Herba gateira

A herba gateira, (Nepeta cataria) é unha planta natural de Europa que medra en terreos ermos, noiro, sebes, terrapléns e en ruínas de casas vellas. Tamén medra brava en Asia occidental e América do Norte. O nome do seu xénero Nepeta provén do latín nepa que significa "escorpión", dada a antiga crenza de que esta planta sandaba a pezoña dos escorpións. Descrición
É unha planta perenne con talo agrisado, viluda e ramificada que acada 20–60 cm de altura. Ten follas opostas, pecioladas, cordadas, con bordos dentados e peludas polo envés. As flores, numerosas, son de cor amarelenta e rosada manchadas de púrpura, agrupándose nunha espiga laxa pedunculada. A planta bota un forte cheiro a menta que atrae os gatos (de aí o seu nome común). Efecto nos gatos
Aos gatos fáiselles irresistíbel esta planta. Comen as súas flores, cheiran, mastigan e fréganse nas súas follas volvendo unha e outra vez por unha dose do seu embriagador recendo. Os óleos aromáticos fan que os gatos despois de inxerila fagan nun principio brindeiras, mais a medida que aumentan os efectos do aceite, o seu comportamento faise máis estraño. Comezan a rodar sobre si mesmos coma se estivesen en éxtase, cazan ratos imaxinarios etc.
Non todos os gatos se estimulan no mesmo grao, e un terzo deles non responderá. Esta diferenza de resposta seica é debido a factores medioambientais, xenéticos, e o sexo do gato (atrae especialmente as femias, mais tamén os machos e machos castrados). Aínda non se coñece o risco xenético que produce esa atracción. O ingrediente activo da herba gateira é a nepetalactona, substancia quimicamente relacionada cun composto semellante que se atopa non seus ouriños. Propiedades
Estimula a súa e é carminativo, utilizándose como diaforética en caso de febres altas.
Útil contra a tose, a bronquite crónica, arrefriados e gripe.
Regulariza a menstruación alterada.
A infusión e decocción de follas e flores úsase oralmente para o tratamento de afeccións gastrointestinais (cólico, diarrea, flatulencia, indixestión), nerviosas (histeria, insomnio, nerviosidade, neuralxia, neurastenia, pesadelos) e respiratorias (bronquite, catarreiras, influenza, arrefriado, tuberculose), amenorrea, anemia, fraqueza, dor de testa, escarlatina, febre, hidropisía, e cancro.
O zume de follas úsase para baixar a menstruación. En ungüento úsase para hemorroides. As follas mastigadas úsanse para calmar a dor de moas. Fumadas para afeccións respiratorias e inducir estados levemente hipnóticos. En enema para as convulsións, dispepsia, disuria, histeria, e cólico infantil. O emplasto das follas úsase para suavizar calos e tratar diversas formas de cancro.
Atribúeselle propiedade afrodisíaca, recendente, carminativa, diaforética, dixestiva, emenagoga, espasmolítica, estimulante, estomáquica, pectoral, refrixerante, sedante, soporífera, sudorífera e tónica. Sinonimia
Cataria vulgaris Gaterau, Descr. Pl. Montauban: 105 (1789).
Glechoma cataria (L. ) Kuntze, Revis. Gen. Pl. 2: 518 (1891).
Nepeta minor Mill. , Gard. Dict. ed. 8: 2 (1768).
Nepeta vulgaris Lam. , Fl. Franç. 2: 398 (1779).
Cataria tomentosa Gilib. , Fl. Lit. Inch. 1: 78 (1782), opus utique oppr.
Nepeta americana Vitman, Summa Pl. 3: 419 (1789), nom. illeg.
Nepeta tomentosa (Gilib. ) Vitman, Summa Pl. 3: 419 (1789).
Nepeta mollis Salisb. , Prodr. Stirp. Chap. Allerton: 78 (1796).
Nepeta macrura Ledeb. ex Spreng. , Syst. Veg. 2: 729 (1825).
Nepeta citriodora Dumort. , Fl. Belg. : 47 (1827).
Nepeta ruderalis Boiss. , Fl. Orient. 4: 643 (1879), nom. illeg.
Glechoma macrura (Ledeb. ex Spreng. ) Kuntze, Revis. Gen. Pl. 2: 518 (1891).
Calamintha albiflora Vaniot, Bull. Acad. Int. Géogr. Bot. 14: 181 (1904).
Nepeta bodinieri Vaniot, Bull. Acad. Int. Géogr. Bot. 14: 172 (1904).
Nepeta laurentii Sennen, Bol. Soc. Ibér. Ci. Nat. 32: 20 (1933 publ. 1934). Nome común
Galego: herba do gato (Non confundir coa especie Pulicaria dysenterica), gateira e nébeda (non confundir coa especie Calamintha nepeta)