proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Anana negra

Unha anana negra é un astro hipotético resultante do consumo completo da enerxía térmica dunha anana branca. Sería un corpo frío e invisible no espazo. Crese que o universo non ten a suficiente idade para albergar unha destas estrelas, 13. 700 millóns de anos. Atopar unha estrela deste tipo é moi difícil, xa que non emite luz e a súa emisión de enerxía é indetectable. Unha forma sería detectar o seu campo gravitatorio.
Unha anana branca é o remanente dunha estrela dunha pouca ou media masa, unha vez que todo o seu hidróxeno foi consumido ou expulsado. Este resto é unha densa peza de materia dexenerada que lentamente se arrefría e cristaliza por emisión de radiación calórica, que finalmente se convertería nunha anana negra.
Debido a que a evolución das ananas brancas depende de cuestións físicas, como a natureza da materia escura e a posibilidade da evaporación de protóns, que nunca foi observada e non se entende a natureza deste fenómeno, non se pode determinar con exactitude o tempo que necesitaría unha anana branca para converterse nunha anana negra. Barrow & Tipler estiman que levaría 1015 anos para unha anana branca arrefriarse até os 5 K; con todo, se as partículas masivas de interacción débil (coñecidas como WIMP) existisen, é posible que estas interaccións permitisen que as ananas brancas se mantivesen máis quentes, durante aproximadamente 1025 anos. Se o protón non é estable, as ananas brancas manteríanse quentes máis tempo pola enerxía producida pola evaporación de protóns, durante un tempo hipotético de 1037 anos. Adams e Laughlin calcularon que a evaporación de protóns aumentaría a temperatura superficial dunha anana branca a aproximadamente 0, 06 K. A pesar de que é frío, sería máis quente que a temperatura da Radiación de fondo de microondas terá ao redor de 1037 anos, no futuro.
En todo caso, de existiren as ananas negras, sería extremadamente difícil detectalas posto que, por definición, emiten moi pouca radiación ou ningunha. Poderían ser detectables pola súa influencia gravitacional.
O nome de "anana negra" tamén foi aplicado a obxectos sub-estelares que non teñen suficiente masa (aproximadamente 0, 08 masas solares) para manter a fusión nuclear do hidróxeno. Estes obxectos coñécense agora máis frecuentemente como a ananas marróns, un termo proposto por Jill Tarter na década de 1970.
As ananas negras non deben ser confundidas con buratos negros ou con estrelas de neutróns.
Anana vermella

As ananas vermellas son estrelas pequenas e de baixa temperatura superficial (clase espectral M), moi abundantes no Universo, acostuman se-las máis lonxevas.
Un exemplo deste tipo de estrela é Próxima Centauri (ou Alfa Centauri C), que tamén é a estrela máis achegada ó Sol.
Ananismo insular

O ananismo insular é un proceso evolutivo que tenden a sufrir as especies animais en contornas pechadas de pequeno tamaño, como as illas, e polo que tenden a desenvolver unha diminución de tamaño para se adaptar á limitación de recursos. O tamaño é unha característica moi variable, que cunha selección de carácter estrita pode aumentar ou diminuír a gran velocidade en comparación cos cambios exercidos por outros procesos evolutivos. O proceso inverso ó ananismo insular é o xigantismo insular, característico dos animais (roedores, lagartos, tartarugas, insectos etc. ) que polo xeral son pequenos no continente.
Os exemplos máis clásicos deste efecto son restos de especies extintas de elefantes ananos atopados nalgunhas illas do mar Mediterráneo e da Illa de Flores, en Indonesia; tamén destaca o caso dos mamuts ananos da illa de Wrangel.
Actualmente o caso máis famoso é o dunha nova especie (Homo floresiensis) atopada tamén na illa de Flores, que medía aproximadamente 1 metro de estatura e que parece ter evolucionado de poboacións de Homo erectus que chegaron á illa hai 800. 000 anos.
O ananismo insular foi estudado en hipopótamos e bóvidos, aínda que se dá en multitude de especies animais, incluídos carnívoros como o lobo xaponés (Canis lupus hodophilax), o tigre de Balí (Panthera tigris balica) ou o crocodilo cubano (Crocodylus rhombifer). O rexistro fósil amosa, ademais, que o ananismo en condicións insulares afectou mesmo a algunhas especies de dinosauros durante o período Cretáceo.
Ananás

O ananás ( pronunciación ) ou piña (Ananas comosus), é unha planta tropical da familia bromoliaceae orixinaria do Brasil, Bolivia e Paraguai. Cultívase polo seu saboroso froito: o ananás ou piña. A palabra ananás procede do tupí e significa froito excelente, mentres que se denomina tamén piña por recordar o seu froito ó do piñeiro.
A planta ten 30 ou máis follas espiñentas e acabadas en punta arrodeando un talo groso. Os seus polinizadores naturais son os colibrís.
Os holandeses foron os primeiros en cultivalos en Europa no século XVII e os portugueses levaron o seu cultivo á India e Xava, propagándose por toda Asia Oriental. En Hawai introdúcese en 1790, e hoxe é o principal produtor do mundo.
Anaptixe

A anaptixe é un trazo fonético-fonolóxico consistente en engadir unha vogal de apoio entre dúas consoantes.
Exemplo: "birisca" (o estándar é brisca).
Neste exemplo o "i" é unha vogal anaptítica.
Anarquismo individualista

O anarquismo individualista é unha tradición filosófica anarquista que enfatiza a soberanía do individuo. A súa orixe amósase na obra dos europeos William Godwin, Pierre Joseph Proudhon, Emile Armand, Oscar Wilde, Han Ryner e Max Stirner e os americanos Josiah Warren, Benjamin Tucker, Lysander Spooner, Ezra Heywood, Stephen Pearl Andrews e Henry David Thoreau. Entre os anarquistas individualistas actuais atópanse Robert Anton Wilson, Joe Peacott, Daniel Burton, Kevin Carson e Keith Preston. Algunhas veces considerado unha evolución radical do liberalismo clásico. O anarcoindividualismo propón unha sociedade onde cadaquén é o seu propio dono e posúe a súa propia propiedade, baseándose nunha asociación voluntaria e horizontal.
Anarquismo insurreccionalista

O anarquismo insurreccionalista (insurreccionalismo) é unha tradición filosófica anarquista que enfatiza a revolución. Dende as revoltas de finais dos sesenta e os setenta en países coma Francia e especialmente Italia, sectores neo- ilegalistas propuxeron un pensamento posteriormente categorizado coma anarquismo insurreccionalista. Destacan aquí escritores coma Alfredo Bonanno, a revista Killing King Abacus, e Wolfi Landstreicher. Anarquistas vencellados a este pensamento actuaron dende entón en varias instancias de accións de grupos de afinidade e revoltas de masas coma as de Xénova ou as de Grecia no 2008. Así mesmo, enfrontan críticas semellantes ás que o anarquismo organizado lle realizara ao ilegalismo no século XIX e comezos do XX.
Anarquismo pacifista

O anarquismo pacifista ou anarcopacifismo é un movemento anarquista que rexeita calquera forma de violencia, tanto a proveniente do Estado como a cal provén das loitas entre forzas sociais, promovendo o pacifismo e a non-violencia. Historia e características
Historicamente o anarquismo entendeuse como unha loita social que xustificaba calquera medio, incluíndo a violencia, para eliminar calquera tipo de xerarquía social. De feito é ás veces difícil separar en moitos ámbitos e discursos os termos anarquista e terrorista, debido á identificación entre ambos os conceptos derivada dos feitos acontecidos a principios do século XX, nos cales algúns individuos anarquistas provocaron atentados magnicides (véxase propaganda polo feito).
Con todo, no ideal anarquista o único principio claro é o que non ha de existir xerarquía algunha, de forma que ningún ser humano poida exercer relacións de dominación sobre outros. Neste contexto, e co fin de separar este principio ou obxectivo, dos medios para conseguilo, o anarquismo pacifista propón o rexeitamento total á violencia sen renunciar á desaparición efectiva dalgúns dos poderes: aqueles que non entran en contradición co principio enunciado.
Así, o anarquismo pacifista consente a existencia de certas leis, de xuíces (como funcionarios coñecedores da lei que facilitan a súa aplicación), do concepto de delito ou de economía autoxestionada. Con todo discrepa en canto a quen debe facer estas leis, pois desde o ideal anarquista e da acción directa, considérase que non ha de haber persoas ou entidades que monopolicen ou controlen este poder. É dicir, o anarcopacifista cre que non ha de haber políticos, parlamentos ou gobernos, senón que as leis han de emanar do pobo segundo un esquema de "unha persoa un voto".
Os medios que propón o anarquismo pacifista moderno baséanse na consulta constante á sociedade, a participación plena de todos os individuos que o desexen en calquera decisión política que lle afecte, a eliminación de representantes ou intermediarios entre o pobo e o poder lexislativo, e a recuperación do sentido correcto da palabra "política" no seu significado etimolóxico de "participación cidadá".
O auxe das modernas redes de comunicación rescatou a principios do século XXI o ideal anarquista do ostracismo ao que foi sometido pola súa identificación co terrorismo magnicida, e deulle unha nova dimensión na cal anarquía é sinónimo de igualdade e liberdade, no canto de ser identificada automaticamente coa violencia.
Anarquía

A anarquía é unha doutrina política que se opón a calquera clase de xerarquía ou poder político que goberne á sociedade, tanto como se se consolidou de forma democrática ou se se estableceu de forma ditatorial.
Os anarquistas cren que o maior logro da humanidade é a liberdade do individuo para poder expresarse e actuar sen que llo impida ningunha forma de poder, sexa terreal ou sobrenatural, polo que o seu principal principio é o de abolir calquera tipo de goberno e loitar contra todo tipo de relixións ou seitas xa que isto representa un desprezo pola autonomía dos homes (e mulleres) e a escravitude económica.
Anastrozol

O anastrozol, comercializado baixo o nome de Arimidex por AstraZeneca, é un medicamento para tratar o cancro de mama despois de cirurxía e para metástase en ambas as mulleres pre e posmenopáusicas. O anastrozol é un inhibidor da aromatasa, o que significa que interrompe un paso crítico na síntese de estróxenos do corpo. Algúns cancros mamarios requiren estróxeno para medrar, eses cancros teñen receptores de estróxenos (Res), e son chamados RE-positivos; ó eliminar o estróxeno suprímese o seu crecemento. As vendas anuais de Arimidex son de aproximadamente USD$2, 2 mil millóns. A primeira patente de Arimidex expirou en xuño de 2010. Malia que estaba previsto que a patente expirase en decembro de 2009, déuselle ó fabricante un prazo adicional de seis meses por ter feitos estudos pediátricos.
Anatasa

A anatasa —tamén coñecida como octaedrita— é unha das cinco formas minerais do óxido de titanio (IV) ou dióxido de titanio (TiO2).
A verba anatasa procede do grego ἀνάτασις anátasis ("extensión"), en alusión á lonxitude das caras piramidais, máis longas en relación ás súas bases que as doutros minerais tetragonais. Propiedades físicas e químicas
A anatasa pode ter cores moi variados, dende a marrón marelada até a anil e negra. A súa raia é clara, de cor branca ou branca-marelada.
Como principais impurezas pode conter ferro, estaño, vanadio e niobio.
É insoluble en ácidos, polo que se pode limpar con ácidos diluídos.
É infusible e cando se quenta por encima de 915 °C, a anatasa transfórmase en rútilo —outra forma mineral de TiO2—, o que deriva nun aumento da súa densidade até 4, 1 g/cm3. Propiedades cristalográficas
Ao igual que o rútilo, a anatasa cristaliza no sistema tetragonal.
Aínda que o grao de simetría sexa o mesmo para ambas especies, non hai ningunha relación entre os ángulos interfaciais dos dous minerais, excepto na zona do prisma.
A pirámide habitual da anatasa, paralela ás caras que teñen exfoliación perfecta, presenta un ángulo sobre o bordo polar de 82°9', moito maior que o correspondente ángulo do rútilo (56°52 ½'). O carácter alongado da pirámide foi o que inspirou ao mineraloxista René Just Haüyle para outorgarlle o nome de anatasa —"extensión" en grego— a este mineral en 1801.
Ademais, existen importantes diferenzas físicas entre ambas especies minerais; a anatasa non é tan dura e é menos densa que o rútilo, e o seu brillo é máis adamantino. A anatasa presenta dous tipos de hábitos cristalinos. O máis común consiste en dobres pirámides agudas simples de cor anil e brillo aceirado.
O segundo tipo caracterízase pola existencia de numerosas caras piramidais, adoitando ser máis planas e ás veces prismáticas. Neste caso a coloración vai desde a marelo mel até a marrón. Ditos cristais teñen un aspecto moi similar aos de xenotima e, de feito, durante moito tempo considerouse que pertencían a esta especie.
Esta clase de cristais abundan en Bourg-d'Oisans (Rhône-Alpes, Francia), depósito tipo da anatasa, onde se atopan asociados a cristais de rochas, feldespato e axinita en físgoas de granitos e micas-xistos. Depósitos
Polo xeral a anatasa é un mineral secundario, proveniente doutros minerais portadores de titanio.
Pódese encontrar en filóns alpinos, en rochas ígneas e metamórficas, así como en pegmatitas.
Tamén é un mineral detrítico común.
Entre os principais depósitos cabe destacar os existentes nos Alpes, no val de Binn (Suíza) e en Rauris (Austria).
Tamén hai diversos depósitos no estado de Minas Gerais (Brasil). Aplicacións
No laboratorio pódense preparar cristais de anatasa mediante procesos sol-xel.
Como exemplos, cabe citar a hidrólise controlada de tetracloruro de titanio (TiCl4) ou de alcóxidos de titanio.
Estas anatasas sintéticas son de interese considerable para a fotocatálise e para celas solares Graetzel dentro da enerxía fotovoltaica.
Anatema

Anatema é a condena ou excomuñón formal, pola cal o acusado é considerado herexe e apartado da Igrexa. Estes significados veñen do Novo Testamento, onde un anatema era unha persoa ou cousa maldita ou condenada por Deus. No Antigo Testamento, un anatema era algo ou alguén dedicado a Deus como sacrificio, ou maldito e separado de Deus por mor do pecado. Estes representan dous tipos de separación, un para a devoción, o outro para a destrución.
Por extensión, este termo tamén é usado na actualidade para condenar o comportamento de alguén, sen ser por motivos relixiosos. Etimoloxía
Anatema deriva do grego antigo: ἀνάθεμα, anáthema, que significa "unha ofrenda" ou "calquera cousa dedicada", deriva en si do verbo ἀνατίθημι, anatíthēmi, que significa "ofrecer". No Antigo Testamento, חֵרֶם ( chērem ) referíase tanto aos obxectos consagrados ao uso divino como aos dedicados á destrución en nome do Señor, como os inimigos e as súas armas durante as guerras relixiosas. Dado que as armas do inimigo eran consideradas profanas, o significado converteuse en "calquera cousa dedicada ao mal" ou "unha maldición".
Anatexia

A anatexia é o proceso mediante o cal unha rocha metamórfica pasa a transformarse en magma por influencia da temperatura e da presión. Proceso
As rochas metamórficas poden estar soterradas baixo condicións de temperatura e presión abondas para provocar a fusión dunha parte dos minerais que as constitúen.
Se esta fusión é parcial, a rocha transfórmase en anatexita ou en migmatita. Se é moi importante ou incluso total, os produtos da fusión parcial poden xuntarse para formar un magma e, se este é de natureza granítica (por exemplo, se a rocha parcialmente fundida é un sedimento pelítico) obterase despois do arrefriamento un granito de anatexia.
O comezo da fusión depende de numerosos factores, especialmente do quimismo das rochas presentes, da presión total e da presenza e a cantidade de vapor de auga.
A orde da fusión das rochas é, en principio, inversa á orde da cristalización fraccionada e das series de reacción.
O destino do líquido que se forma pode ser diverso: pode permanecer canda os residuos sólidos (sen fundir), formando migmatitas ou anatexitas;
pode, nalgúns casos, separarse do residuo sen fundir, pero cómpre unha gran cantidade relativa de magma (1/3);
pode separarse completamente dos residuos e migrar cara á superficie, inxectarse en "diápiros" nas rochas encaixantes máis densas, pero non é quen de "dixerilas" nese traxecto, polo que a súa química non se modifica. Anatexitas
A anatexita está formada por dúas partes: o paleosoma: parte antiga non afectada pola anatexia (normalmente de material gnéisico)
o neosoma: a parte nova, total ou parcialmente afectada pola fusión, que se divide en:
leucosoma: rexión de grans grosos de cor clara (cuarzo, feldespato) illados do líquido recristalizado
melanosoma: rexión de grans pequenos e escuros de minerais refractarios (biotita, cordierita, sillimanita) que non se fundiron. A pesar disto, o melanosoma conserva moi pouca da estrutura metamórfica da rocha inicial, ao revés do que lle ocorre ao paleosoma.
Anatomía comparada

A anatomía comparada é a disciplina encargada do estudo das similitudes e diferenzas na anatomía dos organismos. A anatomía comparada forma parte nuclear da morfoloxía descritiva e é fundamental para a filoxenia. Na natureza é frecuente encontrar semellanzas entre organismos con orixes moi distintas. A aparición destas estruturas nun mesmo medio manifesta como a selección natural favorece os individuos cuxas características os tornan máis aptos, independentemente do grupo a que pertencen. Estabelecendo unha conexión entre os dous, ou sexa, unha comparación evidéncianse semellanzas morfolóxicas e funcionais mais unha orixe embrionaria distinta.
Anatomía dun asasinato

Anatomía dun asasinato (en inglés: Anatomy of a Murder) é un filme estadounidense producido e dirixido por Otto Preminger que se estreou en 1959. O guión é obra de Wendell Mayes e baséase na novela homónima escrita por John D. Voelker baixo o alcume Robert Traver. Voelker baseou a novela nun caso de asasinato de 1952 no que foi avogado da defensa.
Está protagonizado por James Stewart, Lee Remick, Ben Gazzara, Eve Arden, George C. Scott, Arthur O'Connell, Kathryn Grant, Brooks West, Orson Bean e Murray Hamilton. O xuíz foi interpretado por Joseph N. Welch, un avogado real. Foi un dos primeiros filmes de Hollywood en abordar os temas do sexo e a violación en termos gráficos. Inclúe unha das secuencias de Saul Bass de máis sona, a banda sonora de Duke Ellington, que tamén aparece no filme, e foi descrito por un profesor de dereito como "probablemente o máis puro filme xurídico xamais feito".
En 2012, foi escollido para a súa preservación no National Film Registry pola Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América por ser "cultural, histórica ou esteticamente significativo".
Foi estreado en galego a través da TVG o 11 de decembro de 1993. Sinopse
En Míchigan, o avogado dunha pequena localidade, Paul Biegler, ex-fiscal de distrito que perdeu no seu intento de reelección, pasa a maior parte do seu tempo pescando, tocando o piano e saíndo co seu amigo e colega alcohólico Parnell McCarthy e a súa sardónica secretaria Maida Rutledge.
Un día, Biegler recibe a Laura Manion, esposa do tenente Frederick "Manny" Manion, arrestado polo asasinato de Barney Quill, dono dun bar. Manion non nega o crime, mais afirma que Quill violou a súa esposa. Mesmo con esta motivación, sería difícil conseguir que fose absolto do asasinato, mais Manion di non ter recordo ningún do suceso, o que suxire que pode ter unha defensa por loucura temporal. Personaxes
James Stewart como Paul Biegler
Lee Remick como Laura Manion
Ben Gazzara como Tenente Frederick Manion
Arthur O'Connell como Parnell McCarthy
Eve Arden como Maida Rutledge
Kathryn Grant como Mary Pilant
George C. Scott como Claude Dancer
Orson Bean como Dr. Matthew Smith
Russ Brown como George Lemon
Murray Hamilton como Alphonse Paquette
Brooks West como Mitch Lodwick
Ken Lynch como Sarxento James Durgo
John Qualen como Sheriff Sulo
Howard McNear como Dr. Dompierre
Alexander Campbell como Dr. Gregory Harcourt
Ned Wever como Dr. Raschid
Jimmy Conlin como Madigan
Royal Beal como Sheriff Battisfore
Joseph Kearns como Mr. Burke
Don Ross como Duke Miller
Lloyd Le Vasseur como empregado do xulgado
James Waters como sarxento
Anatomía vexetal

A anatomía vexetal é a parte da botánica que estuda a estrutura interna dos organismos vexetais, tanto dos tecidos como a estrutura celular dos órganos das plantas. Partes que comprende
De reducirse a examinar detalladamente cada unha das partes ou órganos adultos do vexetal, considerando a súa posición respectiva, estariamos a falar da anatomía descritiva. O estudo da constitución dos divrsos tecidos que integrados na planta denomínase, loxicamente histoloxía vexetal. Se non se para no estudo dos tecidos, senón que se investiga a célula até o máis íntimo da mesma, chegando até orgánulos que a constitúen, estariamos no campo da citoloxía. Por outra parte, cando o estudo a anatomía vexatal non se limita aos órganos adultos, senón que vai seguindo o seu desenvolvemento, desde que comezan a formarse, e a través de todas as súas fases até chegar ao seu máximo grao, a anatomía cualifícase de ontoxénica. Outras veces establécense comparacións entre uns ou outros órganos de distintas plantas, co obxecto de descubrir as analoxías e as homoloxías que poidan presentarse entre eles: neste caso trátase da anatomía comparada. Pero se as comparacións establécense tendo en conta os antepasados dos organismos, daquela a anatomía recibe o apelido de filoxenética. A anatomía fisiolóxica estuda a estrutura das partes e órganos vexetais tendo en conta a función que desempeñan. A mecanoxenética estuda as causas fisicoquímicas de determinadas estruturas. Finalmente, a anatomía patolóxica examina a estrutura dos órganos deformados por causa de calquera clase de enfermidades. Procedementos de estudo
O termo anatomía, aplicado ás plantas, xeralmente trata con estruturas que son observadas por un microscopio óptico con boa resolución, ou cos microscopios electrónicos de transmisión ou de varrido; os caracteres tomados baixo os dous últimos moitas veces refírense como "caracteres ultraestruturais" e "caracteres micromorfolóxicos" respectivamente;
Exclúense os caracteres celulares dos órganos reprodutivos, que se sitúan nos campos da embrioloxía das plantas e a palinoloxía. Diferenza coa anatomía animal
Esta definición de anatomía difire da utilizada en zooloxía, na que o termo anatomía refírese unicamente ao estudo dos órganos internos, mentres que é a histoloxía animal' a que se ocupa do estudo das células e os tecidos dos animais. Por outra parte, a anatomía está fortemente correlacionada coa fisioloxía vexetal, o estudo dos procesos metabólicos das plantas. Historia
Nos seus comezos, a anatomía vexetal incluía tamén a morfoloxía vexetal, que estuda a forma física e a estrutura externa das plantas. A partir de mediados do século XX as investigacións sobre anatomía vexetal están referidas soamente á súa estrutura interna, constituíndo un campo de estudo separado. Aplicacións á sistemática
Os caracteres anatómicos son uns dos "campos de evidencia taxonómica" utilizados en análises filoxenética (outros son a morfoloxía, a embrioloxía, os cromosomas, a palinoloxía, os metabolitos secundarios, as proteínas). En comparación cos morfolóxicos, os caracteres anatómicos requiren dunha habilidade técnica e tomalos consome moito tempo.
Anax

O termo Anax é unha palabra antiga do grego para o termo "rei". Este é un dos dous títulos gregos que tradicionalmente se traducen desta forma, o outro e basileo βασιλεύς, que se traduce como soberano. Anax tradúcese máis axeitadamente coma "Rei Supremo". Etimoloxía
A palabra anax deriva de wanakt-' (ϜΑΝΑΞ, ϜΑΝΑΚΤΟΣ), e aparece na lingua micénica, escrito en Lineal B como wa-na-ka. A digamma pronunciábase /w/ e esténdese moi cedo polos dialectos gregos do oeste (p. e. xónico).
O termo Anax n'A Ilíada utilízase para referirse a Agamenón (ἄναξ ἀνδρῶν, "Comandante en Xefe") e a Príamo, reis que exercían o seu liderado por enriba doutros reis. Esta xerarquía pola que un "anax" exercía o poder sobre varios "basileos" locais fai referencia probablemente a unha organización política proto-feudal na idade de Bronce grega. A palabra do Lineal B wanakteros, que significa "real", e a palabra grega anaktoron (ἀνάκτορον), que significa "palacio", teñen derivado de wanax. Anax é tamén un epíteto cerimonial de Zeus ("Zeus Anax") no seu aspecto de Señor Supremo do Universo, incluíndo ao resto dos Deuses. A acepción de "rei" a partir do termo basileo na Grecia Clásica é debida ao troco terminolóxico que tivo lugar perante a Idade Escura Grega. En tempos micénicos, βασιλεύς aparece para facer referencia a un oficial de baixa graduación, mentres que en Homero, Anax xa é un título arcaico, usado para heroes lendarios e deuses máis ca para reis contemporáneos.
Anaxarco

Anaxarco, nado en Abdera (Tracia) cara ao 380 a. C. e finado en Chipre no 320 a. C. , foi un filósofo grego. Traxectoria
Discípulo de Demócrito, acompañou a Alexandre Magno nas súas campañas en Asia. As súas censuras ao goberno de Nicocreón de Chipre levárono á morte. Pensamento
En ética, recomendaba como soberano ben a paz absoluta do espírito (eudaimonia).
Anaxágoras de Clazómenas

Anaxágoras, nado en Clazómenas (Asia Menor) cara ao 500 a. C e finado en Lampsaco cara ao 428 a. C. , foi un filósofo presocrático grego. Traxectoria
Por volta do 464 a. C. marchou a Atenas, que nesa época era xa o centro da cultura grega. Está considerado o fundador do teísmo filosófico, Sostivo a teoría de que a materia está composta de partículas infinitesimais denominadas sementes que son diferentes e se dividen ata o infinito e que se moven no caos, organizadas por unha forza superior coñecida como Nous (a razón).
Segundo Anaxágoras estas sementes apareceron dunha masa compacta e o nous comezou a movelas. Pericles, Demócrito, Eurípides e Sócrates seguiron as súas doutrinas. Acusado de impiedade pola súa teoría cósmica, viuse obrigado a se retirar a Lampsaco no (434 a. C. ).
Atribúeselle a obra Sobre a natureza, citada por Platón.
Anaxénese

Enténdese por anaxénese a evolución progresiva das especies que se dá naquelas poboacións que tras experimentaren cambios ó longo do tempo xa non poden considerarse pertencentes á mesma especie da poboación orixinal. Características
Cando nunha poboación se fixan mutacións abondas para que haxa unha diferenza significativa con relación á poboación ancestral, pode dicirse que estamos ante unha nova especie. Segundo isto, a poboación enteira sería diferente da poboación ancestral de xeito que a poboación ancestral debería considerarse extinguida.
Posto que a definición de anaxénese inclúe a existencia de "diferenzas significativas" pode entenderse a conseguinte controversia entre taxonomistas acerca de cando as diferenzas son o "suficientemente significativas" como para garantir a existencia dunha nova especie ou unha nova clasificación.
A anaxénese, tamén chamada evolución filética, implica un cambio na frecuencia xenética dunha poboación enteira en oposición a un acontecemento de ramificación cladoxenético.
Anaxímenes de Mileto

Anaxímenes de Mileto (en grego Άναξιμένης), nado cara ao 585 a. C. e finado no 528 a. C. , foi un filósofo presocrático. Traxectoria
Concordaba con Anaximandro en relación ao ápeiron, e coas características dese principio apuntadas por Anaximandro. Non obstante Anaxímenes postulou que ese ápeiron fose o ar.
El di que as cousas sólidas son ar condensado e que as menos densas son ar máis raro (así como a auga para Tales, o ar debería ser soamente unha metáfora do ar, para Anaxímenes). E dá como exemplo o ar que sae da boca: se sopramos cos labios máis apertados (facendo beizo) o ar sae frío, mentres que se sopramos coa boca aberta, sae quente.
"A variación cuantitativa de tensión da realidade orixinaria dá orixe a todas as cousas" é unha forma de dicir que todas as cousas son diferentes "formas" de ar orixinal. Iso é semellante á teoría das supercordas, que di que os quarks (partículas que forman todas as outras, inclusive electróns, protóns e neutróns) son como que vibracións de enerxía: as diferentes partículas serían máis ou menos como frecuencias diferentes da vibración da enerxía (máis ou menos como as notas musicais son vibracións diferentes dun fío; a cuarta corda do violón, tócase mentres se aperta na primeira casa, fai un dó, na segunda casa, un re, e así sucesivamente, porque canto máis próxima a casa estiver do corpo da cítola, maior vai ser a frecuencia da vibración da corda).
Se a teoría das supercordas fose certa, Anaxímenes tamén estaba no certo, pois, se chamarmos o ar de enerxía, e sabendo que "quente" e "frío" son estados producidos pola vibración dos electróns (canto máis vibran os electróns, máis quente está o que eles compoñen), el describiu a teoría hai moito tempo, utilizando expresións e imaxes diferentes, como nunha analoxía.
Anca (zooloxía)

En zooloxía chámase anca a cada unha das extremidades posteriores de certos animais cuadrúpedes, especialmente nas cabalarías. Particularidades nas cabalarías
Nas cabalarías, para lograr unha marcha adecuada, a lonxitude e anchura das ancas deben seren proporcionadas:
Por iso: Cando ancas son moi longas, polo xeral están acompañadas das mesmas proporcións nas partes que forman as extremidades posteriores, polo que as flexións e extensións serán grandes e a súa reacción moi suave, especialmente se a rexión lumbar ten moita lonxitude e flexibilidade. Os cabalos con este defecto únense excesivamente. (Chámase unión no cabalo á acción das extremidades posteriores para dirixirse ao centro de gravidade).
Se son moi curtas, adoitan gardar as mesmas proporcións os membros abdominais, é dicir, as flexións e extensións do cuarto posterior tamén serán curtas e, por conseguiente, o paso curto e a reacción moi forte; este defecto aumentará moito se a rexión lumbar é moi curta, pois neste caso os cabalos únense con dificultade. Particularidades nalgúns animais silvestres
Os antílopes africanos da familia dos alcelafinos (alcelafos, damaliscos e ñus) presentan a perticularidade, entre outras, de teren unhas alzadas (agullas ou cruz, articulacións das extremidades anteriores) moi altas, bastante máis que as ancas, polo que o seu lombo é descendente, en vez de horizontal, o que os distingue dos demais bóvidos, o mesmo que lles ocorre, en menor medida, ás hienass, o que as diferencia dos outros carnívoros.
Ancho de banda

Para sinais analóxicos, o ancho de banda é a anchura, medida en Hz, do rango de frecuencias no que se concentra a maior parte da potencia do sinal. Pode ser calculado a partir dun sinal temporal mediante a análise de Fourier. Tamén son chamadas frecuencias efectivas as pertencentes a este rango. Así, o ancho de banda dun filtro é a diferenza entre as frecuencias nas que a súa atenuación ao pasar a través de filtro mantense igual ou inferior a 3 dB comparada coa frecuencia central de pico (fc) na Figura 1.
A frecuencia é a magnitude física que mide as veces por unidade de tempo en que se repite un ciclo dun sinal periódico. Un sinal periódico dunha soa frecuencia ten un ancho de banda mínimo. En xeral, se o sinal periódico ten compoñentes en varias frecuencias, o seu ancho de banda é maior, e a súa variación temporal depende dos seus compoñentes frecuenciales.
Normalmente os sinais xerados nos sistemas electrónicos, xa sexan datos informáticos, voz, sinais de televisión etc. son sinais que varían no tempo e non son periódicas, pero se poden caracterizar como a suma de moitos sinais periódicos de diferentes frecuencias. Uso común
É común denominar ancho de banda dixital á cantidade de datos que se poden transmitir nunha unidade de tempo. Por exemplo, unha liña ADSL de 256 kbps pode, teoricamente, enviar 256000 bits (non bytes) por segundo. Isto é en realidade a taxa de transferencia máxima permitida polo sistema, que depende do ancho de banda analóxico, da potencia do sinal, da potencia de ruído e da codificación de canle.
Un exemplo de banda estreita é a realizada a través dunha conexión telefónica, e un exemplo de banda larga é a que se realiza por medio dunha conexión DSL, microondas, cablemódem ou T1. Cada tipo de conexión ten o seu propio ancho de banda analóxico e a súa taxa de transferencia máxima. O ancho de banda e a saturación redil son dous factores que inflúen directamente sobre a calidade de enlácelos.
O rango de frecuencia que deixa a unha canle pasar satisfactoriamente exprésase en Hz. Bw
∆f
fcs (frecuencia de corte superior) - fci (frecuencia de corte inferior)
Tamén adoita usarse o termo ancho de banda dun bus de computador para referirse á velocidade á que se transfiren os datos por ese bus, adoita expresarse en bits por segundo (b/s), Megabits por segundo (Mb/s) ou Gigabits por segundo (GB/s).
Calcúlase multiplicando a frecuencia de traballo do bus, en ciclos por segundo polo número de bits que se transfiren en cada ciclo.
Por exemplo, un bus que transmite 64 bits de datos a 266 MHz terá un ancho de banda de 2, 1 GB/s.
Algunhas veces transmítese máis dun bit en cada ciclo de reloxo, neste caso multiplicarase o número de bits pola cantidade de transferencias que se realizan en cada ciclo (MT/s).
Comunmente, o ancho de banda que non é outra cousa que un conxunto de frecuencias consecutivas, é confundido ao ser utilizado en liñas de transmisión dixitais, onde é utilizado para indicar réxime binario ou caudal que é capaz de soportar a liña.
Anchoa (xénero)

Este artigo trata sobre un xénero de engráulidos. Para a semiconserva homónima, ver Anchoa. Anchoa é un xénero de peixes da orde dos clupeiformes e familia dos engráulidos. Características e distribución
As especies deste xénero son pequenos peixes prateados que miden entre os case 6 e os 24 cm, que se distribúen ao longo de ambas as Américas, sobre todo nos océanos Pacífico e Atlántico.
A máis pequena das especies é Anchoa belizensis (5, 8 cm), e a máis grande, Anchoa spinifer (24, 0 cm: comunmente 20 cm). Taxonomía
Descrición
O xénero foi descrito en 1927 polos ictiólogos estadounidenses David Starr Jordan e Barton Warren Evermann.
Etimoloxía
Probabelmente o nome do xénero procede do español anchoa. , e este quizais proveña do catalán anxova, este do xenovés (zeneize) anciöa, e este do grego ἀφύη aphýē, "bocareu".
Especies
Recoñecense as seguintes 35 especies:
Ancient Aliens

Ancient Aliens é unha serie televisiva estadounidense que foi estreada o 20 de abril de 2010, na canle History. Producida por Prometheus Entertainment nun estilo de documental, o programa presenta hipóteses de astronautas antigos e propón que textos históricos, a arqueoloxía e as lendas conteñen probas de contacto extraterrestre cos humanos da antigüidade. O programa foi amplamente criticado por historiadores, cosmólogos e outros círculos científicos por presentar e promover a pseudociencia e a pseudohistoria.
A serie comezou cun especial de televisión homónimo que se estreou o 8 de marzo de 2009, na canle History. As tempadas 1–3 emitíronse na mesma canle até o ano 2011. Dende a tempada 4 até a metade da tempada 7, a serie emitiuse a través de H2. O 10 de abril de 2015, os episodios volvéronse emitir en History.
A tempada 13 estreouse o 27 de abril de 2018 cun especial de dúas horas.
Ancud

Ancud é unha cidade, municipio e comuna de Chile con 39. 946 habitantes cunha superficie de 1. 752 km2 (INE 2002). Foi fundada en 1768 como San Carlos de Chiloé.
Andadeiro

Chámase andadeiro ou corredor ao espazo estreito e longo que comunica as distintas pezas dunha casa ou dun edificio, cuxa función principal é a circulación. Cando a proporción entre longo e largo non é tan acusada, o corredor pasa a se denominar ástrago ou vestíbulo (hall), e pode acoller outros usos específicos, habitualmente como zona de espera.
Os andadeiros son comúns nas vivendas, onde dan acceso dende o vestíbulo ou a sala aos cuartos interiores. Con propósitos semellantes tamén existen corredores noutros edificios coma oficinas, hoteis, centros educativos, centros de saúde etc. Os corredores atópanse en tendas, almacéns e fábricas, onde teñen andeis a ambos os lados. En almacéns e fábricas, os corredores poden consistir en pallets de almacenamento e en fábricas os corredores poden separar áreas de traballo. Nos ximnasios, os equipos de exercicio dipóñense normalmente en corredores.
Nas vivendas actuais os andadeiros adoitan ter unha largura duns 80 a 100 cm e unha lonxitude que depende tanto do tamaño da casa como da distribución dos cuartos. O andadeiro adoita ser unha peza interior, polo que é importante que teña unha boa iluminación. Por mor ás súas reducidas dimensións non admite moito mobiliario, aínda que pode acoller mesas ou cadeiras pequenas, aparadores ou andeis, así coma diversos ornamentos tales coma cadros etc. A casa galega
A casa tradicional galega adoitaba contar con andadeiros no sobrado que levaban dende a sala de respecto ou dende o exterior (patín, solaina) aos diferentes cuartos. Tamén na planta terrea podían existir andadeiros que comunicaban a entrada coa cociña, a adega etc. Téñase en conta que o termo corredor tamén designa un tipo de balcón ou patín desenvolvido que acostuma percorrer a fachada da casa e estar cerrado en madeira.
Andalucia (xénero)

Andalucia é un xénero de oganismos eucariotas unicelulares da orde Jakobida, que en 2015 contiña unha soa especie Andalucia godoyi. Clasificación
A morfoloxía de Andalucia lembra, grosso modo, a doutros Jakobida. Os datos moleculares non sempre foron conclusivos, pero análises filoxenómicas recentes indican que Andalucia é un grupo irmán dos outros Jakobida, ou, dito doutra maneira, o xénero está máis estreitamente relacionado con eles que cos Heterolobosea ou Euglenozoa (os outros grupos dos Discoba). O xene da α-tubulina de Andalucia lembra máis estreitamente o dos opistocontos e diplomónadas que ao dos seus parentes máis próximos, o que aparentemente é o resultado de transferencia horizontal de xenes.
En 2015, o heterótrofo que vive no solo Andalucia godoyi é a única especie descrita deste xénero. A especie Andalucia incarcerata, que vive en sedimentos intermareais mariños ricos en sulfuro, foi transferida ao xénero Stygiella en 2015.
As análises de secuencias de ADN do medio ambiente suxiren que polo menos hai outras dúas especies máis que non foron illadas ou descritas formalmente polo momento.
Andalucita

A andalucita é un mineral da clase dos silicatos cuxa fórmula química é Al2SiO5 e que presenta moi variada coloración. Aspecto
De moi variada coloración, rara vez aparece na súa forma cristalina aínda que pode aparecer, de cando en vez, en forma de prismas de catro caras. Lugares onde se atopa
A andalucita é un mineral que crece en zonas de forte presión e temperatura. Faino en rochas de tipo metamórfico como os xistos. Os minerais cianita e sillimanita, polimorfos da andalucita, fórmanse baixo unhas condicións de presión e temperatura diferentes. Polo tanto, e difícil que os poidamos atopar xuntos nunha mesma rocha. É por iso polo que os tres minerais son unha ferramenta valiosa para identificar as condicións de presión e temperatura da rocha nai nas que se atopan.
Atópanse exemplares de andalucita en xisto en Lariño (A Coruña) e tamén en Boal, Asturias. Usos da andalucita
A andalucita é empregada para a fabricación de refractarios, materiais coa capacidade de soportar altas temperaturas. Outros silicatos
O cuarzo, a olivina, o feldespato e a mica son outros silicatos importantes.
Andante

Andante é unha expresión do italiano que se utiliza en música e que significa movemento máis lento ca o andantino.
Andatuz

Andatuz é o nome da mascota oficial de Guadalinex, unha distribución Linux promovida pola Xunta de Andalucía e baseada en Ubuntu. Baseándose na mascota oficial de Linux Tux, José Gil deseñou un pingüín con aspecto máis xuvenil. Símbolo para un proxecto xove e innovador que inicialmente se creou para os centros educativos. Ademais da mascota oficial, cada ano Guadalinex lanza unha enquisa para elixir o animal que representará á nova versión. Esta enquisa vén realizándose dende a versión V3. Tan só en dúas ocasións, o animal que representaba á nova versión estivo baseado na mascota oficial.
Andavías

Andavías é un concello de España, na provincia de Zamora, comunidade autónoma de Castela e León. Ten unha superficie de 23, 12 km² cunha poboación de 458 habitantes e unha densidade de 19, 81 hab. /km². Política
Resultado das eleccións municipais en Andavías no ano 2007
Anders Fogh Rasmussen

Anders Fogh Rasmussen, nado o 26 de xaneiro de 1953, é un político dinamarqués, pertencente ao Partido Liberal. En 2001 foi elixido Primeiro Ministro de Dinamarca. En 2009 foi elixido secretario xeral da OTAN.
Anders Sandoe Oersted

Anders Sandoe Oersted, tamén coñecido como Anders Sandøe Ørsted e Anders Sandö Örsted, nado en Rudkøbing (Langeland) o 21 de xuño de 1816 e finado en Copenhague o 3 de setembro de 1872, foi un botánico, especializado en micoloxía, zoólogo, biólogo mariño e explorador danés. Traxectoria
Formado academicamente na Universidade de Copenhague, un dos seus primeiros traballos na súa carreira, foi sobre os nematodos daneses e árticos, publicado en 1843, seguido o ano seguinte doutro sobre a zonación das algas mariñas de Oresund.
Viaxou frecuentemente por Centroamérica entre 1845 e 1848, e foi designado profesor de Botánica da Universidade de Copenhague en 1851, posto que mantivo até 1862.
Oersted publicou numerosos escritos, enfocados en especies das familias das acantáceas e das fagáceas.
Unha das súas máis significativas e coñecidas publicacións foi L'Amérique Centrale.
Foi o autor de varios centos de nomes de plantas aínda en uso.
Foi membro da Real Academia Danesa de Ciencias e Letras Honores
Eponimia
Xénero de orquídeas Oerstedella Rchb. f. Abreviaturas
A abreviatura Oerst. emprégase para recoñecer a Anders Sandoe Oersted como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica. ​
A abreviatura Oersted emprégase para recoñecer a Anders Sandoe Oersted como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Andesita

A andesita é unha rocha ígnea de composición intermedia. A súa composición mineral comprende xeralmente plaxioclasio, piroxeno e horneblenda. Frecuentemente están asociados biotita, cuarzo, magnetita e esfena. O álcali feldespato está ausente nesta rocha.
A clasificación de andesitas pode facerse segundo o fenocristal máis abundante. Así temos a andesita olivina, no que a olivina é o principal compoñente mineral.
Pode considerarse o equivalente extrusivo da diorita plutónica. Como as dioritas, a andesita é característica de áreas de subdución tectónica en marxes oceánicas mariñas, como a costa de América do Sur.
O seu nome deriva dos Andes, cordilleira montañosa que transcorre paralela ao litoral costeiro dende a Venezuela até a Patagonia.
A andesita pode tomar cores como o negro acibeche a verde escuro segundo a súa constitución. Aplicacións
A andesita emprégase na construción como material inerte para balastro de vías férreas ou para utilizacións que necesiten de rochas cunha certa densidade, como diques ou canais.
Andre Geim

Andréy Konstantínovich Gueim (en ruso Андрей Константинович Гейм), nado en Sochi (Unión Soviética) o 21 de outubro de 1958, é un físico holandés de orixe alemá do Volga de Rusia. Traxectoria
É coñecido polo seu traballo no grafeno, o desenvolvemento da cinta de geco e demostracións de levitación diamagnética. O 5 de outubro de 2010, foi galardoado co Premio Nobel de Física xunto con Konstantín Novosiólov. Previamente, no ano 2000 gañou un Ig Nobel por conseguir facer levitar unha ra con imáns, converténdose na primeira persoa en gañar un Premio Nobel e un premio Ig Nobel.
Andrea Parodi

Andrea Parodi, nado en Porto Torres o 18 de xullo de 1955 e finado en Quartu Sant'Elena o 17 de outubro de 2006, foi un cantante sardo. Discografía
Co Coro Degli Angeli Canzoni di Mogol - Battisti (1982)
Misterios (1986)
Con Tazenda Tazenda (1988)
Murales (1991)
Limba (1992)
Il popolo rock (1993)
Fortza paris (1995)
Il sole di Tazenda (1997; compilación con dúas pezas inéditas)
Tazenda Reunion (2005)
En solitario Abacada (2000)
Andrea Parodi (2004)
Midsummer Night in Sardinia (2005, Al Di Meola)
Intimi Raccolti (2006)
Rosa Resolza (2007, con Elena Ledda)
Andrea Saccocci

Andrea Saccocci, nado en Monte San Savino, Arezzo, en 1953, é un numismático italiano. Traxectoria
Entre 1982 e 1992, Andrea Saccocci ocupou o posto de conservador do Museo Cívico Bottacin, de Padua.
A partir de 1992 comezou a exercer a docencia de Numismática na Università degli Studi di Udine, en Padua, desde 2002 como profesor titular.
Entre outras entidades asociativas, Saccocci é membro da Sociedade Numismática Italiana e desde 2001 forma parte do seu consello directivo. Nesta entidade, desde 2006 codirixe a súa publicación periódica, Rivista Italiana di Numismatica. En abril de 1997 foi elixido membro correspondente da American Numismatic Society, de Nova York, institución na que participou como conferenciante.
O seu centro de interese como investigador é a moeda italiana medieval e moderna, sinaladamente á cuñada nas cecas do norte de Italia entre os séculos VIII e XVI. Desde 1999 veu colaborando no proxecto Medieval European Coinage, da Universidade de Cambridge, e froito desta colaboración é a súa redacción do volume XII da serie, correspondente ás emisións do norte de Italia. Recoñecementos
(2007): Jeton de Vermeil, da Sociedade Francesa de Numismática. Publicacións
Esta é unha escolma da produción bibliográfica de Andrea Saccocci ao longo da súa carreira:
Monografías
(2005). Contributi di storia monetaria delle regioni adriatiche settentrionali (secoli X-XV). Taschenbuch. ISBN 9788886413831
(2016). Medieval European Coinage. Vol. 12: Italy. I: Northen Italy (con W. R. Day e M. Matzke). Cambridge University Press. ISBN 978-0521260213
Escolma de artigos
(2003). "Wage payments in Italy before the introduction of the 'moneta grossa', 11th-12th centuries". En Revue Belge de Numismatique, 149. Páxinas 151-164.
(2005). "Tra est ed ovest. Circolazione monetaria nelle regioni alpine fra VIII e XI secolo". En Revue numismatique. 161. Páxinas 103-121.
(2010). "Tra antichità e medioevo: aspetti giuridici ed economici della monetazione longobarda Arquivado 04 de decembro de 2021 en Wayback Machine. ". En Pace, V. L'VIII secolo: un secolo inquieto. Comune di Cividale del Friuli. Páxinas 31-42
(2012). "Struttura dei rinvenimenti monetali in Italia Centro-settentrionale nel periodo della grande svalutazione del denario (sec. X-XIV)". En Asolati, M. ; Gorini, G. I ritrovamenti monetali e i processi storico-economici nel mondo antico. Esedra, Padua. Páxinas 95-111.
(2015). "Collezione di Vittorio Emanuele III. La monetazione di Verona Arquivado 04 de decembro de 2021 en Wayback Machine. ". En Bollettino di Numismatica, 29. Maio. Istituto poligrafico e Zecca dello Stato, Roma. ISSN: 0392-971X
Andreas Jäger

Andreas Jäger, nado en 1660 e finado en 1730, foi un filólogo e relixioso sueco, considerado precursor da indoeuropeística. Traxectoria
Son escasas as informacións sobre a vida de Jäger, ata tal punto que mesmo a súa data de nacemento e defunción son aproximadas. Estudou probabelmente na Universidade de Uppsala; as súas ideas non acadaron éxito ningún na comunidade científica do seu tempo, tanto que volveu a Uppsala e converteuse en pastor. Obra
A Jäger atribúeselle o diálogo De lingua vetustissima Europae Scytho-Celtica et Gothica (xeralmente abreviado en De lingua vetustissima Europae), publicado en Wittenberg en 1686 e que contén a primeira formulación da existencia dun devanceiro común de gran parte das linguas históricas de Europa e da Asia centro-occidental. Para Jäger, grego, latín, linguas xermánicas, linguas célticas, linguas eslavas e persa eran o resultado da evolución dunha lingua extinta, parlada antigamente nos arredores do Cáucaso e á que lle deu o nome de "escitocéltico". Segundo Jäger, entre as varias linguas xeneticamente emparentadas que conservaban os caracteres de meirande arcaísmo, e polo tanto de maior proximidade coa lingua perdida común, estaban o persa, ao que chamaba "lingua escita".
A atribución a Jäger do De lingua vetustissima Europae é aceptada pola meirande parte dos lingüistas, se ben grazas aos argumentos de George J. Metcalf existe a hipótese de que o verdadeiro autor do diálogo non fose o que responde ás cuestións (Jäger, daquela un xove estudante), senón o que as facía: un profesor, polo tanto, ao que se quere identificar con Georg Caspar Kirchmaier.