proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Luís Freire

Luís Freire García, nado na Coruña en 1914 e finado en Vigo o 13 de decembro de 1997, foi un botánico e micólogo galego. Traxectoria
Familia
Os seus avós paternos foron Juan Freire Bolaño, traballador de La Voz de Galicia e Bruna Eiroa Pérez, natural de Pravio (Cambre). Sobreviviron tres fillos: Ramón, seu pai, José Andrés (Pepe) e Juan. Tivo dous irmáns, Óscar e Carlos, mais outros 3 por parte de nai, do seu primeiro matrimonio. Seu medio irmán Octavio foi "paseado" a comezos do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 por estar vinculado á CNT.
Criouse entre os 3 e os 12 anos en Vilalba, en casa dos seus avós maternos, volvendo despois á Coruña. Estudou por libre o bacharelato elemental en só dous anos, despois fixo a reválida e o bacharelato superior. Exerceu de practicante. Posteriormente desenvolveu a afección polo estudo dos insectos, arañas e plantas.
Casou en 1938 con Josefa Mallo Zas, Pepucha, e tivo catro fillos: Margarita, Alberto, César e Miguel Ángel. Seu domicilio estaba en Antonio Lens, hoxe Orquestra Sinfónica de Galicia.
Formación
Comezou Bioloxía na Universidade de Santiago de Compostela aos 57 anos, tras enviuvar, rematando en catro anos (1975) e realizando posteriormente a tese de licenciatura e a tese de doutoramento, no 1981, sobre "Macromicetos da Selva Negra".
Impartiu clases de Botánica, e a súa aula estaba tan concorrida que moitos alumnos asistían de pé «porque non se cabía», recorda Marisa Castro Cerceda, a compañeira de Luís e tamén micóloga de prestixio.
Codirixiu cinco teses de licenciatura sobre flora e micoloxía de Galicia mentres preparaba a súa de doutoramento, ás que hai que engadir outras oito posteriormente. Publicou máis de 40 artigos, 4 libros e dirixiu dúas teses de doutoramento de temática micolóxica.
O seu labor micolóxico queda de relevo tendo en conta de que o catálogo de cogomelos de Galicia incluía seiscentas especies até a irrupción de Luís Freire; hoxe conta cunhas dúas mil, despois de que el mesmo elevase o seu número en varios centos, incluído o achado para a ciencia de tres novas especies: Amanita porrinensis L. Freire & M. L. Castro ex M. L. Castro, Gyroporus ammophilus M. L. Castro & L. Freire, e Psathyrella ascarioides L. Freire & J. M. Losa.
Foi membro fundador da Sociedade Galega de Historia Natural —que presidiu desde 1980 a 1986—, do Grupo Botánico Galego, do Grupo Micolóxico Galego e da Asociación de Amigos da Casa das Ciencias. Recoñecementos
Ten unha rúa dedicada co seu nome na Coruña, situada na urbanización Breogán. A petición foi feita pola súa familia e avalada sendo alcalde Javier Losada.
Desde 1999 os Museos Científicos Coruñeses, en colaboración coa Asociación de Amigos da Casa das Ciencias, organizan o Premio Luis Freire de Investigación Científica para Escolares. Este certame ten como obxectivo promover entre os estudantes galegos valores como a creatividade e a imaxinación científicas, a constancia ou o espírito crítico. Abreviatura
A abreviatura L. Freire emprégase para recoñecelo como autoridade na descrición e taxonomía en botánica (en sentido amplo).
Luís Gil de Vicario

Luís Gil de Vicario, nado en Burgos o 20 de outubro de 1898 e finado en Barcelona o 8 de xullo de 1959, foi un pintor, profesor e político español. Traxectoria
Compaxinou os estudos de bacharelato con estudos de pintura e debuxo na Academia del Real Consulado de Burgos. Estudou Filosofía e letras na Universidade Literaria de Murcia. Foi profesor de debuxo no Colexio “La Purísima", asociado ao Instituto de Cartaxena (1922-1925) e auxiliar interino no Instituto de Osuna (Sevilla) en 1927. En 1928 foi nomeado catedrático de debuxo no Instituto de Vigo, permancendo neste posto até 1934. Foi fundador e presidente da agrupación local viguesa de Acción Republicana. En 1933 obtivo unha pensión da Junta de Ampliación de Estudios para estudar a técnica e os procedementos da ensinanza do debuxo en Alemaña e Austria. Finalmente só estivo nove meses en Austria. En 1934 obtivo a cátedra de debuxo no Instituto Balmes de Barcelona. O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sorprendeuno en Vigo de vacacións. Permaneceu na cidade e foi destinado ao instituto de Monforte de Lemos. En 1937 abríronlle expediente de depuración e como resultado foi suspendido durante un ano; afiliouse aos requetés. En 1938 fou destinado ao Instituto José Zorrilla de Valladolid, e en 1939 reincorporouse ao Instituto Balmes. A partir de 1941 foi catedrático de Pedagoxía do debuxo na Escola Superior de Belas Artes de San Jorge, da que tamén foi secretario. En 1944 obtivo a cátedra de nova creación de Pedagoxía do debuxo na Facultade de Belas Artes da Universidade de Barcelona.
Como artista participou na Exposición Internacional de Venecia, a Exposición Internacional de Barcelona e o Salón de Otoño de Madrid. Foi recoñecido como debuxante e ilustrador de revistas e novelas, e tamén exerceu como crítico de arte. Colaborou en La Verdad de Murcia, El Pueblo Gallego, Faro de Vigo, e nas revistas Blanco y Negro, La Esfera, Nuevo Mundo, e Gaceta de las Bellas Artes. Recoñecementos
Aos vinte anos obtivo o premio único da Exposición Nacional de Pintura pola súa obra “Caput Castellae”. Foi galardoado nas exposicións de Monza, Venecia, París, Nova York, Madrid e Sevilla.
Luís González Vázquez

Luís González Vázquez, nado o 3 de outubro de 1941 en Monforte de Lemos, é un político galego. Traxectoria
Enxeñeiro de Montes pola Universidade Politécnica de Madrid e funcionario do Corpo Superior de Facultativos da Administración. Foi xefe do gabinete técnico da Cámara Agraria Provincial de Lugo, enxeñeiro-xefe do ICONA, delegado provincial da Consellería de Industria, Comercio e Turismo, xefe do Servizo Provincial de Medio Ambiente Natural e delegado provincial da Consellería de Medio Ambiente. Foi elixido deputado do Congreso por UCD pola provincia de Lugo na lexislatura constituínte (1977-1979).
Luís Otero Pimentel

Luís Otero Pimentel, nado en Outeiro (Portodemouros, Vila de Cruces) o 3 de setembro de 1834 e finado en Cádiz en 1920, foi un militar e escritor galego en lingua galega e lingua castelá. A súa obra máis destacada é Campaña da Caprecórneca, novela publicada por entregas no semanario Follas Novas en 1897. Traxectoria
Era descendente dos Otero Bermúdez de Duxame. Pasou parte da súa infancia e xuventude nas terras de Portodemouros e como os seus antepasados, seguiu a carreira militar. Coronel de Infantaría, destinado a Cuba onde foi Primeiro Oficial do Arquivo da Capitanía Xeneral de Cuba e Gobernador da cidade de Manzanillo. Despois da perda de Cuba, regresou á península a principios de 1899, e instalouse en Cádiz, onde viviu até a súa morte en 1920.
En 1886 publicou na Habana a novela Semblanzas caballerescas o las nuevas aventuras de Don Quijote de la Mancha, na que se relata unha viaxe de Don Quixote e Sancho Panza a Cuba a fins do século XIX e as aventuras que alí lles ocorren. Obras
En castelán
Memoria sobre los voluntarios de la Isla de Cuba, 1876.
Apuntes de la gran romería de San Cristóbal celebrada en el año 1883, 1883.
Estudios sobre la legislación de los monte-píos, civiles y militares, 1884.
Semblanzas caballerescas o las nuevas aventuras de Don Quijote de la Mancha, 1886.
Reflejos de la vida militar, 1894.
Política militar y civil, elementos históricos y doctrinales.
En honor de Galicia. Estudio sobre los problemas de la enseñanza y emigración, 1907.
Un coronel, drama en cuatro actos en prosa y verso, 1917.
Un gran coronel, comedia dramática en tres actos, 1918.
En galego
"Truada de rapaces", 1894, publicado en El Eco de Galicia (A Habana).
Mirando ó ceo, 1898. Colección de oitavas.
Campaña da Caprecórneca: novela gallega hestóreca, fantásteca e poéteca, 1898, A Habana.
Camiño de Santiago, comedia sobres costumbres Gallegas en dous actos é tres cuadros, 1904, Cádiz.
Madre ejemplar: comedia en cuatro actos sobre costumbres gallegas en prosa y versos gallegos y castellanos, 1904, Cádiz.
As campanas de Duxame, 1906, Cádiz. Poesía.
"¡Cereixas, boas cereixas! ", 1906, publicado en Follas Novas (A Habana) n. º 489.
"Froles e espiñas", 9/12/1906, publicado en Follas Novas (A Habana) n. º 497.
"Acarón da silveira", 1907, publicado en Follas Novas (A Habana) n. º 512.
"A lama dos preitos", 1907, publicado en Follas Novas (A Habana) n. º 547.
"As campás de Duxame", 30/6/1911, publicado en Galicia (A Habana).
Luís Pousa

Luís Pousa Rodríguez, coñecido como Luís Pousa, nado en Lugo en 1971, é un matemático, profesor e xornalista galego. Traxectoria
Residente desde meniño na Coruña, licenciouse en Matemáticas pola Universidade de Santiago, ampliou estudos na University College Dublin e na Universidade de Barcelona, a súa tese de doutoramento é El paraíso de Cantor. Una aproximación matemática y filosófica al infinito (USC, 2019). Foi profesor de Estatística no grao de ADE e de Fundamentos Matemáticos no grao de Arquitectura no Centro de Estudios Superiores Universitarios de Galicia (2019-2023). Pertence á Real Sociedade Matemática Española e ten colaborado en medios como Jot Down, Radio Galega e as revistas Excellence e Ronda, do grupo IAG-Iberia. Tamén escribe no suplemento Papel Literario, do diario venezolano El Nacional.
É xornalista desde 1996, primeiro en El Ideal Gallego e desde o 2000 ata xullo do 2023 en La Voz de Galicia, no que foi xefe de sección de Cultura e Televisión (2010-2013) e Opinión. Obra
Poesía
El ombligo del mar (2008). Reeditado no 2015 por Reino de Cordelia. Prólogo de Eduardo Lago. ISBN 978-8415973584.
Poemas para Flash Gordon (2017). Reino de Cordelia. 72 páxs. ISBN 978-84-16968-28-2.
Narrativa
La noche de las palabras (2009). Arenas. 168 páxs. ISBN 978-84-95100-33-7.
Breviario del bus (2013). Rey Lear. Prologado por Enrique Vila-Matas e ilustrado por Miguel Ángel Martín. ISBN 9788494092596.
Atlantic City (2015). La Voz de Galicia, Biblioteca Gallega. Crónicas de rúa da Coruña.
El cielo invisible (2020). Reino de Cordelia. 88 páxs. ISBN 978-84-18141-18-8.
Libros colectivos
El libro del voyeur (2010). Ediciones del Viento. Debuxos de Pablo Gallo e textos de 69 escritores.
España negra (2013). Rey Lear. Escolma policial con contos de 27 autores.
Escrito en el agua (2015). Reino de Cordelia
El libro de las invocaciones (2016). Reino de Cordelia. Premios
IX premio literario Fernando Arenas Quintela por La noche de las palabras (2009).
Premio de xornalismo Francisco Fernández del Riego 2015 polo artigo "Galicias".
Premio de xornalismo Julio Camba 2020 polo artigo "En Madrid llueve mal".
Luís Seoane / Isaac Díaz Pardo (Fonoteca 92)

A quincuaxésimo cuarta casete da colección Fonoteca 92 é un EP que recolle na cara A unha descrición biográfica de Luís Seoane, con gravacións da súa propia voz rexistradas durante dúas entrevistas, procedentes do Arquivo Sonoro de Galicia e proporcionadas pola Agrupación Cultural O Facho (con música de fondo de Chopin), e que na cara B recolle unha descrición biográfica de Isaac Díaz Pardo, cunha gravación da súa voz rexistrada durante unha entrevista realizada no programa da Radio Galega "Parladoiro" (con música de fondo de Mozart), presentado por Isabel Freire Barraza, foi publicado en 1992 pola Editorial Compostela de El Correo Gallego.
Luís Soto Menor

Luís Soto Menor, nado en Zaín (parroquia de Seixalbo en Ourense) o 2 de marzo de 1881 e finado en Lugo o 1 de febreiro de 1964, foi un mestre e inspector educativo galego. Traxectoria
Un tío sacerdote convenceuno para estudar no Seminario. Despois marchou a Madrid a estudar Filoloxía, aprobou as oposicións de Maxisterio e foi destinado ao Carballiño, onde fundou a Asociación de Mestres do Carballiño. Foi mestre en Ourense e presidente da Asociación Provincial do Maxisterio de Ourense (1915). En 1917 foi nomeado inspector xefe de ensinanza en Lugo. Desde este cargo realizou unha intensa labor de creación de escolas na provincia, creou o padroado das colonias escolares en 1928 e contribuíu a organizar os Congresos Pedagóxicos de Lugo de 1923 e 1933. Proposto pola Asociación Provincial do Maxisterio lucense, presentouse como candidato do Partido Radical Socialista ás eleccións a Cortes Constituíntes de 1931 pola provincia de Lugo, pero non resultou elixido. Volveu ser candidato Radical Socialista nas eleccións de novembro de 1933 e tampouco saíu elixido. Tamén participou na redacción do Estatuto de Galicia. Integrouse en Unión Republicana e foi membro do Comité de propaganda para o referendo do Estatuto en 1936. Colaborou no xornal La Provincia e nas revistas Vida Escolar e La Unión del Magisterio asinando os seus artigos como Maestro de Zaín.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído, estivo encarcerado e viuse obrigado a alimentar a familia vendendo marmelos e pementón. Foi restituído no seu cargo en 1964, meses antes de morrer. Vida persoal
Casou con Dolores Cardero Outeiriño e foi pai de Carmen, Dolores, Consuelo, María Luisa, María del Rosario, José Luís e María de la Cruz Soto Cardero.
Luís de Sá Bravo

Luís de Sá Bravo, nado en Pontevedra o 29 de decembro de 1909 e finado na mesma cidade a principios de abril de 1975, foi un mestre e político galego. Traxectoria
Irmán de Hipólito de Sá Bravo. Estudou maxisterio en Pontevedra e foi presidente da FUE, rematando en 1932. O seu primeiro destino como mestre foi a escola do pósito da Illa de Arousa. Foi nomeado ministro de Cultura da República Federal da Illa de Arousa o 7 de outubro de 1934. Militou nas agrupacións socialistas de Pontevedra e Vilagarcía e foi vicesecretario da Federación de Colectividades Socialistas de Pontevedra e líder das Juventudes Unificadas. Participou e varios mitins da campaña electoral de febreiro de 1936 e no multitudinario mitin do primeiro de maio de 1936 na praza de touros de Pontevedra. Firme defensor do Estatuto de Autonomía de Galicia polo que fixo unha activa campaña.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse. Foi reclamado polo xuíz militar de Pontevedra mediante requisitoria en outubro. En xuño de 1939 presentouse ás autoridades. Ingresou no cárcere da Parda o 15 de xuño. Xulgado en consello de guerra o 26 de febreiro de 1940 foi condenado o 21 de marzo a 12 anos de reclusión. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1940. Saíu en prisión atenuada o 17 de outubro dese ano. Suspendido como mestre en setembro de 1936, foi separado do servizo con baixa no posto. Exerceu a docencia no Colexio León XIII de Vilagarcía. Rehabilitado posteriormente, reingresou no corpo e foi mestre en Noia, Xanceda e Cambados nos anos sesenta. Finou en Pontevedra a principios de abril de 1975.
Lviv

Lviv ou Leópolis, (oficialmente en ucraíno: Львів; en polaco: Lwów; antigamente en alemán: Lemberg) é unha cidade do oeste de Ucraína, capital da provincia (oblast) do mesmo nome. É un importante centro cultural, Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. Ten 808900 habitantes. Conta cun aeroporto internacional e dúas universidades.
Lviv foi fundada a mediados do século XIII. Os polacos conquistárona en 1340. En 1772 pasa a ser a capital do Reino de Galicia e Lodomeria, no Imperio Austríaco.
Ata a Segunda guerra mundial formou parte de Polonia. A poboación polaca refuxiouse na cidade de Wroclaw e as autoridades soviéticas repoboárona con poboación ucraína.
LyX

L Y X {\displaystyle \mathbf {L} \! {}_{\mathbf {\displaystyle Y} }\! \mathbf {X} }, ou LyX en texto plano, é un programa gráfico multiplataforma creado por Matthias Ettrich que permite a edición de texto usando LaTeX, polo que «herda» todas as súas capacidades (notación científica, edición de ecuacións, creación de índices etcétera). Trátase dun procesador de textos no que o usuario non necesita pensar no formato final do seu traballo, senón só no contido e a súa estrutura, polo que pode ser utilizado para editar documentos grandes (libros) ou con formato rigoroso (tese, artigos para revistas científicas), con facilidade.
Lycée International de Saint-Germain-en-Laye

O Lycée International de Saint-Germain-en-Laye é unha escola en Saint-Germain-en-Laye, fundada en 1952 por iniciativa do xeneral Dwight D. Eisenhower.
Este é un dos máis famosos e prestixiosos "lycées" en Francia.
Lynx issiodorensis

Lynx issiodorensis, coñecido na bibliografía polo nome vulgar de lince de Issoire, é unha especie extinta de lince aparecido a finais do plioceno e que habitou en Europa e en gran parte do globo, desde África do Sur até Norteamérica no plistoceno.
Probablemente extinto durante o final do último período glacial, pénsase que foi o antepasado do lince ibérico e dos demais linces hoxe vivos. Características
Cunha área de dispersión moi ampla, Lynx issiodorensis presentaba unha morfoloxía próxima á dos felinos tendo as características dos linces: unha cola curta e a dentición de 28 dentes. Antepasado dos linces
Propuxéronse varias hipóteses sobre as "aparicións" dos linces modernos a través da forma intermedia do lince de Issoire. Unha primeira hipótese suxire unha diverxencia en tres liñas distintas: L. pardinus, L. lynx, e L. rufus; nesta primeira hipótese, o L. canadensis descendería de L. lynx.
O lince de Issoire migraría a Norteamérica polo estreito de Bering durante a glaciación do plistoceno, hai de 5 a 10 millóns de anos. Probas da súa presenza hai de 2, 5 a 2, 4 millóns de anos descubríronse en Texas. O lince de Issoire enseguida evolucionaría a unha forma intermedia Lynx issiodorensis kurteni, e despois cara ao actual Lynx rufus.
As primeiras formas de Lynx pardinus poderían derivar de fósiles atribuídos ao Lynx issiodorensis do plistoceno medio, segundo Argant (1996), Lynx pardinus speleus ou Lynx spelea, cuxos restos se descubriron en grutas do Observatorio de Mónaco e de Balzi Rossi, de Grimaldi, en Italia, que posuía características intermedias entre o Lynx lynx e o Lynx pardinus.
É posíbel que o lince de Issoire evolucionara cara ao lince das cavernas que, a continuación evolucionaría cara ao lince ibérico. Estudos sobre a morfoloxía e sobre o esqueleto do lince ibérico puxeron en evidencia a simpatría entre o lince ibérico e o lince boreal no suroeste de Europa durante o plistoceno. As dúas especies son hoxe considradas como alopátricas.
O lince común, Lynx lynx, está máis afastado do Lynx issiodorensis que o lince ibérico. A dentición desta especie é diferente da dos outros linces e tamén é máis grande que as outras especies; unha hipótese propón que o lince común, orixinario de Asia, desprazaría ao Lynx pardinus á Península Ibérica. O Lynx canadensis e o lince común terían o mesmo antepasado común asiático. Despois da primeira colonización que dera lugar ao Lynx rufus, outra forma de lince de Issoire faría unha nova colonización de América desde Asia que daría orixe ao Lynx canadensis moderno.
Lyonesse

Lyonesse é un reino mítico que aparece nas lendas da Materia de Bretaña, especialmente nas historias de Tristán e Iseu. Pénsase que facía fronteira con Cornualla e probabelmente tivese algunha relación coas actuais Illas Scilly. Tamén era o fogar de Tristán, cuxo pai era o rei do país.
Segundo tradicións posteriores e algún tempo despois das aventuras de Tristán, Lyonesse remataría por afundir baixo as ondas do mar, tendo un final semellante á cidade de Ys e outras terras perdidas na mitoloxía celta.
Lysmata

Lysmata é un xénero de crustáceos malacostráceos carideos da familia dos hipolítidos que comprende numerosas especies de camaróns das costas de todos os mares do mundo, algunhas delas obxecto de pesca comercial. Taxonomía
O xénero Lysmata foi definido en 1816 polo naturalista nizardo Antoine Risso na súa obra Histoire naturelle des crustacés des environs de Nice. París: Librairie Grecque­Latine-Allemande.
Especies
Segundo Michael Türkay (2004), o xénero comprende as seguintes especies: Porén, o SIIT (27/10/2013) só recoñece estas 13:
Lyssavirus

Lyssavirus é un xénero de virus da familia Rhabdovoridae e da orde Mononegavirales. O seu nome procede de Lyssa (Lisa), a deusa grega da loucura, rabia e frenesí. Este xénero de virus de ARN inclúe o virus da rabia asociado a dita enfermidade (ver rabia). Viroloxía
Estrutura
Os virus tipicamente teñen unha simetría helicoidal ou icosaédrica. Os Lyssavirus teñen simetría helicoidal, polo que as súas partículas infectivas son aproximadamente cilíndricas. Esta forma é máis típica dos virus de plantas, mentres que os virus animais ou humanos son xeralmente poliédricos.
A súa estrutura consiste nunha envoltura externa con espículas, unha rexión media formada pola proteína M, e unha rexión da ribonucleocápsida interna complexa, onde está o xenoma asociado con proteínas.
Xenoma
O xenoma dos Lyssavirus consta dunha molécula de ARN monocatenario de sentido negativo que codifica cinco proteínas virais, que son: polimerase L, proteína da matriz M, fosfoproteína P, nucleoproteína N, e glicoproteína G.
Baseándose nas recentes evidencias filoxenéticas, os lisavirus categorízanse en sete grandes xenotipos. Ademais, descubríronse recentemente catro xenotipos: West Caucasian bat virus, Aravan virus, Khujand virus, e Irkut virus. Os principais xenotipos inclúen o virus da rabia (xenotipo 1), Lagos bat virus (2), Mokola virus (3), Duvenhage virus (4), European Bat lyssaviruses 1 e 2 (5 e 6), e Australian bat lyssavirus (7).
Baseándose nas propiedades biolóxicas dos virus, estes xenotipos son subdivididos nos filogrupos 1 e 2. O filogrupo 1 inclúe os xenotipos 1, 4, 5, 6, e 7, mentres que o filogrupo 2 inclúe os xenotipos 2 e 3. A rexión da nucleocápsida dos lisavirus é moi conservada dun xenotipo a outro en ambos os filogrupos; pero os datos experimentais mostraron que as cepas de lisavirus usadas na vacinación contra a rabia son só do primeiro xenotipo do primeiro filogrupo (é dicir, a rabia clásica). Epidemioloxía
O xenotipo 1, ou virus da rabia clásica, é prevalente na maior parte do mundo e pode ser transportado por calquera mamífero. Os outros xenotipos (tipos 2 a 7) teñen moita menos diversidade de portadores. Soamente os hóspedes seleccionados poden portar cada un destes outros xenotipos. Ademais, estes outros xenotipos aparecen só nunha determinada área xeográfica. Os morcegos son os animais vectores de todos os xenotipos identificados agás o Mokola virus.
Lácares (retórico)

Lácares (en latín: Lachares; en grego antigo: Λαχάρης) foi un retórico ateniense do século V, baixo os emperadores Marciano e León I. Traxectoria
Foi discípulo de Heracleón de Exipto e instruíu a moitos homes eminentes do seu tempo, como Nicolao de Mira, Asterio, Proclo, Superiano, Dioscórides, irmán de Hiparco e Nicolao, e outros. Na Suídas elóxiano en grande medida, e tanto aquí como Marino din que era de carácter nobre e un orador moi popular na súa época.
Varias das súas obras, que se perderon, son mencionadas na Suidas: Περὶ κώλου, καὶ κόμματος, καὶ περιόδου.
Διαλέξεις, ou Disputationes.
Ἰστορία ἡ κατὰ Κορνοῦτον, que non se sabe se era unha obra histórica ou retórica.
Ἐκλογαὶ ῥητορικαὶ κατὰ στοιχεῖον, unha selección de pasaxes de oradores gregos por orde alfabética.
Lámina (construción)

Unha lámina é un elemento estrutural bidimensional, isto é, que ten unha dimensión, o espesor, pequeno en relación ás outras dúas. Unha lámina pode ser horizontal, como unha laxe ou vertical como un muro.
Unha lámina pode ter o espesor suficiente para se sustentar, como unha laxe ou placa, ou necesitar reforzos como unha membrana ou casca (en forma de curvas).
Lámina dental

A lámina dental é unha banda de tecido epitelial que se observa nas preparacións histolóxicas dun dente en desenvolvemento. A lámina dental é a primeira evidencia do desenvolvemento dun dente e nos humanos empeza na sexta semana no útero ou tres semanas despois da rotura da membrana bucofarínxea. Fórmase cando as células do ectoderma oral proliferan máis rápido do que as células noutras áreas. A lámina dental descríbese mellor como un crecemento do ectoderma oral, e distínguese frecuentemente da lámina vestibular, que se desenvolve ao mesmo tempo. Este tecido divisorio está rodeado (e talvez estimulado) polo crecemento ectomesenquimal. Cando está presente, a lámina dental conecta o xerme do dente en desenvolvemento co epitelio da cavidade oral. Finalmente, a lámna dental desintégrase en pequenos agrupamentos de epitelio e é reabsorbida. En situacións nas que estes agrupamentos non son reabsorbidos, (estes restos da lámina dental téñense denominado glándulas de Serres) fórmanse quistes de erupción sobre o dente en desenvolvemento e atrasan a erupción do dente na cavidade oral. Estas invaxinacións de tecidos ectodérmicos son as proxenitoras dos posteriores ameloblastos e o esmalte, mentres que o ectomesénquima é responsable da formación da papila dental e os posteriores odontoblastos.
Lámpada led

As lámpadas LED son lámpadas baseadas na tecnoloxía led (Díodos Emisores de Luz). A luz que emiten non é tan intensa como a das lámpadas incandescentes ou as de descarga. Por iso para conseguir o mesmo tipo de iluminación que o das lámpadas convencionais é necesario agrupar LEDs con maior ou menor intensidade, dependendo da iluminación desexada.
As lámpadas de led teñen certas vantaxes así como tamén inconvenientes:
Vantaxes: Este tipo de lámpadas teñen unha duración superior as 50. 000 horas.
O seu arranque é instantáneo.
Baixa degradación co paso do tempo.
Inconvenientes: Custo inicial máis alto que o das lámpadas convencionais.
Quéntanse rapidamente, polo que no seu interior hai disipadores que xestionan a calor.
László Almásy

Conde László Ede Almásy de Zsadány et Törökszentmiklós segundo o seu nome en húngaro ou Ladislaus von Almasy en alemán, nado en Hungría (actual land austríaco de Burgerland) en 1895 e morto en 1951, foi un explorador e piloto austrohúngaro. Traxectoria
O castelo onde naceu é agora un hotel, rexentado pola súa sobriña Maria della Pace Kufstein-Almásy. Inda que tamén participou na primeira guerra mundial, foi inmortalizado debido á súa participación tamén na segunda polo actor Ralph Fiennes no filme O paciente inglés. Publicou Nadadores no deserto en 1939 (traducido en España por Ed. Península) onde relata as súas experiencias no Deserto de Libia en compaña de Kemal al-Din, daquela unha das terras menos exploradas do planeta.
László Bíró

László József Bíró, nado o 29 de setembro de 1899, e finado o 24 de outubro de 1985, foi o inventor do moderno bolígrafo. Bíró naceu en Budapest (Hungría) no seo dunha familia xudía, fillo de Mózes Mátyás Schweiger e de Janka Ullmann. Tiña un irmán, György Bíró. Presentou o seu primeiro prototipo de bolígrafo na Feira Internacional de Budapest en 1931.
Látex

O látex é o zume propio de moitos organismos vexetais, especialmente os da familia das euforbiáceas e moráceas, que circula polos vasos laticíferos. É producido polas células secretoras do floema. Ten unha composición moi complexa e del obtéñense substancias diversas coma o caucho ou a escuma de látex (para colchóns, asentos, acolchados etcétera). O látex de certas plantas é velenoso; o doutras é moi acre, como por exemplo o da figueira común.
Láudano

O láudano (do latín antigo abdanum, este do latín ladănvm / ladanu, e á súa vez do grego antigo λάδανον) é unha tintura de opio preparada por primeira vez por Paracelso. Historia
Durante séculos foi vendido legalmente; na España dos anos 1920 era vendido como fórmula maxistral e láudano de Sydenham. Este fora comercializado por Thomas Sydenham, ademais do extracto alcohólico de opio, contén tintura de azafrán e esencias de canela e cravo. No século XVIII tamén tiña sido formulado por Rousseau, que era médico persoal de Lois XIV de Francia.
Foi moi utilizado no século XIX como analxésico.
Principio activo e usos
Utilizábase para diminuír calquera tipo de dor e tamén contra a diarrea (receita que aínda se utiliza nalgúns casos). O seu ingrediente activo é a morfina, pero tamén contén codeína e narcotina; este último non ten propiedades narcóticas e, en cambio, é antitusivo e tamén provoca molestias estomacais e vómitos.
Léna Soler

Léna Soler, nada o 15 de xuño de 1966 en Constantina, Alxeria, é unha enxeñeira en física, epistemóloga e doutora en filosofía francesa.
Profesora do Instituto universitario de formación do profesorado, IUFM, de Lorena, responsábel do proxecto "Estudar es ciencias baixo o ángulo das prácticas científicas", corresponsábel da área "Historia e filosofía das ciencias" e redactora xefe adxunta da revista Philosophia Scientiae.
É membro asociado da Unidade mixta de investigacións (UMR) 8590, Instituto de Historia e de Filosofía das Ciencias e das Técnicas de París. Traxectoria
A profesora Soler ten unha dupla formación en física e en filosofía. Recibiu, en 1990, o título de enxeñeira en física dos materiais na FIUPSO (Formation d’Ingénieur de l’Université Paris-Sud Orsay), e obtivo, en 1997, o diploma de doutora en historia e filosofía das ciencias na Universidade de París I.
A súa área de investigación é a filosofía da física, que practica en estreita conexión coa historia da física.
Os seus estudos de historia da física abarcan desde a prehistoria aos comezos da física cuántica no século XX e, máis recentemente, sobre certos episodios de física de partículas nos anos 60-70.
Estes estudos servíronlle para progresar nas cuestións filosóficas fundamentais que unifican as súas investigacións particulares: a aparición de novidades en física e a natureza específica da física.
Actualmente Léna Soler está ocupada nun programa de investigación que ten dúas caras. Dunha banda, caracterizar certas estratexias típicas da física (este traballo polo momento céntrase no caso particular das prácticas que teñen lugar na física de partículas) e, doutra banda, de facer un balance, a base dunha visión retrospectiva dalgunhas décadas, do xiro práctico en filosofía das ciencias, en particular das ensinanzas que se poden tirar desde o punto de vista da especificidade da física comparada coa doutras actividades e realizacións humanas. Ao final, a ambición é unha modelización que, sen pretender que sexa universal, transcenda os casos singulares e capte os trazos sobresaíntes característicos da física. Publicacións recentes
"Are the results of our science contingent or inevitable? " L. Soler & H. Sankey (eds. ) in Studies in History and Philosophy of Science, 2008
"The Incommensurability of Experimental Practices: the Incommensurability of what? An Incommensurability of the third-type? ", in Rethinking Scientific Change and Theory Comparison. Stabilities, Ruptures, Incommensurabilities? , volume dirixido por L. Soler, H. Sankey e P. Hoyningen, Springer, Boston Studies for Philosophy of Science, 2008: 299-340.
"Popper et Kuhn sur la question des choix inter-théoriques", in Popper, philosophe du XXième siècle volume temático de Philosophia Scientiae, 11 (1), xuño 2007, páxs. 99-130.
"Philosophie de la physique: dialogue à plusieurs voix autour de controverses contemporaines et classiques". Volume dirixido por Léna Soler, L’Harmattan, collection Epistémologie et philosophie des sciences? , 2006.
"Une nouvelle forme d’incommensurabilité en philosophie des sciences? in Revue philosophique de Louvain, 104 (3), 554-580, 2006.
Léo

Léo é unha poboación de Burkina Faso, capital da provincia de Sissili, na rexión Centro-Oeste, como tamén do departamento homónimo. Está habitada principalmente polos gurunsi.
Léon Bloy

Léon Bloy, nado o 11 de xullo de 1846 en Notre-Dame-de-Sanilhac e finado o 3 de novembro de 1917 en Bourg-la-Reine, foi un novelista e ensaísta francés, ademais dun célebre polemista.
É coñecida pola súa novela Le Désespéré, en gran medida inspirada na súa relación con Anne-Marie Roulé. Obra
Novela
Le Désespéré (1887)
La Femme pauvre (1897)
Relato
Sueur de sang (1893)
Histoires désobligeantes (1894)
Ensaio
La Méduse-Astruc, (1875)
Le Révélateur du globe (1884), cun prefacio de Barbey d'Aurevilly
Propos d'un entrepreneur de démolitions (1884)
Un Brelan d'excommuniés, éd. Savine (1889)
Christophe Colomb devant les taureaux (1890)
Le Salut par les Juifs, París A. Demay (1892)
Léon Bloy devant les cochons (1894)
La Chevalière de la mort (1896)
Je m'accuse (1899)
Le Fils de Louis XVI, Mercure de France (1900)
Exégèse des lieux communs (1902)
Belluaires et porchers (1905)
L'Épopée byzantine et Gustave Schlumberger, (1906)
La Résurrection de Villiers de L'Isle-Adam (1906)
Pages choisies (par l'auteur) 1906)
Vie de Mélanie écrite par elle-même (1912)
Le Sang du pauvre, París, Juvent (1909)
Les dernière colonnes de l'Église (1903)
Le Salut par les Juifs, édition nouvelle revue et modifiée par l'auteur (1906)
Celle qui pleure, Mercure de France (1908)
Sur la tombe de Huysmans, (1913)
L'Âme de Napoléon (1912)
Exégèse des lieux communs, nouvelle série, (1913)
Nous ne sommes pas en état de guerre - 1914-1915, (1915)
Jeanne d'Arc et l'Allemagne (1915)
Méditations d'un solitaire en 1916 (1917)
Constantinople et Byzance, Crès éditeur (1917)
Dans les ténèbres (1918) (póstuma)
Le Symbolisme de l'apparition, Le mercier, (1925) (póstuma)
Les Funérailles du naturalisme, (2001) (póstuma)
Léon Blum

Léon Blum, nado en París o 9 de abril de 1872 e finado en Jouy-en-Josas o 30 de marzo de 1950, foi un home político socialista francés. Foi un dos dirixentes da Sección Francesa da Internacional Obreira (SFIO) e xefe do goberno de Francia, en particular en 1936. Traxectoria
Procedía dunha familia xudía de clase media. Estudou dereito na Sorbona e graduouse en 1894. Tivo unha carreira brillante e foi nomeado auditor no Conseil d'Etat. Estudaba unha segunda carreira de crítico literario. Pronto se converteu nunha das figuras literarias máis importantes de Francia. Blum demostrou pouco interese na política ata o Caso Dreyfus de 1894, que tivo nel un efecto traumático como en tantos outros xudeus franceses. Facendo campaña como dreyfusista entrou en contacto co líder socialista Jean Jaurès, a quen admiraba. Comezou a participar no diario socialista L'Humanité, e uniuse a SFIO (socialistas). Pronto se converteu no principal teórico do partido.
En xullo de 1914, tralo estalido da primeira guerra mundial, Jaurès foi asasinado, e Blum tomou un papel máis activo na dirección do partido. En 1919 foi elixido membro do comité executivo, e tamén representante por París ante a Asemblea Nacional francesa. En 1920 traballou duramente para evitar a ruptura entre partidarios e detractores da Revolución Rusa, pero os máis radicais se separaron, levando L'Humanité con eles e fundaron o Partido Comunista Francés. A actitude dos comunistas fronte ao Pacto xermano-soviético foi criticada por Blum, quen se distanciou entón deles. Baixo Vichy, durante a segunda guerra mundial, foi perseguido por Pétain e despois detido e condenado. As autoridades francesas entregárono aos nazis, e foi deportado en marzo de 1943 a Buchenwald. Liberado polas tropas aliadas en maio de 1945, Blum volveu á política e dirixiu o último goberno provisional antes da instauración da Cuarta República, de decembro de 1946 a xaneiro de 1947. Retirouse a Jouy-en-Josas (preto de Versalles), onde morreu aos 78 anos.
Léon Thérémin

Lev Sergeyevich Termen, coñecido como Léon Thérémin, nado en San Petersburgo o 15 de agosto de 1896 e finado o 3 de novembro de 1993 foi un inventor ruso.
É moi famoso pola invención do theremin, un dos primeiros instrumentos musicais electrónicos, que chegou nun momento no que o seu país estaba no medio da guerra civil rusa.
Léraba

Léraba é unha provincia de Burkina Faso, localizada na rexión de Cascades. A súa capital é a cidade de Sindou. Departamentos
A provincia divídese en oito departamentos: Dakoro
Douna
Kankalaba
Loumana
Niankorodougou
Ouéleni
Sindou
Wolonkoto
Lérida

Lérida é un concello situado ao norte do departamento de Tolima, en Colombia. Tiña en 2015 unha poboación de 17. 584 habitantes.
Limita ao norte con Armero, ao oeste con Líbano, ao sur con Venadillo e ao leste con Ambalema. Atópase a 173 km de Bogotá, a 366 metros sobre o nivel do mar. Fundouse o 26 de xuño de 1777.
Lévedo

Denomínase lévedo ou fermento a calquera dos diversos fungos microscópicos unicelulares que son importantes pola súa capacidade para realizar a fermentación de hidratos de carbono, producindo distintas substancias. O lévedo máis utilizado é o da especie Saccharomyces cerevisiae, que se emprega na elaboración de pan, viño ou cervexa.
Pódense reproducir asexual ou sexualmente. Durante a reprodución asexual, un brote novo crece fóra do lévedo nai cando se dan as condicións apropiadas, entón, despois de que o brote alcance un tamaño do adulto, sepárase. Cando os nutrientes son escasos os lévedos son capaces da reprodución sexual por medio de esporas. Existen tamén lévedos artificiais, consistentes en compostos químicos que producen un efecto similar na cocción, do estilo do bicarbonato de sodio.
Léxico da Galiza

O Léxico da Galiza é unha achega da Academia Galega da Língua Portuguesa (AGLP) de máis de 1. 200 palabras propias do galego aos dicionarios de portugués, para ser incorporado ao vocabulario ortográfico común do portugués. Historia e características
Foi presentado en cerimonia conxunta coas academias de Portugal e do Brasil o 14 de abril de 2009. O primeiro vocabulario de portugués que o incluíu foi o de Porto Editora en outubro de 2009. En marzo de 2010 a AGLP participou na "Conferência Internacional sobre o Futuro da Língua portuguesa no Sistema Mundial" celebrada en Brasilia, por convite do Ministerio de Relacións Exteriores do Brasil.
Lícidos

Os lícidos (Lycidae) son unha familia de escaravellos da orde Coleoptera. Descrición
Os escaravellos desta familia son alongados e xeralmente se encontran en flores ou talos. Os machos adultos miden de 10 a 15 mm de lonxitude, mentres que as femias son un pouco máis longas. Os adultos dalgunhas especies son nectarívoros, aínda que algúns poden ter vidas de adulto curtas durante as que non se alimentan en absoluto. A cabeza é triangular e as antenas son longas, grosas e serradas. A maioría deles son de cor vermella ladrillo. Están protexidas dos predadores por seren tóxicos. As súas larvas predadoras crecen baixo as codias de árbores ou entre as follas secas caídas. Distribución
Estes escaravellos son cosmopolitas, e encóntranse nas ecorrexións Neártica, Paleártica, Neotropical, Afrotropical, Oriental, e Australiana. Xéneros
Estes 97 xéneros pertencen á familia Lycidae: Fontes dos datos: i
ITIS, c
Catalogue of Life, g
GBIF, b
Bugguide. net
Líder Eterno da Corea Juche

O título de Líder Eterno da Corea Juche (en coreano: 주체조선의 영원한 수령, tr. : Juchejoseon-ui yeong-wonhan sulyeong) está estabelecido na Constitución de Corea do Norte, emendada o 30 de xuño de 2016, onde di: Historia
Presidencia de Corea do Norte antes de 1994
O cargo de presidente da República Popular Democrática de Corea estableceuse na Constitución de 1972. Ata entón, Kim Il-sung, o gobernante de facto de Corea do Norte, ocupou os cargos de primeiro ministro de Corea do Norte e secretario xeral do Partido dos Traballadores de Corea.
En 1972 creouse a Presidencia e Kim Il-sung foi elixido para o cargo pola Asemblea Popular Suprema, o parlamento norcoreano, o 28 de decembro de 1972. Kim ocupou o cargo de presidente ata a súa morte en 1994, logo o cargo quedou vacante e eliminouse tras a reorganización do Estado realizada por Kim Jong-il.
Presidente Eterno
A Constitución emendada en 1998 aboliu a presidencia e declarou a Kim Il-sung "Presidente Eterno da República".
O preámbulo da Constitución da República Popular Democrática de Corea de 1972, modificada o 5 de setembro de 1998, dicía: Trala morte de Kim Jong-il, a Constitución foi modificada en 2012, declarándoo "Presidente Eterno da Comisión Nacional de Defensa". En 2016 volveuse emendar a Constitución, cambiando as definicións anteriores de Kim Il-sung e Kim Jong-il por "Líderes Eternos da Corea Juche". Legalidade
A frase "Presidente Eterno da República", só aparecía no prefacio, non no texto funcional da constitución e non estaba asociado con ningún cargo gobernamental con responsabilidades particulares, poderes, privilexios etc. Ademais, a única persoa á que facía referencia, xa falecera cando a súa redacción, polo cal non constituía un cargo oficial. O mesmo aplica agora co título de "Líderes Eternos da Corea Juche".
Despois de 1998 non hai ningún Presidente da República Democrática de Corea, sendo ese cargo abolido na reforma da constitución realizada aquel ano. Os seus poderes foron divididos entre tres cargos: a xefatura de goberno, isto é, o Premier Kim Jae-ryong; o Presidente do Presidium da Asemblea Suprema do Pobo Choe Ryong-hae; e o comandante en xefe, chamado Presidente da Comisión de Asuntos de Estado, Kim Jong-un. A constitución vixente divide, de maneira formal, o poder da presidencia entre este tres cargos, con Kim Jong-un como gobernante de facto.
Líder da oposición

En gobernos parlamentarios coñécese como líder da oposición o líder do partido político con maior representación parlamentaria que non está no goberno. O líder da oposición normalmente identificase como a alternativa respecto do gobernante actual para o cargo de presidente, primeiro ministro ou o cargo que estea á cabeza do poder executivo do territorio.
O líder da oposición non é necesariamente o presidente do partido opositor, senón aquel de aparición nos medios e influencia na poboación máis destacable nese partido.
Nas formas de goberno cun sistema Westminster, como a británica ou a canadense, o líder da oposición debe encabezar un goberno alternativo que se coñece como gabinete na sombra. Outros opositores
Normalmente, na política considérase como opositor alguén que aspira a substituír o gobernante actual, pero seguindo as normas establecidas para tal efecto, habitualmente a celebración de eleccións.
Non se adoita incluír como líderes da oposición, aínda que teñan influencia na poboación, os líderes revolucionariosnin os gobernantes de países rivais.
Límite de Chandrasekhar

En astrofísica, o límite de Chandrasekhar é o límite da cantidade de masa estelar máis aló do cal a dexeneración de electróns (por aplicación do principio de exclusión de Pauli) non é capaz de contrarrestar a forza de gravidade nun remanente estelar, producíndose o colapso da estrela. Equivale a aproximadamente 1, 44 veces a masa solar, e é a masa máxima posible para unha anana branca.
Este valor é proporcional ao cadrado da fracción de masa dos electróns. Nunha anana branca normal hai dous nucleóns por cada electrón, o que equivale a un peso molecular por partícula de 2 pero en determinadas condicións pódese dar unha diminución da cantidade de electróns mediante a súa captación por parte dos núcleos. Isto reduciría a masa de Chandrasekhar.
O seu valor foi calculado polo astrofísico indio Subrahmanyan Chandrasekhar en 1930 cando tiña 19 anos. De xeito independente o físico ruso Lev Davidovich Landau fixo o mesmo cálculo.
Unha estrela dexenerada con masa por embaixo do límite de Candrasekar deixará de contraerse pola gravidade estabilizándose como unha anana branca, mentres que unha estrela con masa por riba do citado límite continuará a contraerse pode dar lugar a unha estrela de neutróns ao expulsar a gravidade aos electróns dos átomos da estrela (dando lugar a unha supernova) mentres o principio de exclusión entre neutróns e protóns poida contrarrestar a gravidade xerada pola masa estelar restante tal coma descubriu Landau; ou chegar a formar un burato negro cando a gravidade é superior ao principio de exclusión entre neutróns e protóns, o que descubriron teoricamente J. R. Oppenheimer e G. M. Volkoff no ano 1939 cando publicaron o artigo "On Massive Neutron Cores" na revista Physical Review, e que deu lugar ao chamado límite de Tolman–Oppenheimer–Volkoff para estrelas de neutróns dexeneradas.
Límite de escoamento

Tensión de Cedencia, tamén chamada tensión de escoamento, é a tensión máxima que o material soporta aínda no réxime elástico de deformación, se houber algún aumento de tensión o material non segue mais a lei de Hooke ( T
K. x {\displaystyle T
K. x} ) e comeza a sufrir deformación plástica (deformación definitiva).
1: Límite elástico verdadeiro: é o punto no que comezan as dislocacións no material, difícil de determinar e pouco usado
2: Límite de proporcionalidade: Punto a partir do cal o comportamento do material deixa de ser linear
3: Límite Elástico: a partir de aquí o material presentará deformación permanente cando se retire a tensión aplicada
4: Límite do 0. 2%: é un límite arbitrario pero é o máis utilizado pola facilidade da súa obtención e porque pese a non representar unha verdadeira transición no material é útil para realizar cálculos.
Límite de velocidade

O límite de velocidade das estradas é empregado en moitos países para fixar a velocidade máxima (ou mínima nalgúns casos) na que os vehículos poden circular legalmente en diferentes tramos da estrada. Os límites poden ser variables nalgúns lugares, e noutros non existen límites (como as Autobahn en Alemaña). Os límites están normalmente indicados en sinais de tráfico. Os límites de velocidade adoitan estabelecerse polos órganos lexislativos das nacións ou gobernos provinciais, e son aplicados pola policía nacional ou rexional e polos órganos xudiciais.
O primeiro límite de velocidade máxima foi introducido no Reino Unido en 1860: 16 km/h. Entre o 2005 e o 2010, o límite de velocidade sinalizado máis alto era de 160 km/h en Abu Zabi, pero no 2011 foi reducido a 140 km/h.
Límite inverso

En matemáticas, o límite inverso (tamén chamado límite proxectivo) é unha construción que permite "pegar xuntos" moitos obxectos relacionados, onde o proceso preciso de pegado está especificado por morfismos entre os obxectos. Así, os límites inversos pódense definir en calquera categoría a pesar de que a súa existencia depende da categoría que é considerada. Son un caso especial do concepto de límite en teoría de categorías. Traballando na categoría dual, é dicir invertindo as frechas, o límite inverso convértese nun límite directo ou límite indutivo, e un límite convértese nun colímite. Definición xeral
O límite inverso pode definirse de forma abstracta nunha categoría arbitraria mediante unha propiedade universal. Sexa ( X i, f i j ) {\displaystyle (X_{i}, f_{ij})} un sistema inverso de obxectos e morfismos nunha categoría C. O límite inverso deste sistema é un obxecto X en C xunto con morfismos πi: X → Xi (chamados proxeccións) que satisfán πi
f i j ∘ π j {\displaystyle f_{ij}\circ \pi _{j}} para todo i ≤ j. O par (X, πi) debe ser universal no sentido de que, para calquera outro par deste tipo (Y, ψi), existe un único morfismo u: Y → X tal que o seguinte diagrama é conmutativo para todo i ≤ j. O límite inverso adoita denotarse por X
lim ← ⁡ X i {\displaystyle X \varprojlim X_{i}} onde se entende o sistema inverso ( X i, f i j ) {\displaystyle (X_{i}, f_{ij})} e as proxeccións canónicas π i {\displaystyle \pi _{i}}.
En certas categorías, o límite inverso de determinados sistemas inversos pode non existir. Se existe, porén, é único nun sentido forte: dadas dúas solucións X e X' do límite inverso para o mesmo sistema, existe un único isomorfismo X′ → X que conmuta coas proxeccións.
Os sistemas inversos e os seus límites nunha categoría C poden describirse tamén en termos de functores. Todo conxunto parcialmente ordenado I pode considerarse como unha categoría pequena, onde os morfismos consisten en frechas i → j se e só se i ≤ j. Un sistema inverso é entón un functor contravariante I → C. Sexa C I o p {\displaystyle C^{I^{\mathrm {op} }}} a categoría destes functores (cos transformacións naturais como morfismos). Un obxecto X de C pode considerarse como un sistema inverso trivial, no que todos os obxectos son iguais a X e todas as frechas son a identidade de X. Isto define un "functor trivial" de C a C I o p {\displaystyle C^{I^{\mathrm {op} }}}. O límite inverso, se existe, defínese como un functor adxunto á dereita deste functor trivial.
Língua geral

A língua geral é o termo empregado para describir o nome de dúas linguas francas e crioulas que foron faladas no Brasil: a língua geral paulista (tamén coñecida como tupí austral ou tupí do sur), a cal foi falada na rexión de São Paulo mais que no presente está extinta, e a língua geral amazônica (tupinambá) da cal o seu descendente moderno é o nheengatu.
Ámbalas dúas eran versión simplificadas da lingua tupí, a lingua nativa dos pobos tupís. Os colonizadores portugueses chegaron ao Brasil no século XVI e atoparon unha poboación indíxena que falaba moitas linguas diferentes, polo que estabeleceron un método efectivo de comunicación entre os diferentes grupos. As dúas linguas francas foron usadas polos xesuítas nas súas misións do Brasil e polos primeiros colonizadores; posteriormente foi a lingua dos escravos africanos e doutros grupos de indíxenas.