normalmente "cociñan" e convértense en queróxenos ou en moléculas de carbono alifáticas/aromáticas curtas (<17 átomos de C). Pensábase que só se podían conservar tecidos brandos resistentes e de tipo cutícula mediante a preservación do tipo Burgess Shale, pero un número crecente de organismos están a ser descubertos que carecen desta cutícula, como o probable cordado Pikaia e o Odontogriphus sen cuncha.
É un erro común que as condicións anaeróbicas son necesarias para a preservación dos tecidos brandos; de feito, moita descomposición está mediada por bacterias sulfato-redutores que só poden sobrevivir en condicións anaeróbicas. A anoxia, porén, reduce a probabilidade de que os carroñeros perturben o organismo morto, e a actividade doutros organismos é, sen dúbida, unha das principais causas da destrución dos tecidos brandos.
A cutícula da planta é máis propensa á conservación se contén cután, en lugar de cutina.
As plantas e as algas producen os compostos máis conservables, que están listados segundo o seu potencial de conservación por Tegellaar (ver referencia). Papel dos minerais de arxila
Os minerais de arxila poden encapsular materia orgánica e retardar a súa descomposición ao illala de procesos bioquímicos e da acción de microorganismos. A materia orgánica acompañada de arxilas adoita ser rica en lípidos e deficiente en proteínas e lignina; A caolinita parece enriquecer a materia orgánica con polisacáridos, mentres que a materia orgánica rica en compostos aromáticos se conserva en asociación con esmectitas como a montmorillonita.
Preservación dixital

Preservación dixital é o conxunto de procesos e actividades destinados a garantir o acceso continuado á información dixital a longo prazo, a pesar dos cambios tecnolóxicos e a obsolescencia dos formatos. Este proceso é esencial para protexer o patrimonio dixital, que inclúe documentos, imaxes, vídeos e outros tipos de arquivos dixitais. Importancia
A preservación dixital é crucial para evitar a perda de información valiosa debido a fallos de hardware, obsolescencia de software ou deterioración dos soportes de almacenamento.
A información dixital xoga un papel crucial na sociedade moderna en áreas como a investigación, a educación e a cultura. A súa preservación axuda a garantir o acceso continuado a datos e coñecementos importantes para o desenvolvemento social e económico. Sen estratexias adecuadas, grandes cantidades de información poderían perderse debido á rápida evolución tecnolóxica, fenómeno coñecido como "idade escura dixital".
A preservación tamén é esencial para conservar documentos dixitais que serven como proba histórica ou legal, garantindo a súa accesibilidade e autenticidade ao longo do tempo. Metodoloxía
O proceso de preservación dixital abarca varias etapas clave: Planificación: Selección dos arquivos que deben ser conservados.
Almacenamento: Uso de métodos seguros e redundantes, como a nube ou discos duros especializados.
Verificación: Revisión periódica da integridade dos arquivos.
Migración: Conversión dos arquivos a novos formatos e soportes máis modernos para asegurar a súa compatibilidade futura. Desafíos
Cambios tecnolóxicos: A rápida evolución tecnolóxica pode dificultar a lectura de arquivos antigos.
Risco de perda de datos: Os fallos nos dispositivos de almacenamento poden comprometer a integridade dos arquivos.
Custos: A preservación dixital require investimentos en infraestrutura e mantemento. En Galicia
Desde 2017, Galicia desenvolve unha estratexia de preservación dixital a través da Oficina da Memoria Dixital de Galicia, dependente da Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (AMTEGA). Este proxecto, denominado Memoria Dixital de Galicia, utiliza estándares como o Sistema de Información de Arquivo Aberto (OAIS - ISO 14. 721), un modelo de referencia internacionalmente recoñecido para a xestión de arquivos dixitais.
Os repositorios centralizados permiten custodiar grandes volumes de datos. Entre estes repositorios destacan Galiciana-Biblioteca Dixital e Galiciana-Arquivo Dixital, que colaboran no proceso de dixitalización do patrimonio bibliográfico galego. Este proceso implica a creación de copias para a difusión en liña e para o almacenamento no repositorio de preservación.
Preservativo

O preservativo, tamén chamado profiláctico ou popularmente condón, é unha funda de goma natural ou artificial, látex, poliuretano que se pon no pene en erección antes de realizar o acto sexual e que retén o seme no caso de preservativo masculino, ou adaptada a morfoloxía feminina para colocar na vaxina e recibir o seme, no caso de preservativo feminino. Utilizase como método de anticoncepción e tamén se usa de xeito profiláctico para evitar a transmisión de ETS. Tamén se chama condón. Orixinalmente o preservativo era para uso masculino, pero na actualidade existen tanto para homes como para mulleres [Cómpre referencia]. Orixe
En Exipto, polo menos desde hai 3000 anos, utilizábanse fundas de tea sobre o pene. A lenda do rei grego Minos (1200 a. C. ) fai referencia ao emprego de vexigas natatorias de peixe ou vexigas de cabra para reter o seme. Os preservativos máis antigos do mundo que se conservan foron atopados en Inglaterra, en escavacións feitas nos oitenta no Castelo de Dudley e teñen polo menos 450 anos.
Preservativo feminino

O preservativo ou condón feminino é un método anticonceptivo de barreira de uso vaxinal alternativo ao preservativo masculino. Consiste nunha delgada funda que se axusta ás paredes da vaxina e se pode levar posto até un máximo de 8 horas. A diferenza do preservativo masculino, non queda axustado por medio da tensión, e pola humidade e temperatura propias da vaxina adhírese comodamente e a súa presenza é case inapreciábel. O preservativo feminino apareceu en 1992 en Inglaterra e nos Estados Unidos e axiña o seu uso pasou á Europa continental e o resto do mundo occidental.
Presidencia de Bosnia e Hercegovina

A Presidencia de Bosnia e Hercegovina (en bosníaco: Predsjedništvo Bosne i Hercegovine/Предсједништво Босне и Херцеговине) constitúe a xefatura de estado colexiada de Bosnia e Hercegovina. Segundo o artigo V da Constitución, a Presidencia colexiada consta de tres membros: un bosníaco e un croata electos pola Federación de Bosnia e Hercegovina, e un serbio electo pola Republika Srpska. En conxunto cumpren un mandato de catro anos. Xefes de estado da República Socialista de Bosnia e Hercegovina
Presidente do Consello Antifascista de Liberación do Pobo de Bosnia e Hercegovina
Vojislav Kecmanović (25 de novembro de 1943 a 26 de abril de 1945)
Presidentes do Presidium da Asemblea Popular
Vojislav Kecmanović (26 de abril de 1945 a novembro de 1946)
Đuro Pucar (novembro de 1946 - setembro de 1948)
Vlado Segrt (setembro de 1948 - marzo de 1953)
Presidentes da Asemblea do Popular
Đuro Pucar (decembro de 1953 - xuño de 1963)
Ratomir Dugonjić (xuño de 1963 a 1967)
Džemal Bijedic (1967 - 1971)
Hamdija Pozderac (1971 - maio de 1974)
Presidentes da Presidencia
Ratomir Dugonjić (maio de 1974- abril de 1978)
Raif Dizdarević (abril 1978-abril 1982)
Branko Mikulić (abril de 1982 - 26 de abril de 1984)
Milanko Renovica (26 de abril de 1984- 26 de abril de 1985)
Munir Mesihović (26 de abril de 1985- abril de 1987)
Mato Andrić (abril de 1987 - abril de 1988)
Nikola Filipović (abril de 1988 - abril de 1989)
Obrad Piljak (abril de 1989 - 20 de decembro de 1990) Presidencia electa en 1998
Membros electos: Alija Izetbegović polos bosníacos, dende o 5 de outubro de 1996.
Ante Jelavić polos croatas, dende setembro de 1998.
Živko Radišić polos serbios, dende o 13 de outubro de 1998. Presidencia electa en 2002
Eleccións celebradas o 5 de outubro de 2002. Membros electos: Dragan Čović polos croatas.
Mirko Šarović polos serbios.
Sulejman Tihić polos bosníacos. Presidencia electa en 2006
Eleccións celebradas o 5 de outubro de 2002. Membros electos: Željko Komšić polos croatas.
Nebojša Radmanović polos serbios.
Haris Silajdžić polos bosníacos. Presidencia electa en 2010
Eleccións celebradas o 3 de outubro de 2010. Membros electos: Željko Komšić polos croatas.
Nebojša Radmanović polos serbios.
Bakir Izetbegović polos bosníacos. Presidencia electa en 2014
Eleccións celebradas o 12 de outubro de 2014. Membros electos: Dragan Čović polos croatas.
Mladen Ivanić polos serbios.
Bakir Izetbegović polos bosníacos. Presidencia electa en 2018
Eleccións celebradas o 7 de outubro de 2018. Membros electos: Željko Komšić polos croatas.
Milorad Dodik polos serbios.
Šefik Džaferović polos bosníacos.
Presidencia de Ecuador

A Presidencia da República de Ecuador é o cargo ocupado polo Xefe de Estado e Goberno do país andino. Ocupa a xefatura da Función Executiva, sendo asistido por unha vicepresidencia e un equipo de persoas colaboradoras agrupadas no Gabinete Ministerial. O seu lema é "Mi Poder en la Constitución", frase que aparece dende 1830 na Banda Presidencial. A persoa que ocupa o cargo é ao tempo Comandante en Xefe das Forzas Armadas.
Entre 1830 e 1869, o cargo de Presidente da República foi elixido de maneira indirecta, ou sexa, a través do Lexislativo. Dende 1869, o Presidente é votado pola poboación. Porén, debe terse en conta que durante o século XIX, Ecuador vivía unha democracia censitaria, de tal xeito que só votaban o homes que posuían unha renda abondo e un traballo decente.
Entre 1906 e 1945, as eleccións eran polo xeral fraudulentas, por iso estímase que o ano 1946 é o comezo da verdadeira democracia en Ecuador.
Dende 1979, os cargos de Presidencia e Vicepresidencia son elixidos en sufraxio directo nunha mesma papeleta. Gaña a candidatura que obtén mais da metade dos votos válidos, e en caso contrario, faise unha segunda volta só coas dúas candidaturas máis votadas. Dende 1998 tamén pode gañar unha candidatura que obteña mais do 40 % de votos, sempre que teña unha diferenza superior ó 10 % sobre a segunda. Tódalas porcentaxes calcúlanse sobre o total de votos válidos (é dicir, sen contar os votos nulos ou en branco).
A Presidencia é exercida por un período de 4 anos. Entre 1906 e 1967 os mandatos comezaban o 1 de setembro. Entre 1979 e 1998 o mandato presidencial comezaba os días 10 de agosto. Dende 1998 asúmese o cargo o día 15 de xaneiro. En 2009, de xeito excepcional, fíxose o 10 de agosto.
Presidencialismo

O presidencialismo é un sistema de goberno no que o líder do poder executivo é escollido polo pobo para mandatos regulares acumulando a función de xefe de Estado e xefe de goberno. Este sistema de goberno foi creado polos norte-americanos no século XVIII. A monarquía inglesa actuaba como xefe de Estado sobre as trece colonias. O descontento coa actuación do monarca e as influencias de autores que se opoñían ó sistema absolutista, principalmente Locke e Montesquieu, foron determinantes para que os americanos adoptasen un sistema onde houbesen mecanismos que impedisen a concentración de poder.
Xuridicamente o presidencialismo caracterízase pola separación de poderes. O presidente é o xefe de Estado, e é el quen escolle os xefes dos grandes departamentos (ministerios). O lexislativo, o xudicial e o executivo son independentes entre si.
Presidente da Generalitat Valenciana

O Presidente da Generalitat Valenciana é a cabeza do consello ou goberno valenciano e é elixido polas Cortes Valencianas.
Despois da elección, segundo a normativa do Estatuto de Autonomía do País Valenciano e o regulamento das cortes, o presidente ten a potestade de elixir un novo consello, do que forman parte os conselleiros, que han de prometer ou xurar o estatuto e a constitución e que se fan cargo de diferentes áreas de goberno ou consellerías.
O Presidente da Generalitat é o representante máximo e ordinario do Estado Español na Comunidade Valenciana. Presidentes da II Generalitat Valenciana
Etapa preautonómica
Etapa autonómica
Presidente de Afganistán

O Presidente do Afganistán é xefe de estado, xefe de goberno do Afganistán e o comandante en xefe das forzas armadas.
O actual Presidente de facto de Afganistán é Hibatullah Akhundzada, tralo regreso dos talibán ao poder en 2021.
Afganistán foi intermitentemente unha República – entre o 1973 e o 1992 e dende 2001 ata 2021. Noutras ocasións foi gobernado por unha variedade de reis, emires e (baixo os réximes dos mujahidin e talibán) gobernantes islamitas. Presidentes de Afganistán
Presidente de Albania

O Presidente de Albania é o xefe de Estado, escollido para un período de 5 anos pola Asemblea da República por voto secreto. Necesita recibir o 50% máis un dos votos de tódolos deputados. O actual presidente é Bujar Nishani, escollido en xullo de 2012.
O presidente ten poder para garantir a observación da constitución do país e todas as leis, e tamén é o comandante en xefe das forzas armadas. Exerce os poderes da Asemblea da República mentres esta no estea en sesión.
Presidente de Alemaña

O Presidente de Alemaña (alemán: Bundespräsident) é o xefe de estado de Alemaña. A Lei Fundamental confire á presidencia uns poderes dun carácter fundamentalmente representativo porque para prever os problemas que se deron durante a República de Weimar non ten capacidade de manobra algunha no proceso de elección do Chanceler de Alemaña nin pode ditar decretos de urxencia.
Presidente de Alxeria

Segundo a constitución de Alxeria, o presidente é o xefe de estado e tamén o comandante en xefe das Forzas Armadas do país. É elixido para un mandato de 5 anos.
Esta é a lista de tódolos presidentes despois da independencia, en 1962.
Presidente de Armenia

O presidente de Armenia é o xefe de Estado dese país dende a súa independencia da Unión Soviética, ocorrida o 21 de setembro de 1991.
O título exacto do cargo é "Presidente da República de Armenia". Historia
Armenia constituíuse nunha república independente por primeira vez entre 1918 e 1920, como República Democrática de Armenia. Durante este tempo, o seu xefe de estado foi Avetis Aharonyan, que gobernou entre o 30 de maio de 1918 e o 2 de decembro de 1920, cando se proclamou a República Socialista Soviética de Armenia, e o país pasou a formar parte da Unión Soviética.
A República de Armenia (1991-presente)
En setembro de 1991 convocouse un plebiscito, no cal a maioría da poboación da Armenia votou pola independencia da Unión Soviética. No mes seguinte, convocouse a primeira elección presidencial, na cal Levon Ter-Petrosian foi elixido con 83% dos votos.
Segundo a constitución do país, o presidente é o xefe de estado de Armenia. É elixido directamente pola poboación para un mandato de 5 anos, sendo posíbel convocar unha segunda volta no caso de que ningún candidato obteña a maioría absoluta na primeira volta.
Esta é unha lista dos presidentes de Armenia despois de 1991.
Presidente de Austria

O presidente de Austria é o xefe de estado de Austria. Esta é a lista dos presidentes de Austria, de 1919 (despois da extinción de Austria-Hungría) ata o presente. Presidentes da Primeira República de Austria (1918 ata o 1938)
De 1938 a 1945 Austria foi ocupada e integrada á Alemaña nazi.
Presidente de Azerbaidján

O Presidente de Azerbaidján é o xefe de estado de Azerbaidján. O actual presidente é, desde 2003, Ilham Aliyev. Esta é unha lista dos presidentes de Azerbaidján despois de 1991.
Presidente de Bolivia

O Presidente de Bolivia, oficialmente coñecido como Presidente do Estado Plurinacional de Bolivia, é o xefe de Estado e xefe de goberno de Bolivia. Segundo a Constitución actual, o presidente é elixido por voto popular por un prazo de cinco anos, renovábel unha vez. En 2016, nun referendo o país votou para manter os límites de mandato. Desde 2009, se ningún candidato gaña unha maioría, os dous candidatos máis votados pasan a unha segunda volta. Antes de 2009, se ningún candidato gañaba a metade dos votos, o presidente era escollido por votación nunha sesión lexislativa conxunta, entre os dous candidatos máis votados (ata 1995 era entre os tres máis votados).
O Presidente actual de Bolivia é Rodrigo Paz Pereira, dende o 8 de novembro de 2025. A presidencia máis longa foi a de Evo Morales, elixido en 2005, e reelixido en 2009 e 2014. O 17 de outubro de 2015, Morales superou os nove anos, oito meses e vinte e catro días de Andrés de Santa Cruz, e converteuse no presidente que máis tempo estivo no cargo. Morales superou tamén a Víctor Paz Estenssoro, quen ocupara o cargo durante 12 anos pero non consecutivamente. Historia
Durante os seus máis de 192 anos de independencia, Bolivia foi gobernada por dirixentes militares que loitaron pola independencia, dirixentes da Guerra do Pacífico, representantes da aristocracia, e dirixentes elixidos democraticamente. Tamén, na historia da presidencia sucedéronse guerras civís, máis de 190 golpes e violencia.
Téñense usado diferentes títulos como "Libertador de Bolivia" (utilizado por Simón Bolívar e Antonio José de Sucre), e "Supremo Protector" (por Andrés de Santa Cruz).
A seguinte táboa contén unha lista das persoas que exerceron como Presidentes de Bolivia. Reputación histórica
En 1983, o diario Última Hora realizou unha enquisa para determinar que sete presidentes históricos eran considerados os máis significativos. Os "gañadores" foron Antonio José de Sucre, Andrés de Santa Cruz, Manuel Isidoro Belzu, Mariano Melgarejo, Aniceto Arce, Ismael Montes, e Víctor Paz Estenssoro. Sucesión presidencial
En caso de morte ou incapacidade permanente do Presidente, o Vicepresidente de Bolivia asumiría o cargo. O Presidente do Senado e o Presidente da Cámara de Deputados son terceiro e cuarto na liña de sucesión. Na crise política de 2015, con todas estas posicións esgotadas, Eduardo Rodríguez Veltzé, Presidente da Corte Suprema de Xustiza, asumiu a presidencia. Con todo, baixo a Constitución de 2009, a asunción do poder polo Presidente da Cámara de Deputados automaticamente esixe eleccións nun máximo de 90 días.
Presidente en funcións
En caso de incapacidade temporal ou ausencia do país, o título de Presidente en funcións (castelán: Presidente en ejercicio) transfírese cara ás seguintes institucións segundo a liña sucesoria presidencial. En setembro de 2012, a Presidenta do Senado Gabriela Montaño converteuse na primeira muller en asumir este cargo durante a presidencia de Lidia Gueiler Tejada.
Presidente de Botswana

O Presidente da República de Botswana é o xefe de Estado e xefe de goberno de Botswana, así como o comandante en xefe das forzas armadas, segundo a Constitución de Botswana.
O presidente é elixido por un prazo de cinco anos coincidente coa lexislatura da Asemblea Nacional. Dende 1997 está limitado a un total de 10 anos no cargo (equivalente a dous mandatos completos), mesmo se son non consecutivos. Os candidatos para a lexislatura declaran a quen apoian para presidente cando cobren os seus papeis de nomeamento. O candidato que recibe unha maioría de apoios dos membros elixidos da Asemblea Nacional é automaticamente electo. Se ningún candidato recibe unha maioría de apoios, a Asemblea Nacional elixe o presidente por maioría simple, antes de nomear aos membros especialmente electos. Se ningún presidente é elixido despois de tres votacións, ou se o Presidente da Asemblea determina que ningún candidato ten bastante apoio para ser elixido, a lexislatura é automaticamente disolta. Na práctica, o presidente é o dirixente do partido maioritario na Asemblea. Lenda
Partido Democrático de Botswana (BDP)
Símbolos
† Morto no cargo Cronoloxía dos Presidentes de Botswana
Está é unha cronoloxía dos presidentes de Botswana listados segundo o seu tempo no cargo.
Presidente de Bulgaria

Esta é unha lista dos presidentes e xefes de Estado de Bulgaria dende que o país se converteu nunha república en 1946.
Presidente de Chipre

O presidente da República de Chipre ostenta a xefatura deste Estado. O cargo foi creado no ano 1960, despois de que Chipre obtivo a súa independencia do Reino Unido. Cómpre dicir que en 1974 Turquía invadiu o Norte de Chipre, e que en 1983 se creou a República Turca do Norte de Chipre. Desde 1974, o Presidente de Chipre exerce as súas funcións no sur da illa.
Presidente de Corea do Norte

O cargo de presidente da República Popular Democrática de Corea foi estabelecido na Constitución de Corea do Norte en 1972. Até entón Kim Il-sung, gobernante do país, foi primeiro ministro e secretario xeral do Partido dos Traballadores de Corea. En 1972, foi creada a presidencia e Kim Il-sung foi elixido para o mando pola Asemblea Popular Suprema. Kim foi presidente até 1994, ano no que morreu sen deixar unha sucesión formal.
En 1998 unha emenda á constitución aboliu a presidencia e estabeleceu o título honorífico de Presidente Eterno da República outorgada a Kim Il-sung.
Actualmente non hai ningún presidente da República Democrática de Corea, xa que ese cargo foi abolido na constitución vixente e os poderes inherentes ao mesmo divididos entre tres funcións actuais: O presidente do Partido dos Traballadores de Corea, cargo actualmente ocupado por Kim Jong-un.
O presidente da Asemblea Suprema do Pobo, cargo ocupado por Choe Ryong-hae.
O presidente da Comisión Nacional de Defensa, tamén ocupado por Kim Jong-un.
A constitución actual divide formalmente o poder da presidencia entre estes tres cargos, con Kim Jong-Un como gobernante de facto (co título de Líder Supremo de Corea do Norte).
Presidente de Costa Rica

Esta é a lista dos presidentes e Xefes de Estado de Costa Rica dende que as Provincias Unidas da América Central se volveron independentes de España e México. De 1823 a 1839 Costa Rica foi un estado da República Federal de Centroamérica. Dende 1839 é unha nación independente.
Presidente de Costa do Marfil

Esta é a lista dos presidente de Costa do Marfil de 1960 ata o presente.
Presidente de Croacia

O Presidente da República é o xefe de Estado de Croacia. Croacia é unha democracia parlamentaria, onde a principal función do Presidente é ser o líder das forzas armadas e representante e da diplomacia croata xunto co Goberno. A presidencia esta limitada a dous mandatos por persoa.
A sede da Presidencia da República de Croacia atópase no Palacio Presidencial (en croata: Predsjednički dvori) en Zagreb, situado no barrio de Pantovčak. Elección e toma de posesión
O Presidente da República é elixido en eleccións directas por voto secreto, sobre a base do sufraxio universal por un período de cinco anos. Ninguén pode ser elixido Presidente da República máis de dúas veces. O Presidente da República é elixido por unha maioría de voto de tódolos electores que votaron. Se ningún dos candidatos obtivo esa maioría, lévase a cabo unha segunda rolda despois de catorce días, onde teñen o dereito de sufraxio da nova elección os dous candidatos que obteñan o maior número de votos na primeira rolda. Antes de asumir o deber, o Presidente da República fará un xuramento ante os xuíces do Tribunal Constitucional xurando lealdade á Constitución. As cerimonias celébrase tradicionalmente na Praza San Marcos de Zagreb, en fronte da Igrexa de San Marco e preto das sedes do Parlamento, o Goberno e o Tribunal Constitucional. Despois da elección, o Presidente da República renuncia á súa filiación no seu partido político.
Lista de presidentes
Presidente de Cuba

O Presidente da República de Cuba, é dende a proclamación da Constitución de 2019, o xefe de Estado de Cuba e o xefe das Forzas Armadas Revolucionarias. É electo, xunto co Vicepresidente e o Consello de Estado, pola Asemblea Nacional do Poder Popular por un período de cinco anos re-elixibles para un segundo mandato. Historia do cargo
Dende 1869 até 1878 e desde 1895 até 1899, nos últimos anos do dominio colonial español o presidente da República de Cuba en armas era a máxima autoridade executiva en tempos de guerra, no conxunto dos territorios liberados polos independentistas, sen que existise o Estado independente.
De 1902 a 1906 e de 1909 a 1976 o presidente da República de Cuba era o xefe de Estado na república presidencial, primeiro, e do goberno revolucionario, a partir de 1959.
Desde 1976 até 2019, e segundo a Constitución de 1976, a Presidencia foi o órgano colexiado chamado Consello de Estado (cuxo presidente era o presidente do país) auxiliado polo Consello de Ministros. A partir da proclamación e entrada en vigor da Constitución cubana de 2019, retómase a fórmula usada antes de 1976, onde o Xefe de Estado é chamado Presidente da República de Cuba.
Presidente de Dominica

O presidente é o xefe de estado de Dominica. É elixido polo parlamento para un período de 5 anos. Ele indica como primeiro ministro o líder do partido que tiver a maioría na asemblea nacional.
Esta é unha lista dos presidentes de Dominica despois de 1978.