Fototropismo

Fototropismo ou fototaxis é o nome que recibe o movemento de certos seres vivos en reacción a estímulos luminosos, especialmente seres vivos como as plantas (por exemplo o xirasol), que en resposta a estímulos luminosos que poden estar enfrontados á fonte de luz solar (fototaxe positiva), e en dirección contraria (fototaxe negativa) ou perpendicular á súa dirección (fototaxe transversal).
Por exemplo, o fototropismo nas plantas é tal que o talo ten unha reacción positiva, é dicir, que se alonga cara á luz, e a raíz ten unha reacción negativa, o que leva ao seu crecemento lonxe da fonte de luz.
Tropismo cuxo axente excitante é a luz: os talos achéganse á fonte de luz e polo tanto teñen fototropismo positivo. As raíces, pola súa banda, dóbranse en sentido contrario á fonte de luz, mostrando fototropismo negativo (ou escototropismo cando o organismo busca zonas de sombra ou de menor luminosidade). Cando un talo se ilumina unilateralmente, na cara iluminada, prodúcese a fotodestrución dunha parte do AIA (ácido indolilacético - hormona vexetal coñecida como auxina) existente alí, que inhibe o crecemento nesa rexión. Con isto, o lado que permanece na escuridade medra máis, determinando a curvatura do talo cara á fonte de luz. Nas raíces, pola contra, a inactivación de parte do AIA presente na cara iluminada favorece o seu crecemento: de aí a curvatura destes órganos en sentido contrario á fonte de luz. Papel da auxina
En resposta a un estímulo luminoso direccional, a auxina producida pola planta transpórtase lateralmente cara ao lado sombreado. Así, na parte aérea, o lado sombreado sofre unha aceleración no seu crecemento, provocada polo estímulo de elongación provocado polas auxinas, mentres que o lado iluminado ten inhibido o seu crecemento. Este crecemento diferencial fai que a planta se incline cara á luz, xerando un fototropismo positivo. Na raíz, a auxina acaba inhibindo o crecemento da zona sombreada, provocado por unha concentración supraóptima, xerando un fototropismo negativo.
Doses de auxina
As células raíz e nai responden de forma diferente á concentración de AIA con respecto ao crecemento. Resulta que as células da raíz son moito máis sensíbeis á presenza de AIA polo que demasiada auxina aquí ten o efecto de inhibir o crecemento. Isto é fundamental para que as raíces medren cara a abaixo cara á terra, xa que a presenza de luz na parte superior das raíces fai que teñamos máis IAA na parte inferior da sección transversal da raíz. Pero no caso das células radiculares, unha alta concentración de AIA actúa como inhibidor do crecemento, facendo que o fondo se faga máis grande e, así, "dobrase" a raíz cara a abaixo, cara ao chan.
Por outra banda, a dose óptima para estimular o crecemento nas células nai das plantas é moito maior, polo que para os troncos, moita auxina estimula o crecemento e así toda a parte do tronco que se ilumina acaba tendo menos AIA. e a parte sombreada tendo máis AIA. Como as células tronco responden positivamente ao crecemento con altas concentracións de AIA, e como é a parte sombreada que ten máis AIA, é esta a que máis crece, facendo que o tronco creza sempre cara á luz. Comportamento fototáxico de bacterias roxas
Moitas bacterias fotosintéticas poden responder a un gradiente de intensidade luminosa, un fenómeno coñecido como fototaxis.
Este comportamento pódese demostrar facilmente proxectando un feixe de luz brillante sobre unha zona pequena e pouco iluminada de bacterias roxas (tamén chamadas púrpuras ou vermellas) móbiles, onde as células están dispersas uniformemente e móvense aleatoriamente. Despois de 10 a 30 minutos, a maior parte da poboación acumúlase na zona iluminada. As células móbiles entran na zona iluminada por movementos aleatorios. Unha vez dentro, as bacterias non poden saír desta zona porque sufriron un cambio brusco de dirección do movemento cada vez que atravesan o intenso gradiente de luz que separa a zona iluminada con intensidade da zona escura que a rodea. As bacterias roxas e todas as bacterias con flaxelos polares difieren das bacterias peritricas na forma en que cambian de dirección durante unha resposta de rodaxe.
En lugar de cambiar de dirección xirando, inverten bruscamente a dirección da marcha.
Se se ilumina unha preparación húmida de bacterias roxas, non con luz branca, senón cun espectro producido por un prisma, as bacterias acumúlanse rapidamente na zona correspondente ás principais bandas de absorción dos seus pigmentos fotosintéticos.
Un estudo cuantitativo detallado da efectividade relativa de diferentes lonxitudes de onda na intensidade da resposta fototáxica demostrou que o espectro de acción da fototaxis nas bacterias roxas é exactamente o mesmo que o da fotosíntese.