proxectonos/corpus_dominio_cientifico huggingface dataset:
Espazo de probabilidade

En teoría da probabilidade, un espazo de probabilidade é un concepto matemático que serve para modelar un determinado experimento aleatorio. Características
En xeral, un espazo de probabilidade ( Ω, B, P ) {\displaystyle (\Omega, {\mathcal {B}}, P)} está integrado por tres elementos. Primeiro, o conxunto Ω {\displaystyle \Omega } (chamado espazo da mostra) dos posibles resultados do experimento, chamados sucesos elementais. Segundo, pola colección B {\displaystyle \scriptstyle {\mathcal {B}}} de todos os sucesos aleatorios (non só os elementais), que é unha σ-álxebra sobre Ω {\displaystyle \Omega }. O par ( Ω, B ) {\displaystyle (\Omega, {\mathcal {B}})} é o que se coñece como un espazo medible. Por último, unha medida de probabilidade ou función de probabilidade P {\displaystyle P\, } que asigna unha probabilidade a todos os sucesos e que verifica os chamados axiomas de Kolmogorov:
1. Certeza da presentación de Ω no experimento estocástico: P ( Ω )
1 {\displaystyle P(\Omega )
1\, } 2. A probabilidade dun suceso A é un número comprendido entre 0 e 1: 0 ≤ P ( A ) ≤ 1 {\displaystyle 0\leq P(A)\leq 1\, } 3. A probabilidade da presentación dun dos sucesos indicados, é igual á suma das probabilidades de cada un deses sucesos, sempre que se trate de sucesos mutuamente excluíntes: P ( ∪ i
1 n E i )
P ( E 1 ) + P ( E 2 ) + ⋯ + P ( E n ) {\displaystyle P(\cup _{i
1}^{n}E_{i})
P(E_{1})+P(E_{2})+\cdots +P(E_{n})} para todo conxunto E 1, E 2, ⋯ E n {\displaystyle E_{1}, E_{2}, \cdots E_{n}} de sucesos disxuntos, é dicir, tales que: E i ∩ E j
∅ {\displaystyle E_{i}\cap E_{j}
\emptyset } para todo i ≠ j {\displaystyle i\not
j\, } A partir deste sistema de axiomas dedúcese: P ( ∅ )
1 − P ( Ω )
0 {\displaystyle P(\emptyset )
1-P(\Omega ) 0\, } É dicir, a probabilidade de que se presente o conxunto baleiro ∅ {\displaystyle \emptyset } é 0.
O concepto de espazo de probabilidade foi introducido na teoría da probabilidade, por Andrei Kolmogorov en 1933.
Espazo localmente compacto

Definición formal
Sexa X {\displaystyle X} un espazo topolóxico. X {\displaystyle X} dise localmente compacto se cada punto x {\displaystyle x} de ten unha veciñanza compacta, isto é, existe un conxunto aberto U {\displaystyle U} e un conxunto compacto K {\displaystyle K}, tal que x ∈ U ⊂ K {\displaystyle x\in U\subset K}.
Hai outras definicións comúns que son equivalente se X {\displaystyle X} é Hausdorff, mais que non o son en xeral: 1. Cada punto x {\displaystyle x} de X {\displaystyle X} ten unha veciñanza compacta.
2. Cada punto x {\displaystyle x} de X {\displaystyle X} ten unha veciñanza compacta aberta.
3. Cada punto x {\displaystyle x} de X {\displaystyle X} ten unha base local de veciñanzas compactas.
A condición (1) é moi empregada xa que é a menos restritiva. As outras son equivalentes a esta cando X é Hausdorff. Esta equivalencia é unha consecuencia de que os subconxuntos compactos dun espazo Hausdorff son pechados, e os pechado dos espazos compactos son compactos. Exemplos e contraexemplos
Espazos Hausdorff compactos
Todo espazo Hausdorff compacto é tamén localmente compacto. Pódense ver varios exemplos na páxina de espazos compactos. Algúns deles son: O intervalo pechado [0, 1].
O conxunto de Cantor.
O cubo de Hilbert.
Espazo medíbel

En matemáticas, un espazo medíbel ou espazo de Borel é un obxecto básico na teoría da medida. Consta dun conxunto e unha σ-álxebra, que definen os subconxuntos que se medirán.
Capta e xeneraliza nocións intuitivas como lonxitude, área e volume cun conxunto X {\displaystyle X} de 'puntos' no espazo, mais as rexións do espazo son os elementos da σ-álxebra, xa que as medidas intuitivas non adoitan definirse para os puntos. A álxebra tamén recolle as relacións que se poden esperar das rexións: que unha rexión pode definirse como unha intersección doutras rexións, unha unión doutras rexións ou o espazo completo con excepción doutra rexión. Definición
Considere un conxunto X {\displaystyle X} e unha σ-álxebra F {\displaystyle {\mathcal {F}}} on X. {\displaystyle X. } Daquela a tupla ( X, F ) {\displaystyle (X, {\mathcal {F}})} chámase espazo medíbel
Teña en conta que, a diferenza dun espazo de medida, non se precisa ningunha medida para un espazo medíbel. Exemplo
Olle para o conxunto: X
{ 1, 2, 3 }. {\displaystyle X
\{1, 2, 3\}. } Unha posíbel σ {\displaystyle \sigma } -álxebra sería: F 1
{ X, ∅ }. {\displaystyle {\mathcal {F}}_{1}
\{X, \varnothing \}. } Entón ( X, F 1 ) {\displaystyle \left(X, {\mathcal {F}}_{1}\right)} é un espazo medíbel. Outra posíbel σ {\displaystyle \sigma } -álxebra sería o conxunto de partes de X {\displaystyle X}: F 2
P ( X ). {\displaystyle {\mathcal {F}}_{2}
{\mathcal {P}}(X). } Con isto, un segundo espazo medíbel no conxunto X {\displaystyle X} está dado por ( X, F 2 ). {\displaystyle \left(X, {\mathcal {F}}_{2}\right). } Espazos medíbeis típicos
Se X {\displaystyle X} é finito ou numerablemente infinito, a σ {\displaystyle \sigma } -álxebra é a maioría das veces o conxunto de partes de X, {\displaystyle X, } así F
P ( X ). {\displaystyle {\mathcal {F}}
{\mathcal {P}}(X). } Isto leva ao espazo medíbel ( X, P ( X ) ). {\displaystyle (X, {\mathcal {P}}(X)). } Se X {\displaystyle X} é un espazo topolóxico, a σ {\displaystyle \sigma } -álxebra é frecuentemente a σ {\displaystyle \sigma } -algebra de Borel B, {\displaystyle {\mathcal {B}}, } así F
B ( X ). {\displaystyle {\mathcal {F}}
{\mathcal {B}}(X). } Isto conduce ao espazo medíbel ( X, B ( X ) ) {\displaystyle (X, {\mathcal {B}}(X))} que é típico para todos os espazos topolóxicos como por exemplo os números reais R. {\displaystyle \mathbb {R}. } Ambigüidade cos espazos de Borel
O termo espazo Borel úsase para diferentes tipos de espazos medíbeis. Pode referirse a calquera espazo medíbel, polo que é un sinónimo de espazo medíbel como se definiu anteriormente un espazo medíbel que é isomorfo de Borel a un subconxunto medíbel dos números reais (de novo coa σ {\displaystyle \sigma } -álxebra de Borel)
Espazo peite

En matemáticas, particularmente en topoloxía, un espazo peite é un subespazo de R 2 {\displaystyle \mathbb {R} ^{2}} que ten unha forma semellante á dun peite. O espazo peite posúe certas propiedades que proporcionan algúns contraexemplos interesantes. A curva y
s e n ( 1 / x ) {\displaystyle y
sen(1/x)} ten propiedades similares ao espazo peite. Definición formal
Sexa R 2 {\displaystyle \mathbb {R} ^{2}} coa súa topoloxía usual e sexa K {\displaystyle K} o conxunto definido por { 1 / n | n ∈ N ∖ { 0 } } {\displaystyle \{1/n~|~n\in \mathbb {N} \setminus \{0\}\}}. O conxunto C definido por: ( { 0 } × [ 0, 1 ] ) ∪ ( K × [ 0, 1 ] ) ∪ ( [ 0, 1 ] × { 0 } ) {\displaystyle (\{0\}\times [0, 1])\cup (K\times [0, 1])\cup ([0, 1]\times \{0\})} pensado como subespazo de R 2 {\displaystyle \mathbb {R} ^{2}} coa topoloxía usual é coñecido como o espazo peite. Propiedades topolóxicas
O espazo peite é un exemplo de espazo conexo por camiños que non é localmente conexo por camiños.
Espazo triangular escapular

O espazo triangular escapular é unha estrutura anatómica do membro superior humano, pertencente ao ombreiro. Está delimitado por: O bordo medial da porción longa do tríceps braquial
O bordo superior do músculo redondo maior
O bordo inferior do músculo redondo menor
O espazo permite o paso da arteria circunflexa da escápula e a vea circunflexa da escápula.
Espazo tridimensional

Como definición lingüística, o espazo tridimensional é aquel que pode ser definido como tendo tres partes dimensionais (altura, profundidade e largura), o que na práctica indica relevo. Os pobos da antigüidade traballaban con formas volumétricas, mais o estudo metódico do tema pode ser atopado nos libros de Euclides. Aínda que a maior parte da xeometría euclidiana se dedique aos problemas da xeometría plana, que inclúe o espazo euclidiano, traballaba co tridimensional cando se inclinaba sobre o estudo dos sólidos.
A xeometría analítica tridimensional e a xeometría descritiva trataron do espazo tridimensional de maneiras distintas, mais con contido aproximado, a primeira empregou a linguaxe alxébrica e a segunda a xeométrica. Terceira dimensión
Co xurdimento da terceira dimensión, algúns problemas xeométricos que non existían no espazo bidimensional pasaron a ser estudados, como: distancia entre planos paralelos,
distancia entre rectas que se cruzan,
cálculo de volumes,
elaboración de sistemas proxectivos etc. Física clásica
A física newtoniana baséase no espazo tridimensional. Como consecuencias teóricas téñense: o espazo é absoluto,
o tempo é absoluto,
o movemento é absoluto,
os intervalos de tempo son idénticos, baixo todas as condicións,
as dimensións dos corpos ríxidos son independentes do estado de repouso ou movemento,
os axiomas de Euclides permanecen certos para todo o Universo,
a gravitación débese a unha atracción entre os corpos,
os raios de luz propáganse en liña recta etc.
Espazos naturais de interese local

Os espazos naturais de interese local (ENIL) e os espazos privados de interese natural (EPIN) son figuras de protección de espazos naturais públicos e privados recoñecidos polo goberno galego. Son espazos naturais, que pola súa fauna ou flora, hábitats ou interese locais de conservación, os concellos, mancomunidades ou propietarios particulares lle propoñen ao goberno galego para a súa declaración acompañados dun plano de conservación. Se o goberno avalía como válido o plano de actuacións decláranse o ENILs ou EPINs. O goberno galego vela polo cumprimento dos compromisos de conservación que as entidades públicas ou privadas adquiriron. Porén, estes espazos non forman parte da rede galega de espazos naturais. Espazos naturais de interese local
Ecosistema dunar Praia América-Panxón
O sistema de dunas das praias de América e Panxón, en Panxón, Nigrán, declaráronse en 2014 como de interese local. É un espazo natural de 3, 58 ha. que salvagarda ás dunas das praias.
Illas de San Pedro
As illas de San Pedro, en Visma, A Coruña foron declaradas como de interese local en 2020. Estas illas miden 10. 40 ha e atópanse en fronte do monte de San Pedro, na cidade da Coruña.
Loio-Ruxidoira
O espazo natural de Loio-Ruxidoira atópase no río Loio do encoro de Belesar en Paradela. Ocupa 437 ha. e foi declarado en 2013 de interese local.
Puzo do Lago
O Puzo do Lago está no Lago, Maside. Este espazo natural abrangue un lago e a súa contorna. Ocupa 30. 6 ha. e foi declarado en 2014.
Ribeiras do Mero-Barcés
As ribeiras do Mero-Barcés é un espazo natural que abrangue as cuncas do río Barcés, Gobia e Mero ao seu paso por Abegondo. O ENIL abrangue as cabeceiras dos río Mero antes da súa chegada ao encoro de Abegondo - Cecebre, que está declarado como zona especial de conservación (ZEC).
Río Gafos
O río dos Gafos están en Pontevedra, entre Cabanas e Lusquiños. Este ENIL ocupa 49, 80 ha das ribeiras deste río pontevedrés. Foi declarado oficialmente en 2019.
Torre de Hércules
A contorna da Torre de Hércules na Coruña, declarada provisionalmente ENIL en 2020, foi oficializada en 2025.
Voutureira
Voutureira atópase en Soutopenedo, San Cibrao das Viñas. Este espazo natural ocupa 183, 78 ha. e declarouse en 2008.
Xunqueira de Alba
Xunqueira de Alba acolle estas ribeiras da cidade de Pontevedra. Ocupa 67 ha. e foi declarado como ENIL en 2012. Espazos privados de interese natural
Sobreiras do Faro
As sobreiras do Faro son un espazo privado que se atopa en Viladesuso, Oia. Este espazo é propiedade dunha mancomunidade local de Viladesuso que ten propiedades nos montes de Faro e Pousiño. É o único EPIN galego e foi declarado en 2011.
España artística y monumental

A España artística y monumental é unha obra de litografías do pintor ferrolán Xenaro Pérez Villamil, unha das máis importantes do romanticismo pictórico ibérico. O seu nome completo era España artística y monumental: Vistas y descripción de los sitios y monumentos más notables de España.
A obra destaca pola técnica do debuxo e nos seus motivos aparecen representados numerosos monumentos históricos españois, moitos deles en ruínas, o que sen dúbida foi un importante referente do romanticismo en toda Europa. A obra, pagada polo Marqués de Remisa mandouse imprimir en París entre 1842 e 1850, pero está perdida en toda a súa integridade.
Algunhas desas litografías, separadas e logo xuntadas, foron reproducidas en obras posteriores que se seguen reimprimindo, pero non a partir dos orixinais.
Especiación peripátrica

A especiación peripátrica ou peripátrida é un modo de formación de novas especies ou especiación a partir de poboacións periféricas pequenas. Os termos peripátrico e peripatría úsanse en bioxeografía para referirse aos organismos cuxas áreas de distribución son adxacentes pero non se solapan, polo que permanecen illados; por exemplo nunha illa oceánica en comparación co continente. Tales organismos están xeralmente estreitamente relacionados (por exemplo, son especies irmás), e as súas distribucións son o resultado de especiación peripátrica. Na especiación peripátrica fórmanse novas especies en poboacións periféricas illadas pequenas; é similar á especiación alopátrica en que as poboacións están illadas e o intercambio de xenes entre elas está impedido. Porén, na especiación peripátrica unha das poboacións é moito máis pequena que a outra, cousa que non ocorre na alopátrica típica. Unha posible consecuencia da especiación peripátrica é que unha especie ancestral moi estendida xeograficamente faise parafilética, converténdose nunha paraespecie. O concepto de paraespecie é, por tanto, unha consecuencia lóxica do concepto evolutivo de especie, polo cal unha especie dá lugar a unha especie filla. A evolución do oso polar a partir do oso pardo é un exemplo ben documentado de especie viva que deu lugr a outra especie viva por medio da evolución dunha poboación localizada nas marxes da súa área de distribución ancestral.
A especiación peripátrica foi proposta orixinalmente por Ernst Mayr, e está relacionada co efecto fundador, porque pequenas poboacións vivas poden sufrir pescozos de botella selectivos. A deriva xenética suponse que xoga un importante papel na especiación peripátrica.
Especie chave

Unha especie chave ou especie clave é unha especie que produce un efecto desproporcionado sobre o seu ambiente en relación coa súa abundancia. Tales especies afectan a moitos outros organismos nun ecosistema e axudan a determinar os tipos e números doutras especies nunha comunidade.
Un ecosistema pode experimentar un cambio dramático se desaparece unha especie chave, mesmo aínda que esa especie sexa unha pequena parte do ecosistema en medidas de biomasa ou produtividade. Converteuse nun concepto popular en bioloxía da conservación. Definición
A definición dada aquí é dalgún modo cualitativa na súa natureza, xa que non existe aínda unha definición aceptada e rigorosa. Un tema a tratar é como medir abundancia e impacto e en que punto trazar a liña. A abundancia neste contexto pode medirse pola biomasa ou a produtividade, entre outras variables. O impacto é mesmo máis difícil de definir. Suxeriuse que tales depredadores chave poden identificarse nos ecosistemas pola súa dominancia en biomasa dentro de grupos funcionais ecolóxicos.
Unha especie chave non é simplemente aquela cuxa desaparición alteraría o ecosistema. A eliminación de calquera especie abondosa de calquera ecosistema alterará drasticamente ese ecosistema por definición. A clave do concepto de especie chave é o feito de que unha especie cunha pegada física relativamente pequena poida ser crítica para a conservación do estado do seu ecosistema.
Especie estenoica

As Especies estenoicas son especies moi esixentes respecto aos valores acadados por un determinado factor, presentan uns límites de tolerancia estreitos. Cando se dan as condicións óptimas, o número de individuos é elevado. Estas especies, adoitan ser K estrategos. Características das especies estenoicas
No medio existen diversos factores que inflúen no crecemento dunha determinada especie. Estes factores atópanse dentro duns rangos máximo e mínimo que en conxunto levan o nome de valencia ecolóxica.
Segundo como sexa a amplitude para un determinado factor da valencia ecolóxica, existen especies que posúen amplos rangos de valencia ecolóxica para un factor concreto, e outras especies que, pola contra, posúen rangos estreitos para ese mesmo factor. Estas últimas son as especies estenoicas, e este comportamento é propio de seres vivos moi ben adaptados a un determinado ambiente que mantén no tempo unhas características constantes. Non son especies que toleren ben os cambios bruscos xa que teñen dificultades para adaptarse as novas situacións ambientais. Por isto último se considera que os individuos estenoicos son especialistas, en canto a que se adaptan mellor ao medio no que viven, sempre que as súas condicións non varíen, respondendo de maneira máis eficaz cando se dan estas condicións. Principais factores ecolóxicos que inflúen nas especies estenoicas
Os factores ecolóxicos son aqueles elementos do medio que poderían actuar directamente sobre os seres vivos o durante algunhas das súas fases de desenvolvemento. Entre os factores que máis inflúen no comportamento estenoico das plantas temos: a luz, a temperatura, o fósforo, a humidade, a salinidade o nitróxeno, e o pH. Segundo o dito anteriormente, as especies que se moven en rangos estreitos para factores tales como temperatura levarán o nome de especies estenotermas, as que teñan límites estreitos para a salinidade seran estenohalinas etc.
Especie eurióica

As especies eurióicas ou xeneralistas son aquelas que son pouco esixentes respecto aos valores acadados nun determinado factor, é dicir, posúen valencias ecolóxicas de grande amplitude. Características das especies eurióicas
Teñen uns límites de tolerancia ecolóxica máis amplos e son capaces de soportar cambios relativamente grandes do ambiente onde viven; exemplo: a cascuda, o ser humano. .. Son estas especies, as que teñen un potencial de expansión máis considerable. Chegou un tempo na historia do noso planeta, no que certos ambientes oceánicos comezaron a estar superpoboados e determinadas especies de diversos grupos de seres vivos, especies intrépidas e colonizadoras, máis ben eurióicas, exploraron novos hábitats e adentráronse no medio terrestre. É probable que o tránsito dende as augas mariñas a terra firme se producise, en moitas ocasións, pasando por etapas intermedias de auga doce (ríos, lagos, pantanos, .. .). É probable tamén, que, naquelas épocas, a concentración do osíxeno da atmosfera e a capa de ozono xa fosen como na actualidade, o que estimulou esta conquista.
Especie introducida

En bioxeografía, unha especie introducida, especie foránea, especie alóctona ou especie exótica é unha especie non nativa do lugar ou da área na que se considera introducida. Exemplares de diferentes especies foron transportados polos seres humanos, xa sexa accidental ou deliberadamente, a unha nova localización onde a especie pode ou non chegar a estabelecerse. As especies introducidas poden danar ou non o ecosistema no que se introducen, alterando ou non o nicho ecolóxico doutras especies. Se unha especie resulta daniña, producindo cambios importantes na composición, a estrutura ou os procesos dos ecosistemas naturais ou seminaturales, pondo en perigo a diversidade biolóxica nativa (en diversidade de especies, diversidade dentro das poboacións ou diversidade de ecosistemas) entón é denominada especie invasora. Por mor dos seus impactos nos ecosistemas onde foron introducidas, algunhas destas especies son consideradas enxeñeiros de ecosistemas. Especies introducidas en illas
A mellor forma de estudar os problemas de especies introducidas que se converten en invasoras é nas illas. Debido a estar illadas das biotas continentais, as comunidades biolóxicas e ecosistemas das illas poden ser sumamente sensibles a alteracións causadas por introducións doutras especies. A miúdo non existen predadores naturais da nova especie e as especies introducidas pódense propagar facilmente ocupando os nichos ecolóxicos dispoñibles.
Especie pioneira

Unha especie pioneira ou oportunista é aquela especie resistente que inicia a colonización dun lugar como a primeira etapa dunha sucesión ecolóxica.
Adoitan ser seres vivos fotosintéticos, xa que son os organismos iniciais de calquera cadea trófica.
Teñen unha gran valencia ecolóxica, pois téñense que adaptar a condicións pouco favorables para a perpetuación de calquera ser vivo. Debido a esta facultade, son especies eurióicas (ou xeneralistas), son moi tolerantes ás variacións das condicións do medio, pero o número de individuos non adoita ser moi elevado. Desenvolvemento das especies pioneiras no ecosistema
Nas sucesións primarias as especies pioneiras comezan a estenderse polo chan a partir dun terreo completamente infértil, como podería ser unha rocha que aflorou á superficie ou unha illa volcánica que xurdiu no mar. En cambio, nas sucesións secundarias, as especies pioneiras comezan a estenderse nun lugar que sufriu unha perturbación que levou a unha regresión do ecosistema (por exemplo un incendio ou unha praga) pero que conserva o solo ben desenvolvido cun bo número de sementes polo que adoitan ser sucesións máis curtas cás primarias. Exemplos de especies pioneiras
Cyanobacteria
Ammophila (Poaceae)
Algas verdes
Zostera
Musgo
Especie tipo

Na nomenclatura zoolóxica, unha especie tipo (species typica) é o nome da especie co cal está taxonomicamente asociada de forma permanente o nome dun xénero ou subxénero, é dicir, a especie que contén o(s) espécime(s) tipo. Utilízase un concepto similar para grupos supraxenéricos denominado xénero tipo.
Na nomenclatura botánica, estes termos non teñen consideración formal baixo o actual código de nomenclatura, pero utilízase ás veces imitando o uso que se fai na nomenclatura zoolóxica. En botánica, o tipo dun xénero é un espécime (ou, raramente, unha ilustración); os rangos de xénero e familia e as súas subdivisións, así como algúns nomes de rango superior baseados nos nomes dos xéneros, teñen ditos tipos.
En bacterioloxía, asígnase unha especie tipo a cada xénero.
Cada xénero ou subxénero nomeado en zooloxía, tanto se actualmente está recoñecido como válido coma se non, está teoricamente asociado cunha especie tipo. Porén, na práctica hai acumulados moitos nomes pendentes de tipificar por un atraso ou lentitude na tipificación, que foron definidos en publicacións antigas cando non se requiría especificar un tipo. Uso en zooloxía
A especie tipo é á vez un concepto e un sistema práctico usado na clasificación e nomenclatura dos animais. O valor dunha "especie tipo" débese a que "ancora" un determinado nome de xénero. Sempre que un taxon contén moitas especies e debe dividirse en máis dun xénero; a especie tipo asigna o nome do taxon orixinal a un dos novos taxons resultantes, que é aquel que inclúe a especie tipo.
O termo "especie tipo" está regulado na nomenclatura zoolóxica polo artigo 42. 3 do Código Internacional de Nomenclatura Zoolóxica, que define unha especie tipo como un "tipo que porta o nome" do nome dun xénero ou subxénero (un "nome do grupo xénero"). No Glosario, a especie tipo defínese como: "A especie nominal que é a especie que porta o nome dun xénero ou subxénero nominal".
A especie tipo asocia permanentemente a un xénero o seu nome formal (o seu nome xenérico) ao proporcionar só unha especie dese xénero á cal o xénero está permanentemente ligado (é dicir, o xénero debe incluír esa especie se é esta a que porta o nome). O nome da especie á súa vez está fixado, en teoría, a un espécime tipo.
Por exemplo, a especie tipo dos caracois terrestres do xénero Monacha é Monacha cartusiana. Ese xénero está actualmente situado na familia Hygromiidae. O xénero tipo para esa familia é o xénero Hygromia.
O concepto de especie tipo en zooloxía foi introducido por Pierre André Latreille. Cita obrigatoria
O Código Internacional de Nomenclatura Zoolóxica establece que o nome orixinal (binomen) dunha especie tipo debería citarse sempre. Dá un exemplo disto no artigo 67. 1. Astacus marinus Fabricius, 1775 foi posteriormente designado como a especie tipo do xénero Homarus, polo que se lle deu o nome de Homarus marinus (Fabricius, 1775). Porén, a especie tipo de Homarus debería citarse sempre usando o seu nome orixinal, é dicir, Astacus marinus Fabricius, 1775.
Especies do xénero Agaricus

Agaricus é un xénero de fungos basidiomicetos. Calcúlase que existen unhas 300 especies de Agaricus no mundo. Especies
Agaricus abruptibulbus Peck, 1905
Agaricus albolutescens Zeller, 1938
Agaricus aestivalis Pilat, 1951
Agaricus aff. benesii
Agaricus annae
Agaricus alabamensis
Agaricus albertii Bon, 1988
Agaricus altipes Agaricus amicosus
Agaricus arcticus
Agaricus argenteus
Agaricus argentinus
Agaricus aristocratus
Agaricus arorae A bóla de neve Agaricus arvensis Agaricus augustus Agaricus benesii Agaricus bernardii Agaricus bisporus (Champiñón de París) Agaricus bitorquis Agaricus blazei
Agaricus bohusii
Agaricus bresadolianus Agaricus californicus
Agaricus campbellensis Agaricus campestris (Fungo dos lameiros)
Agaricus cellaris
Agaricus cf. pseudopratensis
Agaricus chionodermus
Agaricus chlamydopus
Agaricus comtuliformis
Agaricus comtulus
Agaricus cretacellus
Agaricus cretaceus Agaricus crocodilinus Agaricus cupreobrunneus
Agaricus depauperatus
Agaricus devoniensis
Agaricus diminutivus
Agaricus dulcidulus
Agaricus endoxanthus
Agaricus essettei
Agaricus excellens
Agaricus fissuratus
Agaricus freirei Agaricus fuscofibrillosus
Agaricus fuscovelatus
Agaricus geesterani syn. Allopsalliota geesterani
Agaricus floridanus
Agaricus haemorrhoidarius
Agaricus halophilus
[* Agaricus hondensis
Agaricus hortensis Agaricus impudicus
Agaricus inapertus
Agaricus koelerionensis
Agaricus lacrymabunda
Agaricus langei
Agaricus lanipes
Agaricus laskibarii
Agaricus leucotrichus Agaricus lilaceps
Agaricus litoralis
Agaricus ludovici
Agaricus luteomaculatus
Agaricus maclovianus
Agaricus macrocarpus Agaricus macrosporus
Agaricus magni
Agaricus maleolens
Agaricus medio-fuscus
Agaricus meleagris
Agaricus menieri Agaricus micromegathus
Agaricus minimus
Agaricus moelleri
Agaricus niveolutescens
Agaricus nivescens
Agaricus osecanus
Agaricus pampeanus
Agaricus parvitigrinus Agaricus pattersonae
Agaricus perobscurus
Agaricus perrarus
Agaricus pilatianus
Agaricus pilosporus Agaricus placomyces
Agaricus pocillator
Agaricus porphyrizon
Agaricus porphyrocephalus Agaricus praeclaresquamosus syn. Agaricus placomyces
Agaricus praerimosus
Agaricus pratensis Agaricus pseudopratensis
Agaricus purpurellus
Agaricus radicatus
Agaricus romagnesii
Agaricus rosalamellatus
Agaricus rotalis
Agaricus rubellus
Agaricus rufotegulis
Agaricus rusiophyllus
Agaricus semotus Agaricus silvaticus (bóla de neve de bosque) Agaricus silvicola Peck, 1872 Agaricus smithii
Agaricus solidipes
Agaricus spissicaulis
Agaricus stramineus
Agaricus subantarcticus
Agaricus subfloccosus
Agaricus subperonatus Agaricus subrufescens ( Agaricus blazei) Agaricus subrutilescens Agaricus texensis
Agaricus urinascens
Agaricus vaporarius
Agaricus variegans
Agaricus valdiviae
Agaricus xanthodermulus champiñón fedorento. Agaricus xanthodermus
Agaricus xantholepis
Especificidade biolóxica

En bioloxía, a especificidade biolóxica é a tendencia dunha característica biolóxica como un comportamento ou unha variación bioquímica ou outra, a aparecer nunha determinada especie. O bioquímico Linus Pauling afirmou queA especificidade biolóxica é o conxunto de características dos organismos vivos ou constituíntes dos organismos vivos que os fan ser especiais ou facer algo especial. Cada especie de animal ou planta é especial. Difire dalgún modo de todas as outras especies. ……a especificidade biolóxica é o principal problema para comprender a vida. Subtemas
As características biolóxicas poden ser descritas como interespecíficas, intraespecíficas e conespecíficas.
A interespecificidade (literalmente entre especies), ou ser interespecífico, describe aspectos entre individuos de especies distintas. Estas poden incluír: Comunicación interespecífaca, a comunicación entre difeentes especies de animais, plantas, fungos ou bacterias.
Competición interespecífican, na que os individuos de diferentes especies compiten polos mesmos recursos nun ecosistema.
Alimentación interespecífica, na que os adultos dunha especie alimentan as crías doutra especie.
Hibridación interespecífica ou reprodución entre distintas especies.
Interacción interespecífica, os efectos que uns organismos da comunidade teñen sobre outros.
Embarazo interespecífico, embarazo no que un embrión ou feto dunha especie é xestado por outra.
A intraespecificidade (literalmente dentro da especie) ou ser intraespecífico, describe os comportamentos, variacións bioquímicas e outros aspectos dentro dos individuos dunha mesma especie. Estes poden ser: Antagonismo intraespecífico, cando os individuos da mesma especie son hostís entre si.
Competición intraespecífica, cando individuos ou grupos de individuos da mesma especie compiten polos mesmos recursos nun ecosistema.
Hibridación intraespecífica ou reprodución entre variedades da mesma especie.
Mimetismo intraespecífico, individuos que imitan a outros da súa especie que teñen unha característica desexable. Por exemplo bolboretas que non son tóxicas poden imitar a coloración doutros individuos da súa especie que si son tóxicos, o que os protexe a ambos.
Dous ou máis individuos dunha poboación ou taxon son conespecíficos se pertencen á mesma especie. Onde conviven diferentes especies que se poden hibridar e os seus gametos compiten, os gametos conespecíficos teñen precedencia sobre os heteroespecíficos, o que se denomina precedencia espermática conespecífica ou precedencia do pole conespecífica en plantas.
O antónimo de conespecificidade é a heteroespecificidade: dous individuos son heteroespecíficos se se considera que pertencen a diferentes especies biolóxicas. Conceptos relacionados
Son conxéneres os organismos do mesmo xénero.
(Isto non se debe confundir con conxénico, termo que se aplica en xenética a dous organismos que só difiren nun locus e un segmento ligado dun cromosoma. )
Especismo

O especismo é unha forma da discriminación. Implica tratar a membros dunha especie peor que a outros doutra especie mesmo cando os seus intereses son equivalentes.
Este termo é empregado a miúdo no campo da defensa dos animais, para afirmar que o especismo é un tipo de prexuízo de funcionamento similar a racismo ou o sexismo, pois sostén que o xeito no que se debe tratar a un individuo depende do grupo ao que pertence, non das súas características propias (en concreto, de que poida sentir), ou ben doutras características non relevantes. O especismo sería causa do uso de animais en prácticas crueis, no seu consumo como comida, roupa, para o lecer (como nas touradas) e para outros fins. Tamén implicaría a negativa para auxiliar a aqueles que están en situación de necesidade, en concreto no caso do sufrimento dos animais no mundo salvaxe.
Espectro do hidróxeno

O espectro do hidróxeno é a emisión/absorción electromagnética propia deste material.
É coñecido dende os traballos de Kirchhoff, Bunsen, e Fraunhofer, que tódolos elementos teñen unha emisión/absorción característica de ondas electromagnéticas dentro de todo o espectro electromagnético.
Balmer deduciu matematicamente as relacións entre as diferentes raias de emisión do hidróxeno, as liñas de Balmer, pero non puido explicar por que motivo físico as emisións seguían ese patrón.
Non foi ata o desenvolvemento do modelo atómico de Bohr que se puido dar resposta a esta incógnita. Neste modelo o átomo descríbese como un núcleo con carga positiva (formado por protóns e neutróns) e os electróns orbitan ao seu redor en órbitas circulares. Só se permiten as órbitas que cumpren que o seu momento angular é un múltiplo enteiro da constante de Planck, h. Este modelo foi o primeiro que introduciu a mecánica cuántica dentro do átomo e explicaba satisfactoriamente, mediante transicións de electróns entre as diferentes órbitas permitidas, as emisións electromagnéticas do hidróxeno. Aos múltiplos de h de cada órbita chamóuselle número cuántico. Máis tarde este modelo foi superado por Sommerfeld, permitindo órbitas elípticas e coa introdución doutros números cuánticos que explicaron teoricamente os multipletes e as emisións de átomos de elementos máis complexos.
A fórmula de Balmer xeneralizada por Ritz é: 1 λ
R ( 1 n 2 − 1 m 2 ) {\displaystyle {\frac {1}{\lambda }}
\mathbf {R} {\left({\frac {1}{n^{2}}}-{\frac {1}{m^{2}}}\right)}} Onde R é a constante de Rydberg de valor 1, 097107 m-1. n e m coa interpretación de Bohr convértense en dous números cuánticos relativos a dúas órbitas diferentes (m>n), é dicir, esta ecuación dános a lonxitude de onda da radiación emitida por un electrón que salta dende a órbita m á n. En función da órbita n de chegada do electrón de transición definíronse diferentes series de valores que reciben os nomes dos seus descubridores, así temos: para n 1 Serie de Lyman.
para n 2 Serie de Balmer.
para n 3 Serie de Parchen.
para n 4 Serie de Brackett.
para n 5 Serie de Pfund.
Espectro electromagnético

Espectro electromagnético é o intervalo completo da radiación electromagnética, que contén desde as ondas de radio, pasando polas microondas, o infravermello, a luz visible, os raios ultravioleta, os raios X, a radiación gamma, ata os raios cósmicos.
Falar de espectro referíndose a un fenómeno ondulatorio como o é a radiación electromagnética (EM), significa falar en termos de frecuencia de oscilación, longura de onda ou enerxía de fotón. Así o espectro electromagnético é un mapa, unha clasificación da radiación EM segundo estes parámetros.
Por outra banda o espectro EM pódese clasificar do mesmo xeito con calquera destes tres parámetros, que gardan unha relación de proporcionalidade entre eles. Deste xeito tense que, ν
c / λ {\displaystyle \ \nu
c/\lambda } E
h ⋅ ν {\displaystyle E
h\cdot \nu } onde ν {\displaystyle \nu } é a frecuencia medida en Herzios (Hz), λ {\displaystyle \lambda } é a longura de onda medida en múltiplos e submúltiplos do metro, E é a enerxía medida en Joule (J) -aínda que se adoita ofrecer tamén, por simplicidade, en electrón-voltios (eV)-, e finalmente h é a constante de Planck.
Espectro visible

O Espectro visible (ou espectro óptico) é a porción do espectro electromagnético cuxa radiación pode captarse pola vista humana. Identifícase esta radiación como sendo a luz visible, ou simplemente luz. Esta faixa do espectro sitúase entre a radiación infravermella e a ultravioleta. Para cada frecuencia da luz visible asóciase unha cor.
O espectro visual varía moito dunha especie animal para a outra. Os cans e os gatos, por exemplo, non ven cores, vendo todo en negro e branco[Cómpre referencia]. Nós, os humanos vemos nunha faixa que vai do vermello ao violeta, pasando polo verde, o amarelo e o azul; outras especies como as cobras ven no infravermello, e as abellas no ultravioleta, cores para as cales somos cegos. Mesmo entre os humanos pode haber grandes variacións de percepción. Por isto, os límites do espectro óptico non están ben definidos dende un punto de vista biolóxico. Dende o punto de vista físico, en cambio, vén limitado pola lonxitude de onda da cor.
Espectrograma

Un espectrograma é a representación espectral variando no tempo (formando unha imaxe), que mostra como unha densidade espectral varía no dito tempo.
No eido acústico, é o resultado de calcular o espectro de frecuencia en imaxe dun sinal analóxico de son.
Pode resultar nunha gráfica tridimensional que representa a enerxía do contido frecuencial do sinal segundo vai variando esta ao longo do tempo. Obtense a través do espectrómetro. Aplicacións
É usada para identificar sons fonéticos e procesos da fala. Poden servir para axudar a corrixir trastornos da linguaxe e para axudar a aprender a falar a persoas xordas.
Dentro do campo artístico, foi usado na música electrónica, para crear un sinal acústico a partir dun espectrograma feito cunha imaxe deseñada ou arbitraria. Tamén serve para modificar a intensidade de diferentes frecuencias ou crear novos sons musicais a partir doutros xa existentes.
É usado en sistemas de detección como o radar e o sonar.
Algúns espectrogramas analóxicos foron aplicados no estudo do canto dos paxaros e doutras especies para estudar a modulación de frecuencia da comunicación animal.
Tamén se empregan no campo da sismoloxía. Formato
O formato máis común consiste nun gráfico con dous eixes, o horizontal representa o tempo, mentres que o vertical representa a frecuencia. Pódese engadir unha terceira dimensión que indique a amplitude nun tempo e frecuencia concretos, indicándose a intensidade en cada punto, ou mediante cores.
Hai moitas variedades de formato. Os eixes vertical e horizontal pódense permutar, correndo o tempo horizontalmente. Ás veces a amplitude represéntase mediante a altura dunha superficie en tres dimensións. A frecuencia ou a amplitude poden ser indicadas linear ou logaritmicamente, dependendo de para que se use o espectograma. No son normalmente emprégase un eixo logarítmico para a amplitude (probablemente en db), e a frecuencia represéntase de xeito linear para salientar os harmónicos e de xeito logarítmico para o ton fundamental.
Espectroscopia de absorción atómica

A espectroscopia da absorción atómica, en química analítica, é unha técnica para determinar a concentración dun elemento particular do metal dentro dunha mostra. A espectroscopia da absorción atómica pódese utilizar para analizar a concentración sobre 62 metais diferentes nunha solución. Desenvolveuse por primeira vez durante os anos 50 por un equipo de químicos australianos, dirixidos por Alan Walsh, traballando na división de física química da CSIRO (Organización de Investigación científica e industrial da Commonwealth), en Melbourne, Australia. Xeralmente, a técnica fai uso dunha chama para atomizar a mostra, pero tamén se utilizan outros atomizadores como un forno do grafito.
Espectrómetro

O espectrómetro, espectrofotómetro, espectrógrafo ou espectroscopio, é un aparello capaz de analizar o espectro de frecuencias característico dun movemento ondulatorio. Aplícase a diferentes instrumentos que operan sobre un amplo campo de lonxitudes de onda. Espectroscopio
Un espectrómetro óptico, ou espectroscopio, é un instrumento que serve para medir as propiedades da luz nunha determinada porción do espectro electromagnético. A variable que se mide xeralmente é a intensidade luminosa, pero pódese medir tamén, por exemplo, o estado de polarización electromagnética. A variable independente adoita ser a lonxitude de onda da luz, xeralmente expresada en submúltiplos do metro, aínda que algunhas veces poida ser expresada en calquera unidade directamente proporcional á enerxía do fotón, como a frecuencia ou o electronvolt que manteñen unha relación inversa coa lonxitude de onda. Utilízanse espectrómetros en espectroscopia para producir liñas espectrales e medir as súas lonxitudes de onda e intensidades.
En xeral, debido ás diferentes técnicas necesarias para medir distintas porcións do espectro, un instrumento concreto só operará sobre unha pequena porción deste campo total. O analizador de espectro é un dispositivo electrónico moi parecido por embaixo das frecuencias ópticas (é dicir, microondas e radiofrecuencia).
Esta ferramenta pode ser usada para ver os espectros de emisión xerados polos elementos ao absorber ou emitir fotóns enerxéticos. Das frecuencias de onda, un moi pequeno prisma é visible ao ollo humano, entre os raios ultravioleta e os infravermellos; o espectrómetro dá unha visión máis clara destes.
Cabe resaltar que cada elemento ten un espectro particular, e que dependendo da súa estrutura química algúns reaccionan máis rápido que outros, polo que algúns espectros de emisión non requiren unha descarga enerxética moi grande, mentres que outros unha maior. En 1920, por exemplo o científico Niels Bohr escribiu os seus postulados con base na descarga enerxética que lle deu a un átomo de hidróxeno, dando a idea para que un espectrómetro fose construído.
Espectrómetro Magnético Alfa

O Espectrómetro Magnético Alfa (Apha Magnetic Spectrometer, AMS), é un aparello cargado en maio de 2011 na Estación Espacial Internacional capaz de rexistrar dez mil raios cósmicos cada minuto. Características
Forma parte do proxecto DArk MAtter. A versión instalada, AMS-02, está pensada para detectar e catalogar os raios na procura de claves para a comprensión da natureza fundamental da materia, antimateria, a orixe dos raios cósmicos e sinais da materia escura. O proxecto foi liderado polo Premio Nobel de Física Samuel Ting, á cabeza dun equipo que engloba máis de 600 científicos en 16 países.
AMS-02 é o paso seguinte do programa que lanzou un detector prototipo (AMS-01) no Space Shuttle en 1998. Dito experimento amosou un gran potencial, polo que foi continuado.
No 2019 é reparado en órbita mediante paseos espaciais dos astronauta Luca Parmitano (ESA) e Andrew Morgan (NASA) e o brazo robótico da ISS manexado por Jessica Meir (NASA). Ficha técnica
Masa: 7500 kg
Material da estrutura: Aceiro inoxidábel
Potencia: 2500 W
Velocidade datos internos: 7 Gbit/s
Velocidade media de transmisión de datos a Terra: 2 Mbit/s
Duración estimada da misión: de 10 a 18 anos
Intensidade do campo magnético: 015 T producidos por un imán permanente de Nd de 1200 kg
(Imán supercondutor orixinal: 2 bobinas de Nb-Ti a 1, 8 K producindo un campo central de 0, 87 T)
Os datos son filtrados e comprimidos para a súa descarga no centro de operacións POCC do CERN.
Especulación

A especulación (do latín especulare, observar, ver) é unha reflexión teórica sobre un asunto ou unha materia co fin de poder recoñecelo e examinalo.
Nun principio, a palabra especulación non era imaxinar algo sen fundamento, senón investigar meticulosamente algo. Na teoría, esta palabra ocupa o primeiro lugar na clasificación das ciencias que fai Aristóteles. Os filósofos e a especulación
Para Aristóteles, o coñecemento especulativo é o máis grato e tamén o mellor (metafísica), e a contemplación é o fundamento da felicidade. No mundo romano, a palabra especulación ten un significado pexorativo, xa que está considerada unha actitude pouco civil ao non atender aos servizos públicos, os cales son principais para os romanos. Os filósofos da Idade Media distinguen a especulación doutras actividades teóricas baseándose en que especular é interpretar.
Distínguense así os termos especulación, meditación e contemplación. A través da contemplación considérase a Deus como é, por medio da especulación vese como se reflicte no que el creou e mediante a meditación, a alma ten o propósito de alcanzar a contemplación. Neste caso, a especulación é un estado intermedio que leva á contemplación.
Na etapa moderna, moitos autores opóñense á especulación considerándoa sen fundamento e sen ningún obxectivo práctico nin teórico. Francis Bacon e Descartes desprezan a especulación xa que consideran que ten escasas consecuencias para os que a practican. Racionalismo moderno
A especulación tivo grande importancia no racionalismo moderno. Kant confiou na razón especulativa co propósito de limitar as posibilidades da razón, xa que non se pode admitir ningún coñecemento fóra dos límites da experiencia. Para este filósofo, o coñecemento teórico é diferente ao coñecemento da natureza porque é especulativo, xa que se refire a un obxecto ou aos conceptos dun obxecto e non se pode alcanzar por medio dunha experiencia. Kant pon así límites definitivos á especulación ou á razón especulativa. Filosofía contemporánea
Tempo despois concedéuselle ao especulativo a capacidade de cualificar a especie superior do coñecemento. Hegel foi o autor que destacamos neste sentido. Segundo este filósofo, a razón ou o pensamento especulativo é o único que pode unir e conciliar os opostos que se manifestan no proceso dialéctico e o que supera as tensións que este proceso revela.
Feuerbach e Karl Marx opóñense ao especulativo dentro das escolas hegelianas e tamén se opoñen a maioría das tendencias filosóficas do século XX. Unha excepción foi a teoría de Theodor Adorno, cuxa "dialéctica negativa" volve enunciar a forma especulativa do pensamento en clave rigorosamente materialista.
Especulación (economía)

A especulación é un termo polisémico cun mesmo orixe etimolóxico, do latín speculari, observar; referido á filosofía a especulación refírese á observación teórica sobre un asunto (do grego theoría visión), adquire un significado especial no eido do cartos e a economía. A persoa que especula chámase especulador. Un especulador non compra bens para posuílos, senón para vendelos despois. O motivo é que quere obter beneficios coa variación do prezo.
Téntase comprar os produtos cando son baratos e vendelos cando son caros. Hai unha boa oportunidade de beneficiarse sempre que o prezo de mercado dun ben económico cambie a miúdo en diferentes direccións.
A especulación inclúe a compra, tenencia, venda e venda en curto de accións, bonos, mercadorías, moedas, obxectos de colección, inmobles, derivados ou calquera instrumento financeiro valioso. É o contrario de comprar porque se quere utilizar un ben para a vida diaria ou obter ingresos con eles (como dividendos ou intereses).
A especulación é un dos principais papeis do mercado nos mercados financeiros occidentais. Os outros son cobertura, investimento a longo prazo e arbitraxe. Os especuladores non planean manter un activo durante moito tempo. A especulación é contraria a certas escalas de valores éticos e relixiosos.
A especulación inmobiliaria é un tipo particular de especulación.
Espello (Internet)

Un espello (en inglés, mirror) é un termo usado en Internet para referirse a un servidor FTP, unha web ou calquera outro recurso que é unha copia da información doutro.
Os espellos facilitan o acceso á información daqueles usuarios que se atopan afastados da localización física do orixinal. Utilízanse para que a carga de páxinas ou a descarga de arquivos sexa máis rápida mediante un espello máis próximo ao cliente.
Falando de redes, un espello fai referencia ao modo en que traballa un switch ao replicar os paquetes que este conmuta direccionados a un só porto, para que se poida observar todo o tráfico da rede cun analizador especial.
Espera

Espera é un municipio español da provincia de Cádiz, Andalucía. No 2008 tiña 4. 005 habitantes. A súa extensión superficial é de 123 km² e dista 82 quilómetros da capital de provincia, Cádiz.
Esperanza Gómez González

Esperanza Gómez González, nada en Vilachá (A Pobra do Brollón) cara a 1894, foi unha labrega e política galega. Traxectoria
Labrega, en 1936 estaba viúva e tiña sete fillos. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detida no cárcere de Monforte de Lemos o 13 de febreiro de 1938. Foi xulgada en consello de guerra en Lugo o 15 de xuño de 1938 acusada de auxilio á rebelión e condenada a quince anos e un día de reclusión tempoal. O 26 de marzo de 1940 foi trasladada a prisión de Tarragona. Despois pasou á Prisión Provincial de Mulleres de Barcelona. En 1937 abríronlle expediente de responsabilidades políticas e foi condenada en 1941 a unha sanción de 100 pesetas. Fóronlle embargados os bens para pagar a sanción.