Instituto Internacional de Madrid

O Instituto Internacional de Madrid é un centro cultural estadounidense afincado en Madrid. Fundado en 1903, estivo antes en Santander, Donostia e Biarritz (Francia), creado e dirixido pola misioneira e educadora protestante Alice Gordon Gulick. Historia
A Constitución española de 1869 proclamou a liberdade de cultos para España, e propiciou a chegada de grupos de misioneiros protestantes. Entre eles, o matrimonio estadounidense conformado por William e Alice Gulick. Chegaron en 1871 e fundaron en Santander unha misión con moitas dificultades pois os prexuízos relixiosos aínda dominaban nas provincias españolas, como describiu Benito Pérez Galdós na súa novela Dona Perfecta de 1876.
Nun primeiro momento, Alice fundou un pequeno internado para mozas na súa propia casa, semente do futuro Instituto Internacional (inscrito no Commonwealth de Massachusetts como unha asociación benéfico-docente sen ánimo de lucro), cuxa creación oficial en 1892 coincidiu co cuarto centenario do descubrimento de América. En 1892 o colexio dos Gulick trasladouse a San Sebastián co nome de "Colexio Norteamericano", permanecendo na capital guipuscoana ata que a guerra hispano-estadounidense interrompeu temporalmente as súas actividades. Durante os seus anos en San Sebastián, o colexio recibiu alumnas de toda España, así como doutros países. Para as súas actividades contaba coa cooperación de profesoras graduadas en «colleges» femininos do leste dos Estados Unidos, principalmente do Smith, o Mount Holyoke e o Wellesley. Alumnas preparadas no Colexio Norteamericano empezaron a presentarse por libre aos exames no Instituto de Guipúzcoa en San Sebastián e a obter o seu título de bacharel, e dous delas preparáronse para examinarse por libre na Universidade de Madrid para obter a Licenciatura en Filosofía e Letras, que conseguirían en 1897. A guerra hispano-estadounidense que estalou en abril de 1898, aconsellou un prudente trasladou do Colexio Norteamericano a Biarritz, alén da fronteira hispano-francesa, onde permanecería até o outono de 1903. Nese último cuarto do século XIX o matrimonio Gulick establecera relacións con Gumersindo Azcárate, grazas a amizade da súa primeira muller Emilia Innerarity con Alice Gulick, con Francisco Giner dos Ríos e con Manuel Bartolomeu Cossío, impulsores da Institución Libre de Ensino. Estimulados polos líderes institucionistas, os Gulick fixeron a súa primeira viaxe a Madrid en 1901. Aconsellados por Azcárate, o seu avogado e conselleiro, compraron un hotelito na esquina do paseo de Eduardo Dato coa rúa de Fortuny, na zona señorial do barrio de Chamberí, e que tras as obras de restauración permitiu o traslado do Instituto a Madrid no outono de 1903. En setembro dese mesmo ano morría en Inglaterra Alice Gordon Gulick e o hotelito da rúa Fortuny inaugurouse co seu funeral.
Paralelamente, en xaneiro de 1903 o Consorcio reunido na Old South Church de Boston propuxo reunir fondos para a construción en Madrid dun segundo edificio veciño ao da esquina de Fortuny, con amplas salas de clase, laboratorios e biblioteca. Aqueles fondos deron como froito o edificio da rúa Miguel Ángel, cuxa construción se terminou en 1910, constituíndose en sede do Instituto e encomendándose a súa dirección a Susan Huntington, graduada de Wellesley. O novo centro, en colaboración coa Junta para Ampliación de Estudos, converteríase nun importante foco educativo para a muller española nos seguintes anos e serviría de modelo a dous proxectos pioneiros da renovación pedagóxica en España, a Residencia de Señoritas e Instituto-Escola, cos que colaborou xenerosamente.