Resorcinol

O resorcinol (ou resorcina) é un composto orgánico fenólico coa fórmula C6H4(OH)2. É un dos tres bencenodiois isómeros, concretamente o isómero 1, 3 (ou isómero meta). O resorcinol cristaliza a partir do benceno como agullas incoloras que se disolven rapidamente en auga, alcohol, e éter, mais son insolubles en cloroformo e disulfuro de carbono. Produción
O resorcinol prodúcese en varios pasos a partir do benceno, empezando pola dialquilación con propileno para dar 1, 3-diisopropilbenceno. A oxidación e o rearranxo de Hock deste areno disubstituído orixina acetona e resorcinol. O resorcinol é un composto químico relativamente barato. Prodúcese en moi poucos lugares do mundo (en 2010 só había catro plantas comerciais operativas que o producían, situadas nos Estados Unidos, Alemaña, a China e o Xapón), e é o factor determinante no custo dos adhesivos PRF. Porén, a produción nos Estados Unidos rematou ao pechar en 2017 a planta de Indspec Chemical en Petrolia, Pensilvania.
Existen moitas rutas adicionais para producir resorcinol. Anteriormente producíase por disulfonación do benceno seguida de hidrólise do 1, 3-disulfonato. Este método foi descartado porque coxeraba moitos residuos que contiñan xofre. O resorcinol pode tamén producirse cando moitos tipos de resinas (como o gálbano e a asafétida) se funden con hidróxido de potasio, ou pola destilación do extracto de pau brasil. Pode ser sintetizado fundindo 3-iodofenol, ácido fenol-3-sulfónico con carbonato de potasio. A diazotización de 3-aminofenol ou do 1, 3-diaminobenceno seguida da hidrólise é outra ruta posible máis. Moitos compostos orto e para da serie aromática (por exemplo, os bromofenois, ácido benceno-para-disulfónico) tamén renden resorcinol en fusión con hidróxido de potasio. Reaccións
A hidroxenación parcial do resorcinol dá lugar a dihidroresorcinol, tamén coñecido como 1, 3-ciclohexanodiona.
Reduce a solución de Fehling e as solucións de prata amoniacal. Non forma precipitado coa solución de acetato de chumbo, como si fai o isómero pirocatecol. O cloruro de ferro(III) colorea a súa solución acuosa de violeta escuro, e a auga de bromo precipita tribromoresorcinol. Estas propiedades son o que permite o seu uso como axente colorante en certos experimentos de cromatografía.
A amálgama de sodio redúceo a dihidroresorcina, que cando se quenta a 150-160 °C con solución concentrada de hidróxido de bario dá ácido γ-acetilbutírico.
Cando se fusiona con hidróxido de potasio, o resorcinol rende floroglucina, pirocatecol e dirresorcinol. Condensa cos ácidos ou os cloruros ácidos, en presenza de axentes deshidratantes, a oxicetonas, por exemplo, con cloruro de cinc e ácido acético glacial a 145 °C rende resacetofenona (HO)2C6H3COCH3. Cos anhídridos de ácidos dibásicos, rende fluoresceínas. Cando se quenta con cloruro de calcio—amoníaco a 200 °C rende meta-dioxidifenilamina. Co nitrito de sodio forma unha tintura hidrosoluble, que se torna vermella con ácidos, e utilízase como indicador de pH co nome lacmoide. Condensa doadamente con aldehidos, rendendo con formaldehido, con adición de ácido clorhídrico catalítico, metileno diresorcina [(HO)C6H3(O)]2CH2. A reacción con hidrato de cloral en presenza de bisulfato de potasio rende a lactona do ácido tetra-oxidifenil metano carboxílico. En solucións alcohólicas condensa con acetoacetato de sodio para formar 4-metilumbeliferona.
En presenza de ácido sulfúrico, co dobre de cantidade de ácido succínico, o resorcinol crea un efecto fluorescente na auga.
Ademais da adición aromática electrofílica, o resorcinol (e outros poliois) sofren unha substitución nucleófila a través do tautómero enona.
A nitración con áido nítrico concentrado en presenza de ácido sulfúrico concentrado frío rende trinitroresorcina (ácido estífnico), un explosivo. Presenza na natureza e uso
Poden atoparse derivados do resorcinol en diferentes fontes naturais. Os alquilresorcinois atópanse no centeo. Os polirresorcinois atópanse como pseudotaninos en plantas.
Adhesivos
O resorcinol utilízase maiormente para a produción de resinas. Como mestura co fenol, condensa co formaldehido para producir adhesivos. Tales resinas úsanse como ahesivos ou pegamentos na industria da goma e outras utilízanse para a cola de madeira. En relación coa súa conversión en resinas con formaldehido, o resorcinol é o material de inicio para formar aneis de resorcinareno.
Usos médicos
Está presente en produtos para o tratamento tópico do acne que se venden sen receita a unha concentración do 2 % ou menor, e en tratamentos de prescrición a maiores concentracións. O monoacetilresorcinol, C6H4(OH)(O–COCH3), utilízase co nome Euresol. Utilízase na hidradenite supurativa con probas limitadas que mostran que pode axudar á curación das lesións. O resorcinol é un dos ingredientes activos en produtos como o Resinol, Vagisil e Clearasil.
Nas décadas de 1950 e principios da de 1960 o Exército Británico utilizouno en forma dunha pasta que se aplicaba directamente na pel. Un dos lugares onde se aplicou este tratamento a soldados con acne crónico foi no Hospital Militar de Cambridge, Aldershot, Inglaterra. Non sempre tiña éxito. O 4-hexilresorcinol é un anestésico atopado en caramelos para a garganta.
Usos químicos
O resorcinol utilízase como composto químico intermediario para a síntese de fármacos e outros compostos orgánicos. Utilízase na produción de tinguiduras diazo e plastificantes e como absorbedor de raios UV en resinas.
É un reactivo analítico para a determinación cualitativa da cetose (test de Seliwanoff).
É o material de partida para o explosivo iniciador estifnato de chumbo. Compostos relacionados
A resazurina, C12H7NO4, obtida pola acción do ácido nitroso sobre o resorcinol, forma pequenos cristais vermellos escuros que posúen un brillo metálico verdoso. Cando se disolven en ácido sulfúrico concentrado e quéntanse a 210 °C, a solución ao vertela en auga rende un precipitado de resorufina, C12H7NO3, unha oxifenoxazona, que é insoluble en auga, pero é doadamente soluble en ácido clorhídrico quente concentrado, e en solucións de álcalis cáusticos. As solucións alcalinas son dunha cor rosa-vermella e mostan unha fluorescencia vermellón-vermella. Unha tetrabromresorufina úsase como unha tintura co nome Azul de Resorcina Fluorescente.
O tiorresorcinol obtense pola acción do cinc e o ácido clorhídrico sobre o cloruro de meta-bencenedisulfonilo. Funde a 27 °C e ferve a 243 °C. O ácido resorcinol disulfónico, (HO)2C6H2(HSO3)2, é unha masa delicuescente obtida pola acción do ácido sulfúrico sobre a resorcina. É moi soluble en auga e etanol.
O resorcinol é tamén un armazón común que se encontra nunha clase de axentes anticancro, algúns dos cales (luminespib, ganetespib, KW-2478, e onalespib) estaban en ensaios clínicos en 2014. Parte da estrutura do resorcinol únese e inhibe o dominio N-terminal da proteína de choque térmico 90, que é unha diana de fármacos para os tratamentos anticancro. Historia, etimoloxía e nomenclatura
O químico austríaco Heinrich Hlasiwetz (1825–1875) é lembrado pola súa análise química do resorcinol e polo seu papel na primeira preparación do resorcinol, xunto con Ludwig Barth, que se publicou en 1864.
O nome benceno-1, 3-diol é o recomendado como PIN pola IUPAC nas súas Recomendacións para a Nomenclaura da Química Orgánica de 1993.
O resorcinol chámase así porque deriva da goma de resina amoniacada, e pola súa relación co composto químico orcinol. Toxicidade
O resorcinol ten unha baixa toxicidade, cun LD50 (en ratas, oral) > 300 mg/kg. É menos tóxico que o fenol.
O resorcinol considérase substancia de moi alta preocupación no REACH da Unión Europea en 2022 debido ás súas propiedades como perturbador endócrino.