Vía tolosana

A vía tolosana é o nome latino dun dos catro camiños franceses da peregrinación a Santiago de Compostela, a situada máis ao sur. Pasa pola cidade de Tolosa, da cal toma o seu nome, mais o punto de xuntanza e de partida estaba en Arles. Atravesa o país de etapa en etapa e franquea os Pireneos polo paso de Somport. Xa do lado español, o camiño continúa co nome de Camiño aragonés até a etapa de Puente la Reina, onde se efectúa a unión co Camiño navarro, que non é senón a prolongación doutros camiños procedentes de Francia. Desde aí, o camiño cara a urbe compostelá prosegue baixo a denominación de Camiño francés. Historia
Na saída de Arles, a vía tolosana ou vía arletanensis, que Aimery Picaud no Guía do Peregrino, Libro V, nomea vía Aegidia [a ruta de Saint-Gilles do Gard)], eran acollidos os peregrinos vindos de Italia, dos Alpilles e da Provenza, mais tamén servía, en sentido inverso, para axuntárense os romeus que chegados da Península Ibérica ou doutras partes de Francia se dirixían para Roma e tomaban, no lado italiano, a vía francigena.
O seu nome está ligado ao da capital da dinastía condal dos Saint-Gilles, que xogou, no século XII, un papel importante nas terras do Languedoc.
Ricas en historia e unidas por unha mesma lingua, a dos trobadores, estas terras viron expandirse unha das máis brillantes civilizacións da Idade Media, como o testemuñan, amén dos vestixios da antigüidade romana, as cidades, mosteiros e igrexas románicas que enmarcan o trazado desta vía cara ao sur, e que dominan os castelos e os feudos testemuño da traxedia cátara.
Este camiño estaba precedido pola Vía Domitia, que desde o col de Montgenèvre vai até Arles, pasando por Sisteron, Apt, tamén chamada Vía Francigena porque para os italianos atravesa Francia.
Había ademais un camiño paralelo, o camiño do Piedmont ou «el cami deu pé de la coste» (o camiño do pé da costa), que pasa por Saint-Bertrand-de-Comminges, até xuntarse á vía tolosana no paso de Somport.
Todos estes camiños empataban co Camiño aragonés para unirse ao Camiño francés en Puente la Reina. A Guía do Peregrino
No século XII, na súa Guía do Peregrino ou Codex Calixtinus, Libro V, Aimery Picaud dá as informacións seguintes:
Capítulo primeiro
Os Camiños de Santiago
« Hai catro rutas que, conducindo a Santiago, se reúnen nunha soa en Puente la Reina, unha pasa por Saint-Gilles (do Gard), Montpellier, Tolosa, e Somport, (. .. ) »
Capítulo IV
Corpos santos que repousan na ruta de Santiago e que os peregrinos deben visitar.
Ante todo os que van a Santiago pola ruta de Saint-Gilles, deben render visita en Arles, o corpo do benaventurado Trófimo, confesor, a súa festa se celebra o 29 de decembro, (. .. ), o corpo do benaventurado Cesáreo, bispo e mártir, a súa festa se celebra o 1 de novembro, (. .. ) e no cemiterio da mesma vila as reliquias do bispo santo Honorata, o seu oficio solemne celébrase o 16 de xaneiro, o corpo do santísimo mártir Xinès.
É preciso tamén visitar moi atentas consideracións o corpo venerable de san Xil (Gilles), piadoso confesor e abade, (. .. ) (en Saint-Gilles-du-Gard).
Deben render visita ao corpo do benaventurado confesor Guillerme, santísimo portaestandarte (. .. ) do rei Carlomagno, (. .. ), no val de Gellone (Saint-Guilhem-le-Désert), a súa festa celébrase o 28 de maio.
Na mesma ruta, cómpre render visita aos corpos dos benaventurados mártires Tiberio, Modesto e Florencio, (. .. ) (en Saint-Thybèri); teñen a súa festa o 10 de novembro.
Cómpre aínda, na mesma ruta, ir venerar o moi santo corpo do benaventurado Sadurniño (Sernin), bispo e mártir (. .. ) da cidade de Tolosa; (…); a súa festa conmemórase o 29 de novembro. Conclusión
Non existe un «camiño histórico», falando con propiedade. Nada testemuña en certos casos o paso dos peregrinos, salvo a presenza dun corpo santo, con frecuencia ligado a unha romaxe local, como a de Saint Lizier ou a de Saint-Bertrand-de-Comminges. Ambos as dúas sobre «el cami deu pé de la coste».
Hai poucos hospitais de Santiago, ao contrario do que se ve na vía podiensis, e menos aínda confrarías que daten do grande período da peregrinación, entre os séculos XI e XIII. Por contra algúns raros testemuños datan dos séculos XVI – XVII. O camiño principal
Bouches-du-Rhône
Arles, igrexa de Saint-Trophime, claustro de Saint-Trophime, igrexa de Notre dame de la Major, convento dos Cordeliers, teatro e anfiteatro romanos, sen esquecer os Alyscamps, caros a Aimery Picaud.
Gard
Saint-Gilles-du-Gard, igrexa abacial bieita de Saint-Gilles.
Vauvert
Hérault
Lunel
Castries.
Montpellier, a catedral de Saint-Pierre, o barrio Écusson
Aniane, a súa abadía, e a ponte do diabo.
Saint-Guilhem-le-Désert, a súa abadía.
Saint-Jean-de-la-Blaquière.
Usclas-du-Bosc, as 52 estelas funerarias discoidais, do século XII.
Saint-Privat, o priorado de Grandmont.
Lodève, a catedral de Saint-Fulcran
Joncels, e a súa abadía.
Lunas, o seu castelo.
Le Bousquet-d'Orb, a igrexa de Saint Martín.
Saint-Gervais-sur-Mare
Bédarieux, igrexas de Saint Alexandre e Saint Louis.
Le Poujol-sur-Orb
Olargues: outra ponte do diabo.
Tarn
Murat-sur-Vèbre
Fraisse-sur-Agout (Hérault)
La Salvetat-sur-Agout (Hérault)
Anglès
Brassac
Burlats, antiga colexiata de Saint-Pierre
Castres, as súas casas sobre o río Agout.
Soual
Dourgne, as súas abadías.
Sorèze, antigo hospital de Saint-Jacques.
Alta Garona
Revel, os seus mercados,
Montmaur (Aude)
Saint-Félix-Lauragais, igrexa de Saint-Félix
Cassès, as súas estelas.
Seuil-de-Naurouze
Montferrand (Aude)
Villefranche-de-Lauragais, bastida (cidadela fortificada) do século XII.
Baziège, igrexa de Saint-Étienne.
Escalquens
Labège
Tolosa, a basílica de Saint-Sernin, a catedral de Saint-Étienne, a igrexa de Notre-Dame du Taur, a basílica da Daurade, a igrexa dos Jacobins e o seu claustro, o Convento dos agostiños, a igrexa de Saint-Pierre-des-Cuisines, a igrexa de Saint-Aubin, a igrexa de Saint-Nicolas, a igrexa de Notre-Dame de la Dalbade, a praza do Capitole, a sala dos Illustres, e máis o Hospital de Saint Jacques.
Léguevin
Gers
L'Isle-Jourdain, antigo Hospicio de Saint-Jacques.
Gimont, abadía de Planselve, igrexa de Notre Dame de Gimont.
Aubiet
l'Isle-Arné
Auch, a catedral de Sainte-Marie
Barran, igrexa de Saint Jean-Baptiste
L'Isle-de-Noé,
Montesquiou, Hospital de Saint-Blaise
Bassoues
Marciac
Hautes-Pyrénées
Maubourguet
Pyrénées-Atlantiques
Anoye
Morlaàs, a igrexa de Sainte-Foy.
Lescar
Lacommande, igrexa de Saint Blaise
Oloron-Sainte-Marie, a catedral de Sainte-Marie, a igrexa de Sainte-Croix
Lurbe-Saint-Christau.
Escot.
Sarrance, Notre-Dame de Sarrance
Accous
Lescun
O Col du Somport Variante de Carcasona
Pézenas, Casa do concello, a casa dos cabaleiros de San Xoán de Xerusalén.
Saint-Thibéry
Béziers, a catedral de Saint-Nazaire, igrexa de Saint-Jacques, igrexa da Madeleine e o canal du Midi.
Narbona, a basílica de Saint-Just, o antigo pazo dos arcebispos e a basílica de Saint-Paul-Serge.
A Abadía de Sainte-Marie de Fontfroide
Lézignan-Corbières
Trèbes
Carcasona, a igrexa de Saint-Nazaire e as fortificacións.
Pezens, a capela de Sainte-Madeleine.
Villesèquelande, a casa sacerdotal do séulo XII.
Sainte-Eulalie
Bram
Saint-Papoul, a antiga abadía beneditina.
Castelnaudary, a colexiata de Saint-Michel.
Montferrand e o sitio do Elusiodonum.
Avignonet-Lauragais