proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Decadentismo

O decadentismo é unha corrente artística, filosófica e, sobre todo, literaria que tivo a súa orixe en Francia nas dúas últimas décadas do século XIX e que se desenvolveu por case toda Europa e algúns países de América. A denominación decadentismo xurdiu como un termo despectivo e irónico empregado pola crítica; non obstante, a definición foi adoptada por aqueles a quen ía destinada. Grandes autores e obras decadentistas
Jules Barbey d'Aurevilly, Les Diaboliques (1874)
Maurice Rollinat, Les Névroses (1883)
Auguste de Villiers de l'Isle-Adam, Contes cruels (1883)
Joris-Karl Huysmans, À rebours (1884)
Jean Moréas, Les Syrtes (1884)
Élémir Bourges, Le Crépuscule des dieux (1884)
Jules Laforgue, Les Complaintes (1885)
Henri Beauclair, Gabriel Vicaire, Les Déliquescences d'Adoré Floupette, poète décadent (1885)
Félicien Champsaur, L’Amant des danseuses (1888)
Paul Devaux, Les Fellatores, mœurs de la décadence (1888)
Louis Dumur, Albert (1890)
Remy de Gourmont, Proses moroses (1894)
Jean Bertheroy, La Mime Bathylle (1894)
Léon Bloy, Histoires désobligeantes, (1894)
René Boylesve, Les Bains de Bade (1896)
Marcel Proust, Les Plaisirs et les jours (1896)
Pierre Louÿs, Aphrodite (1896)
Jean Lorrain, Monsieur de Bougrelon (1897)
Jane de La Vaudère, Les Sataniques (1897)
Rachilde, Les Hors Nature (1897)
Jean de Tinan, Penses-tu réussir? (1897)
Camille Mauclair, Le Soleil des morts (1898)
Octave Mirbeau, Le Jardin des supplices (1899)
Hugues Rebell, La Câlineuse (1899)
Georges Eekhoud, Escal-Vigor (1899)
Jean Lorrain, Monsieur de Phocas (1901)
Georges Fourest, La négresse blonde (1909)
Decantación

A decantación é unha operación de separación mecánica, baixo a acción da gravitación, de varias fases non-miscibles das cales unha polo menos é líquida. Pódense separar así varios líquidos non-miscibles de densidades diferentes, tamén pódense separar así sólidos insolubles en suspensión nun líquido.
Decapante

O decapante ou flux é un material que ten por misión facilitar o proceso de soldadura de metais.
Algúns dos materiais empregados como fluxes son o cloruro de amonio, o ácido clorhídrico, o cloruro de zinc e o cloruro de litio.
Nos procesos de soldadura o flux realiza principalmente dúas funcións: remover o óxido das superficies que van a ser soldadas e facilitar a amalgamación, co que mellora as características de mollado da soldadura líquida.
Decapodiformes

A dos decapodiformes (Decapodiformes) é unha superorde de moluscos cefalópodos unha das dúas que integran a subclase dos coleoideos, que inclúe todas as especies que teñen dez brazos (oito curtos e dous longos), como as xibas (ou sepias), as luras, as potas e os chocos. A outra superorde é a dos octopodiformes (polbos e similares).
A superorde comprende uns 95 xéneros e 450 especies distribuídas en 31 familias. Moitas destas familias parecen formaren grupos naturais, pero a validez destes grupos aínda non se demostrou por métodos cladísticos. Taxonomía
Descrición
A superorde foi definida, segundo algúns autores (The Tree of Life Web Project), en 1817 polo biólogo mariño inglés William Elford Leach. Porén, outras autoridades outórganlle a descrición, no ano 1998, aos autores Young, Vecchione & Donovan (os dous primeiros, asinantes do traballo antecitado no Tree of Life).
Etimoloxías
As etimoloxías, tanto do nome actualmente válido, Decapodiformes, como dos seus sinónimos, Decembrachiata e Decabrachia, fan referencia ao número de brazos destes cefalópodos (10): Decapodiformes: dos elementos do latín científico deca-, derivado do grego antigo δέκα déka, 'dez'; pod-, tirado do grego antigo πούς, ποδός poús, podós, 'pé', e -iformes, 'en forma de'.
Decembrachiata: dos elementos latinos decem-, de decem, 'dez', e -brachiata plural neutro de -brachiatum, derivado do grego βραχίων brachíōn, 'brazo'.
Decabrachia: de deca- e -brachia, do grego βραχίων brachíōn, 'brazo'.
Clasificación
A clasidicación desta superorde está en discusión. De acordo con diferentes bases de datos, considéranse as seguintes ordes:
Segundo o WoRMS:
Superorde Decapodiformes Myopsida
Oegopsida
Sepiida
Spirulida, e
Teuthida (nomen dubium, inclúe [Myopsida + Oegopsida] pero non está demostrado que formen un clado)
Segundo o ITIS:
Superorde Decabrachia Sepiida Zittel, 1895 - xibas
Sepiolida Fioroni, 1981 - xibas
Spirulida Stolley, 1919 - a especie Spirula spirula
Teuthida Naef, 1916 - luras
Segundo The Taxonomicon:
superorde Decapodiformes? †Boletzkyida
Spirulida
Sepiida
Sepiolida
Teuthida
Decembro

Decembro (tamén chamado Nadal) é o duodécimo e derradeiro mes do ano no calendario gregoriano e ten 31 días. O seu nome é derivado do latín, por ser o décimo mes do calendario romano. Acontecementos en decembro
O 8 de decembro celébrase o Día da Virxe.
O 21 de decembro é, no hemisferio sur, o solsticio de verán; e no hemisferio norte, o solsticio de inverno.
O 25 de decembro celébrase o Nadal. Decembro na cultura popular galega
Cando Nadal nada, sinal de boa anada.
Entre Santos e Nadal, inverno caroal.
Nadal mollado e xaneiro ben xeado.
No mes de Nadal, a carón da lareira vaite sentar.
No Nadal inverno a fartar.
Se polo Nadal neva, todo se aleda.
Deci-

Deci (símbolo d) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades que denota un factor de 10−1, ou 1/10.
Adoptado en 1795, o prefixo vén do latín decimus, significando decena. É de uso frecuente como decibel, utilizado para medir a intensidade de son e outras taxas sobre el, que se interpreten seguindo unha escala logarítmica.
Decimal periódico

Número decimal periódico é un número racional cunha parte fraccional caracterizada por ter un período punto (cifras que se repiten infinitamente) na súa expansión decimal. Este período pode constar de diferentes partes:
* Pode ser un único número, como en 1/30' 33333
* Pode ser unha serie de números, como en 1/70' 142857142857142857. .. O período indícase cun arco sobre a cifra ou conxunto de cifras que se repiten. Tipos de números periódicos
Periódico puro: cando xusto despois da coma hai unha ou varias cifras repetitivas infinitamente. Exemplo: 34, 555 ⋯
34, 5 ⌢ {\displaystyle 34, 555\dots
34, {\overset {\frown }{5}}}, onde 5 é o período.
Periódico mixto (tamén dito semiperiódico): cando após a coma hai unha ou máis cifras que non se repiten, seguidas por unha o varias que si o fan. Exemplo: 1, 91222 ⋯
1, 912 ⌢ {\displaystyle 1, 91222\dots
1, 91{\overset {\frown }{2}}}, onde 91 non se repite pero si o fai o 2. Fracción correspondiente a un número periódico
Unha fracción pode dar un número decimal periódico. Son exemplos disto 1/9, 1/3, 2/27 ou 7/12. Páxinas relacionadas
0. 999. ..
Número racional
Declaración Universal dos Dereitos Lingüísticos

A Declaración Universal de Dereitos Lingüísticos (DUDL, UDLR polas siglas en inglés) é un documento asinado por UNESCO, o PEN club internacional e por varias organizacións non gobernamentais en 1996 para promover e defender os dereitos lingüísticos, especialmente no caso das linguas ameazadas. Apoios
Esta declaración obtivo o apoio unánime tanto do Congreso dos deputados do Estado español como do Parlamento de Galiza. Varias personalidades internacionais deron o seu apoio á DUDL, entre eles Nelson Mandela, Noam Chomsky, José Ramos-Horta, Dalai Lama, Desmond Tutu, Adolfo Pérez Esquivel, Josep Carreras, Seamus Heaney, Ngũgĩ wa Thiong'o, Shimon Peres, Judit Mascó, Peter Gabriel ou Joan Oró.
Declaración de Independencia de Irlanda

A Declaración de Independencia (en irlandés Forógra na Saoirse, en inglés Declaration of Independence, en francés Déclaration d'Indépendance) foi un documento adoptado polo Dáil Éireann, o parlamento revolucionario da República Irlandesa, na súa primeira reunión na Mansion House de Dublín, o 21 de xaneiro de 1919. Seguiu o manifesto do Sinn Féin de decembro de 1918. Os textos da Declaración foron redactados en tres linguas: irlandés, inglés e francés. Alcance
A República Irlandesa reclamaba abranguer a totalidade da illa de Irlanda. A Declaración non facía mención á independencia dos 32 condados da illa, só á independencia da nación irlandesa ou dos irlandeses. A República rivalizaba coa administración británica do Lord Tenente de Irlanda, mais coa Guerra de Independencia Irlandesa a súa lexitimidade aos ollos do pobo irlandés foi en aumento. A República Irlandesa foi sucedida polo Estado Libre Irlandés en 1922, logo do Tratado Angloirlandés.
Declaración de Malé sobre a dimensión humana do cambio climático global

A Declaración de Malé sobre a dimensión humana do cambio climático global é un tratado elaborado por representantes dos pequenos estados insulares en desenvolvemento que se reuniron para asinar a declaración en novembro de 2007. A Declaración estableceu unha estratexia e un camiño claros paia vincular o cambio climático e os dereitos humanos, e cambiar a axenda da campaña para previr o cambio climático, así como crear a nova Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (CMNUCC). Había pouca conexión entre o cambio climático e os dereitos humanos, pero a declaración deixou en claro que o dereito ao medio ambiente é un preludio do goce de todos os demais dereitos humanos.
As visitas de Mary Robinson a moitos países ameazados e os seus comentarios sobre os vínculos entre o cambio climático e os dereitos xerais da conexión chamaron a atención internacional. En Maldivas, o cambio climático xa está a ocorrer e comprendeuse que, a nivel internacional, os dereitos humanos proporcionan un marco útil para cambiar a axenda. As illas en cuestión formaron unha coalición ampla e poderosa, organizando reunións en Xenebra, Nova York e Malé. A capital das Maldivas é Malé e está situada nunha illa do mesmo nome; a poboación no censo de 2014 era de 133. 019 habitantes. As illas están en perigo de extinción debido ao aumento do nivel do mar.
A declaración destacou a necesidade de estratexias para lidar co cambio climático, tanto en termos de adaptación ou mitigación, como para delinear o resultado dun escenario 'sen cambios' para os humanos, como individuos e comunidades. Desde o principio entendeuse que o conxunto actual de normas e principios de dereitos humanos ofrecía unha base sólida para pensar e actuar de maneira responsable e eficaz a este respecto. Nacións Unidades
A Declaración da ONU pediu ao Consello de Dereitos Humanos da ONU que centrase a súa atención nos impactos do cambio climático e os dereitos humanos, e o Consello de Dereitos Humanos respondeu á petición. A solicitude da Declaración de Malé, a Oficina do Alto Comisionado para os Dereitos Humanos publicou o primeiro estudo que identifica formas específicas nas que o cambio climático (especificamente, o quecemento global) interfire co pleno goce dos dereitos humanos, salientando que os Estados teñen o deber de traballar xuntos protexendo os dereitos humanos fronte ao cambio climático. Como resultado do cambio climático, millóns de persoas que viven hoxe en día non poderán gozar dos dereitos humanos básicos, incluídos os dereitos á vida, a saúde, a un nivel de vida adecuado e á libre determinación.
O segundo piar disto é que os estados teñen obrigas baixo a lei de dereitos humanos en relación coas medidas de mitigación, adaptación e resposta ao cambio climático. Os documentos recentes da ONU sinalan que os Estados deben "pór os dereitos humanos no centro de como manexamos e respondemos ao cambio climático". [Cómpre referencia]
Declaración de Xenebra (medicina)

A Declaración de Xenebra é un texto alternativo ao xuramento hipocrático proposto pola Asemblea Xeral da Asociación Médica Mundial realizada en setembro de 1948. Toma o seu nome da sede na que se realizou a reunión, a cidade de Xenebra, Suíza.
O texto ten como finalidade principal a de crear un novo documento que cumpra a función que tivo o texto hipocrático no momento da súa creación, a de crear unha base moral para todos os médicos, sobre todo considerando a experiencia da segunda guerra mundial. Malia a súa pretensión de ser un texto internacionalmente aceptado, o certo é que esta Declaración tivo relativamente pouca repercusión pública. O texto foi emendado en 1986, 1983 e 1994, e revisado en 2005 e 2006.
Declaración de guerra

A declaración de guerra é unha declaración formal mediante un documento, que provén dun estado cara a outro, onde o primeiro declara o inicio de hostilidades. Na actualidade, este feito concrétase mediante un documento formal, pero na historia moitas veces se iniciaron guerras sen previo aviso.
Formalmente este documento de "declaración de estado de guerra" pode estar refrendado pola sinatura do gobernante ou soberano, polo representante dos poderes do estado, o Senado ou a chancelería do país involucrado. Ademais, pode estar apoiado coa mención dos tratados vixentes ou disposicións legais que se tivesen estabelecido internacional ou nacionalmente e que se entendan vulnerados.
Este documento tamén ten uso xeopolítico, xa que, en ocasións, cando durante unha guerra unha nación é derrotada por outra, moitas nacións declaran a guerra ao vencido como un acto de apoio ou submisión ante o vencedor. É o caso da Arxentina e de Chile que declararon en 1945 a guerra a Alemaña e o Xapón cando estas xa estaban practicamente vencidas.
A declaración dun estado de guerra interno, ten o carácter de guerra civil e o goberno pode, de ser necesario, convocar un estado de sitio para intentar manter a orde pública.
As causas máis comúns dunha declaración de estado de guerra (denominadas "Casus belli") son: Agresión ao territorio, bens ou patrimonios de cidadás ou cidadáns dun país ou un territorio.
Invasión, ocupación non autorizada ou algún acto intrusivo.
Actos hostís relevantes por parte dun país que malogran un tratado estabelecido ou a convivencia harmónica.
Incumprimento de tratados.
Actos terroristas.
Ameaza evidente sobre o ben nacional.
Ameaza á orde interna.
A situación de guerra dáse, moitas veces, polo fracaso da vía diplomática na resolución de conflitos internacionais e representa a imposibilidade de lograr un acordo de paz entre dúas ou máis nacións belixerantes. Con isto as partes belixerantes chaman á mobilización das súas forzas armadas e á iniciación de actos de guerra. A agresión e actos de asasinatos contra a poboación civil son catalogados como crimes de guerra ou contra a humanidade.
Normalmente a cesación de estado de guerra non se estipula formal ou diplomaticamente senón que se realiza como suspensión de hostilidades. Noutras ocasións, os países en guerra asinan mutuamente un acordo de paz no que se declara o fin das hostilidades. Historia
Nas repúblicas gregas de Esparta e Atenas a asemblea do pobo decidía a guerra. Os romanos non empezaban as hostilidades sen mandar os seus heraldos ao pobo de quen esixían satisfacción para facerlles comprender que desde aquel día eran mirados como inimigos. Os xermanos collían un prisioneiro, facíano combater cun dos seus máis valentes soldados e polas resultas da pelexa, xulgaban do éxito da guerra.
Na Idade Media, a imitación dos romanos, mandaban os reis de armas para anunciar a suspensión das relacións pacíficas. Os francos enviaban aviso do día en que rompían as hostilidades. Posteriormente, a retirada de embaixadores considerouse o primeiro paso de inimizade para manifestar a cesación de correspondencia pacífica.
Declaración de independencia de Finlandia

A declaración de independencia de Finlandia (en finés: Suomen itsenäistyminen) foi adoptada polo parlamento de Finlandia o 6 de decembro de 1917. A través dela, Finlandia deixou de ser un Gran Ducado ligado ao Imperio Ruso, e volveuse un estado soberano e independente. Dende entón, o día 6 de decembro é festividade nacional en Finlandia.
Declaración dos Dereitos do Neno

A Declaración dos Dereitos do Neno foi deseñada por Eglantyne Jebb e adoptada pola International Save the Children Union, Xenebra, o 23 de febreiro en 1923 e apoiada pola Asemblea Xeral da Sociedade das Nacións o 26 de novembro de 1924. Historia
A través desta declaración, coñecida comunmente como Declaración de Xenebra, homes e mulleres de todas as nacións, recoñecendo que os nenos son o mellor que a humanidade ten, declara e acepta como o seu deber, máis alá de toda consideración de raza, nacionalidade ou credo, que: Ao neno débeselle dar os medios necesarios para o seu desenvolvemento normal, material e espiritual.
O neno famento debe ser alimentado, o neno enfermo debe ser curado, o neno maltratado debe ser protexido, o neno explotado debe ser socorrido, o neno orfo e abandonado debe ser acollido.
O neno debe ser o primeiro en recibir auxilio en caso dun desastre.
O neno debe ter sustento, e ser protexido contra todo tipo de explotación.
O neno debe ser levado a concienciarse de ser devoto ao servizo do home.
O documento orixinal, nos arquivos da cidade de Xenebra, leva a firma de varios delegados internacionais, entre eles Eglantyne Jebb, Janusz Korczak, e Gustave Ador, expresidente da Confederación Suíza.
As Organización das Nacións Unidas adoptou unha versión lixeiramente emendada en 1946 e o 20 de novembro de 1959 a Asemblea Xeral das Nacións Unidas adoptou unha versión expandida como a súa propia Declaración dos Dereitos do Neno. Texto de 1959
A Declaración aprobada en 1959 consta de 10 artigos sendo o seu contido fundamentalmente o seguinte:
Declaración dos dereitos do neno e outras cousas nosas

Declaración dos dereitos do neno e outras cousas nosas é unha obra publicada polo alumnado do Instituto Masculino de Lugo en 1973 co fin de difundir a declaración dos dereitos do neno e de poder recadar fondos para a excursión de fin de curso. Foi coordinada polo profesor Xesús Alonso Montero e publicada nas Ediciones Celta de Lugo. Portada
O debuxo da portada é de Xoán L. do Rego Sandín. Índice
O índice da obra, respectando a tipografía do orixinal, é: Limiar
Colaboradores
PRIMEIRA PARTE
DECLARACIÓN DOS DEREITOS DO NENO
SEGUNDA PARTE
O NENO NA LITERATURA GALEGA
a) No refraneiro
b) Nas cantigas populares
c) Na poesía
d) Na narrativa
e) Libros pra nenos en lingua galega
Apéndice Relación de estudantes
A relación de estudantes colaboradores tal como se indica na obra (p. 7 e 8), ordenada por orde alfabética de apelidos (respectando a ortografía do orixinal): Contidos a destacar
Contén a Declaración dos dereitos do neno traducida ao galego (p. 9).
As cantigas populares son coplas de octosílabos con diversas combinacións de rima (p. 23).
A escolma de poesía recolle composicións de Manuel Curros Enríquez, Antonio Noriega Varela, Luis Pimentel, Celso Emilio Ferreiro, Manuel María e Xosé Neira Vilas (p. 29).
A escolma de narrativa recolle composicións populares e textos de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e Xosé Neira Vilas (p. 37).
Nos libros para nenos, recóllense obras desde 1922, entre as que destaca As Roladas (1922) e o Método de lectura de Xosefa Iglesias Vilarelle (1932) (p. 45).
No apéndice, recóllense propostas de dereitos realizadas polo alumnado de 3º entre as que se poden ler o 'dereito de voto', o 'dereito á diversión', o 'dereito de opinión no seo da familia', o 'dereito a podermos ver os exámenes despois de corrixidos e cualificados polo profesor', o 'dereito a termos un representante nas Cortes Españolas' ou o 'dereito a que non nos enganen con certas cousas, por exemplo co dos Reis Magos' (p. 51 e 52).
Declinación (astronomía)

A declinación ou latitude celeste é a coordenada da esfera celeste, equivalente á latitude sobre a Terra. Míde a distancia angular dun astro respecto ó ecuador celeste e vale entre 0º e ±90º. É positiva se vai cara ao Polo Norte, e negativa na dirección do Polo Sur celeste. A declinación xunto coa ascensión recta son as dúas coordenadas por medio das cales se determina e coñece a posición dun astro no ceo. Unha vez obtida a declinación, o valor obtido será a declinación aparente e se se desexa coñecer a declinación real é preciso ter en conta as correccións debidas á paralaxe e aberración anual, á precesión e á nutación. Ademais, se o astro pertence ao Sistema Solar haberá que ter en consideración o valor da paralaxe diúrna. Represéntase por Dec ou δ.
Decodificador

Un decodificador ou descodificador é un circuíto combinacional, cuxa función é inversa á do codificador, isto é, converte un código binario de entrada (natural, BCD etc. ) de N bits de entrada e M liñas de saída (N pode ser calquera enteiro e M é un enteiro menor ou igual a 2N), tales que cada liña de saída será activada para unha soa das combinacións posibles de entrada. Estes circuítos, normalmente, adóitanse atopar como decodificador / demultiplexor. Isto é debido a que un demultiplexor pode comportarse como un decodificador.
Se por exemplo temos un decodificador de 2 entradas con 224 saídas, o seu funcionamento sería o que se indica na seguinte táboa, onde se considerou que as saídas se activen cun "un" lóxico: Un tipo de decodificador moi empregado é o de sete segmentos. Este circuíto decodifica a información de entrada en BCD a un código de sete segmentos adecuado para que se mostre nun visualizador de sete segmentos. Aplicacións do decodificador
A súa función principal é a de direccionar espazos de memoria.
Un decodificador de N entradas pode direccionar 2N espazos de memoria.
Para poder direccionar 1kb de memoria necesitaría 10 bits, xa que a cantidade de saídas seria 210, igual a 1024.
Deste xeito:
Con 20 bits
> 220
1Mb;
Con 30 bits
> 230
1Gb etc.
Deconstrutivismo

O deconstrutivismo é un movemento arquitectónico que naceu a finais da década de 1980. Historia e características
Caracterízase pola fragmentación, o proceso de deseño non lineal, o interese pola manipulación das ideas da superficie das estruturas e, en aparencia, da xeometría non euclídea, (por exemplo, formas non rectilíneas) que se empregan para distorsionar e dislocar algúns dos principios elementais da arquitectura como a estrutura e a envolvente do edificio. A aparencia visual final dos edificios da escola deconstrutivista caracterízase por unha estimulante impredecibilidade e un caos controlado. Ten a súa base no movemento teórico-literario tamén chamado deconstrución. O nome tamén deriva do construtivismo ruso que existiu durante a década de 1920 de onde retoma algunha da súa inspiración formal.
Decrescendo

Decrescendo é un termo que se usa na notación musical para indicar que se debe reducir gradualmente a intensidade do son. A indicación oposta é crescendo.
Decreto

Un decreto é un tipo de acto administrativo emanado habitualmente do poder executivo e que, xeralmente, posúe un contido normativo regulamentario, polo que o seu rango é xerarquicamente inferior ás leis. Esta regra xeral ten as súas excepcións en case todas as lexislacións, normalmente para situacións de urxente necesidade, e algunhas outras especificamente taxadas.
Decumano

Decumano (en latín, decumanus) é un termo empregado na planificación urbanística no Imperio romano. Indica unha rúa con orientación leste-oeste tanto nunha cidade romana coma nun campamento militar ou nas colonias. O decumano principal era o Decumanus maximus, que se cruzaba perpendicularmente co Cardus Maximus, a outra rúa principal.
A palabra ten a súa orixe na liña que trazaban os augures de leste a oeste cando realizaban os auspicios durante a fundación dunha cidade. Nos campamentos, o decumano adoitaba conectar dúas portas: a Praetoria (a máis próxima ao inimigo) e a Decumana, no extremo oposto. Nesta vía situábanse os mercadores, sendo o centro comercial da cidade.
Aínda que orixinalmente o foro se situaba nun extremo do Cardo ou do Decumano xunto á muralla que rodeaba a cidade ou fóra dos mesmos (de onde vén a denominación de foro, é dicir, fóra do casco urbano), co tempo situouse na intersección do Cardus Maximus co Decumanus Maximus, onde se veu a construír esta praza que, a partir da Idade Media, converteuse na área do mercado, denominación que aínda se mantén (pode usarse o termo praza co significado de mercado).
Decussis

Para a moeda romana de prata de igual valor (10 ases), ver denario. O decussis (voz latina, a partir de decem; "dez") foi unha gran moeda da Antiga Roma fundida en bronce, utilizada en tempos da República, co valor de dez ases, emitida unicamente polo obradoiro monetario da cidade de Roma.
Trátase dunha denominación moderna, xa que o nome que tiña esta moeda no seu momento se descoñece. Historia
O decussis é a maior denominación dentro das grandes e pesadas moedas de bronce fundidas das primeiras series da época republicana. É probable que a súa existencia se sitúe na época da segunda guerra púnica (218-201 a. de C. ), arredor do ano 215 a. de C. , simultaneamente ao quincussis, na época final do aes grave de padrón semilibral. O seu peso, porén, de arredor dun quilogramo, é sensiblemente inferior ao que lle correspondía naquel sistema, por mor da crise xerada tras a derrota nese conflito, da mesma maneira que ocorría coa riqueza en prata dos cuadrigatos da época, que tamén se viu minguada.
O uso do decussis non ocupou un papel relevante no sistema monetario romano e, da mesma maneira que outros múltiplos do ás en bronce (tressis e decussis), foi abandonado tras a aparición do denario de prata, dun tamaño moito máis manexable e co que comparte o valor de dez ases.
Coñécese un único tipo deste valor tan pouco común. No seu anverso amósase a cabeza da deusa Roma e, detrás, a marca de valor X (pola equivalencia de 10 ases). No reverso preséntase a proa de barco característica das emisións de bronce desta época.
Consérvanse unicamente catro exemplares de decussis; tres deles en museos e outro en mans privadas, que foi vendido en poxa pública en 2010 pola cantidade de 240. 000 francos suízos.
Decápodos

A dos decápodos (Decapoda, do grego δέκα déka, "dez" e πούς, ποδός poús, podós, "pé") é unha orde de crustáceos dentro da clase dos malacostráceos (Malacostraca), que comprende moitos grupos, como cangrexos, nécoras e centolas (braquiúros), lagostas, camaróns etc. Anatomía
Como o seu nome indica, todos os decápodos teñen dez patas; son os últimos cinco dos oito pares de apéndices torácicos característicos dos crustáceos. Os tres primeiros pares funcionan como pezas bucais, denominándose maxilípedos ao resto de pereiópodos.
En moitos decápodos, porén, un par de patas teñen pinzas alongadas; a pinza chámase quela, polo que esas patas poden chamarse quelípodos.
Outros apéndices encóntranse no pleon ou abdome, onde cada segmento posúe un par de pleópodos birrámeos, dos cales os últimos forman parte da cola (xunto co telson) e son denominados urópodos. Clasificación
A clasificación da orde depende da estrutura das branquias e das patas, e do modo en que se desenvolven as súas larvas, dando lugar a dúas subordes: Dendrobranchiata
Pleocyemata
Decúbito

Decúbito é un termo médico que fai referencia á posición corporal no que o paciente fica deitado. Deriva da palabra latina decumbere (deitarse, xacer). Dentro da posición de decúbito, existen variacións en función da posición específica. Tipos de posición
As formas de decúbito inclúen: Decúbito supino: o individuo atópase deitado coa boca cara enriba, isto é, o peso do corpo recae sobre a rexión dorsal. Tamén pode denominarse decúbito dorsal.
Decúbito prono: o individuo atópase deitado coa boca cara a abaixo, isto é, o peso do corpo recae sobre a rexión ventral.
Decúbito lateral: o individuo atópase deitado lateralmente, de xeito que o peso do corpo recae sobre os ombros e o cadrís. Dentro desta categoría distinguimos entre:
Decúbito lateral dereito.
Decúbito lateral esquerdo.
Posición lateral de seguridade, empregado como medida de seguridade ante pacientes inconscientes ou con baixo nivel de consciencia.
Ded na si Lolo

Ded na si Lolo é un filme filipino de 2009 dirixido e escrito por Soxy Topacio. Foi escollido como candidato de Filipinas para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 82ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Personaxes
BJ Forbes como Bobet
Manilyn Reynes como Charing
Gina Alajar como Mameng
Elizabeth Oropesa como Dolores
Dick Israel como Isidro
Roderick Paulate como Joonee
Deda

As dedas son cada unha das (xeralmente) cinco prolongacións nas que acaba o pé do ser humano e dos outros simios.
As dedas son cinco: Hallux (deda gorda do pé ou deda)
Deda índice
Deda media
Deda cuarta
Deda pequena ou deda quinta Anatomía e fisioloxía das dedas
O pé humano presenta numerosos ósos e tecidos brandos que soportan o peso do corpo.
Dedo

Os dedos son as extremidades dos membros dos mamíferos mais tamén se dá este nome a algunhas articulacións dos apéndices de moitos artrópodos e doutros pequenos animais.
Nos mamíferos, o número básico de dedos en cada membro é de cinco, mais moitas especies perderon algúns deles no decurso da evolución. Así, por exemplo, os perisodáctilos, que en grego significa literalmente 'dedos impares', teñen un número impar de dedos (os cabalos e outros équidos teñen un único dedo e os rinocerontes teñen tres), mentres que os artiodáctilos (vaca, ovella, porco) teñen un número par.
Por outro lado, a malformación da man ou do pé pode dar orixe a un número de dedos diferente do normal: a polidactilia é o caso en que se forman dedos supernumerarios
a microdactilia é o caso en que se forman menos dedos do normal
a sindactilia é o caso en que aparecen os dedos unidos, quer pola pel (caso en que poden ser separados por cirurxía), quer pola fusión de dous ou máis ósos.
Os dedos están formados por dous ou tres ósos, chamados falanxes. As extremidades exteriores dos dedos están protexidas por unllas, que no home é unha lámina superior e noutros animais poden ter a forma de garras ou pezuños. Dedos da man
Os dedos da man humana foron un salto evolutivo, pois permitiu a estes animais a utilización de instrumentos, cos cales poden máis facilmente defenderse e modificar o medio ambiente (Edgar Morin, no seu O paradigma perdido refírese á dialéctica "pé-man-cerebro").
Os dedos móvense (novamente, con excepción do polgar, no ser humano) por acción de tendóns ligados a músculos no antebrazo e doutros pequenos músculos que ligan as falanxes. O polgar movese por acción dos músculos flexores e rotadores, que se encontran na palma da man, unidos ao primeiro metacarpiano.
Nomenclatura
Unha cantinela infantil nomea os dedos, dun xeito moi similar a outra en lingua portuguesa.
Este é o miudiño,
este é o seu sobriño,
este o maior de todos,
este o furabolos
e este o matapiollos.
A pel da parte interna dos dedos ten na última falanxe unha elevada concentración de terminais nerviosas, constituíndose no centro do sentido do tacto; isto permite, por exemplo, a lectura en braille. Alén diso, esta pel ten unha textura especializada para a prensión, que dá orixe ás impresións dixitais. Dedas
En galego, os dedos dos pés chámanse dedas.
Dedo anular

O dedo anular ou medianiño é o cuarto dedo da man humana, situado entre o dedo medio e o maimiño.
Dedo maimiño

O dedo maimiño, tamén chamado o dedo pequeniño ou ulnar, é normalmente o dedo máis pequeno da man humana, oposto ao polgar e situado ao lado do dedo anular. Músculos
Hai catro músculos que controlan o dedo maimiño, tres dos cales conforman un grupo chamado eminencia hipotenar: Eminencia hipotenar
Músculo opoñente do maimiño
Músculo abdutor do maimiño (adución do terceiro músculos interóseos palmares da man)
Músculo flexor curto do maimiño (o "longo" está ausente na maioría dos humanos)
Músculo extensor do dedo maimiño Significación cultural
En certas culturas vincúlanse os dedos maimiños de dúas persoas que realizan unha promesa. Tradicionalmente, considerábase a promesa como vinculante, e a idea orixinal era que a persoa que rompía a promesa debía cortar o dedo maimiño.
Dunha maneira similar, entre os membros da yakuza xaponesa (gánsteres), o castigo por certas ofensas é cortar parte das falanxes do dedo maimiño (ritual coñecido como yubitsume).
No Xapón, ter levantado o dedo maimiño ao falar sobre dúas persoas significa que elas están vinculadas sentimentalmente. Este xesto considérase anticuado e vulgar, mais en certas escenas anime úsase intencionalmente.
Na China, considérase vulgar levantar e ensinarlle o dedo maimiño a outra persoa da mesma maneira que na cultura occidental se xulga como vulgar ou agresivo mostrar o dedo medio. Adicionalmente, en Norteamérica, levar un anel no dedo maimiño posúe un significado simbólico. O dedo maimiño é o dedo das relacións, e por tanto levar un anel nel sinala que esa persoa é aberta e cariñosa.
Na India, levantar o dedo maimiño é un sinal de "katti" ou amizade rota, un signo de que alguén está anoxado, ou unha suxestión en ton de broma de que unha persoa que lle amosa o maimiño a outra non desexa falar con esta segunda persoa.
Dedo maior

Dedo medio, dedo do medio, maior ou pai de todos é un dedo quirodáctilo situado na rexión central da man, entre o dedo índice e o anular. Como xesto obsceno
Na cultura occidental este xesto popular é utilizado como ofensa. Na Grecia Antiga o dedo medio estendido coñecíase como κατάπυγον (katapugon, de kata -κατά-, "para baixo" e pugē -πυγή- "nádegas") e as primeiras referencias deste dedo estendido para insultar outra persoa aparecen na comedia grega antiga, onde o termo katapugon tamén significaba "un home (ou unha muller, katapugaina) que se somete a penetración anal".
Este dedo tamén aparece nomeado como impudicus digitus (dedo atrevido) en antigos escritos romanos e ese uso probabelmente se xeralizou en moitas culturas debido á influencia xeográfica do Imperio e a civilización grecorromana. Outra posíbel orixe dese xesto pode encontrarse no século I no Mediterráneo, onde estender o dedo foi un dos moitos métodos usados ​​para desviar a ameaza sempre presente do mal de ollo. [Cómpre referencia]
Dedo maior (xesto)

Na cultura occidental, xesto do dedo medio ou do dedo maior é un aceno obsceno feito coa man. Realízase amosando o dorso dunha man que só ten o dedo medio estendido cara arriba, aínda que nalgúns lugares tamén o polgar está estendido. O xesto comunica un desprezo de moderado a extremo. Significados
Moitas culturas usan xestos similares para demostrar falta de respecto, aínda que outras utilízanos para expresar o apuntamento sen falta de respecto intencionada. O xesto adoita utilizarse para expresar desprezo, pero tamén se pode empregar de xeito humorístico ou divertido. Historia
O xesto remóntase á antiga Grecia e tamén se utilizou na antiga Roma. Historicamente, representaba o falo. A principios de 1800, gañou un recoñecemento cada vez maior como un sinal de falta de respecto e foi utilizado por intérpretes musicais, actores, etc. a maioría aínda considera o xesto como obsceno. En períodos máis contemporáneos, os dedos índice e anular dobrados a cada lado do dedo medio comparáronse coa representación dos testículos.
Dedo índice

O dedo índice (tamén chamado dedo segundo ou dedo indicador e popularmente como o furabolos ou mostreiro) é o primeiro dedo e o segundo díxito da man humana. Está situado entre o polgar e o dedo medio. Normalmente é o dedo máis hábil e sensíbel da man, aínda que non é o máis longo – é máis curto que o dedo medio, e pode ser máis curto ou máis longo que o dedo anular. Usos
O dedo índice verticalmente úsame para representar o número 1, e se se move dun lado para o outro pode significar desaprobación ou negación. Nos deportes, pode tamén representar a vitoria, pois nalgúns campionatos os equipos gañadores levantan o dedo índice querendo dicir "Somos o número un".
Sinalar co índice
O feito de sinalar co dedo índice algunha persoa considérase habitualmente como descortés nalgunhas culturas. Unha maneira máis educada de sinalar a alguén faise apuntando coa man na dirección de alguén, como se se estivese sostendo unha bandexa; este xesto vese nalgúns contextos formais como na televisión, a miúdo acompañado da frase "É un pracer presentarlle o Sr. /a Sra. X" ou "E aquí temos a. .. ".
Dedución

A dedución ou razoamento dedutivo foi descrito por primeira vez por filósofos da Antiga Grecia, en especial Aristóteles.
Opostamente ao razoamento indutivo no cal se formulan leis a partir de feitos observados, o razoamento dedutivo infire eses mesmos feitos baseándose na lei xeral.
En lóxica, a dedución é unha modalidade de razoamento no cal a verdade das premisas non converte en verdadeira a conclusión, senón que a conclusión dun razoamento dedutivo só é probable. Así pois, nun razoamento dedutivo poden afirmarse as premisas e, asemade, negar a conclusión sen contradicirse.
Un exemplo: Todos os homes son libres.
Aristóteles é un home.
Disto dedúcese que Aristóteles é libre. Observemos que inda que as premisas son razoamentos xerais substentables, a conclusión é doada de refugar por ter un campo de perspectiva reducido.
Deep Blue (computadora)

Deep Blue foi unha computadora de IBM que xogaba ao xadrez. Trátase da primeira máquina que venceu a un campión do mundo vixente, Garri Kasparov, cun ritmo de xogo lento. Isto ocorreu o 10 de febreiro de 1996. Con todo, Kaspárov gañou 3 e empatou 2 das seguintes partidas, derrotando a Deep Blue por 4-2. O encontro concluíu o 17 de febreiro de 1996.
Deep Space Climate Observatory

DSCOVR, acrónimo de Deep Space Climate Observatory e que inicialmente ía ser nomeado como Triana, é un satélite artificial da NASA lanzado o 11 de febreiro de 2015 mediante un foguete Falcon 9 desde Cabo Cañaveral para estudar os campos e partículas solares e a superficie terrestre. Foi alcumado informalmente como Goresat debido a que foi un proxecto impulsado polo daquela vicepresidente dos Estados Unidos Al Gore. Características
DSCOVR foi posto en órbita arredor do punto L1 de Lagrange do sistema Terra-Sol, a uns 1, 5 millóns de km da Terra en dirección ao Sol. Desde esa posición o satélite permanece fixo desde o punto de vista da Terra e pode facer observacións continuas, sendo o primeiro satélite de observación terrestre en observar desde ese tipo de órbita.
O satélite debía ser lanzado durante a misión STS-107 do transbordador espacial en 2003, pero varios atrasos levaron á súa cancelación en 2006. O satélite foi mantido en almacenamento. En 2012 o proxecto reavivouse e iniciouse o proceso para elixir un foguete con que envialo á súa órbita de traballo. Ese mesmo ano gañou a proposta de lanzalo mediante un Falcon 9, con data de lanzamento en 2014. Tras un atraso de varios meses o satélite engalou en febreiro de 2015. Instrumentos
O satélite leva tres instrumentos científicos a bordo: Scripps-NISTAR: conxunto de tres radiómetros para medir o balance enerxético da Terra, a diferenza entre a enerxía solar incidente e a reflectida pola Terra.
Scripps-EPIC: cámara con espectrorradiómetro de dez canais para medir o ozono atmosférico e a cantidade de aerosois, as características das nubes e os cambios na superficie terrestre e oceánica.
PlasMag: instrumento que funciona como magnetómetro, copa de Faraday e espectrómetro de electróns para medir o vento solar e o campo magnético. Serve tamén como alerta para tormentas solares.
Pulse Height Analyzer (PHA): monitoriza o efecto das partículas de alta enerxía na electrónica do satélite.
Deep house

Deep house (ou house profundo) é un subxénero da música house orixinado nos Estados Unidos de América durante a década dos 80. Trátase dunha mestura de soul e electrónica, caracterizada por ter un son suave, sensual, cálido, envolvente, pero bailable á vez. Tecnicamente é identificado polo seu medio tempo (aprox. 120-124 bpm), efectos ambientais como reverb ou delay e a influencia do jazz, a música mediterránea e o soul. Esta influencia percíbese no uso de acordes máis alá das tríades, incorporando acordes de sétima, novena, suspendidos, alteracións etc.
Grupos: Klingande.
Deep learning

A aprendizaxe profunda tamén chamada aprendizaxe estruturada profunda ou aprendizaxe xerárquica (en inglés deep learning, deep structured learning ou hierarchical learning) é un tipo de aprendizaxe automática, que se usa principalmente con certos tipos de redes neurais artificiais. Como ocorre con outros tipos de aprendizaxe automática, as sesións de aprendizaxe poden ser sen supervisión, semisupervisadas ou supervisadas. En moitos casos, as estruturas organízanse de xeito que haxa polo menos unha capa intermedia (ou capa oculta), entre a capa de entrada e a capa de saída.
Algunhas tarefas, como recoñecer e comprender a fala, as imaxes ou a caligrafía, son fáciles de facer para os humanos. Porén, para un ordenador estas tarefas son moi difíciles de facer. Nunha rede neural multicapa (que ten máis de dúas capas), a información procesada farase máis abstracta con cada capa engadida.
Os modelos de aprendizaxe profunda están inspirados nos patróns de procesamento da información e comunicación nos sistemas nerviosos biolóxicos; son diferentes das propiedades estruturais e funcionais dos cerebros biolóxicos (especialmente do cerebro humano) en moitos aspectos, o que os fai incompatibles coas evidencias da neurociencia.
DeepSeek

DeepSeek (en chinés simplificado: 深度求索; pinyin: Shēndù qiúsuǒ) é unha empresa chinesa de intelixencia artificial que desenvolve modelos de linguaxe estendido de código aberto. A empresa está financiada exclusivamente polo fondo de investimento chinés High-Flyer. Tanto DeepSeek como High-Flyer teñen a súa sede en Hangzhou.
En xaneiro de 2025, a compañía gañou a atención internacional co lanzamento do seu último modelo, DeepSeek R1, un competidor de sistemas de chatbot como ChatGPT de OpenAI. Historia
En abril de 2023, High-Flyer, un fondo con sede en Hangzhou que utiliza un modelo de intelixencia artificial para transaccións financeiras (negociación de alta frecuencia), anunciou a través do seu fundador Liang Wenfeng que lanzaría unha empresa independente especializada en intelixencia artificial chamada DeepSeek, co fin de desenvolver e comercializar intelixencia artificial xerativa utilizando un modelo de linguaxe desenvolvido pola firma.
En novembro de 2023, DeepSeek lanzou o seu primeiro modelo, chamado DeepSeek Coder, especializado na xeración e comprensión de códigos fonte.
O 29 de novembro do mesmo ano, DeepSeek anunciou o lanzamento do seu primeiro bot conversacional mediante un modelo de linguaxe de grande escala chamado DeepSeek LLM, que constaba dun total de 67. 000 millóns de parámetros, gratuíto e de código aberto.
O 7 de maio de 2024, DeepSeek lanzou DeepSeek V2, que nesta ocasión contiña un total de 236. 000 millóns de parámetros e podía activar até 21. 000 millóns de parámetros por cada token utilizado. Ao mes seguinte, lanzouse a segunda versión de DeepSeek Coder chamada DeepSeek Coder V26. En decembro de 2024, DeepSeek lanzou DeepSeek V3, que substituíu a versión anterior e pretendía ser unha alternativa a outros modelos de idiomas dispoñibles en liña. O 20 de xaneiro de 2025, a compañía anunciou o lanzamento do seu primeiro modelo de razoamento chamado Deepseek R1, utilizando unha cadea de razoamento mediante o desenvolvemento de pasos lóxicos sucesivos para as consultas.
Defecación

A defecación é o proceso biolóxico de eliminación das feces. Proceso
Despois de pasar polo intestino delgado e groso, o quimo xa é materia fecal, polo que se vai almacenar no colon para logo desbotarse. Hai varias "válvulas" para manter as feces até a hora da defecación. Xa acumulada a materia suficiente, o sistema parasimpático relaxa o esfínter interno do ano (involuntario), que vai traer como reflexo a constrición do esfínter externo (voluntario) e a tensión do músculo elevador do ano. Xunto con iso vén a necesidade de defecar.
O músculo elevador do ano produce un ángulo entre o recto e o mencionado orificio, que é como cando se dobra unha mangueira (péchase o paso da materia ao pechar o conduto). No momento de defecar, o esfínter externo relaxa voluntariamente e o músculo elevador do ano reláxase dando lugar a un cambio de 90° a 15° entre o recto e ano. Isto permite a evacuación das feces. Para todo isto, debe de haber algo que empurre, e é do que se encarga a presión intraabdominal. Ao tensar os músculos das paredes abdominais (puxar) increméntase a presión abdominal e remátase evacuando.
A regulación débese á actuación de varios compoñentes do sistema nervioso. Nun primeiro momento é o sistema nervioso entérico o que ante a distensión do recto pola chegada das feces estimula os movementos peristálticos en masa do intestino groso. Tamén se estimula ao sistema parasimpático para a relaxación do esfínter interno, a través do nervio sacro. Finalmente é a codia cerebral de forma voluntaria a través dos nervios pudendos a que relaxa o esfínter externo. Se conscientemente se reprime o reflexo da defecación, os sinais do parasimpático cesan, e non se repiten até que non volvan producirse máis movementos en masa, especialmente despois das comidas. Os animais que carecen de control voluntario teñen un reflexo gastrocólico.
Defecto cuántico

A expresión defecto cuántico e moi ambigua, tendo unha pluralidade de significados. O característico do defecto é que se refire a unha perda ou debilitamento na escala enerxética da luz: a do cuanto. Defecto cuántico na ciencia láser
Na ciencia láser, o termo defecto cuántico fai referencia ao feito de que a enerxía do fotón bombeado é xeralmente máis alta que a do fotón sinal (fotón da radiación de saída). A diferenza de enerxía vaise en calor; esta calor pode levar o exceso de entropía liberado co bombeo incoherente multimodal.
O defecto cuántico dun láser pódese definir como a parte da enerxía do fotón bombeado, que se perde (non se converte en fotóns na lonxitude de onda laserada) na ganancia media da laserada. Tendo como frecuencia determinada ω p {\displaystyle ~\omega _{\rm {p}}~} do bombeo, e a frecuencia ω s {\displaystyle ~\omega _{\rm {s}}~} da laserada, o defecto cuántico resulta ser q
ℏ ω p − ℏ ω s {\displaystyle ~q
\hbar \omega _{\rm {p}}-\hbar \omega _{\rm {s}}~}. Como o defecto cuántico ten unha dimensión enerxética; para unha operatividade eficiente, a temperatura da ganancia media
(medida en unidades de enerxía) debe ser pequena comparada co defecto cuántico.
Cunha frecuencia fixa de bombeo, maior resulta o defecto cuántico, e menor a cota superior para a eficiencia enerxética. Defecto cuántico en átomos de Rydberg
O defecto cuántico do átomo de Rydberg refírese á corrección a aplicar nas ecuacións que gobernan o átomo de Rydberg para ter en conta o feito de que algúns electróns internos non teñen apantallada a súa carga asociada no núcleo.
O potencial ideal 1/r no átomo de hidróxeno conduce a enerxía de enlace do electrón, dada pola fórmula E B
− R h c n 2 {\displaystyle E_{\text{B}}
-{\dfrac {Rhc}{n^{2}}}},
onde R é a constante de Rydberg, h é a constante de Planck, c é a velocidade da luz, e n é o número cuántico principal.
Para átomos con múltiples electróns en estados de Rydberg cun valor baixo do momento angular orbital, existe unha alta probabilidade de atopar un electrón excitado próximo ao núcleo, onde pódese polarizar ou incluso penetrar no núcleo inonizado, modificando o potencial. O resultado do cambio nos niveis de enerxía represéntase matematicamente como un momento angular dependente do defecto cuántico, δl: E B
− R h c ( n − δ l ) 2 {\displaystyle E_{\text{B}}
-{\dfrac {Rhc}{(n-\delta _{l})^{2}}}}.