proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Nucleótido

Un nucleótido é un composto formado por unha base nitroxenada, un azucre de cinco átomos de carbono (pentosa) e un grupo fosfato. Para algunhas autoridades o grupo fosfato é un só residuo de ácido fosfórico (definición da IUPAC), e para outras o grupo fosfato pode estar formado por un ou máis fosfatos, normalmente ata dous ou tres (en diversos libros e dicionarios de bioquímica e bioloxía molecular). Os monómeros que forman os ácidos nucleicos son nucleótidos e teñen un fosfato. Estrutura
Cada nucleótido é un ensamblado de tres compoñentes: Bases nitroxenadas ou nitroxénicas: derivan de compostos heterocíclicos aromáticos, a purina e a pirimidina.
Bases nitroxenadas purínicas: son a adenina (A) e a guanina (G). Ambas entran a formar parte do ADN e do ARN.
Bases nitroxenadas pirimidínicas: son a timina (T), citosina (C) e uracilo (U). A timina e a citosina interveñen na formación do ADN. No ARN aparecen a citosina e o uracilo.
Pentosa: o azucre de cinco átomos de carbono pode ser ribosa (ARN) ou desoxirribosa (ADN). Segundo o azucre que leven poden ser ribonucleótidos ou desoxirribonucleótidos.
Ácido fosfórico: de fórmula H3PO4. Cada nucleótido pode conter un (monofosfato: AMP), dous (difosfato: ADP) ou tres (trifosfato: ATP) grupos de ácido fosfórico. Transferencia de enerxía
Os nucleótidos, por razón dos seus grupos de fosfato, son fontes preferidas nas células para a transferencia de enerxía. Os nucleótidos atópanse nun estado estable cando posúen un só grupo de ácido fosfórico. Cada grupo de fosfato adicional que posúa un nucleótido atópase nun estado máis inestable e o enlace do fosfato tende a se romper por hidrólise e liberar a enerxía que o une ó nucleótido. As células posúen enzimas cuxa función é precisamente hidrolizar nucleótidos para extraer o potencial enerxético almacenado nos seus enlaces. Por tal razón un nucleótido de trifosfato é a fonte preferida de enerxía na célula. Deles, o ATP (un nucleótido de adenina con tres grupos de fosfato), é o predilecto nas reaccións celulares para a transferencia da enerxía demandada. UTP (uracilo + ribosa + tres fosfatos) e GTP (Guanina + ribosa + tres fosfatos) tamén compracen as demandas de enerxía da célula en reaccións con azucres e cambios de estruturas proteicas, respectivamente. Nomenclatura
A posición dos átomos nun nucleótido especifícanse en relación aos átomos de carbono no azucre de ribosa ou desoxiribosa. A purina ou pirimidina está localizado no carbono 1' do azucre.
O grupo fosfato está no carbono 5'.
O grupo hidroxilo sobre o carbono 3' do azucre, o cal é o que reacciona co grupo fosfato do carbono 5' doutro subseguinte nucleótido para formar a cadea de ADN ou ARN.
Nucleótido azucre

Os nucleótidos azucres (ás veces nucleótidos-azucres ou azucres nucleótidos) son as formas activadas dos monosacáridos nas cales estes están unidos a un nucleótido (ou nucleósido fosfato). Actúan como doadores dun residuo de azucre en reaccións de glicosilación catalizadas por un grupo de encimas chamado glicosiltransferases. Nestas reaccións o nucleótido funciona como un coencima que transporta e cede o azucre. Historia
O anabolismo dos oligosacáridos e, por tanto, o papel dos nucleótidos azucres, non foi esclarecido ata a década de 1950 grazas aos traballos do bioquímico arxentino Luis Federico Leloir e os seus colegas, que descubriron que os encimas chave neste proceso eran as glicosiltransferases. Estes encimas transfiren un grupo glicosilo desde un nucleótido azucre a unha molécula aceptora. Importancia biolóxica
Para actuar na doazón de glicosilos, estes monosacáridos deben estar nunha forma de alta enerxía. Esta forma son os nucleótidos azucres, que se orixinan da reacción entre un nucleósido trifosfato (NTP) e un glicosilo monofosfato (co fosfato unido ao carbono anomérico). O azucre queda unido ao último fosfato do nucleótido, polo que ten alta enerxía. Tipos
Hai nove nucleótidos azucres nos animais complexos que actúan como doantes de glicosilo e poden clasificarse segundo o tipo de nucleósido fosfato (nucleótido) que conteñan: Con uridina difosfato: UDP-glicosa (UDP-Glc), UDP-galactosa (UDP-Gal), UDP-N-acetilgalactosamina (UDP-GalNAc), UDP-N-acetilglicosamina (UDP-GlcNAc), UDP-ácido glicurónico (ou UDP-glicuronato, UDP-GlcUA), UDP-xilosa (UDP-Xyl).
Con guanosina difosfato: GDP-manosa (GDP-Man), GDP-fucosa (GDP-Fuc).
Con citidina monofosfato: CMP-N-acetilneuramínico (CMP-Neu5Ac), que é o único nucleótido azucre en forma de nucleósido monofosfato en animais (os demais son difosfatos).
En plantas e bacterias utilízanse moitos outros nucleótidos azucres. Por exemplo, na natureza atópanse a CDP-glicosa e TDP-glicosa e outros doantes do tipo CDP-azucre ou TDP-azucre, ás veces con azucres pouco comúns. Estruturas
Abaixo exemplos de estruturas dalgúns nucleótidos azucres (un exemplo de cada un dos tres tipos). Relacións entre as rutas de glicosilación e diferentes enfermidades
O metabolismo normal dos nucleótidos azucres é moi importante. Calquera disfunción nalgún dos encimas que contribúen no seu metabolismo orixina doenzas. Por exemplo: Miopatía de corpos de inclusión: é unha doenza conxénita orixinada pola alteración da función da UDP-GlcNAc epimerase.
Distrofia corneal macular: é unha doenza conxénita resultado do mal funcionamento da GlcNAc-6-sulfotransferase.
O trastorno conxénito na α-1, 3 manosil transferase causa unha variedade de síntomas clínicos, por exemplo, hipotonía, retardo psicomotor, fibrose hepática e varios problemas de alimentación.
Nudesa

Nutrimentos Deza (Nudesa) é unha empresa galega que produce penso composto nunha rede de abastecemento a gandeiros, negocio ao que se suman granxas propias de parideiras para venda de porcino que tamén consumirían o seu penso. Actualmente é unha sociedade anónima, fundada como cooperativa de gandeiros. Ten a súa sede en Silleda. Características
Conta con 10 explotacións de parideiras, tanto propias coma integradas, produce 250 millóns de quilos de penso ao ano e vende 300. 000 porcos no mesmo período (280. 000 directos, máis os vendidos aos clientes que colaboran con eles nas granxas de porcas) Inclúen no seu portafolio a venda de penso ao sector da carne de vacún, pero neste sector sen explotacións propias.
Cunha facturación superior aos 158 millóns de euros ao ano Nudesa ocupa o primeiro posto como empresa con maior facturación da comarca de Deza e ocupa o número 88 dentro das 100 empresas con maior facturación de toda Galicia, o 23 dentro da provincia de Pontevedra. Historia
A empresa foi fundada no ano 1977 por gandeiros residentes na comarca do Deza, entre os que se atopaba o actual conselleiro delegado da empresa José Carlos Fondevila Pérez, coa visión de potenciar e profesionalizar o sector primario a través da fabricación e subministración de pensos.
Tras unha primeira etapa durante os anos 80 en Lalín en 1993 construíuse unha nova sede en Silleda, na saída da vila en dirección a Santiago de Compostela.
Ao longo dos anos a empresa experimentou un crecemento constante ata consolidarse como líderes do sector primario galego e converterse na primeira empresa da comarca en venda gratuíta de pensos dentro da súa rede de produción de porcino. En Galicia e Asturias venden penso en todo o territorio e na provincia de Burgos véndenlle porcino á empresa Campofrío, como en La Bañeza onde operan co mesmo principio xunto con Embutidos Rodríguez. En Portugal promoven outra rede de venda en simultáneo de penso e porcino.
En abril de 2024 inaugurouse a segunda fábrica en activo no polígono industrial de Silleda, deseñada cun orzamento de 6 millóns de euros, con 45 metros de altura e capacidade para procesar 20 toneladas á hora de millo, cebada e soia procedentes na súa maioría do comercio co portos da Coruña e o porto de Marín.
A empresa conta con máis de 100 empregados. Distincións
A empresa conta con 3 premios á mellor granxa do Ministerio de Agricultura español.
Nudez

Nudez é o estado de carencia de roupas ou vestidos, o cal implica a exposición da pel e das partes íntimas. No mundo da arte é un xénero artístico que representa figuras humanas despoxadas de vestimenta, cuxa orixe se remonta aos inicios da arte prehistórica. Acadou o seu apoxeo durante a Antigüidade clásica e o Renacemento. A nudez en certas culturas occidentais pode considerarse erótica e noutras ser un estado normal ao que non se asigna ningunha sensación ou emoción particular.
Nueva Aurora

Nueva Aurora foi un periódico aparecido en Pontevedra entre 1919 e 1923. Historia e características
Subtitulado Quincenario Obrero-Socialista, a partir do número 12 pasou a chamarse Semanario Obrero-Socialista e desde o número 27 foi Semanario Socialista. Apareceu a finais de xullo de 1919. Xurdiu da fusión entre Aurora Roja e Acción Obrera. Foron os seus directores Ramiro Paz Carbajal (até outubro de 1920), Francisco Tilve Rodríguez e Francisco Otero Juncal. Tivo unha primeira época de tendencia socialista ata que en 1921 se converteu nunha das publicacións do Partido Comunista. No primeiro período incluíu información e documentos sobre o PSOE e UGT, artigos teóricos, poesía social e manifestou preocupación pola política municipal. O seu obxectivo era gañar aceptación entre a clase obreira e fortalecer a presenza do Partido Socialista na sociedade. Entre os seus colaboradores estaba Urbano Rodríguez Moledo.
Nueva Galicia (1937)

Nueva Galicia foi unha publicación periódica editada en Madrid, durante a guerra civil, como Portavoz de los Antifascistas Gallegos. Historia e características
Apareceu o 17 de maio de 1937, fundada por Santiago Álvarez e Rubén Gotay Montalvo, trasladouse a Barcelona e desapareceu en setembro de 1938. Pretendía aglutinar aos galegos antifascistas residentes na capital do estado. Fixo chamamentos para que os galegos se unisen e traballasen pola liberación de Galicia e pola creación do Frente Popular Antifascista Gallego. O seu director foi José Gómez Gayoso e, máis tarde, Manuel Moure Gómez, e contou coa colaboración de Ramón Cabanillas, Eduardo Blanco Amor, Arturo Cuadrado, Ramón de Valenzuela ou Florencio Delgado entre outros. Castelao publicou en Nueva Galicia a segunda serie Verbas de chumbo, que no futuro constituiría a meirande parte do libro primeiro do Sempre en Galiza.
Nuevo sol

O novo sol (en galego) ou nuevo sol (en castelán) (S/. ) (ISO 4217: PEN) é a moeda oficial do Perú dende 1991, divídese en 100 céntimos. Na actualidade circulan moedas de 1, 5, 10, 20 e 50 céntimos e 1, 2 e 5 nuevos soles, e billetes de 10, 20, 50, 100 e 200 nuevos soles.
Actualmente, para reflotar e dar vixencia ao uso das moedas dun e cinco céntimos (moitos non as aceptan por creren falsamente que están fóra de circulación), o Banco Central de Reserva do Perú emitiu unha nova moeda dun céntimo de aluminio, de menor peso e igual deseño e valor que a orixinal. Ámbalas dúas moedas dun céntimo circulan simultaneamente.
A paridade cambiaria en relación ao dólar estadounidense é fixada diariamente polo Banco Central de Reserva do Perú, entidade estatal independente do executivo nas súas funcións e que deixa flotar libremente esta moeda, a que dende arredor do ano 2004 revaluouse, grosso modo, situándose nunha paridade próxima aos 2, 69 nuevos soles por dólar (xaneiro 2008).
Esta moeda substituíu o inti debido á desvalorización sufrida. Un nuevo sol equivalía, no momento do troco, a 1 millón de intis ou a 1 millardo de viejos soles. Moedas en circulación
Na actualidade circulan 8 moedas, no anverso mostran unha imaxe diferente e no reverso levan o escudo do Perú no centro, no exergo a lenda Banco Central de Reserva del Perú e o ano de cuñaxe. Revaluación do sol
A moeda peruana vénse revaluando dende inicios do novo milenio; por exemplo, en setembro de 2002 con 3, 64 equivalía a 1 dólar, en xullo de 2004 xa se situaba en S/. 3, 36, en decembro de 2006, 1 dólar valía S/. 3, 25, en maio do 2007 con S/. 3, 15 equivale 1 dólar.
Para o 28 de setembro de 2007 o dólar ten un equivalente a 3. 08 nuevos soles, de semana en semana a moeda segue aumentando o seu valor de xeito considerable. O último troco daquela situouse en 3, 05 nuevos soles o 1 de outubro do 2007, tan só 2 días despois 5 de outubro, nos bancos a cotización retrocedeu a S/. 3, 019 a compra e S/. 3, 021 a venda, mentres que nalgunhas casas de troco da capital caeu por debaixo dos tres soles: entre S/. 2, 98 e S/. 3, 02.
O 2 de novembro de 2007 o sol rompe a barreira de 3, un dólar chega a custar entre 2, 997 e 2, 999 soles, situándose en xaneiro de 2008 en S/. 2, 94 soles. A finais de marzo de 2008 o dólar cotizábase en 2, 775-2, 830 nuevos soles segundo o tipo de troco publicado polo Banco da Nación do Perú na súa páxina web oficial. A mediados de abril a cotización chegou a situarse en S/. 2, 68 e a finais de abril subiu a S/. 2, 70.
O 14 de outubro de 2009, esta moeda cotizouse en S/. 2, 8570 por dólar.
Nular

En morfosintaxe, o número nular refírese a cando a flexión numérica dunha verba (artigo, nome, adxectivo etc. ) ten unha forma especial para referirse a 0 obxectos. Igual que en galego o singular usado para só un obxecto aparece normalmente nunha forma distinta do plural que se aplica para varios, hai linguas (por exemplo o letón) que utilizan outra forma flexiva distinta máis para cando non hai obxectos. Así, o letón usa o singular para un obxecto, o plural para máis dun, e o nular para ningún. Poderían considerarse un caso especial disto os negadores en inglés no one ou none, nobody e nowhere.
As linguas sen número nular botan man ou ben do singular ou ben do plural. O inglés e outras linguas xermánicas e a maioría das linguas románicas aproveitan o plural (zero Fernstern en alemán), mentres que o francés e o portugués no Brasil utilizan o singular (zero janela en brasileiro).
Numancia (celtiberos)

Numancia (en latín: Numantia), é o nome dunha desaparecida poboación celtibera, que Plinio sitúa no territorio dos pelendones mentres outros autores a citan como unha cidade dos arévacos, situada sobre o Cerro da Moa, en Garray, a sete quilómetros ao norte da actual cidade de Soria. Desde tempo inmemorial, devandito cerro era propiedade da familia Marichalar. Luis de Marichalar, vizconde de Eza doouno ao Estado en 1917.
Numancia é un importante xacemento arqueolóxico da provincia de Soria, que foi declarado Ben de Interese Cultural (BIC) dende o 29 de agosto de 1882. O xacemento foi escavado por un grupo de arqueólogos da Universidade Complutense de Madrid, mediante fondos da Xunta de Castela e León. Cada verán, durante os meses de xullo e agosto, realizase a campaña de escavación e os restos son analizados, posteriormente, nos laboratorios da universidade. Dende 2. 003 trabállase na escavación da denominada vila XXIII. O proxecto actual pretende aclarar dúbidas sobre outras partes do xacemento escavadas por Adolf Schulten, Melida, Taracena e outros arqueólogos de finais do século XIX e principios do XX, quen non empregaban unha metodoloxía arqueolóxica de documentación exhaustiva e de localización e documentación dos espazos. Historia
Os restos máis antigos no xacemento chegan ao Neolítico, contra o 2. 000 a. C. , porén, a Numancia céltica debeu ser fundada polo 500 a. C. para posteriormente, trala invasión dos arévacos, a finais do século IV a. C. pasa a ser a capital destes. O perímetro da cidade estendíase por unhas 150 hectáreas e acubillando a unhas 8. 000 persoas.
No ano 153 a. C. tivo lugar o primeiro conflito grave con Roma, ao deixar entrar na cidade uns fuxitivos da tribo dos belos, procedentes da cidade de Sexeda (actualmente os seus restos están situados entre Mara e Belmonte de Gracián en Zaragoza). Os numantinos conseguiron derrotar un exército de 30000 homes mandados polo cónsul Quinto Fulvio Nobilior, pero o seu xefe, Caro de Sexeda, morreu na batalla.
Tras vinte anos repelendo os continuos e insistentes ataques romanos, no ano 134 a. C. , o Senado romano conferiu a Publio Cornelio Escipión Emiliano O Africano Menor o labor de destruír Numancia, á que finalmente puxo sitio, levantando un cerco de nove quilómetros apoiado por torres, foxos, empalizadas etc. Tras trece meses de fame negra e enfermidades, esgotados os seus víveres, os numantinos decidiron poñer fin á súa situación no verán do ano 133 a. C. Algúns deles entregáronse en condición de escravos, mentres que a gran maioría decidiron suicidarse.
Reocupación celtibera
Trala destrución da cidade por Escipión, este distribuíu o territorio entre os veciños, probablemente da tribo do Pelendones. Esta segunda cidade celtibérica foi destruída ao remate das Guerras Sertorianas. Foi reconstruída en época de Augusto.
Numeración babilónica

Os numerais babilónicos escribianse en cuneiforme, usando unha agulla que facía unha marca nunha arxila suave en forma de taboíña que que expoñía o sol para endurecer e facelo permanente. Os babilónicos, que eran famosos polas súas observacións e cálculos astrolóxicos (axudados pola súa invención do ábaco), utilizaron (en base-60) un sistema de numeración posicional sexaxesimal herdado do sumerio e tamén dos acadios. Nin uns nin outros eran posicionais.
Numeración de Ostrowski

En matemáticas, a numeración de Ostrowski, que recibe o nome de Alexander Ostrowski, é calquera dos dous sistemas de numeración relacionados baseados en fraccións continuas: un sistema de numeración posicional non estándar para os enteiros e unha representación non enteira de números reais.
Fixamos un número irracional positivo α con expansión defracción continua [a0; a1, a2, .. .]. Sexa (qn) a secuencia de denominadores dos converxentes pn/qn a α: así qn
anqn−1 + qn−2. Denotamos αnTn (α) onde T é o mapa de Gauss T(x)
{1/x }, e escribimos βn
(−1)n +1 α0α1. .. αn: temos βn
anβn−1 + βn−2. Representacións de números reais
Todo x real positivo pódese escribir como x
∑ n
1 ∞ b n β n {\displaystyle x
\sum _{n
1}^{\infty }b_{n}\beta _{n}\ } onde os coeficientes enteiros 0 ≤ b n ≤ a n e se b n
a n entón bn−1
0. Representacións de enteiros
Todo número enteiro positivo N pódese escribir unívocamente como N
∑ n
1 k b n q n {\displaystyle N
\sum _{n
1}^{k}b_{n}q_{n}\ } onde os coeficientes enteiros 0 ≤ b n ≤ a n e se b n
a n entón bn−1
0.
Numeración grega

A numeración grega da Antigüidade era dobre: podíase escribir as cifras e os números ben por medio de signos chamados «acrofónicos» porque representaban grosso modo a primeira letra do seu nome en grego antigo ben por medio de letras, como a numeración hebrea ou árabe. Hoxe en día, as cifras que se empregan en Grecia son as árabes. Numeración alfabética
Este sistema existe aínda hoxe en Grecia, ao xeito dos nosos números romanos na Galiza. Utiliza ademais das letras normais do alfabeto grego, tres letras arcaicas, digamma (trazado as máis das veces como stigma), qoppa (distinto do qoppa literal antigo) e sampi (evolución dunha letre máis antiga). Puramente aditiva, esta numeración non precisa do emprego do cero. Con todo, o cálculo baseado sobre estas escrituras é imposible: os antigos gregos utilizaban fichas situadas sobre ábacos, de madeira ou de mármore, divididos en columnas.
Historia
A numeración alfabética é máis recente cá acrofónica. Foi introducida en Atenas ao mesmo tempo da adopción do modelo xónico de Mileto, no 403 a, C, . Con todo é máis antiga xa que se atopan testemuños en Mileto do 700 a, C, . Por isto é chamada tamén «numeración milesia»; o alfabeto de Mileto, convertido en «clásico» grazas a Atenas, non empregaba as tres letras suplementarias mencionadas na escritura das palabras: o seu mantemento na numeración é, pois, un arcaísmo que se explica pola necesidade de teren á súa disposición tres veces nove signos diferentes.
Estes signos, que evolucionaron co tempo, transmitíronse a outras escrituras que tomaran en préstamo o resto das letras gregas: o alfabeto copto, o alfabeto gótico e o alfabeto cirílico.
Usos
Na antigüidade, era frecuente subliñar as letras utilizadas para o valor numeral para distinguilas do resto do texto. Esta numeración transmitiuse a algúns alfabetos derivados do grego, é o caso aínda da copto, e foino mutatis mutandis en gótico e en cirílico utilizado en eslavo antigo. Ás veces, as letras tamén se subliñan. En eslavo antigo, a barra baixa a que estaban estas letras numéricas convértese nun til chamado titlo. As decenas seguen ás unidades ata o dezanove.
Candos os textos comezaron a se imprimir, e basicamente por cuestións tipográficas principalmente, o subliñado superior mudou nun signo único — situado á dereita das letras numéricas — parecido a un acento agudo. Este signo, chamado κεραία keréa «corno» codifícase independentemente en Unicode e leva o número U+0374 («signo numeral grego»). Moitos editores confundiron a κεραία co acento agudo ou o apóstrofo, cousa que é incorrecto semanticamente.
Así, o número 11 escribíase ΑΙ̅, coa κεραία, αιʹ. A κεραία substitúese nos números superiores a 999 por outro carácter que se escribe á esquerda, a αριστερή κεραία aristerí keréa «corno situado á esquerda»: ͵. Por veces, as dúas κεραία empréganse conxuntamente.
Como a letra ϛ (stigma) hoxe xa non se usa, a cifra 6 correspondente escríbese co dígrafo «στ».
Descendencia
A numeración alfabética grega fixo nacer, directamente ou non, as numeracións alfabéticas seguintes: numeración gótica.
numeración copta.
numeración eslava.
numeración etíope.
Numeración muisca

A numeración muisca foi o sistema de numeración empregado polos muiscas. Ó igual que os maias, os muiscas tiñan un sistema de numeración vixesimal, baseado nos múltiples de vinte (en muisca: gueta). Os numerais muiscas baseábanse na conta dos dedos das mans e dos pés. Tiñan números específicos do un ata o dez, e os números entre o once e dezanove usaban o sistema "pé un" (11) a "pé nove" (19). O número 20 era o número 'perfecto' para os muiscas, o cal é visible no seu calendario. Para calcular números maiores de 20 usaban múltiplos do seus número 'perfecto'; gue-muyhica sería "20 veces 4", ou 80. Para describir o "50" usaban "20 veces 2 máis 10"; gue-bosa asaqui ubchihica, transcrito como guêboʒhas aſaqɣ hubchìhicâ. No seu calendario, que era lunisolar, só contaban do un ao dez e vinte. Cada número tiña un significado especial, relacionado cos seus deuses e certos animais, especialmente os abondosos sapos.
Para a representación dos seus números usaron díxitos inspirados no seu contorno natural, especialmente sapos; ata ("un") e aca ("nove") derivan destes animais tan abondosos na sabana de Bogotá e noutras partes do Altiplano Cundiboyacense onde os muiscas vivían na súa confederación.
Os estudosos máis importantes que achegaron coñecemento sobre os números muiscas foron Bernardo de Lugo (1619), Pedro Simón (século XVII), Alexander von Humboldt e José Domingo Duquesne (finais do século XVIII e comezos do XIX) e Liborio Zerda. Numerais
Os muiscas usaron un sistema de numeración vixesimal e contaron principalmente cos dedos das súas mans e secundariamente coas dedas dos pés. O seu sistema pasou de 1 a 10 e para numeracións máis altas empregaron o prefixo quihicha ou qhicha, que significa "pé" na lingua muisca Muysccubun. Once converteuse así en "pé un", doce: "pé dous", etc. Ao igual que outras civilizacións precolombianas, o número 20 era especial. Os muiscas tiñan dúas maneiras de expresar o número vinte: "pé dez"; quihícha ubchihica ou a palabra exclusiva gueta, derivada de gue, que quere dicir "casa". Os número entre 20 e 30 cóntanse así gueta asaqui ata ("vinte máis un"; 21), gueta asaqui ubchihica ("vinte máis dez"; 30). Os números maiores eran contados como múltiplos de vinte; gue-bosa ("20 veces 2"; 40), gue-hisca ("20 veces 5"; 100).
Numeración romana

O sistema de numeración romana desenvolveuse na antiga Roma e utilizouse en todo o seu imperio. Neste sistema as cifras escribense con determinadas letras, que representan os números. As letras son sempre maiúsculas, xa que no alfabeto romano non existen as minúsculas.
As equivalencias dos numerais romanos co sistema decimal son as seguintes:
No sistema de numeración romano as letras deben situarse da orde de maior valor para a de menor valor. Non se deben escribir máis de tres I, ou tres X, ou tres C en calquera número. Se estas letras se sitúan á fronte dun V, un L, ou un D, respectivamente, subtráese o seu valor á cifra das ditas letras. Debe notarse que isto non foi sempre así, senón que os romanos usaban inicialmente a repeticion de 4 elementos, así 4 puñan IIII e non IV, e o mesmo para XXXX etc.
Os romanos descoñecían o cero, introducido posteriormente polos árabes, de forma que non existe ningunha forma de representación deste valor.
Para cifras elevadas os romanos utilizaban un hifen colocado por riba da letra correspondente. O hifen multiplicaba o valor da letra por 1. 000. Por exemplo, un C con hifen superior correspondía ao valor 100. 000 (100 × 1. 000), e un M con hifen superior correspondía ao valor 1. 000. 000 (1. 000 × 1. 000). Este método permitía escribir cifras realmente altas.
Preséntanse varios exemplos de números romanos, coas súas equivalencias decimais:
Numeración Āryabhaṭa

A numeración Āryabhaṭa é un sistema de numeración baseado en fonemas en sánscrito. Introduciuno no século VI o matemático e astrónomo indio Aryabhata, no primeiro capítulo da súa Aryabhatiya, titulado gitika Padam. Nela, atribúese un valor numérico a cada sílaba da forma consoante + vogal posíbel na fonoloxía sánscrita, de ka
1 até hau
1018. Historia
A base deste sistema de numeración menciónase na segunda estrofa do primeiro capítulo da Aryabhatiya.
As letras Varga do Ka ao Ma sitúanse nos lugares (cadros) 1, 100, 1000, .. . etc. e letras como Ya, Ra, La. .. nos lugares 10, 100. .. etc.
As letras Varga do Ka até o Ma teñen valor de 1, 2, 3. . até 25 letras e as Avarga Ya até Ha teñen valores de 30, 40, 50. .. até 100.
Os valores para as vogais son os seguintes: i
100; u
10000, ru 1000000 e así sucesivamente.
Aryabhata utilizou este sistema de numeración para representar números pequenos e grandes nos seus cálculos matemáticos e astronómicos. Este sistema pode aínda usarse para representar fraccións e fraccións mixtas. Por exemplo, nga é 1/5, nja é 1/10 e Jhardam (JAI
9; a súa metade)
41/2. Exemplo
A orde tradicional india de colocación dos díxitos era inversa en relación coa maneira moderna. En consecuencia, Aryabhata comezou coas unidades antes das decenas, despois as centenas e millares e, despois, a miríada e o lakh ( 105) e así sucesivamente.
Numeral

Un numeral é unha categoría gramatical que designa cantidades exactas e contábeis. Pode ser cardinal, ordinal, múltiplo ou partitivo: Un número cardinal indica o número de elementos dun conxunto: un/unha, dous/dúas, tres etc.
Un ordinal indica a posición de cada elemento na serie: primeiro, segundo, terceiro, cuarto etc.
Un múltiplo expresa multiplicación pola serie natural dos números: dobre, triplo, cuádruplo etc.
Un partitivo indica división dun todo: medio, terzo, cuarto etc.
Para unha visión matemática, véxase número.
Numeral partitivo

Un numeral partitivo indica a división dun todo, por exemplo, medio pan. Definición
Un numeral pode ser cardinal, ordinal, múltiplo e partitivo. Un partitivo indica división dun todo en partes iguais: medio, terzo, cuarto etc. Lista
Os numerais partitivos posúen risco de xénero e número: medio/a
terzo/a
cuarto/a
quinto/a
sexto/a
sétimo/a
oitavo/a
noveno/a
décimo/a
onceavo/a
doceavo/a. ..
centésimo/a
milésimo/a
millonésimo/a
Os demais fanse coa terminación -avo, por exemplo, a vinte e tresava parte da cidade.
Metade non é un partitivo senón un substantivo.
Medio tamén pode significar o espazo no que se desenvolve un feito (por exemplo, A cidade é un medio hostil para os animais. ) ou o recurso para conseguir un fin (por exemplo, O libro segue a ser un medio didáctico esencial. ). Advertencia de uso
Non se confunda "onceavo/a", "doceavo/a" e demais partitivos terminados en -avo con "undécimo/a", "duodécimo/a" etc. que son ordinais. É inapropiado utilizar *onceavo xogador para referirnos ao xogador número once dun equipo, que sería o undécimo xogador ou o décimo primeiro xogador. Función sintáctica
Os partitivos poden ter función pronominal (cando suplen a un nome) ou adxectiva (cando o acompañan). Exemplos: Función pronominal:
Xa que che sobra pan, dáme medio. Función adxectiva:
Merquei media fogaza.
Cando ten función adxectiva, algúns autores denomínano determinante. Uso matemático
Os partitivos úsanse para designar o denominador do que chamamos quebrado ou fracción en Matemáticas, é dicir, o número que se coloca abaixo en ¾ (tres cuartos) ou ½ (un medio). As fraccións tamén poden ter función pronominal ou adxectiva. Neste último caso, concordan co nome que acompañan, por exemplo, tres cuartas partes do camiño.
Numerus clausus

Numerus clausus é unha locución latina que significa literalmente "número pechado", "cantidade limitada".
Aplícase especialmente, ao número limitado de admisión de alumnos para ingresar nunha institución.
Numismatic Guaranty Corporation

Numismatic Guaranty Corporation (NGC) é unha compañía privada estadounidense con base en Sarasota, Florida, que ofrece un servizo internacional de certificación de moedas.
NGC forma parte do grupo Certified Collectibles Group (CCG), que posúe cinco servizos de certificación de obxectos de colección. Historia
Numismatic Guaranty Corporation fundouse en 1987 en Parsippany, Nova Jersey, como unha das primeiras empresas independentes de clasificación de moedas de terceiros. En 1995, NGC foi escollida pola American Numismatic Society (ANA) como o seu provedor oficial de servizos de certificación. En 2002, a compañía cambiou a súa sede a Sarasota, en Florida, e ese mesmo ano foi nomeada tamén como certificadora oficial do Gremio de Numismáticos Profesionais (Professional Numismatists Guild –PNG–) dos Estados Unidos.
En 2006, NGC cambiou novamente a súa sede, dentro da mesma cidade, a un edificio de máis de 5. 500 metros cadrados dotado das necesarias medidas de seguridade, que tamén acolleu as restantes compañías certificadoras do grupo: Numismatic Conservation Services (NCS), Paper Money Guaranty (PMG), Certified Guaranty Company (CGC) e Classic Collectible Services (CCS). Ademais da súa sede central, NGC ten sucursais situadas en Hong Kong, Shanghai, Múnic e Londres. Certificación NGC
A certificación NGC consiste na autenticación, a clasificación segundo o estado de conservación, a atribución e a encapsulación en soportes de plástico transparentes. O seu ámbito de actuación abrangue a maioría das moedas, fichas privadas e medallas antigas, tanto estadounidenses coma de calquera parte do mundo, e as tarifas por estes servizos varían en función do valor das pezas, así como dos tempos de resposta e dos servizos adicionais que se poidan requirir. NGC leva certificadas preto de 47 millóns de moedas.
A certificación NGC ofrece garantía contra a falsificación e contra a atribución incorrecta, e acerca do estado de conservación, mais non determina o valor das pezas certificadas.
A súa escala baséase nunha escala baseada en 70 puntos establecida polo psicólogo e numismático norteamericano William Sheldon, coñecida como escala "Sheldon". Porén, as moedas limpadas, raiadas ou deterioradas, aínda que poden ser tamén encapsuladas, non reciben unha cualificación numérica, senón un comentario verbal.
Cada moeda sometida á certificación NGC é examinada por, polo menos, dous examinadores, e todos os empregados da compañía teñen prohibida a adquisición das pezas sometidas a exame, para así reducir a posibilidade de que xurdan conflitos de intereses. A garantía da certificación implica a compensación económica, no caso de erros de avaliación que leven consigo desaxustes na valoración económica das pezas certificadas.
A etiqueta NGC amosa os datos descritivos da moeda, así como a súa variedade, o grao de conservación, a súa rastrexabilidade (se se coñece) e outros datos, e asígnalle á peza un número de serie.
Numismatisches Nachrichtenblatt

Numismatisches Nachrichtenblatt –NNB– (en galego: "Gaceta Numismática de Noticias") é unha revista de numismática publicada pola Sociedade Numismática Alemá (Deutschen Numismatischen Gesellschaft).
Nunha etapa anterior, a revista fora editada pola Comisión Numismática dos Estados da República Federal de Alemaña, a partir do seu nacemento en 1952.
Na súa forma actual publícase desde 1996. A pertenza á Sociedade Numismática Alemá implica directamente a subscrición mensual á revista.
A produción editorial corre a cargo da compañía editora Battemberg Gietl Verlag, de Regenstauf. Desde 1996, o seu editor xefe é o numismático Rainer Albert.
Numismática

A numismática (do grego antigo: νομισματική, e do hebreo: Numii: moeda e Amastik: Reunión, "reunión de moedas") é unha ciencia auxiliar da historia que estuda as moedas e as medallas. Tamén se lle chama así ao coleccionismo destas pezas. Numismática clásica
No concepto clásico, a numismática é unha ciencia auxiliar da Arqueoloxía que trata do estudo das moedas e medallas. Esta ciencia pode dar testemuño inestimable dos intercambios e da economía dos pobos, así como da súa historia política, xeográfica, relixiosa etc.
Poucos monumentos arqueolóxicos revisten a importancia dos que estuda a numismática xa que neles gravou o home as súas ideas dominantes e polo mesmo revelan o carácter, os costumes e as vicisitudes históricas que tales monumentos deixáronnos. Intimamente ligadas á numismática atópase a epigrafía, paleografía, simboloxía, iconoloxía e historia da arte, achegando a todas elas a numismática nocións esenciais.
A numismática clásica divídese en dùas partes moi diferentes por máis que frecuentemente vaian unidas nos libros que dela tratan: a teórica ou doutrinal, que estuda os fundamentos da ciencia, coa nomenclatura, as bases da clasificación e outras xeneralidades.
a histórica e descritiva que descende ao estudo do desenvolvimiento da moeda nos diferentes pobos do mundo e clasifica e describe as súas distintas emisións monetarias. Numismática moderna
Na acepción moderna do termo, a numismática é o estudo científico do diñeiro en todas as súas variadas formas. Aínda que aos numismáticos se lles caracteriza adoito como estudosos das moedas, a disciplina actual inclúe tamén o estudo doutras formas modernas do diñeiro e moitos aspectos con el relacionados, incluíndo o seu uso, a historia, a xeografía, a arte, a economía, a metalurxia, o procesos de manufactura etc.
Entre outras formas modernas do diñeiro que estuda a numismática estarían o cheque, o papel moeda ou billete, a acción e o bono (escripofilia), a cartón de crédito e a ficha monetaria (monetiformes).
Aínda que en xeral os estudos económicos e históricos do uso e o desenvolvemento do diñeiro están separados do estudo do diñeiro físico que fai a numismática, existe no entanto relación entre ambos; as teorías da orixe do diñeiro dependen da numismática, por exemplo. Neste sentido a numismática xoga un papel importante, xa que a través das moedas (tiradas especiais, cambios de material etc) conseguen descifrarse e comprenderse asedios, motivos reais e imperiais, fluxos económicos etc. Numismáticos e coleccionistas
Os numismáticos son ás veces diferenciados dos coleccionistas en tanto que os últimos basicamente derivan o seu pracer da simple posesión de obxectos monetarios, mentres que a atención dos primeiros céntrase na adquisición de coñecementos sobre eles. De feito, moitos numismáticos son tamén coleccionistas e algúns coleccionistas mostran interese polo coñecemento dos seus obxectos de colección.
Numismática galega. A moeda en Galicia e Galicia na moeda

Numismática galega. A moeda en Galicia e Galicia na moeda é un libro do filólogo e numismático Ricardo Luís Pita Fernández, publicado en 1999 en Santiago de Compostela polo Círculo Filatélico e Numismático Sant-Yago, cando o autor era o seu presidente. Contido
Logo de caracterizar a circulación de moeda en Galicia ao longo da historia, desde a etapa prerromana non monetaria ata a actualidade, achega datos salientables da historia e da actividade das cecas ou casas de moeda situadas en lugares como Lugo, Ourense, Tui, Valdeorras, Santiago de Compostela, A Coruña, Xuvia e outros, e aborda tamén diversos tipos de emisións monetarias que gardan relación con Galicia, como as inglesas a nome da raíña Ana cuñadas con metais requisados na ría de Vigo durante a Batalla de Rande ou as realizadas por balnearios galegos ou entidades como a Festa da Istoria, en Ribadavia, ou Bemposta, en Ourense.
Nas súas páxinas finais engádese un anexo de léxico numismático galego e unha colleita de refráns galegos baseados na moeda e o diñeiro. Relevancia
Malia estar dispoñible unicamente en galego, desde a súa presentación no panorama numismático español na XLIII Convención Numismática (2000) da Sociedad Numismática Avilesina, chegou a converterse nunha obra de referencia no seu ámbito en todo o Estado, xunto coa obra de Paz Bernardo Las monedas acuñadas en Galicia, máis centrada esta última na catalogación de pezas que no tratamento das vicisitudes históricas.
Nunatak

A nunatak (en inuktitut nunattak pico solitario) é un pico montañoso que está rodeado por un campo de xeo; o termo utilízase nas linguas de Europa occidental desde a década de 1880.
A erosión provocada polos ciclos de desxeo fai que os nunataks teñan normalmente unha configuración rugosa e dura, en forte contraste coa erosión progresiva pola acción glaciar. A situación illada dos nunatak provoca ás veces o desenvolvemento da fauna e da flora en condicións moi similares ás das illas. Adoitan usarse como puntos de referencia no medio dunha grande extensión de xeo. Frecuentemente as expedicións aséntanse alí temporalmente ou constrúense bases permanentes; por exemplo, a base antártica arxentina Belgrano II está situada no Nunatak Bertrab.
Nunc et semper

Nunc et semper é unha locución latina que significa literalmente "agora e sempre". Dise frecuentemente ao final das oracións litúrxicas cando se nomea a deus, "gloria agora e sempre, polos séculos dos séculos". Esta locución latina forma parte dunha doxoloxía que se emprega frecuentemente ao final das oracións litúrxicas, cando se nomea a Deus: o Gloria Patri, chamado así polas súas dúas primeiras palabras en latín. O texto completo en latín é: Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto. Sicut erat in principio, et nunc et semper, et in saecula saeculorum. Amen. En grego: Δόξα Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ Ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. En galego: "Gloria ao pai, ao fillo e ao Espírito Santo, agora e sempre, polos séculos dos séculos. Amén".
Unha doxoloxía é un breve himno de loanza a Deus en varios cultos cristiáns de adoración. Acostuma ser unha expresión de loanza cantada á santísima Trindade, ao Pai, ao Fillo e ao Espírito Santo (doxoloxía trinitaria). Empréganse nas pregarias eucarísticas, na liturxia das horas, himnos e diversas devocións católicas como novenas e rosarios.
A parte diso este latinismo adquire outro significado empregado moi a miúdo cando nos queremos referir a algo que ten que ser así agora e sempre.
Nurieux-Volognat

Nurieux-Volognat é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Nutación

A nutación é un lixeiro movemento de cabeceo dun planeta no espazo (semella o movemento dunha peonza cando perde forza e está a piques de caer).
No caso da Terra, a nutación superpónse ao movemento de precesión. A nutación fai que os polos da Terra se desplacen uns nove segundos de arco cada 18, 6 anos.
Foi descuberta en 1728 polo astrónomo inglés James Bradlei. Ata 20 anos máis tarde, non se soubo que a causa do movemento extra do eixo da Terra era a Lúa.
Nutella

Nutella é unha crema doce a base de cacao e abelás fabricada pola firma italiana Ferrero. Foi creada en 1963 por Pietro Ferrero, quen se baseou na pasta gianduia, preparación típica da rexión do Piemonte. Información nutricional
A Nutella aporta 544 kcal x 100 gramos. A páxina web de Ferrero informa que 1 cullerada con 15 gramos contén: Calorías: 81 kcal
Carbohidratos: 11g
Proteínas: 1, 2g
Graxas totais: 6, 3g
Graxas saturadas: 2, 1 g Ingredientes
Azucre, aceite vexetal, abelás (13%)
Cacao desgraxado (7, 4%)
Leite desnatado en po (6, 6%)
Soro lácteo en po
Emulxentes: lecitinas (soia), vainillina Historia
Gianduja é unha mestura que contén aproximadamente 50% de abelás e 50% de chocolate. Foi feito no Piemonte, despois de que os impostos sobre os grans de cacao impediran a fabricación e distribución de chocolate convencional.
Pietro Ferrero -que era dono dunha pastelería en Alba, no distrito de Langhe do Piemonte, unha zona coñecida pola produción de abelás- vende un lote inicial de 300 quilogramos (660 libras) de "Pasta Gianduja" en 1946. Este foi orixinalmente un bloque sólido, pero en 1949, Pietro comezou a vender unha versión cremosa, comercializada en 1951 como "Supercrema".
En 1963, o fillo de Pietro, Michele renova Supercrema coa intención de comercializalo en toda Europa. A súa composición foi modificada e foi rebautizado co nome de "Nutella". O primeiro tarro de Nutella Ferrero saíu da fábrica de Alba o 20 de abril de 1964. O produto foi un éxito inmediato e segue sendo moi popular.
Nutella é actualmente un produto que se comercializa en Australia, Estados Unidos, Suecia, O Salvador, Austria, Canadá, Francia, Bélxica, Dinamarca, Alemaña, Grecia, Italia, Países Baixos, Polonia, Portugal, Rusia, España, Suíza, Turquía, Reino Unido, Alxeria, Exipto, Libia, Marrocos, Tunisia, Kuwait, Arabia Saudita, EAU, Nova Zelandia, Israel, Costa Rica, Guatemala, Honduras, México, Nicaragua, Arxentina, Panamá, Perú, Paraguai, Uruguai, Brasil, Chile, Ecuador, Venezuela, Perú, Porto Rico, República Dominicana, Xapón, China, Tailandia, Porto Rico, Bolivia e Colombia. Gastronomía
Úntase en galletas ou pan para preparar merendas, que incluso pode combinarse con crema de cacahuete e xelea.
Úsase para elaborar pasteis e sobremesas.
Úsase para preparar trufas de chocolate.
Úsase para preparar crepes.
Úsase para facer café de Nutella.
Nuth

Nuth (en limbúrxico Nut) é unha cidade e un municipio situado no suroeste dos Países Baixos na provincia de Limburgo. Ten 33, 17 km² e 15. 754 habitantes, dos que 5. 548 viven na súa capital.
Outras localidades son Hulsberg (4. 300 habitantes), Schimmert (3. 339), Wijnandsrade (1. 812) e Vaesrade (1. 027 habitantes) (a día 01/01/2005).
Nutrición heterótrofa

A nutrición heterótrofa é a propia dos seres vivos que dependen doutros seres vivos (autótrofos ou heterótrofos) como fonte externa de moléculas orgánicas, por seren incapaces de sintetizar a súa propia materia orgánica a partir de substancias inorgánicas. É o caso das bacterias e os animais.
Salvo un pequeno grupo de organismos que producen enerxía a partir da luz e en ausencia de osíxeno (como é o caso das bacterias púrpuras) e que reciben o nome de fotoorganótrofos, a inmensa maioría extraen a enerxía a partir da materia orgánica, polo que reciben o nome de quimioorganótrofos. Son tódolos animais e fungos e a maior parte das moneras e arqueas.
Poden ser consumidores (se se alimentan de plantas ou animais vivos) ou descompoñedores.
Nykyta Budka

O Beato Nykyta Budka (en ucraíno: Никита Будка), nado o 7 de xuño de 1877 en Dobromirka (Reino de Galicia e Lodomeria) e finado o 1 de outubro de 1949 nun campo de concentración en Qarağandı (RSS de Kazakhstán), foi un eclesiástico católico ucraíno, exarca apostólico do Canadá entre 1912 e 1928, e posteriormente mártir baixo o réxime soviético. Traxectoria
Nykyta Budka naceu o 7 de xuño de 1877 na aldea de Dobromirka, no Reino de Galicia e Lodomeria (hoxe no distrito de Zbarazh da rexión de Ternopil). Logo de rematar a súa formación teolóxica no Collegium Canisianum de Innsbruck, foi ordenado sacerdote o 14 de outubro de 1905 polo metropolita Andrei Sheptytskyi, e dende o comezo prestou moita atención á emigración ucraína. O 8 de xaneiro de 1909 doutorouse en Teoloxía polo Frintaneum de Viena.
O 15 de xullo de 1912 a Santa Sé nomeouno exarca apostólico do Canadá e bispo titular de Patara, recibido a consagración episcopal o 13 de outubro de 1912 de mans de Andrei Sheptytskyi, e tendo como co-consagradores a Hryhorii Khomyshyn e a Konstantyn Chekhovych.
En novembro de 1928 renunciou como exarca e volveu a Lviv como bispo auxiliar, e alí foi vigairo xeral. O 11 de abril de 1945 foi arrestado xunto a outros bispos e condenado a oito anos de prisión. Caracterizouse por un constante apoio espiritual e consolación aos seus compañeiros no campo de concentración. Finou como mártir en Qarağandı, segundo algunhas fontes o 1 de outubro e segundo outras o 6 de outubro de 1949. O seu cadáver foi abandonado no bosque para ser devorado pola fauna salvaxe. Culto
O papa Xoán Paulo II beatificouno o 27 de xuño de 2001 na súa visita pastoral a Ucraína, xunto a Mykolai Charnetskyi e compañeiros mártires.
Nymphenburg

Nymphenburg (Schloss Nymphenburg) é un palacio de estilo barroco situado na cidade de Múnic, estado de Baviera, Alemaña. O palacio foi a residencia de verán dos gobernantes de Baviera. O encargo de construción data de 1664, e o pavillón central foi rematado en 1675.
Nymphomaniac

Nymphomaniac (estilizado como NYMPH()MANIAC) é un filme europeo de cine arte escrito e dirixido por Lars von Trier que se estreou en 2013. Está protagonizado por Charlotte Gainsbourg, Stellan Skarsgård, Stacy Martin, Shia LaBeouf, Christian Slater, Jamie Bell, Uma Thurman, Willem Dafoe e Connie Nielsen. Orixinalmente, só sería un único filme, pero por mor da súa longa duración, von Trier tomou a decisión de dividilo en dúas partes separadas. Nymphomaniac é unha coprodución internacional entre Dinamarca, Bélxica, Francia e Alemaña.
Nymphomaniac é o terceiro e derradeiro título da non oficialmente titulada "Triloxía da Depresión", sendo precedidad por Antichrist e Melancholia.
Nynorsk

O Nynorsk (literalmente "novo noruegués") é unha das dúas normativas estándar (Standardspråk) oficiais da lingua norueguesa, usada como norma escrita por algo máis do 10% dos falantes de noruegués. A forma máis utilizada é o Bokmål. Historia
Desde os tempos dos viquingos, varios dialectos da lingua norueguesa son falados no territorio do país. A pesar de seren mutuamente intelixibles, cada un deles presenta características distintas, especialmente na fonética, semántica e na morfoloxía. A partir da Unión de Kalmar, no século XVI, Noruega e o seu pobo ficarán baixo o dominio de Dinamarca. Ese dominio reflectiu directamente na lingua, pois o dinamarqués pasou a ser a lingua oficial do reino, sendo a única lingua oficial por varios séculos en todo o territorio noruegués. Posteriormente, a partir da separación de Dinamarca en 1809, unha nova ortografía norueguesa, o riksmaal altamente baseada na norma dinamarquesa, foi adoptada en Noruega.
Descontentamento
Entre tanto, os habitantes das rexións menos urbanas (por consecuente menos suxeitas ás imposicións dinamarquesas) non se sentían á vontade ou representadas pola variante oficial. Innumerables características dos seus dialectos non eran representadas, facendo que certos falantes sentisen mesmo que escribían unha lingua estranxeira na escola.
Ivar Aasen
Un investigador e poeta noruegués de orixe rural, Ivar Andreas Aasen, é hoxe considerado como o creador do novo noruegués. A partir de investigacións intensas nos falares, dialectos e variantes do interior da Noruega, especialmente do oeste do país. A publicación do seu libro Gramática dos dialectos noruegueses, foi un marco importante na historia do novo noruegués, pois tornou coñecidas diversas formas diferentes do noruegués oficial.
Nácara

A nácara ou nácar é unha substancia orgánica e inorgánica, xa consolidada, dura, branca arxentina, rechamante e con reflexos irisados ou iridescentes. Forma a capa interna da casca de moitos moluscos, razón pola que varias destas especies o segregan de xeito considerable para reparar as súas cascas danadas ou para cubrir determinados obxectos dentro deles, mecanismo que é empregado polos apañadores de perlas, para colocar en determinados moluscos pezas no interior que saben cubrirán co nácar, converténdoos en perlas ou outros obxectos valiosos nacarados.
As cunchas que proporcionan o máis fermoso nácar son as haliótidas, os nautilus, as ostras entre outras. O nácar emprégase en obras de marquetería, ebanistaría fina, xoiaría e para adornar abanos, botóns, fichas etc. Composición
O nácar está composto por plaquetas hexagonais de aragonita (carbonato de calcio (CACO3) cristalizado), de 10-20 µm de amplitude e 0, 5 µm grosor, estruturados en continuas láminas paralelas. Estas estratificaciones do nácar atópanse separadas e compactadas por seccións dunha mátriz orgánica composta de biopolímeros elásticos de conquiolina (como tamén o son as proteínas da quitina, lustrina ou a seda).