proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Antón Pulido Novoa

Antón Pulido Novoa, nado en Bóveda de Amoeiro (Amoeiro) o 25 de setembro de 1944, é un profesor, deseñador gráfico, pintor, gravador e editor galego. Traxectoria
Fillo do mestre de Bóveda de Amoeiro, comezou a estudar no seminario de Ourense, formouse durante tres cursos en gregoriano na Universidade Pontificia de Salamanca. Xa mestre, o primeiro destino foi Santa María de Casaio, en Pena Trevinca. Logo marchou a Barcelona, onde cursou Belas Artes na especialidade de pintura e gravado na Escuela Superior de San Jordi e chegou a dirixir o colexio Juan Ramón Jiménez, sen deixar de pintar e expoñer. Volveu a Vigo e foi profesor de debuxo e artes plásticas durante moitos anos no Instituto Álvaro Cunqueiro en Vigo ata a súa xubilación.
A súa primeira exposición foi no Ateneo de Ourense, en 1971, e nos anos finais desa década editou tres carpetas de gravados, tituladas «O home», «O abrazo» e «A espera» (1978, 1979 e 1981, respectivamente).
Nos anos oitenta proseguiu a súa carreira como artista en diversas exposicións colectivas, ao tempo que se convertía en profesor de ensino secundario en Vigo nos tempos de Atlántica, cidade na que se instalou. Tamén proseguiron os seus traballos como gravador e como ilustrador de libros, en especial como portadista para a editorial Ir Indo. Foi o director e deseñador da colección de Artistas Galegos, 30 tomos de Nova Galicia Edicións.
Realizou exposicións en Barcelona, Madrid, Taipei, Beijing, Shanghai, Seul, Roma e outros lugares. Foi o creador da intervención urbana no cruzamento de Peniche, onde creou a praza das Apertas (2015-2016). En 2013 expuxo no sexto edificio do Museo de Pontevedra e en 2014 unha mostra antolóxica en A Fundación polos 50 anos da súa pintura. Foi nomeado Director Xeral de Cultura da Xunta de Galicia nos primeiros oitenta, nun goberno do Partido Popular, e regresou a cargos de designación política cando se converteu no primeiro director do Centro Galego de Arte Contemporánea en 1993, posto no que foi substituído ao ano seguinte pola crítica de arte Gloria Moure.
Pertenceu a varias fundacións e asociacións culturais, entre elas a dos Premios da Crítica de Galicia que lle rendeu unha homenaxe en 2024. Galardóns
Foi nomeado fillo predilecto de Amoeiro en 2008 e Vigués distinguido.
Premio da Crítica de Galicia en Artes Plásticas e Visuais en 2014
Premio Trasalba 2015.
Premio Ágora de Orcellón, 2018
Premio Cultura Galega das Artes Plásticas, 2021 Vida persoal
É pai do músico Antón L. Pulido.
António Bárbolo Alves

António Bárbolo Alves, nado en Picote (Miranda do Douro) o 5 de decembro de 1964, é un mestre, estudoso e difusor da lingua mirandesa. Traxectoria
Licenciouse no ensino de portugués-francés pola Universidade do Minho, onde presentou unha tese de mestrado sobre a lingua mirandesa. En 2002, doutorouse pola Universidade de Tolosa. É profesor no ensino secundario. Asumiu varios cargos de xestión e representación, sendo na actualidade tamén director do Centro de Estudos António Maria Mourinho, presidente da dirección da FRAUGA (Asociación para o Desenvolvemento Integrado de Picote) e secretario territorial para Portugal da Asociación Internacional pola Defensa das Linguas e das Culturas Ameazadas (AIDLCM).
António Egas Moniz

António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz, nado o 29 de novembro de 1874 na freguesía de Avanca, concello de Estarreja, distrito de Aveiro e finado o 13 de decembro de 1955 na freguesía de São Sebastião da Pedreira, Lisboa, foi un médico psiquiatra e neurocirurxián, ademais de investigador, profesor, político e escritor portugués.
Responsábel do desenvolvemento da anxiografía cerebral en 1927, un descubrimento que revolucionou a medicina e a neurocirurxía, permitindo o diagnóstico de tumores cerebrais e o diagnóstico e tratamento do aneurisma cerebral e a malformación arteriovenosa. Foi proposto tres veces para o Premio Nobel por este descubrimento (1928, 1929, 1930). Inventor do procedemento neurocirúrxico denominado lobotomía prefrontal, que permitiu a aparición da psicocirurxía; por este último descubrimento foi galardoado co Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1949, compartido co fisiólogo suízo Walter Rudolf Hess.
Foi embaixador, e ministro de Asuntos Estranxeiros de Portugal.
José Saramago, Carlos Filipe Ximenes Belo, José Ramos-Horta e António Egas Moniz son os únicos lusófonos que teñen premios Nobel. Traxectoria
Naceu co nome de António Caetano de Abreu Freire no seo dunha familia aristocrática rural. Seu pai foi Fernando de Pina Resende de Abreu Freire, e a súa nai María do Rosário Oliveira de Almeida e Sousa. Seu tío e padriño, o sacerdote Caetano de Pina Resende Abreu Sá Freire, insistiría para que ao apelido se lle agregase Egas Moniz, en virtude de que a familia descendía en liña directa de Egas Moniz (1080-1146), o aio do rei Afonso I de Portugal (1109-1185).
O ductor António Egas Moniz, o inventor da lobotomía prefontal e da anxiografía, foi o primeiro presidente da Sociedade Española de Neurocirurxía, a segunda do mundo despois da estadounidense. Foi substituído no cargo polo doutor Juan José Barcia Goyanes.
Durante a súa prolífica carreira, Egas Moniz foi o responsábel de importantes avances na Medicina, como a invención da arteriografía e da anxiografía cerebral.
A partir do ano 1935 Egas Moniz enfocou os seus estudos no desenvolvemento de terapias contra enfermidades mentais como a esquizofrenia. Os seus estudos posibilitaron a invención da lobotomía prefrontal, dando así comezo á rama da psicocirurxía.
En 1938 (cando tiña 63 anos de idade) un paciente psiquiátrico ao que atendía disparoulle oito tiros, deixándoo paralítico o resto da súa vida. O paciente aduciu vagamente que o doutor non lle estaba dando os medicamentos adecuados para a súa enfermidade. Premio Nobel
Aínda que nos anos 1930 se vía como candidato ao Premio Nobel pola súa invención da anxiografía, non foi até 1949 cando Egas Moniz recibiu o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (foi o primeiro portugués en ganar un Nobel) xunto co neurólogo suízo Walter Rudolf Hess por outra achega: "polo descubrimento do valor terapéutico da lobotomía en determinadas psicoses".
O Banco de Portugal conmemorou esta efeméride dedicándolle a emisión do billete de 10000 escudos o 12 de xaneiro de 1989. Vida persoal
En 1902 casou con Elvira de Macedo Dias.
António Guterres

António Manuel de Oliveira Guterres, nado en Lisboa o 30 de abril de 1949, é un político e diplomático portugués e timorense. Dende 2017, exerce como Secretario Xeral das Nacións Unidas, sendo a novena persoa en ter este cargo. Membro do Partido Socialista Portugués, Guterres foi Primeiro ministro de Portugal dende 1995 até 2002.
Guterres exerceu como secretario xeral do Partido Socialista de 1992 a 2002. Foi elixido primeiro ministro en 1995 e dimitiu en 2002, despois de que o seu partido fose derrotado nas eleccións locais portuguesas de 2001. Despois de seis anos gobernando sen maioría absoluta, o Partido Socialista tivo un resultado peor do previsto por mor das perdas en Lisboa e Porto, onde as enquisas indicaban que tiña unha sólida vantaxe. Eduardo Ferro Rodrigues asumiu a dirección do Partido Socialista, mais o Partido Socialdemócrata liderado por José Manuel Barroso perdeu as eleccións xerais. Malia esta derrota, as enquisas do público portugués tanto en 2012 como en 2014 situaron a Guterres como o mellor primeiro ministro dos 30 últimos anos.
Foi presidente da Internacional Socialista de 1999 a 2005, e foi o Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados de 2005 a 2015. Guterres foi elixido Secretario Xeral das Nacións Unidas en outubro de 2016, sucedendo a Ban Ki-moon a comezos do ano seguinte e converténdose no primeiro europeo en ocupar este cargo dende Kurt Waldheim en 1981.
António Maria Mourinho

António Maria Mourinho, nado en Sendim o 14 de febreiro de 1917 e finado en Lisboa o 13 de xullo de 1996, foi un etnógrafo, etnólogo e arqueólogo portugués. Traxectoria
António Mourinho estudou no Seminairo Maior de Braganza en 1941, e fíxose reitor da freguesía mirandesa de Duas Igrejas en 1942. Entre 1960 e 1970, estudou en España no Instituto de Alta Cultura, da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural e do Consello Nacional de Investigacións Científicas de Madrid. Entre 1970 e 1975, estudou na Facultade de Letras da Universidade do Porto e graduouse en ciencias históricas e xeográficas, e tamén asistiu á Universidade de Valladolid entre 1984 e 1985, onde se graduou en museoloxía. Contribuíu na fundación do Museo da Terra de Miranda, do que foi director entre 1982 e 1991. En 1995, axudou a elaborar a Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa.
Foi nomeado Oficial da Orde Militar de Cristo en 1943, recibiu a Medalla de Mérito Turístico en 1979 e o Premio Europeo de Arte Popular en 1982. Tamén obtivo o título de Cidadán Honorario e recibiu a Medalla de Honra de Miranda do Douro en 1991. Obras
Coreografia Popular Transmontana (1953)
Malha do Cereal na Cardenha e Coro dos Malhadores (1955)
Teatro Rural em Trás-os-Montes (1956)
Diversidades Subdialetais do Mirandês (1960)
Nuossa Alma i Nuossa Tierra (1961)
Scoba Frolida an Agosto: Lienda de Nuossa Senhora de l Monte de Dues Eigreijas (1983)
Grupo Folclórico Mirandês de Duas Igrejas (1983)
Cancioneiro Tradicional e Danças Populares Mirandesas (1984)
Epigrafia Latina aparecida entre Sabor e Douro desde o Falecimento do Abade de Baçal: 1947 (1988)
Terra de Miranda: Coisas e Factos da Nossa Vida e da Nossa Alma Popular (1991)
Guerra dos Sete Anos ou Guerra do Mirandum (1994)
Curriculum Vitae: Notas Culturais (1995)
António Marinho e Pinto

António de Sousa Marinho e Pinto, nado en Amarante o 10 de setembro de 1950, é un avogado e político portugués. Traxectoria
De orixe humilde naceu na freguesía de Vila Chã do Marão, mais con seis meses emigrou con seus pais ao Brasil, vivindo na cidade de Niterói, no estado do Río de Xaneiro, ata os 14 anos cando volveu con súa nai. Na súa época de estudante de dereito na Universidade de Coímbra involucrouse na loita contra o salazarismo, deténdoo a PIDE, seu pai, fervoroso salazarista, amoestouno duramente desde o Brasil, cortando relacións durante máis de 15 anos.
Licenciado en dereito, traballou como xornalista desde 1978, foi membro da Comisión Nacional para a Liberdade de Información, en 1978, foi director en Madeira da ANOP - Agencia Noticiosa Portuguesa, entre 1979 e 1980 e de 1984 a 1986 da rexión centro. En 1986 accedeu á dirección do Sindicato de Xornalistas en nese ano pasou á Lusa, onde foi director de información da rexión centro de 1986 a 1987 Foi asesor xurídico e de información do goberno de Macau, entre 1987 e 1988, e volveu ao xornalismo, como redactor do Expresso, entre 1989 a 2006. .
Foi membro do Consello Xeral e presidente da Comisión de Dereitos Humanos da Orde dos Avogados, entre 2002 e 2003. En 2007 foi elixido o 24. º bastonário da Orde e reelixido en 2010. Publicou os libros As faces da Justiça, en 2003, Dura Lex - retratos da Justiça portuguesa, en 2007, e Um combate desigual, en 2010.
En 2014 foi elixido eurodeputado na lista do MPT - Partido da Terra, malia anunciar pouco despois de tomar posesión que ía abandonar o posto ao considerar que o Parlamento Europeo non tiña utilidade, non obstante permaneceu no parlamento e en setembro de 2014 anunciou a ruptura co Partido da Terra - MPT, do cal nunca foi militante, e comunicou que ía crear un novo partido, o Partido Democrático Republicano, presentado o 5 de outubro en Coímbra.
António Roquete

António Fernandes Roquete, nado en Salvaterra de Magos o 8 de agosto de 1906 e finado en Lisboa o 18 de decembro de 1995, foi un policía e futbolista portugués, que xogaba como gardameta. Traxectoria
Por problemas económicos de seus pais, ingresou na Casa Pia de Lisboa, onde coñeceu a Cândido de Oliveira, dez anos maior que el. Practicou varios deportes como natación ou béisbol, ata que se acabou centrando no fútbol. Xogou como porteiro durante unha década no Casa Pia Atlético Clube, destacando como o mellor gardameta do país na súa época.
Foi 16 veces internacional coa selección portuguesa, coa que debutou en 1926. Participou nos Xogos Olímpicos de 1928, ás ordes do propio Cândido de Oliveira, sendo titular nos dous partidos que xogou Portugal, contra Chile e Exipto. Casou con Ana Maria Bacelar, de Valença do Minho, en 1934, e comezou a vivir na Quinta da Laje, propiedade da súa muller.
Vencellado á extrema dereita, foi policía dende 1931 e dous anos despois ingresou na Policía Estatal de Vixilancia e Defensa, posteriormente PIDE. Tralo ascenso ao poder de Salazar foi enviado á fronteira portuguesa con Galicia e foi nomeado xefe do posto en Valença. Axente estrito e violento, contribuíu en gran medida a capturar fuxitivos que tentaban atravesar a nado o río Miño e a deter a moitos portugueses por motivos políticos, ademais de sometelos a torturas. Alcanzou o rango de subinspector e chegou a delatar ao seu propio mentor, Cândido de Oliveira, opositor á ditadura salazarista, o que levou á detención deste o 1 de marzo de 1942 e ao seu posterior internamento nun campo de concentración. Esta traizón converteu a Roquete nun apestado no seu país, polo que se acabou trasladando á entón colonia de Mozambique, onde pasou boa parte da súa vida. Alí participou na creación dunha delegación da policía política e máis tarde converteuse en empresario do comercio do anacardio, a través da empresa Caju Industrial de Moçambique, controlada polo Banco Nacional Ultramarino.
Tras regresar a Portugal, viviu na casa do seu fillo, Fernando António Bacelar Roquete, en Reboleira, Amadora. Morreu de broncopneumonía no Hospital Egas Moniz o 18 de decembro de 1995, sendo enterrado en Salvaterra de Magos.
António Zambujo

António Zambujo, nado en Beja o 19 de setembro de 1975, é un músico portugués, considerado como unha das voces masculinas máis internacionais do fado contemporáneo. Traxectoria
O 9 de xuño de 2015, Aníbal Cavaco Silva nomeouno Comendador da Ordem do Infante D. Henrique. Tamén recibiu o premio ao mellor intérprete masculino de fado da Fundación Amália Rodrigues en 2006. Discografía
Álbums
O mesmo Fado (2002).
Por meu Cante (2004).
Outro Sentido (2007).
Guia (2010).
Quinto (2012).
Lisboa 22: 38 - Ao Vivo no Coliseu (2013).
Rua Da Emenda (2014).
Até Pensei que Fosse Minha (2016), onde interpreta cancións de Chico Buarque. Actuacións en festivais galegos
Cantos na Maré 2010.
O mar nunha flor 2017 e 2019.
António de Oliveira Salazar

António de Oliveira Salazar, nado en Vimieiro, Santa Comba Dão, o 28 de abril de 1889 e finado en Lisboa o 27 de xullo de 1970, foi un ditador portugués, profesor universitario e estadista. Exerceu como catedrático de Economía Política, Ciencia das Finanzas e Economía Social na Universidade de Coímbra e foi deputado e ministro. Dende 1932 ata 1968, exerceu como primeiro ministro entre 1932 e 1968 e, interinamente, a Presidencia da República en 1951, períodos durante os cales foi a cabeza e principal figura do chamado Estado Novo, unha ditadura, que abrangueu o intervalo temporal entre 1926 e 1974, malia que o réxime non se consolidou coma tal ata 1933. Traxectoria
Foi ministro das Finanzas entre 1928 e 1932. Entre 1932 e 1968 foi o estadista que dirixiu os destinos de Portugal, co cargo de Presidente do Consello de Ministros (primeiro ministro). Foi fundador e xefe da Unión Nacional (partido único durante o Estado Novo) a partir de 1931. Tamén foi o fundador e principal mentor do Estado Novo (1933-1974), substituíndo a ditadura militar (1926-1933). Tamén exerceu o cargo de Presidente interino da República, mais só no ano de 1951.
En abril de 1937, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e mais Ramón Suárez Picallo enviáronlle unha carta na que dicían: Salazar e Francisco Franco
Durante a Guerra civil española, comezada en xullo de 1936, Salazar non dubidou en apoiar a Franco dende o primeiro momento. De aí o enorme prestixio gañado por Portugal entre os franquistas. Pouco antes do final da guerra, Salazar nomeou a Pedro Teotónio Pereira para a función de Axente Especial do Goberno Portugués xunto ao Goberno de Franco. Teotónio Pereira chegou a Salamanca en xaneiro de 1938, encontrando unha atmosfera de grande simpatía cos diplomáticos alemáns e italianos e de grande hostilidade cos diplomáticos dos restantes países. Teotónio Pereira pronto comezou a contrarrestar este ambiente e Portugal tivo un papel fundamental na disuasión do aliñamento de España coas Potencias do Eixo, na creación dun bloque ibérico neutro e na aproximación de España aos Aliados.
Nunha entrevista ao xornal francés Le Figaro, a 13 de xaneiro de 1958, Franco afirmaba que: Salazar tiña tamén unha grande admiración por outro ditador fascista, Benito Mussolini, tendo incluso unha fotografía do ditador italiano na súa secretaría de traballo.
Anunciación (Leonardo, Uffizi)

A Anunciación (Annunciazione, en italiano) é un óleo sobre panel de Leonardo da Vinci, pintado entre 1472 e 1475, cunhas medidas de 98, 4 × 217 cm.
Representa o arcanxo Gabriel no momento que anunciaba a María que fora escollida polo Señor para ser a nai de Xesús, de acordo co evanxeo de Lucas 1: 26.
A obra permaneceu oculta até 1867, cando foi transferida desde un convento próximo a Florencia á Galería Uffizi, tamén en Florencia.
Desde entón, algúns investigadores mostraron a pintura como o primeiro traballo de Leonardo da Vinci, pero outros atribúena a outros pintores, como Ghirlandaio ou Verrocchio.
As ás do anxo foron pintadas con precisión naturalista, un exemplo da curiosidade científica típica da carreira de Leonardo. Usou o seu coñecemento sobre as ás dos paxaros para facer as do anxo. No primeiro plano, o pintor representa un tipo de tapete en flor no que todas as flores foron pintadas con precisión. Préstamo
O 13 de marzo de 2007 foi prestado ao Museo Nacional do Xapón, onde ficou até o 17 de xuño de 2007.
Anxiografía

En radioloxía denomínase anxiografía a un exame de diagnóstico por imaxe médica cuxa función é o estudo dos vasos sanguíneos que non son visíbeis mediante a radioloxía convencional.
Podemos distinguir entre arteriografía cando o obxecto de estudo son as arterias, e flebografía cando se refire ás veas. Tamén poden estudarse os vasos linfáticos, en cuxo caso falaremos de linfografía. Etimoloxía
O seu nome procede das plabras do grego antigo ἀγειον angeion, "vaso", "vaso ou cavidade do corpo humano", e γράφω grápho, "debuxar", "describir". Historia
O neurólogo portugués António Egas Moniz, gañador do premio Nobel de Medicina en 1949, desenvolveu en 1927 a anxiografía por contraste radioopaco para diagnosticar distintos trastornos cerebrais, desde tumores até malformacións vasculares. Considérase un dos pioneiros neste campo. O seguinte gran paso deuse grazas á técnica de Seldinger en 1953, que permitía acceder aos vasos sanguíneos de forma moito máis segura.
Anxioloxía

A anxioloxía (do gr. Αγγιοc, 'vaso' e λογόc, 'estudo') é a especialidade médica encargada do sistema circulatorio e do sistema linfático, incluíndo a anatomía dos vasos sanguíneos (arterias, veas e capilares) e dos linfáticos, ademais das súas doenzas.
Anxo Guerreiro

Anxo Guerreiro Carreiras ou Ángel Guerreiro Carreiras, chamado Geluco, nado en Xermade o 28 de agosto de 1945 e finado o 18 de xullo de 2013 na Coruña, foi un político e xornalista galego. Traxectoria
Ingresou no Partido Comunista de España de moi novo cando estudaba Químicas na Universidade de Santiago de Compostela, militancia pola que foi encarcerado en varias ocasións e non rematou os estudos. No 1976, formaba parte do Comité Central do PCE que se deu a coñecer en Roma e, no 1979, foi elixido secretario xeral do Partido Comunista de Galicia, sucedendo a Rafael Pillado. Formou parte do chamado "Grupo dos 16", representantes de diferentes partidos políticos que redactaron o Estatuto de Galiza.
En 1981, converteuse no primeiro e único deputado no Parlamento de Galicia coas siglas do PCG (1981-1985). Foi partidario do "eurocomunismo", polo que foi destituído por Carrillo en 1983 e substituído por Julio Pérez de la Fuente, aínda que despois recuperou a secretaría xeral no PCG.
Tamén máximo dirixente do Partido Comunista de Galicia e de Esquerda Unida. As súas discrepancias con Julio Anguita levárono a separar a organización galega da federal creando Esquerda de Galicia, e que acudiu ás eleccións autonómicas de 1997 en coalición co PSdeG, o que posibilitou que de novo fose elixido deputado (1997-2001). Esta separación non foi aceptada por unha parte de Esquerda Unida que se presentaron a esas eleccións co nome de Izquierda Unida e tomaron o nome de Esquerda Unida-Izquierda Unida (Na X Asemblea Nacional, readoptaron o nome de Esquerda Unida unicamente).
Nas eleccións de 2001, o PSdeG non quixo reeditar o pacto e EdeG presentouse en solitario con Anxo Guerreiro como candidato á presidencia da Xunta pero, tralos malos resultados obtidos, Guerreiro dimitiu e EdeG acabou desaparecendo.
Nos últimos anos da súa vida foi comentarista e opinador político en diversos medios, como Localia Santiago ou a Radio Galega.
Padecía dos riles e desenvolveu un cancro de pulmón. Foi incinerado. O seu cadaleito foi cuberto coa bandeira de Galicia e por catro caraveis vermellos.
Anxo Lorenzo Suárez

Anxo M. Lorenzo Suárez, nado en Vigo en 1964, é un sociolingüista e político galego. Traxectoria
Licenciado en Filoloxía Hispánica e doutor pola Universidade Autónoma de Barcelona. Foi profesor de Filoloxía Galega e Latina da Universidade de Vigo desde 1992. Foi secretario da comisión de Normalización Lingüística en 2004 e coordinador da exposición itinerante As Nosas Palabras. En 2009 foi nomeado secretario xeral de Política Lingüística. En 2012 foi nomeado secretario xeral de Cultura.
Anxo Lugilde

Anxo Lugilde Pardo, nado en Lugo en 1970, é un xornalista galego aínda que criado en Barcelona. Traxectoria
Aos cinco meses de vida trasladouse coa familia a Barcelona. En 1982 regresou a Lugo, e seis anos máis tarde, en 1988, marchou estudar a Bilbao. Obtivo a licenciatura en Ciencias da Información pola Universidade do País Vasco e tamén a de Ciencias Políticas pola Universidade de Santiago de Compostela. Máis tarde, xa en 2010 e nesa mesma universidade, acadaría o título de Doutor en Historia Contemporánea, cunha tese sobre a participación política dos emigrantes galegos.
Como xornalista comezou a traballar en La Voz de Galicia en Lugo en 1990, e continuou posteriormente na delegación de Ferrol. En 1998 pasou á central do xornal na Coruña, onde a partir do ano 2000, se seguindo a dirección de Bieito Rubido, se dedicou a facer cobertura da actividade política en Galicia.
Alterna o seu traballo como correspondente do diario catalán La Vanguardia para Galiza e Portugal dende o ano 2005 (actualmente no seu blog Sen cancelas) con colaboracións en El Progreso de Lugo, Diario de Pontevedra e desde maio de 2018 coa sección fixa dominical Planeta Galicia en Praza. gal, con artigos de análise política.
A súa faceta de analista político levouno durante parte de 2015 a percorrer o país presentando o seu último libro De Beiras a Podemos. A política galega nos tempos da troika. Vida persoal
En 1988 diagnostícanlle depresión, enfermidade que fixo pública en 2019. Reside en Santiago de Compostela. Obra
Ensaio
(2001) Fraga después de Fraga: crónica de las elecciones autonómicas del 21-O (en castelán), A Coruña: La Voz de Galicia. ISBN 84-88254-67-9.
(2003) Arxentina, el drama de la quinta provincia gallega (en castelán). A Coruña: La Voz de Galicia. ISBN 84-9757-101-0.
(2005) El fin del fraguismo (en castelán), con Xosé Carreira. A Coruña: La Voz de Galicia. ISBN 978-84-9757-188-3.
(2007) O voto emigrante: viaxe pola zona escura da democracia española. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-7154-084-3.
(2014) De Beiras a Podemos. A política galega nos tempos da troika. Praza. gal e Meu Book. ISBN 978-84-943003-4-9.
(2021) A vella compañeira. Os meus trinta anos de loita contra a depresión. (con ilustracións de Manuel Cráneo). Luzes (as edicións en catalán e castelán foron publicadas respectivamente por Columa e Península).
Anxo Pérez Fernández

Ángel Celestino Pérez Fernández, nado en Vigo o 28 de maio de 1955, é un profesor xubilado de Filosofía, especialista en Baruch de Spinoza, sobre cuxa vida e obra publicou diversos textos. Traxectoria
Colabora habitualmente con artigos de opinión no xornal A Peneira e en revistas como Tempos Novos.
Tamén contribuíu na redacción de libros colectivos destinados ao ensino como A composición filosófica. Probas de Selectividade (Xerais, 2011).
Foi así mesmo membro do grupo ENXERGO, consagrado á Didáctica da Filosofía.
Anxos sen paraíso

Anxos sen paraíso (en inglés: A Child Is Waiting) é un filme estadounidense de 1963 dirixido por John Cassavetes. Escrito por Abby Mann, baséase na telenovela homónima de 1957 Westinghouse Studio One. O filme foi producido por Stanley Kramer e está protagonizado por Burt Lancaster, que interpreta o director dunha institución estatal para nenos discapacitados mentais, e por Judy Garland que é a nova mestra que pon en cuestión os seus métodos.
Estreouse en galego o 9 de abril de 1993 a través da TVG. Personaxes
Burt Lancaster como Dr. Matthew Clark
Judy Garland como Jean Hansen
Gena Rowlands como Sophie Widdicombe Benham
Steven Hill como Ted Widdicombe
Lawrence Tierney como Douglas Benham
Bruce Ritchey como Reuben Widdicombe
John Marley como Holland
Paul Stewart como Goodman
Elizabeth Wilson como Miss Fogarty
Barbara Pepper como Miss Brown
Keith e Kerry Simon como Ruben
Billy Mumy como rapaz que conta as perlas de Jean
Juanita Moore como nai de Julius
Anxélica brava

A anxélica brava (Angelica sylvestris) é unha especie da familia das umbelíferas, nativa do oeste e norte de Europa, Laponia, Groenlandia, países escandinavos e Rusia. Aparece tamén nos Alpes, Pireneos, Apeninos e o Cáucaso. Descrición
De 1 a 2 m de altura. A súa raíz que é bianual, é moi carnosa, máis ben longa e grosa e ascende dela un talo groso, acanalado, fistuloso, ramificado e articulado, de cor purpúrea. As follas son grandes, pinnadas, con folíolos de bordos serrados, lanceolados-ovalados e agudos e con pecíolos envolventes. As flores son dunha cor amarela averdada e se dispoñen en grandes umbelas de 30 a 40 flores que, cando madurecen, convértense nunhas umbeliñas máis miúdas porén máis compactas. Historia
Do grego anghelos, anxo, polas súas virtudes. Na zona do Val de Arán e en Le Couserans (Pireneos), os talos floridos pendurábanse do teito para afastar da casa os maos espíritos. A raíz usábase como amuleto polos xogadores. Considerouse un talismán para os cativos. Propiedades
Principios: Aceite esencial, ácido anxélico, resina, tanino, pectina. Na esencia identificouse: felandreno, furfurol, alcois metílico e etílico. As follas teñen un 1%. A densidade oscila do 0, 8 ó 0, 9, sendo solúbel en tres volumes de alcol a 90°.
Indicacións: é recendente, carminativo, emenagogo, antiespástico, anafrodisíaco.
Pode provocar fotosensibilización e dermatite de contacto. A doses elevadas deprime o sistema nervioso central.
Úsanse a raíz e as sementes. Apáñase en setembro, de preferencia exemplares de solos secos, que teñen maior riqueza nos seus principios activos.
Outros usos: as sementes esmagadas úsanse coma insecticida. Os talos queimados nas brasas, ceiban un fume recendente que disque provoca estados visionarios ao alentalo. Taxonomía
Angelica sylvestris foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 251. 1753. Etimoloxía Angelica: nome xenérico que deriva do latín para "angelical", en referencia ás propiedades medicinais da planta, que se di que foi revelada a un monxe por un anxo que lle dixo que era unha cura para unha praga.
sylvestris: epíteto que significa "que medra bravo". Sinonimia Nome común
Galego: anxélica brava, herba dos lazarosos, herba da raña, herba da sarna. Galería de imaxes
Detalles da planta:
Anzol

Un anzol ou brinca é un dispositivo para a captura de peixes no que se coloca unha carnada para atraeren a estes, e que se engancha no padal, na boca e moi raramente, no corpo do peixe.
Os anzois foron utilizados desde hai séculos polos pescadores para capturaren peixes tanto en augas doces como nas augas salgadas.
No ano 2005, o anzol foi elixido pola revista Forbes como unha das vinte principais ferramentas na historia da humanidade.
Os anzois normalmente levan algún tipo de carnada ou engado, todo iso enlazado por unha liña ou tanza que conecta o peixe capturado co pescador.
Hai unha enorme variedade de anzois no mundo da pesca. Os tamaños, deseños, formas e materiais son variábeis en función da finalidade prevista do anzol. Forma e construción
As partes dun anzol son:
A punta, que é a que penetra na boca do peixe.
O ollo, burato situado na parte oposta da punta, onde se empata a liña.
A curva ou colo, a parte do anzol que une a punta e o ollo.
A brecha é como se denomina a distancia que separa o colo e a punta.
Os anzois contemporáneos están fabricados con aceiro de alto contido en carbono, aceiro aleado con vanadio, ou aceiro inoxidable, segundo a aplicación.
A maioría dos anzois de calidade se cóbrense con algún tipo de anticorrosivo resistente, resistencia á corrosión que se require cando se utilizan en auga salgada e mentres están almacenados. Historia
O anzol, ou dispositivos similares, foi probabelmente utilizado polo ser humano durante miles de anos. Proba diso é que se encontraron anzois en Palestina que datan de ao redor dos anos 7000 a. C.
O home fixo anzois de todo tipo de materiais, incluíndo a madeira, ósos de animais e humanos, cornos, cunchas, pedra, bronce, até o ferro e o aceiro na actualidade.
En moitos casos fixéronse a partir de múltiplos materiais para aproveitar a forza e as características positivas de cada material.
Os noruegueses na década de 1950 aínda utilizaban madeira de xenebreiro para facer anzois.
Os ganchos de aceiro de calidade comezaron a aparecer en Europa nos anos 1600 e a súa fabricación converteuse nunha tarefa para os profesionais.
Anzoátegui

Anzoátegui é un dos 23 estados federais de Venezuela. A súa capital e cidade máis poboada é Barcelona. Atópase na rexión nororiental do país, limitando ó norte co mar Caribe (océano Atlántico), ó nordeste con Sucre, ó leste con Monagas, ó sur co río Orinoco que o separa de Bolívar, ó oeste con Guárico e ó noroeste con Miranda. Con 43300km² é o sexto estado máis extenso (por detrás de Bolívar, Amazonas, Apure, Guárico e Zulia) e con 1440875 habitantes (segundo o INE de Venezuela) é o sétimo máis poboado, por detrás de Zulia, Miranda, Carabobo, Distrito Capital, Lara e Aragua.
Posúe 21 concellos e 49 parroquias civís. As súas principais cidades son: Barcelona, Puerto La Cruz, Puerto Píritu, Pariaguán, Lechería, Guanta, El Tigre, Anaco e Cantaura. Historia
Leva o nome do heroe da independencia venezolana, José Antonio Anzoátegui (1789–1819). A cidade de Barcelona, que é a capital do estado, foi fundada en 1677. O presente estado Anzoátegui foi incluído dentro da provincia de Cumaná, que formaba á súa vez parte da Capitanía Xeneral de Venezuela, xunto coas provincias de (Güiana, Maracaibo, Caracas, Margarita e Trinidad). En 1810, separouse da provincia de Cumaná. Non foi até 1909 que conseguiu a súa actual distribución administrativa.
Anáfora

A anáfora é unha figura estilística consistente en repetir unha ou varias palabras ó inicio do verso, en enunciados sucesivos, co que se subliña enfaticamente o elemento iterado.
En lingüística textual, a anáfora é a repetición pura e simple das palabras predominantes na mensaxe narrativa, que é un mecanismo de cohesión textual emparentado coa deíxe. Exemplos
No poema "A gaita gallega" (Cantares Gallegos, de Rosalía de Castro)
Vexo contigo estes ceosvexo estas brancas aurorasvexo estes campos froridos[. .. ]vexo esta terra bendita
En "Pra a Habana" (Follas Novas, de Rosalía de Castro)
Tes, en cambio, orfos e orfase campos de soledad, e nais que non teñen fillose fillos que non ten pais. E tes corazóns que sofren
Análise da varianza

En estatística, análise de varianza (ANOVA, segundo terminoloxía inglesa) é unha colección de modelos estatísticos e os seus procedementos asociados cos que comparar medias separando a varianza global observada en diferentes partes. Visión xeral
Existen tres tipos de modelos: O modelo de efectos fixos asume que o experimentador considerou para o factor tódolos posibles valores que este pode tomar. Exemplo: Se o xénero do individuo é un factor, e o experimentador incluíu tanto individuos masculinos como femininos, o xénero é un factor fixo no experimento.
Os modelos de efectos aleatorios asumen que nun factor consideráronse tan só unha mostra dos posibles valores que este pode tomar. Exemplo: Se o método de ensinanza é analizado como un factor que pode influír sobre o nivel de aprendizaxe e tense considerado no experimento só tres dos moitos máis métodos posibles, o método de ensinanza é un factor aleatorio no experimento.
Os modelos mixtos describen situacións onde están presentes ambos os tipos de factores: fixos e aleatorios.
A técnica fundamental consiste na separación da suma de cadrados (SS, 'sum of squares') en compoñentes relativos ós factores contemplados no modelo. Como exemplo, mostramos o modelo para un ANOVA simplificado cun tipo de factores en diferentes niveis. (Se os niveis son cuantitativos e os efectos son lineais, pode resultar apropiado unha análise de regresión lineal) S S Total
S S Erro + S S Factores {\displaystyle SS_{\hbox{Total}}
SS_{\hbox{Erro}}+SS_{\hbox{Factores}}} O número de graos de liberdade (gl) pode separarse de forma similar e correspóndese coa forma en que a distribución chi-cadrada describe a suma de cadrados asociada. g l Total
g l Erro + g l Factores {\displaystyle gl_{\hbox{Total}}
gl_{\hbox{Erro}}+gl_{\hbox{Factores}}} Modelo de efectos fixos
O modelo de efectos fixos de análise da varianza aplícase a situacións nas que o experimentador someteu o grupo ou material analizado a varios factores, cada un dos cales aféctalle só á media, permanecendo a "variable resposta" cunha distribución normal. Modelo de efectos aleatorios
Os modelos de efectos aleatorios úsanse para describir situacións nas que ocorren diferenzas incomparables no material ou grupo experimental. O exemplo máis simple é o de estimar a media descoñecida dunha poboación composta de individuos diferentes e na que esas diferenzas se mesturan cos erros do instrumento de medición. Graos de liberdade
Por graos de liberdade entendemos o número efectivo de observacións que contribúen á suma de cadrados nunha ANOVA, isto é, o número total de observacións menos o número de datos que sexan combinación lineal doutros. Probas de significación
A análise de varianza leva á realización de probas de significación estatística, usando a denominada distribución F de Snedecor.
Análise de Fourier

En matemáticas, a análise de Fourier é o estudo do xeito en que as funcións xerais poden representarse ou aproximarse mediante sumas de funcións trigonométricas máis sinxelas. A análise de Fourier partiu do estudo das series de Fourier, e recibe o seu nome de Jean-Baptiste Joseph Fourier, que demostrou que representar unha función como suma de funcións trigonométricas simplificaba enormemente o estudo da transferencia da calor.
Na actualidade, o obxecto da análise de Fourier inclúe un amplo espectro das matemáticas. Nas ciencias e na enxeñaría, o proceso de descompor unha función en compoñentes oscilatorios adoita chamarse análise de Fourier, mentres que a operación da reconstrución da función a partir destes elementos coñécese como síntese de Fourier. Por exemplo, determinar que frecuencias están presentes nunha nota musical incluiría calcular a transformada de Fourier desa nota. Poderíase entón volver sintetizar o mesmo son incluíndo as compoñentes da frecuencias reveladas na análise de Fourier. Nas matemáticas, o vocábulo análise de Fourier adoita empregarse para referirse ao estudo de ambas as operacións.
O proceso de descomposición chámase transformación de Fourier. A súa saída, a transformada de Fourier, adoita recibir un nome máis específico, que depende do dominio e doutras propiedades da función que se transforma. Ademais, o concepto orixinal da análise de Fourier foise estendendo co tempo para aplicalo a situacións cada vez máis abstractas e xerais, dando lugar á análise harmónica.
Análise de escala

A análise de escala (ou análise de orde de magnitude) é unha poderosa ferramenta utilizada nas ciencias matemáticas para a simplificación de ecuacións con moitos termos. Primeiro determínase a magnitude aproximada dos termos individuais nas ecuacións. Daquela algúns termos insignificante poden ser ignorados. Exemplo: momento vertical na meteoroloxía a escala sinóptica
Considere, por exemplo, a ecuación do momento das ecuacións de Navier-Stokes na dirección das coordenadas verticais da atmosfera onde R é o raio terrestre, Ω é a frecuencia de rotación da Terra, g é a aceleración da gravidade, φ é a latitude, ρ é a densidade do aire e ν é a viscosidade cinemática do ar (podemos desprezar a turbulencia na atmosfera libre).
Na escala sinóptica podemos esperar velocidades horizontais de aproximadamente U
101ms−1 e vertical sobre W
10−2ms-1. A escala horizontal é L
106m e a escala vertical é H
104m. A escala de tempo típica é T
L/U
105s. As diferenzas de presión na troposfera son ΔP
104 Pa e densidade do ar ρ
100kg⋅m−3. Outras propiedades físicas son aproximadamente: R 6, 378 × 106 m;
Ω 7, 292 × 10 −5 rad⋅s−1;
ν 1, 46 × 10 −5 m2 ⋅s−1;
g 9, 81 m⋅s−2.
Pódense facer estimacións dos distintos termos da ecuación (A1) utilizando as súas escalas: ∂ w ∂ t ∼ W T u ∂ w ∂ x ∼ U W L v ∂ w ∂ y ∼ U W L w ∂ w ∂ z ∼ W W H u 2 R ∼ U 2 R v 2 R ∼ U 2 R 1 ϱ ∂ p ∂ z ∼ 1 ϱ Δ P H Ω u cos ⁡ φ ∼ Ω U ν ∂ 2 w ∂ x 2 ∼ ν W L 2 ν ∂ 2 w ∂ y 2 ∼ ν W L 2 ν ∂ 2 w ∂ z 2 ∼ ν W H 2 {\displaystyle {\begin{aligned}{\frac {\partial w}{\partial t}}&\sim {\frac {W}{T}}\\[1. 2ex]u{\frac {\partial w}{\partial x}}&\sim U{\frac {W}{L}}&\qquad v{\frac {\partial w}{\partial y}}&\sim U{\frac {W}{L}}&\qquad w{\frac {\partial w}{\partial z}}&\sim W{\frac {W}{H}}\\[1. 2ex]{\frac {u^{2}}{R}}&\sim {\frac {U^{2}}{R}}&\qquad {\frac {v^{2}}{R}}&\sim {\frac {U^{2}}{R}}\\[1. 2ex]{\frac {1}{\varrho }}{\frac {\partial p}{\partial z}}&\sim {\frac {1}{\varrho }}{\frac {\Delta P}{H}}&\qquad \Omega u\cos \varphi &\sim \Omega U\\[1. 2ex]\nu {\frac {\partial ^{2}w}{\partial x^{2}}}&\sim \nu {\frac {W}{L^{2}}}&\qquad \nu {\frac {\partial ^{2}w}{\partial y^{2}}}&\sim \nu {\frac {W}{L^{2}}}&\qquad \nu {\frac {\partial ^{2}w}{\partial z^{2}}}&\sim \nu {\frac {W}{H^{2}}}\end{aligned}}} Agora podemos introducir estas escalas e os seus valores na ecuación (A1): Podemos ver que todos os termos, excepto o primeiro e o segundo no lado dereito, son insignificantes. Así, podemos simplificar a ecuación do momento vertical á ecuación de equilibrio hidrostático:
Análise de requisitos

Análise de requisitos é o estudo das características que o sistema deberá ter para atender ás necesidades e expectativas do cliente.
Cada funcionalidade demandada polo cliente debe analizarse para verificar os posibles impactos no desenvolvemento das demais funcionalidades do sistema, e verificado en conxunto co equipo de desenvolvemento se as necesidades tecnolóxicas para a súa posta en marcha están dispoñibles.
Análise de sangue

Unha análise de sangue é un exame de laboratorio realizado nunha mostra que pode ser de sangue completo, plasma ou soro. Usualmente é extraída dunha vea do brazo usando unha xiringa, vía picada de dedo, tamén se pode facer con sangue arterial. Propósito
Os exames de sangue son empregados para determinar estados fisiolóxicos e bioquímicos tales como unha doenza, contido mineral, eficacia de drogas, e función dos órganos.
A venopunción é útil porque é unha maneira relativamente non invasiva para obter células, e fluído extracelular (plasma) do corpo para a análise. Posto que o sangue flúe a través do corpo actuando como un medio para proporcionar osíxeno e nutrientes, e retirando residuos e levándoos ós sistemas excretorios para a súa eliminación, o estado da circulación sanguínea afecta, ou é afectado, por moitas condicións médicas. Por estas razóns, os exames de sangue son os máis comúns exames médicos realizados.
Aínda que se adoita usar o termo exame de sangue, a maioría das probas rutineiras son feitas en plasma ou o soro (fóra da maioría de hematoloxía). Extracción
Os flebotomistas, os bioquímicos diagnósticos (BQD), os químicos bacteriólogos parasitólogos (QBP), os químicos farmacéuticos biólogos (QFB), pasantes en técnicos en laboratorio clínico, médicos internos de pregraduado e as enfermeiras, están a cargo da extracción do sangue do paciente. Porén, en circunstancias especiais e situacións de emerxencia, os paramédicos e os médicos ás veces extraen o sangue. Tamén, os terapistas respiratorios son adestrados para extraer o sangue arterial para a gasometría arterial, aínda que isto é un caso raro. Tipos de exame de sangue
As probas de laboratorio ou análises clínicas miden o sodio, o potasio, o cloro, o bicarbonato, o nitróxeno ureico en sangue (BUN), o magnesio, a creatinina, e a glicosa. Ás veces tamén inclúen o calcio e outros compoñentes do sangue.
Algúns exames de sangue, tales como a medición da glicosa, colesterol, ou para a detección de doenzas de transmisión sexual requiren xaxún (ou non consumo de alimentos) de oito a doce horas antes do exame de sangue.
Para a maioría dos exames o sangue é usualmente obtido da vea do paciente. Porén, outros exames de sangue especializados, tales como a gasometría arterial, requiren que o sangue sexa extraído dunha arteria. A gasometría arterial do sangue é primariamente usada para monitorear os niveis do dióxido de carbono relacionados coa función pulmonar. Porén, tamén é requirido ó medir os niveis de pH e de bicarbonato do sangue para certas condicións metabólicas.
Mentres que a proba regular do exame de glicosa é tomada en certo punto no tempo, a proba de tolerancia á glicosa implica a proba repetida para determinar a taxa na cal a glicosa é procesada polo corpo.
Rangos normais
Análise de urina

Un exame xeral dos ouriños, tamén chamado análise de urina, consiste nunha serie de exames efectuados sobre os ouriños, constituíndo un dos métodos máis comúns de diagnóstico médico. Un exame completo consta de varias determinacións: un exame macroscópico, un exame físico-químico, un exame microscópico e, se fose preciso, un urocultivo. A análise física-químico pódese efectuar mediante tiras reactivas cuxos resultados se len de acordo ós cambios de cor. Antecedentes
Xa na antigüidade era común o diagnóstico de doenzas con base na observación dos ouriños. O método, denominado uroscopia, baseado na observación das propiedades organolépticas dos ouriños foi descrito por Galeno e a súa aplicación tivo lugar por moitos séculos no contexto da teoría do catro humores apoiada por Hipócrates.
Aínda que a tecnoloxía de análise química cualitativa e cuantitativa permitiu dende finais do século XIX a superación do método uroscópico, as propiedades organolépticas, tipicamente cheiro e cor, permiten aínda un diagnóstico inmediato de numerosas enfermidades. Cor
Os ouriños son de cor amarela clara e en función da súa concentración pode adoptar unha coloración amarela clara, se está diluída, e amarela escura, se está concentrada; porén, pode ter unha aparencia turbia se nela existen células ou cristais. Se o paciente está a tomar certos medicamentos, os ouriños poderían ser tinguidos por eles.
Análise final

Análise final (en inglés: Final Analysis) é un filme estadounidense dirixido por Phil Joanou que se estreou en 1992. Foi escrito por Wesley Strick e está protagonizado por Richard Gere, Kim Basinger, Uma Thurman, Eric Roberts e Keith David. Os produtores executivos do mesmo foron Gere e Maggie Wilde. O estilo neo-noir de Análise final imita os filmes de suspense de Hitchcock, como Vertixe.
Estreouse en galego a través da TVG o 5 de febreiro de 2011. Personaxes
Richard Gere como Dr. Isaac Barr
Kim Basinger como Heather Evans
Uma Thurman como Diana Baylor
Eric Roberts como Jimmy Evans
Keith David como Detective Huggins
Paul Guilfoyle como Mike O'Brien
Robert Harper como Alan Lowenthal
Agustin Rodriguez como Pepe Carrero
Rita Zohar como Dr. Grusin
George Murdock como Xuíz Costello
Shirley Prestia como fiscal do distrito Kaufman
Tony Genaro como Hector
Katherine Cortez como muller
Wood Moy como Dr. Lee
Corey Fischer como doutor forense
Jack Shearer como doutor dos seguros
Lee Anthony como xuíz
Derick Alexander como ambulancia
Abigail Van Alyn como enfermeira
Análise harmónica

En matemáticas, a análise harmónica estuda a representación de funcións ou sinais como superposición de ondas "básicas" ou harmónicos.
A análise harmónica investiga e xeneraliza as nocións de series de Fourier e transformadas de Fourier. Ao longo dos séculos XIX e XX converteuse nunha materia enorme con aplicacións en campos diversos como o procesamiento de sinais, a mecánica cuántica ou a neurociencia. Serie de Fourier
As series de Fourier empréganse para descompor unha función, sinal ou onda periódica como suma infinita ou finita de funcións, sinais ou ondas harmónicas ou sinusoidais; é dicir, unha serie de Fourier é un tipo de serie trigonométrica. Transformada de Fourier
A transformada clásica de Fourier en Rn aínda é unha área de investigación activa, sobre todo na transformación de Fourier sobre obxectos máis xerais, como as distribucións temperadas. Por exemplo, se se impoñen algúns requirimentos sobre unha distribución f, pódese tentar trasladalos a termos da súa transformada de Fourier. O teorema de Paley-Wiener é un exemplo diso, que implica inmediatamente que se f é unha distribución de soporte compacto (o que inclúe as funcións de soporte compacto), entón a súa transformada de Fourier non ten nunca o soporte compacto. Isto é un tipo moi elemental dun principio de incerteza en termos da análise harmónica.
As series de Fourier poden ser estudadas convenientemente no contexto dos espazos de Hilbert, o que nos dá unha conexión entre a análise harmónica e a análise funcional. Análise harmónica aplicada
Moitas aplicacións da análise harmónica na ciencia e na enxeñaría comezan coa idea ou hipótese de que un fenómeno ou sinal se compón dunha suma de compoñentes oscilatorias individuais. As mareas e as cordas que vibran son exemplos comúns e sinxelos. Análise harmónica abstracta
Unha das ramas máis modernas da análise harmónica, que ten as súas raíces a mediados do século XX, é a análise sobre grupos topolóxicos. O ideal central que o motiva é a das varias transformadas de Fourier, que poden ser xeneralizadas a unha transformación de funcións definidas sobre grupos localmente compactos.
A teoría para os grupos localmente compactos abelianos chámase dualidade de Pontryagin, que se considera unha proposición moi satisfactoria xa que explica as características envoltas na análise harmónica.
A análise harmónica estuda as propiedades desa dualidade e a transformada de Fourier; e pretende estender devanditas características a outros marcos, por exemplo no do caso dos grupos de Lie non abelianos.
Para grupos xerais non abelianos localmente compactos, a análise harmónica está moi relacionada coa teoría unitaria de representación de grupos unitarios. Para grupos compactos, o teorema de Peter-Weyl explica como se poden conseguir harmónicos extraendo unha representación irreducible de cada clase de equivalencia de representacións. Esta elección de harmónicos goza dalgunhas das propiedades útiles da transformada de Fourier clásica de forma que leva convolucións a produtos escalares, ou por outra banda mostrando certa comprensión sobre a estrutura de grupo subxacente.
Análise multivariante

A análise multivariante é un método estatístico utilizado para determinar a contribución de varios factores nun simple evento ou resultado. Os factores de estudo son os chamados factores de risco (bioestatística), variables independentes ou variables explicativas.
O resultado estudado é o evento, a variable dependente ou a variable resposta.
A análise multivariante, mediante técnicas de proxección sobre variables latentes ten moitas vantaxes sobre os métodos de regresión tradicionais: pódese utilizar a información de múltiples variables de entrada, aínda que estas non sexan linealmente independentes
pode traballar con matrices que conteñan máis variables que observacións
pode traballar con matrices incompletas, sempre que os valores faltantes estean aleatoriamente distribuídos e non superen un 10%
xa que se basean na extracción secuencial dos factores, que extraen a maior variabilidade posible da matriz das X (variables explicativas, ollo non teñen que ser independentes) poden separar a información do ruçodo. Asúmese que as X mídense con ruído.