proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Curtocircuíto (filme)

Curtocircuíto (en inglés: Short Circuit) é un filme estadounidense dirixido por John Badham.
Foi emitido na TVG o 4 de xaneiro de 1993. Sinopse
Unha fábrica de robots constrúe, con fins pacíficos, un sofisticado modelo, pero os seus responsábeis deciden que pode servir tamén para a guerra. Durante a presentación do invento, un raio afecta ó número 5 que, a partir dese intre, deixa de ser unha máquina militar. O robot escapa e, na súa fuxida, atópase cunha rapaza que, tomándoo por un extraterrestre, lévao á súa casa. Personaxes
Ally Sheedy como Stephanie Speck
Steve Guttenberg como Newton Crosby, PhD.
Fisher Stevens como Ben Jabituya
Austin Pendleton como Doutor Howard Marner
G. W. Bailey como Capitán Skroeder
Brian McNamara como Frank
Tim Blaney como Número 5 (voz)
Marvin J. McIntyre como Duke
John Garber como Otis
Penny Santon como Mrs. Cepeda
Vernon Weddle como Xeneral Washburne
Barbara Tarbuck como Senador Mills
Tom Lawrence como Axudante de Howard Marner
Fred Slyter como Norman
Billy Ray Sharkey como Zack
John Badham como o Cámara
Robert Krantz como Xornalista
Jan Speck como Xornalista
Marquerite Happy como Camareira
Howard Krick como Granxeiro
Marjorie Card Hughes como Muller do Granxeiro
Herb Smith como Garda da porta
Jack Thompson como Convidado á festa
William Striglos como Convidado á festa
Mary Reckley como Convidado á festa
Lisa McLean como Convidado á festa
Eleanor C. Heutschy como Convidado á festa
Curtose

En teoría da probabilidade e estatística, a curtose é unha medida da forma. As medidas de curtose tratan de estudar a proporción da varianza que se explica pola combinación de datos extremos respecto da media en contraposición cos datos pouco afastados dela. Unha maior curtose implica unha maior concentración de datos preto da media da distribución coexistindo ao mesmo tempo cunha frecuencia relativamente elevada de datos moi afastados. Isto explica unha forma da distribución de frecuencias con colas moi elevadas e cun centro moi apuntado. Definición de curtose
O coeficiente de apuntamento ou de curtose está baseado no cuarto momento con respecto da media e defínese β 2
μ 4 σ 4 {\displaystyle \beta _{2}
{\frac {\mu _{4}}{\sigma ^{4}}}} onde μ 4 {\displaystyle \mu _{4}} é o cuarto momento centrado e σ {\displaystyle \sigma } é o desvío estándar. Na distribución normal cúmprese que μ 4
3 σ 4 {\displaystyle \mu _{4}
3\sigma ^{4}}, polo que o seu coeficiente de curtose é β 2
3 {\displaystyle \beta _{2}
3}.
Por este motivo, está máis estendida a definición do coeficiente de curtose g 2
μ 4 σ 4 − 3 {\displaystyle g_{2}
{\frac {\mu _{4}}{\sigma ^{4}}}-3} onde se lle subtrae 3 (curtose da distribución normal) ao resultado para que o coeficiente valla 0 para a normal e así tomar esta como referencia de apuntamento.
Outra forma de medir a curtose obtense examinando a fórmula da curtose da suma de variables aleatorias. Se Y é a suma de n variables aleatorias independentes, todas con igual distribución X, entón K u r t [ Y ]
K u r t [ X ] n {\displaystyle Kurt[Y]
{\frac {Kurt[X]}{n}}}, complicándose a fórmula se a curtose se medise como μ 4 σ 4 {\displaystyle {\frac {\mu _{4}}{\sigma ^{4}}}}. Clasificación
Tomando a distribución normal como referencia, unha distribución pode ser: máis apuntada e con colas máis largas cá normal, chamada leptocúrtica.
menos apuntada e con colas menos largas cá normal, chamada platicúrtica.
a distribución normal é mesocúrtica.
Así temos que: Se a distribución é leptocúrtica β 2 > 3 {\displaystyle \beta _{2}>3} e g 2 > 0 {\displaystyle g_{2}>0} Se a distribución é platicúrtica β 2 < 3 {\displaystyle \beta _{2}<3} e g 2 < 0 {\displaystyle g_{2}<0} Se a distribución é mesocúrtica β 2
3 {\displaystyle \beta _{2}
3} e g 2
0 {\displaystyle g_{2}
0}
Curva

Unha curva é unha liña continua, que cambia paulatinamente de dirección. Exemplos de curvas pechadas son a elipse ou a circunferencia, e de curvas abertas a parábola, a hipérbole ou a catenaria. A recta sería o caso límite dun círculo de raio de curvatura infinito. Todas as curvas teñen dimensión igual a 1. Definicións
Curva elemental
Un conxunto γ {\displaystyle \gamma } de puntos do espazo chámase curva elemental se é a imaxe obtida no espazo por unha aplicación continua dun segmento aberto de recta.
Sendo γ {\displaystyle \gamma } unha curva elemental e sendo a < t < b {\displaystyle a<t<b} o segmento aberto no que está definida a aplicación f
( f 1, f 2, f 3 ) {\displaystyle f
(f_{1}, f_{2}, f_{3})} que determina a curva, ao sistema de igualdades x
f 1 ( t ), y
f 2 ( t ), z
f 3 ( t ) {\displaystyle x
f_{1}(t), y
f_{2}(t), z
f_{3}(t)} chámanselle ecuacións paramétricas da curva γ {\displaystyle \gamma }.
Curva plana
Unha curva plana é aquela que reside nun só plano e pode ser aberta ou pechada. A representación gráfica dunha función real dunha variable real é unha curva plana.
Curva diferenciable
Unha curva é diferenzable cando a función x: [ a, b ] ⊂ I → R n {\displaystyle \mathbf {x} \colon [a, b]\subset \mathrm {I} \to \mathbb {R} ^{n}} é diferenciable. Se ademais a función anterior é inxectiva no intervalo ( a, b ) {\displaystyle (a, b)\, } entón a curva admite un vector tanxente único en cada punto i é rectificable, o que significa que a súa lonxitude de arco está ben definida i é posible calcular a súa lonxitude. A curva x: [ 0, ∞ ) → R n {\displaystyle \mathbf {x} \colon [0, \infty )\to \mathbb {R} ^{n}}: x ( t )
{ ( t, t sin ⁡ ( 1 t ) ) t > 0 ( 0, 0 ) t
0 {\displaystyle \mathbf {x} (t)
{\begin{cases}(t, t\sin \left({\frac {1}{t}}\right))&t>0\\(0, 0)&t
0\end{cases}}} é continua pero non diferenciable, polo que a súa lonxitude entre o punto (0, 0) e calquera outro punto da mesma non pode calcularse.
Curva pechada
Unha curva diferenciable es pechada cando x: [ a, b ] → R n {\displaystyle \mathbf {x} \colon [a, b]\to \mathbb {R} ^{n}} cando x ( a )
x ( b ) {\displaystyle \mathbf {x} (a)
\mathbf {x} (b)}. Se ademais, a función x {\displaystyle \mathbf {x} } é inxectiva no intervalo ( a, b ) {\displaystyle (a, b)\, } entón dise que a curva é unha curva pechada simple. Unha curva pechada simple é homeomorfa ao círculo S 1 {\displaystyle S^{1}}, é dicir, ten a mesma topoloxía dun anel. A curva x: [ 0, 1 ] → R n {\displaystyle \mathbf {x} \colon [0, 1]\to \mathbb {R} ^{n}} dada por: x ( t )
( a cos ⁡ ( 2 π t ), b sin ⁡ ( 2 π t ) ) {\displaystyle \mathbf {x} (t)
(a\cos(2\pi t), b\sin(2\pi t))} é unha curva diferenciable pechada, que resulta ser unha elipse de semieixos a e b.
Curva suave
Chámase curva suave á curva que non posúe puntos angulosos, coma por exemplo o círculo, a elipse ou a parábola.
Formalmente, dada unha curva C representada pola ecuación paramétrica: { x
f ( t ) y
g ( t ) {\displaystyle {\begin{cases}x
f(t)\\y
g(t)\end{cases}}} nun intervalo I calquera, é suave se as súas derivadas son continuas no intervalo I e non son simultaneamente nulas, excepto posiblemente nos puntos terminais do intervalo.
Curva de Koch

A curva de Koch, folerpa de neve de Koch ou estrela de Koch é unha curva xeométrica e un dos primeiros fractais en seren descritos. Aparece por primeira vez nun artigo de 1906, titulado "Une méthode geométrique élémentaire pour l'étude de certaines questions de la théorie des courves planes", de autoría do matemático sueco Helge von Koch. Construción
Constrúese a partir dun triángulo equilátero. Eric Haines desenvolveu o mesmo concepto en tres dimensións, o que resultou nun fractal con volume dunha folerpa de neve.
Podemos imaxinar a súa construción a partir dun segmento de recta que será sometido a alteracións recorrentes (iteracións), como se describe a continuación: Divídese o segmento de recta en tres segmentos de igual lonxitude.
Deséñase un triángulo equilátero (facendo un ángulo de π/3 radiáns, ou sexa, 60 graos), en que o segmento central, referido no primeiro paso, servirá de base.
Apágase o segmento que serviu de base ao triángulo do segundo paso.
Despois de facer isto, o resultado será semellante á sección lonxitudinal dun sombreiro de bruxa.
Procedendo da mesma forma para cada un dos catro segmentos que fican, fórmanse 16 novos segmentos máis pequenos.
A curva de Koch é o límite para o que tende esta construción, repetindo as operacións referidas, sucesivamente, para cada segmento.
A seguinte figura representa as seis primeiras etapas de construción. A última curva é unha boa aproximación da curva final. Se considerarmos cada paso, notamos que para pasar dunha liña para a seguinte, substituímos tres segmentos por catro de igual lonxitude, ou sexa, a lonxitude total multiplícase por 4/3. O límite da sucesión xeométrica de razón 4/3 é o infinito, o que significa que a figura final (ou para que tende esta sucesión) terá unha lonxitude infinita (designado por Mandelbrot como "infinito interno").
Esta característica, típica dos fractais, sumada ao feito de que a curva parece ter unha certa espesura debido ás constantes mudanzas de dirección, suxire que esta figura non é realmente unidimensional (non é exactamente unha liña, dotada só de lonxitude). A súa dimensión estará entre 1 (da recta) e 2 (do plano). Observando a figura: se ampliásemos (a través dunha homotecia ) tres veces a sección A'B' obteríamos exactamente a sección AB. Na curva final é fácil verificar que a sección A'C é catro veces superior á AB.
Sábese que unha homotecia de razón tres multiplica as lonxitudes por 3, as superficies por 32
9, e os volumes por 33
27 (o que, xeneralizando, permite calcular o "volume" dun obxecto de dimensión d por 3d). Entón, como temos 3d 4 para a curva de Koch (como se viu no parágrafo anterior), dá:
d
log. 4 /log. 3
1, 26186. ..
Curva de Rahn

A curva de Rahn é un gráfico empregado para ilustrar unha teoría económica, proposta en 1996 polo economista americano Richard W. Rahn, que indica a existencia dun nivel no cal os gastos do goberno poden maximizar o crecemento económico. A teoría é utilizada por liberais clásicos para defender a idea da diminución nos gastos do goberno e da tributación. A curva con forma da letra U suxire que o nivel máis axeitado para o gasto do goberno está entre 15 e 25% do PIB.
Curva de demanda

A curva de demanda amosa a máxima cantidade de bens e servizos que un consumidor estaría disposto a pagar por cada nivel de prezos. Estúdase de forma conxunta coa curva de oferta (unha hipérbole). O punto no que coinciden coñécese co nome de equilibrio entre a oferta e a demanda.
Os factores que determinan a demanda dun ben son o prezo do mesmo, o prezo dos demais bens, a renda persoal do consumidor e tamén as preferencias ou gustos dos individuos. Os desprazamentos ao longo da curva de demanda expresan a variación da cantidade demandada por efecto do prezo.
A curva de demanda prezo normalmente ten unha traxectoria descendente que amosa como, a medida que sobe o prezo, vai descendendo o consumo do produto. Excepcionalmente existen uns bens, denominados bens giffen, para os que a curva de demanda prezo non é decrecente. Desprazamento da curva de demanda
Cando a curva de demanda se despraza cara á dereita, explica un aumento na demanda debido á variación doutro factor distinto do propio prezo, e cando a curva se despraza cara a esquerda isto manifesta unha baixada na demanda debida tamén á variación doutro factor distinto ao prezo.
Outros factores externos que inflúen no desprazamento da curva son o aumento da poboación demandante do ben e os cambios nas perspectivas de prezos futuros.
Curva feixón

A curva feixón ou con forma de faba, é unha curva plana de cuarta orde descrita pola seguinte ecuación: x 4 + x 2 y 2 + y 4
x ( x 2 + y 2 ) {\displaystyle x^{4}+x^{2}y^{2}+y^{4}
x(x^{2}+y^{2})\, } Esta curva non se debe confundir con outra cunha forma de faba tamén, a curva oval torta.
É unha curva alxébrica plana de xénero cero. Posúe unha singularidade na orixe, un punto triplo común — que denota multiplicidade —, unha invariante delta e unha ramificación de número, todos iguais a tres.
Para cada curva alxébrica plana, as singularidades son clasificadas pola invariante de enlace correspondente, como na figura da esquerda. Posúe asíntotas horizontais en (2/3, ±2/3) e outras asíntotas verticais en (0, 0) e (1, 0).
A área da superficie que abrangue a curva do feixón vén determinada por A
2 ⋅ ∫ 01 x ( 1 − x + 1 + ( 2 − 3 x ) x ) d x
1. 058049, {\displaystyle A
{\sqrt {2}}\cdot \int _{0}^{1}{\sqrt {x(1-x+{\sqrt {1+(2-3x)x}})}}dx
1. 058049, } e o seu perímetro l é aproximadamente l ≈ 3. 75021364. .. {\displaystyle l\approx 3. 75021364. .. }
Curva oval torta

Na xeometría alxébrica, unha curva que pode ser chamada curva oval torta é unha curva alxébrica plana de grao catro e xénero cero, con ecuación: ( x 2 + y 2 ) 2
x 3 + y 3 {\displaystyle (x^{2}+y^{2})^{2}
x^{3}+y^{3}\, }.
A ecuación tamén pode ser dada na forma polar como: r
sin 3 ⁡ θ + cos 3 ⁡ θ {\displaystyle r
\sin ^{3}\theta +\cos ^{3}\theta \, }.
Non é a mesma que outra curva chamada curva feixón, a pesar de posuír propiedades similares en termos de grao e singularidade única, como tamén similitude das súas formas. Ambas as curvas pertencen á familia das curvas en forma de feixón, de xénero cero e con singularidade única de punto triplo común na orixe coa ecuación: ( x 2 + y 2 ) 2
x 3 + y 3 + a y 2 ( x 2 + x − y ) {\displaystyle (x^{2}+y^{2})^{2}
x^{3}+y^{3}+ay^{2}(x^{2}+x-y)\, } que fornece a curva oval torta cando a é 0, e a curva faba cando a é 1.
Curvatura

A curvatura é a cualidade de aquilo que é curvo. Terminoloxía
Étimo
Curvatura provén de curva, que deriva do latín curvus, á súa vez da raíz indoeuropea *sker, (dobrar, encorvar, virar), á que se asocian verbas latinas como crinis (crina, pelo ondulado) que da crista, crina ou crespo.
Eidos
O termo é de aplicación en diversos campos das matemáticas (xeometría, estatística, etc. ), arquitectura, astrofísica, ciencias da saúde (medicina e veterinaria), informática, electrónica, etc.
Curvatura xeométrica
En xeometría, é a cualidade dunha curva asociada ao cambio de dirección de varios puntos sucesivos da curva. A curvatura indica o cambio de dirección das tanxentes en relación á lonxitude do arco da curva entre os puntos tanxentes. En xeometría analítica e álxebra, se temos unha función real que representa calquera curva plana, tres puntos infinitamente próximos da curva determinan un círculo cuxo raio se denomina raio de curvatura da curva no punto dado. Tamén tres puntos poden indicar o centro de curvatura, un punto e un círculo de centro este punto, os outros dous. Se este punto que tomamos como centro imaxinario dunha curva (cada curva é un arco ou anaco de circunferencia) está lonxe dos outros dous, obtemos un raio de curvatura longo ou ancho, e unha curvatura aberta, é dicir, relativamente aplanado, mentres que se o punto ou centro de curvatura está máis próximo, entón o raio de curvatura é curto e a curva resultante relativamente pechada.
Explicación intuitiva
Intuitivamente, a curvatura é a cantidade polo cal un obxecto xeométrico dentro dun espazo euclídeo se desvía do seu plano, ou lineal, pero isto defínese de diferentes xeitos dependendo do contexto. Hai unha diferenza clave entre a curvatura extrínseca, que é definida polos obxectos incrustados noutro espazo topolóxico (para o espazo euclidiano) dun xeito que está relacionado co raio de curvatura dos círculos que tocan o obxecto, e a curvatura intrínseca, que se define en cada punto dunha variedade de Riemann. Un exemplo claro de curvatura extrínseca é a da circunferencia, que sempre tén unha curvatura igual ao reciprocal do seu raio. Nos círculos máis pequenos, a curva é máis pronunciada, e polo tanto teñen unha maior curvatura. A curvatura dunha curva suave defínese como a curvatura do seu círculo osculador en cada punto.
Nun plano, esta é unha magnitude escalar, pero en tres ou máis dimensións pódese definir un vector de curvatura que teña en conta a dirección da curva en ademais o pronunciado que é. A curvatura de obxectos máis complexos (como superficies ou espazos ndimensionais, incluso curvas) descríbese por obxectos máis complexos de álxebra lineal, como o tensor de curvatura de Riemann normalmente.
Cuscús

O cuscús ou marmaón, chamado antigamente alcuzcuz (do árabe kuskūs, con adición do artigo al- no segundo caso), é un prato tradicional de Marrocos e Alxeria e outros países do norte de África (Tunisia, Mauritania, Libia e incluso de Sicilia), feito a base de sémola de trigo (na antigüidade estaba feito de pequenas faragullas de pan). O nome árabe كسكس kuskus, كوسكوس kūskūs, كسكوس kuskūs ou كسكوسو kuskūsū, tamén chamado nalgunhas zonas: al-ta'am الطعام, procede do tamazight seksū, denominación tamén usada en árabe. Significa "a comida", xa que se podería considerar como o prato principal en moitos dos pobos do norte de África, e nalgunhas familias cocíñano diariamente.
A sémola de trigo cocíñase nunha cuscuseira especial que, como as olas vaporeiras, ten un coador por riba da cazola. Na parte de abaixo prepárase un estufado con verduras, da que o cuscús é gornición. Ao final, tras varias horas de vaporizado, remexendo e rectificando o necesario, conséguese unha pasta solta, vaporosa e desbordante de aroma.
Dependendo do país o cuscús prepárase dun ou doutro xeito. Mais normalmente faise para acompañar pratos de año, polo (típico de Marrocos) e verduras, todo acompañado da indispenáabel harissa, puré de pementos vermellos picantes secos (chiles). En Italia cocíñase en Trapani (Sicilia) e faise para acompañar pratos de sopa de peixe. Nos Estados Unidos o cuscús é coñecido popularmente como unha variedade da pasta así elaborando deliciosos pratos.
Custas procesuais

As custas procesuais en Dereito procesual, son aqueles gastos que poden ser repercutidas á parte vencida en xuízo, cando a sentenza (ou auto) xudicial contén pronunciamento ao respecto.
Dentro das mesmas inclúense os gastos inherentes ao proceso: notificacións, taxas, os gastos de asistencia letrada (custo do avogado) e representación (procurador), así como os dos peritos que tiveran actuado e demais custos do proceso.
Nalgúns ordenamentos, os honorarios dos avogados e demais persoas que interviñeron no xuízo (por exemplo, procuradores e peritos), denomínanse custas persoais, en oposición aos gastos causados na tramitación do proceso, chamadas custas procesuais. Aínda que ambos os conceptos englóbanse baixo o termo xeral de custas. Condena en custas
Nos escritos de demanda e nas contestacións á demanda, é habitual que se solicite ao xuíz que se condene á contraparte a pagar as custas do xuízo.
A condena en custas normalmente se impón: ao litigante vencido
ao litigante que tivera actuado con mala fe procesual.
Nestes casos, se o demandante e o demandado non se poñen de acordo con respecto á contía das custas, ten lugar un procedemento de taxación de custas, que se desenvolve no mesmo xulgado ou tribunal que ditou a sentenza, e que remata por auto fixando a contía.
Custo de oportunidade

Custo de oportunidade é un termo que se utiliza en economía para indicar o custo de algo en termos dunha oportunidade á que se renuncia, é dicir, o custo da non realización dunha oportunidade, ou dito doutro xeito, o valor da mellor opción non realizada.
Por exemplo, se un concello decide construír un hospital nunhas terras ermas que lle pertencen, o custo de oportunidade represéntase pola renuncia a edificar outros edificios nese terreo con ese mesmo capital investido, así como pola renuncia dos beneficios que outras opcións lle poderían dar ao lugar.
Custo marxinal

En economía e finanzas, o custo marxinal é o cambio no custo total que xorde cando a cantidade producida cambia por unha unidade, é dicir, ao incremento do custo total que supón a produción adicional dunha unidade dun determinado ben.
Matematicamente, a función do custo marxinal C M {\displaystyle CM} é expresada como a derivada da función do custo total C T {\displaystyle CT} con respecto á cantidade Q {\displaystyle Q}: C M
d C T / d Q {\displaystyle CM
dCT/dQ\, } Nunha gráfica, a curva que representa a evolución do custo marxinal ten forma de parábola convexa, debido á Lei de rendementos decrecentes. No punto mínimo de dita curva, atópase o número de bens a producir para que os custos sexan mínimos.
Na dita curva, o punto de corte coa curva de custos medios determina o óptimo de produción, punto a partir do cal obtense maior produción.
Custos Messium

Custos Messium, que en latín significa "o gardián da colleita", é unha antiga constelación ideada polo astrónomo francés Joseph Lalande no 1775. Características
Está composta por un grupo de estrelas febles situadas entre as actuais constelacións de Camelopardalis, Cassiopeia e Cepheus, representa a un granxeiro que colleita trigo. Esta área do firmamento fóra antigamente coñecida coma "O Campo de Trigo". Aínda que a constelación apareceu en varios atlas estelares, pronto caeu no esquecemento e hoxe en día non é recoñecida coma tal.
O nome Messium fai referencia a Charles Messier, o famoso cazador de cometas, e, de feito, era a miúdo coñecida coma Messier, particularmente en Francia. Joseph Lalande escolleu esta zona anteriormente anónima do ceo porque foi aquí onde foi visto o cometa de 1774. O cometa fóra amplamente observado por Messier, pero, ironicamente, non foi descuberto por el (o descubridor foi outro francés, Jacques Montaigne).
Cutina

A cutina é un polímero ceroso que é un dos principais compoñentes da cutícula da epiderme das plantas, que cobre todas as superficies aéreas da planta. Outro compoñente parecido da cutícula de moitas plantas de ambientes secos é o cután, que se preserva máis facilmente no rexistro fósil.
A cutina está formada por omega hidroxiácidos e os seus derivados, que están unidos entre si por enlaces éster, formando un polímero de poliésteres de tamaño indeterminado.
Hai dúas familias principais de monómeros da cutina, as familias C16 e C18. A familia C16 consiste principalmente en ácido 16-hidroxipalmítico e ácido 9, 16- ou 10, 16-dihidroxipalmítico. A familia C18 consiste principalmente en ácido 18-hidroxioleico, ácido 9, 10-epoxi-18-hidroxiesteárico, e 9, 10, 18-trihidroxiestearato.
Cután

O cután é un polímero que forma parte da cutícula de moitas plantas, xunto coa cutina. O cután crese que é un polímero hidrocarbonado, mentres que a cutina é un poliéster, pero a estrutura e a síntese do cután non se comprenden aínda ben.
O cután foi detectado primeiramente como un compoñente insaponificable, resistente á desesterificación por hidrólise alcalina, que aumenta en cantidade nas cutículas dalgunhas especies como Clivia miniata cando chegan á madurez, aparentemente substituíndo á cutina segregada nas fases iniciais do desenvolvemento. As probas de que o cután é un polímero hidrocarbonado veñen de que os produtos da súa pirólise son unha serie homóloga característica de pares de alquenos e alcanos.
A súa preservación potencial é moito mellor ca a da cutina, polo que se preserva mellor no rexistro fósil.
O cután foi detectado inicialmente en Clivia miniata e en Agave americana, pero despois illouse de moitas plantas de ambientes secos con follas suculentas e case todas con fotosíntese CAM.
Cutícula (artrópodos)

En zooloxía, chámase cutícula á cobertura resistente, pero flexíbel, do corpo dos animais do clado dos ecdisozoos, que inclúe os artrópodos, os nematodos e varios outros filos.
Nos artrópodos, a cutícula é a capa máis exterior do tegumento, inmediatamente por encima da epiderme e segregada por esta (concretamente, pola hipoderme). É unha formación ríxida, acelular (sen células), de estrutura complexa e endurecida por quitina, entre outras substancias. A súa función é dupla; por un lado é unha capa ríxida protectora e impermeábel; en segundo lugar, é el punto de ancoraxe dos músculos do animal, de maneira que actúa como esqueleto externo (exoesqueleto). Periodicamente despréndese do corpo do animal e fórmase de novo para permitir o crecemento deste mediante a écdise ou muda.
Nos moluscos, é a capa máis externa da parede do corpo, situada sobre a epiderme, e composta por aminoácidos e proteínas endurecidas (conchina). Non adoita ter, salvo talvez nos caudofoveados, quitina.
Nos nematodos, é unha cuberta inerte, grosa e elástica, que reviste a epiderme destes aniamis, coa superficie lisa, estriada ou anelada, e composta por dúas ou tres capas de proteínas e coláxeno, das que a inferior é, nas especies parasitas e terrestres, moi grosa e fiobrosa.
Nos tardígrados e máis nos endoproctos, é unha fina capa ou película acelular, de material endurecido, que está encima da epiderme e que pode ser periodicamente mudada.
Cutícula vexetal

A cutícula vexetal é unha capa protectora de composición cerosa que cobre a superficie das plantas e que é producida polas células da epiderme das follas, talos novos e outras partes aéreas que carecen de periderme. A cutícula tende a ser máis grosa na face das follas. Aínda que as plantas de climas secos poden ter cutículas grosas, esta non sempre é máis grosa nas plantas xerófitas ca nas mesófitas. Composición e partes
A cutícula forma unha capa insoluble impregnada e cuberta por ceras. Está formada por ceras intra e epicuticulares, cutina e cután; estes dous últimos forman unha matriz polimerizada. As ceras epicuticulares son mesturas de compostos alifáticos hidrofóbicos, que son compostos hidrocarbonados de cadeas de 16 a 36 carbonos. A cutina, un polímero poliéster composto por omega hidroxiácidos unidos por enlaces éster e epóxido, é o compoñente mellor coñecido da cutícula. A cutícula pode tamén conter un polímero insaponificable hidrocarbonado chamado cután, que abunda en plantas de ambientes secos.
A cutícula pode subdividirse en: unha capa externa de ceras.
unha capa media grosa de cutina impregnada de ceras (a cutícula propiamente dita). Pode haber tamén cután.
unha capa interna formada por cutina e ceras unidas ás substancias da parede celular da cara externa das células epidérmicas, que segregaron os compoñentes cuticulares. Esta última capa ten pectina, celulosa e outros carbohidratos. Funcións
A cutícula das plantas forma parte dunha serie de innovacións, xunto cos estomas, xilema e floema e os espazos intercelulares no talo da planta e no mesofilo das follas, que as plantas desenvolveron na súa evolución hai 450 millóns de anos durante a transición entre a vida na auga e a vida en terra. En conxunto, estas características permitiron ás plantas explorar os ambientes aéreos conservando a auga facendo que os intercambios de gases se realicen en superficies internas, que están cubertas por capas impermeables, e adquirindo un sistema de apertura variable, os estomas, que regulan a transpiración e os intercambios de gases. Neste sentido a cutícula foi fundamental. Ademais da súa función como barreira de permeabilidade para a auga e os gases, a micro e nanoestrutura da cutícula confírelle á superficie das plantas propiedades que impiden a contaminación dos tecidos das plantas coa auga externa, lixo e microorganismos. Moitas plantas, como o loto (Nelumbo nucifera) mostra na cutícula das súas follas propiedades ultrahidrofóbicas e de autolimpeza. O efecto loto ten usos potenciais na fabricación de meteriais biomiméticos.
A capa cerosa da cutícula tamén funciona como un mecanismo defensivo, formando unha barreira física contra a penetración de virus, bacterias, e esporas ou filamentos en crecemento dos fungos. Porén, algúns fungos penetran a cutícula por medios mecánicos ou utilizando o encima cutinase.
Cuádratlon

O cuádratlon é un deporte composto por catro especialidades, fundamentalmente natación, piragüismo, ciclismo e carreira a pé, distribuídas nesta orde e con desenvolvemento ininterrompido dunha a outra.
O cuádratlon non é deporte olímpico. En Galiza, a federación que se ocupa do cuádratlon é a de tríatlon e péntatlon moderno. Distancias
Todas as distancias son iguais para homes e para mulleres. Os organizadores poden rebaixar ata un 10% os percorridos en función das características dos circuítos ou climatolóxicas.
Cuádrupla Alianza (1834)

A Cuádrupla Alianza foi un tratado internacional asinado entre Gran Bretaña, Francia, España e Portugal o 22 de abril de 1834, con posteriores adicións en agosto do mesmo ano, polo cal os catro estados comprometíanse a unha defensa común e unha acción diplomática conxunta en política internacional para defender os modelos liberais que representaban os seus respectivos gobernos crente a Austria, Rusia e Prusia que mantiñan políticas absolutistas. Historia
No terreo práctico, dado que Francia e Gran Bretaña exercían como primeiras potencias europeas, tratouse do aseguramento por parte de ambas do control parcial de España e Portugal como países de tipo medio con políticas inestables como o goberno de Isabel II en España, ao modo máis próximo a un protectorado. Con isto púxose fin á pertenza de España á Santa Alianza, xa bastante desnaturalizada, así como constituíu un feito significativo que dous países tradicionalmente enfrontados, como Francia e Gran Bretaña, chegasen a un mutuo entendemento.
A Cuádrupla Alianza garantiu o apoio de Francia e Gran Bretaña ás pretensións dinásticas da filla de Fernando VII de España, Isabel II, fronte ao pretendente Carlos María Isidro de Borbón, feito que foi significativo para a vitoria fronte aos carlistas na Primeira Guerra Carlista e para a consolidación do réxime.
Cuélebre

O cuélebre na mitoloxía asturiana é un ser con forma de dragón-serpe con ás.
En Asturias cóntase que unha das súas funcións é a de ollar polos tesouros. Na mitoloxía ástur son comúns as referencias a estes tesouros agochados, que xeralmente consisten en pezas de ouro de moito valor. Para a súa procura hai unhas guías chamadas lliendas que describen os lugares onde se atopan.
O Cuélebre é molesto para os homes que moran preto de onde se agochan, que pode ser unha fraga, unha cova ou unha fonte, xa que deixar ouvir asubíos terríbeis e ten por costume xantar persoas, tanto vivas coma mortas. Para evitar que isto ocorra dánselle alimentos, como boroña.
O punto feble do Cuélebre é a gorxa, xa que o resto do corpo fica cuberto por unhas duras escamas que o tornan invulnerábel. Ao facerse vellos, vanse ao fondo do mar a coidar os seus tesouros e descansar. Lendas
Hai moitas historias nas que se conta como os campesiños chegaron a vencelo mediante enganos e así vense ceibes de ter que alimentalo, como por exemplo a que conta que uns monxes, cansados de teren que darlle de xantar para evitar que se levara os cadáveres do convento, decidiron darlle un pan con alfinetes que lle causou a morte.
Ramón Sordo Sotres recolle unha lenda de Valle Baju onde os nuberus entran nas simas (torcas en asturiano) para extraerlles sangue ós cuélebres. Outra historia semellante de Cabrales fala duns misteriosos persoeiros chamados gurmantes que entraron nunha torca a capturar un cuélebre, avisando á xente que recollera o gando, pois provocarían unha tormenta de saraiba. Finalmente conseguen atrapar o cuélebre atándoo cos cordóns dos zapatos. Estes mesmos persoeiros, chamados tamén grumantes, aparecen nun relato recollido por Álvarez Peña en Piloña.
Cuña

Unha cuña, tamén coñecida como calzo, forra ou sofico, é unha ferramenta con forma triangular e unha das seis clásicas máquinas simples. Adóitase facer de madeira ou de metal e ten unha beira acabada en ángulo agudo. Pódese empregar para separar dous obxectos ou dúas partes dun obxecto, elevalo ou mantelo nun lugar.
O funcionamento da cuña responde ao mesmo principio que o do plano inclinado. Ao movela na dirección da súa beira afiada, a cuña traslada as forzas en sentido perpendicular á dirección do movemento. Estas son as forzas que se aproveitan para separar obxectos, ou para xerar fricción e manter a cuña fixa aos obxectos cos que está en contacto.
Cuña (sonido)

Unha cuña radiofónica é na que hai unha mensaxe sen presentarse a si mesma, senón que vai integrada noutros formatos, ao ser claro co seu contido. Por exemplo, unha reportaxe dentro dunha crónica como ilustración dunha mesa redonda ou un anuncio publicitario tras unha canción nunha emisión radiofónica. Nun principio non debe ter unha duración maior dun minuto e adoita ser a forma máis habitual para introducir publicidade nun medio radiofónico.
Cybertron

No mundo de ficción dos Transformers, Cybertron é o planeta que constitúe o seu fogar. Nas series xaponesas é chamado Seibertron.
Comparativamente sería do tamaño de Saturno, aínda que en Transformers: The Movie Cybertron semella do tamaño da nosa Lúa.
O planeta consta de dúas lúas, as cales tamén teñen composición metálica. Nalgúns episodios dos cómics xaponeses, algúns transformers intérnanse por covas ata chegaren a zonas rochosas. Durante a guerra civil, as lúas quedaron como únicos refuxios dos Autobots (agás os que se perderon no Arca e chegaron á Terra). Orixe
No principio dos tempos, no transcurso da loita primixénea entre Primus e Unicron. Chegan a saltar á nosa realidade e ó estaren moi igualados, Primus usa toda a súa enerxía para atraparse con Unicron en pequenos asteroides. Os dous deuses, ó seren consciencias vivas, desenvólvense neses asteroides que fican afastados todo o Universo un doutro. Unicron tórnase nun planeta máquina, un comedor de mundos. Ten a capacidade de transformarse nun ser antropomórfico de tamaño planetario.
Mentres que Primus converte o seu asteroide nun planeta mecánico vivo, pero no que non ten control. Do chan do planeta, Primus crea os Transformers, quen teñen a obriga de defenderen Cybertron do definitivo ataque de Unicron. Segunda orixe
Nos cómics americanos da Marvel, tras o combate de todos os Transformers unidos contra Unicron. Cybertron comeza un proceso autodestrutivo con tormentas eléctricas e a vida faise imposible no planeta. Os Decepticons rompen a alianza de posguerra cos Autobots e foxen. Nunha hábil estrataxema, os dinobots conseguen naves para perseguiren os Decepticons. Logo de loitar e de revelarse o Derradeiro Autobot. Volven a Cybertron que non se estaba a autodestruír, senón que pasaba un proceso de metamorfose e autocuración.
Cybister tripunctatus

Cybister tripunctatus é unha especie de escaravellos ditíscidos que se encontran na India, illas Andaman e Nicobar, Sri Lanka, Afganistán, Bangladesh, Myanmar, Nepal, Paquistán, Bután, a China, Chipre, Irán, Iraq, o Xapón, Kirguizistán, Mongolia, Rusia, Siria, Tadjiikistán, Turkmenistán, Italia, Turquía, Uzbekistán e Europa. Descrición
A subespecie nominal ten unha lonxitude típica duns 28 mm. É un escaravello grande carnívoro que come cágados, peixes e insectos acuáticos como ninfas de notonéctidos, Culex spp. e quironómidos e larvas das libélulas Pantala flavescens. Tamén se alimenta de conxéneres simpátricos como Cybister brevis e Cybister chinensis. Subespecies
Identificáronse seis subespecies. Cybister tripunctatus africanus Laporte, 1835
Cybister tripunctatus asiaticus Sharp, 1882
Cybister tripunctatus lateralis (Fabricius, 1798)
Cybister tripunctatus orientalis Gschwendtner, 1931
Cybister tripunctatus temnenkii Aubé, 1838
Cybister tripunctatus tripunctatus (Olivier, 1795)
A subespecie orientalis ten unha lonxitude corporal de 24 a 29 mm. Encóntrase na China, a península de Corea, Taiwán e Xapón.
A subespecie lateralis caracterízase por medir de 21 a 30 mm de longo e non está flanqueado con cilios e marxes posteriores no cuarto segmento metatarsal basal. Pronoto e élitros con marxes laterais avermelladas, marxes laterais dos élitros estendéndose ás epipleuras e incluíndoas.
A subespecie africanus vive en lagoas en retro-dunas, desembocaduras e lagoas residuais de pequenos ríos, preferiblemene de substratos lamacentos.
A subespecie asiaticus ten as seguintes características: cabeza negra, con iridescencia verdosa metálica. Pronoto negro e brillante con iridescencia verdosa metálica. Ten unha banda lateral amaelada no pronoto. Élitros de tons negros con iridescencia verdosa metálica e bordos laterais amarelos. Galería
Cyclone Global Navigation Satellite System

Cyclone Global Navigation Satellite System ou CYGNSS é unha serie de oito satélites da NASA adicados ao estudo das tormentas e ciclóns. Características
Os oito satélites CYGNSS foron construídos por Southwest Research Institute e lanzáronse xuntos o 15 de decembro de 2016 a bordo dun foguete Pegasus XL. Cada satélite ten unha masa de 18 kg e dous paneis solares. Foron lanzados a unha órbita de 514 x 536 km e 34, 96 graos de inclinación orbital.
A misión dos satélites CYGNSS é estudar a interacción entre a atmosfera e os océanos durante a formación de tormentas e ciclóns para determinar como se retroalimentan e xeneran. Para iso os satélites levan a bordo receptores GPS de alta precisión para detectar sinais tanto directas como indirectas de GPS: as directas permiten determinar a posición exacta de cada satélite mentres que as indirectas son sinais que se reflicten desde a superficie oceánica en función da súa axitación e das que se pode extrapolar a velocidade do vento.
Cygnus (nave espacial)

Cygnus é o nome dun cargueiro espacial non tripulado desenvolvido por Orbital Sciences Corporation e posteriormente fabricado por Northrop Grumman. Características
As naves Cygnus foron desenvolvidas orixinalmente por Orbital Sciences Corporation para levar carga á Estación Espacial Internacional baixo o programa COTS da NASA para promover a comercialización do transporte espacial. As naves Cygnus están formadas por dúas seccións: un módulo de servizo e un módulo presurizado. O módulo de servizo contén o sistema de propulsión e enerxía e usa un par de paneis solares. O módulo presurizado está baseado no módulo multipropósito italiano MPLM usado nalgunhas misións dos transbordadores espaciais.
Hai dúas versións da nave Cygnus: a orixinal, máis curta, era capaz de levar ata 2000 kg de carga á ISS e usaba paneis solares rectangulares; e a mellorada, máis longa e con maior capacidade de carga, ata 2700 kg, con paneis solares circulares e introducida a partir da quinta misión. As naves Cygnus foron deseñadas para ser lanzadas mediante foguetes Antares, pero despois da explosión dun dos foguetes, algunha das Cygnus foi lanzada mediante Atlas V ata que se solucionaron os problemas cos foguetes Antares.
Cyhra

Cyhra é un supergrupo sueco de heavy metal formado no ano 2017. Os integrantes do grupo son o vocalista Joacim "Jake E" Lundberg (ex-Amaranthe), o guitarrista Jesper Strömblad (ex-In Flames), o batería alemán Alex Landenburg (ex-Annihilator, ex-Axxis, Kamelot), e o guitarrista finés Euge Valovirta (ex-Shining). Membros
Membros actuais
Jake E – voz (2017–)
Jesper Strömblad – guitarra, teclado (2017–)
Alex Landenburg – batería (2017–)
Euge Valovirta – guitarra, coros (2017–), baixo (2018–)
Antigos membros
Peter Iwers – baixo (2017–2018) Discografía
Álbums de estudio
Letters to Myself (2017)
No Halos in Hell (2019)
Sinxelo
"Karma" (2017)
"Letter to Myself" (2017)
"Heartrage" (2018) "Here to Save You" (2018)
"Forever" (2018)
"Out of My Life" (2019)
"Battle From Within" (2019)
Cymbalaria

Cymbalaria é un xénero botánico pertencente á familia Plantaginaceae. Tradicionalmente este xénero foi clasificado na familia Scrophulariaceae.
A especie é orixinaria de Europa. Especies
O xénero inclúe cerca de 10 especies, incluíndo: Cymbalaria aequitriloba
Cymbalaria hepaticifolia
Cymbalaria longipes
Cymbalaria microcalyx
Cymbalaria muelleri
Cymbalaria muralis
Cymbalaria pallida
Cymbalaria pilosa Nome e referencias
Cymbalaria Hill, 1756.
Cynodontia

Os Cynodontia ou cinodontes foron un suborde dos terápsidos ("réptiles mamiferoides") do que evolucionaron os primeiros mamíferos, a finais do período Triásico, hai uns 200 millóns de anos. Clasificación
Taxonomía
Orde Therapsida
Suborde CYNODONTIA
Familia Dviniidae
Familia Procynosuchidae
Procynosuchus
Epicynodontia
Familia Galesauridae
Familia Thrinaxodontidae
Thrinaxodon
Infraorde Eucynodontia
(sen rango) Cynognathia
Familia Cynognathidae
Familia Tritylodontidae
Oligokyphus
Tritylodon
(sen rango) Probainognathia
Ecteninion
Familia Chiniquodontidae
Familia Probainognathidae
Familia Trithelodontidae
Mammaliaformes
Cynoglossus browni

Cynoglossus browni é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos, coñecido en galego como lingua de can de Nixeria. Taxonomía
A especie foi descrita en 1949 polo ictiólogo francés Paul Chabanaud.
Sinónimos
Ao longo do tempo foi coñecida tamén polo sinónimo Cynoglossus senegalensis browni Chabanaud, 1949. Características
É un peixe plano de corpo ovalado, coa marxe anterior da cabeza semicircular, e rematado nunha cola que se vai estreitando progresivamente, que pode chegar a medir até 40. 2 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados na pesca adoitan roldar os 30 cm. Hábitat, distribución e bioloxía
É unha especie mariña, demersal, que habita en augas costeiras tropicais sobre fonodos areosos e lamacentos, a profundidades de entre os 15 aos 40 m, no Atlántico oriental, entre os 16° N e os 5° S, desde o Senegal até Angola.
Aliméntase dunha ampla gama de invertebrados bentónicos. Pesca
Cynoglossus browni é unha especioe comestíbel, que se pesca nas zonas 34 e 47 (Atlántico centro-oriental e sueste, respectivamente).
Cynoglossus cadenati

Cynoglossus cadenati é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos, coñecido en galego como lingua de can de Ghana. Taxonomía
A especie foi descrita en 1947 polo ictiólogo francés Paul Chabanaud.
Sinónimos
Ao longo do tempo foi coñecida tamén poloa sinónimos: Cynoglossus cadenati cadenati Chabanaud, 1947
Cynoglossus cadenati honoris Chabanaud, 1949 Características
É un peixe plano de corpo ovalado, coa marxe anterior da cabeza semicircular, e rematado nunha cola que se vai estreitando progresivamente, que pode chegar a medir até 20 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados na pesca adoitan roldar os 15 cm. Hábitat, distribución e bioloxía
É unha especie mariña e de augas salobres, demersal, que habita en augas costeiras tropicais sobre fondos areosos ou lamacentos, a profundidades de entre os 10 e os 30 m, máis frecuentemente entre os 10 e os 15 m, no Atlántico oriental, entre os 16° N e os 17° S, desde o Senegal até Angola. Pesca
Cynoglossus cadenati é unha especioe comestíbel, que se pesca na zona 34 (Atlántico centro-oriental).
Cynoglossus canariensis

Cynoglossus canariensis é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos, coñecido en galego como lingua de can das Canarias. Taxonomía
A especie foi descrita en 1882 polo ictiólogo austríaco Franz Steindachner.
Ademais de polo nome orixinario que lle deu Steindachner, a especie tamén foi coñecida polos sinónimos: Cynoglossus lagoensis Regan, 1915
Cynoglossus senegalensis canariensis Steindachner, 1882 Características
É un peixe plano de corpo ovalado e rematado nunha cola que se vai estreitando progresivamente, que pode chegar a medir até 60 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados na pesca adoitan roldar os 40 cm. Hábitat, distribución e bioloxía
É unha especie mariña e de augas salobres, demersal, que habita en augas costeiras tropicais sobre fondos areosos ou lamacentos, a profundidades de entre os 10 e os 300 m, no Atlántico centro-oriental, entre os 21° N e os 10° S, desde as illas Canarias e Mauritania até Angola. Pesca
Cynoglossus canariensis é unha especioe comestíbel, que se pesca nas zonas 34 e 47 (Atlántico centro-oriental e sueste, respectivamente).
Cynoglossus monodi

Cynoglossus monodi é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos, coñecido en galego como lingua de can de Guinea. Taxonomía
A especie foi descrita en 1949 polo ictiólogo francés Paul Chabanaud.
Sinónimos
Ademais de polo nome orixinario, a especie tamén foi coñecida polo sinónimo Cynoglossus lagoensis monodi Chabanaud, 1949. Características
É un peixe plano de corpo ovalado, coa marxe anterior da cabeza semicircular, e rematado nunha cola que se vai estreitando progresivamente, que pode chegar a medir até 40 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados na pesca adoitan roldar os 30 cm. Hábitat, distribución e bioloxía
É unha especie mariña e de augas salobres, demersal, que habita en augas costeiras tropicais sobre fondos areosos ou lamacentos, a profundidades de entre os 10 e os 30 m, máis frecuentemente entre os 10 e os 25 m, no Atlántico oriental, entre os 14° N e os 5° S, desde Mauritania até Pointe-Noire, República do Congo.
Aliméntase de moluscos bentónicos. Pesca
Cynoglossus monodi é unha especioe comestíbel, que se pesca na zona 34 (Atlántico centro-oriental).
Cynoglossus senegalensis

Cynoglossus cadenati é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos, coñecido en galego como lingua de can de Senegal. Taxonomía
A especie foi descrita en 1858 polo naturalista alemán Johann Jakob Kaup, co nome de Arelia senegalensis.
Sinónimos
Ao longo do tempo foi coñecida, adem ais polo nome orixinario que lle puxo Kaup, tamén polos sinónimos: Cynoglossus goreensis Steindachner, 1882
Cynoglossus guineensis Osório, 1909
Cynoglossus senegalensis simulator Chabanaud, 1949
Subespecies
Durante un tempo admitíronse tres subespecies, hoxe identificadas coas especies que se citan a continuación: Cynoglossus senegalensis browni Chabanaud, 1949, aceptada Cynoglossus browni Chabanaud, 1949.
Cynoglossus senegalensis canariensis Steindachner, 1882, aceptada como Cynoglossus canariensis Steindachner, 1882.
Cynoglossus senegalensis simulator Chabanaud, 1949, aceptada como Cynoglossus senegalensis (Kaup, 1858). Características
É un peixe plano de corpo ovalado, coa marxe anterior da cabeza semicircular, e rematado nunha cola que se vai estreitando progresivamente, que pode chegar a medir até os 66 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados na pesca adoitan roldar os 25 cm. Hábitat, distribución e bioloxía
É unha especie mariña e de augas salobres, demersal, que habita en augas costeiras tropicais sobre fondos areosos ou lamacentos, a profundidades de entre os 10 e os 110 m, no Atlántico oriental, entre os 22° N e os 18° S, e entre os 18° W e os 14° E, desde o Mauritania até Angola. Pesca
Cynoglossus senegalensis é unha especie comestíbel, que se pesca nas zonas 34 e 47 (Atlántico centro-oriental e Atlántico sueste, respectivamente).
Cynognathus

O Cynognathus ("mandíbula de can") é un xénero representado por unha única especie terápsidos fósiles (réptiles similares a mamíferos), que viviron a mediados e finauis do período Triásico (entre 245 e 208 millóns de anos). Mide aproximadamente 1 metro. Evolutivamente está próximo aos mamíferos, de feito, é un antepasado, e é clasificado con eles no clado Eucynodontia. Os seus fósiles atopáronse en Suráfrica, Arxentina, China e Antártida. Tiña tres tipos de dentes nas mandíbulas, o seu corpo estaba cuberto con pelo, as orellas ben formadas e foi semellante a un lobo moderno, pero menor, cunha constitución corporal moito máis pesada e poderosa.