proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Yves Chauvin

Yves Chauvin, nado Menen, Bélxica, o 10 de outubro de 1930 e finado o 28 de xaneiro de 2015, foi un químico galardoado co Premio Nobel de Química do ano 2005. Traxectoria
De cativo trasladouse cos seus pais, de nacionalidade francesa, á cidade de Tours. Estudou química na Escola Superior de Química, Física e Electrónica de Lión, onde se gradou en 1954. En 1960 uniuse ao Instituto Francés do Petróleo como enxeñeiro investigador en termodinámica e cinética aplicada. Conduciu a unidade de catálise homoxénea antes de converterse en director da investigación.
En 2006 Chauvin ostentaba o cargo de director honorario de investigacións no Instituto Francés do Petróleo en Ruel-Malmaison, preto de París, onde por outra banda é membro da Academia de Ciencias Francesa. Investigacións científicas
Autor de moitas publicacións no campo da síntese orgánica, especialmente en metátese, a oligomerización e a polimerización, partillou no 2005 o Premio Nobel de Química con Richard R. Schrock e Robert H. Grubbs polo seu traballo a principios dos anos 1970 sobre o desenvolvemento do método de metátese olefínica en síntese orgánica sobre os alquenos.
Yvette Gastauer-Claire

Yvette Gastauer-Claire, nada en Esch-sur-Alzette, Luxemburgo, o 29 de maio de 1957, é unha escultora, medallista e deseñadora de moedas luxemburguesa.
Gastauer-Claire reside na vila de Schifflange, no mesmo cantón que a súa cidade natal, onde ten o seu propio estudio. O seu traballo máis popular é o anverso da serie circulante de moedas do euro do seu país. Traxectoria
Primeiros anos e formación
Nada en 1957 na localidade luxemburguesa de Esch-sur-Alzette, Yvette Gastauer-Claire cursou estudos superiores artísticos na sección de Belas Artes da École des Arts et Métiers, de Luxemburgo, entre 1974 e 1979. Simultaneamente á súa formación regrada, a partir de 1975 foi aprendiz de Escultura no obradoiro do escultor Camille Nocher.
Escultura
Gastauer-Claire traballou no departamento de restauración dos museos nacionais de Luxemburgo entre os anos 1980 e 1984, e tamén realizou varios traballos de restauración de monumentos do seu país traballando para un estudio privado de modelaxe.
Como escultora, Gastauer-Claire participou en exposicións colectivas en Luxemburgo, Alemaña, Francia, Bélxica, Finlandia, Suecia, os Estados Unidos de América, os Países Baixos, Polonia, Israel, Portugal, Italia e Suíza, e desde 1985 é unha asidua participante nas exposicións de FIDEM. A súa primeira exposición individual tivo lugar na galería de arte Armand Gaasch, de Dudelange, en 1995.
Ademais da produción artística, tamén impartiu docencia de Escultura, tanto para persoas adultas como para nenos con deficiencias visuais no Instituto de Discapacitados Visuais de Luxemburgo.
Medallística e deseño de moeda
Gastauer-Claire é tamén unha prolífica creadora de medallas, desde finais da década de 1970, moitas delas por encarga da Caisse d'Épargne de l'État, entre elas unha serie dedicada a conmemorar o milenio da igrexa de San Miguel de Luxemburgo en 1987, e tamén algunhas deportivas encargadas polo Ministerio de Educación e Deportes.
Do mesmo modo, Gastauer-Claire foi a artista escollida pola Casa Ducal de Luxemburgo e polo Goberno do país para deseñar os anversos nacionais de todas as moedas circulantes do euro —desde o céntimo aos dous euros—, que entraron en circulación en 2002. O deseño consiste nunha imaxe de perfil do busto do Gran Duque Henrique rodeado de doce estrelas e o nome do país en luxemburgués: "Lëtzebuerg".
Ademais desta serie circulante, Gastauer-Claire ocupouse tamén do deseño dun bo número de moedas conmemorativas de Luxemburgo, tanto da serie do euro como, na década de 1990, do franco luxemburgués.
Z

O Z (zeta) é a vixésimo terceira letra do alfabeto galego. Representa o fonema /θ/, fricativo interdental xordo (fonema /s/ en zonas con seseo). Usos
En física Z representa o número atómico, procedente da suma de protóns e neutróns do núcleo.
En minúscula representa o prefixo técnico zepto.
Z (filme)

Z é un filme franco-alxeriano de 1969 dirixido por Costa-Gavras. O guión é obra de Gavras e Jorge Semprún, e baséase na novela homónima de 1966 escrita por Vassilis Vassilikos. O filme presenta unha versión lixeiramente ficcionalizada dos eventos arredor do asasinato do político demócrata grego Grigoris Lambrakis en 1963. Coa súa visión satírica da política grega, o seu escuro sentido do humor e o seu final sombrío, o filme captura a indignación pola ditadura militar que gobernou Grecia durante a época da rodaxe.
O filme vendeu un total de 3952913 de entradas en Francia e foi o cuarto filme con maior recadación dese ano no país. Tamén foi o décimo segundo filme con maior recadación de 1969 nos Estados Unidos. Z tamén foi o primeiro filme en ser nomeado nos Premios Óscar ó mellor filme e mellor filme en lingua non inglesa, gañando o último. Tamén acadou o Premio do Xurado no Festival Internacional de Cinema de Cannes, o BAFTA á mellor banda sonora e o Globo de Ouro á mellor película en lingua non inglesa; na 27ª edición dos Globos de Ouro, os produtores de Z rexeitaron o premio en protesta contra a exclusión do filme na categoría de mellor filme dramático. Personaxes
Jean-Louis Trintignant como xuíz de instrución (baseado en Christos Sartzetakis)
Yves Montand como o deputado (Grigoris Lambrakis)
Irene Papas como Helene
Pierre Dux como o xeneral
Jacques Perrin como fotoxornalista
Charles Denner como Manuel
François Périer como o procurador
Georges Géret como Nick
Bernard Fresson como Matt
Marcel Bozzuffi como Vago
Julien Guiomar como o coronel
Magali Noël como irmá de Nick
Renato Salvatori como Yago (Spyro Gotzamanis - o condutor)
Clotilde Joanno como Shoula
Z-80

O Z-80 é un microprocesador con arquitectura lóxica de 8 bits, cuxo proxecto foi finalizado o 1976 e neste mesmo ano foi producido pola compañía Zilog. Foi un produto moi ben aceptado polo público nos inicios da computación persoal, período no que serviu na función da UCP dalgunhas familias de ordenadores, como TRS-80 e Sinclair, aínda que o obxectivo principal do proxecto non fose ese tipo de aplicación.
As primeiras unidades foron fabricadas con tecnoloxía NMOS, por canto o proxecto tórnase máis sinxelo; despois foron feitas versións con tecnoloxía CMOS. Unha peculiaridade do microprocesador é que posúe un conxunto de instrucións compatibles en modo binario co Intel 8080, o que posibilitaba que programas en código máquina fosen executados case que nativamente, como o sistema operativo CP/M.
ZIZ

ZIZ é a compañía pública de radio e televisión de Saint Kitts e Nevis. Canles
Televisión
ZIZ TV
Radio
ZIZ Radio
Zaanse Schans

Zaanse Schans é unha zona de Zaandam, preto de Zaandijk, nos Países Baixos. É coñecida pola súa colección de muíños e casas históricos ben preservados. Dende 1961 a 1974 foron trasladados todos estes edificios históricos dende outras partes de Zaanstreek. O museo de Zaans foi creado en 1994 preto do primeiro muíño de Zaanse Schans, ó sur do barrio.
Zacatecas

Zacatecas é a capital do estado de Zacatecas, en México, unha cidade fundada o 8 de setembro de 1546 a partir do descubrimento de minas de prata por Juan de Tolosa. A súa riqueza mineral deulle grandes ingresos á Coroa Española, o que fixo posible que recibira o título de Cidade da Nosa Señora dos Zacatecas. Coa veciña cidade de Guadalupe forma unha zona metropolitana, a máis poboada do estado.
A cidade ostenta os títulos de Moi Nobre e Moi Leal Cidade de Zacatecas, outorgamento dado polo rei Filipe II de España o día 20 de xuño de 1588 en San Lorenzo de El Escorial, Madrid.
En 1993, o seu centro histórico foi nomeado pola Unesco como Patrimonio Cultural da Humanidade pola súa traza urbana, riqueza arquitectónica e a súa historia. O 23 de xuño de 2010 foi nomeada "cidade heroica" pola LX Lexislatura do Poder Lexislativo do Estado de Zacatecas e publicado o bando solemne polo Concello o 10 de novembro do mesmo ano.
Zacharias Janssen

Zacharias Janssen (tamén escrito Zacharias Jansen e Sacharias Jansen), nado na Haia ca. 1585 e morto en Ámsterdam ca. 1638, foi un fabricante de lentes neerlandés, considerado un dos inventores do microscopio composto, aínda que a orixe deste aparello é aínda tema de debate. Tamén se asocia coa invención do primeiro telescopio óptico. Traxectoria
Janssen desenvolveu a súa actividade en Middelburg. Pertencía a unha familia de ópticos e é moi posíbel que os seus pais, Hans e Maeyken participasen nos seus descubrimentos. Aínda que a orixe do microscopio é unha cuestión incerta, considérase a Jenssen como o inventor do microscopio composto (con dúas lentes), talvez coa axuda do seu pai, no ano 1595. O recoñecemento de dito invento outórgaselle en Middelburg. Xa que Zacharias era moi novo naquelas datas, é posíbel que Hans Lippershey, en cuxo taller traballaba Janssen, fabricara o primeiro, e que o mozo Zach asumira o control da produción.
Os primeiros microscopios producidos polos Janssen eran simplemente un tubo de 45 cm de longo e 5 cm de diámetro cunha lente converxente en cada extremo. Este instrumento chegou a ter entre 3 e 9 aumentos, dependendo do tamaño da abertura do diafragma. Hai unha lenda que di que Zacharias Janssen, durante a súa infancia, descubriu o microscopio mentres xogaba con outro neno con lentes estragadas no taller de Hans Lippershey. Os rapaces poñían as lentes diante dos seus ollos en dirección ao cataventos da igrexa local e vían como esta parecía acercarse. Lippershey, por suposto, viu neste xoguete un útil instrumento para facer diñeiro, e o bautizou como tubo óptico. Pero esta lenda podería ser, como tantas outras, apócrifa, xa que en realidade a orixe do microscopio está aínda en debate.
O diplomático holandés William Boreel, máis adiante, testemuñaría que Lippershey lle roubara a idea do instrumento a Janssen, cando el tiña só dous anos de idade. Porén, hai serias razóns baseadas na personalidade de Zacharias Jansen para crer que en realidade non é o autor do microscopio, pois tiña reputación de deshonesto, xa que fixo a súa fortuna a base de falsificar moedas de cobre españolas, e despois tamén de ouro e prata.
Grazas ao primeiro microscopio empezaron a verse innumerábeis entes que non se podían ver antes, e comezouse a estudar mellor o que xa antes se vía. Apareceron novas cores, novos condutos e vasos sanguíneos en todos os corpos dos animais; apareceron novos seres vivos, en tanta cantidade que excedían en número aos que antes se coñecían.
Zadar

Zadar (ital. Zara) é unha cidade croata na costa do mar Adriático. É capital do condado do mesmo nome. Historia
Idade Antiga
Probablemente fundada polos Ilirios, a cidade no primeiro século é un municipio romano da provincia de Dalmacia. Coñecíase como Iader nesa época. Coa caída do Imperio Romano Occidental, a cidade convértese na capital da provincia bizantina de Dalmacia.
Idade Media
Na alta idade media a provincia é invadida polos croatas e a cidade rende obediencia ó rei croata Coloman, isto fai que a cidade se vexa metida nos conflitos entre eslavos e a República de Venecia, potencia dominante na zona. Durante a Cuarta Cruzada, a cidade foi asediada e saqueada polos exércitos financiados pola República de Venecia. En 1202 cruzados franceses e venecianos conquístana.
Idade Moderna
Nos seguintes séculos a cidade é disputada por venecianos, maxiares húngaros e reis eslavos. .Finalmente serán os venecianos os que establezan en Zadar a defensa ó Adriático fronte á ameaza dos turcos otománs.
Idade Contemporánea
Cando en 1797 desaparece a República de Venecia, o seu territorio pasa a formar parte do Imperio Austríaco e despois do Imperio Austrohúngaro.
A cidade será a capital do Reino de Dalmacia. Polo Tratado de Rapallo de 1920, a cidade pasa a mans italianas. Na Segunda guerra mundial é tomada polos alemáns e é bombardeada 72 veces polos aliados. Demografía
Ten unha poboación de 81. 688 habitantes (2006), dos cales o 92, 77% son de orixe croata (censo de 2001). Outros
É arquidiócese católica e sé bispal ortodoxa. É tamén sede do Centro dos Estudos Galegos, na Universidade de Zadar.
En 2005 abriuse ao público o Órgano do Mar, un xigantesco órgano de tubos instalado debaixo de grandes chanzos de mármore á beira do mar, que produce sons a través do vento e das ondas.
Zaedyus pichiy

Zaedyus pichiy, coñecido vulgarmente na literatura internacional como pichi, é unha especie de mamífero placentario da orde dos cingulados, familia dos dasipódidos e subfamilia dos eufractinos, a única incluída no xénero Zaedyus.
É unha pequena especie de armadillo cuxa área de dispersión, na Patagonia, é a máis meridional do mundo, sendo o único armadillo que experimenta hibernación.
O xénro foi descito en 1889 polo naturalista arxentino Florentino Ameghino, mentres que a especie fora descrita xa en 1804 polo zoólogo francés Anselme Gaëtan Desmarest, baixo o nome de Loricatus pichiy.
Zahrad

Zareh Yaldcyan (en armenio: Զարեհ Յալտըզճյան, "Zareh Yaltëzč̣yan" (ISO 9985)), nado no distrito de Nişantaşı (Constantinopla) o 10 de maio de 1924 e finado en Istambul o 20 de febreiro de 2007, foi un poeta turco-armenio, máis coñecido como Zahrad (en armenio: Զահրատ, "Zahrat" (ISO 9985)).
Criouse coa súa avoa materna tras perder ao seu pai ao tres anos. Graduouse nunha escola mequitarista e empezou a estudar medicina, pero deixou a medicina ao terceiro ano. Casou en 1963 con Anaîs Antreassyan. Obra
«Մեծ քաղաքը» (Istambul, 1960)
«Գունաւոր սահմաններ» (Istambul, 1968)
«Բարի Երկինք» (Istambul, 1971)
«Կանանչ հող» (París, 1976)
«Մէկ քարով երկու գարուն» (Istambul, 1989)
«Մաղ մը ջուր» (Istambul, 1995)
«Ծայրը ծայրին» (Istambul, 2001)
«Ջուրը պատէն վեր» (Istambul, 2004)
Zainab Fasiki

Zainab Fasiki, nada o 21 de xullo de 1994 en Fez, é unha artista marroquí de banda deseñada, enxeñeira mecánica e activista pola democracia de xénero e os dereitos das mulleres. Obra
Feyrouz Versus the World (2018)
Omor: Only between us (2017)
Hshouma: Corpo e Sexualidade en Marrocos (Massot Éditions 2019 e tradución ao galego por Rinoceronte Editora, 2021)
Zaire (moeda)

O zaire foi a moeda oficial da República do Zaire (actual República Democrática do Congo) entre 1967 e 1993. Historia
A moeda foi emitida en 1967, e o seu valor era equivalente a 3 francos belgas. O 22 de outubro de 1993 introduciuse o novo zaire, que equivalía a 3. 000. 000 dos antigos zaires. En 1997 stableceuse o franco congolés como a unidade monetaria da República Democrática do Congo, substituíndo o novo zaire a unha taxa dun franco por cen mil zaires.
Zalando

Zalando SE (antes Zalando GmbH) é unha empresa europea de comercio electrónico con sede en Berlín, en Alemaña, especializada en produtos de moda e estilo de vida (zapatos, roupa e outros accesorios). Foi creada en 2008 por Robert Gentz e David Schneider, ofrece o seu servizo de revenda en 17 estados de Europa.
A compañía cotiza na bolsa de Frankfurt desde 2014. A compañía sueca Kinnevik é a maior accionista de Zalando, cunha cota do 26%. [Cómpre referencia]
Zalpuwa

Zalpuwa foi un reino Hitita que inicialmente se pensaba que estaba situado no Lago do Sal (Lago Tuz), e despois, por un texto atopado, situouse máis ao norte, na ribeira do Mar Negro. Nel era soberano despois do -1800 Ukhna, ao que sucedeu o seu fillo Huzziyas ou Khuzziya.
O reino pasou aos hititas que a conquistan con Anitta. Probabelmente é preciso relacionalo coa cidade de Zalpa. Zalpuwa foi saqueada e ocupada polos kaska despois do -1400 (talvez sobre o -1390) en tempo do rei hitita Arnuwandas I. Reis
Ukhna.
Huzziyas.
Zamacueca

A zamacueca un estilo musical e baile de parella solta orixinario de Lima, no Perú. Características
Nel represéntase o asedio amoroso dunha muller por parte dun home. Provén da terminoloxía de "zambra "choca" en alusión a aquel asedio, similar ao que efectúan os galos ás galiñas e saca pasos da afamada pelexa de galos moi popular nas festas limeñas e trujillanas durante o Vicerreinado do Perù. Mùsicalmente deriva da mestizaxe e fusión de música e baile traídos pola etnia xitana, os escravos negros de Angola e mulatos que entre os séculos XVI e XVII conformaban gran parte da cidade de Lima e sobre todo a costa norte do Perú[Cómpre referencia].
Zamarra

Unha zamarra é unha peza de vestir rústica, propia dos pastores vascos, feita de pel, la ou tecido groso. Características
Tradicionalmente, a zamarra utilízase sen mangas, amodo de chaqueta; conta cunha abertura dianteira e péchase por medio de botóns, cremalleira ou calquera outro sistema similar. Uso
Aínda que ancestralmente utilizada por pastores e labregos para protexerse do frío, tamén se usa como complemento estético ou como selo de identidade.
Zamarreiro

Zamarreiro é un dos oficios ou roles que se poden desenvolver na Festa dos Reis na Mezquita, no caso de ser nomeados polos que arreglan ese ano.
Os elixidos teñen que levar a cara tapada cunha máscara, saco ou media, ademais de levar un pau de gran tamaño para bater na porta dos veciños e defenderse dos intentos de roubar o aguinaldo por parte dos nenos do pobo. O seu cometido é facilita-la tarefa de pedi-lo aguinaldo, facéndoo de xeito anónimo, e protexe-lo recollido ata a chegada á casa dos reis.
Ó rematar o percorrido de pedir o aguinaldo, tanto o rei como o vicerrei, xunto co dispenseiro, daranlle como agasallo unha botella de coñac a cada un dos zamarreiros.
Zambia National Broadcasting Corporation

Zambia National Broadcasting Corporation (ZNBC) é a compañía pública de radio e televisión de Zambia. Canles
Televisión
ZNBC TV
Radio
ZNBC 1
ZNBC 2
ZNBC 4
Zamboni

Zamboni é un vehículo que se utiliza para repasar as pistas de xeo. Historia
Foi inventado polo inventor estadounidense Frank Zamboni en 1949, utilízanse para evitar o desgaste que causa o uso en competicións de hóckey sobre xeo, patinaxe de velocidade e patinaxe sobre xeo e reparar os buratos, rachaduras e fendas no xeo, aforrando horas para reparar unha pista de xeo como acontecía cando se facía a man. É común denominar a estes vehículos Zamboni con independencia do seu fabricante.
Uso
O Zamboni raspa a primeira capa de xeo da pista e deseguida pulveriza unha fina capa de auga morna, eliminando as irregularidades fornecendo dese xeito unha pista de xeo lisa e limpa.
Zamora

Zamora é unha cidade situada en Castela e León, capital da provincia de Zamora. En 2017 tiña 62389 habitantes. Está atravesada polo río Douro, que continúa cara a Portugal.
Artisticamente ten numerosas igrexas de estilo románico, destacando a súa catedral, do mesmo estilo. Esta cidade tivo a súa etapa de maior importancia política durante a Reconquista. Xeografía
O termo municipal de Zamora ten unha extensión de 149, 28 km². É a capital de provincia situada a menos altitude da Meseta Norte. Sitúase no curso medio do río Douro, cunha configuración lonxitudinal ao longo do mesmo, na extensa rexión que forma a Meseta Norte, a parte da Meseta Central situada ao norte do Sistema Central, na zona noroeste da Península Ibérica. Presenta unha paisaxe chaira, e con escasa vexetación por mor do seu clima mediterráneo con trazos de continentalidade.
A parte oriental está sobre a veiga do río e actúa como fronteira coas comarcas de Tierra del Pan e Tierra del Vino, situadas ao norte e ao sur respectivamente. A parte occidental é por onde se separa do río cara ao norte e actúa de fronteira coas comarcas de Tierra de Alba e de Sayago.
O núcleo principal do centro urbano, cunha disposición moi alongada e en boa parte rodeado por murallas, álzase sobre unha ampla meseta rochosa de 26 a 32 metros de altura, emprazada á beira do río Douro, que a cingue polo sur, características que lle valeron o sobrenome de "A ben cercada". A altitude é de 652, 6 msnm. Demografía
Durante o século XX o municipio de Zamora creceu de xeito regular, mais o conxunto da provincia perdeu poboación. Desde 1900, a capital multiplicou o número de habitantes por 4, 06 (16. 287 habs. en 1900, 66. 135 en 2007, mentres que a provincia perdeu un 28%. A resultas deste dobre proceso, a capital, que representaba só o 5, 9% do total da provincia en 1900, acolle en 2005 ao 33, 4% dos seus habitantes. Características
A zona vella da cidade está catalogada como Conxunto Histórico-Artístico desde 1973, o seu núcleo principal que conta cunha disposición moi alongada e en boa parte está circundado polas murallas, levantándose sobre unha ampla meseta rochosa de 26 a 32 metros de altura, que no sur contorna o río Douro. Salientan o seu conxunto de edificios románicos, formado polos 23 templos do concello e as 14 igrexas da zona vella. Entre os principais monumentos está a catedral, o castelo, as murallas, a ponte, e dous palacios. Son quince os templos declarados Ben de Interese Cultural, entre eles algúns de estilos posteriores. Tamén é significativo o seu conxunto de edificios modernistas, dezanove en total.
Zapata

Unha zapata é un tipo de cimentación superficial, que pode ser empregada en terreos razoablemente homoxéneos e de resistencias a compresión medias ou altas. Consiste nun ancho prisma de formigón situado baixo os piares da estrutura. A súa función é transmitirlle ao terreo as tensións ás que está sometido o resto da estrutura e ancorala.
Cando non é posible empregar zapatas debe recorrerse á cimentación por estacas ou placas de cimentación. Tipos de zapatas
Existen varios tipos de zapatas en función de se servirán de apoio a un ou varios piares ou ben a muros. Para piares individuais úsanse zapatas illadas, para dous piares, zapatas combinadas, e para fileiras de piares ou muros, zapatas corridas.
Zapateiro (insecto)

O zapateiro, cabra da auga ou cabra cega de nome científico Hygrotechuis conformis, é un insecto hemíptero da familia Gerridae de longas patas que habita sobre a superficie da auga e que se alimenta dos insectos que caen nesta.
Zapateiro, zapateira

O zapateiro ou a zapateira é a persoa que fai ou amaña zapatos. Historia
A protección dos pés máis simple e empregada dende a antigüidade na zona do Mediterráneo foi a sandalia, que consistía na protección do pé cun anaco de coiro amarrado con tiras tamén de coiro. Un calzado similar empregado no Extremo Oriente facíase con de tiras obtidas do ramo da palmeira. Nos lugares onde o clima esixía unha cobertura completa do pé facíase cunha soa peza de coiro atado a través dun cordón.
A produción de zapatos de madeira comeza a estenderse por Europa durante a Idade Media, elaborándose de xeito artesanal. O calzado facíase a partir dunha única peza de madeira cortada de maneira basta en forma de zapato. Dunha variación deste proceso resultou facer a sola de madeira cubrindo a parte superior do pé con coiro. A sola e o talón facíase a partir dun anaco de madeira de pradairo ou de capudre, sempre máis folgado que o pé. A madeira traballábase coa trencha e a gubia e máis outros instrumentos para modelar a sola. Coa subela e outros instrumentos traballábase o coiro. As partes superiores de coiro eran logo montadas ó redor da sola, o que permitía manter os pés secos e confortables. No século XVII había dous tipos principais de zapatos de coiro. Un calzado fino e flexible que se cosía virada a parte interior cara a fóra, dándolle a volta unha vez rematado; mediante este proceso facíanse chinelas e zapatos semellantes. O segundo tipo de calzado tiña sola de madeira.
O zapateiro tradicional medía o pé para cortar as pezas de coiro segundo o tamaño necesario, varias pezas de coiro ían logo cosidas para facer o zapato. As solas engadíanse ó final do proceso quedando feitos deste xeito os zapatos. O procedemento que permitiu facer un calzado duradeiro foi asegurando o coiro superior á sola mediante chatolas; as plantas martelábanse na forma, cravando as brochas na peza de madeira.
Era industrial
A comercialización do calzado incrementouse a mediados do século XVIII, expandíndose como unha industria artesanal. Grandes almacéns comezaron a almacenar o calzado feito polos pequenos zapateiros da zona. Ata o século XIX os zapatas fixéronse de forma artesanal tradicional pero xa a finais deste século o proceso foi case completamente mecanizado, producíndose de xeito industrial nas grandes fábricas. Na cultura popular
Tradicionalmente considérase o luns o día dos zapateiros. O santo patrón dos zapateiros é san Crispín. O conto de fadas O zapateiro e os trasnos recompilado polos irmáns Grimm en Kinder- und Hausmärchen narra a historia dun zapateiro humilde.
Refraneiro
Eu ben vin estar o cuco/ enriba dun castiñeiro/ cunha subela na man/ deprendendo a zapateiro.
Eu ben vin esta-lo cuco/ na cima dun castiñeiro, / cunha subela na mau, / aprendendo a zapateiro.
Zapato deportivo

Os zapatos deportivos, deportivas, zapatillas ou tenis son un tipo de calzado, fabricado xeralmente en pel e con sola de goma, que poden atarse mediante cordóns ou con velcro.
Foron deseñadas orixinalmente para facer deporte, aínda que hoxe en día moitas persoas, especialmente novas, úsanos como calzado habitual. Historia
En 1893 apareceron os primeiros zapatos deportivos. Estaban fabricados en lona e servían para que os barqueiros non camiñasen con zapatos polo peirao. Marcas populares
Entre as marcas máis populares atópanse Dolphito, Adidas, Nike, Reebok, Wilson, Pony, Umbro, New Balance, Converse, K-Kwiss, Puma, Lacoste, Shaq, Asics, Etnies, Brooks, C1rca, Emerica, Adio, DVS, DC Shoes, éS, Ipath, Osiris Shoes, Fallen, Lakai, Keen Footwear, Vans, ALIFE, Skechers, Power and British Knights, Quiksilver, Roxy, Bape, IceCream, FILA, HEAD, Geox, Yumas, Bambas ou Vitoria.
Zapatones

Juan Carlos Lema Balsas comunmente coñecido coma Zapatones, supostamente nado na Ponte do Porto, Camariñas en 1954 e finado o 15 de maio de 2015 en Pontevedra, foi unha personalidade do espectáculo de Galicia, famoso pola súa presenza continuada na Praza do Obradoiro caracterizado coma peregrino. Traxectoria
De pais descoñecidos, Juan Carlos Lema foi abandonado cando era un bebé. Levárono á Casa Berce da Coruña, das Irmás da Caridade, onde estivo ata os seis anos. A continuación pasou ao Colexio Salesiano desa cidade, e posteriormente ao localizado na parroquia de Castrelo, en Cambados. Así mesmo, estivo preso por furtos e por desacato durante o servizo militar.
En 1993, co gallo do Ano Xacobeo, comezou a traballar en Santiago de Compostela disfrazado de peregrino, de forma continuada, e facendo fotografías cos turistas, empregando sempre o mesmo disfrace e deixando medrar a barba. Desempeñou este oficio durante practicamente dúas décadas, ata 2011. En decembro dese ano, este veciño do barrio de Sar foi desafiuzado da súa casa e ingresou nun centro de rehabilitación para tratar os seus problemas de alcoholismo. O personaxe de Zapatones
Sobre a súa fixación por Santiago de Compostela, orixinouse mentres traballaba de camareiro nun restaurante de Cambados:
Zara Home

Zara Home é unha cadea de tendas de téxtil para o fogar do grupo Inditex. As súas oficinas centrais atópanse en Arteixo (provincia da Coruña). Vende produtos para a cama, baño, mesa, salón. .. Esta dirixida por Eva Cárdenas Botas. Países con tendas
Zara Home posúe 315 tendas en 30 países como Luxemburgo, Portugal, Austria, Irlanda, Alemaña. ..
Zaratamo

Zaratamo é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 1. 666 habitantes (2011).
Zaryn Dentzel

Zaryn Dentzel, nado o 8 de xuño de 1983 en Santa Barbara (California), é o creador e presidente de Tuenti, unha popular rede social de ámbito estatal en España. Traxectoria
En 1998, Zaryn aterrou en España con motivo dun intercambio de estudos. Cambiou California pola localidade estremeña de Cabeza del Buey, onde aprendeu a falar castelán. Tras cinco meses de estadía na península, volveu aos Estados Unidos onde acabou a escola secundaria e comezou a universidade. Alí comezou a interesarse polas redes sociais mentres mantiña o contacto cos seus amigos de España, e pensou que eles podían crear unha rede social. En 2006 volveu a España e xunto a Félix, Joaquín, Adeyemi e Kenny, púxose a traballar no que hoxe é Tuenti.
En 2011 Dentzel vivía en Madrid, onde Tuenti ten as súas oficinas.
Zaxo

Zaxo (en kurdo central: زاخۆ, tr. "Zaxo"; en siríaco: ܙܟܼܘ, tr. "Zāḵō"; en árabe: زاخو, tr. "Sakhw") é unha cidade do Kurdistán iraquí, centro do distrito homónimo na gobernación de Duhok, localizada a poucos quilómetros da fronteira con Turquía, e cunha poboación de arredor de 350. 000 habitantes.
Zazzisa

Zazissa ou Zazisa foi un pequeno principado da zona raiana entre os hititas e Mitanni que se formou sobre o século –XVI e caeu baixo influencia de Mitanni ata que, a finais do século –XV foi sometido ao Imperio Hitita. Sobre o -1360 o rei Tushratta de Mitanni favoreceu unha revolta alí. Suppiluliumas I, que probabelmente aínda só era príncipe herdeiro hitita, foi á zona e derrotou aos rebeldes.
Zdeněk Bárta

Zdeněk Hynek Bárta, nado en Františkodol (Světlá nad Sázavou) o 15 de maio de 1891 e finado en Praga o 1 de abril de 1987, foi un empresario e deportista checo, que competiu en esgrima nos Xogos Olímpicos. Traxectoria
Fillo de Vojtěch Bárta, propietario dunha fábrica de vidro de Františkodol e fundador da sociedade Bárta a spol. Comezou a practicar deportes mentres estudaba na Academia Alemá de Negocios de Praga, foron moitos os deportes que practicou, en remo competiu na primeira Pražské primátorky (1910) pero sobre todo destacou en esgrima, era membro do club ČŠK Riegel onde sobresaía como un novo talento en florete e sabre, aprendendo sobre todo do veterano e recoñecido esgrimista checo Vilém Goppold von Lobsdorf. A partir de 1908 competiu en torneos internacionais. En 1912 formou parte da delegación de Bohemia que participou nos Xogos Olímpicos de Estocolmo competindo en espada e sabre individual.
Tras completar os seus estudos estivo algún tempo en Gran Bretaña e os Estados Unidos, volvendo en 1914. Ao morrer seu pai en 1917 fíxose cargo da firma familiar que por mor da primeira guerra mundial estaba nunha situación delicada e finalmente en 1919 acabou declarándose en quebra, pasando a maior parte a un banco, que estableceu a compañía Bohemia, dříve Bárta a spol. Non obstante quedou Bárta puido quedar como director da compañía. En 1930 aceptou unha lucrativa oferta e estableceuse en Libochovice nunha importante empresa vidreira, traballando alí ata 1945. Durante eses anos fíxose un experto na industria do vidro, e foi autor de deseñor e esculturas en vidro. En 1945 estableceuse como administrador dunha fábrica de vidro en Košťany e en 1946 estableceuse en Praga como vicepresidente da sección de exportacións na nova compañía estatal para a fabricación de vidro oco e en 1948 ao fundarse a compañía estatal para a exportación de vidro, Skloexport, foi o director de exportacións de vidro oco ata a súa xubilación ao principio da década de 1950.
Zeanuri

A elizate de Zeanuri é un concello da provincia de Biscaia, no País Vasco, que posúe unha área de 67 km² cunha poboación de 1242 habitantes (2004).
Pertence á comarca de Arratia-Nervión e limita polo nordeste con Dima, polo noroeste con Areatza, polo sur con Uribe e Zigoitia e polo oeste con Orozko. Topónimo
No nome aparece a palabra uri, que no dialecto occidental do éuscaro significa vila, pobo, cidade. Esta palabra adoita aparecer combinada con nomes propios ou nomes comúns para formar topónimos en Biscaia, Áraba e tamén na Rioxa. Así Basauri significa vila do bosque, Uribarri é vila nova ou Otxanduri, vila de Otxanda.
No caso de Zeanuri trataríase de vila de Cean; mais o primeiro termo do topónimo é descoñecido xa que non se corresponde con ningunha palabra do éuscaro nin con ningún nome propio recoñecible actualmente.
Zefiro 23

Zefiro 23 é a designación do motor foguete usado polo lanzador europeo Vega na súa segunda etapa. Características
O motor Zefiro 23 usa o propelente sólido HTPB 1912. Foi desenvolvido pola empresa Fiat-Avio para introducir tecnoloxías de baixo custo en foguetes de propelente sólido para ser reutilizadas en futuras evolucións do foguete Ariane 5. Entre as novas tecnoloxías usadas están o uso dunha carcasa de epoxy-grafito de 3 metros de diámetro, o uso de goma de baixa densidade para o illamento interno, unha baixa proporción de ligante e unha alta proporción de aluminio no propelente, unha tobeira simplificada que fai uso dun material lixeiro a base de carbono fenólico, un acendedor consumible e control vectorial da tobeira mediante un dispositivo electromecánico que fai uso de baterías de ión litio.
Zefiro 9

Zefiro 9 é un motor foguete usado como terceira etapa do lanzador europeo Vega. Características
O motor Zefiro 9 usa propelente sólido HTPB 1912 e foi desenvolvido pola empresa Fiat-Avio para introducir tecnoloxías de baixo custo en foguetes de propelente sólido para ser reutilizadas en futuras evolucións do foguete Ariane 5. Entre as novas tecnoloxías usadas están o uso dunha carcasa de epoxy-grafito de 3 metros de diámetro, o uso de goma de baixa densidade para o illamento interno, unha baixa proporción de ligante e unha alta proporción de aluminio no propelente, unha tobeira simplificada que fai uso dun material lixeiro a base de carbono fenólico, un acendedor consumible e control vectorial da tobeira mediante un dispositivo electromecánico que fai uso de baterías de ión litio.
Zeitgeist (filosofía)

Zeitgeist é un termo filosófico que se refire aos caracteres distintivos das persoas que se estenden nunha ou máis xeracións posteriores e cuxa visión global, a pesar das diferenzas de idade e a contorna socio-económico, prevalece para ese particular período da progresión socio-cultural. Etimoloxía
Zeitgeist é orixinalmente unha expresión do idioma alemán que significa "o espírito (Geist) do tempo (Zeit)". Refírese ao clima intelectual e cultural dunha era. A pronuncia da palabra en alemán é [ˈt͡sa͡ɪ̯tˌg̊a͡ɪ̯st] (AFI). Características
Zeitgeist é a experiencia dun clima cultural dominante que define, particularmente no pensamento hegeliano, unha era na progresión dialéctica dunha persoa ou o mundo enteiro. A contribución principal de Hegel á formulación do concepto de Volksgeist ("espírito do pobo") é a atribución dun carácter histórico ao concepto. O espírito dunha nación é unha das manifestacións de Espírito Mundial (Weltgeist). Ese espírito está esencialmente vivo e activo ao longo da historia da humanidade. Agora, o espírito de nación é unha etapa intermedia na historia mundial, coñecida como a historia mundial do espírito. O Espírito Mundial dá o impulso á realización do espírito histórico de varias nacións (Volksgeister). O espírito de nacións individuais son as articulacións (Gliederungen) dunha organización e a súa realización. O espírito de nacións individuais representa un segmento do Espírito Mundial do que emerxe un espírito universal ilimitado.
O concepto de Zeitgeist é máis coñecido en relación coa filosofía da historia de Hegel. En 1769 Herder escribiu unha crítica da obra Genius Seculi escrito polo filólogo Christian Adolph Klotz e introduciu ao alemán a palabra Zeitgeist como unha tradución de genius seculi (en latín: genius - "espírito gardián" e saeculi - "do século"). Os románticos alemáns, habitualmente tentados a reducir o pasado á súa esencia, trataron o Zeitgeist como un carácter histórico no seu propio dereito, en lugar de usalo como un instrumento soamente conceptual.
Zeitschrift für Numismatik

O Zeitschrift für Numismatik ("Revista de Numismática") foi unha publicación periódica alemá de periodicidade anual especializada en numismática, publicada en Berlín entre 1874 e 1935 pola compañía editora Weidmannsche Buchhandlung, fundada en 1680. A revista estivo vinculada á Sociedade Numismática de Berlín (Numismatische Gesellschaft zu Berlin). Directores
1874-1897: Alfred von Sallet.
1898-1906: Hermann Dannenberg, Heinrich Dressel e Julius Menadier.
1907-1920: Heinrich Dressel e Julius Menadier.
1921-1935: Julius Menadier e Kurt Regling. Contidos
A introdución do seu primeiro director, Alfred von Sallet, no número inicial da revista iníciase con estas palabras: Os artigos, nunha cantidade variable mais cunha media de 20 en cada número, están organizados en diversas categorías ou seccións: "Antigüidade", "Idade Media". .. "Colaboracións menores" "Literatura" e "Obituarios". Aínda que o número de páxinas é diferente en cada tiraxe, habitualmente está comprendido entre as 300 e as 400 en cada número. No apéndice de cada edición preséntanse varias táboas e láminas de ilustracións. Ademais, entre os anos 1879 e 1909, despois desas táboas atópase información das actividades da Sociedade Numismática de Berlín. Autores
Foron moi numerosos os autores que contribuíron cos seus artigos en Zeitschrift für Numismatik, algúns ocasionalmente ou mesmo unha soa vez e outros, sinaladamente os editores, con regularidade ao longo dos anos. Estes son algúns dos máis salientables:
Zelandia (continente)

O continente de Zelandia, tamén chamado continente de Nova Zelandia, é un continente case mergullado, que se afundiu despois de separarse de Australia hai 60-85 millóns de anos e da Antártida hai 130-185 millóns de anos. Acabouse de mergullar hai aproximadamente 23 millóns de anos e a maior parte está afundida (ao redor do 93 %) baixo o océano Pacífico.
Ten unha área de 4900000 km², é máis grande ca Groenlandia ou a India e máis da metade do tamaño de Australia. É excepcionalmente longo e estreito, desde Nova Caledonia ao norte até máis aló das illas subantárticas de Nova Zelandia polo sur. Nova Zelandia é o anaco máis grande do continente sobre o nivel do mar, seguido de Nova Caledonia.
Este descubrimento foi posible grazas á análise de miles de datos xuntados ao longo de décadas por diferentes expedicións científicas. Os investigadores tamén explicaron que Zelandia é un fragmento do supercontinente de Gondwana, que se separou hai máis de 100 millóns de anos.
O descubrimento de Zelandia ten importantes implicacións tanto para a xeoloxía como para a bioloxía mariña, xa que podería axudar a explicar como se formaron os continentes, e aclarar como se distribúen as diferentes especies animais e vexetais. A pesar de que Zelandia é o máis novo dos continentes, foi unha das últimas partes da Terra en ser descubertas e recoñecidas como tal.
Zemletryasenie

Zemletryasenie (en armenio: երկրաշարժ) é un filme armenio-ruso de 2016 dirixido por Sarik Andreasyan. O filme conta a catástrofe do terremoto de Armenia de 1988. Foi escollido como candidato de Armenia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 89ª edición dos premios. Porén, foi descualificado pola Academia por non cumprir os requirimentos dunha candidatura. Sinopse
Tralo terrible terremoto de 1988 en Armenia, un pai ruso e un mozo armenio deciden axudar os superviventes e atopar os seus seres queridos. Personaxes
Sebastien Sisak como Didier
Sabina Akhmedova como Gayane
Konstantin Lavronenko como Konstantin Berezhnoy
Artyom Bystrov como hoistman
Arsen Grigoryan como Ryzhiy
Mariya Mironova como Anna Berezhnaya
Michael Poghosian como Erem
Mardjan Avetsiyan
Zenani Mandela-Dlamini

A princesa Zenani Mandela-Dlamini, nada o 4 de febreiro de 1959, é unha diplomática surafricana. É a filla máis vella de Nelson Mandela e a súa segunda esposa, Winnie Mandela. Traxectoria
Mandela-Dlamini estivo a piques de nacer en prisión, xa que a súa nai Winnie Mandela foi arrestada preto do seu nacemento en 1959. Cando tiña catro anos, o seu pai foi encarcerado, permanecendo en prisión durante 27 anos. Ata que non cumpriu 16 anos en 1974, non puido visitalo. É irmá da tamén diplomática Zindzi Mandela.
Mandela-Dlamini estudou no Waterford Kamhlaba United World College of Southern Africa e cursou ciencias na Universidade de Boston. Foi alí onde coñeceu ao Príncipe Thumbumuzi Dlamini de Suazilandia, irmán máis vello do monarca reinante, Mswati III de Suazilandia e da raíña Mantfombi dos zulús. Casaron en 1973 e tiveron catro fillos: Zaziwe (1977), Zamaswazi (1979), Zinhle (1980) e Zozuko (1992), ademais de seis netos. Actualmente están separados.
Mandela-Dlamini foi nomeada embaixadora de Suráfrica na Arxentina en xullo de 2012, converténdose na primeira dos fillos de Mandela en ingresar no servizo público. Sucedeu ao diplomático e exlíder opositor Tony Leon. Deixou o cargo en 2017, cando foi nomeada alta comisionada surafricana en Mauricio. Tralo divorcio dos seus pais, Mandela-Dlamini converteuse na Primeira Dama substituta de Suráfrica ata que o seu pai volveu casar no seu 80 aniversario coa ex primeira dama de Mozambique, Graça Machel.
Zendal

Zendal é un grupo empresarial galego adicado á industria biofarmacéutica de proxección internacional, líder na fabricación de produtos veterinarios. Está localizado no Porriño. Está formado polas empresas CZ Vaccines, Biofabri, Petia, Vetia, Probisearch e Zinereo Pharma. Historia
Zendal naceu en 1993 a través da venda por parte de Zeltia da filial Cooper-Zeltia, tomando orixinariamente o nome de CZ Veterinaria. No ano 2018 a empresa pasou a chamarse Zendal, en honra á enfermeira galega Isabel Zendal Gómez, a primeira que participou nunha misión sanitaria internacional.
En 2024 recibiu o Premio Antonio Palacios á empresa.
Zengzi

Zeng Shen, máis coñecido como Zengzi (chinés tradicional e simplificado: 曾子; pinyin: Zēngzǐ; Wade-Giles: Tseng1-tzu3), nado en 505 a. C. e finado en 435 a. C. , nome de cortesía Ziyu (子輿), foi un filósofo chinés e discípulo de Confucio. Tamén foi mestre do neto de Confucio, Zisi, quen o sería á súa vez de Mencio, establecendo así unha liña de transmisión da tradición confuciana ortodoxa. Está considerado un dos Catro Sabios do Confucianismo. Traxectoria
Zeng Shen era 46 anos máis novo ca Confucio. Nacera na cidade de Wu, no sur do reino de Lu, fillo de Zeng Dian, un dos primeiros discípulos de Confucio.
Aos 16 anos, o seu pai enviouno a estudar con Confucio. Os pensadores confucianos posteriores considérano o seu segundo discípulo máis vello, despois de Yan Hui. Duanmu Ci dixo del: Zengzi destacou pola súa piedade filial, e tras o pasamento dos seus pais non podía ler os ritos de loito sen chorar. Foi un escritor moi prolífico. Chegou a escribir dez libros, e compilou o Da dai li 大戴禮 ("Os ritos do ancián Dai"). Atribúeselle a edición do Xiaojing, baixo a dirección de Confucio. Participou tamén na transmisión do Zhongyong.
Zengzi estableceu a súa propia escola, onde ensinou a Zisi, o neto de Confucio, quen á súa vez sería mestre de Mencio. Deste xeito, principiou toda unha saga de transmisores da ortodoxia confuciana. Xunto con Yan Hui, Zisi e Mencio, Zengzi está considerado un dos Catro Sabios do Confucianismo.
Zenit-2

Zenit-2 foi un lanzador pesado soviético e despois ruso con contribución ucraína adicado principalmente a lanzar satélites militares. Foi usado desde o cosmódromo de Baikonur.
Zenit-2 (satélite)

Zenit-2 (índice GRAU 11F61) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética. Características
Os satélites Zenit-2 estaban baseados nas cápsulas Vostok. Con 4720 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería. As órbitas típicas dos Zenit-2 estaban entre os 200 e os 300 km de altura. Podían levar instrumentación científica a bordo. Lanzáronse 81 Zenit-2 mediante foguetes Voskhod, Vostok-K e Vostok-2, con nove fallos.
Zenit-2M

Zenit-2M ou Zenit-2SLB foi un lanzador pesado colaboración entre Rusia e Ucraína.
O Zenit-2M era a versión para lanzamento desde o cosmódromo de Baikonur do foguete Zenit-3SL lanzado desde unha plataforma mariña pola empresa Sea Launch. Era capaz de poñer en órbita baixa terrestre ata 12 toneladas de carga. Foi lanzado unha única vez, o 29 de xullo de 2007, para poñer en órbita o satélite de recoñecemento Tselina-2 número 23.
Zenit-2M (satélite)

Zenit-2M ou Gektor (índice GRAU 11F690) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética. Características
Os satélites Zenit-2M eran unha versión mellorada dos Zenit-2, ambos baseados nas cápsulas Vostok. Con 6300 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites usaban a cámara mellorada Ftor-2R3 e estaban alimentados por batería, o que daba aos satélites enerxía para voos de 12 ou 13 días. As órbitas típicas dos Zenit-2M estaban entre os 200 e os 300 km de altura. Podían levar instrumentación científica a bordo e algúns levaron cargas biolóxicas, precedendo ás cápsulas Bion. Lanzáronse cinco cápsulas da versión civil das Zenit-2M, denominadas Gektor-Priroda.
Lanzáron 96 Zenit-2M mediante foguetes Voskhod e Soiuz U, con catro fallos. Os cinco satélites da versión civil foron postos en órbita sen problemas.
Zenit-3SL

Zenit-3SL foi un lanzador pesado ucraíno e ruso adicado principalmente a lanzar satélites de comunicacións. Era comercializado pola empresa Sea Launch e lanzado desde unha plataforma mariña. Características
O Zenit-3SL foi un derivado do Zenit-3 deseñado para poder ser lanzado desde unha plataforma flotante que podía moverse a calquera punto do océano e tomar vantaxe de ser lanzado desde baixas latitudes, cerca do ecuador. A versión orixinal modificouse, ampliando a terceira etapa para poder enviar cargas máis pesadas a órbita. Lanzáronse 36 Zenit-3SL, con tres fallos totais e un parcial.
Zenit-3SLB

Zenit-3SLB foi un lanzador pesado ucraíno e ruso adicado principalmente a lanzar satélites de comunicacións. Características
O Zenit-3SLB era unha modificación do Zenit-3SL para poder ser lanzado desde o cosmódromo de Baikonur. Era comercializado por Land Launch, filial de Sea Launch, a comercializadora dos Zenit-3SL. Lanzáronse seis Zenit-3SLB, todos con éxito.
Zenit-4 (satélite)

Zenit-4 (índice GRAU 11F69) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética. Características
Os satélites Zenit-4 estaban baseados nas cápsulas Vostok e complementaban a cobertura dos Zenit-2. Con 6300 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería que lles daban unha autonomía de oito días. As órbitas típicas dos Zenit-2 estaban entre os 200 e os 300 km de altura. Podían levar instrumentación científica a bordo. O sistema de fotografía de alta resolución usaba a cámara Ftor-4, cunha lonxitude focal de 3 metros. Lanzáronse 76 Zenit-4, todos mediante foguetes Voskhod, con catro fallos.
Zenit-4M (satélite)

Zenit-4M ou Rotor (índice GRAU 11F691) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética. Características
Os satélites Zenit-4M eran unha versión mellorada dos Zenit 4. Estaban baseados nas cápsulas Vostok. Con 6300 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería que lles daban unha autonomía de 13 días. As órbitas típicas dos Zenit-2 estaban entre os 200 e os 300 km de altura. O sistema de fotografía de alta resolución usaba a cámara Ftor-6. Foron as primeiras cápsulas Zenit en usar un módulo motor reacendible para manobrar en órbita e levaban protección térmica adicional e estabilizadores aerodinámicos para protexer a nave e a cámara do quecemento atmosférico ao pasar polos puntos máis baixos da súa órbita. Lanzáronse 61 Zenit-4M, todos mediante foguetes Voskhod, con catro fallos. Foron substituídos polos Zenit-4MK.
Zenit-4MK (satélite)

Zenit-4MK ou Germes (índice GRAU 11F692) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética. Características
Os satélites Zenit-4MK eran unha versión mellorada dos Zenit 4M e que debían substituílos. Estaban baseados nas cápsulas Vostok e, con 6300 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería que lles daban unha autonomía de ata 14 días. As órbitas típicas dos Zenit-4MK estaban entre os 200 e os 300 km de altura. Ao igual que os Zenit-4M, tiñan un módulo motor reacendible para manobrar en órbita. Lanzáronse 80 Zenit-4MK mediante foguetes Voskhod e Soiuz U, con dous fallos.