Латински/Лекција 5

Латински јазик
<< Лекција 4 | Лекција 6 >>
----
1 Таблици на именки
1-ва</sup> деклинација
''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''
номинатив
puell-a
puell-ae
генитив
puell-ae
puell-arum
акузатив
puell-am
puell-as
датив
puell-ae
puell-is
2-ра</sup> declension
-us
-um (среден род)
-r
''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''
номинатив
serv-us
serv-i
bell-um
bell-a
puer
puer-i
генитив
serv-i
serv-orum
bell-i
bell-orum
puer-i
puer-orum
акузатив
serv-um
serv-os
bell-um
bell-a
puer-um
puer-os
датив
serv-o
serv-is
bell-o
bell-is
puer-o
puer-is
2 Падеж: Генитив
Падежот генитив е описен падеж и ги опишува следниве особини на опишаната именка:
• Сопственост, на пр. Маркусовиот пес (Canis Marci)
• Потекло, на пр. Маркус од Рим (Marcus Romae)
• Однос, на пр. Работа на убавина (Res pulchrae)
• Квантитет, Литар вода
• Квалитет e.g. Ден на гнев (Dies irae)
3 Примери на латински
Латински
Македонски
canispueri maliestbonus
Песотна лошото момчеедобар
номинативна именкагенитивглаголниминативна придавка
номинативна именкагенитивглаголноминативна придавка
ЛатинскиМакедонски
canispuerorum malorumestbonus
Песотна лошите момчињаедобар
номинативна именкагенитив (множина)глаголноминативна придавка
номинативна именкагенитивглаголноминативна придавка
4 Вежба 6
Покажете го генитивот:
# Флавиевиот пес е добар.
# Ахилова петица.
# Mater Flaviae est domina.
Придавките кои опишуваат генитивна именка мораат да имаат генитивни наставки соодветни по број и род.
5 Падеж: Датив
Падежот датив, исто така познат како падеж на индиректниот предмет назначува:
• За кого или за тоа, на пр. Го направив автомобилов <B>за него</b>
• На кого или на него, на пр. Му го дадов автомобилот <B>нему</B>
• Чиј (Присвоен датив)
• Предикативен датив (во подоцнежните лекции).
6 Пример 1
Приказ: датив во употреба
Тојја направимасатазанеговиот пријател
номинативна именкаглаголакузативдативен предлогdative
,,тој" е во номинатив,
ја ,,направи" е глагол,
,,масата" е акузатив,
,,за" е предлогот кој укажува на датив^,
,,неговиот пријател" е датив.
^ За може да се употреби и во други конструкции. За да утврдите дали се работи за датив, анализирајте го значењето на реченицата (видете Пример 3). Искуството ќе ви помогне брзо да го воочите падежот на именката во реченицата без многу напор.
7 Вежба 8: Преведете на македонски
# Cenam donat amicis.
# Haec dies anni est calor.
8 Римски цифри
Римјаните не ги користеле индо-арапските цифри кои ние ги користиме денес. Тие користеле посебен нумерички систем. Но и денес ние го користиме овој систем.
Римска цифра, Латински имиња на цифрите, Македонски, Индо-арапски цифри, Шпански, Француски, Италијански
I, unus -a -um, еден, 1, uno, un, uno
II, duo -ae, два, 2, dos, deux, due
III, tres, tria, три, 3, tres, trois, trei
IV, quattor, четири, 4, cuatro, quatre, quattro
V, quinque, пет, 5, cinco, cinq, cinque
VI, sex, шест, 6, seis, six, sei
VII, septem, седум, 7, siete, sept, siete
VIII, octo, осум, 8, ocho, huit, octo
IX, novem, девет, 9, nueve, neuf, nove
X, decem, десет, 10, diez, dix, dieci
XV, quindecim, петнаесет, 15, quince, quinze, quindici
XX, viginti, дваесет, 20, veinte, vingt, venti
XXV, viginti quinque, дваесет и пет, 25, veinticinco, vingt-cinq, venticinque
L, quinquaginta, педесет, 50, cincuenta, cinquante, cinquanta
C, centum, сто, 100, cien, cent, cento
D, quingenti, -ae, -a, петсто, 500, quinientos, cinq-cents, cinquecento
M, mille, илјада, 1000, mil, mille, mille