proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Equipo Nizkor

Equipo Nizkor é unha organización de dereitos humanos especializada en dereito internacional, dereitos humanos e humanitarios, dereitos civís e dereitos económicos e sociais.
Levan a cabo traballos de dixitalización de documentos en contacto con organizacións e activistas dos dereitos humanos de máis de 90 países. Tamén manteñen unha rede internacional de información e outra de solidariedade urxente sobre violacións de dereitos humanos que chega a uns 18. 000 activistas e organizacións de dereitos humanos en español e a uns 3. 000 en inglés.
O nome Nizkor (נזכור) é un verbo hebreo que significa "os que nunca esquecemos" ou "os que sempre lembramos" e foi adoptado para reflectir as intencións do colectivo: manter a memoria e loitar contra as correntes negacionistas da historia a través da conservación dos documentos históricos.
O Equipo Nizkor é un referente en asesoramento xurídico para numerosas organizacións que representan ás vítimas da vulneración dos seus dereitos humanos en América Latina, Europa e Estados Unidos.
Entre outras actividades, participaron, en coordinación coa acusación particular, no chamado caso Pinochet e redactaron o informe La cuestión de la impunidad en España y los crímenes franquistas.
O Equipo de Nizkor está asociado con Dereitos Human Rights, a Rede Europea de Liberdades Civís (ECLN) e a Campaña Global pola Liberdade en Internet (GILC). Tamén colabora coa Organización Mundial contra a Tortura. O seu presidente de 1996 a 2011 foi Gregorio Dionis.
Equipo deportivo universitario

Un equipo deportivo universitario é un equipo deportivo nun deporte determinado composto por xogadores universitarios que representan á súa facultade ou universidade. Exemplos
Nos Estados Unidos, a NCAA regula as competicións deportivas estadounidenses.
En España, a Liga Matemática da Asociación Nacional de Estudantes de Matemáticas está conformada por equipos deportivos univetsitarios que fan das matemáticas un deporte.
Equisetales

Equisetales é unha orde de fieitos con só un xénero vivente, o Equisetum. O rexistro fósil inclúe especies adicionais hoxe extinguidas.
Era cenozoica

A era cenozoica, Cenozoico ou era terciaria é, na escala de tempo xeolóxico, a era xeolóxica que se iniciou hai uns 65, 5 ± 0, 3 millóns de anos e que se estende até a actualidade.
É a terceira e última era do eón fanerozoico e segue á era mesozoica. O seu nome procede do lingua grega e significa 'animais novos' (de καινός kainós, 'novo' e ζωή zoé, 'animal' ou 'vida'). O período terciario, actualmente non recoñecido pola Comisión Internacional sobre Estratigrafía, comprendía a era cenozoica excepto os últimos 2, 5 millóns de anos, cando se inicia o período cuaternario.
Durante a era cenozoica, a India colidiu con Asia hai 55-45 millóns de anos, e Arabia colidiu despois con Eurasia, pechando o mar de Tetis, hai uns 35 millóns de anos. Como consecuencia diso, produciuse a gran pregamento alpino que formou as principais cordilleiras do sur de Europa e Asia, como os Pireneos, Alpes e Himalaias.
Ao cenozoico tamén se lle chama a era dos mamíferos, animais que, ao extinguírense os dinosauros a finais do Cretáceo, experimentaron unha extraordinaria radiación adaptativa e pasaron a ser a fauna característica.
Hai uns 30 millóns de anos xurdiron os primeiros primates superiores (os máis primitivos estaban xa presentes hai máis 65 millóns de anos), aínda que Homo sapiens non apareceu até hai uns 200. 000 anos. Subdivisións
O Cenozoico divídese en tres períodos, Paleoxeno, Neoxeno e Cuaternario, que á súa vez se dividen en épocas. O Paleoxeno comprende as épocas Paleoceno, Eoceno e Oligoceno; o Neoxeno comprende Mioceno e Plioceno, mentres que o Cuaternario comprende as épocas Plistoceno e Holoceno, a última das cales está actualmente en curso. O antigo período terciario comprendía Paleoxeno e Neoxeno.
Era común

Os nomes era común (e. c. ) e antes da era común (a. e. c. ) son designacións alternativas ao emprego das expresións «despois de Cristo» (d. C. ) e «antes de Cristo» (a. C. ), respectivamente. Nalgunhas ocasións, en lugar de e. c. pódese atopar a abreviación e. v. (en latín, era vulgaris: ‘era común’). Existen moitos documentos en case todas as linguas onde non se utiliza a abreviatura d. C. nin e. c. (quizais considerada superflua), directamente inscríbese o número da data da era actual, aínda que se usa a. C. ou ben a. e. c. se o suceso ocorreu denantes do ano 1. Usos
Entre os maiores museos do mundo (como a Smithsonian Institution) tamén se popularizou a utilización de «era común». Moitas guías de referencia de centros educativos e medios de comunicación social prescriben o uso de EC.
Mesmo guías de igrexas cristiás regulan devandito uso, como a Igrexa Episcopal nos Estados Unidos de América na diocese de Maryland.
As designacións era común e antes da era común son usadas por científicos e académicos laicos (agnósticos ou ateos), ou seguidores dalgunha confesión, debido á súa neutralidade, posto que os termos «a. C. » e «d. C. » posúen un matiz relixioso. Intelectuais que non subliñan o aspecto relixioso das datas en áreas de historia, arqueoloxía, socioloxía e antropoloxía, utilizaron en recentes décadas EC e AEC. Moitos escritores xudeus, musulmáns e outros prefiren a anotación como termo neutral, mentres algúns cristiáns interpretan erroneamente a abreviatura e. c. (‘era común’) como ‘era cristiá’. Nas súas publicacións, as Testemuñas de Xehová usan exclusivamente "E. C. " e "A. E. C. ", e explican xeralmente nos pés de páxina que o mesmo se refire a ‘era común’ e ‘antes da era común’. Isto en consideración da ampla difusión das súas publicacións incluíndo países non cristiáns, como tamén por motivos de interpretación relixiosa.
En arqueoloxía adoita utilizarse a denominación «antes do presente» (AP) que por convención refírese ao presente do ano 1950. Un datado radiocarbónico cunha antigüidade de 4000 anos AP equivale aproximadamente á expresión 2000 AEC (2000 Antes da Era Común, que equivale a dicir ‘2000 antes de Cristo’). Nosa era
A denominación «nosa era» ―do mesmo xeito que «era común»― desígnase a través dela o mesmo período que computa os anos para partir do ano 1 (convencionalmente o ano do nacemento de Xesucristo) mais cunha visión universal que exclúe a parcialidade relixiosa.
Como alternativa á abreviatura «a. C. » (‘antes de Cristo’) proponse o uso do acrónimo ANE ou a abreviatura a. n. e. (‘antes da nosa era’). Por exemplo, segundo a súa lenda fundacional, Roma fundouse no 753 a. n. e.
Como alternativa á abreviatura d. C. (‘despois de Cristo’) proponse o uso do acrónimo NE ou a abreviatura n. e. (‘nosa era’). De acordo coas regras de escritura do idioma galego, as abreviaturas deben levar un espazo após cada punto.
Era cuaternaria

A era cuaternaria ou Cuaternario é unha era xeolóxica que se estende dende o final do Noexeno, é dicir, hai 2, 588 ± 0, 005 millóns de anos ata os nosos días (a IUGS cambiou recentemente o anterior límite de 1, 64 millóns de anos). Coñécese esta era tamén como antropozoica (iniciada hai 1 millón de anos) por ser nela cando apareceron os homínidos. O Cuaternario divídese en dous períodos, Plistoceno e Holoceno. Actualmente négaselle a cualificación de era xeolóxica, preferindo referirse ao cuaternario como un sistema xeolóxico (xunto co Terciario), dentro da era cenozoica.
Climaticamente caracterízase polo arrefriamento xeral da Terra, durante as glaciacións que son o fenómeno climático máis importante deste longo período e nas que o norte de Eurasia e América estaban cubertas cunha gran capa de xeo. Considérase que se produciron catro principais, cos seus consecuentes interperíodos. Estas glaciacións foron denominadas (seguindo a escola clásica que toma como referencia Europa central) co nome dos afluentes do río Danubio onde se determinaron as primeiras observacións: Glaciación de Günz, glaciación de Mindel, glaciación de Riss e glaciación de Würm.
Os depósitos continentais e costeiros xunto cos fondos mariños permítennos un coñecemento dos fenómenos que ocorreron, como o desenvolvemento das formacións morénicas, fluvioglaciais, lacustres e eólicas (loess) ou a formación dos últimos relevos alpinos. Respecto da flora, os fósiles que quedaron ofrécennos unha curiosa similitude coa actual. Máis cambios aconteceron na fauna, onde se aprecia a desaparición dalgunhas especies como os proboscídeos, o oso das cavernas ou o megalocero. Pero a grande innovación na vida animal que se produce no Cuaternario é o desenvolvemento do xénero Homo.
Era da información

A era da información, tamén coñecida como era dos computadores, era dixital ou era dos novos medios é un período histórico que comezou a mediados do século XX, caracterizado por un rápido cambio na industria tradicional establecida pola Revolución Industrial a unha economía baseada principalmente na tecnoloxía da información. O comezo da era da información pode asociarse co desenvolvemento da tecnoloxía dos transistores.
Segundo a Rede de Administracións Públicas das Nacións Unidas, a era da información formouse ao capitalizar os avances na microminiaturización por computador, o que levaría a unha información modernizada e a procesos de comunicación tras un uso máis amplo dentro da sociedade, converténdose no motor da evolución social. Historia
O desenvolvemento da comunicación e da transmisión de información é unha das características especiais da nosa civilización desde que se inventou a imprenta de tipos móbiles cara ao ano 1450 por Johannes Gutenberg. Ao permitir producir libros de xeito masivo supuxo un gran pulo á conservación e á transmisión de información, ideas e cultura.
Este pulo viuse reforzado no século XIX coa aparición da prensa escrita e a comunicación por cable (telégrafo e teléfono), seguido no século XX pola aparición dos medios de comunicación de masas como a radio e a televisión, e finalmente a informática e Internet, que dan lugar a unha sociedade baseada no coñecemento (e paralelamente unha economía do coñecemento). A nivel académico desenvólvense as teorías da información, a teoría xeral de sistemas e a teoría da cibernética, que teñen como función estudar como lograr facer chegar as mensaxes con maior eficación a un público cada vez máis grande, máis crítico, esixente ou simplemente saturado e insensible. A unión das telecomunicacións e o tratamento da información crearon a disciplina coñecida como telemática.
Era hispánica

Era hispánica, en latín Æra Hispanica, ás veces chamada tamén Era do César ou Era europea, foi un sistema de numeración de anos usado nos estados da Península Ibérica desde o século V ata o XV, cando foi substituída polo sistema Anno Domini. A data de inicio da era hispánica é o 1 de xaneiro do 38 a. C. Que se coñeza, o primeiro en usar este sistema de datación foi Hidacio na súa crónica.
Descoñécense por que se elixiu o 38 a. C. como data de inicio. Suxeriuse que pode resultar dunha Pascua que comezou nese ano (en lugar da Encarnación). Isidoro de Sevilla no seu Etymologiae incluía unha explicación do significado do latín aera, plural de aes (bronce, latón, cobre). "Unha era", escribe Isidoro, "segundo a secuencia dos anos, foi creada por César Augusto cando cobrou por primeira vez un imposto xeral e mapeou o mundo romano [é dicir, no 38 a. C. ]. Chamábase aera porque o mundo enteiro comprometeuse a entregar cobre ao estado. " En realidade, o significado de "período de tempo" para aera provén do uso de contadores de bronce nos cálculos.
A era hispánica utilizouse durante o reino suevo e o reino visigodo. Incluso foi usado en partes do norte de África. Continuou en uso nestas rexións pero gradualmente desapareceu antes do final da Idade Media. O uso oficial da era cesou en diferentes partes da península en diferentes momentos: Cataluña abandonou a era no 1180, Aragón en 1349/1350, Valencia en 1358, Castela en 1382/1383, Portugal en 1420/1422 e Navarra a principios do século XV.
En Al-Andalus baixo o dominio musulmán, a era hispánica chamábase taʾrīkh al-ṣufr. Isto foi interpretado por Ignác Goldziher como "Era europea", de taʾrīkh (data, era, anais) e aṣfar (amarelo, pálido, vermello), unha palabra que chegou a ser aplicada aos gregos, despois aos romanos e na Idade Media aos europeos en xeral, os Banuʾl-Aṣfar ("fillos do amarelo"). Alternativamente, Giorgio Levi Della Vida interpretouno como "Era do bronce", con ṣufr correspondente á era latina, é dicir, "bronce". Esta derivación está apoiada nunha lenda rexistrada na Chronica Gothorum Pseudoisidoriana do século XII e interpolada na tradución árabe da Historiae adversus paganos de Orosio. Segundo esta lenda, Augusto no ano 38 a. C. tributou a todo o imperio en moedas de bronce ou cobre para fundilo e facer as placas coas que cubría as beiras do río Tíber. Exemplo
Era unha vez

Era unha vez é unha fórmula de expresión que, na tradición popular, introduce un conto, e en particular unha fábula ou un conto de fadas. Trátase da frase que abre o relato e fai alusión a un tempo pretérito indeterminado. É habitual, tamén na oralidade, nos contos infantís.
De acordo co Oxford English Dictionary, a expresión apareceu na lingua inglesa xa en 1385 (escrita por Geoffrey Chaucer en Os contos de Canterbury, como Once upon a time). Con todo, nunha lingua romance o primeiro rexistro que existe chega a través de Charles Perrault, que a enunciou en lingua francesa como Il était une fois. A expresión aparece no inicio de sete dos oito escritos en prosa de Perrault.
É así mesmo unha fórmula amplamente instalada noutros idiomas: Det var engang (dinamarqués), C'era una volta (italiano), Era uma vez (portugués), Érase una vez (castelán), Es war einmal (alemán). ..
Era xeolóxica

Unha era xeolóxica é unha subdivisión do tempo xeolóxico que divide os eóns na escala de tempo xeolóxico. Estas eras adoitan dividirse en períodos. A entidade responsábel da definición e clasificación das eras xeolóxicas é a The International Commission on Stratigraphy (ICS) (Comisión Internacional sobre Estratigrafía) que, á súa vez, é o maior corpo científico dentro da International Union of Geological Sciences (Unión Internacional de Ciencias Xeolóxicas).
O eón Fanerozoico subdivídese en tres eras: o paleozoico, o mesozoico e o cenozoico, que representen as principais etapas no rexistro fósil macroscópico. Estas eras están separades por extincións masivas; a extinción pérmica no límite paleozoico-mesozoico e a extinción K-T, entre o mesozoico e o cenozoico. Hai probas de que impactos de mneteoritos catastróficos tiveron un papel importante á hora de marcar as diferenzas entre as eras.
Antigamente os eóns Hadeano, Arqueano e Proterozoico estaban agrupados na era precámbrica. Esta era cubría os catro mil millóns de anos da historia da Terra anteriores á aparición de animais de cuberta dura. Recentemente, estes eóns foron subdivididos en eras.
Eragrostis tef

Eragrostis tef (Zucc. ) Trotter, coñecida polos nomes comúns de teff (amhárico: ጤፍ ṭēff; tigriño: ጣፍ ṭaff) ou xaafii (en oromo), é unha planta anual nativa das terras altas do Etiopía e Eritrea no Corno de África. É un cereal común en Etiopía e na Eritrea, mais pouco coñecido noutras partes do mundo, constituíndo a base da injera, o prato nacional etíope. A etimoloxía popular liga a palabra "teff" á raíz etio-semítica "ṭff", que significa "perdido" (aparentemente debido ao pequeno tamaño do gran). Orixes
Crese que o seu cultivo tivo inicio en Etiopía entre 4. 000 e 1. 000 a. C. . Estudos xenéticos apuntan a especie Eragrostis pilosa como o seu antepasado salvaxe máis probábel.
No século XIX foron identificadas sementes de teff nun sitio arqueolóxico exípcio. Hoxe tal identificación é considerada dubidosa. As sementes en cuestión xa non están dispoñíbeis para estudo e probabelmente serían dunha gramínea salvaxe común no Exipto. Características
É resistente a climas rigorosos quentes e secos. Cultívase tamén en solos alagados.
Presenta maior produtividade en altitudes de 1800 a 2000 metros con 450 a 550 milímetros de choiva e temperaturas entre 10 e 27 °C.
É unha semente pequena con coloracións variadas (do branco pasando polo vermello até o marrón escuro). As variedades máis claras posúen un sabor máis suave pero todos son igualmente nutritivos.
Grazas ao seu pequeno tamaño (preto de 1 milímetro de diámetro) e a súa facilidade de cultivo favoreceu un estilo de vida semi-nómade. Valor nutricional
O gran ten unha concentración elevada e variada de nutrientes: calcio, ferro, cobre, aluminio, bario, fósforo e tiamina. É rico en carbohidratos. O ferro contido no teff é facilmente absorbido polo organismo.
Posúe elevado contido de proteínas. Crese que ten unha composición de aminoácidos excelente (todos os oito aminoácidos esenciais para os seres humanos). Ten niveis de lisina máis elevados ca o trigo ou o orxo.
Estimula a flora intestinal. Non contén glute, polo que é apropiado para aqueles con intolerancia ao glute (doenza celíaca). Cultivo
O teff é intensamente cultivado nos altiplanos de Etiopía, que é o maior produtor mundial (o teff é responsábel de aproximadamente un cuarto da produción total de cereais deste país) e tamén en Eritrea, na India e en Australia. Consumo
Tradicionalmente, o teff úsase na cociña de Etiopía e de Eritrea para a preparación dun tipo de pan plano, o injera.
Erandio

Erandio é un municipio do Gran Bilbao, na provincia de Biscaia, País Vasco (España). Está situado á dereita da ría de Bilbao, a 8 km de Bilbao. A súa extensión é de 17, 97 km² e a súa poboación é de 23. 960 habitantes, cunha densidade de 1. 333 h/km².
Erandio significa veiga grande, e probablemente o nome ten a súa orixe en que parte do elizate aséntase nunha chaira fértil e extensa.
Erasístrato

Erasístrato (en grego antigo Ἐρασίστρατος; c. 304 – 250 a. C. ) foi un médico e anatomista da Grecia Antiga, nado na illa de Ceos. Foi con Herófilo o fundador da Escola de Alexandría. Curou a Antíoco, fillo do sirio Seleuco I, escena que pintou Jacques Louis David no s. XVIII, polo que recibiu o Prix de Rome. É considerado precursor da neuroloxía e tamén é chamado fundador da fisioloxía experimental, realizando experimentos con animais. Descubrimentos sobre o sistema nervioso
Pioneiro xunto a Herófilo na neuroanatomía, foron dos primeiros en practicar diseccións de cadáveres. Erasístrato distinguíu as principais estruturas do cerebro: hemisferios e cerebelo. Tamén observou que os nervios converxen cara ao sistema nervioso central. Resaltou o papel na sensibilidade e a motricidade das raíces posteriores e anteriores dos nervios raquídeos. Pioneiro do método comparativo, foi o primeiro en establecer un vínculo entre as circunvolucións do cerebro (é dicir, o grao de «pregamento») das distintas especies animais e a súa intelixencia. Na liña de Anaxágoras e Alcmeón de Crotona fixo ao cortex cerebral a sede do pensamento, ao contrario que Aristóteles, que a situaba no corazón. Descubrimentos sobre o sistema circulatorio
Erasístrato sinalou a importancia do sangue e estivo moi próximo de facer o descubrimento da circulación sanguínea ao recoñecer que o corazón estaba no centro da rede de arterias e veas. Deu as primeiras descricións da vea cava, as válvulas venosas e as arterias pulmonar e renal.
Foi autor dunha teoría contraposta á dos humores. Defendeu a idea de que o sistema de veas transportaba sangue e non o pneuma imaxinado por Hipócrates. Este sangue contendo o espírito vital era transportado do corazón ao cerebro, onde era transformado e distribuído polo corpo vía os nervios (dos que demostrou que non eran ocos senón formados por unha estrutura tubular sólida). Con todo, o papel das arterias na súa teoría era o de transportar o aire, o que explicaba, segundo el, o pulso. Interpretaba algunhas desordes fisiolóxicas como un exceso de sangue nas arterias. Esta teoría da plétora sanguínea expúxose en oposición á práctica de sangrías defendida por outros médicos da época, como Herófilo.
Eratóstenes

Eratóstenes (Ερατοσθένης), nado no ano 276 a. C. e finado no 194 a. C. , foi un matemático, xeógrafo e astrónomo grego. Traxectoria
Nado en Cirene, na actual Libia, estudou en Alexandría e posteriormente en Atenas. Tivo como mestres a Aristón de Quíos, a Lisanias de Cirene e ao poeta Calímaco e foi grande amigo de Arquímedes. Dende o 236 a. C. dirixiu a Biblioteca de Alexandría a petición do faraón Tolomeo III.
A Eratóstenes atribúeselle a invención da esfera armilar, que se empregou ata o século XVI, e coa que determinou a oblicuidade da eclíptica. Eratóstenes determinou tamén que o intervalo entre os trópicos eran os 11/83 da circunferencia enteira, o que resultaba para esa oblicuidade 23º 51' 19", cifra que posteriormente adoptaría Tolomeo, aínda que segundo algúns historiadores Eratóstenes obtivo un valor de 24º, e sería Tolomeo quen modificara o resultado.
Despois de ler un informe sobre Siena, cidade a 800 km ao sueste de Alexandría, no que se dicía que os raios solares ao caeren sobre unha vara vertical ao mediodía no solsticio de verán (21 de xuño) non producía sombra, Eratóstenes realizou observacións en Alexandría o mesmo día á mesma hora e descubriu que a luz do Sol incidía verticalmente nun pozo de auga o mesmo día á mesma hora. Con isto supuxo correctamente que, se o Sol estaba a grande distancia, os raios solares debían chegar á terra en forma paralela se era plana e non debía haber diferenzas entre as sombras proxectadas polos obxectos á mesma hora do mesmo día, independentemente de onde se atopasen. Pero si había esas diferenzas, polo que deduciu que a terra non era plana e utilizando a distancia coñecida entre as dúas cidades calculou a circunferencia da terra en 252. 000 estadios (40. 000 km).
Eratóstenes foi o inventor da xeografía científica, recolleu os coñecementos esparexidos en numerosas obras de viaxeiros e cronistas para compoñer a obra Geographika, que non se conserva máis que fragmentariamente, dividida en tres volumes: o primeiro falaba dos seus predecesores e expuña as investigacións que se realizaran sobre a forma da Terra, que el cría unha esfera inmóbil; o segundo falaba da xeografía física; e no último libro falaba de xeografía política, no que se incluían as descricións das rexións coñecidas, que tomou dos relatos de viaxeiros e xeógrafos precedentes.
Erbio

O erbio é un elemento químico da táboa periódica cuxo símbolo é Er e o seu número atómico é 68.
Erchemperto

Erchemperto, nado no Castrum Pilanum (Conca della Campania, provincia de Caserta), foi un monxe longobardo da segunda metade do século IX. Traxectoria
Escribiu a Historia dos longobardos meridionais, obra que deixa entrever a súa sentida participación nos acontecementos dramáticos que atinxiron naqueles anos a nación longobarda.
Erdapfel

O Erdapfel (en alemán: literalmente «mazá da terra») é o globo terrestre máis antigo que se conserva. Foi elaborado polo navegante, cosmógrafo e xeógrafo alemán Martin Behaim en 1492. Trátase dunha bóla de 51 cm de diámetro, composta de dúas semiesferas feitas de liño laminado con reforzo de madeira e cuberta cun mapa pintado por Georg Glockendon. O mapa foi debuxado en papel e colouse na capa de pergamiño coa que primeiramente se cubriu o globo. Historia e características
O continente americano non aparece, pois Cristovo Colón non retornou da súa primeira viaxe até marzo de 1493. O globo presenta unha Eurasia magnificada e un océano baleiro entre a Europa occidental e o leste de Asia. Cipango (Xapón), que se sitúa ó sur da súa verdadeira posición, e as illas asiáticas tamén son desproporcionadamente grandes. Inclúese a mítica illa de San Brandán, así como unha multitude de illas fabulosas.
Europa e o Mediterráneo son os que están representados con maior precisión. África represéntase con gran detalle, especialmente as costas norte e oeste, o que indica a viaxe de Behaim a bordo dun barco portugués ou a adquisición dunha carta náutica portuguesa por parte de Behaim. A costa leste, porén, amósase de xeito moi impreciso. Canto máis ó leste, máis distorsionada se torna a imaxe. O subcontinente indio case non é recoñecíbel como tal.
A idea de lle chamar «mazá» pode estar relacionada co Reichsapfel («Mazá Imperial» ou globus cruciger), tamén gardada en Nürnberg, xunto coas xoias do Reich (Reichskleinodien). O nome non está relacionado co significado moderno de Erdapfel no sur de Alemaña e Austria, que é «pataca», pois as castañas de terra aínda non se trouxeran de América a Europa.
Desde a súa creación até comezos do século XVI ficou nunha sala de recepción do concello de Nürnberg. Posteriormente estivo en posesión da familia Behaim. En 1907 foi transferido ó Museo Nacional Xermánico (Germanisches Nationalmuseum) de Nürnberg.
Dixitalización
En 1992 foi trasladado durante algún tempo á Universidade Técnica de Viena para ser estudado e dixitalizado co gallo do seu 500 aniversario. En 2011, o Museo Nacional comezou unha segunda dixitalización.
Erección

A erección (do latín erectio, é dicir, a acción de erguer ou erixir) pódese dar en distintas partes do corpo, coma o pene, o clítoris ou as mamilas, e consiste no agrandamento e estado firme das zonas mencionadas. A súa consecución depende de complexas interaccións psicolóxicas, neuronais, vasculares e endócrinas. O termo tamén se aplica ao proceso que lidera este estado.
Erección póstuma

Unha erección póstuma, erección post mortem ou erección terminal é unha erección acontecida con posterioridade ao falecemento do individuo, tecnicamente un priapismo. Trátase dun fenómeno fisiolóxico observado nos cadáveres de homes finados en circunstancias violentas, por exemplo executados, mais sobre todo enforcados (neste último caso, o fenómeno atribúese á presión no cerebelo, propiciado pola soga).
Por outra banda, as lesións na medula espiñal e no cerebelo están sempre asociadas co priapismo en pacientes vivos. [Cómpre referencia]
A morte por enforcamento afecta tanto aos xenitais masculinos coma femininos. [Cómpre referencia]
Ereño

Ereño é un concello da provincia de Biscaia, no País Vasco. A súa poboación é de 263 habitantes (2011).
Erg (deserto)

Un erg é unha área de deserto, grande e relativamente cha, coberta de area traída polo vento, especialmente no Sáhara.
Erg (unidade de exerxía)

O erg ou ergo é a unidade de medida de enerxía e traballo no sistema de unidades CGS (centímetro-gramo-segundo).
Trátase dunha unidade utilizada principalmente en Estados Unidos nalgúns campos da enxeñaría, mais considérase anticuada, no sentido de que as medidas usadas actualmente, incluíndo o SI, están orientadas a sistemas MKS (metro-quilogramo-segundo).
A unidade de enerxía usada no SI é o joule.
O seu nome provén do grego ergon, que significa "traballo".
Un erg é o traballo que realiza unha forza dunha dina exercida nunha distancia dun centímetro, polo que pode definirse como 1 dyn·cm, ou o que é o mesmo, pola definición de dina, 1 g·cm2/s2. Equivalencias
1 erg 1 x 10−7 J ou 0. 1 µJ
1 erg
624, 15 GeV
6, 2415 × 1011 eV
1 erg
1 din cm
1 g. cm2. s−2
Ergatividade

A ergatividade é o feito, para unha lingua, de empregar unha oposición fundamental entre dúas funcións sintácticas, que non son, como nas linguas indoeuropeas, o suxeito por oposición ao complemento directo, senón o suxeito dun verbo transitivo por oposición ao complemento directo dun tal verbo, que se confunde co suxeito dun verbo intransitivo.
Nas linguas flexivas con ergatividade, a primeira función está representada polo caso ergativo, a segunda polo absolutivo, xeralmente non marcado, mentres que as outras linguas flexivas (maioritarias no mundo), o suxeito está en nominativo e oponse ao complemento directo en acusativo. Notas: éuscaro: gizon-
« home », otso-
« lobo », badu (transitivo)
« ten », da (intransitivo)
« é »; -ak é o sufixo de ergativo singular, -a de absolutivo; badu (transitivo) tradúcese « ten », da « é » (intransitivo);
latín: homo, « home », está en nominativo, como lup-us, « lobo », -us é unha desinencia de nominativo e -um de acusativo; habet (transitivo) tradúcese « ten », est (intransitivo) « é ».
Esta oposición particular permite clasificar as linguas no cadro da tipoloxía lingüística.
Ergativo

O ergativo, nas linguas con sistema ergativo, é o caso utilizado para indicar o suxeito dun verbo transitivo. Oponse ao caso absolutivo (xeralmente non marcado), que serve á vez de Complemento Directo dun verbo transitivo e de suxeito dun verbo intransitivo.
Nas linguas flexivas que non empregan tal sistema, o suxeito dun verbo, independentemente da súa transitividade, está en nominativo e o seu Complemento Directo en acusativo.
Ergonomía

A ergonomía é unha disciplina tecnolóxica que se encarga de aplicar o coñecemento científico sobre o ser humano para deseñar obxectos, sistemas e contornas de uso humano. Trátase dun campo multidisciplinar que incorpora achegas da psicoloxía, da enxeñaría, da biomecánica, do deseño industrial, do deseño gráfico, da estatística e da antropometría. Tamén se coñece popularmente como a forma na que as empresas deseñan tarefas e áreas de traballo para maximizar a eficiencia e a produtividade dos seus empregados.
Eric Allin Cornell

Eric Allin Cornell, nado o 19 de decembro de 1961 en Palo Alto (California), é un físico que, xunto con Carl E. Wieman, sintetizaron o primeiro condensado de Bose-Einstein en 1995. Por este avance, Cornell, Wieman, e Wolfgang Ketterle compartiron o Premio Nobel de Física en 2001. Traxectoria
É profesor na Universidade de Colorado. En outubro de 2004 amputáronlle o ombro e o brazo esquerdo para deter unha necrose, debido a unha enfermidade. En abril do 2006 regresaba ao seu traballo.
Eric Boe

Eric Allen Boe, nado o 1 de outubro de 1964 en Miami (Florida), é un astronauta estadounidense retirado que participou nas misións STS-126 e STS-133 como piloto. Pasou un total de 28, 65 días no espazo. Traxectoria
Gradouse en enxeñería astronáutica na Academia da Forza Aérea dos Estados Unidos en 1987 e obtivo un máster en enxeñería eléctrica polo Instituto de Tecnoloxía de Georgia en 1997. Converteuse en astronauta da NASA en xullo de 2000.
Eric Burdon

Eric Victor Burdon (nado en Newcastle o 11 de maio de 1941) é un cantante e compositor inglés. Foi o fundador e vocalista principal da banda de R&B e rock The Animals e da banda de funk War. É considerado un dos cantantes máis distintivos de British Invasion coa súa profunda e poderosa voz de blues-rock. Tamén é coñecido polas súas actuacións escénicas agresivas.
En 2008, ocupou o posto 57 na lista da revista Rolling Stone entre "Os 100 mellores cantantes de todos os tempos". Vida persoal
En 1967 Burdon casou con Angela "Angie" King, unha hippie e modelo anglo-india conectada coa escena musical. Ao ano seguinte deixouno por Jimi Hendrix, e ela e Burdon divorciáronse en 1969. Foi asasinada en 1992 por un antigo noivo.
En 1972 Burdon casou con Rose Marks, coa que ten unha filla, Alex. Divorcíronse en 1978.
En 1999 casou con Marianna Proestou, unha avogada grega. Discografía oficial
The Animals The Animals (1964; US)/The Animals (1964; UK)
The Animals on Tour (1965; US)
Animal Tracks (1965; UK)/Animal Tracks (1965; US)
Animalisms (1966; UK)/Animalization (1966; US)
Animalism (1966; US)
Before We Were So Rudely Interrupted (1977; como the Original Animals)
Ark (1983)
Greatest Hits Live (Rip It to Shreds) (1984)
Eric Burdon & the Animals Eric Is Here (1967; US)
Winds of Change (1967)
The Twain Shall Meet (1968)
Every One of Us (1968; US)
Love Is (1968)
Eric Burdon and War Eric Burdon Declares "War" (1970)
The Black-Man's Burdon (1970)
Love Is All Around (1976)
Solo Guilty! (1971)
Survivor (1977)
Darkness Darkness (1980)
Comeback (1982)
I Used to Be an Animal (1988)
Lost Within the Halls of Fame (1995)
My Secret Life (2004)
Soul of a Man (2006)
Mirage (2008)
Eric Burdon & The Greenhornes (2012)
'Til Your River Runs Dry (2013)
Eric Burdon Band Sun Secrets (1974)
Stop (1975)
Power Company (1983)
That's Live (1985)
Eric Burdon's Fire Dept. Last Drive (1980)
Eric Carlberg

Gustaf Eric Carlberg, máis coñecido como Eric Carlberg, nado en Karlskrona o 5 de abril de 1880 e finado en Estocolmo o 14 de agosto de 1963 foi un militar, deportista e diplomático sueco, gañador de cinco medallas olímpicas en tiro deportivo. Traxectoria
Militar de carreira, en 1901 chegou ao grao de subtenente do Rexemento de Infantaría de Scania do Norte con base en Kristianstad e ao ano seguinte foi trasladado como tenente ao recentemente formado Rexemento de Granadeiros de Vaxholms con sede na fortaleza de Vaxholms, preto de Estocolmo.
Participou nos Xogos Intercalados de 1906 celebrados en Atenas en oito probas, destacando o noveno lugar en pistola rápida(25 metros). No ano 1907 ascendeu a capitán servindo no mesmo rexemento. Nos Xogos Olímpicos de 1908 de Londres gañou a medalla de prata na proba de carabina (50 m. por equipos) con seu irmán xemelgo Vilhelm e Johan Hübner von Holst. Tamén participou nas probas de pistola rápida (25 m.
por equipos), onde foi quinto, e de carabina (50 m. albo cego), rematando noveno, entre outras; e tamén na proba de esgrima en espada por equipos, quedando en quinto lugar. En 1910 graduouse no Gymnastiska centralinstitutet, para educadores en educación física. Nos Xogos Olímpicos de 1912 de Estocolmo gañou a medalla de ouro nas probas de pistola militar (30 m. por equipos) e carabina (25 m. por equipos) e a medalla de prata nas de pistola militar (50 m. por equipos) e carabina (50 m. por equipos), amais finalizou sexto na proba de pistola rápida (25 m. ) como resultados máis destacados. Participou de novo en espada por equipos na competición de esgrima, finalizando nesta ocasión en cuarta posición, así como na proba de péntatlon moderno, da que se retirou despous de finalizar oitavo en tiro olímpico. Entre 1912 e 1915 estivo destinado en Persia como instrutor da xendarmería dese país co grao de maior e en 1915 ascendeu a coronel. Aos 44 anos participou nos Xogos Olímpicos de 1924 de París, competindo unicamente na proba de pistola rápida (25 metros), onde quedou en décimo quinto. En 1928 por mor da política de desmilitarización emprendida por Suecia desde 1925 pasou a oficial en transición (övergångsstat) e en 1930 pasou á reserva. En 1928 transladárase a Teherán como representante de varias compañías suecas e finlandesas, foi cónsul xeral de Suecia (1930-1935) e Finlandia (1935-1958) nesa capital. Volveu a Suecia en 1958 e escribiu sobre os anos vividos en Persia o libro På uppdrag i Persien – glimtar från en trettioårig vistelse under solens och lejonets tecken
Eric Hobsbawm

Eric John Ernest Hobsbawm, nado en Alexandría, Exipto, o 9 de xuño de 1917 e finado en Londres, Inglaterra, o 1 de outubro de 2012, foi un historiador marxista británico. Foi autor da triloxía Long nineteenth century (The Age of Revolution: Europe 1789–1848, The Age of Capital: 1848–1875; The Age of Empire: 1875–1914). Traxectoria
Fillo de pais xudeus e criado en Viena e Berlín, non se trasladaría a Londres ata 1933, cos seus pais xa finados. Obtivo o seu doutoramento en Historia pola Universidade de Cambridge. En 1947 obtivo unha praza de profesor de Historia na Universidade de Londres. Foi profesor visitante en varias universidades estadounidenses e membro da Academia Británica. Pensamento
Os seus traballos centráronse nos eidos do capitalismo, o socialismo e o nacionalismo. A súa filiación comunista causoulle problemas de marxinación profesional, non sendo ata os anos 60 cando se empezaron a publicar os seus traballos e impedíndolle acadar unha praza de mestre en Cambridge. Malia ela, non vacilou en condenar a invasión soviética de Hungría e saudar con simpatía a Primavera de Praga.
No eido historiográfico, a súa perspectiva marxista contribuíu a superar a vella historiografía vitoriana baseada nos grandes personaxes, contribuíndo á construción da historia social. Criticou as chamadas tradicións nacionais, considerándoas meros inventos das elites gobernantes para xustificaren as construcións dos Estados-nación. Focalizou boa parte da súa análise na que el denominou Revolución Dual, a francesa e a industrial, interpretándoas como a forza impulsora do liberalismo capitalista actual. Outro tema recorrente nos seus traballos é o dos bandidos sociais, aos que dota dun contexto sociohistórico, contradicindo así a visión tradicional de seren un xeito espontáneo e imprevisible de rebelión primitiva. Tamén publicou numerosos ensaios sobre a barbarie na Idade Moderna, a problemática do movemento obreiro e o conflito entre o anarquismo e o comunismo.
Alén da súa actividade coma historiador, tamén escribiu unha columna regular na revista New Statesman coma crítico de jazz, asinada baixo o pseudónimo de Francis Newton.
Erich Hackl

Erich Hackl, nado en Steyr o 26 de maio de 1954, é un escritor e tradutor austríaco. Obra
Auroras Anlaß. Erzählung, Zürich 1987.
Abschied von Sidonie. Erzählung, Zürich 1989
König Wamba, Zürich 1991
Sara und Simón. Eine endlose Geschichte, Zürich 1995
In fester Umarmung. Geschichten und Berichte, Zürich 1996
Entwurf einer Liebe auf den ersten Blick, Zürich 1999
Abschied von Sidonie: Materialien zu einem Buch und seiner Geschichte, Zürich 2000
Der Träumer Krivanek. Eine Geschichte zu Bildern von Trude Engelsberger, Salzburg 2000
Die Hochzeit von Auschwitz. Eine Begebenheit, Zürich 2002
Anprobieren eines Vaters. Geschichten und Erwägungen, Zürich 2004
Als ob ein Engel. Erzählung nach dem Leben, Zürich 2007
Familie Salzmann. Erzählung aus unserer Mitte, Zürich 2010
Dieses Buch gehört meiner Mutter, Zürich 2013
Drei tränenlose Geschichten, Zürich 2014
Eridan

Eridan foi o nome dun foguete sonda francés de dúas etapas que estivo en servizo entre 1968 e 1979. Características
O Eridan estaba formado por dúas etapas consistentes en foguetes Stromboli. Era capaz de subir unha carga útil de 130 kg a 425 km de altura. Foi lanzado 15 veces, cun único fallo.
Erigeron karvinskianus

Erigeron karvinskianus é unha especie de plantas da familia Asteraceae. En Galicia está catalogada como especie exótica invasora. Descrición
Esta planta rubideira ou amacollada, é útil como tapizante informal e en climas suaves florece con profusion todo o ano. As pequenas flores, de 25 mm de ancho son brancas ao abrirse e adoptan diversos tons rosados e vermello burdeos. Crece até uns 38 cm de alto, esténdese indefinidamente e ten talos laxos e estreitas follas vellosas, a miúdo lobuladas. Pode ser bastante invasiva en climas suaves. Distribución
Orixinaria de México e América central. Propiedades
É a disentería o principal padecemento contra o cal se usa esta planta. Para curala, recoméndase tomar tres veces ao día un té elaborado coas ramas ou con toda a planta. Preparada e administrada da mesma forma, utilízase para deter a diarrea e aliviar a dor corporal. Química As partes aéreas de E. karwinsianus conteñen un aceite esencial no que se identificaron principalmente os sesquiterpenos allo-aromadendreno, bergamoteno, alfa, gamma e delta-cadineno, cariofileno, alfa-copaeno, beta-cubebeno, curcumeno, beta-elemeno, beta-farneseno, guaieno, humuleno, gamma-muroleno; e os monoterpenos cosmeno, mirceno, trans-ocimeno e alfa pineno; Tamén se detectaron nas partes aéreas os esterois campesterol, colesterol, alfa-espinosterol, o seu dihidro-derivado, estigmasterol e beta-sitosterol, e as cromonas erigerósido e piranósido de 3-hidroxi-4-pirona. Taxonomía
Erigeron karvinskianus foi descrita por Augustin Pyrame de Candolle e publicada en Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis 5: 285. 1836. Etimoloxía Erigeron: nome xenérico que deriva das palabras gregas: eri
"temperán" e geron
"home vello", polo que significa "home vello na primavera", en referencia ás cabezas de sementes brancas abrandadas e a floración temperá e frutificación de moitas especies.
karvinskianus: o epíteto refírese a Wilhelm Friedrich Karwinski von Karwin, que recolleu a planta en México segundo de Candolle.
Erik Maell

Erik Maell, nado en Columbus, Ohio, é un ilustrador e deseñador de moedas estadounidense. Traxectoria
Erik Maell cursou estudos superiores de Belas Artes no Columbus College of Art and Design, da súa cidade natal, no que se graduou en 1994, cunha dobre especialización en Belas Artes e Ilustración.
A súa obra pictórica foi obxecto de exposicións, tanto individuais como colectivas, en América e en Europa, e como ilustrador traballou en diversos ámbitos, como a industria editorial, o deseño publicitario, a creación de logotipos e o deseño de páxinas web.
Como ilustrador e deseñador gráfico independente, desenvolveu proxectos para clientes como Lucasfilm, Walt Disney Corporation, Universal Studios, Marvel Comics e DC Comics.
Ademais, Erik Maell foi elixido polo Banco Central de Chipre para deseñar, xunto coa ilustradora chipriota Tatiana Soteropoulos, os anversos nacionais dese país da serie completa de moedas do euro, desde a dun céntimo ata a de dous euros, que comezaron a emitirse en 2002.
En 2015, Maell publicou un libro titulado Mona Lisa Reimagined, no que compila unha serie de varios centos de recreacións desta mítica pintura.
Erika (petroleiro)

O Erika foi un petroleiro maltés de bandeira de conveniencia construído no Xapón en 1975, propiedade da empresa Tevere Shipping e xestionado por Panship Management and Services Srl. O 12 de decembro de 1999 o petroleiro afundiuse nunha tormenta, partindo en dous e provocando unha marea negra nas costas da Bretaña. No momento do incidente foi fretado por TTC (Total Transport Corporation) Historia
En decembro de 1999 transportaba 30000 toneladas de fueloil pesado desde Dunkerque a Livorno (Italia), adquirido pola empresa eléctrica italiana Enel a Total Bermuda, que á súa vez o comprara a Total-Fina-Elf. En plena travesía do Cantábrico e cunha forza de mar de 8 a 10, o barco (que tiña todos os permisos en regra) rompeu en dous por un defecto estrutural e o desgaste normal nun barco da súa antigüidade (25 anos), provocando unha catástrofe ecolóxica en forma de marea negra na costa bretoa.
En xaneiro de 2007 o tribunal correccional de París ditou unha sentenza condenando a Total, o armador, o xerente do petroleiro e a empresa de certificación italiana Rina (responsable das inspeccións técnicas do buque) a pagar colectivamente 192 millóns de euros de indemnización ás vítimas da marea negra. A mesma sentenza absolve ao capitán, e aos axentes do servizo de salvamento que foron acusados de neglixencia.
A sentenza é histórica porque establece en Francia por primeira vez o concepto de "dano ecolóxico". Finalmente non houbo sentenza para o capitán indio das cortes francesas.
O desastre levou á adopción de medidas na Unión Europea para mellorar a seguridade dos buques e a protección ambiental, incluíndo a prohibición de petroleiros monocasco e buques en mal estado. O naufraxio do Prestige provocou a aceleración da aplicación da normativa chamada paquete Erika.
Erimsa

Erimsa (acrónimo de Explotaciones de Rocas Industriales y Minerales SA) é unha empresa mineira de orixe galega propiedade da empresa norueguesa Elkem AS e integrada na multinacional chinesa Blue Star. Erimsa adícase a extracción de seixo para procesos metalúrxicos.
Erimsa extrae de 130. 000 a 150. 000 toneladas de cuarzo ao ano. Concesións mineiras
Begonte (Lugo)
Frades (A Coruña)
Mesía
Castillo (Pontevedra)
Bóveda del Río Almar (Salamanca)
Erin Brockovich (filme)

Erin Brockovich é un filme estadounidense dirixido por Steven Soderbergh e escrito por Susannah Grant que se estreou no 2000. O filme é unha dramatización da historia real de Erin Brockovich, interpretada por Julia Roberts, que loita contra a corporación enerxética Pacific Gas and Electric Company (PG&E). O filme foi un éxito de recadación e a acollida da crítica tamén foi positiva.
Roberts gañou o Óscar á mellor actriz, o BAFTA, o Globo de Ouro e o Premio do Sindicato de Actores pola súa interpetación. O propio filme foi nomeado nas categorías de mellor filme e mellor director para Steven Soderbergh na 73ª edición dos Óscar. Personaxes
Julia Roberts como Erin Brockovich
Albert Finney como Edward L. Masry
Aaron Eckhart como George
Marg Helgenberger como Donna Jensen
Tracey Walter como Charles Embry
Peter Coyote como Kurt Potter
Cherry Jones como Pamela Duncan
Scarlett Pomers como Shanna Jensen
Conchata Ferrell como Brenda
Edward L. Masry como Diner Patron
Michael Harney como Pete Jensen
Veanne Cox como Theresa Dallavale
Scotty Leavenworth como Matthew Brown
Gemmenne de la Peña como Katie Brown
Gina Gallego como Ms. Sanchez
T. J. Thyne como David Foil
Valente Rodriguez como Donald
Eris (planeta anano)

Eris (símbolo: ) é o planeta anano máis masivo (por diante de Plutón), e o segundo de maior tamaño (un pouco menor que Plutón) do noso sistema solar. Foi descuberto por Michael E. Brown, Chad Trujillo e David Rabinowitz o 8 de xaneiro de 2005 a partir dunhas imaxes tomadas o 21 de outubro de 2003. Ten un único satélite natural ó que se lle deu o nome de Disnomia. Historia e características
Durante algo máis dun ano este corpo celeste foi considerado como o décimo planeta do sistema solar polos seus descubridores, pero actualmente, segundo as estimacións da Unión Astronómica Internacional (UAI) na súa sesión do 24 de agosto de 2006, é considerado un planeta anano (xunto a Plutón e Ceres), unha nova categoría creada na devandita sesión.
Antes de que o 13 de setembro de 2006 se lle outorgase o seu nomeamento definitivo era coñecido co nome provisional de 2003 UB313. Órbita
Eris presenta un período orbital duns 560 anos (tarda 560 anos en completar o seu movemento de translación) e arestora[cando? ] atópase á máxima distancia posible do Sol (afelio), a unhas 97 unidades astronómicas (UA) da Terra (14. 400 millóns de quilómetros). Do mesmo xeito que Plutón, a súa órbita é moi excéntrica (chega a unhas 35 UA do Sol durante o perihelio) e ó contrario dos planetas telúricos e dos xigantes gasosos, a órbita de Eris está inclinada uns 44° respecto á eclíptica.
É un dos corpos do sistema solar máis brillante e a responsable de que non se tiveran datos sobre a súa existencia ata hai ben pouco é a inclinación da súa órbita, pois normalmente a maioría das buscas concéntranse no plano da eclíptica, onde se agrupa a maioría da materia do sistema solar. Tamaño e masa
Segundo observacións do telescopio Hubble e do Observatorio Keck, o diámetro de Eris sería de 2. 398 km (±96 km), o que indicaría un tamaño case igual que o de Plutón. Porén, de acordo con observacións e medicións máis recentes e fiables, ten un tamaño un pouco menor: Plutón ten un diámetro de aproximadamente 2. 377 km, mentres que Eris ten un diámetro estimado en ao redor de 2. 326 km. A masa de Eris é de 1, 66x1022 kg polo que é un pouco máis masivo e máis denso que Plutón. Satélite
Disnomia é o único satélite de Eris.
Preséntase no espazo como un punto 60 veces menos luminoso que Eris polo que, se asumimos que os dous corpos presentan o mesmo albedo, o diámetro de Disnomia pode ser duns 350 km, oito veces máis pequeno que Eris. O seu período orbital é de 14 días.