proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Vostok (nave espacial)

Vostok, ou Vostok 3K, foi o nome da primeira nave espacial orbital tripulada. Foi desenvolvida pola Unión Soviética e máis tarde daría lugar ás naves Voskhod para logo usarse como base para os satélites de recoñecemento Zenit e para os satélites científicos Bion, que seguiron usándose durante o século XXI.
A cápsula Vostok tiña espazo para un cosmonauta co seu traxe espacial e o asento exector usado en caso dun lanzamento abortado. A nave dispoñía de dúas ventás: unha sobre a cabeza do cosmonauta e outra aos seus pés co sistema óptico Vzor para controlar a orientación da cápsula. O control de actitude tiña lugar mediante propulsores de gas frío e o control durante a reentrada atmosférica era pasivo, pola forma da propia cápsula (unha esfera cun peso nun dos seus polos). O descenso freábase cun só paracaídass, e a determinada altitude o cosmonauta exectábase para aterrar co seu propio paracaídas.
A nave non tiña propulsión para facer cambios orbitais, e á parte dos propulsores de gas frío para o control da orientación, levaba un único motor principal usado para deorbitar a nave e iniciar a reentrada atmosférica, que se producía a elevadas aceleracións para o cosmonauta (ata 8 G) por tratarse de reentradas pasivas.
A instrumentación era moi básica, sen xiroscopios e co sistema automático sendo capaz de aliñar o eixo da nave unicamente co Sol, o que implicaba que o acendido da reentrada podía facerse unicamente dúas veces por día, cando a orientación solar coincidía co punto da órbita na que a reentrada levaría á cápsula a territorio soviético. Unha reentrada de emerxencia era posible a elección do cosmonauta, que podía predicir con certo grao de erro onde aterraría en calquera momento da reentrada elixida. Características
Cápsula de descenso
Diámetro: 2, 3 m
Masa: 2, 46 t
Módulo de servizo
Cono de 2, 25 m de alto por 2, 43 m de base
Masa: 2, 27 t
Vostok 1

Vostok 1 foi o nome da primeira misión tripulada da Historia, con Iuri Gagarin a bordo. Foi lanzada pola Unión Soviética o 12 de abril de 1961 mediante un foguete Vostok 8K72K desde o cosmódromo de Baikonur. Características
A misión de Vostok 1 foi realizar a primeira misión orbital tripulada. O equipamento da cápsula incluía o soporte vital e comunicación por radio e televisión para monitorizar o estado do cosmonauta. O voo foi completamente automático e os controis manuais estaban bloqueados polo descoñecemento da influencia do espazo no comportamento dos humáns, pero podían desbloquearse cun código numérico que se atopaba nun sobre pechado que Gagarin tiña á súa disposición. Durante a reentrada o módulo de servizo quedou enganchado na cápsula de reentrada, facendo que esta xirara descontroladamente ata que a calor da reentrada fundíu o cable que mantiña unidos ambos módulos. Gagarin, tal como estaba planeado, exectouse da cápsula a uns poucos quilómetros de altura e aterrou usando o seu propio paracaídas.
O voo tivo lugar 25 días antes do primeiro voo espacial suborbital dos Estados Unidos.
Vostok 2

Vostok 2 foi o nome da segunda misión tripulada da Historia, con German Titov a bordo. Foi lanzada pola Unión Soviética o 6 de agosto de 1961 mediante un foguete Vostok 8K72K desde o cosmódromo de Baikonur. Características
A misión de Vostok 2 foi realizar a segunda misión orbital tripulada. O equipamento da cápsula incluía o soporte vital, comunicación por radio e televisión para monitorizar o estado do cosmonauta, grabadoras e experimentos biolóxicos. Os obxectivos do voo foron investigar os efectos no corpo humano da exposición prolongada á microgravedade e estudar a capacidade de traballo en órbita de humanos en microgravedade. A diferenza de Gagarin, Titov si tomou o control manual da súa cápsula pero sufriu de mareo espacial.
A cápsula reentrou na atmosfera o 7 de agosto e Titov tocou terra sen problemas ás 7: 18 GMT cerca de Krasniy Kut, en Saratov, tras exectarse da cápsula a uns quilómetros de altura, tal como estaba previsto.
Vostok 3

Vostok 3 foi o nome da terceira misión tripulada da Historia, con Andriian Nikolaev a bordo. Foi lanzada pola Unión Soviética o 11 de agosto de 1962 mediante un foguete Vostok 8K72K desde o cosmódromo de Baikonur. Características
A misión de Vostok 3 foi realizar a terceira misión orbital tripulada da Historia e o primeiro voo en formación xunto coa Vostok 4. A Vostok 3 foi lanzada en primeiro lugar, e a 4 un día máis tarde para atoparse en órbita e achegarse a tan só uns quilómetros unha da outra. Os obxectivos da misión foron estudar a capacidade do corpo humano para traballar en microgravedade, facer experimentos científicos e mellorar os sistemas das naves espaciais. No momento da inserción orbital da Vostok 4 as naves estaban a menos de 5 km de distancia. Os dous cosmonautas, Nikolaev na Vostok 3 e Popovich na 4, chegaron a contactar por radio, pero dado que as naves Vostok non tiñan capacidade de manobra, empezaron a alonxarse sen posibilidade de reunirse de novo. Nikolaev tomou fotos en cor do interior da nave e da superficie terrestre. A nave regresou á Terra o 15 de agosto de 1962 ás 6: 52 GMT na rexión de Karaganda.
Vostok 4

Vostok 4 foi o nome da cuarta misión tripulada da Historia, con Pavel Popovich a bordo. Foi lanzada pola Unión Soviética o 12 de agosto de 1962 mediante un foguete Vostok 8K72K desde o cosmódromo de Baikonur. Características
A misión de Vostok 4 foi realizar a cuarta misión orbital tripulada da Historia e o primeiro voo en formación xunto coa Vostok 3. A Vostok 3 foi lanzada en primeiro lugar e a 4 un día máis tarde para atoparse en órbita e achegarse a tan só uns quilómetros unha da outra. Os obxectivos da misión foron estudar a capacidade do corpo humano para traballar en microgravedade, facer experimentos científicos e mellorar os sistemas das naves espaciais. O lanzamento da Vostok 4 foi tan preciso que no momento da inserción orbital as naves estaban a menos de 5 km de distancia. Os dous cosmonautas, Nikolayev na Vostok 3 e Popovich na 4, chegaron a contactar por radio, pero dado que as naves Vostok non tiñan capacidade de manobra, empezaron a alonxarse sen posibilidade de reunirse de novo. A cápsula de Popovich comezou a ter problemas no sistema de soporte vital, coa temperatura da cápsula baixando a 10 °C e a humidade ao 35%. Foi a primeira misión na que se transmitiron imaxes de televisión desde o espazo ao sistema de televisión terreste (da Unión Soviética). A nave regresou á Terra o 15 de agosto de 1962 ás 6: 59 GMT na rexión de Karaganda.
Vostok 5

Vostok 5 foi o nome da quinta misión tripulada da Historia, con Valeri Bikovski a bordo. Foi lanzada pola Unión Soviética o 14 de xuño de 1963 mediante un foguete Vostok 8K72K desde o cosmódromo de Baikonur. Características
A misión de Vostok 5 foi realizar a quinta misión orbital tripulada da Historia e o segundo voo en formación xunto coa Vostok 6. A Vostok 5 foi lanzada en primeiro lugar, e a 6 dous días máis tarde para atoparse en órbita e achegarse a tan só uns quilómetros unha da outra. Os obxectivos da misión foron estudar a capacidade do corpo humano para traballar en microgravedade, facer experimentos científicos e mellorar os sistemas das naves espaciais. No momento da inserción orbital da Vostok 6 as naves estaban a menos de 5 km de distancia. Os dous cosmonautas, Bykovskiy na Vostok 5 e Valentina Tereshkova (a primeira muller no espazo) na 6, chegaron a contactar por radio, pero dado que as naves Vostok non tiñan capacidade de manobra, empezaron a alonxarse sen posibilidade de reunirse de novo. A nave regresou á Terra o 19 de xuño de 1963 ás 11: 06 GMT, varios días antes do planificado debido varios problemas menores, na rexión de Karaganda.
Vostok 6

Vostok 6 foi o nome da sexta misión tripulada da Historia e na que voou a primeira muller no espazo, Valentina Tereshkova. Foi lanzada pola Unión Soviética o 16 de xuño de 1963 mediante un foguete Vostok 8K72K desde o cosmódromo de Baikonur. Foi tamén o último voo dunha nave Vostok. Características
A misión de Vostok 6 foi realizar a sexta misión orbital tripulada da Historia, coa primeira muller en viaxar ao espazo, e o segundo voo en formación xunto coa Vostok 5. A Vostok 5 foi lanzada en primeiro lugar, e a 6 dous días máis tarde para atoparse en órbita e achegarse a tan só uns quilómetros unha da outra. Os obxectivos da misión foron estudar a capacidade do corpo humano para traballar en microgravedade e as diferentes respostas dos corpos masculino e feminino á falta de gravidade, facer experimentos científicos e mellorar os sistemas das naves espaciais. No momento da inserción orbital da Vostok 6 as naves estaban a menos de 5 km de distancia. Os dous cosmonautas, Bykovskiy na Vostok 5 e Tereshkova na 6, chegaron a contactar por radio, pero dado que as naves Vostok non tiñan capacidade de manobra, empezaron a alonxarse sen posibilidade de reunirse de novo. A nave regresou á Terra o 19 de xuño de 1963 ás 8: 20 GMT, na rexión de Karaganda. Ningunha outra muller soviética viaxaría ao espazo nos 19 anos seguintes, ata o voo de Svetlana Savitskaya.
Vostok 8A92

Vostok 8A92, tamén coñecido como Vostok-2 foi un foguete espacial da Unión Soviética derivado do mísil R-7 adicado exclusivamente a lanzar satélites de recoñecemento Zenit 2. Usaba tanto os cosmódromos de Baikonur como o de Plesetsk.
Vostok 8A92M

Vostok 8A92M, tamén coñecido como Vostok-2M foi un foguete espacial da Unión Soviética derivado do mísil R-7 e descendente do Vostok 8A92 adicado a lanzar inicialmente satélites meterolóxicos e máis tarde satélites de recoñecemento. Usaba tanto os cosmódromos de Baikonur como o de Plesetsk.
Vostok 8K72

Vostok 8K72, tamén coñecido como Vostok a secas, foi un foguete espacial da Unión Soviética derivado do mísil R-7 adicado exclusivamente a lanzar prototipos da nave Vostok que sería usada para poñer ao primeiro humano en órbita. Foi usado desde s cosmódromo de Baikonur.
Vostok 8K72K

Vostok 8K72K, tamén coñecido como Vostok-K, foi un foguete espacial da Unión Soviética derivado do mísil R-7 adicado a lanzar as primeiras naves tripuladas Vostok e máis tarde outro tipo de satélites. Foi usado desde s cosmódromo de Baikonur.
Voto

O voto é un método de toma de decisións no que un grupo, tal como unha xunta ou un electorado, trata de medir a súa opinión, usualmente como o paso final que segue as discusións ou debates.
Como métodos alternativos ao voto inclúense a adopción de decisións por consenso (que funciona evitando a polarización e marxinalización da disensión) e a aposta (como nunha democracia anticipativa).
En democracia, o voto implica comunmente a elección, por exemplo unha forma para que un electorado elixa entre os seus candidatos a un cargo. En política o voto é o método polo cal o electorado dunha democracia designa representantes nunha determinada institución, tal como o goberno do seu estado, rexión etc.
Un voto, ou unha votación, é o acto individual de votar, polo cal o individuo expresa apoio ou preferencia por certa moción (p. ex. unha resolución proposta), candidato, ou determinada selección de candidatos. Unha votación secreta, a maneira normal de protexer a privacidade política dos votantes, xeralmente ten lugar nun colexio electoral. O acto de votar é voluntario na maioría dos países. Porén nalgúns países, tales como Australia ou Bélxica, o voto é obrigatorio.
Non obstante, que un país teña unha elección na que o pobo poida votar non significa necesariamente que o país sexa democrático. Moitos gobernos autoritarios teñen "eleccións", mais os candidatos son preseleccionados e aprobados polas elites, non hai competencia, a capacidade dos votantes está restrinxida, e a votación é ás veces unha farsa. Voto feminino
Durante longo tempo, as mulleres non tiveron voto, algo que foron conseguindo as chamadas "sufraxistas' ó longo do século XX, tras comezar o seu recoñecemento en 1893 en Nova Zelandia. En España, o 2 de outubro de 1931, defendida por Clara Campoamor, votouse a favor de que as mulleres puidesen votar. Dábase o paradoxo (vista dende hoxe) de que as mulleres podían ser votadas como representantes (había varias mulleres na cámara), pero non votar. Voto electrónico
Algúns consideran que en canto os votos sexan rexistrados nun medio que sexa invisíbel aos humanos, os electores perderán calquera posibilidade de verificar como son recollidos e cotexados os seus votos para producir o resultado final. Así, precisan ter unha fe absoluta na exactitude, honestidade e seguridade de todo o aparato electoral. Isto refírese particularmente ao voto electrónico pois, contemplando os ordenadores como caixas negras, as súas operacións só se poden verificar mediante o coñecemento das entradas e saídas (é dicir, da entrada de datos e a comparación dos resultados agardados cos existentes), mais baixo o sistema de votación secreta, os votos entrantes non se coñecen, nin existe ningún resultado agardado co que comparar os resultados electorais.
Voto de san Nicolás

O Voto de san Nicolás de Tolentino é unha ofrenda a dito santo instaurada polos veciños de Pontedeume despois do incendio que padeceu a vila no ano 1621, en agradecemento pola súa intervención para aplacar o lume. Historia
Conta a tradición que en dito incendio os monxes do convento de Santo Agostiño sacaron en procesión unha imaxe de Nicolás de Tolentino e botaron ao lume unha reliquia ou xoia do santo. A partir dese momento o lume comezou a minguar ata a súa extinción. O feito foi considerado como un milagre.
Pouco despois do incendio, o 19 de xuño de 1621, reuniuse a Corporación Municipal e decidiu votar un día para gardalo, que será o 10 de setembro de cada ano coincidindo coa súa festividade. Ese día farase misa solemne cantada con sermón e procesión, e o día anterior vésperas solemnes no convento de Santo Agostiño.
O 16 de maio de 1622, a vila, e no seu nome o alcalde maior Pedro Labora, renovou o voto e determinouse nomear Nicolás de Tolentino copatrón da vila, que tiña como único patrón a Santiago Apóstolo. Neste voto faise referencia aos boliños de san Nicolás, pequenas pezas de pan que se consagran na misa solemne do día 10 de setembro e que se reparten entre os veciños para protexeren as súas casas do lume. Este costume lembra a reliquia que se lanzara ás chamas. Tradición
Desde entón, as familias eumesas vanse turnando na renovación do voto e a preparación dos boliños, dos que son moi celosos, levándoos ás súas casas para protexelas dos incendios. En dous incendios posteriores nos anos 1892, cando se queimaron tres casas, e en 1941 que ardeu unha casa, botáronse ao lume os boliños.
Hoxe en día, o día 10 de setembro é un dos días grandes das festas patronais e continúase renovando o voto.
Voto en branco computábel

Voto en branco computábel é un termo utilizado en política para referirse á representatividade do voto en branco mediante escanos non atribuídos a ningún partido nin candidato.
En España, coa lei electoral vixente actualmente (LOREG), os votos en branco son válidos e contabilizados, pero non son considerados á hora de distribuír os escanos entre as formacións políticas que superasen a porcentaxe de voto mínimo para obter representación (3% para as eleccións xerais, 5% para as municipais).
A idea é defendida polo Movemento Cidadán polo Voto en Branco Computábel, que organiza campañas en favor da difusión en prol da computabilidade do voto en branco e que axuda voluntariamente os partidos políticos que o promoven. Partidos activos cuxo fin é o voto en branco computábel
Escanos en Branco (EB)
Ciudadanos en Blanco (Cenb) Partidos (ou coalicións) activos cuxo programa contén o voto en branco computábel
Partido Animalista Contra o Maltrato Animal (PACMA)
Por un Mundo máis Xusto (PUM+J)
Pirates de Catalunya (PIRATA. CAT) Partidos (ou coalicións) activos cuxo programa contivo o voto en branco computábel
Cidadáns-Partido da Cidadanía (C's) (non incluíu o voto en branco computábel no programa electoral das eleccións autonómicas de Andalucía de 2014)
Voto nulo

O voto nulo é un voto realizado de maneira errónea ou non conforme ás regras estipuladas dunha elección, feito que implica a súa nulidade. Un voto nulo pode ser de carácter accidental ou intencionado. Características
Son varias as circunstancias capaces de anular un voto: Incluír un papel non oficial, ou un documento electoral non oficial, ou errar na votación pola introdución dunha papeleta correspondente a outro cadro.
Incluír varios papeis de candidatos distintos para o mesmo cargo, de modo que non poida saberse por quen desexaba votar o elector.
Incluír obxectos estraños (non tódalas lexislacións o prohiben).
Escribir na papeleta, colocar marcas etc.
A diferenza do voto en branco, o voto nulo non é ''institucional'' (nalgúns países existe algunha forma de votar en branco oficialmente). É dicir, non se elixe unha de entre as tantas opcións que dá unha determinada elección, senón que directamente se anula o voto.
Vox populi

Vox populi é unha locución latina que significa literalmente "voz do pobo". Utilizámola para referirnos a calquera rumor que está en boca de todos. Aparece tamén a miúdo citada como "vox populi, vox dei", que se traduce por "a voz do pobo é a voz de Deus", un vello proverbio que se emprega para engrandecer a sabedoría popular.
Non obstante, os primeiros usos desta locución dinnos todo o contrario. Mostra disto é a carta de Alcuino de York a Carlomagno no 798, e máis concretamente este fragmento "Nec audiendi qui solent dicere, Vox populi, vox Dei, quum tumultuositas vulgi semper insaniae proxima sit", cuxa tradución é: "E non debería escoitarse aos que acostuman dicir que a voz do pobo é a voz de Deus, pois o desenfreo do vulgo está sempre próximo á loucura".
Voyager 1

A sonda espacial Voyager 1 (viaxeira, en inglés) foi lanzada ao espazo o 5 de setembro de 1977 pola NASA a bordo dun foguete Titan IIIE. Foi deseñada para estudar o sistema solar e o espazo interestelar. Trátase do obxecto inventado polo ser humano que se atopa máis lonxe do planeta Terra. Traxectoria
Chegou a Xúpiter no ano 1979 sufrindo unha aceleración debido ao seu campo gravitacional. No ano 1980 pasou por Saturno e o seu satélite Titán impulsándose ata os confíns do Sistema Solar. No ano 1990 tomou unha fotografía do planeta Terra a unha distancia de 6. 000 millóns de km na que se albisca o noso planeta como un punto ao que se lle chamou Punto azul pálido (pale blue dot).
No ano 2011 atopábase a 17400 millóns de km de distancia do planeta Terra. En 2013, segundo información subministrada pola NASA, tornouse no primeiro aparello humano en deixar o Sistema Solar. Fonte de alimentación
Ten como fonte de enerxía a electricidade producida por un xerador radioactivo de plutonio-238. Está previsto o esgotamento da fonte de alimentación no ano 2025. Disco de Ouro
Leva a bordo un disco de ouro deseñado polo profesor Carl Sagan no que están gravadas mensaxes que poderán ser lidas e interpretadas por unha posible civilización extraterrestre. Comunicacións
As comunicacións entre a Terra e a Voyager I realízanse a través das antenas do Deep Space Network da NASA en Camberra (Australia), Goldstone (California), e Madrid, .
Voyager 2

A sonda espacial Voyager 2 (viaxeira, en inglés) foi lanzada ao espazo o 20 de agosto de 1977 pola NASA a bordo dun foguete Titan IIIE. A súa estrutura é semellante á da sonda Voyager 1. Traxectoria
Chegou a Xúpiter no ano 1979 sufrindo unha impulso debido ao seu campo gravitacional. No ano 1981 pasou por Saturno en dirección a Urano e Neptuno polos que pasou nos anos 1986 e 1989 respectivamente, tomando os únicos planos detallados ata o momento. No ano 2012 atopábase nos confíns do Sistema Solar. Para facer unha aproximación a Tritón en1989, pasou sobre o polo norte de Neptuno, o que fixo que a partir de entón se dirixira cara ó sur do plano da eclíptica, facendo que fora perdendo a liña de vista coas radio antenas do hemisferio norte. Así, en 2020 está a uns 18, 8 mil millóns de km da Terra e pode comunicarse con ela só mediante a DSS43, a antena do Deep Space Network da NASA en Camberra (Australia, pois as outras dúas están en Goldstone, California, e Madrid, ambas ho hemisferio norte).
Voz (fonoloxía)

A Voz como Son
A física estableceu que para que exista son se requiren tres elementos: Un corpo que vibre
Un medio elástico que vibre (as ondas sonoras son mecánicas que se propagan pola expansión e compresión do propio medio)
Unha caixa de resonancia que amplifique esas vibracións, permitindo que sexan percibidas polo oído.
A voz humana cumpre coas tres condicións sinaladas: O corpo elástico que vibra son as cordas vocais.
O medio elástico é o aire.
A caixa de resonancia está formada por parte da garganta, pola boca e pola cavidade nasal. O aparello fonador humano
O aparello fonador compóñeno 3 grupos de órganos diferenciados: Órganos de respiración (Cavidades infraglóticas: pulmóns, bronquios e traquea).
Órganos de fonación (Cavidades glóticas: larinxe, cordas vocais e resoadores -nasal, bucal e farínxeo-).
Órganos de articulación (cavidade supraglóticas: padal, lingua, dentes, beizos e glote).
Ademais, o correcto funcionamento do aparello fonador contrólao o sistema nervioso central, pois máis aló da mera fonoloxía, está o significante. Especificamente, sábese que o control da fala se realiza na área de Broca situada no hemisferio esquerdo da cortiza cerebral. A produción da fala
A fonación realízase durante a expiración, cando o aire contido nos pulmóns, sae destes e, a través dos bronquios e a traquea, chega á larinxe.
Na larinxe atópanse as cordas vocais. As cordas vocais non teñen forma cordófona senón que se trata dunha serie de pregues ou beizos.
Hai 4 cordas vocais: 2 superiores (bandas ventriculares), que non participan na articulación da voz.
2 inferiores, as verdadeiras cordas vocais, responsables da produción da voz.
As dúas cordas inferiores son dous pequenos músculos elásticos: Se se abren e se recollen aos lados, o aire pasa libremente, sen facer presión: respiramos.
Se, pola contra, se xuntan, o aire peta contra elas producindo o son que denominamos voz.
Hai 3 mecanismos básicos de produción de voz: Vibración das cordas que produce os sons tonais ou sonoros (vocais, semivogais, nasalé etc. ).
As interrupcións (totais ou parciais) no fluxo de aire que sae dos pulmóns que dá lugar aos sons "xordos" (fricativas etc. )
A combinación de vibración e interrupción, como as oclusivas sonoras (en galego 'b', 'd' e 'g').
O rango vocal determínao a flexibilidade das cordas vocais, que permite diferenciar os distintos tipos de voces (en canto: tenor, soprano, contralto, .. .), en función da altura, intensidade e timbre.
O son producido nas cordas vocais é moi feble; por iso, debe ser amplificado. Esta amplificación terá lugar nos resoadores nasal, bucal e farínxeo, onde se producen modificacións que consisten no aumento da frecuencia de certos sons e a desvalorización doutros.
A voz humana, unha vez que sae dos resoadores, é moldeada polos articuladores (padal, lingua, dentes, beizos e glote), transformándose en sons da fala: fonemas, sílabas, palabras, .. . A posición concreta dos articuladores determinará o son que emita a voz.
Vuelve a la vida

Vuelve a la vida é un filme venezolano-estadounidense de 2023 escrito e dirixido por Luis Carlos Hueck e Alfredo Hueck. Conta a historia de Ricardo, un mozo que desenvolve unha enfermidade mortal e loita contra ela coa axuda da súa familia. Está protagonizado por José Ramón Barreto, José Roberto Díaz, Crisol Carabal, Eulalia Siso e Shakti Maal. Estreouse o 14 de decembro de 2023. Foi escollido como candidato de Venezuela para o Óscar ó mellor filme internacional na 97ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Sinopse
En 1996, Ricardo regresa a Caracas despois dun ano de intercambio en Nova York. Mentres visita os seus amigos durante as vacacións na costa de Venezuela, Ricardo sofre unha dor que cambiará a súa vida e a súa relación coa súa familia para sempre. Personaxes
Jose Roberto Díaz como Puchi
José Ramón Barreto como Ricardo
Crisol Carabal como Patty
Eulalia Siso como o médico
Shakti Maal como a noiva
Fernando Azpurua como Arturo
Vulcain

Vulcain é a designación do motor foguete utilizado na etapa central do foguete Ariane 5.
O motor Vulcain funciona alimentado por osíxeno líquido e hidróxeno líquido. Ten un pulo de 773, 2 kN a nivel do mar e usa arrefriamento rexenerativo para manter a tobeira a temperaturas por debaixo do punto de fusión do material que a compón ao mesmo tempo que quenta o hidróxeno líquido antes de entrar na cámara de combustión. O sucesor do Vulcain, usado en versións posteriores do Ariane 5, é o Vulcain 2.
Vulcain 2

Vulcain 2 é a designación do motor foguete sucesor do Vulcain, utilizado na etapa central do foguete Ariane 5 nas súas últimas versións.
O motor Vulcain 2 funciona alimentado por osíxeno líquido e hidróxeno líquido. Ten un pulo de 939, 5 kN a nivel do mar e usa arrefriamento rexenerativo para manter a tobeira a temperaturas por debaixo do punto de fusión do material que a compón ao mesmo tempo que quenta o hidróxeno líquido antes de entrar na cámara de combustión.
Vulcanisaeta

Vulcanisaeta é un xénero de arqueas crenarqueotas da familia Thermoproteaceae. Trátase dun organismo anaerobio, heterótrofo e hipertermófilo que crece optimamente a 85–90 °C e a pH 4, 0–4, 5. Foi illado de mostras recollidas directamente de campos de solfataras ou de auga de fontes termais canalizada no leste do Xapón. Xenoma
Secuenciáronse varios xenomas de Vulcanisaeta. O contido G+C do seu ADN, que está entre o 44 e o 46%, e predise que é relativamente baixo en relación co doutros membros de Thermoproteaceae. Estrutura celular e metabolismo
As células de Vulcanisaeta son bacilos rectos ou lixeiramente curvados, cunha anchura de 0, 4 a 0, 6 µm. Nalgúns casos as células están ramificadas ou teñen corpos esféricos na súa parte terminal. Esta arquea utiliza como fontes de carbono a maltosa, o amidón, malato, extracto de lévedos, peptona, extracto de carne, casaminoácidos e xelatina, pero non pode utilizar D-arabinosa, D-frutosa, lactosa, sacarosa, D-xilosa, acetato, butirato, formiato, fumarato, propionato, piruvato, succinato, metanol, formamida, metilamina ou trimetilamina. Como aceptores de electróns utiliza xofre e tiosulfato. A diferenza dalgunhas outras arqueas xeneticamente similares como Thermocladium ou Caldivirga, Vulcanisaeta crece en ausencia no seu medio de mesturas de vitaminas ou de solución de extracto de células arqueanas. Ecoloxía
Atopáronse cepas de Vulcanisaeta en áreas de fontes teermais no Xapón. Malia que o organismo é a crenoarqueota máis común con forma de bacilo entre os illamentos de fontes termais do Xapón, ata agora non foi illada en ningún outro país. Isto está en contraste co que ocorre con xéneros como Thermoproteus e Pyrobaculum, que están distribuídos por todo o mundo, incluíndo as illas Azores, Islandia, Indonesia, Italia, Xapón, as Filipinas, Rusia e os Estados Unidos de América. Por tanto, é posible que o xénero Vulcanisaeta teña unha distribución que se restrinxa só ao Xapón.
Vulcanoloxía

A vulcanoloxía é o estudo de volcáns, lava, magma e todo o relacionado con fenómenos xeolóxicos [[xeofísicos] e xeoquímicos (vulcanismo), presentes e pasados.
O termo vulcanoloxía deriva da palabra latina vulcano. Vulcano foi o antigo deus romano do lume.
Un vulcanólogo é un xeólogo que estuda a actividade eruptiva e a formación de volcáns e as súas erupcións actuais e históricas. Os vulcanólogos frecuentemente visitan volcáns, especialmente os activos, para observar as erupcións volcánicas, recoller produtos eruptivos incluíndo piroclasto (como [[cinzas volcánicas | cinzas] ou pedra pómez), mostras de rocha e lava. Un dos principais focos de investigación é a predición de erupcións. Actualmente non hai un xeito preciso de facelo, pero prever erupcións, como prever terremotos, podería salvar moitas vidas. Características
Un dos principais obxectivos aplicados da vulcanoloxía é a previsión das erupcións e dos seus efectos, para a preparación de planos de emerxencia e, sempre que for posíbel, aviso ás poboacións da posibilidade de erupcións.
Algúns procesos volcánicos constitúen un perigo natural enorme, mentres outros son altamente benéficos para a sociedade. Os volcáns e as súas erupcións, con todo, son soamente a expresión á superficie de procesos magmáticos que se inician en profundidade na Terra. Así, o estudo do vulcanismo, é inevitabelmente interdisciplinar, altamente ligado á xeofísica, a outros ramos da xeoloxía tales como a petroloxía e a xeoquímica.
Vulcăneşti

Vulcăneşti (en cirílico Вулкэнешть, en ruso Вулканешты) é unha cidade da Unidade Territorial Autónoma de Gagauzia (en romanés: Unitatea Teritorială Autonomă Găgăuzia), na república de Moldova. Segundo o censo de 1989, a cidade tiña 18. 072 habitantes, dos cales 11. 990 son gagauz, 2. 225 de etnia romanesa (moldovos), 1. 723 rusos, 1. 013 ucraínos, 841 búlgaros e 280 doutras etnias/nacionalidades.
Vulgarismo

Os vulgarismos son desvíos da norma dunha lingua que se dan no plano oral. Están producidos por alteracións vocálicas; no galego estas son: a metátese, a metafonía, a harmonización, a labialización, a aférese e, en menor medida (que tamén se dan no plano escrito) a prótese, a paragoxe, a epéntese ("i" epentético) e a síncope.
Vulnerabilidade

Por vulnerabilidade entendemos as características dunha persoa ou grupo dende o punto de vista da súa capacidade para anticipar, sobrevivir, resistir e recuperarse do impacto dunha ameaza natural. Implica unha combinación de factores que determinan o grao ata o cal a vida a subsistencia de alguén queda en risco por un evento distinto e identificable da natureza ou da sociedade.
A vulnerabilidade supón tamén o grao de dano expresado en tanto por un de perdas (vidas, perdas económicas. .. ) respecto ó total exposto a un determindado evento.
Vulva

A vulva é a parte externa do órgano xenital feminino. Externamente pode ser revestida por pelos pubianos. Está constituída polos grandes labios (labia majora), revestidos internamente por tecido muscular. Enseguida hai un par de pregas mais finas, os pequenos labios (labia minora), que poden ou non estar incluídos nos grandes labios. No interior dos labios encóntrase o clítoris, o orificio urinario (abertura da uretra) e o orificio xenital (abertura da vaxina). Histoloxía
A vulva posúe pequenos labios e grandes labios con tecido conxuntivo no medio, sendo que nos grandes labios existe mais tecido adiposo que nos pequenos.
Existen glándulas de Bartholin que xeran un problema anatopatolóxico: son glándulas grandes cun único ducto excretor. A glándula é acinosa e serosa.
Cando se dá un traumatismo nese tubo e se produce un edema, a secreción fica comprimida e a muller ten unha “bartolinite”. Nalgunhas doenzas como a gonorrea ese epitelio é traumatizado, a glándula fica inflamada e causa bartolinite. O ducto excretor desa glándula está na base dos pequenos labios.
O clítoris é un gran corpo cavernoso ou un corpo esponxoso que en realidade é un amontoado de vasos capilares de paredes con fiestras, de forma que cando entra sangue neses vasos, o clítoris entumécese.
Vuver (cráter)

Vuver é un cráter de impacto na superficie da lúa de Urano, Umbriel. Estimase que ten 98 km de diámetro. A lonxitude e latitude do seu centro é de 311, 6° e −4, 7°, respectivamente. Vuver ten un pico central brillante, o cal fai del uns dos poucos accidentes xeolóxicos de Umbriel cun albedo brillante, e destaca dentro do albedo escuro que posúe Umbriel.
O cráter recibiu o nome de Vuver, un espírito demoníaco dos pobos ugro-fineses do alto Volga.
Válvula mitral

A válvula mitral (que tamén posúe a denominación de válvula bicúspide, por ter dúas valvas), é unha das catro válvulas que separan os catro condutos ou cavidades cardíacas. É a válvula que separa a aurícula esquerda do ventrículo esquerdo, impedindo que o sangue recúe para a aurícula após ser bombeado desta para o ventrículo. En condicións de normalidade, esta válvula ten un diámetro de entre 4 e 6 cm cadrados. Así pois, diámetros inferiores constitúen unha patoloxía cardíaca coñecida como estenose mitral. Anatomía
A válvula mitral consta de dúas subpezas ou valvas: unha anteroseptal e outra posterolateral ou posterior. Está formada por diferentes estruturas, coma o anel fibroso mitral, as cordas tendinosas e os músculos papilares. Ámbolos dous teñen como función fixar as valvas ao ventrículo, evitando así que na diástole se desplacen do seu sitio. Ciclo cardíaco
Esta valva, xuntamente coa válvula tricúspide, do lado dereito do corazón, féchase cando acontece a sístole ventricular, facendo que o sangue continúe o seu percorrido unidirecional seguindo pola arteria aorta e non recuando cara á aurícula. Esta valva ábrese novamente cando se produce a sístole auricular, de xeito que o sangue pasa cara ao ventrículo.
Válvula tricúspide

A válvula tricúspide é unha válvula que separa dúas cavidades do corazón, a aurícula dereita e o ventrículo dereito. Está composta dun anel de sustentamento, que fixa os tres compoñentes ou cúspides, de aí onde se orixina seu nome.
Na diástole cardíaca atópase aberta, permitindo a circulación do sangue dende a aurícula cara ao ventrículo. Cando acontece a sístole ventricular, esta válvula pecha, impedindo que o sangue recúe á aurícula.
Väinö Junus

Väinö Junus (ruso: Вейно Иванович Юнус) nado en Puutosti en 1905 e finado en Leningrado o 15 de novembro de 1937, foi un lingüista, escritor e profesor da minoría finlandesa de Ingria que en 1930 desenvolveu a efémera lingua literaria ingria. Traxectoria
Väinö Junus naceu nunha familia labrega. Formouse como profesor da escola finlandesa en Gatchina e traballou como profesor na Carelia soviética e na rexión de Leningrado. Máis tarde completou a súa formación no Instituto Pedagóxico de Leningrado, e na Universidade de Leningrado realizou estudos de posgrao so a dirección de Nikolai Marr e Dmitri Bubrih. Tras rematar foi profesor no Instituto Pedagóxico de Leningrado e realizou traballos de investigación no Instituto de Lingua e Pensamento.
En 1932 Junus preparou con Dubovi e Lensun unha cartilla escolar ingria, e no ano seguinte realizou dous libros con lecturas para as escolas ingrias. En 1936 apareceu a súa gramática, Izhoran keelen grammatikka. Nos primeiros libros empregou como base o dialecto de Soikkola pero a gramática de 1936 incluía tamén moitas características do dialecto do baixo Luga, variedade máis achegada ao vótico. Os seus libros de textos tamén amosan moita influencia da norma finlandesa.
Ademais da lingüísicta, Junus tiña interese nas artes visuais. Ilustrou entre outros traballos a edición finlandesa de Kiimasjärven valtaus publicada en Leningrado en 1934 da obra de Gennadi Fish Padenije Kimasozera (1933) mais a edición finlandesa tamén publicada en Leningrado de Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války de Jaroslav Hašek.
Durante a represión stalinista as autoridades soviéticas detivérono en setembro de 1937 acusado de actividades contrarrevolucionarias e condenárono a morte, sentenza executada por fusilamento.
Vénula

Unha vénula é unha vea moi pequena que forma parte da microcirculación que permite que o sangue retorne desde a rede de capilares para drenar no sistema venoso por medio de veas cada vez máis grandes. As vénulas poscapilares son as veas máis pequenas, cun diámetro de entre 10 e 30 micrómetros (μm). Cando as veas poscapilares incrementan o seu diámetro ata os 50 μm poden incorporar músculo liso e denomínanse vénulas musculares. As veas conteñen aproximadamente o 70 % do volume sanguíneo total, mentres que aproximadamente o 25 % está contido nas vénulas. Moitas vénulas únense formando unha vea. Estrutura
As vénulas poscapilares teñen unha soa capa de endotelio rodeado por unha lámina basal de fibras reticulares. O seu tamaño está entre 10 e 30 micrómetros de diámetro e son demasiado pequenas para conter músculo liso. En vez diso, están soportadas por pericitos que se enroscan arredor delas. Cando as vénulas poscapilares incrementan o seu diámetro a 50 μm poden incorporar fibras de músculo liso e coñécense como vénulas musculares. Teñen un endotelio interno composto de células endoteliais escamosas que actúan como unha membrana, unha capa media de músculo liso e tecido elástico e unha capa externa de tecido conectivo fibroso. A capa media está pouco desenvolvida de maneira que as vénulas teñen paredes máis finas que as arteriolas. As fibras musculares lisas están separadas, pero conforme a vénula aumenta de tamaño dispóñense máis apertadamente e nas veas pequenas de 200 μm xa forman unha capa case continua. As vénulas son porosas, de modo que o líquido do plasma e as células sanguíneas poden moverse facilmente desde o torrente circulatorio atravesando as súas paredes, xa que non todo o intercambio entre o sangue e os tecidos ten lugar nos capilares. Comparadas coas arteriolas, as vénulas son máis grandes pero cunha cobertura muscular moito máis débil.
As vénulas portais curtas que conectan os lobos da pituitaria posterior (neurohipófise) e a anterior (adenohipófise) proporcionan un camiño para o rápido intercambio hormonal por vía sanguínea. Entre os lobos da pituitaria hai probas anatómicas de vénulas interlobo confluentes que proporcionan sangue desde o lobo anterior ao lobo neural que facilitarían compartir de forma inmediata información entre os lobos da glándula pituitaria (hipófise).
En contraste coas vénulas regulares, as vénulas de endotelio alto son un tipo especial de vénula na que o endotelio está feito de células cuboides simples. Os linfocitos saen do torrente circulatorio e entran nos ganglios linfáticos a través destas vénulas especializadas cando se detecta unha infección.
Vértice

En xeometría, un vértice é o punto no que se atopan un ou máis elementos unidimensionais (curvas, vectores, rectas, semirrectas ou segmentos).
No punto de encontro de dous destes elementos unidimensionais fórmase un ángulo. Os puntos onde se atopan as arestas dos polígonos e dos poliedros son vértices.
Vértice (teoría de grafos)

Na teoría de grafos, un vértice, tamén chamado nó e máis raramente nodo, é a unidade fundamental dun grafo.
Dous vértices son veciños se están unidos por unha aresta. Dous vértices son independentes se non son veciños. Tipos de vértices
O grao dun vértice v, denotado 𝛿(v) (ou deg(v)), é o número de arestas incidentes a este vértice ou o número de veciños de v.
Un vértice illado é un vértice cuxo grao é cero, é dicir, un vértice que non está ligado a ningún outro vértice. Chamámoslle unha folla a un vértice cuxo grao é un.
Nun grafo orientado, distinguimos o grao entrante, denotado 𝛿− (v) (ou deg− (v)), do grao saínte, denotado 𝛿 + (v) (ou deg+ (v)). Un vértice de orixe é un vértice cuxo grao de entrada é cero mentres que un vértice de fluxo é un vértice con grao exterior cero.
Vértice xeodésico

Un vértice xeodésico é un sinal que indica unha posición cartográfica exacta, e que forma parte dunha rede de triángulos xunto a outros vértices xeodésicos. A súa localización adoita situarse en lugares altos e illados, con liña de visión directa cara a outros vértices. Rede de vértices española
En España a rede xeodésica está dividida en tres categorías. Todos os vértices dunha rede son á súa vez vértices das máis pequenas. A rede de primeira orde está formada por triángulos de entre 30 e 70 km. Na de segunda orde os lados dos triángulos teñen entre 10 e 25 km. A rede de terceira orde ten lados de 5 a 10 km. Son de formigón e están pintados de branco. Están formados por un cilindro branco de 120 cm de altura e 30 de diámetro, sustentado nunha base cúbica. Desde 1975 están protexidos pola Lei sobre sinais xeodésicos e xeofísicos.
Vésines

Vésines é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes. Demografía
Véspidos

A dos véspidos (Vespidae) é unha familia de insectos himenópteros, unha das integradas na suborde dos apócritos e na superfamilia dos vespinos.
De distribución cosmopolita e diversa (conta con ao redor de 5000 especies) inclúe a case todas as avespas propiamente ditas (as eusociais) coñecidas, así como moitas avespas solitarias. Taxonomía
Descrición
A familia foi descrita en 1802 polo entomólogo francés Pierre André Latreille, na súa obra Histoire Naturelle, Générale et Particulière des Crustacés et des Insectes, Tome Troisième.
Etimoloxía
O nome científico Vespidae está formado pola unión dos elementos Vesp- e -ĭdae. O primeiro é a raíz do nome do seu xénero tipo, Vespa, e o segundo é o sufixo empregado na formación dos nones das familias de animais.
Subfamilias
A familia subdivídese nas seguintes subfamilias: [Cómpre referencia] Eumeninae
Euparagiinae
Masarinae
Polistinae
Stenogastrinae
Vespinae Características
Distínguese doutras familias próximas filoxeneticamente, que ás veces tamén son denominadas de maneira xenérica avespas, porque pregan as ás en repouso. As patas son de lonxitude normal, non tan longas como as especies da familia dos pompílidos.
Moitas especies visitan flores e carrexan pole, contribuíndo así á polinización de certas plantas, outras son útiles como depredadores doutros insectos, moitos dos cales son considerados daniños.
Os niños de moitas especies (especialmente as solitarias) están feitos de barro, pero a gran maioría dos vespinos, estenogastrinos e polistinos (grupos sociais) utiliza fibras vexetais mastigadas para formaren unha especie de papel. Dentro da subfamilia dos vespinos, as especies do xénero Vespula fan seus niños no chan, as do xénero Dolicovespula fanos en pólas de árboees, as do xénero Vespa tenden a facelos en ocos de troncos de árbores, ou de paredes ou teitos de habitacións humanas.
Na actualidade esta familia subdivídese en seis subfamilias aparentemente monofiléticas. As subfamilias Polistinae e Vespinae teñen soamente especies eusociais, mentres queas Eumeninae, Euparagiinae e Masarinae son todas solitarias, e as de Stenogastrinae coprenden unha variedade de formas, desde solitarias a sociais.
A dos Euparagiinae, que hoxe mostra unha distribución restrinxida, encontrábase moi difundida no Cretáceo. O patrón bioxeográfico das Masarinae, pola súa parte, corresponde ás primeiras fases da fragmentación de Gondwana, cando Suramérica, África e Australia formaban un só supercontinente. Pénsase que as avespas eusociais (Stenogastrinae, Polistinae e Vespinae) puideron ter surxido caando a fragmentación de Gondwana estaba xa moi avanzada.
Nas subfamilias Polistinae e Vespinae os adultos mastigan á súa presa antes da darlla a comer ás larvas. Á súa vez, as larvas producen un líquido claro, rico en proteínas que os adultos consomen. A concentración exacta de aminoácidos é variábel, pero considérase que subministra unha parte considárabel do alimento dos adultos.
Vía clínica

As Vías Clínicas son unha das principais ferramentas da xestión da calidade asistencial para a estandarización dos procesos asistenciais. Demostrouse que a súa implantación permite diminuír a variabilidade da práctica clínica. Definición de Vía Clínica
É unha ferramenta organizativa multidisciplinar que facilita unha relación secuencial óptima para un determinado diagnóstico ou procedemento dos diferentes actividades das profesionais que interveñen na atención ao paciente durante a estadía hospitalaria. Historia
"Clinical pathway": O concepto de Vía Clínica apareceu por primeira vez no New England Medical Center (Boston) no ano 1985 da man de Karen Zander. Xorde como resultado da adaptación dos documentos utilizados na Xestión da Calidade Industrial, os "PNTs" (Procedementos Normalizados de Traballo), cuxos obxectivos son: Mellorar a eficiencia no uso de recursos
Finalizar o traballo nun tempo establecido Criterios de Selección do Procedemento
Que se trate dunha patoloxía frecuente dentro do servizo ou hospital
Patoloxía ben definida e que permita unha atención homoxénea
Existencia de recomendacións de boas prácticas profesionais ou de opinións de expertos
Variabilidade non explicada da atención
Posibilidade de obtención de consenso profesional no hospital
Implantación pluridisciplinar
Patoloxía que presente un risco importante para o paciente
Motivación por parte das profesionais de traballar na patoloxía
Patoloxía que presente un custo elevado para o hospital
Vía da Prata

A Vía da Prata ou vía mozárabe é unha ruta cultural e histórica de orixe incerta que unía Mérida, capital da Lusitania, con Astorga, capital da Gallaecia ástur. Actualmente [cando? ] promocionouse unha ruta turística que arrinca de Sevilla e chega ata Xixón.
Un gamallo desta ruta constitúe, cara á actual Galicia, unha das rutas do camiño de Santiago, recoñecida oficialmente pero pendente de delimitación. Desde Chaves entra en Galicia cara a Verín. En Monterrei divídese, cun camiño cara a Xinzo de Limia e outro cara a Laza, para se xuntaren despois de novo.
Do seu interese cultural fala a presenza no seu traxecto de cidades Patrimonio da Humanidade, como Salamanca ou Zamora. Terminoloxía
Vía da prata
Malia o seu nome, non se asocia directamente coa explotación ou comercio da prata durante a súa orixe. O termo procede do árabe "Bal’latta", que significa "camiño empedrado". Esta designación foi utilizada polos musulmáns para referirse a unha ampla e sólida vía romana que unía as cidades de Augusta Emerita (Mérida) e Asturica Augusta (Astorga), facendo uso de camiños preexistentes. A pesar de que a súa orixe etimolóxica non está relacionada co metal, acabou tendo un papel importante no transporte de prata americana durante a época colonial.
Camiño mozárabe
Aínda que unha das vías de peregrinación dos mozárabes coincide coa ruta de peregrinación a Santiago, hai outra que vai de Málaga a Compostela que recibe o mesmo nome.
Vía de Wood-Ljungdahl

A vía de Wood–Ljungdahl ou ruta de Wood-Ljungdahl ou vía do acetil-CoA redutiva é unha vía metabólica utilizada por algunhas bacterias e arqueas. Esta vía permite que certos organismos usen o hidróxeno como un doante de electróns e o dióxido de carbono como un aceptor de electróns e como material para as biosínteses.
Nesta vía o dióxido de carbono é reducido a monóxido de carbono, o cal despois se converte en acetil coencima A. Nestas reaccións participan dous encimas, a monóxido de carbono deshidroxenase e a acetil-CoA sintase. A primeira cataliza a redución do CO2 e a segunda combina o CO resultante cun grupo metilo para dar o acetilo co que se formará acetil-CoA.
A vía é propia de bacterias e arqueas, por exemplo en metanóxenos e en bacterias acetóxenas como Clostridium. A diferenza do ciclo de Krebs inverso e do ciclo de Calvin, este proceso non é cíclico.
Vía do alfa-aminoadipato

A vía do α-aminoadipato é unha vía metabólica para a síntese do aminoácido L-lisina. Nos eucariotas esta vía é exclusiva dos fungos superiores (que conteñen quitina nas súas paredes celulares) e os euglénidos. Tamén se atopou nas bacterias do xénero Thermus. Vía metabólica
O homocitrato é inicialmente sintetizado a partir de acetil-CoA e 2-oxoglutarato pola homocitrato sintase. Este é despois convertido en homoaconitato pola homoaconitase e despois a homoisocitrato pola homoisocitrato deshidroxenase. Un átomo de nitróxeno engádese desde o glutamato pola aminoadipato aminotransferase para formar o α-aminoadipato polo cal esta vía recibe o seu nome. Este despois é reducido pola aminoadipato redutase por medio do intermediario acil-enzima a un semialdehido. A reacción co glutamato catalizada por unha clase de sacaropina deshidroxenase rende sacaropina, que é despois clivada por unha segunda sacaropina deshidroxenase para formar lisina e oxoglutarato. Ácido alfa-aminoadípico
O ácido α-aminoadípico (ou alfa-aminoadipato se está desprotonado) é un aminoácido intermediario na vía do α-aminoadipato para o metabolismo da lisina e a sacaropina. É sintetizado a partir do homoisocitrato pola aminoadipato aminotransferase e reducido pola aminoadipato redutase para formar o semialdehido.
Un estudo de 2013 identificou ácido α-aminoadípico (ácido 2-aminoadípico) como un "novo preditor do desenvolvemento da diabetes" e suxeriu que é "un potencial modulador da homeostase da glicosa en humanos".