Desenvolvemento infantil

O desenvolvemento infantil, consiste nunha secuencia ordenada de transformacións progresivas que orixinan un aumento do grao de complexidade do organismo, distínguese do crecemento xa que se refire a cambios na composición e funcionamento das células (diferenciación celular), a maduración dos sistemas e órganos e a adquisición de novas funcións. Este proceso é continuo e segue unha secuencia predicíbel que é única para cada neno, influenciada por unha combinación de factores xenéticos e ambientais, incluíndo a experiencia prenatal. As investigacións destacan que o maior desenvolvemento cerebral ten lugar nos primeiros tres anos de vida, o que subliña a importancia do contorno, a nutrición, a atención sanitaria, a protección, as interaccións humanas, o afecto e as emocións na infancia.
No estudo do desenvolvemento, é posible analizar a sucesión de fases tanto como sistemas orgánicos específicos, por exemplo o timo ou o sistema inmunitario, como do organismo en xeral. Isto inclúe capacidades como a locomoción, que dependen tanto da maduración do sistema nervioso e as súas características psicolóxicas, como do desenvolvemento do tecido muscular-esquelético.
A aplicación de exames neurolóxicos evolutivos permite a detección temperá de síntomas que van das disfuncións graves, como a parálise cerebral e a discapacidade mental, até as máis leves disfuncións cerebrais. Esta detección precoz facilita intervencións que poden reducir significativamente a progresión do dano. Ademais, as intervencións no ámbito doméstico, deseñadas para mellorar os resultados de desenvolvemento mediante a educación, a formación e o soporte directo aos pais, subliñan o valor de crear un ambiente familiar que sexa ao mesmo tempo estimulante e educativo. Estimulación esencial e intervención precoz
O consenso científico sostén que o desenvolvemento infantil resulta da interacción entre factores xenéticos e ambientais. Unha atención adecuada, coidados constantes e unha educación de calidade son esenciais para promover un desenvolvemento físico, social, emocional e cognitivo saudábel, o que, a súa vez, expande as capacidades e oportunidades dos nenos ao longo da súa vida. A relevancia do ambiente esténdese alén dos aspectos nutricionais, incluíndo a importancia de minimizar a exposición a axentes patóxenos. Probas de detección temperá, como o "heel prick test", son vitais para identificar e intervir en posíbeis problemas de saúde dende un inicio. Ademais, é crucial vincular o desenvolvemento coa comprensión dos trastornos de comportamento e as enfermidades mentais dun xeito que evite a estigmatización e segregación.
A estimulación sensorial e as interaccións con ambientes ricos e estimulantes son fundamentais para o desenvolvemento das habilidades comunicativas e da coordinación psicomotriz dos nenos (véxase tamén esquema corporal e propiocepción). Existe unha interconexión entre o desenvolvemento motor e o progreso na linguaxe, resaltando a necesidade de proporcionar unha contorna que fomente tanto a actividade física como a expresión verbal desde os primeiros anos de vida. Investigacións, como as realizadas por Caldwell e Bowlby, enfatizan a importancia dun contexto familiar acolledor que promova relacións afectivas estábeis, particularmente coa nai ou coidadores principais, como fundamentais para un desenvolvemento saudábel. Bowlby, nun estudo para a Organización Mundial da Saúde, identifica tres patróns de apego —seguro, inseguro/evitante e inseguro/ambivalente— que demostran como as dinámicas de dispoñibilidade e resposta emocional dos coidadores inflúen directamente no benestar emocional e psicolóxico do neno. Esta comprensión serve de base para recoñecer a complexidade das influencias ambientais e relacionais no desenvolvemento infantil, e destaca a importancia de intervencións sensíbeis ás necesidades emocionais e sociais dos nenos para promover un crecemento saudábel e equilibrado. Características do cerebro e desenvolvemento cognitivo
Coñecer as características que comparten todos os cerebros axuda a entender como é o desenvolvemento do neno na infancia, especialmente na primeira infancia. O cerebro adapta, busca novidades, patróns, pracer, conserva enerxía e busca sentido, procesos que son fundamentais para a aprendizaxe e a adaptación ao ambiente. Jill Stamm destaca a importancia de ter información sobre como se desenvolve o cerebro e que necesita para chegar a ser un órgano san, autorregulado e capaz de aprender.
As etapas do desenvolvemento infantil son complexas e caracterízanse por múltiples hitos. Durante a lactación e a primeira infancia, ocorren cambios significativos no desenvolvemento físico, motor e cognitivo, os cales establecen as bases para etapas posteriores da vida, incluíndo a segunda infancia e adolescencia. A intervención adecuada e oportuna, baseada no coñecemento das distintas etapas do desenvolvemento cerebral, pode contribuír significativamente ao benestar e ao desenvolvemento óptimo dos nenos.
Por iso, é fundamental que os adultos responsábeis da atención e coidado dos nenos teñan fondos coñecemento sobre estas catro direccións do desenvolvemento cerebral e os diferentes momentos polos que pasa o cerebro, para poder elixir determinadas actividades, comprender e potenciar as distintas interaccións que fomenten un desenvolvemento saudábel.