proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Anil

Anil ou índigo é a cor da luz entre 440 e 420 nanómetros de lonxitude de onda, localizada entre o azul e o violeta. Así como moitas outras cores (como laranxa, rosa e violeta), a orixe do nome provén dun obxecto natural - a planta Índigo. Pola etimoloxía, do árabe annir e do persa nil (Índigo).
O anil non é unha cor primaria, nin aditiva, nin subtractiva. Foi bautizada e definida por Isaac Newton cando o físico inglés dividiu o espectro óptico (que é, como se sabe, un continuo de frecuencias). El distinguiu sete cores para asocialas aos planetas entón coñecidos, días da semana, notas na oitava e outras listas con sete elementos.
O ollo humano é relativamente insensíbel á frecuencia do anil, tanto que moitos non conseguen distinguilo do azul ou do violeta. Por esa e outras razóns, moitos (entre eles, Isaac Asimov) defenden que o anil non se debe considerar unha cor propiamente dita senón unha variación do azul ou do violeta.
Anil (planta)

O anil ou índigo (Indigofera tinctoria, de indigo 'azul', phera 'portador', tinctoria 'tintura', 'portador de tintura azul') é unha planta pertencente á familia das leguminosas e é a fonte orixinal de tinguidura índigo. Está naturalizada en Asia tropical e temperada, e partes de África; o seu hábitat primixenio non se coñece. Descrición
É un arbusto de 1 a 2 m de altura. Pode ser unha planta anual, bienal, ou perenne, dependendo do clima onde creza. Ten follas verde claras pinnadas; e flores con taquiñas rosas ou violetas. Ao ser un legume, a súa secuencia mellora o solo como o fan outras leguminosas fixadoras de nitróxeno atmosférico. Usos
Tense cultivado en todo o mundo dende hai moitos séculos. Actualmente moita tinguidura é sintética, mais a natural, proveniente de I. tinctoria aínda se pode conseguir, vendida como colorante natural. A planta ademais é unha boa cultura protector do solo.
A tintura obtense procesando as follas. Enchóupanse en auga e fanse fermentar para converter o glicósido indicano naturalmente presente na folla nos colorantes azuis indigotina e Indigoferina. O precipitado da solución de follas fermentadas mestúrase cun álcali forte como lixivia, esmagando, enxugando, e facéndoo po. O po a seguir mestúrase con varias outras substancias para dar diferentes graos de azul e de púrpura. Principios activos
Os rotenoides deguelín, dehidrodeguelín, rotenol, rotenona, tefrosín e sumatrol pódense atopar en I. tinctoria. Taxonomía
Indigofera tinctoria foi descrita por Carl von Linné e publicada en Species Plantarum 2: 751. 1753. Sinonimia
Anila tinctoria var. normalis Kuntze
Indigofera anil var. orthocarpa DC.
Indigofera bergii Vatke
Indigofera cinerascens DC.
Indigofera houer Forssk.
Indigofera indica Lam.
Indigofera oligophylla Baker
Indigofera orthocarpa (DC. ) Ou. Berg & C. F. Schmidt
Indigofera sumatrana Gaertn.
Indigofera tinctoria Branco
Indigofera tulearensis Drake
Animacam

Animacam é un festival internacional de animación en liña que forma parte dunha iniciativa levada a cabo por Limaia Producións, produtora ourensá do sector da animación. Traxectoria
A primeira edición de Animacam. tv, de xullo a outubro de 2008, foi visitada por 75000 internautas e participaron nas seccións competitivas 164 películas de animación procedentes de 33 países das cales seis foron seleccionadas para premios de 2000 euros cada un por votantes rexistrados dende 43 países.
Na súa Segunda Edición, posta en marcha en Internet, o apartado competitivo do festival engadiu espazos para escolas de animación e creadores noveis que puideron participar no apartado “Ópera prima” e tamén noutro para películas dirixidas a nenos ata os seis anos baixo o nome de Preescolar, mantendo as demais categorías e os premios do público de 2000 euros e dous premios especiais coa mesma dotación.
Tamén foi nova a categoría “Obras inacabadas”, fóra de concurso, aberta a recibir todas aquelas obras de animación de calquera época e técnica, que quedaron en fase inicial ou á metade de produción, co obxectivo de que xurdan contactos que axuden a rematalas.
A participación en Animacam abriuse tamén a peregrinos e internautas en xeral, a través das súas Seccións Paralelas, nas que todos puideron deixar a súa crónica persoal sobre o Camiño de Santiago, as lendas de tradición oral e as festas. Nesta última sección, aparecían tamén os 315 concellos galegos con ligazóns ás súas respectivas páxinas de Internet.
Animación por ordenador

A animación por ordenador ou animación dixital é a técnica que consiste en crear imaxes en movemento mediante o uso dun ordenador. Cada vez máis os gráficos creados son en 3D, aínda que os gráficos en 2D seguen a empregarse amplamente para conexións lentas e aplicacións en tempo real que precisan renderizar rápido. Obxectivos
Algunhas veces o obxectivo da animación é a computación en si mesma, outra pode ser outro medio, como os diagramas de infografía, a visualización dos datos ou un filme (de curta, longametraxe ou serie audiovisual). Os deseños elabóranse coa axuda de programas de deseño, modelaxe e por último renderización. Técnicas
Para crear a ilusión do movemento, móstrase unha imaxe na pantalla substituíndose rapidamente por unha nova imaxe nun fotograma ou frame diferente. Esta técnica é idéntica ao xeito en que se logra a ilusión de movemento nos filmes e na televisión.
Para as animacións 3D, modélanse os obxectos no ordenador e únense as figuras 3D cun esqueleto virtual (ósos). Para crear unha cara en 3D modélase o corpo, ollos, boca etc. da personaxe e posteriormente anímanse con controladores de animación. Finalmente, faise a renderización da animación.
Na maior parte dos métodos de animación por ordenador, un animador crea unha representación simplificada da anatomía dunha personaxe, pois ten menos dificultade para ser animada. En personaxes bípedes ou cuadrúpedes, moitas partes do esqueleto da personaxe corresponden aos ósos reais. A animación con ósos tamén se emprega para animar outras cousas, como expresións faciais, un coche ou outro obxecto que se queira dotar de movemento.
En contraste, outro tipo de animación máis realista é a captura de movemento (motion capture), que require que un actor vista un traxe especial provisto de sensores, para así captar mediante un ordenador os seus movementos captados que posteriormente son incorporados na personaxe.
Para animacións 3D, os fotogramas deben ser renderizados despois de que o modelo se completa. Para animacións vectoriais 2D, o proceso de renderización é clave para o resultado. Para gravacións realizadas anticipadamente, os fotogramas son convertidos a un formato diferente ou a un medio como un filme ou vídeo dixital. Os fotogramas poden ser renderizados en tempo real, mentres se presentan ao usuario final. As animacións para transmitir a través de Internet en largos de banda limitados, como 2D Flash ou X3D, empregan programas no ordenador do usuario para renderizar en tempo real a animación como unha alternativa para a transmisión e para animacións precargadas para ligazóns de alta velocidade.
Animal Diversity Web

Animal Diversity Web (ADW) é o sitio web do Museo de Zooloxía da universidade de Míchigan.
É unha base de datos online que recompila a historia natural, a clasificación, as características, a bioloxía da conservación e información da distribución de miles de especies de animais. Inclúe miles de fotografías, centos de clips de son e un museo virtual.
Animal de compaña

Un animal de compaña, animal de compañía, animal doméstico ou mascota é un animal que serve principalmente para a compaña ou protección dunha persoa, en contraste cos de traballo, de deporte, do gando e de animais de laboratorio, que serven para a súa exhibición, polo seu valor agroalimentario ou para a investigación. As mascotas máis populares son escollidas polas súas aparencias atractivas, a súa lealdade ou personalidade.
As mascotas achegan ós seus donos (ou gardiáns) beneficios físicos e emocionais. Pasear co can pode suplir o exercicio humano e animal, e fai medrar a interacción social. As mascotas poden dar compaña a adultos anciáns que non teñen interaccións socias axeitadas con outra xente, así como outra xente que vive soa. Existe unha clase, medicamente aprobada, de terapia asistida con animais, principalmente cans e gatos, que son empregados como apoio en tratamentos e terapias para pacientes de tódalas idades, con doenzas que os debilitan e afectan no eido social, emocional e cognitivo.
Os animais de compaña máis populares son os cans e os gatos, pero tamén poden ser mascotas os coellos domésticos e os furóns; roedores como xerbos, hámsteres, chinchillas, ratas e cobaias; aves como canarios, córvidos e papagaios; réptiles como tartarugas, lagartos e cobras; peixes de acuario como carpas, peixes tropicais e ras, e artrópodos como tarántulas e cangrexos ermitáns.
Algúns estudosos e organizacións dos dereitos dos animais ergueron a voz para facer conciencia de ter mascotas tendo en conta a súa autonomía e non obxectificación. Historia
A orixe da domesticación animal estabeleceuse arredor do ano -9000 ndurante a revolución neolítica. Comezáronse a empregar os animais con propósitos alimenticios, pero tempo despois descubriuse que podían ser utilizados como ferramentas de caza ou compañeiros de caza, adoptando un valor máis produtivo como tales ca como alimento. Os animais foron constantemente relacionados coa identidade das diferentes clases sociais na historia, xa que a capacidade económica permitía posuír cobizadas e exóticas especies de animais e plantas.
A orixe da domesticación de animais é inexacta, mais cóidase que comezou cando o ser humano se decatou de que precisaba estabelecer ligazóns entre el e a natureza para a súa supervivencia e desenvolvemento. Crese que os cans, unha das primeiras especies animais domesticadas, foron criados como animais de compaña hai uns 10000 anos. Arredor do ano -3500 comezou a domesticación de gatos en Exipto.
Animalia Paradoxa

Animalia Paradoxa é a etiqueta que se outorga a algunhas especies de animais, que figuran nas primeiras edicións de Carl von Linneo de Systema Naturae. Linné pensou que estes animais eran paradoxais. Hoxe en día, estes animais chámanse normalmente críptidos. A sección respectiva enumera as criaturas fantásticas que se atopan nos bestiarios medievais así como as denunciadas por exploradores do estranxeiro e dá explicacións sobre por que están excluídas de Systema Naturae. Segundo o historiador sueco Gunnar Broberg, ía ofrecer unha explicación natural e desmitificar o mundo da superstición. Paradoxa foi eliminado do sistema de clasificación de Linneo a partir da sexta edición (1748). Criaturas críptidas
Incluídas na 1ª edición (1735): Hidra: en 1735 Linneo inspeccionou os supostos restos dunha Hidra en Hamburgo que resultou estar feita de donicelas e peles de cobra.
Rana-Piscis: unha ra suramericana que é significativamente máis pequena que a súa fase de cullerón; foi así (incorrectamente) informado a Linneo de que a metamorfose nesta especie pasou "de sapo a peixe". Na décima edición de Systema Naturae, Linneo chamou á especie Rana paradoxa, aínda que o seu nome do xénero foi cambiado en 1830 por Pseudis.
Monoceros: o que deu nome á constelación Monoceros, é en realidade Monodon.
Pelecanus (Pelicano): "Linnaeus pensou que [os pelícanos] poderían reflectir a imaxinación excesivamente ferviente dos exploradores do Novo Mundo"
Sátiro: Linneo escribiu "cun rabo, peludo, barbudo, cun corpo de home, xesticulando moito, moi falaz, é unha especie de mono, se algunha vez se viu".
Borometz (tamén coñecido como Cordeiro escita ): "Linnaeus [. .. ] vira un cordeiro vexetal falso levado de China a Suecia por un viaxeiro"
Fénix (ave mitolóxica)
Ganso percebe: Frederick Edward Hulme sinalou: "[O] percebe foi un grande artigo de fe para os nosos antepasados na Idade Media".
Draco (dragón): Linneo escribiu que ten un "corpo parecido a unha serpe, dous pés, dúas ás, como un morcego, que é unha Lacerta alata ou un raio con forma artificial de monstro e seco".
Automa Mortis: Linnaeus escribiu "O son do pequeno reloxo, chámase Pediculus pulsatorius, que perfora a madeira e vive nel".
Engadíronse catro taxons na 2ª edición (1740): Manticora
Antilope [sic]
Lamia
Serea
Animatrónica

A animatrónica é a técnica que, mediante o uso de mecanismos robóticos ou electrónicos, simula o aspecto e comportamento dos seres vivos empregando monicreques ou outros bonecos mecánicos. Caracterízanse por ter un aspecto físico antropomórfico. Son creados para ser programados e controlados remotamente, reproducir sons e recrear movementos xa sexan sinxelos ou de gran complexidade. A sofisticación destes robots depende do uso ou servizo que vaian cumprir, xa que por exemplo, pódese recrear unicamente o lombo dun oso ou crear todo o animal completo. Historia
Orixes
O texto de Liezi do século -III describe un encontro entre o rei Mu de Zhou e un "artificioso" coñecido como Yan Shi, que presentou ó rei cun autómata de tamaño natural. A "figura" describiuse como quen de camiñar, plantar e cantar, e cando se observou un desmantelamento compúxose de órganos anatomicamente precisos.
O filósofo mohista Mozi do século V a. C. e o seu contemporáneo Lu Ban atribúen coa invención de aves de madeira artificiais (ma yuan) que puideron voar con éxito a Han Fei Zi e en 1066, o inventor chinés Su Song construíu un reloxo de auga en forma de torre onde había figuras mecánicas que acenderon as horas.
Na Idade Media destacaron dous personaxes, Alberte o Magno e Al-Jazari coa creación dun autómata de ferro que cumpría a función dun mordomo e un reloxo mecánico.
En 1515, Leonardo da Vinci deseñou e construíu o León Autómata, un dos animatrónicos descritos máis cedo. O león mecánico foi presentado por Giuliano de Medici de Florencia a Francisco I de Francia, como símbolo dunha alianza entre Francia e Florencia. O León Automata foi reconstruído en 2009 segundo descricións contemporáneas e os propios debuxos do mecanismo de Da Vinci. Antes diso, Da Vinci deseñara e exhibira un cabaleiro mecánico nunha celebración a cargo de Ludovico Sforza na corte de Milán 1495. O 'robot' era quen de porse de pé, sentar, abrir a viseira e mover os brazos. Os debuxos foron redescubertos na década de 1950 e posteriormente construíuse unha réplica funcional.
Animismo

O animismo (do latín ánima, alma) é un concepto que abrangue diversas crenzas nas que tanto os obxectos (útiles de uso cotián ou ben aqueles reservados a ocasións especiais) como calquera elemento do mundo natural (montañas, ríos, o ceo, a terra, determinados lugares característicos, rochas, plantas, animais, árbores etc) están dotados de alma e son venerados ou tidos como deuses.
Malia caber dentro desta concepción múltiples variantes do fenómeno, como a crenza en seres espirituais, incluídas as almas humanas, na práctica a definición esténdese que seres sobrenaturais personificados, dotados de razón, intelixencia e vontade, habitan os obxectos inanimados e gobernan a súa existencia. Isto pódese expresar sinxelamente como que todo está vivo, é consciente ou ten unha alma.
En África o animismo atópase na súa versión máis complexa e rematada, sendo así que inclúe o concepto de magara ou forza vital universal, que conecta a todos os seres animados, así como a crenza nunha relación estreita entre as almas dos vivos e dos mortos. Noutros lugares o animismo é en cambio a crenza na que os obxectos (como animais, ferramentas e fenómenos naturais) son ou posúen expresións de vida intelixente.
Os neopaganos ás veces describen como animista ao seu sistema de crenzas; un exemplo desta idea é que a Deusa nai e o Deus cornudo coexisten en todas as cousas. Así mesmo, os panteístas igualan a Deus coa existencia.
O termo tamén é o nome dunha teoría da relixión proposta en 1871 polo antropólogo sir Edward Burnett Tylor no seu libro Primitive Culture (Cultura primitiva). O animismo e as orixes das relixións
Coñécense dúas teorías que supoñen que o animismo foi a orixe das relixións actuais. A primeira, chamada teoría das pantasmas, relaciona os comezos das relixións humanas co culto aos mortos. Asociase principalmente co nome de Herbert Spencer, aínda que tamén foi mantida por Grant Allen.
A outra teoría, presentada por Edward Burnett Tylor, sostén que a base de toda relixión é animista, pero recoñece o carácter non humano dos deuses do politeísmo. Aínda que a adoración aos antepasados ou, máis amplamente falando, o culto aos mortos, nalgúns casos se superpuxo a outros cultos ou ata os fixo desaparecer, non se pode asegurar a súa importancia, senón máis ben o contrario (outros cultos terminaron superpoñendose ao culto aos antepasados). Na maioría dos casos, o panteón de deuses está formado por unha multitude de espíritos con forma ás veces humana, ás veces animal, que non teñen signos de haberse encarnado algunha vez. Os deuses do Sol e da Lúa, os deuses do lume, do vento e da auga, os deuses oceánicos, e por encima de todos os deuses do ceo, non mostran signos de ser pantasmas en ningún período da súa historia. É verdade que algúns se poden asociar con deuses pantasmas. Por exemplo, algúns indíxenas de Australia non din en ningún momento que os deuses son espíritos, e moito menos espíritos de mortos; os seus deuses son simplemente meigos magnificados, super-homes que nunca morreron. Pódese dicir en xeral que en Australia nunca existiu a adoración aos antepasados nin o culto aos mortos.
Anisiano

O Anisiano é unha división da escala temporal xeolóxica, a primeira idade e piso do Triásico medio, segundo terzo do período e sistema Triásico. Esta idade esténdese desde 247, 2 até 242 millóns de anos atrás, aproximadamente. O Anisiano sucede o Olenekiano, e última idade e piso do Triásico Inferior, e precede o Ladiniano.
Os primeiros fósiles de dinosauros están datados nesta idade.
Anisocoria

A anisocoria é unha condición caracterizada polo tamaño (diámetro) desigual das pupilas. Esta desigualdade pode ser causada por traumas sufridos nun dos hemisferios do cerebro. Ou pode ser observada en alteracións oculares dolorosas unilaterais como as ceratites ulcerativas, que causaron miose nun dos ollos mentres o outro permanece normal, dando a impresión dunha anisocoria.
Anisosilabismo

O anisosilabismo (do grego ἀν- "non" e ἴσος "igual", é dicir "desigual", e de συλλαβή "conxunto") é un recurso estilístico da lírica, consistente en utilizar versos de diferente cómputo silábico nunha mesma composición poética.
É frecuente nos cantares de xesta casteláns.
Anisotoma (escaravello)

Anisotoma é un xénero de escaravellos da familia Leiodidae. Hai polo menos 20 especies descritas neste xénero. Especies
Estas 22 especies pertence ao xénero Anisotoma: Fontes de datos: i
ITIS, c
Catalogue of Life, g
GBIF, b
Bugguide. net
Anita Delgado

Anita Delgado Briones, nada o 8 de febreiro de 1890 en Málaga e finada o 7 de xullo de 1962 en Madrid, foi unha bailaora e cantaora andaluza. Traxectoria
Ao pouco de facer os 16 anos, a súa familia emigrou a Madrid, onde actuaría en cafés coa súa irmá Victoria, baixo o nome artístico de "Las Camelias". Os pintores Julio Romero de Torres e Ricardo Baroja pedíronlle pousar como modelo para eles, mais Anita rexeitou a oferta por ter apenas 16 anos.
O Maraxá Sir Jagatjit Singh Bahadur de Kapurthala, que estaba en Madrid como convidado á voda do rei Afonso XIII, asistiu á súa actuación nun café-concerto. Tentou cortexala, mais ela rexeitou os seus avances e desistiu despois do atentado anarquista de Mateo Morral contra a parella real o 31 de maio de 1906. Máis tarde porén, os seus amigos Romero de Torres, Ramón del Valle-Inclán e Pastora Imperio persuadírona de responder as súas mensaxes e reencontrárense en París.
El facilitoulle unha educación, mesmo aprendéndolle francés e inglés. Casou con ela en Kapurthala o 28 de xaneiro de 1908 polo rito sikh. Logo do casamento, ela adoptou o nome de Rani Prem Kaur Sahiba. Pouco despois, o 26 de abril de 1908, naceu o seu primeiro fillo co maraxá, o Maharajkumar Ajit Singh Sahib Bahadur, quen sería educado na Universidade de Cambridge e na Academia Militar Dehra Dun, para chegar a ser Asistente do Comisario de Comercio Indio na Arxentina antes de morrer en 1982. Posteriormente viaxarían por Europa e a India. Ela escribiu un libro sobre esta época intitulado "Impresiones de mis viajes a las Indias". Durante a 1ª Guerra Mundial o seu home traballaría en hospitais británicos e franceses.
Cando separaron en 1925, Anita ficou en París co fillo. Finou o 7 de xullo de 1962 en Madrid.
No cinema
Había un proxecto para que no 2006 se comezase a rodar un filme sobre a vida de Anita co título La princesa de Kapurthala protagonizada por Penélope Cruz.
Porén, un bisneto de Jagatjit Singh, Tika Shatrujit Singh, opúxose á rodaxe, pois consideraba que a novela de Javier Moro, na que se baseaba o filme, distorsionaba a verdade, especialmente ao respecto dun presunto aborto ao que o maraxá a obrigara a se someter.
Na Literatura
Javier Moro. Pasión india. (2005) Editorial Seix Barral ISBN 84-322-9663-5
Manuel Ocón Dueñas. Anita Delgado. (1986). Editorial Arguval
Elisa Vázquez de Gey. Anita Delgado: Maharaní de Kapurthala (en castelán) (1ª ed. ). Barcelona: Planeta. 1998. ISBN 84-08-02440-X. Elisa Vázquez de Gey. El sueño de la Maharaní (en castelán). Random House Mondadori. 2012.
Anittas

Anittas, fillo de Pithanas, foi un rei semilexendario dos hititas en Kusar (Kuššar) ou Kushara (Kuššara), unha cidade que aínda non foi identificada. Tiña o título de rei de Kusar e despois de grande rubaum. O seu rabi simmiltim (xefe da corte) foi Peruwa-kammaliya, que aparece tamén mencionado simplemente como Peruwa pero que seguramente eran a mesma persoa, e foi probabelmente o seu fillo e sucesor. Foi contemporáneo de Samsiadad I de Asiria (sobre -1800).
Anittas reinou a finais do século -XVIII e crese que foi ascendente de Hattusilis I, o primeiro gran rei hitita de Hattusa, no chamado texto Anittas (CTH 1. A, editado en StBoT 18, 1974)[Ligazón morta], o texto máis antigo coñecido da lingua hitita ao mesmo tempo que o texto indoeuropeo máis antigo coñecido. O texto alenta a especulación de que tanto Anittas como Pithanas, eran de orixe hatti e ofrece unha lista de cidades saqueadas por Pithanas, e detalla os seus feitos. No seu tempo os indoeuropeos aínda se estaban establecendo na rexión e un nativo, Piyusti de Kanis, apoderouse de Nesa ou Neša (hitita Hattusa).
No seu primeiro ano como rei atacou Hattusa ou Hattuša (probabelmente para reconquistar a cidade ocupada polos hatti nativos, diferentes dos hititas indoeuropeos) que estaba agora gobernada por Piyusti de Kanish pero se ben gañou a batalla, non foi suficiente para acabar con Piyusti. Naquel momento a cidade non se chamaba Hattuša senón que o seu nome era Nesa (Neša) e é a moderna Bogazköy (agora Bogazkale).
O segundo ano chegou na costa do mar Negro (Zalpuwa). Refuxiados os restos dos inimigos en Hattusas, Anittas preferiu cortar as liñas de abastecemento da cidade e rendela por fame. Logo de informarse por espías que xa non quedaban guerreiros en Hattusas que puidesen empuñar as armas, tomouna de noite. Como mostra do seu poderío, Anittas encheu a cidade de maldicións sagradas, e sementouna con zahheli, unha planta espiñenta. As riquezas que Anittas saqueou en Hattusas servíronlle para construírse un gran palacio en Nesa. Ao mesmo tempo, foi o primeiro monarca hitita en tomar o título de Gran Rei.
Despois volveu a atacar a Piyušti e librou unha segunda batalla na cidade de Šalampa, na que triunfou; Piyusti retirouse e fortificou Hattuša, que Anittas cercou; na cidade comezou a fame e, xa debilitada, Anittas tomouna unha noite por asalto e destruíuna. Anittas impuxo un anatema "o que despois de min for rei e restaurar Hattuša que o deus das tormentas e do ceo o vote fóra". A lingua nativa (o "hatili") seguiuse usando pero a lingua da clase dirixente foi o hitita. Kanish ou Kanis aparece pouco despois baixo o rei Zuzzu.
Tamén conquistou Zalpa e Purushanda. O rei desta última foi á corte de Anittas pero a súa posición non deixaba lugar a dúbidas en canto a que el estaba sometido, como o mesmo Anittas explica no texto mencionado.
Talvez o sucedeu o seu fillo Peruwa ou Peruwa-kammaliya que era o seu rabi simmiltim en vida do rei, pero non está acreditado que chegase a ser rei, xa que das inscricións encontradas, en ningunha porta o título real.
Anjali (filme de 1990)

Anjali (en támil: அஞ்சலி) é un filme indio de 1990 rodado en lingua támil, e escrito e dirixido por Mani Ratnam. Está protagonizado por Raghuvaran e Revathi, xunto con Tarun, Shruti e Shamili nos papeis secundarios.
Foi escollido como candidato da India para o Óscar ó mellor filme internacional na 63ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Anjel Lertxundi

Anjel Lertxundi, nado en Orio en 1948, é un escritor vasco en lingua éuscara. Traxectoria
Estudou Filosofía e Letras en Donosti, Roma e Valencia. Traballou durante varios anos no ámbito do ensino e o xornalismo: Egin, Egunkaria, Berria, Diario Vasco, El País, El Mundo, La Vanguardia, Diario 16, El Correo. ..
Foi presidente da Asociación de Escritores Vascos, EIE entre 1982 e 1985.
Está considerado como un dos renovadores da narrativa do seu país, tendo unha obra extensa e variada, como poden ser contos, novelas, ensaios e até literatura infantil e xuvenil.
Tamén traballou en televisión, escribindo guións para teleseries e como asesor. Colaborou co mundo do cine coas películas Hamaseigarrenean, aidanez ("Á décimo sexta, ao parecer"), baseada nunha das súas propias novelas; e Karelatik ("Pola borda"), escrita e dirixida por el mesmo. É colaborador de diversos medios escritos, como o periódico Berria, onde escribe unha columna todos os días. Audiovisual
1985: Dirixiu Hamaseigarrenean aidanez, adaptación da súa novela homónima.
1986: Kareletik, escrita por el mesmo para a ocasión.
En televisión, foi o encargado de revisar os guións das primeiras series Goenkale de Euskal Telebista. Premios
1983: Premio da Crítica Española de Narrativa e Poesía Vascas XVI, por Hamaseigarrenean, aidanez.
1991: Premio da Crítica Española de narrativa e poesía vasca por Kapitain Frakasa.
1999: Premio Euskadi de Literatura por Argizariaren egunak.
2000: Premio Rosalía de Castro do Centro PEN Galicia.
2010: Premio Nacional de Literatura de España de ensaio por Eskarmentuaren paperak (titulado Vida y otras dudas en castelán).
Ankylosaurus

Ankylosaurus (gr. "lagarto acoirazado") é un xénero de dinosauros tireofóros anquilosáuridos, coñecido por unha soa especie, que viviu a finais do período Cretáceo, fai aproximadamente 68 a 65 millóns de anos, durante o Mastrichtiano no que hoxe é Norteamérica.
Do mesmo xeito que outros anquilosáuridos, Ankylosaurus distinguíase pola súa pesada armadura e un gran mazo caudal, sendo probablemente o máis grande do seu grupo. Aínda que fai falta de descubrir esqueletos completos e algúns dos seus parentes posúen moitos máis fósiles recobrados, Ankylosaurus é considerado o dinosauro acoirazado máis destacado e representativo.
Anna (moeda)

Para o concello valenciano, véxase Anna O anna foi unha antiga moeda da India en uso ata 1957, dividiase en 4 paisa e 12 pies. 16 annas formaban unha rupia.
Anna (satélite)

Anna (acrónimo de "Army, Navy, NASA, Air Force") foi un satélite artificial dos Estados Unidos lanzado o 31 de outubro de 1962 desde Cabo Cañaveral mediante un foguete Thor Ablestar. Características
Anna, oficialmente denominado Anna 1B, tivo un predecesor lanzado o 10 de maio de 1962 que fallou en alcanzar órbita.
A misión de Anna consistiu en servir de referencia para facer estudos xeodésicos de precisión, permitindo medir a forza e dirección do campo gravitatorio da Terra, localizar o centro de masas terrestre e establecendo posicións sobre a superficie.
Anna tiña forma de esfera de 0, 91 metros de diámetro e tiña un peso de 161 kg. Obtiña a súa enerxía dunha banda de células solares situadas no ecuador do satélite que alimentaban baterías de níquel-cadmio. A antena de comunicacións envolvía en espiral a superficie do satélite.
A instrumentación da nave incluía sistemas ópticos e de localización por radio e Doppler. O sistema óptico consistía nunha baliza de alta intensidade activada por comandos preprogramados para disparar series de cinco flashes cun intervalo de 5, 6 segundos entre eles cuxo fin era obter un posicionamento óptico desde terra mediante a obtención de fotografías do satélite. O sistema Doppler tamén podía ser programado desde terra. En conxunto, o sistema óptico e Doppler podían proporcionar localizacións cunha precisión de 20 metros ou menos.
Anna Bolena (Donizetti)

Anna Bolena (en galego Ana Bolena) é unha ópera en dous actos con música de Gaetano Donizetti e libreto en italiano de Felice Romani, baseado en Enrico VIII ossia Anna Bolena de Ippolito Pindemonte e Anna Bolena de Alessandro Pepoli, ámbalas dúas sobre a vida de Ana Bolena, a segunda esposa do rei Henrique VIII de Inglaterra. Foi estreada no Teatro Carcano de Milán, o 26 de decembro de 1830.
O dúo "Sul suo capo aggravi un Dio" entre Ana (soprano) e Xoana Seymour (mezzosoprano) está considerado un dos mellores de todo o repertorio operístico. Esta ópera forma parte dunha serie de óperas de Donizetti que tratan do período Tudor na historia de Inglaterra, e que inclúe Roberto Devereux (titulada así polo suposto amante da raíña Isabel I de Inglaterra), Maria Stuarda (titulada así por María I de Escocia) e Il castello di Kenilworth. Os principais papeis femininos das óperas Anna Bolena, Maria Stuarda, e Roberto Devereux son decotío coñecidos como as "Tres Raíñas de Donizetti. "
Anna María Iglesia Pagnotta

Anna María Iglesia Pagnotta, nada en Granada no 1986, é unha xornalista, ensaísta e tradutora cultural española. Traxectoria
Licenciada en Filoloxía Italiana e en Teoría da Literatura e Literatura Comparada pola Universidade de Barcelona, doutorouse alí coa tese La narrativa del espacio urbano y sus prácticas. París del siglo XIX y la aflânerie.
Como xornalista cultural, colaborou con diferentes medios –The Objective, El Confidencial, Nueva Revista, Mercurio, La sphere de Papel–, escribindo principalmente sobre literatura e mundo editorial. É redactora xefa da revista literaria Librújula, onde se encarga tanto da edición bimestral en papel como da edición dixital. Como autora, o seu primeiro libro foi La revolución de las flâneuses (Wunderkammer, 2019), un ensaio nacido da temática da súa tese no que as mulleres ocupan o espazo público do século XIX como figura literaria do cabaleiro paseante, flâneur, en Francia ao mesmo tempo. Neste libro, defende o dereito das mulleres a ocupar as rúas polo sinxelo pracer de facelo, mais non soamente iso, tamén como crítica e voz pública. Iglesia sinala que na súa opinión, en termos históricos e sociolóxicos non se pode afirmar que as mulleres do século XVIII e sobre todo do XIX, cando se asenta a figura do flâneur gozaban da mesma situación cos homes. Deste xeito, fai un percorrido crítico da vida das flâneuses e reúne un numeroso grupo de escritoras, pensadoras e activistas como Flora Tristán, George Sand, Virginia Woolf, Luisa Carnés o as mulleres pertencentes a Xeración do 27, coñecidas como "Las Sinsombrero", poñendo en valor a súa existencia "a súa vontade de facerse presente no espazo urbano e reclamar unha voz de seu deu paso a unha serie de dereitos pendentes de consolidar: dereito a ocupar as rúas, dereito a mirar sen ser vistas, dereito a non consumir e non ser consumidas, dereito a existir en solitario e dereito a autoría". Obra
Entre algunhas das súas traducións está Regalos de invierno de Collete ou Palabra de Lorca ao francés e ao italiano.
Como autora: Ese famoso abismo. Conversaciones con Enrique Vila-Matas. Editorial Terrades, Girona, 2020.
La revolución de las flâuneses. Editorial Terrades, Girona, 2019.
Anna Pavlova

Anna Pavlovna (Matveyevna) Pavlova (ruso: Анна Павловна (Матвеевна) Павлова), nada o 31 de xaneiroxul. / 12 de febreiro de 1881greg. en San Petersburgo (Imperio Ruso) e finada na Haia o 31 de xaneiro de 1931, foi unha prima ballerina rusa de finais do século XIX e principios do XX, sendo considerada unha das primeiras grandes figuras do ballet e sendo considerada a mellor bailarina clásica do momento. Foi unha das artistas principais do Ballet Imperial Ruso dos Ballets Russes de Sergei Diagilev. Pavlova é especialmente recoñecida polo papel da Morte do cisne, que foi creado para ela por Michel Fokine, e, coa súa propia compañía, converteuse na primeira bailarina en realizar unha xira por todo o mundo.
Formada na prestixiosa escola do Ballet Imperial, debutou como solista no mesmo en 1899 e foi prima ballerina en 1905. Con todo, a súa consagración a nivel mundial chegou en 1910, xa nos Ballets Russes de Diagilev, a onde chegou en maio de 1909. Morreu prematuramente por mor unha pulmonía en 1931 aos 49 anos.
Anna Russell

Anna Worsley Russell, nada en Bristol en novembro de 1807 e finada en Kenilworth (Reino Unido) o 11 de novembro de 1876, foi unha botánica e micóloga inglesa. Foi descrita como "quizais a máis capaz e máis destacada muller do campo da botánica do seu tempo". Traxectoria
Anna naceu en novembro de 1807 en Bristol, e foi unha de polo menos sete fillos nados de Philip John Worsley, que era un refinador de azucre. Na súa familia eran de relixión unitarista e como varios dos seus membros tiñan intereses científicos dende nena foi animada no seu interese pola historia natural. Ao principio estudou entomoloxía, pero máis tarde interesouse polas plantas. O cuñado de Anna, Thomas Butler, quen máis tarde sería o reitor dunha parroquia preto de Nottingham e pai do novelista Samuel Butler, tiña un grande interese na botánica e puido ter influído en Anna.
En 1835, publicouse o primeiro volume da New Botanist's Guide de Hewett Cottrell Watson, que contiña contribucións substanciais de Worsley, a saber, unha lista de plantas con flores na área de Bristol. Isto trouxo unha maior atención ao seu traballo e en 1839 publicou o seu Catalogue of Plants, found in the Neighbourhood of Newbury (en galego: Catálogo de Plantas, atopadas no Barrio de Newbury), desenvolvido en trinta e unha páxinas e incluíu os primeiros rexistros en Berkshire de máis de sesenta especies. Pronto uniuse á Sociedade Botánica de Londres e contribuíu activamente aos seus intercambios de mostras. Tamén desenrvolveu interese polos musgos e fungos.
Worsley casou con Frederick Russell en 1844. Russell tamén era un unitarista e un botánico e foran amigos dende varios anos. Russell acompañaba a Worsley nas expedicións de recoleccións de plantas e recollía algúns espécimes para ela. Ao principio viviron en Brislington, cerca de Bristol, pero en 1856 trasladáronse a Kenilworth, Warwickshire. Estudou os fungos na área local, publicando un artigo no Journal of Botany sobre especies locais raras e realizando máis de setecentos trinta debuxos.
Anna Russell morreu en Kenilworth o 11 de novembro de 1876. O seu marido falecera antes que ela e non tiñan fillos. Deixou os seus debuxos ao Museo de Historia Natural de Londres, onde aínda se conservan, e o seu herbario e colección de ovos de aves ao Instituto de Birmingham e Midland.
Abreviatura (botánica)
A abreviatura A. W. Russell emprégase para indicar a Anna Russell como autoridade na descrición e clasificación científica dos vexetais.
Anna Sui

Anna Sui (chinés tradicional: 蕭志美, simplificado: 萧志美, pinyin: Xiāo Zhìměi, xaponés: アナスイ), nada o 4 de agosto de 1964 en Detroit, é unha deseñadora de moda estadounidense. Traxectoria
Foi nomeada unha das "Top 5 Iconas de Moda da Década" pola revista Time. En 2009 gañou o Geoffrey Beene "Lifetime Achievement Award" do Consello de Deseñadoras de Moda de América (CFDA), xuntándose ás filas de Yves Saint Laurent, Giorgio Armani, Ralph Lauren e Diane von Furstenberg. As categorías da súa marca inclúen liñas de moda, zapatos, cosméticos, perfumes, lentes, xoias, accesorios e unha liña de agasallos. Os produtos de Anna Sui son vendidos a través das súas tendas e distribuidores libres por todo o mundo en máis de 50 países. En 2006, a Fortune estimou o valor colectivo de imperio da moda de Sui en máis de US $ 400 millóns.
Anna-Maria Ravnopolska-Dean

Anna-Maria Ravnopolska-Dean, nada en Sofía o 3 de agosto de 1960, é unha arpista e compositora búlgara. Discografía
Bulgarian Harp Favorites, Arpa d’oro, CD 2003;
Legende: French Music for Harp, Gega compact disc, 1999;
Harpist at the Opera (honoring the Donizetti bicentennial), Arpa d'oro CD, 1997;
Harps of the Americas (Paraguayan and pedal harps), Arpa d'oro CD, 1996;
Erich Schubert Pop Harp Festival, Gega CD, 1994;
A Harpist's Invitation to the Dance, Gega CD, 1992
Annales Regni Francorum

Os Annales Regni Francorum (en lingua galega "Anais do Reino dos Francos") é unha obra que describe as accións dos gobernantes francos nun período que oscila entre 741 (ano da morte de Carlos Martel) e o ano 829.
Iniciado entre 788 e 793 por orde expresa de Carlomagno, son sen dúbida traballo de polo menos tres diferentes escritores, un deles é, probablemente, Eginard, biógrafo de Carlomagno. Os outros atópanse entre os eruditos eclesiásticos que asistiron á corte carolinxia. A pesar da morte do soberano, a obra foi continuada durante o reinado do seu sucesor Lois o Piadoso antes de ser detido sen un motivo concreto no ano 829. O traballo é a fonte máis importante que temos para coñecer as accións e políticas do reino dos francos, especialmente durante o reinado de Carlomagno.
A súa tradución ao alemán publicouse en Hannover en 1895, dentro dos Scriptores rerum germanicarum in usum scholarum, reeditado despois en 1950.
Anne Brontë

Anne Brontë, nada en Thornton (West Yorkshire) o 17 de xaneiro de 1820 e finada en Scarborough (North Yorkshire) o 28 de maio de 1849, foi unha escritora inglesa. A súa obra máis importante foi a novela The Tenant of Wildfell Hall, publicada en 1848 e considerada un clásico da literatura inglesa.
Anne Fausto-Sterling

Anne Fausto Sterling, nada en 1944, é doutora en filosofía e profesora de bioloxía e estudos de xénero na Universidade Brown. Participa activamente no eido da sexoloxía e escribiu cumpridamente sobre os campos de bioloxía do xénero, identidade sexual, identidade de xénero e roles de xénero. Esta casada dende setembro de 2004 con Paula Vogel, profesora de Yale e gañadora do Premio Pulitzer de teatro. Obra
Á parte de múltiples artigos, escribiu dous libros para o público en xeral. O primeiro deles, Myths of Gender: Biological Theories about Women and Men, foi editado por primeira vez en 1985 e reeditado en 1992 en Nova York.
O seu segundo libro, Corpos sexuados, é probablemente a súa obra máis famosa. Foi editado orixinalmente no ano 2000 co título Sexing the Body. Gender politics and the construction of sexuality. Neste libro a autora analiza a construción social da identidade de xénero, rexeitando a dualidade masculina/feminina mediante a análise dos estados intersexuados.
Anne L'Huillier

Anne L'Huillier, nada en París o 16 de agosto de 1958, é unha física francesa e profesora de física atómica na Universidade de Lund en Suecia. En 2011 recibiu o premio L'Oréal-Unesco a Mulleres en Ciencia polos seus traballos sobre o desenvolvemento dunha cámara fotográfica dunha extrema rapidez que pode gravar os movementos dos electróns nun attosegundo e en 2023 foi galardoada, xunto con Pierre Agostini e Ferenc Krausz, co Premio Nobel de Física.
Annie Krauß

Annie Krauß, tamén referida como Anna Krauß, Anna Kraus, Annie Krauss e Anna Krauss, nada en Bogen, reino de Baviera (Imperio Alemán), o 27 de outubro de 1884 co nome de Anna Friese, e finada o 5 de agosto de 1943, executada na prisión de Plötzensee, Berlín, foi unha adiviña e empresaria alemá que se converteu nunha loitadora contra o réxime nazi a través da súa asociación cun grupo de resistencia antifascista con sede en Berlín que máis tarde foi chamado Orquestra Vermella ("Rote Kapelle") pola Abwehr. Traxectoria
Anna Krauss era filla do granxeiro Johann Friese. En 1911, casou co húngaro Josef Krauss e tivo un fillo, Rudolf, nado en 1914. Josef Krauss foi asasinado na primeira guerra mundial, deixándoa viúva, e en 1920 foi vivir con Rudolf á da súa irmá, Magda Friese, nun apartamento en Berlín. Para gañar a vida dirixiu un taller de costura e nos anos 30 converteuse na propietaria dunha empresa grosista de pinturas e vernices.
Resistencia
A finais de 1938, Krauss acolleu á moza xudía de 22 anos, Sophie Kuh (de casada Sophie Templer-Kuh), que esperaba un visado británico. Ela fora a Berlín para visitar a embaixada británica para ampliar o seu visado. Sophie Templer-Kuh morreu en 2021, aos 104 anos.
En agosto de 1941, Libertas Schulze-Boysen [en] converteuse nunha cliente de Krauss logo de ser presentada polo xornalista Heinrich Karbe. A través de Schulze-Boysen, Krauss coñeceu a Toni Graudenz, esposa do seu veciño de Stahnsdorf John Graudenz. Krauss ofreceulle o seu apartamento para albergar dúas máquinas de mimeografía para producir folletos antinazis, coñecidos como AGIS, para o grupo.
Moitos clientes de Krauss eran oficiais alemáns supersticiosos que buscaban consello e, ao describir as súas próximas campañas, ela pasaba os detalles a Schulze-Boyzen a través de Toni Graudenz, que actuaba de intermediario no papel de cutout. Un destes oficiais alemáns era Erwin Gehrts, un coronel da Luftwaffe, interesado na metafísica e o ocultismo cunha vida marcada pola superstición. Visitaba regularmente a Krauss para pedir consello. Krauss lía a sorte dos membros do grupo de resistencia para proporcionarlles e infundirlles unha determinación férrea. En estado de transo, describía o futuro político despois dos nazis.
Annie Krauss era membro de pleno dereito do grupo Schulze-Boysen e estaba plenamente informada de todas as súas actividades. Tamén participaba na distribución de panfletos e dípticos. Detención e morte
Krauss foi arrestada o 14 de setembro de 1942. Foi xulgada polo Reichskriegsgericht ("tribunal militar") e o 12 de febreiro de 1943 anunciouse que fora condenada a morte por "descompoñer a forza militar". A execución tivo lugar o 5 de agosto de 1943, no marco dunha execución en serie, na que foron guillotinadas 17 persoas, 3 homes e 14 mulleres.
Annie Leonard

Annie Leonard, nada en Seattle, Washington en 1964, é unha experta en materia de comercio internacional, cooperación internacional, desenvolvemento sostíbel e saúde ambiental estadounidense. Fíxose moi coñecida sobre todo polo seu documental A historia das cousas (The Story of Stuff), que trata sobre o ciclo vital de bens e servizos. Outros documentais que realizou posteriormente foron A historia dos cosméticos e A historia da auga embotellada, onde anima a que os consumidores esixan aos seus gobernos leis con produtos inocuos e respectuosos co medio ambiente. Traxectoria
Leonard ten unha licenciatura do Barnard College e un título da Universidade Cornell en planificación urbana e rexional. Protagoniza A historia das cousas, un documental sobre o ciclo de vida de bens e servizos. Ralph Nader denomina o documental "un modelo de claridade e motivación".
Leonard é coordinadora de Global Alliance for Incinerator Alternatives (Alianza Global para Alternativas á Incineración) e participa nas xuntas directivas do International Forum for Globalization e a Environmental Health Fund.
Anteriormente ocupou cargos co Health Care Without Harm (Coidado da Saúde Sen Dano), Essential Information (Información esencial) e Greenpeace, e actualmente é coordinadora do Grupo de traballo de Patrocinantes para a Produción e Consumo Sostíbeis En 1992 declarou fronte ao Congreso dos Estados Unidos sobre o tema do tratamento internacional do lixo.
Leonard vive en California coa súa filla.
Ano Internacional das Linguas Indíxenas

O Ano Internacional das Linguas Indíxenas é un acontecemento celebrado polas Nacións Unidas (ONU) para promover e protexer as linguas indíxenas do mundo.
A Asemblea Xeral das Nacións Unidas proclamou este ano internacional en decembro de 2016 e encargou á UNESCO a coordinación de todos os proxectos e actividades que se levan a cabo en relación co acontecemento. Bolivia e o Foro Permanente para Cuestións Indíxenas da ONU foron os principais impulsores da proposta.
Ano Santo Xacobeo

O Ano Santo Xacobeo, tamén chamado Ano Santo Compostelán, é unha celebración católica que ten lugar en Santiago de Compostela os anos que o 25 de xullo, festividade do Apóstolo, cae en domingo. Isto acontece cunha regularidade de 28 anos de 6-5-6-11 anos, o que supón que en cada século haxa catorce Xacobeos. Historia e características
Para conseguir a bula xubilar ou xubileu o católico ten que visitar a catedral de Santiago de Compostela, onde segundo a tradición está o sartego do apóstolo Santiago o Maior, rezar algunha oración, cando menos o credo, o nosopai e pedir polas intencións do papa. Tamén debe recibir os sacramentos da comuñón e da penitencia. A graza que o peregrino obtén en ano santo é a indulxencia plenaria dos seus pecados.
O primeiro ano santo compostelán do que se ten noticia é o do ano 1428, convocado polo arcebispo Lope de Mendoza, aínda que a historiografía tradicional afirmaba que se debía a unha bula do papa Calisto II no ano 1122 grazas a unha falsificación feita a fins do século XV da bula de Alexandre III, Regis Aeterni, que o establecía así. A bula Deus Omnipotens, promulgada polo papa León XIII en 1884, con ocasión do redescubrimento dos restos do Apóstolo no chan da Capela Maior que foran escondidos polo arcebispo Juan de Sanclemente tres séculos antes (en 1589), ademais de autenticar as reliquias atopadas, ratifica o privilexio de celebrar o ano santo naqueles anos nos que a festividade do Apóstolo coincida en domingo.
Houbo só tres excepcións neste calendario, cos anos santos extraordinarios celebrados en 1885, pola proclamación da bula antedita; en 1938, porque se prorrogou o de 1937, por mor da guerra civil e en 2022, que se prorrogou o de 2021 pola pandemia de Covid19.