proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Antonio Sánchez Uzal

Antonio Sánchez Uzal, nado en Mesía cara a 1908, foi un labrego e político galego. Traxectoria
Veciño de Olas. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Mesía na corporación presidida por Antonio Gómez Carneiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado por rebelión na Coruña o 4 de setembro de 1937 xunto con José Sueiro López, Ramón Cabo Budiño, Jesús Sánchez Rodríguez, José Mirás, Manuel Pérez Tojo, José Pérez Cabo, José Díaz Vázquez, Antonio Sánchez Sánchez, Manuel Grobas Oliver, Antonio García Iglesias, Jesús Corral Ferrer, Manuel Mella Sánchez, José Vázquez Sánchez, Manuel Bermúdez Tizón, Constante Carro Bermúdez e José Bermúdez Fraga. Foi condenado a cadea perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidade civil en 1938. Volveu ser detido en 1946 e xulgado por auxilio á rebelión na causa 366/46 xunto con Jesús e Manuel Candal Gómez, Bernardo Couto Candal, Celestino García N. , Francisco Gómez Candoioso, Jesús Gómez Gómez, Elvira Liste Liñares, José Liste N. , Manuel López Gómez, José Louro Barboa e Jesús Louro Raposo. Vida persoal
Casou con Herminia Gómez Rodríguez e foi pai de María, Josefa, José, Vicente e Manuel Sánchez Gómez.
Antonio Valladares de Sotomayor

Antonio Valladares de Sotomayor, nado en Rianxo o 30 de xullo de 1737 e finado en Madrid en 1820, foi un escritor e xornalista galego da Ilustración. Asinou as súas obras con todo tipo de pseudónimos e anagramas. Traxectoria
Procedente dunha familia de pequenos fidalgos, marchou a Madrid en 1760. En 1785 era membro da Sociedade Económica de Amigos do País de Osuna. Como xornalista editou os 34 volumes do Semanario Erudito que comprende varias obras inéditas, críticas, morales, instructivas, políticas, históricas, satíricas y jocosas de nuestros mejores autores antiguos y modernos (1787-1791), continuado en 1816 no Nuevo semanario erudito.
A finais da década de 1770 comezou a escribir teatro para gañar a vida, en colaboración con José Ibáñez e José López de Sedano. Nos anos seguintes obtivo os seus primeiros éxitos, chegando a máis de cen pezas dramáticas, incluídas traducións e refundicións. As súas obras tiveron unha grande aceptación popular, pese ás críticas que recibiu de dramaturgos e comediógrafos neoclásicos menos exitosos e elitistas, como Juan Pablo Forner ou Leandro Fernández de Moratín, que veían nel o autor máis representativo da escola de Luciano Francisco Comella. Porén, os primeiros románticos tiveron del unha idea moi diferente, e así Ramón Mesonero Romanos referiuse a el como "home de bastante erudición e bo gusto". Defendeu a ideoloxía da Ilustración e a estética neoclásica entre o pobo.
Obras súas son Vida interior de Felipe II (1788), Historia de la isla de Puerto Rico (1788), Tertulias de invierno en Chinchón (catro tomos, 1815-20) ou La verdad como es en sí, o razones que convencen de la falsa y equívoca expresión que asienta que "peca mortalmente el que hace comedias o concurre a ellas", (impreso en Madrid e reimpreso en Orihuela en 1815), folleto este que foi denunciado á Inquisición e procesado, pero non prohibido.
Entre os xéneros que cultivou no seu teatro está a comedia heroica (Defensa de La Coruña por la heroica María Pita, 1784); a comedia de maxia con El mágico del Mogol (representada en 1782); a comedia lacrimóxena ou comedia sentimental, chamada polos franceses comedie larmoyante, con pezas como La Cándida (estrenada en 1781). Obtivo éxito como sainetista con pezas como El español afrancesado (1777), Los caldereros (1780), Boda a la moda (1782), Cómicos de repente (1782) ou El tonto alcalde discreto, (1820).
Entre 1797 e 1807 imprimiu os nove tomos de La Leandra, novela que acadou tamén grande éxito. Neste xénero tamén se inclúen as Tertulias de invierno en Chinchón (1815-20). En 1804 conseguiu imprimir o Almacén de frutos literarios inéditos, prohibido nada máis saír por Godoy.
Traduciu e adaptou obras de Gresset, Mercier, Fenouillot de Falbaire e Carlo Goldoni. Fixo tamén unha versión de El delincuente honrado de Gaspar Melchor de Jovellanos.
Antonio Valverde Mayo

Antonio Valverde Mayo, nado no Porriño o 9 de outubro de 1912 e finado na mesma vila o 17 de marzo de 2001, foi un mestre e escritor galego. Traxectoria
Iniciou os estudos de Maxisterio en 1928, que rematou en 1933. Aprobou os cursiños de selección en 1933 e foi nomeado mestre interino de Zamáns en febreiro de 1934. Nomeado mestre de Sanguiñeda (Mos) en novembro de 1934. Rematou o quinto ano do bacharelato universitario en 1935. Colaborou no Boletín Oficial de la Sociedad Fomento de Porriño y su Distrito e El Pueblo Gallego. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido. O seu irmán Víctor Valverde Mayo foi asasinado o 8 de agosto. Depurado, foi sancionado con traslado forzoso dentro da provincia. Trasladárono a Novás (O Rosal) en novembro de 1940. Revisado o seu expediente, resultou sancionado unicamente con inhabilitación, e reintegróuse á escola de Sanguiñeda. Colaborou en El Noticiero Gallego. Foi o primeiro presidente do Círculo Recreativo Cultural do Porriño. Deixou o maxisterio para administrar e dirixir as Serrerías Pampillón. Volveu á ensinanza e foi director do Colexio de Torneiro onde se xubilou en 1982. Finou no Porriño o 17 de marzo de 2001. Vida persoal
Casou con Claudina Pampillón Rodríguez e foi pai de Ana María, Antonio, María Elena e Ángel Valverde Pampillón.
Antonio Vidal Vilas

Antonio Vidal Vilas, coñecido como Antonio de Rogelio, nado en Vilaboa cara a 1896 e finado en Valparaíso en 1954, foi un político galego. Traxectoria
Socialista, foi elixido concelleiro de Vigo nas eleccións do 12 de abril de 1931. Foi segundo tenente alcalde. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu viaxando nun tonel ata Paredes. Estivo agochado case tres anos nun recanto escuro e húmido, debaixo da cociña, separado por un muro da taberna familiar. Coa publicación do bando do gobernador civil Manuel Gómez Cantos para que os fuxidos que non tivesen as mans manchadas de sangue se presentase para regular a súa situación, presentouse xunto con Manuel García Amoedo. Grazas ás súas amizades librouse do cárcere, sufrindo un expediente de responsabilidades políticas polo que foi sancionado en 1940 con catro anos de inhabilitación absoluta e catro anos de desterro a máis de cen quilómetros de Vigo. Cumpriu o desterro na Coruña.
En 1940 traballaba na Coruña como xerente da fábrica de dominós e dados ALGALIT. Na Coruña participou na reorganización do PSOE, aproveitando as redes comerciais da fábrica como tapadeira. Foi propietario dunha fábrica de peites e botóns. En agosto de 1945 foi detido pola Brigada Político Social de Madrid, acusado de “actividades clandestinas de tipo socialista”. Foi condenado a seis meses de cárcere. Ao saír da prisión seguiu participando na loita clandestina contra o franquismo. En 1946 entrou en contacto con Alejandro Gama Casalderrey, e colaborou na reorganización do PCE. A comezos de 1947 foi novamente detido con Alejandro Gama e outros 13 compañeiros. Estivo preso no cárcere da Coruña entre febreiro e agosto de 1947. Ao saír da cadea marchou ao exilio. En 1948 embarcou en Lisboa rumbo a Chile, onde vivía a súa filla Maruja e outros membros da familia. Morreu en 1954 con 58 anos. Vida persoal
Casou con María Araujo Pérez, filla do construtor José Araujo Pérez, e foi pai de Maruja (que casou con Faustino García Puga), Antonio e Óscar Vidal Araujo.
Antonio Vidal Villanueva

Antonio Vidal Villanueva, nado na Coruña o 17 de setembro de 1863, foi un carpinteiro, sindicalista e xornalista galego. Traxectoria
Foi un dos dirixentes da Federación Coruñesa de Trabajadores adherida á Federación de Trabajadores de la Región Española. Foi director de La Lucha Obrera. Logo foi secretario da Federación e director do seu voceiro El Corsario. Foi detido a principios de abril de 1891 con Juan Antelo Lamas, o redactor do periódico, por publicar o artigo "Una protesta, atacando el culto católico". Participou nas folgas de 1890 e 1891 demandando a xornada de oito horas, polo que foi encadeado e logo condenado a sete anos de desterro a máis de 25 quilómetros da cidade. Boicoteado pola Patronal, tivo que marchar á América.
Antonio Vázquez Campo

Antonio Vázquez Campo, nado en Chantada en 1899 e finado en Burgos o 26 de decembro de 1976, foi un avogado e notario galego. Traxectoria
Fillo de Daniel Vázquez Bóo e irmán de Daniel Vázquez Campo. Colaborou en El Regionalista e publicou poemas en Vida Gallega, onde asinaba como Antonio Vázquez do Campo. Foi notario de Santa María del Campo, Orduña, Monforte del Cid, Reus, Durango, Tomelloso, Vigo (1957), Valladolid e Madrid. Finou en Burgos o 26 de decembro de 1976. Obras
Poesía
Corazón que no ve, 1927.
1. Proemio en sus dos partes: Yo, Mi castro filosófico, 1954.
Ensaio
Ideario notarial. Naturaleza y desenvolvimientos del poder legitimador del Estado, 1928.
Hacia la reforma constitucional española, 1929.
Manifiesto humanobiológico, 1963.
Antología tonovazquista. .. , 1972.
El divino Greco. Puntualizaciones en torno a su vida y obra, 1974. Vida persoal
Casou en Burgos con Margarita Fernández-Ville Dorbe en 1931. .
Antonio-Carlos Pereira Menaut

Antonio-Carlos Pereira Menaut, nado en Santiago de Compostela en 1948, é un xurista e profesor galego. Traxectoria
É de profesor titular (acreditado como catedrático) da Universidade de Santiago de Compostela (USC) na área de Dereito Constitucional. Tamén é director da Cátedra Jean Monnet de Dereito Constitucional europeo.
Ocupouse de Teoría Política, Teoría Constitucional, Constitucionalismo Comparado (sobre todo, inglés), e Federalismo, Autonomía e organización territorial. Ultimamente centra a súa investigación no proceso de constitucionalización da Unión Europea. Obras
En defensa de la Constitución, 1986.
El ejemplo constitucional de Inglaterra, 1992.
Política y educación, 1993.
Invitación ó estudo da constitución de Alemania. (Lei fundamental de Bonn), 1995.
Lecciones de teoría constitucional, 1997.
La constitución de los Estados Unidos, 1998.
Rule of law o estado de derecho, 2003.
Sistema político y constitucional de Alemania. Una introducción, 2003.
Doce teses sobre a política, 2009.
Derecho constitucional español, 2006.
Diálogo del Obradoiro sobre los Estados Unidos de Europa, 2006.
Antonomasia

A antonomasia (do grego anti "no lugar de" e onoma "nome") ou pronominatio é un tropo que consiste en substituír un nome propio por unha perífrase ou por un apelativo. Tal é o sentido deste tropo que vén sendo, aplicada aos nomes propios, unha variante da perífrase e da sinécdoque. Isto é o concepto que tiñan os antigos da antonomasia. En tempos modernos G. J. Vossius traspuxo a reversibilidade posíbel na sinécdoque (species pro genere) analogamente para a antonomasia (individuum pro specie), conservando o nome de antonomasia, que hoxe se coñece como antonomasia volssiana que, polo tanto, consiste na substitución dun apelativo por un nome propio (tamén pode ser común), o cal posúe algunha relación co inicial nome común, é dicir, o inverso da antonomasia antiga. Exemplos
De Viaxe ao país dos ananos (1968), de Celso Emilio Ferreiro:
Arribéi unha noite
á cidade infernal,
Sodoma irrespirábel,
Gomorra dos bruídos, caos rodante
que brama no amencer e non ten pálpebras.
Antony Hewish

Antony Hewish, nado o 11 de maio de 1924 en Fowey (Cornualla, Inglaterra) e finado o 13 de setembro de 2021, foi un astrónomo inglés galardoado co Premio Nobel de Física o ano 1974 xunto con Martin Ryle, sendo os primeiros astrónomos en conseguilo, polos seus traballos sobre radioastronomia e os púlsares. Traxectoria
Estudou na Universidade de Gonville e no Caius College da Universidade de Cambridge, pero o seu doutoramento viuse aprazado pola súa participación na segunda guerra mundial. Durante a súa estancia no exército británico coñeceu Martin Ryle, co cal colaborou na Universidade de Cambridge a partir de 1946 no Laboratorio Cavendish. Finalmente doutorouse en 1952 na mesma universidade.
Membro da Royal Society desde 1958, entre 1971 e 1989 foi nomeado profesor de astronomía no Laboratorio Cavendish, sendo cabeza do Mullard Radio Astronomy Observatory entre 1982 e 1988. Investigacións científicas
Xunto a Ryle Hewish realizou avances prácticos e teóricos na observación e a explotación dos escintileos evidentes das fontes de radio debido á súa radiación que afectaba sobre o plasma.
Estas investigacións conducírono á construción do Interplanetary Scintillation Array, un telescopio que mesturaba as ondas de radio e o escintileo interestelar construído nas instalacións do Observatorio de Astronomía de Mullard en Cambridge. Durante a realización deste proxecto, unha das súas colaboradoras, Jocelyn Bell, conseguiu detectar unha fonte de radio primaria que posteriormente se denominou púlsar.
En 1974 foi galardoado co Premio Nobel de Física, xunto con Martin Ryle, pola súa investigación, pioneira, en radioastronomia, e no seu papel decisivo na descuberta dos púlsares, sendo os primeiros astrónomos en conseguir esta distinción. O premio, porén, non estivo exento de polémica posto que se obviou o nome de Jocelyn Bell no recoñecemento do Nobel e foi duramente condenado polo astrofísico Fred Hoyle. En cambio outros autores viron no Premio Nobel concedido o recoñecemento aos traballos en radioastronomia por parte de ambos científicos, facendo unha mención especial na teoría da síntese de apertura por parte de Ryle e nos púlsar por parte de Hewish.
Antracose

A antracose ou tise dos mineiros é unha lesión pulmonar caracterizada pola pigmentación por partículas de carbón, observada en mineiros, poboacións de grandes núcleos urbanos ou zonas contaminadas, ademais de fumadores. A súa evolución pode dar lugar a graves trastornos pulmonares, sobre todo nos profesionais que entran constantemente en contacto co po de carbón. As partículas de carbón permanecen no tecido pulmonar ou nos ganglios linfáticos de por vida, pero cando son excesivas, poden causar fibrose pulmonar. Macroscopia
Nunha análise macroscópica obsérvase un pulmón con aspecto ennegrecido ou piltagado, con máis afectación das partes ventrais dos lobos que as dorsais, afectando tamén os linfonodos rexionais. Microscopia
Na análise microscópica, as partículas verifícanse como pigmento negro, libre ou fagocitado, moi fino e non refrinxente.
Antropocentrismo

O antropocentrismo é a doutrina que sitúa o ser humano como medida de todas as cousas; así a natureza humana, a súa condición e o seu benestar, é dicir, as súas peculiaridades en relación a outros seres vivos, serían os únicos principios de xuízo segundo os que deben avaliarse os demais seres e en xeral a organización do mundo no seu conxunto.
Antropoloxía cultural

A antropoloxía cultural é unha póla da antropoloxía que estuda o ser humano como un ente cultural, entendendo como cultura todo o que a persoa fai sobre a natureza: ferramentas, comercios, prácticas, roupa, casas, relixións, música, relacións sociais, etc. Principalmente trata de explicar as causas dos estilos de vida dos seres humanos, os seus cambios e estancamentos nas culturas de tódolos tempos. Pode axudarse das outras pólas da antropoloxía para aumentar a calidade das conclusións da súa investigación. Algúns autores consideran que a antropoloxía cultural é sinònima da social mentres que outros as diferencian. Ámbolos dous poden agruparse baixo o termo "antropoloxía socio-cultural".
En principio, a antropoloxía non fixo distincións entre a física e a cultura, todo está baseado nas leis da evolución de Charles Darwin e estudou as culturas subdesenvolvidas. Coidaban que o desenvolvemento dunha cultura con respecto a outras se explicaba polo tamaño do cranio dos seus habitantes. Historia da antropoloxía cultural
Os antropólogos europeos consideran a Heródoto o primeiro antropólogo, especialmente antropólogo cultural, porque non só rexistrou o que vía e o que contaban sobre outras culturas senón que tamén se preguntou o porqué das diferenzas entre os pobos.
Máis tarde, os viaxeiros e os colonos dos séculos XVI e XVII tamén se preguntaron o mesmo que Heródoto.
O ensaísta francés Montaigne (que viviu no século XVI) foi un destes viaxeiros e escribiu un ensaio sobre os caníbales. Durante o século XVI houbo discusións teolóxica sobre se os humanos de pel escura tamén eran descendentes de Adán. Os misioneiros españois crían que os habitantes do Caribe non tiña alma.
Durante o século XVII, Hobbes cría que os nativos americanos vivían en estado natural de loita constante.
Antropoloxía feminista

A antropoloxía feminista é un dos catro eidos da antropoloxía, xunto coa antropoloxía biolóxica, a antropoloxía cultural e a antropoloxía lingüística. O seu obxectivo é reducir o rumbo masculino nos resultados da investigación, en prácticas antropolóxicas e na produción académica de coñecemento.
Mentres a práctica feminista da cultura antropolóxica dende a súa creación, íase conformando como unha disciplina en América, non foi até o ano 1970 que a antropoloxía feminista foi recoñecida formalmente como unha subdisciplina da antropoloxía. Dende entón, desenvolveu a súa propia subsección na Asociación Antropolóxica Americana, a asociación de feministas antropolóxicas, e a súa propia publicación "Voces". Historia
A antropoloxía feminista desenvolveuse en tres fases históricas que se inician en 1970: a antropoloxía das mulleres, a antropoloxía de xénero, e finalmente, a antropoloxía feminista.
Anteriormente a estas fases históricas, as antropólogas feministas teñen a súa xenealoxía a finais do século XIX.
Erminnie A. Smith, Alice Cunningham Fletcher, Matilda Coxe Stevenson, Frances Densmore, entre outras, eran antropólogas autodidactas; os seus logros víronse desvanecidos e a súa herdanza foi borrada pola profesionalización da disciplina a comezos do século XX.
Entre as primeiras antropólogas prominentes estaban as esposas dos antropólogos profesionais, algunhas das cales facilitaban o traballo dos seus esposos con traducións e transcricións. Margery Wolf, por exemplo, escribiu a etnografía clásica "A Casa de Lim" baseada nas súas experiencias co seu esposo no norte de Taiwán durante un estudo de campo que el realizaba alí.
Antropoloxía filosófica

A antropoloxía filosófica é a parte da filosofía que ten como obxecto de estudo o ser humano (anthropos, en Grego). Como xa apuntou Kant, as cuestións fundamentais da filosofía pódense reunir todas baixo a pregunta: Que é o ser humano? En consecuencia, a antropoloxía filosófica é unha disciplina na que o ser humano reflexiona sobre si mesmo tratando de determinar a súa esencia. Esta constitúe unha estrutura común a todos os humanos, homes e mulleres, con independencia do contorno social e cultural no que vivan. Diferénciase doutras disciplinas que tamén teñen por obxecto de estudo ó ser humano, como poden son a psicoloxía, paleoantropoloxía, antropoloxía cultural e socioloxía. Mentres estas últimas só queren coñecer ó ser humano baixo un determinado aspecto (psicolóxico, anatómico, biolóxico, cultural ou social) a antropoloxía filosófica interésase por comprender ó ser humano no seu conxunto. As preguntas da antropoloxía filosófica
Tradicionalmente tense definido ó ser humano como animal rationale. Polo tanto, a racionalidade sería a característica determinante da condición humana. En torno ás implicacións filosóficas do plano racional do ser humano xorden os problemas específicos da antropoloxía filosófica: ¿pódese explicar a racionalidade ou pensamento exclusivamente en termos biolóxicos? ¿designa a racionalidade unha dimensión espiritual? ¿sobrevive o espírito á morte do corpo? ¿en tanto que seres espirituais estamos dotados de liberdade? etc.
No século XX o existencialismo introduciu no ámbito da reflexión antropolóxica certos temas vivenciais, relacionados coa dimensión sentimental e pasional da vida humana, que as antropoloxías clásicas deixaran de lado: a angustia, o sufrimento, a morte, o sentido da vida humana etc. Así mesmo, xunto co existencialismo, aparecen tamén outras tendencias fenomenolóxicas e personalistas que poñen de relevo o concepto de “persoa”, entendendo por esta un ser cun valor e dignidade propias. Así, o ser humano é o portador e realizador de valores, fundamentalmente vitais, éticos e relixiosos: vida, saúde, amizade, liberdade, transcencendencia etc. A través destes configúrase a idea de que o ser humano non soamente necesita vivir, senón que ademais necesita vivir ben, con dignidade. Deste xeito supera a mera condición animal abríndose así cara a transcendencia.
Fronte a estas tendencias, debedoras dun ideal relixioso, hai tamén outras orientacións de carácter materialista e cientificista que se propoñen explicar ó ser humano só desde o ámbito das ciencias particulares ( bioloxía, psicoloxía, socioloxía etc. ). Nestas posturas prescíndese da suposta dimensión espiritual humana independente do corpo e suxeita a leis propias. De todas formas, o ser humano segue a ser un enigma, quizais irresoluble.
Antropoloxía física

A antropoloxía física é a ciencia dedicada ó estudo da variabilidade e a evolución orgánica do ser humano e os seus determinantes culturais e de comportamento. Estuda a variabilidade biolóxica do ser humano como entidade individual e como especie. Neste sentido, a antropoloxía física é unha ciencia solidamente construída, con ambas as ciencias naturais e sociais, aínda que o seu contexto metodolóxico e epistemolóxico, sen dúbida, corresponde ó das ciencias experimentais. Orixes e desenvolvemento
Os inicios da antropoloxía física como disciplina científica podería situarse a mediados do século XIX, coa publicación do libro de Charles Darwin" A orixe das especies, e, especialmente, coa posterior publicación de A orixe do home. O interese para a descrición e catalogación das diferenzas morfolóxicas presentes en moitas poboacións humanas levaría á aparición dunha serie de metodoloxías baseadas na descrición dos tipos de morfoloxía en seres humanos. No século XX, sería a adición de coñecemento doutras disciplinas científicas, como é o caso do estudo xenético. No presente, podemos considerar dous campos de traballo principal dentro da antropoloxía física: estudo anatómico e osteolóxico de restos humanos, e estudo da bioloxía molecular e xenética de poboacións humanas. En ámbolos dous casos, o obxectivo é o mesmo: a descrición e estudo da variabilidade humana así como a súa adaptación ó medio ambiente.
Antropoloxía lingüística

A antropoloxía lingüística é unha disciplina da antropoloxía que se ocupa do estudo do ser humano a través da linguaxe coa que se comunica. Non debe ser confundida coa lingüística antropolóxica que é a disciplina lingüística que estuda a linguaxe a partir das bases de coñecemento da antropoloxía.
Antropoloxía social

A antropoloxía social é o constituínte dominante da antropoloxía no Reino Unido e a súa Mancomunidade de Nacións e a maioría de Europa (Francia en particular), onde se distingue da antropoloxía cultural. Nos Estados Unidos, a antropoloxía social está subsumida á antropoloxía cultural (ou dentro da antropoloxía sociocultural, denominación relativamente nova).
En contraste coa antropoloxía cultural, a cultura e a súa continuidade (incluíndo narrativas, rituais e o comportamento simbólico asociado con estas) foron tradicionalmente consideradas como a "variable" dependente pola antropoloxía social, incrustadas no seu contexto histórico e social, incluíndo a súa diversidade de posicións e perspectivas, ambigüidades, conflitos e contradicións da vida social; máis que a variable independente (explicativa).
No pasado, os temas de interese dos antropólogos sociais incluían as convencións, a organización económica e política, o dereito e a resolución de conflitos, os patróns de consumo e intercambio, o parentesco e as estruturas familiares, as relacións de xénero, a maternidade e a socialización e a relixión. No presente, os antropólogos sociais tamén se interesan por temas como a globalización, a violencia étnica, os estudos de xénero, o trans nacionalismo e as experiencias locais que del se desprenden e as culturas emerxentes do ciberespazo; e tamén poden mediar conflitos de intereses entre defensores do medio ambiente e responsables do desenvolvemento económico. Algúns antropólogos británicos e americanos, entre os que se atopan Gillian Tett e Karen Ho, que estudaron a Bolsa de Valores de Wall Street, proporcionaron unha explicación alternativa sobre a crise financeira de 2007–2010 fronte ás explicacións técnicas vinculadas ás teorías políticas e económicas.
As diferenzas entre as perspectivas da antropoloxía sociocultural británica, francesa e americana diminuíron para dar paso cada vez máis a diálogos e préstamos de teorías e métodos. Os antropólogos sociais e culturais, ademais dalgúns socioculturais, atópanse na maioría de institutos de antropoloxía. Por iso, os nomes formais das institucións xa non necesitan reflectir o contido de disciplinas que estudan ó completo. Algúns, como o Institute of Social and Cultural Anthropology (Instituto de Antropoloxía Social e Cultural en inglés) de Oxford cambiou o seu nome para reflectir o cambio de composición. Outros como o Departamento de Antropoloxía Social da Universidade de Kent converteuse simplemente en Antropoloxía.
Antropomorfismo

O antropomorfismo é unha forma de personificación, é dicir, a aplicación de cualidades humanas a obxectos inanimados, semellante á prosopopea (adoptar a personalidade doutra persoa). É a atribución de características e cualidades humanas a outros animais non humanos, a obxectos ou a fenómenos naturais. O termo antropomorfismo tamén se utiliza para referirse a un conxunto de crenzas ou de doutrinas que atribúen á divindade a figura ou as calidades do home.
Antropopatía

O termo antropopatía refírese á asignación de características psicolóxicas ou sentimentos humanos a outros seres. Agás no ámbito relixioso, é algo que ocorre, xeralmente de modo involuntario, nas interaccións das persoas coas cousas, plantas ou animais, como por exemplo o feito de parolar co animal de compaña.
Na literatura popular hai exemplos de abondo deste fenómeno: falso como unha burra
puta como as galiñas
astuto como un raposo
fiel como un can
agudo como un allo
xordo como unha tapia
Antuca

Unha antuca, tamén denominada parasol, é un utensilio portátil ou unha estrutura fixa ou plegable para dar sombra. É usada para protexerse do sol, por exemplo en praias ou piscinas exteriores. A diferenza do paraugas, pensado para protexerse da choiva, non ten porque ser impermeable. Historia
Foi deseñada a partir do mesmo principio que o do paraugas e desenvolvida fai aproximadamente 4. 000 anos pola civilización chinesa onde tamén se creou o paraugas. Dende alí estendeuse a Persia, Exipto e Grecia; e foi aí mesmo onde, dende o século IX, as antucas comezaron a ser de uso exclusivo das clases nobres. Materiais
Antes, eran fabricadas con tecidos lixeiros e finos, a miúdo con encaixe; hoxe en día, na súa maioría, son fabricadas con materiais plásticos.
As antucas de hoxe en día fabrícanse nunha gran variedade de materiais. Para os armazóns das antucas o material máis utilizado é o aluminio pola súa lixeireza e dureza. Porén non é o único material para os armazóns, tamén se poden atopar de aceiro inoxidable e de madeiras tropicais; e recentemente até de fibra de vidro.
Antártico

O sur é un punto cardinal que vén orientado pola oposición á Estrela Polar ou en base á Cruz do Sur. A orientación determinada polo sur tamén se adxectiva coma antártico, austral ou meridional. O seu punto cardinal oposto é o norte.
Antártico (do grego ante arcthos, "o lugar oposto (anti) ó arcthos ou Osa Maior", e polo tanto en contraposición ó ártico), é un sinónimo do punto cardinal do Sur, que tamén se adxectiva coma antártico, austral ou meridional.
Antártida Occidental

A Antártida Occidental, ou Antártida Menor é unha das dúas grandes rexións en que se divide a Antártida, correspondendo á beira das Montañas Transantárticas que enfronta ao océano Pacífico e que comprende basicamente a Terra de Marie Byrd, a Terra de Ellsworth e a Península Antártica. Toda a Antártida Occidental queda dentro do Hemisferio Occidental. Está separada da masa principal do continente (Antártida Oriental) polo Mar de Ross e o Mar de Weddell, semellando unha xigantesca península que se estreita desde o Polo Sur cara ao extremo sur de América do Sur. Ás veces tamén se denomina Antártida Occidental a toda a parte do continente que está dentro do Hemisferio Occidental.
O nome existiu por máis de 90 anos (Balch, 1902; Nordenskjöld, 1905), pero o seu uso xeneralizado comezou co Ano Xeofísico Internacional (1957-58) xa que as exploracións revelaran que as Montañas Transantárticas constitúen unha útil separación rexional entre a Antártida Occidental e a Antártida Oriental. O Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN, Estados Unidos) aprobou o nome (en inglés, West Antarctica) en 1962.
Antía Nara

Antía Mato Bouzas, coñecida literariamente como Antía Nara, nada en Santiago de Compostela en 1974, é unha politicóloga, tradutora e novelista galega en lingua galega. Traxectoria
Licenciouse e fixo un mestrado en Ciencias Políticas na Universidade de Santiago de Compostela, onde fixo estudos sobre migracións. Proseguiu a súa formación na Universidade Jawaharlal Nehru, en Nova Delhi, no King's College e mais na Escola de Estudos Orientais e Africanos (SOAS) da Universidade de Londres, un dos centros punteiros do mundo no estudo de Asia e de África. En 2005 regresou a España e proseguiu a súa investigación na Universidade Nacional de Educación a Distancia, dentro do Instituto Universitario Gutiérrez Mellado, onde se doutora. En 2006, traballou cunha bolsa na delegación da Comisión Europea en Dacca (Bangladesh), e posteriormente trasladouse a Berlín para incorporarse ao Zentrum Moderner Orient, onde realizou estudos sobre a área xeográfica de Caxemira e a rexión fronteiriza entre a India e Paquistán.
Como novelista, a súa primeira novela publicouna en 2007. Recuncou nas letras case unha década despois, en 2016, coa súa segunda novela. Obra
En galego
Aquel lugar (Xerais, 2007)
Cara ao leste (Xerais, 2016).
En castelán
India y Pakistán. Conflicto y negociación en el sur de Asia (Biblioteca Nueva, 2011)
Tradución
Luces fóra, de Manjula Padmanabhan (Universidade da Coruña, 2006), publicada so o seu nome real de Antía Mato Bouzas.
Antífrase

Unha antífrase é unha figura lóxica que consiste en atribuír a un elemento características contrarias ás súas, ou en afirmar exactamente o contrario do que se di. Exemplos
Bonita contestación!
Non levo moito esperando, acabo de chegar.
Antígono (médico)

Antígono (en grego antigo Ἀντίγονος) foi un médico e cirurxián militar grego mencionado por Galeno e que, polo tanto, debeu vivir no século II ou un pouco antes.
Marcelo Empírico menciona un médico do mesmo nome, probabelmente a mesma persoa. Luciano de Samosata fala dun Antígono que dicía, entre outras cousas, que un dos seus pacientes volvera á vida despois de ser enterrado durante vinte días.
Antígono (político)

Antígono (grego antigo: Ἀντίγονος, latín: Antigonus), fillo de Alexandre, foi un político macedonio que viviu no século -II. Traxectoria
O rei Perseo de Macedonia enviouno como embaixador a Beocia no ano -172 e conseguiu que as cidades de Coronea, Tebas e Haliarto permanecesen fieis ao Reino de Macedonia, segundo Polibio.
Antínoo (constelación)

A parte sur da constelación de Aquila, chamábase ata principios do século XX Antínoo. Ata 1930 a constelación considerábase ben coma un conxunto de estrelas dentro de Aquila, ou ben unha constelación propia. A partir dese ano a UAI formaliza as constelacións, descartando Antínoo.
Antínoo era amante de Hadriano, o seu lendario sacrificio polo emperador, botándose ó Nilo, foi honrado cunha constelación. Antínoo foi, polo tanto, posto ó mesmo nivel que Ganímedes.
A imaxe é de 1782, do atlas de Johann Elert Bode Vorstellung der Gestirne (Representación das estrelas) e amosa a constelación, tal como aparecía nas fontes antigas.
Antíoco Filométor

Antíoco Filométor (en grego antigo Ἀντίοχος Φιλομήτωρ) foi un médico ou farmacéutico do século -II. Traxectoria
Elaborou un antídoto contra as mordeduras de serpes velenosas, un remedio que se conserva nun breve poema elexíaco grego. Galeno menciónao nunha das súas obras, pero non se sabe nada sobre o autor. Segundo Plinio o Vello nin este poema nin o antídoto foron obra de médico ningún, senón que os relaciona cunha triaga que Antíoco o Grande, rei do Imperio seléucida, tiña o costume de usar e que dedicou en verso a Asclepio.
Antíoco de Ascalón

Antíoco de Ascalón, nado en Ascalón en -150 e finado en Siria en -68, foi o último filósofo da Terceira Academia (Platón), que ensinou primeiro en Atenas e marchou despois a Alexandría. Traxectoria
Ao parecer naceu en Ascalón, antiga cidade de Oriente Medio que continúa existindo na actualidade en Israel. Non se coñecen as datas exactas do seu nacemento e morte, aínda puido vivir entre o -150 e o -68 aproximadamente. Foi discípulo do estoico Mnesarco, de Marco Terencio Varrón e de Filón de Lárisa (o cal tivo un pensamento distinto a Antíoco) e mestre de Cicerón. Sucedeu a Filón como escolarca da Academia Nova. Estivo interesado en revitalizar a doutrina de Platón superando o escepticismo. Influenciado por distintas correntes filosóficas, chegou a unha postura puramente ecléctica, que algúns consideran eclecticismo dogmático. Intentou conciliar a filosofía de Platón coa de Aristóteles e o estoicismo, buscando un núcleo de verdade na coincidencia de opinións dos grandes filósofos. Mantivo unha postura próxima a Panecio de Rodas e Posidonio do estoicismo medio.
Antíoco foi ensinar primeiro en Alexandría e máis tarde a Siria onde morreu.
Antíoco de Laodicea

Antíoco de Laodicea (en latín: Antiochus, en grego antigo: Ἀντίοχος) foi un filósofo escéptico grego, discípulo de Zeuxis. Cítao Dióxenes Laercio, quen non di nada máis sobre el, non sendo o seu nome e o do seu mestre.
Antípodas

En xeografía, o antípoda ou os antípodas (do grego ἀντίποδες, plural de antipous (ἀντίπους), "cos pés en fronte (dos nosos)", anti- "oposto" e pous "pé") é o lugar da superficie terrestre diametralmente oposto a outro dado, é dicir, o lugar da superficie terrestre máis afastado. Descrición matemática
Se a forma da Terra se aproxima a unha esfera ou a un esferoide, o antípoda dun punto situado nas coordenadas xeográficas (latitude e lonxitude) (θ, φ) pode escribirse (θ ± 180 °, −φ), ou (−θ, φ ± 180 º).
A liña recta que une ambos os puntos atravesa o centro do planeta. O percorrido máis curto posible entre ambos, sobre a superficie, é duns 20000 km. Etimoloxía
O vocábulo aparece en Timeo, de Platón, xa referido á superficie da Terra, para explicar a relatividade dos vocábulos "sobre" e "baixo". O termo foi tomado por Aristóteles (De caelo 308a. 20), Estrabón, Plutarco e Dióxenes Laercio e foi adoptado en latín como antipodes.
Antípsara

Antípsara (grego: Αντίψαρα) é unha pequena illa grega no mar Exeo. Antípsara tiña 4 habitantes segundo o censo de 2011. Atópase a uns 3 km ao oeste da illa máis grande de Psara, a partir da cal derívase o seu nome. As condicións xeográficas fan que sexa inaccesible desde o norte e o oeste. Existen evidencias da existencia de asentamentos nos tempos dos antigos gregos e romanos. Durante o dominio otomán a illa serviu como porto. Hoxe en día, realízanse viaxes turísticas desde a illa de Psara durante os meses de verán. A pequena igrexa de San Xoán (Άγιος Ιωάννης) no lado oriental é visitado en agosto polos peregrinos.
A illa é un sitio de anidación do Corvo mariño cristado (Phalacrocorax aristotelis), Falcón da raíña (Falco eleonorae), pardela atlántica (Calonectris diomedea), e o pardela mediterránea (Puffinus yelkouan).
Antístenes

Antístenes (444 a. C. — 365 a. C. ) foi un filósofo grego, o fundador da escola cínica. Nado en Atenas de pais tracios, a súa condición de estranxeiro marcouno durante toda a súa vida. Estímase que gozou de boa posición económica durante a súa xuventude, e estudou retórica baixo Gorxias, Hipias e Pródico.
Desencantado da filosofía existente, perdeu a fe nela. Nesa situación fíxose discípulo de Sócrates. O seu entusiasmo pola disciplina socrática levouno a fundar unha escola no santuario e ximnasio de Cinosargo; o nome do lugar (probablemente de κύων ἀργός, kýon argós, "can áxil") é unha das probables orixes para o nome de cínicos (no grego κυνικός, kynikós, "semellante ao can"). Os seus discípulos contábanse sobre todo entre as clases populares, debido á simplicidade que predicaba. A súa vestimenta —capa e báculo— converteuse no uniforme da escola.
A doutrina de Antístenes é fragmentaria, aínda que Dióxenes Laercio informa que escribiu extensamente. Sábese que, como os eleáticos, negaba a realidade das calidades, posto que implicarían que un determinado ser é e non é o mesmo ó mesmo tempo. De Antístenes é a primeira definición conservada do enunciado como "aquilo que di o que algo é ou era" (Dióxenes Laercio VI, 3). Á súa vez, segundo o Crátilo de Platón, pódese apreciar outra ensinanza del, pola que "o que coñece o nome, coñece a cousa".
Escribiu pouco sobre ética, preferindo predicar o ascetismo e a simplicidade co exemplo. Defendeu unha teoloxía negativa, afirmando que o deus non é como as cousas, e nada do que poida dicirse delas pode afirmarse del. Aristóteles e Platón mostran pouco aprecio pola súa filosofía, afirmando que era incapaz de comprender as sutilezas da dialéctica.
Un dos seus discípulos foi Dióxenes.
Antístrofa

A antístrofa (en grego antigo ἀντιστροφή, media volta, do grego στρέφω, xirar) pertence á arte coral do teatro grego antigo, con orixes na poesía lírica coral doria. Nun canto lírico formado por grupos de dous ou de tres estrofas, é a segunda estrofa, que responde ao primeiro, chamado "estrofa" ou "oda".
A antístrofa, semellante en métrica (repartición das breves e as longas) e o número dos versos á estrofa, reproduce pois o ritmo da estrofa, pero efectúa igualmente repeticións sonoras, verbais e/ou temáticas.
A antístrofa sitúase antes dunha eventual terceira estrofa, chamada "épodo", é dicir "estrofa cantada despois". Acompañábase con música.
O coro, ao cantar a antístrofa, efectúa un movemento de danza, volvendo, en sentido inverso, ao lugar desde onde saíra para executar o movemento de danza da estrofa, que comprendía o mesmo número de pasos. Este movemento concíbese doadamente no cadro dunha orchestra arcaica trapezoidal ou rectangular. En caso de orchestra circular ou semicircular, os coreutas debían xirar arredor do altar ou da estatua de Dioniso, situada sobre a orchestra. Nas obras antigas, o coro cantaba a antístrofa bailando de de esquerda a dereita (en relación ao espectador), despois de cantar a estrofa de bailando de dereita a esquerda.
Voltos ao seu punto de partida, os coreutas cantaban o épodo, unha especie de conclusión, de estrutura métrica diferente. Esta "tríade" (estrofa, antístrofa, épodo) podía ser única (como en ’Áiax de Sófocles), repetida de 3 a 13 veces, ou ausente (Antígona de Sófocles non a ten, par exemplo) das traxedias.
Atópanse igualmente antístrofas (en presenza de estrofa e épodo) fóra do teatro, desde algunhas odas da poesía grega (Píndaro, Odas) ata nos poemas líricos de poetas europeos como Ronsard (Odes), Luigi Alamanni (Hymnes) ou Leconte de Lisle (Poèmes antiques).
Antítese

A antítese é unha figura retórica de pensamento, consistente nun tropo que opón elementos contrarios. Exemplos
No soneto, de Miro Villar, "Miro os meus dedos orfos":
MIRO OS MEUS DEDOS ORFOS, AS VEAS IMPREGNADAS
de esperanzas molladas nos húmidos latexos
(. .. )
Todo agora é silencio seco, que me tortura
No poema "Souben amar" (no poemario Códice Calixtino de Luz Pozo Garza):
rúas escuras (verso 3)
tempo luminoso (verso 14)
En "Negra sombra" (Follas Novas, de Rosalía de Castro). Obsérvese que ademais hai homeoptoto.
Si cantan, es ti que cantas
Si choran, es ti que choras
En "A gaita gallega" (Cantares Gallegos, de Rosalía de Castro).
Non canta, que chora
En "Cada noite eu pensando choraba. .. " (Follas Novas, de Rosalía de Castro).
tras da noite topaba ca aurora
Antíxeno asociado á función do linfocito 1

O antíxeno asociado á función do linfocito 1, tamén chamado LFA-1 é unha molécula da superficie celular importante na función inmunitaria. Encóntrase na superficie de todos os linfocitos T e B, macrófagos e neutrófilos e está implicado no recrutamento de células ao sitio de infección. O LFA-1 únese ao ICAM-1 da célula presentadora de antíxenos e funciona como unha molécula de adhesión tipo integrina. O LFA-1 é o primeiro que une as células T coas células presentadoras de antíxenos e inicialmente a unión é feble. Un sinal do receptor das células T e/ou o receptor de citocinas cambia a súa conformación e prolonga o contacto celular, o que capacitará á célula T para proliferar.
O LFA-1 forma parte da familia das integrinas de leucocitos, cuxos membros se recoñecen por ter cadeas β comúns (β2, CD18). O LFA-1 tamén ten unha cadea α específica (αL, CD11a). O conxunto do CD18 e o CD11a forman o LFA-1.
Tamén pode ter un papel na infección de células por certos virus, como o VIH.
Antófitos

Os antófitos (do grego άνθος ánthos, "flor" e φυτόν phytón, "vexetal", "planta") é un grupo taxonómico, ao que algúns autores adxudican a categoría de división, e que outros consideran como un clado, que comprende a todas as especies das chamadas plantas con flores.
É o grupo de seres vivos con maior número de especies coñecidas, ao redor de 275. 000, as cales teñen unha enorme importancia para o ser humano e para os animais en xeral. A súa característica máis importante é que presentan unha fecundación dupla.
Os antófitos son anxiospermas e, polo tanto, teñen óvulos encerrados en carpelos. A secuencia evolutiva deste grupo é pouco coñecida, pois faltan os primeiros elementos da cadea, ben porque non se fosilizaron, ben porque evolucionaron moi rapidamente. Comprende as dicotiledóneas e as monocotiledóneas.
Nos últimos tempos considerábanse o grupo como un clado que comprendería as anxiospermas —as anxiospermas actualmente existentes— así como as Gnetales e o extinto grupo das Bennettitales. Pero detallados estudos morfolóxicos e moleculares demostraron que o grupo non é realmente monofilético, e fixéronse propostas de que as homoloxías florais dos gnetófitos e as anxiospermas puideran ter evolucionado en paralelo. Grazas a estes estudos é máis fácil conciliar os datos do reloxo molecular, que suxiren que as anxiospermas diverxeron das ximnospermas hai ao redor de 300 millóns de anos.
Algúns estudos máis recentes utilizan a palabra antófito para describir un grupo que inclúe as anxiospermas e unha variedade de fósiles (Glossopteris, Pentoxylon, Bennettitales e Caytonia), pero non as Gnetales.
Antón Cañellas

Antón Cañellas Balcells, nado en Barcelona o 4 de outubro de 1923 e finado en Sant Cugat del Vallès o 27 de agosto de 2006, foi un político e xurista catalán.
Licenciado en Dereito, participou na resistencia no franquismo no Front Universitari de Catalunya e foi cofundador das Xuventudes Democráticas de Cataluña en 1947. Destacou no seu labor na Lexislatura Constituínte de España en 1977 como deputado de Centristes de Catalunya, aliada con Unión de Centro Democrático. Foi escolleito de novo deputado no Congreso en 1979, participando activamente na elaboración do Estatuto de Autonomía de Cataluña daquel ano.
Máis tarde foi deputado no Parlamento de Cataluña e senador designado pola comunidade autónoma en 1984. Elixido Síndico de Agravios, ocupou o posto desde 1993 a 2004 e foi nomeado presidente do Instituto Europeo Ombudsman de 2000 a 2002.
Estaba en posesión do Premio Creu de Sant Jordi e da Orde da Lexión de Honra francesa.
Antón Costas Comesaña

Antón Costas Comesaña, nado en Matamá (Vigo) en 1949, é un economista galego.
É catedrático de Economía Aplicada na Facultade de Ciencias Económicas na Universidade de Barcelona, e investigador do IREA, Institut de Recerca en Economia Aplicada Regional i Pública nesa mesma universidade.
En 2024 ingresou na Real Academia Galega de Ciencias. Traxectoria
As súas investigacións céntranse na economía política dos procesos de liberalización, o regulamento e a competencia. Ocupou o cargo de Valedor do Cliente de Endesa Cataluña e en 2006 foi elixido presidente do consello de administración da mesma compañía. Formado co recoñecido economista catalán Fabià Estapé, compaxina a investigación coa divulgación colaborando en diversos xornais, como El País, onde mantén unha columna na edición de Cataluña, e Vieiros, edición Barcelona. Está vinculado ao centro UIMP Galicia (Universidade Internacional Menéndez y Pelayo), onde organizou varios cursos, entre os que cómpre salientar o seminario destinado á orientación formativa e investigadora destinada aos mellores expedientes de bacharelato de Galicia que se celebra desde 2003. Forma parte do padroado da Fundació Ernest Lluch.
En 2012 apadriñou aos 27 novos licenciados en Economía da Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais da Universidade de Vigo
En 2021 foi nomeado presidente do Consejo Económico y Social de España Libros publicados
Apogeo del liberalismo en "La Gloriosa": la reforma económica en el sexenio liberal (1868-1874). Madrid: Siglo XXI de España, 1988.
Descentralización y calidad de las políticas locales. Barcelona: Deputación de Barcelona, 1998.
Ideas y políticas en la economía española de la crisis, edición con José María Serrano. Zaragoza: Universidade, 1988.
Introducción al pensamiento económico: una perspectiva española, con Fabià Estapé e José María Serrano. Madrid: Espasa-Calpe, 1990.
Estadística de Barcelona en 1849, con Laureà Figuerola. Barcelona: Alta Fulla, 1993.
Diez ensayos sobre economía española, con José María Serrano Sanz. Madrid: Pirámide, 1995.
Problemas económicos en las sociedades avanzadas. Madrid: Fundación Argentaria, 1996.
Problemas económicos en las sociedades avanzadas. Madrid: Biblioteca Nueva, 1997.
Els beneficis de la liberalització dels productes. Barcelona: Caja de Ahorros y Pensiones de Barcelona, 1997. Con versión ao castelán: Los beneficios de la liberalización de los mercados de produtos.
Cooperación y desarrollo: hacia una agenda comprehensiva para el desarrollo, coordinación con Gemma Cairó i Céspedes (coords). Madrid: Pirámide, 2003.
La torre de la arrogancia, con X. C. Arias, Barcelona: Ariel, 2012
La nueva piel del capitalismo, con X. C. Arias, Barcelona: Galaxia Gutenberg, 2016
El final del desconcierto, Barcelona: Península, 2017
Laberintos de prosperidad, con X. C. Arias, Barcelona: Galaxia Gutenberg, 2021