Subordinación

A subordinación ou hipotaxe é, en sintaxe, unha relación entre dúas proposicións ou nexos segundo a cal unha (a denominada proposición principal) posúe maior xerarquía cá outra (denominada proposición subordinada) de forma tal que non son permutables a unha pola outra sen que o significado varie ou se torne agramatical. Así, por exemplo, non se poden cambia-las proposicións de lugar en "mentiría se o afirmase" porque o resultado sería: "Afirmáseo se mentiría", que é agramatical. Así a todo, no caso das proposicións coordinadas, a proba da permutación non altera o significado: Pedro frega e María lava di o mesmo ca María lava e Pedro frega, que é tan gramatical e aceptable coma o primeiro.
As relacións de subordinación adoitan marcarse mediante uns nexos específicos, pero estes poden omitirse mediante a chamada xustaposición: "Pedro non veu porque estaba cansado" pode dicirse tamén omitindo o nexo e o substituíndo por un punto ou dous puntos: "Pedro non veu. Estaba cansado", "Pedro non veu: Estaba cansado"
Existen fundamentalmente tres tipos de subordinación: A subordinación adverbial (circunstancial e lóxica)
A subordinación substantiva
A subordinación adxectiva Subordinación substantiva
As proposicións subordinadas substantivas desempeñan funcións sintácticas propias do substantivo: suxeito, obxecto directo, complemento de réxime ou suplemento, complemento do nome. .. Van introducidas polos nexos que, o que, o feito de que, por pronomes interrogativos como que, cal, quen, ou por adverbios interrogativos como canto, como, cando, onde etc. .. , precedidos ou non por preposición. No caso das interrogativas indirectas tamén pode aparece-lo nexo se.
O nexo adóitase suprimir detrás de verbos de lingua ou verbos que expresen vontade ou mandato: "Ordénolle preséntese inmediatamente en comandancia"; "Pedro dixo: Non é necesario". Nestes últimos casos trátase do que se denomina estilo directo, é dicir, reprodúcese o que foi dito con exactitude e na súa forma primitiva sen cambios; o nexo é substituído por dous puntos, comiñas ou guión. Se polo contrario o que se dixo reprodúcese sen respecto á forma orixinal como foron pronunciadas as palabras, aínda que co mesmo sentido, denomínase estilo indirecto e se existe o nexo: "Pedro dixo que non era preciso"
Existen distintos tipos de subordinadas substantivas segundo a función sintáctica que estas desempeñen: Subordinadas substantivas en función de suxeito: "Que non viñese supuxo un gran problema"
Subordinadas substantivas en función de obxecto directo: "Díxome que non viría". "Preguntou se viría". "Preguntou como fora".
Subordinadas substantivas en función de suplemento ou complemento de réxime: "Falou de que era mellor non vir"
Subordinadas substantivas en función de atributo: "Está que morde", "o feito é que non o fixo"
Subordinadas substantivas en función de complemento do nome': "Teño a certeza de que volverá.
Subordinadas substantivas en función de complemento do adxectivo: "Asemellaba feliz de que nacese á súa cria".
Subordinadas substantivas en función de complemento do adverbio: "Ela estaba moi lonxe dos que amaba".
Subordinadas substantivas en función de vocativo: "¡A que está falando! , se cale".
Subordinadas substantivas en función de complemento indirecto: "Deron os permisos ós que os solicitaron".
Subordinadas substantivas en función de complemento circunstancial: "Irei sen que mo pidas".
Subordinadas substantivas en función de complemento axente: "A proposta foi aprobada polos que estaban na sesión".
Subordinadas substantivas en función de complemento predicativo subxectivo: "O capataz chegou que mordía".
Subordinadas substantivas en función de complemento predicativo obxectivo: "A nai deixouna que chorase". Subordinación adxectiva
As subordinadas adxectivas ou de pronome relativo desempeñan a función de adxacentes dun substantivo ou sintagma nominal ó que se denomina antecedente. Van introducidas por pronomes relativos como que (cando se pode substituír por o-a-os-as cal-é), quen ou quen, o cal, a cal, os cales, as cales, ou cuxo, cuxa, cuxos-as, precedidos ou non de preposición: "O libro que me emprestaches era moi bo". Poden considerarse asimilables ás adxectivas as subordinadas adverbiais de lugar tempo e modo introducidas polos adverbios conxuntivos onde, cando e como que levan antecedente expreso, como no caso "Ese é o lugar onde comemos", "Esa foi a época cando eu estudaba" ou "Esa foi a maneira como o fixemos", cuxos antecedentes respectivamente son lugar, época e maneira. Existen tres tipos: Proposicións adxectivas especificativas: son as que non van entre comas e restrinxen o significado do antecedente seleccionándoo dunha xeneralidade: "Os xogadores que estaban cansados non xogaron a segunda parte". (Parte dos xogadores)
Proposicións adxectivas explicativas: son as que van entre comas e non restrinxen o significado do antecedente: "Os xogadores, que estaban cansados, non xogaron a segunda parte". (Tódolos xogadores)
Proposicións adxectivas substantivadas por falta de antecedente, por non ter antecedente expreso ou por outras causas. A proposición de relativo enúnciase cun valor indefinido e xeneralizador. Os pronomes quen e o que equivalen ó sintagma "a persoa que". E o pronome que ó sintagma "a cousa que". As nocións de «persoa» e «cousa» son os antecedentes implícitos de tales pronomes. Estas proposicións desempeñan funcións propias do substantivo. Ó igual ca un adxectivo pode substantivarse, tamén hai proposicións adxectivas substantivadas, e como as substantivas, desempeñan as funcións propias dun substantivo: "Os que van morrer saúdante", (suxeito axente); "Os que estuden serán aprobados" (suxeito paciente); "Leva o que elixiches" (complemento directo); "Eu son o que te coidará" (atributo)