Satélite (viroloxía)

En viroloxía un satélite é un axente subviral infectivo composto por un ácido nucleico que depende para a súa replicación da coinfección dunha célula xunto cun virus axudante (helper virus) específico. Os dous virus deben infectar á vez para que o satélite funcione. O satélite pode ter a súa propia cápside proteica ou non ter ningunha.
Cando o satélite codifica a proteína da súa cápside recibe o nome de virus satélite, xa que ten os dous compoñentes dun virus normal (cápside e ácido nucleico). Atopouse un virus satélite do mimivirus, chamado Sputnik, que inhibe a replicación do seu mimivirus axudante, polo que a este satélite se lle chama virófago. Pero o uso do termo virófago é controvertido, porque algúns autores opinan que non hai diferenzas fundamentais entre os virófagos e os virus satélites clásicos.
Outros satélites carecen de cápside, polo que se denominan ácidos nucleicos satélites, e dentro deles hainos de ADN, ARN, monocatenarios, bicatenarios, grandes, pequenos, lineais ou circulares. Os ARN satélites monocatenarios circulares denomínanse virusoides.
As partículas virais satélites non deben confundirse co ADN satélite obtido por ultracentrifugación do ADN cromosómico.
A maioría dos satélites afectan a plantas. Hai algúns que afectan a animais, como o virus delta da hepatite (hepatite D) humano, que ten un xenoma de ARN monocatenario de sentido negativo con actividade de ribozima, e proteínas propias (antíxeno delta) asociadas ao seu ARN (o que o diferencia dos virusoides, os cales non teñen proteínas). O seu virus axudante é o virus da hepatite B co cal debe coinfectar ou sobreinfectar. O xenoma do virus delta asociado co antíxeno delta ensámblase utilizando as proteínas de envoltura do virus da hepatite B, que pasan a formar parte da súa envoltura. Este virus delta xa foi secuenciado e estudada a estrutura do seu xenoma. Clasificación
Virus satélites (teñen cápside propia)
Virus satélites de ARN monocatenario
Subgrupo 1: Virus satélite asociado coa parálise crónica das abellas
Virus satélite da parálise das abellas crónica
Subgrupo 2: Virus satélite da necrose do tabaco
Virus satélite do mosaico de liña branca do millo
Virus satélite do mosaico de Panicum
Virus satélite do mosaico do tabaco
Virus satélite da necrose do tabaco
Ácidos nucleicos satélites (carecen de cápside)
ADNs satélites monocatenarios
Alfasatélites
ADN satélite do virus da folla enroscada do tomate
Betasatélites
ARNs satélites bicatenarios
Satélite do virus M de Saccharomyces cerevisiae
Satélite do virus T1 de Trichomonas vaginalis
ARNs satélites monocatenarios
Subgrupo 1: ARNs satélites grandes
ARN satélite grande do virus do mosaico de Arabis
ARN satélite do virus do mosaico do bambú
ARN satélite grande do virus das manchas amarelas da endivia
ARN satélite do virus latente das vides búlgaras
ARN satélite do virus das follas en abano das viñas
ARN satélite do virus das manchas en anel latentes de Myrobalan
ARN satélite do virus do anel negro do tomate
ARN satélite do virus das manchas en anel da remolacha
Subgrupo 2: ARNs satélites lineares pequenos
ARN satélite do virus do mosaico do cogombro
ARN satélite do virus das manchas en anel de Cymbidium
ARN satélite do virus do mosaico da excrecencia de Pisum
ARN satélite do virus da roseta do cacahuete
ARN satélite pequeno do virus do mosaico de Pisum
ARN satélite do virus da atrofia do cacahuete
ARN satélite do virus da enruga do nabo
ARN satélite do virus da atrofia tupida do tomate, B10
ARN satélite do virus da atrofia tupida do tomate, B1
Subgrupo 3: ARN satélites circulares ou "virusoides"
ARN satélite pequeno do virus do mosaico de Arabis
ARN satélite do virus RPV do ananismo amarelo dos cereais
ARN satélite do virus das manchas amarelas da endivia
ARN satélite do virus do veado transitorio da alfalfa
ARN satélite do virus das manchas de Solanum nodiflorum
ARN satélite do virus das manchas do trevo subterráneo
ARN satélite do virus das manchas en anel do tabaco
ARN satélite do virus das manchas do tabaco