proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Álvaro Xosé López Mira

Álvaro Xosé López Mira, nado en Pontevedra o 23 de xullo de 1962, é un politicólogo galego. Traxectoria
Doutor en Dereito Constitucional pola UNED e licenciado en Ciencias Políticas e Socioloxía na mesma Universidade, na actualidade exerce a docencia como Profesor Titular de Ciencia Política e da Administración na Facultade de Ciencias Sociais da Universidade de Vigo (campus de Pontevedra), da que foi o seu primeiro Vicedecano.
Foi fundador da Fundación Alexandre Bóveda, redactor das Bases do Foro do Novo Estatuto, membro da Comisión Técnica de Dereito Galego no Consello da Cultura Galega. Colabora en diversas publicacións, como Grial, Análise Empresarial, Tempos Novos ou Madrygal. Revista de Estudios Gallegos. Asemade, é membro de sociedades científicas españolas e estranxeiras e de diversos consellos de redacción editoriais. Obra en galego
Ensaio
Territorio e democracia. Un modelo de participación democrática para Galicia, nacionalidade histórica, 1996, Ediciós do Castro.
A Galicia irredenta, 1998, Xerais.
Un modelo de organizacion territorial para Galicia, 2000, UNED.
Introducción ó sistema político español, 2001, Tórculo.
Portugal: a rexionalización imposible, 2002, Universidade de Vigo.
Sistema político español e galego, 2010, Andavira.
Obras colectivas
O nacionalismo galego e o futuro do nacionalismo, con Basilio García Pérez, 1996, Asociación Amigos da Cultura.
Europa, Europa, 2006, Tórculo.
O Terceiro estatuto galego. Propostas desde a ciencia política, 2006, Tórculo.
Análise das eleccións autonómicas galegas do 21 de outubro de 2012, 2013, Andavira, libro electrónico. Galardóns e recoñecementos
Premio de investigación da Deputación de Pontevedra.
Premio de Economía e Socioloxía de Galiza Alexandre Bóveda da Asociación Amigos da Cultura de Pontevedra no 1993, por O nacionalismo galego e o futuro do nacionalismo, con Basilio García López.
Insignia de Ouro da UNED de Pontevedra.
Premio xornalístico do centenario da Cámara de Comercio de Pontevedra.
Nomeamento como Xuíz Honorario do Couto Mixto.
Álxebra homolóxica

A álxebra homológica é un campo das matemáticas que estuda a homoloxía nun marco alxébrico xeral. É unha disciplina relativamente nova, cuxos orixes poden remontarse ás investigacións en topoloxía combinatoria (un precursor da topoloxía alxébrica) e en álxebra abstracta (teoría de módulos) de fins do século XIX, lideradas por Henri Poincaré e David Hilbert.
O desenvolvemento da álxebra homolóxica está estreitamente relacionado coa emerxencia da teoría das categorías.
Unha noción importante na álxebra homolóxica é a de secuencia exacta, que pode ser empregada para o cálculo. Unha ferramenta clásica deste campo é o funtor derivado. Historia
A álxebra homolóxica comezou a ser estudada na súa forma máis básica no século XIX como unha rama da topoloxía, mais non foi até a década de 1940 cando se converteu nunha área independente relacionada co estudo de obxectos como os funtores ext e tor, entre outros. Complexos de cadeas e homoloxía
Os complexos de cadeas son o concepto central da álxebra homolóxica. É unha secuencia ( C ∙, d ∙ ) {\displaystyle (C_{\bullet }, d_{\bullet })} de grupos abelianos e homomorfismos de grupos, coa propiedade de que a composición de dúas aplicaciónss consecutivas é cero: C ∙: ⋯ ⟶ C n + 1 ⟶ d n + 1 C n ⟶ d n C n − 1 ⟶ d n − 1 ⋯, d n ∘ d n + 1
0. {\displaystyle C_{\bullet }: \cdots \longrightarrow C_{n+1}{\stackrel {d_{n+1}}{\longrightarrow }}C_{n}{\stackrel {d_{n}}{\longrightarrow }}C_{n-1}{\stackrel {d_{n-1}}{\longrightarrow }}\cdots, \quad d_{n}\circ d_{n+1}
0. } Os elementos de Cn chámanse n-cadeas e os homomorfismos dn chámanse diferenciais. Os grupos de cadeas Cn poden dotarse doutras estruturas; poden ser, por exemplo, espazos vectoriais ou módulos sobre un anel R. Se existir esta estrutura extra os diferenciais deben conservala, é dicir deben de ser aplicacións lineares ou homomorfismos de R-módulos.
Ámbar

O ámbar é unha resina fósil procedente de restos de coníferas, usada na fabricación de obxectos ornamentais; aínda que non é un mineral ás veces considérase unha xema. A resina semifosilizada denomínase copal.
A maioría do ámbar ten unha antigüidade de entre 30 e 90 millóns de anos [Cómpre referencia].
Áncora

Unha áncora é un instrumento náutico pesado, xeralmente de metal utilizado para que un navío parado se manteña na súa posición dentro duns límites e non vaia á deriva.
En embarcacións pequenas a áncora agarra no fondo e mantense fixa e en navíos grandes é preciso un peso de cadea importante para conseguir este efecto. Tipos de áncoras
Áncora de patente
Áncora Danforth
Áncora do almirantado
Áncora Hall
Áncora de fungo ou de cogomelo
Ancorote
Un tipo de áncora sinxela e de pequeno tamaño é un risón
Galería de imaxes
Ángel Ansareo Grandas

Ángel Ansareo Grandas, nado en Penouta (Baralla) en 1912 e finado en Cidade de México o 17 de febreiro de 1985, foi un practicante e político galego. Traxectoria
Practicante no Hospital da Facultade de San Carlos de Madrid. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na toma do Cuartel da Montaña e combateu nas frontes de Guadarrama, Teruel e Cataluña. Fuxiu a Francia ao rematar a guerra. Permaneceu en Francia 10 meses, ata que foi entregado a Franco e encarcerado en Reus. Escapou, pero foi detido o 5 de maio de 1940 e ingresou na Prisión de Lugo. O 7 de xuño foi trasladado á prisión de Madrid. Condenado a morte en Madrid, foi indultado en 1943.
Inmediatamente volveu a unirse á guerrilla e presidiu o congreso celebrado en Cobas (A Coruña). Co nome de guerra de A. Ribas organizou varios grupos guerrilleiros e mantivo enfrontamentos armados con falanxistas e gardas civís. Ante a persecución á que se viu sometido en Baralla, refuxiouse a primeiros de maio de 1946 en Larín (Láncara) onda Hilario López Díaz, que o trasladou á casa da súa filla en Céltigos (Sarria), onde permaneceu oito días, ata que David López Arias o levou con el para Verín coa falsa identidade de Camilo Rodríguez López. Cruzou a fronteira de Portugal, e chegou a Lisboa en agosto de 1946. Foi procesado con Ramón Rodríguez Varela "Curuxás" e José Vázquez Otero na causa 177/46 pola morte do párroco de Meixente (Sarria) Pedro Páramo Arias o 2 de setembro de 1946. Obtivo un visado de asilado político e marchou a México arrivando ao porto de Veracruz o 28 de decembro de 1946. Foi declarado en rebeldía o 15 de abril de 1947. Morreu en México en 1985.
Ángel Carracedo

Ángel María Carracedo Álvarez, tamén coñecido como Anxo Carracedo, nado en Santa Comba o 12 de novembro de 1955, é un Catedrático de Medicina Legal e experto internacional en xenética. Traxectoria
Licenciado en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela (1978) e Doutor en Medicina pola mesma USC (1982), ambos con premio extraordinario.
Catedrático de Medicina Legal desde 1989 e Director do Instituto de Medicina Legal da USC (desde 1994 ata 2012). Director da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica (SERGAS-Xunta de Galicia) (desde 1999), Director do Centro Nacional de Genotipado-ISCIII (desde 2002). Xefe de grupo do CIBER de enfermidades raras (CIBERER) e do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela (IDIS). O grupo de Medicina Xenómica que coordina consta de 10 grupos de investigación, varias plataformas tecnolóxicas e arredor de 100 persoas.
Ten publicado 12 libros e máis de 600 artigos en revistas internacionais (SCI) incluíndo artigos en Nature, Science, NatureGenetics, ademais das principais revistas de xenética médica, cancro e medicina forense. Segundo Thomson e Reuters (Web of Knowledge) o Grupo de Medicina Xenómica que dirixe é o primeiro a nivel mundial en citacións na área da Medicina forense no último decenio (2001-2011) e el é o autor con máis artigos, máis citacións e maior índice H na área. As súas principais liñas de investigación actuais inclúen a xenética do cancro e das enfermidades psiquiátricas en idade infantil e a farmacoxenómica.
Presidente da International Society for Forensic Genetics. Codirector da Unidade de Medicina Molecular Inco Sergas, é autor de varios libros e centos de publicacións. Vicepresidente da Academia Internacional de Medicina Legal, membro do Grupo Europeo do ADN e da Comisión de ADN da Comisión de Xustiza dos Estados Unidos de América, coordinador da Rede europea de estandarización do ADN e da Rede iberoamericana de xenética molecular aplicada á medicina forense.
Carracedo combina a investigación co labor docente. É profesor de Medicina Legal, Ética Médica e Bioloxía Molecular na facultade de Medicina e Odontoloxía da Universidade de Santiago de Compostela. Foi escollido padriño das promocións 2000/2001 e 2011/2012 da Licenciatura de Medicina pola súa grande proximidade ao alumnado. En 2013 ingresou como membro numerario da Real Academia de Farmacia de Galicia.
En 2020 foi nomeado doutor honoris causa pola Universidade do Minho e en 2022 pola Universidade de Cantabria. Recoñecementos
2006, Medalla Castelao
2009, Premio Rei Jaume I á Investigación Médica
2010, Medalla Galien (coñecida como o Premio Nobel do Medicamento).
2011, Medalla de Galicia
2011, Premio Fernández Latorre
2011, Medalla Adelaida (o premio máis relevante en medicina forense).
2012, Adelaide Medal.
2015, Premio Nacional de Xenética na súa modalidade aplicada, recibíndoo en setembro na cidade andaluza de Córdoba.
2015, Premio Lois Peña Novo
2019, Premio á Traxectoria
2022, Premio Otero Pedrayo
Outros premios: o premio Prismas de divulgación, o Premio Galicia de Investigación, o Premio Novoa Santos.
Ángel Cerviño

Ángel Cerviño López, nado en Lezoce (Sarria) en 1956, é un artista plástico e escritor galego. Traxectoria
Escritor, artista plástico e comisario de exposicións. Como escritor gañou o XV Premio de Poesía Ciudad de Mérida con El Ave Fénix solo caga canela. É autor de textos críticos sobre as novas prácticas artísticas en diferentes catálogos e publicacións. Foi comisario das exposicións: Teleprompter (Centro Torrente Ballester-Ferrol, 2009), e Casus Belli (Auditorio de Galicia-Santiago de Compostela, 2011), El boceto del mundo (MARCO-Vigo, 2013) En plenas facultades I e II (Pontevedra, 2013-2014), Carlos León, el orden de las pequeñas cosas (CGAC-Santiago de Compostela, 2014), Francisco Mantecón, Paixón e cálculo (Marco-Vigo e Fundación Luis Seoane-A Coruña, 2015) en colaboración con Alberto González-Alegre. Obras
Mi religión, Cartonera del escorpión azul, Madrid, 2025
Poco Lázaro, Editorial Dilema, Madrid, 2023
Exogamia, Ediciones Liliputienses, Cáceres, 2017.
¿Salpica Dios como un expresionista abstracto? , Editorial Balduque, Cartagena, 2016
Impersonal, Amargord Ediciones, Madrid, 2015.
¿Por qué hay poemas y no más bien nada? , Amargord Ediciones, Madrid 2013.
El Ave Fénix solo caga canela, DVD Ediciones, Barcelona 2009.
Teleprompter, Centro Torrente Ballester, Ferrol 2009.
Kamasutra para Hansel y Gretel, Ediciones Eventuales, Madrid 2007.
Ángel Díaz Díaz

Ángel Díaz Díaz, nado en Vilaoudriz cara a 1894 e finado en Caracas o 17 de novembro de 1952, foi un funcionario e político galego. Traxectoria
Secretario do concello de El Valle Altu de Peñamellera, foi nomeado secretario do concello de Lourenzá o 28 de febreiro de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído como secretario o 23 de xullo. Detido ese mesmo día, foi encarcerado no Depósito de Ribadeo. De alí pasou ao Cárcere de Lugo e despois ao Depósito de Mondoñedo, de onde saíu o 3 de maio de 1937. Logrou embarcar para Cuba onde se exiliou. Permaneceu na illa ata setembro de 1951 cando se estableceu en Venezuela. Morreu en Caracas o 17 de novembro de 1952.
Ángel Fernández del Río

Ángel Fernández del Río, nado en Cangas en 1903, foi un barbeiro e político galego. Traxectoria
Barbeiro en Cangas. Foi un dos fundadores do Alondras Club de Fútbol en 1928. Afiliado a Izquierda Republicana. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Cangas. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 26 de xullo. Xulgado en consello de guerra en Pontevedra por rebelión militar o 19 de setembro xunto a Agustín Jorge Etcheverri, Francisco Búa Carou, Víctor Sánchez Mártil, Lorenzo Corbacho Rodal, José Rodal Lanzós, Manuel Sotelo Suárez e Jesús Barreiro Martínez, foi condenado a 15 anos de prisión. Posteriormente conmutáronlle a pena a 3 anos de prisión menor. Estivo preso no lazareto da illa de San Simón, e saíu libre o 15 de xullo de 1940.
Ángel Iglesias Martínez

Ángel Iglesias Martínez, nado en Monte Asnal (Amoeiro) en 1915 e finado en 2005, foi un político galego. Traxectoria
O 13 de novembro de 1936, logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, matou en defensa propia na casa da súa moza Herminia Gutiérrez a Antonio Ferreira Sánchez, xefe dos falanxistas de Palmés. Detido, fuxiu cando ían pasealo e estivo agochado até o remate da guerra civil. Entregouse en 1940 e foi xulgado e condenado a oito anos en prisións e campos de concentración, entre eles traballos forzados no Val dos Caídos. Retornou a Trasalba.
Ángel Ilarri

Ángel Ilarri Gimeno, nado en Corella (Navarra) o 30 de novembro de 1913 e finado en 1998 en Vigo, foi durante corenta anos administrador e director do Museo Quiñones de León de Vigo. Traxectoria
Residente en Vigo dende 1928, foi o introdutor da camelia no Parque de Castrelos de Vigo.
O paseo que atravesa Castrelos leva o seu nome.
Ángel Lemos

Ángel Lemos de los Reyes, nado en Vigo o 1 de marzo de 1917 e finado na Estrada o 5 de decembro de 2002, foi un pintor e escultor galego. Traxectoria
Aos quince anos marchou cunha compañía teatral madrileña, coa que actuou como galán algúns meses, compaxinando o seu traballo na confeitaría familiar coa pintura e a talla en madeira. Recrutado polo bando fascista a comezos da guerra civil, pasouse ao exército republicano o 19 de xullo de 1937 en Añover del Tajo (Toledo). Estudou para Sarxento na escola da V División, e para tenente na Escola Popular de Guerra en Paterna. Estivo ás orde do comandante Ángel Velásquez López. Preso por Casado en Alcalá de Henares foi encerrado en Nuevos Ministerios. Ao rematar a guerra foi feito prisioneiro e internado en Chamartín de la Rosa e Leganés. Logrou escapar, e regresou a Vigo escondido nun camión. Finalmente entregouse en Ferrol, onde permaneceu tres anos, que aproveitou para dedicarse á orfebrería e á talla en madeira. Entre as pezas realizadas para o exército destaca a talla dun altar para a Virxe do Carme. De regreso a Vigo, especializouse na talla de figuras, ademais de retablos, incorporouse como modelista á empresa Sancy e posteriormente deixou este traballo para dedicarse á cerámica e á pintura. En 1947 celebrou a súa primeira exposición de cerámicas, gravados, óleos e acuarelas en Vigo. Gañou unha medalla de ouro nun concurso de gravado e outra nun concurso de pintura cun retrato do seu irmán. Relacionouse con Laxeiro e os intelectuais máis representativos da cidade na posguerra, exhibiu a súa obra en varias exposicións e en 1950 introdúcese como polisón no Santa Fe e marchou a Buenos Aires, pois as investigacións sobre a súa deserción, polo que estaba condenado á pena de morte, continuaban.
Como carece de documentación, nesa época non pode expoñer nin promocionarse como artista. Traballou como modelista para a casa MAPO. Ao cabo de dez anos legalizou a súa situación, previo indulto, e converteuse en socio da empresa por iniciativa dos demais socios.
Despois da morte de Francisco Franco regresa a España e establécese en Palma de Mallorca en 1977. Durante tres anos traballou para o marchante Julio Santos, que vendía a súa pintura a particulares na Península e montaba exposicións en América. Abriu despois o seu propio taller e, por invitación do dono da Galería 19, celebrou unha exposición en Mallorca. Pintou cadros para un americano que organizaba exposicións por América e ilustrou a Historia de las Baleares con debuxos a pluma. En 1986 trasladouse á Estrada.
Escribiu tres novelas (inéditas) e varias composicións musicais.
Ángel Portela Pardo

Ángel José Portela Pardo, nado en Ponte Caldelas cara a 1905 e finado no Saviñao en maio de 1982, foi un farmacéutico e político galego. Traxectoria
Fillo de Manuel Portela. Licenciado en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela en 1926, foi farmacéutico auxiliar do Exército e profesor axudante de clases prácticas adscrito ás cátedras de Química Inorgánica e Farmacia Práctica. Colaborou en El Pueblo Gallego. Instalado como farmacéutico en Taboada dende 1929, foi Inspector Farmacéutico Municipal. Afiliado a Unión Republicana, foi presidente da agrupación local de Taboada, e foi vogal do comité de propaganda pro-estatuto de Galicia de Taboada. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi cesado como inspector farmacéutico municipal ata que foi reposto en 1940. O Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas condenouno en 1941 a unha sanción económica de 500 pesetas. Foi académico correspondente da Real Academia Nacional de Farmacia dende 1942. Finou no Saviñao en maio de 1982. Vida persoal
Casou en Cacabelos coa mestra de Taboada dos Freires Antonia Fernández López en outubro de 1929.
Ángel Ruiz Fidalgo

Ángel Ruiz Fidalgo, nado en Arcos de la Polvorosa (Zamora) o 8 de xullo de 1928, é un enxeñeiro agrónomo e político galego. Traxectoria
Enxeñeiro Agrónomo pola Universidade Politécnica de Madrid e diplomado en Economía da Empresa e en Dereito Tributario e Asesoría Fiscal. Ingresou no Corpo Nacional de Enxeñeiros Agrónomos do Estado (1957) e foi xefe Agronómica de Pontevedra do Ministerio de Agricultura. En 1962, foi designado delegado do Servizo de Concentración Parcelaria en Galicia. Posteriormente ocupou os cargos de xefe do Servizo do Catastro de Rústicos do Ministerio de Economía e Facenda en Ourense (1967-80); xerente territorial do Centro de Xestión Catastral do Ministerio de Economía e Facenda en Ourense (1980-86); Conselleiro de Agricultura, Gandería, Montes e Medio Ambiente (1986-87) e inspector xefe de Impostos Inmobiliarios do Ministerio de Facenda en Ourense (1988-93). Desde setembro de 1993 é presidente da Xunta Reitora do Parque Natural Limia Baixa-Serra do Xurés en Ourense. Foi conselleiro da Caixa de Aforros de Ourense (1964-1972), vogal da Comisión Provincial de Urbanismo (1982-86), vogal da Comisión Superior de Urbanismo de Galicia (1994-99) e vogal do Xurado Provincial de Expropiación de Ourense (1988-93).
Ángel Valcárcel Piñeiro

Ángel Valcárcel Piñeiro, nado en Ferrol e finado no mesmo concello o 6 de febreiro de 1969, foi un político e xornalista galego. Traxectoria
En 1932 foi designado secretario do Seminario de Estudios Socialistas de Galicia. Militante do Partido Galeguista, foi nomeado secretario de actas do Partido Galeguista de Ferrol en febreiro de 1935. Posteriormente abandonou o PG e pasou a dirixir o periódico El Radical. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríronlle expediente de responsabilidades políticas en marzo de 1941 por ser directivo do Partido Galeguista, que foi sobresido en setembro de 1944. En 1942 foi procesado en Ferrol por "excitación á rebelión" na causa 285/42 con Alfredo Rebollar Martínez, Manuel Alcántara Fernández, Antonio Bouzas Costa, Ángel Caruncho Leira, Alberto Fernández Gómez, Rosa Fernández Vidal, José García Filgueira, Felipe Gregorio Cambón, Manuel López Roibás, Rafael Losada Fernández, Genaro Rey López, Manuel Torres Sas e José Varela Cachaza. Cumpriu condena na Prisión Militar do Castelo de San Filipe de Ferrol, de onde saíu en liberdade condicional en novembro de 1944. Finou en Ferrol o 6 de febreiro de 1969. Vida persoal
Casou con Plácida Pazos Noya e foi pai de María Dolores, María Soledad e Mercedes Vaicarcel Noya.
Ángel Verdes Saavedra

Ángel Verdes Saavedra, nado en Castromaior (Abadín) cara a 1886, foi un labrego e político galego. Traxectoria
Labrego de Castromaior (Abadín). Vicepresidente da Sociedad Alianza de Agricultores. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro en febreiro de 1924 e elixido primeiro tenente alcalde na corporación presidida por José María Rivas Losada. Nas eleccións municipais de abril de 1931 foi elixido concelleiro pola Derecha Liberal Republicana e membro da Comisión Xestora presidida por Rosendo Alonso. Tomou posesión como membro da nova Comisión Xestora o 28 de maio. Despois foi militante de Izquierda Republicana e logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi reposto no cargo de concelleiro e elixido alcalde en abril nun acto presidido polo delegado gobernativo Leopoldo Rojo Iglesias. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi expendientado e sancionado por responsabilidades políticas.
Ángel de la Calle

Juan Ángel de la Calle Hernández, nado en Molinillo (Provincia de Salamanca) en 1958, é un ilustrador, autor e crítico de cómic español. É así mesmo colaborador na organización da Semana Negra de Xixón e mais das Xornadas do Cómic de Avilés. Obra
Modotti (vol. 1 e 2), 2003, Sins Entido.
Diarios de Festival, 2006, AAHA.
Modotti, edición integral, 2007, Sins Entido.
Pinturas de guerra, 2017, Reino de Cordelia.
Hugo Pratt, La mano de Dios, edición ampliada, 2018, Dolmen Editorial.
Ángulo de rozamento interno

Na enxeñaría, o ángulo de rozamento interno é unha propiedade dos materiais granulares.
O ángulo de rozamento ten o fundamento físico no ángulo de repouso, ou máximo ángulo posible que forma a pendente dun montón de material granular. Nun material granuloso o ángulo de repouso está determinado pola fricción, a cohesión e a forma das partículas, pero nos materiais sen cohesión, e onde as partículas son moi pequenas en relación ao tamaño do conxunto, o ángulo de repouso coincide co ángulo de rozamento interno.
É especialmente importante na mecánica de solos para determinar tanto a capacidade portante como a resistencia ao escorregamento dun terreo areoso. Medición
Existen numerosos procedementos para determinar o ángulo de rozamento interno, cada un produce resultados lixeiramente diferentes. Os resultados son altamente dependentes da metodoloxía exacta do experimentador e, como resultado, os datos de diferentes laboratorios poden non ser comparables. Ademais, no rango de 30 ∘ < φ < 38 ∘ {\displaystyle \scriptstyle 30^{\circ }<\varphi <38^{\circ }}, a capacidade portante dun terreo depende exponencialmente da tanxente de dito ángulo: p t e r ∝ e π tan ⁡ φ {\displaystyle p_{ter}\varpropto e^{\pi \tan \varphi }} Polo que pequenos erros na determinación do ángulo conducen a estimacións moi diferentes da capacidade portante. Alternativamente en moitos casos faise unha medición mediante un instrumento chamado célula de cortante, cuxa medida estaría directamente relacionada coa capacidade portante. Aplicacións
O ángulo de rozamento interno intervén no deseño de equipos para o procesado de partículas sólidas, como por exemplo, un silo de almacenaxe ou unha cinta transportadora para materiais granulosos. E igualmente en xeotecnia e xeoloxía o ángulo de rozamento interno é importante para determinar a estabilidade de noiros, a resistencia dunha cimentación ou para o cálculo do pulo de terras.
Larvas de formiga león
A larva da formiga león atrapa formigas e outros pequenos insectos escavando un orificio cónico en area solta, tal que a pendente deste está moi próximo ao ángulo de repouso da area. Así, cando un bicho se achega polo burato, o seu peso causa que a area escorregue, levándoo para abaixo, onde está a formiga león á espera.
Ángulo recto

Denomínase ángulo recto ao ángulo de 90 graos sexaxesimais, de 100 graos centesimais ou, o que é equivalente, ao ángulo de π/2 radiáns.
Ánxel Vila

Ánxel Vila ou Ángel Vila, nado en Aguiño (Ribeira) en 1941 e finado en Ribeira o 11 de decembro de 2011, , foi un mariñeiro galego. Traxectoria
Patrón de embarcación de pesca, a comezos dos anos oitenta comandaba o palangreiro Xurelo, con base en Ribeira. Fíxose coñecido cando en 1981 esta embarcación, comandada por el, participou nunha operación para impedir a vertedura de material radioactivo fronte ás costas galegas. Esta mesma operación repetiuse tamén no ano 1982.
Ánxela Caramés

Ánxela Caramés Sales, nada en Santiago de Compostela o 23 de abril de 1977, é unha crítica de arte galega que traballa como axente e xestora cultural, especializándose nos estudos de xénero, relacionándoos coas implicacións do social e o político na arte actual. Traxectoria
Filla do fotógrafo Vari Caramés, Ánxela Caramés licenciouse en Historia da Arte pola Universidade de Santiago de Compostela en 1999. Posteriormente complementou os seus estudos coa formación en Realización de Vídeo e Cine pola Escola de Imaxe e Son da Coruña. Acadou o título de doutora en Belas Artes pola Universidade Politécnica de Valencia en 2016, no programa de doutoramente Artes Visuais e Intermedia.
No seu traballo analiza os procesos de creación, produción, xestión e difusión, concentrándose especialmente na arte emerxente. Aí mesmo, investiga sobre os discursos feministas na arte española contemporánea.
Colabora con artigos en diferentes medios especializados e textos en catálogos de exposicións. Dirixiu e coordinou o especial de Xénero e Arte en Galicia para Nós (suplemento cultural do Xornal de Galicia) en 2009.
Dende o ano 2020 é voceira da Xunta Directiva de Mulleres nas Artes Visuais (MAV).
Xestión cultural
Caramés colabora cos principais centros de arte galegos como o Centro de Arte Contemporánea de Galicia (CGAC), o Museo de Arte Contemporánea de Vigo e noutras institucións tanto como guía de exposicións, así como docente en obradoiros didácticos para diferentes espazos artísticos. Desenvolveu os encontros de debate e reflexión crítica sobre Feminismos Subxectividades críticas/narrativas identitarias. Feminismos e creación contemporánea no Estado español (Fundación Luis Seoane, 2006) e Contra vento e marea. Verbas e pegadas dos feminismos (Casa-Museo Emilia Pardo Bazán, 2009).
Foi comisaria das intervencións artísticas no espazo público Contedor de feminismos de Carme Nogueira e Xogo de Damas de Mónica Cabo en 2009 e participou no congreso Xénero, Museos, Arte e Educación. En 2011 foi comisaria de Muartech. Acciones híbridas desde el género y la tecnología para Espacio Menosuno de Madrid.
Unha das exposicións máis relevantes foi Alén dos xéneros, feminismos e sexualidades en clave de arte Esta exposición realizada en 2016, composta por 50 artistas de ambos os dous sexos, combinou as visións de xénero dende distintas xeracións de artistas. Ademais, expoñía a relación entre os conceptos feminista e feminino e entre os conceptos de masculinidade e feminidade. Inaugurada no Museo Marco de Vigo, posteriormente itinerou ao Auditorio de Galicia. Na devandita exposición Caramés fixo un repaso polas expresións artísticas feministas dende os anos noventa até 2016 con artistas históricas como Maruxa Mallo, Ángela de la Cruz etc. ..
Áptico

O áptico (Aptychus) é unha estrutura exclusiva das amonitas. Etimoloxía
O termo do latín científico Aptychus (plural Aptychi) está tirado do grego antigo ἀ- 'privativo' e πτυχή ptyché, 'dobra', 'prega', Características, estrutura e posíbeis funcións
Era un tipo de opérculo calcificado que se situaba cerca da abertura da cuncha do animal e funcionaba a modo de "porta", protexendo as partes brandas do individuo unha vez pechada, ou talvez unha especie de mandíbula como a dalgúns cefalópodos modernos.
Está composto por un par de pezas simétricas de calcita, que teñen a aparencia das valvas dos bivalvos, das que se diferencian porque as estrías de crecemento encóntrans na parte cóncava.
A función exacta deste dispositivo segue a ser incierta. Algúns autores considérano como un dispositivo da mandíbula, mentres que outros pensan que é un opérculo. Puido ter, quizais, unha función similar á da cuncha da cabeza do náutilo actual.
Nalguhnas amonitas os ápticos encontrábanse dentro das cámaras de habitación, en cuxo caso serían estruturas mastigadoras de individuos malacófagos, é dicir, comedores de organismos con cuncha.
Son difíciles de encontrar ao lado da cuncha das amonitas ás que pertenceron debido a que a cuncha seguiría flotando unha vez morto o organismo, mentres que o áptico se desprendería ao descompoñérense as partes brandas.
Os ápticos (ou Aptychi) encóntranse a miúdo ben conservados como fósiles, pero rara vez se encontran canda as cunchas de ammonitas. Isto foi a cuasa de que inicialmente se clasificaran como un tipo de bivalvos. Encóntranse en rochas desde o Devoniano ao Cretáceo. Existen moitos tipos de ápticos, que varían na súa forma e nas estruturas das súas superficies internas e externas, pero debido á rareza do seu descubrimento cerca do resto da cuncha, a pertenza de moitos deles a unha amonita particular segue sendo incierta.
Árabe estándar moderno

O árabe estándar moderno (MSA; en árabe: اللغة العربية الفصحى latinizado: al-lughah al-ʻArabīyah al-fuṣḥā, "a máis elocuente lingua árabe") é unha variante do árabe clásico que se desenvolveu artificialmente a partir do renacemento literario coñecido como Al-Nahda que experimentou o mundo árabe a partir da segunda metade do século XIX. O árabe literario ou estándar moderno xorde do intento realizado especialmente na zona oriental do Máshreq de revitalizar a lingua culta (cuxo nivel caera bastante desde a época clásica) e de evitar a completa fragmentación lingüística dos árabes en comunidades de falantes mutuamente inintelixibles (árabe dialectal).
O árabe estándar moderno é unha versión suavizada, máis sinxela e posta ao día en vocabulario e expresións, do árabe da literatura clásica árabe. Esta versión de árabe culto moderno é a que predomina nos medios de comunicación escritos e falados.
Árbitro (deporte)

Un árbitro é a persoa que exerce de xuíz nunha competición deportiva, coidando do correcto cumprimento das normas segundo o regulamento establecido para cada deporte. O seu cometido é dirimir todos e cada un dos lances do xogo de forma que non se converta nunha discusión interminable entre os participantes.
Árbore (Galaxia)

Árbore é unha colección de primeiras edicións e reedicións de literatura infantil e xuvenil da Editorial Galaxia.
Árbore da cola

Cola acuminata é unha especie de árbore pertencente á familia das malváceas coñecida coma cola ou árbore da cola, cuxo froito recibe o nome de noz de cola. É orixinaria das zonas tropicais de África (procedente do vocábulo das linguas africanas: kola) e naturalizada na Centroamérica tropical. Descrición
Son árbores monoicas ou dioicas de follas simples, palmatilobadas ou dixitadas, con pecíolos a miúdo provistos dun pulvínulo. As flores prodúcense en forma de acios ou panículas axilares sobre a madeira vella. Presentan un cáliz con 4 ou 5 lóbulos (podendo ás veces acadar os 7) e carecen de pétalos. As flores masculinas teñen de 5 a 12 estames dispostos en dous aneis sobre dunha coroa. Froito en folículo de 1 a 6 carpelos leñosos con dehiscencia lonxitudinal, que acostuman adoptar unha forma estrelada formada polos "lóbudos unidos a un eixo". No interior destes lóbulos atópanse de 5 a 14 sementes duras duns 25 gramos de peso e 3 ou 4 cm de lonxitude, chamadas noces de cola. Parte empregada
Da noz de cola producíase outrora un extracto para refrescos polo seu alto contido de cafeína (até 5 %).
En África aínda se usan as sementes de forma tradicional. Principios activos
Bases xánticas (1, 3-2, 5 %): cafeína (1-2, 5%), teobromina e teofilina (vestixios).
Taninos (5-10%): catecol, epicatecol; flobafenos, sales potásicas. Acción farmacolóxica
Estimulante do sistema nervioso central (comparábel ao café ou té mais de efecto máis suave), combate a astenia e ten efecto cardiotónico, dixestivo, lipolítico e diurético. Efectos secundarios
Excitación, un pouco de insomnio e en ocasións taquicardia. Pode provocar sobreexcitación en doses moi altas (sobredoses) seguida de leve depresión.
A noz de cola libera moi amodo a cafeína, polo que presenta un efecto estimulante máis suave ca o café e alonga o tempo de eliminación da cafeína, o que potencia o efecto excitante das bebidas refrixerantes nas que vai asociada a outras substancias con bases xánticas. Cómpre evitarmos as asociacións moi concentradas con café, algúns tés, mate en persoas con deficiencias cardiovasculares ou de temperamento nervioso. Porén, non hai estudos detallados de efectos secundarios graves en doses relativamente baixas e algúns recomendan unha inxesta diaria menor a 10 gramos do froito (noz). Sinonimia
Esta especie recibiu ao longo da historia outros nomes científicos que se consideran sinónimos: Sterculia acuminata P. Beauv. basónimo
Sterculia laxiflora Rusby
Árbore de levas

A árbore de levas é un eixo con resaltos que, ao xirar, abre e fecha as válvulas dunha máquina, principalmente dun motor de combustión interna. O eixo é accionado directamente pola máquina, conectándoo á cambota, xirando en sincronía con esta, ás mesmas revolucións nun motor a dous tempos e á metade nun motor a catro tempos.
Árbore do amor

A árbore do amor (Cercis siliquastrum) é unha árbore da familia das papilionáceas. Características
Esta pequena árbore acada unha altura de 5 a 10 m. É nativa do sur da Península Ibérica, sur de Francia, Italia, Grecia e Asia Menor. Ao comezo da primavera cóbrese cunha manchea de flores de cor carmesí e despois aparecen as follas; as flores son comestibles. A mitoloxía de moitos países de Europa conta que Xudas Iscariote pendurouse desta árbore. En Galicia atópase cultivada en parques e xardíns.
Árbore do pan

A árbore do pan (Artocarpus altilis) é unha árbore da familia das moráceas.
Orixinaria da Polinesia e a Indonesia, espallouse a fins do século XIX e comezos do XX por todas as rexións tropicais húmidas. Pode chegar ata os 20 m de altura. O seu froito, voluminoso e fariñento, é comestible e cada árbore pode producir 800 por temporada. A súa madeira utilízase para construír casas e barcos.
Árbore do té

A árbore do té non ten nada en común coa planta do té (planta). A árbore do té (Melaleuca alternifolia), tamén coñecido coma árbore do té de follas estreitas (Narrow-leaved Tea-tree en inglés) é unha especie de arboriña autraliana do xénero de plantas Melaleuca (familia: Myrtaceae (as mirtáceas). Ten multitude de usos cosméticos e medicinais. Distribución e hábitat
É nativo de Australia, medrando en terreos húmidos e lamacentos da costa norte de Nova Gales do Sur. Descrición
É un arbusto ou arboriña que acada os 5 metros de altura. As follas son estreitas e recendentes, lineares, de 10 a 35 mm de longo e 1 mm de largo. As flores son abrancazasas e medran en espigas de 3–5 cm de longo. O froito é miúdo e lígneo, en forma de copa mide 2–3 mm de diámetro. Propiedades
Desta planta obtense un aceite esencial chamado igualmente árbore do té que é antiséptico, antifúnxico e antibiótico;
Ten efectos cicatrizantes polo seu contido antibiótico;
Úsase coma antiséptico e desodorizante en xampús e xabóns comerciais;
Utilízase coma axente medicinal para tratar unha chea de affeccións da pel;
É moi efectivo en afeccións da gorxa e boca facendo gargarexos cunhas pingas do óleo e unha pouca auga.
As pescudas sobre as súas propiedades curativas nas últimas décadas levou cada vez a máis facultativos da escola ortodoxa a recomendar preparados elaborados a base de aceite da árbore do té coma substituíntes de medicamentos sintéticos. Composición química
A droga é un aceite esencial (Melaleuca alternifoliae aetheroleum) sendo un líquido de incoloro a ámbar pálido, cun cheiro forte característico. Obtense das follas e pólas novas por destilación.
Este aceite ten un centenar de compoñentes. Os principais compoñentes químicos son unha mestura complexa de alcois mono e sesquiterpénicos: Terpinen-4-ol (29–45%)
γ -terpina (10–28%)
α -terpina (2, 7–13%)
1, 8-cineol (4, 5–16, 5%) Efectos secundarios do aceite esencial da árbore do té
Cómpre empregar o aceite en uso externo e nunca inxerilo. Poden existir fenómenos de alerxias.
Este aceite é tóxico a pequenas doses se o tragan os animais de compaña. En humanos téñense descritos numerosos efectos secundarios. Os síntomas inclúen a ataxia, mareos, náuseas e certa desorientación. O coma pode ocorrer con fortes doses.
Pódese utilizar como compoñente en cremas, a condición de que estes últimos se reserven aos adultos e que non sexan tragados.
O óleo semella tamén ter propiedades estroxénicas téndoo coma responsábel do aumento dos seos (xinecomastia) en rapaces que, sen acadar a puberdade, utilizaron xabóns que contiñan este aceite.
Árbore xenealóxica

Unha árbore xenealóxica é unha táboa xenealóxica que amosa datos xenealóxicos dun suxeito ou dun matrimonio dun xeito organizado e sistemático. A árbore pode ser ascendente, é dicir que amosa os antergos do suxeito de estudo, ou pode ser descendente, amosando, logo, a súa descendencia. A imaxe da árbore para ilustrar as relacións de parentesco data da Idade Media. Ás veces, a árbore refírese só á liñaxe masculina, é dicir, sen incluír a descendencia das fillas casadas; ou, pola contra, só a feminina. Hai diferentes métodos de representar ás árbores xenealóxicas, sendo o máis sonado o sistema de numeración de Sosa-Stradonitz‎.
Árbores que non arden

Árbores que non arden. As mulleres na prevención de incendios forestais é un libro coordinado polo proxecto Batefogo con ensaios de varias autoras sobre esta temática e publicado en 2019 editado por Catroventos.
Este traballo é unha invitación a reflexionar sobre o papel das mulleres na prevención de incendios forestais, a coñecer iniciativas innovadoras lideradas en feminino e do papel das mulleres ao longo da historia e dos seus vínculos co territorio.
Área Metropolitana da Cidade Ho Chi Minh

A área metropolitana da Cidade Ho Chi Minh é un plan das autoridades vietnamitas para estruturar unha vasta área urbana arredor de Saigón que cubrirá unha superficie de 30. 000 km² e 7 provincias, cunha poboación que acadará os 20 millóns de habitantes no 2020 e os 27 millóns en 2050.
Área arqueolóxica da Caeira

A área arqueolóxica da Caeira é un conxunto de gravados rupestres ao aire libre situado na ladeira do Monte Tomba, coñecido como Boa Vista, no concello de Poio, provincia de Pontevedra. Está formado por máis dunha vintena de gravados e petróglifos, tres dos cales están catalogados como Ben de Interese Cultural. Forman parte do grupo de arte rupestre de Terras de Pontevedra.
Os petróglifos e gravados ao aire libre da Caeira, todos tallados en rocha granítica, coñécense dende principios do século XX grazas ao traballo do intelectual pontevedrés Ramón Sobrino Buhigas.
Nas proximidades destes petróglifos tamén se atoparon indicios da posible existencia dun poboado da Idade de Bronce, polo que se cre que estes gravados foron realizados nesa época. A súa temática agrúpase en dous grandes bloques: xeométrico e naturalista, coa existencia dunha gran variedade de representacións como cervos, cazoletas, combinacións circulares e diversas figuras antropomórficas. Características
Na Caeira hai petróglifos sinxelos con poucos motivos repartidos por varias zonas, pero dúas estacións formadas por grandes pedras son as que teñen un papel máis importante en todo este conxunto. A Pedra Grande de Montecelo está formada por un amplo conxunto de combinacións circulares e constitúe un dos máis sorprendentes exemplos de motivos xeométricos nos petróglifos do Grupo Galaico de Arte Rupestre.
A Laxe das Lebres é un gran panel con representacións de cervos. Dous destes animais, posibelmente macho e femia, dispostos en simetría especular constitúen o seu elemento principal. A ambos lados pódense ver figuras antropomórficas como xinetes.
O concello de Poio conta tamén con grupos rupestres no Outeiro da Burata e no Monte Cruceiro, ambos na parroquia de Samieira. Ademais, o petróglifo de Pozo Ventura non pertence a esta zona arqueolóxica pero si está moi preto dela, no monte Liñares. A súa superficie está chea de motivos xeométricos, pero a súa singularidade vén dada por motivos que lembran as follas de alabarda. Centro de interpretación
O Centro de Interpretación Arqueolóxica da Caeira inaugurouse o 18 de xuño de 2009. Atópase na parroquia de San Salvador, xusto detrás do coñecido como Casal de Ferreirós. Alberga un proxecto expositivo no que os visitantes poden observar e coñecer polo miúdo as características dos petróglifos existentes no municipio.
Ademais, o centro inclúe unha réplica exacta do petróglifo de Pozo Ventura, de características excepcionais na arte rupestre desta zona da Península Ibérica, e que lembra bastante a outras pezas atopadas en Irlanda ou na rexión da Bretaña.
Área de Radiodifusión Europea

A Área de Radiodifusión Europea está definida pola Unión Internacional de Telecomunicacións como: A área de Radiodifusión Europea inclúe territorio fóra de Europa e exclúe territorio que é parte de Europa. O Kazaxistán Occidental está parcialmente localizado en Europa, pero está fóra da Área de Radiodifusión Europea.
Os límites da Área de Radiodifusión Europea teñen a súa orixe nas rexións atendidas e unidas por cables de telégrafo nos séculos XIX e principios do XX. A área de Radiodifusión Europea é parte da definición de elixibilidade como membro activo da Unión Europea de Radiodifusión e polo tanto, da participación no Festival da Canción de Eurovisión.
Área lingüística mesoamericana

A área lingüística mesoamericana é unha área lingüística que abrangue varias das linguas indíxenas que foron e son faladas na área cultural denominada Mesoamérica. O dominio lingüístico mesoamericano é definido por unha certa orde sintáctica, trazos fonolóxicos e léxicos, así como varios trazos etnolingüísticos detectados nas linguas dos pobos mesoamericanos. Isto ocorre mesmo tendo en conta que na rexión existe un gran número de familias (uto-azteca, maias, totonacanas, otomangueana, hokana e mixe-zoqueana) así como varias linguas amerindias cuxa filiación non foi demostrada, e polo tanto son consideradas como linguas illadas. Historia da lingüística na área mesoamericana
As semellanzas detectadas entre moitas das linguas mesoamericanas achegaron aos investigadores a evidencia para propor a constitución dun sprachbund dende 1959. A proposta non se consolidou até 1986, cando Lyle Campbell, Terrence Kaufman e Thomas Smith-Stark empregaron unha rigorosa análise que demostraba que as similitudes entre varios idiomas mesoamericanos non podían pasarse por alto, para concluír que as orixes deste fenómeno foron causados pola difusión máis que por casualidade —e este é un dos criterios para a definición dunha área lingüística—.
No seu artigo "Meso-America as a Linguistic Area" (1986), os devanditos autores exploraron varios trazos propostos para a área mesoamericana, dos cales desbotaron bastantes por achalos pouco sustentados ou non ser únicos da rexión. Porén, demostraron que cinco trazos característicos estaban bastante difundidos entre varios idiomas, nunha zona cuxos límites coincidían cos de Mesoamérica e probablemente tiñan orixe en fenómenos de difusión cultural. Compararon estas características cos trazos definitorios doutras áreas lingüísticas xa ben estabelecidas daquela —como Asia Oriental e a área lingüística dos Balcáns— e concluíron que a mesoamericana podería ser considerada entre as áreas lingüísticas que mellor coñecemos.
Tamén sinalaron que algúns dos trazos que eles rexeitaron podían ser tomados en consideración para reforzar a proposta, pero que non os consideraron suficientes como evidencia, en comparanza cos elixidos por eles.
Área metropolitana

Unha área metropolitana é un gran centro de poboación que abrangue unha cidade central, que lle dá o nome á área, e a súa zona adxacente de influencia. Esta zona de influencia normalmente consiste nunha serie de cidades adxacentes, chamadas cidades satélites, que poden funcionar como cidades dormitorio, industriais ou comerciais. A área metropolitana organizase de maneira centralizada en torno a cidade central. Definición e características
O concepto de área metropolitana fai referencia a unha aglomeración urbana, xeralmente unha grande cidade central, combinada cunha periferia non necesariamente urbana que se acha dentro da zona de influencia, xeralmente cidades satélites e/ou suburbios, e que constitúen un gran centro de poboación.
Varias son as características que definen a área metropolitana e a relación entre ambas zonas. A rexión metropolitana non precisa estar obrigatoriamenta formada por unha única zona contigua urbanizada, podéndose designar como rexión metropolitana, unha rexión con dúas ou máis áreas urbanizadas intercaladas con áreas rurais.
A rexión metropolitana posúe un alto grau de integración entre as áreas mantendo unha organización centralizada en torno a cidade central.
A rexión metropolitana está definida polas correspondentes administracións. E,
A rexión metropolitana constitúese como un grande centro de poboación de grande densidade.
Área metropolitana de París

A área metropolitana de París é unha das maiores aglomeracións urbanas na Unión Europea. A súa área metropolitana ten unha poboación de 9. 928. 000 habitantes.
No caso de París, así como noutras cidades, poderíase establecer unha definición máis ampla que incluíse unha aglomeración máis extensa aínda que menor densamente poboada que a área metropolitana. Esta sería a rexión urbana de París que, cunha poboación de 11. 173. 886 habitantes en 1999 estaría entre as tres rexións urbanas máis poboadas da Unión Europea, por riba do Randstad dos Países Baixos. A poboación da área urbana de París en 2007 é de 12. 067. 000 habitantes.
Área metropolitana de Ponferrada

A área metropolitana de Ponferrada é unha aglomeración urbana formada por 11 concellos da bisbarra leonesa do Bierzo. Segundo o INE, en 2011 tiña 88. 975 habitantes. Características
A área metropolitana de Ponferrada (ou alfoz) rexistra un crecemento relativo moderado, que se centra principalmente en Ponferrada, Cacabelos e en Camponaraia. Estes 3 concellos son os que tradicionalmente foron máis dinámicos do Alfoz de Ponferrada, aos cales se uniron outros moitos nos últimos anos. Entre os anos 2006 e 2008 o total de crecemento de poboación sumando todos os concellos foi de 3. 500 persoas.
O máis peculiar deste alfoz é que Ponferrada é a que máis crece de todas, en números absolutos, cando a tendencia de moitas cidades actuais é ceder habitantes aos seus concellos estremeiros. Sen dúbida o feito de que isto aconteza é a gran cantidade de terreo da que dispón o concello de Ponferrada.
Concellos
Área metropolitana de Zaragoza

A área metropolitana de Zaragoza é unha área urbana centrada arredor da cidade de Zaragoza. Oficialmente non existe ningunha entidade política nin administrativa que defina que concellos forman parte da devandita área. Mais existe o precedente de estudos realizados pola Universidade de Zaragoza que circunscribe o seu espazo a 25 municipios, incluíndo, por suposto, o de Zaragoza. Mentres o concello de Zaragoza é o quinto máis poboado de España, a súa área metropolitana só é a décima do estado. Concellos da área metropolitana
A súa poboación en 2006 era de 721. 599 habitantes, cunha superfizie de 2. 515, 1 km², polo que se atinxía unha densidade de 286, 90 hab/km². Incluía municipios de tres comarcas, todas da provinzia de Zaragoza: Comarca de Zaragoza (16 concellos): Alfajarín, Cadrete, Cuarte de Huerva, El Burgo de Ebro, Fuenz de Ebro, María de Huerva, Nuez de Ebro, Osera de Ebro, Pastriz, Puebla de Alfindén, San Mateo de Gállego, Utebo, Villafranca de Ebro, Villanueba de Gálliego, Zaragoza e Zuera.
Ribera Alta do Ebro (8 concellos): Alagón, Figueruelas, Grisén, La Joyosa, Pedrola, Pinseque, Sobradiel e Torres de Berrellén.
Valdejalón (1 concello): La Muela.
A área metropolitana pode organizarse en catro zonas por puntos cardinais. A zona norte correspondería aos municipios ribeiráns do río Gállego, a sur aos do río Huerva, e as zonas leste e oeste serían os concellos situados arredor do Ebro. Cómpre destacar que o medramento demográfico ten sido maior nas zonas oeste e sur. Zaragoza fronte a Aragón
Zaragoza con 649. 181 habitantes posúe o 50, 8% da poboación aragonesa, mentres a área metropolitana suma 72. 418 habitantes (5, 7%), unha área formada por 24 municipios con maior peso demográfico tanto comparando coa segunda cidade de Aragón, Huesca, con 49. 312 habitantes (3, 86%), como coa segunda comarca de Aragón, a Plana de Huesca, con 64. 531 habitantes (5, 1%).
A seguinte táboa reflicte o peso demográfico que representa a cidade, a comarca e máis a área metropolitana e a Provincia de Zaragoza, a respecto do total de Aragón.