Латински/Лекција 3

Латински јазик
<< Лекција 2 | Лекција 4 >>
----
1 Белешки за вокабуларот
Номинативниот падеж е падежот на подметот во реченицата.
Белешка: Кај еден збор номинативната еднина не се изведува од генитивната форма на зборот како кај другите падежи, туку (особено во случајот на именки од 3-та деклинација) се зналително различни по форма.
Во оваа глава ќе се користат следниве поими:
м. = машки род ж. = женски род с. = среден род
*Именките од 1-ва и 2-ра деклинација се дадени во номинатив. Благовремено ќе биде додадена и генитивната еднина. Иако не е апсолутно неопходно, би требало да стекнете навика да деклинирате именки на база на генитивната сонова. <B>Во оваа глава тоа не се третира.</B>*Именките од 3-та, 4-та и 5-та деклинација се дадени во номинативна и генитивна еднина.
*Придавките од 1-ва/2-ра деклинација се дадени со наставките за машки, женски и среден род.
*Придавките од 3-та деклинација се дадени во номинативна и генитивна еднина.
2 Граматика - Дел први: Преглед на падежот Номинатив
<b>Вокабулар за лекцијава</b>
Латински
Македонски
magn-us -a -um
голем -а -о
bon-us -a -um
доб-ар -ра -ро
mal-us -a -um
лош -а -о
puell-a ж.
девојка
puer м.
момче
domin-a ж.
господар
domin-us м.
господарка
lud-us м.
училиште
triclini-um с.
трпезарија
<B>esse</B>(ego) sum(tu) es[lud-us] est(nos) sumus(vos) estis[lud-ī] sunt
<B>да се биде</B>јас сумти си[училиштето] is*ние смевие сте[училиштата] се
non
Прилог кој стои пред глаголот и значи ,,не" и со тоа го негира зборот.
Запомнете: некои именки од 2-ра деклинација ја губат наставката ,,-us" во номинатив - момче е ,,puer", а не "puer-us".
3 Граматика: ставање на номинативот во множина
Број
1-ва деклинација Жен.
2-ра деклинација Маш.
2-ра деклинација Сред.
Еднина
puell-a
lud-us
triclini-um
Множина
puell-ae
lud-i
triclini-a
За ставање на правилни именки во множина, заменете ја наставката за еднина со наставката за множина. Сите придавки кои ја опишуваат именката мораат да бидат исто така во множ
ина -- придавките мораат да се сложуваат со именките по падеж, број и род.
Глаголот мора да се сложува по број со неговиот подмет.
3.1 Примери
ЛатинскиМакедонски
puell-a est bon-aДевојката е добра.
''За множина:''
puell-ae sunt bon-aeДевојките се добри.
ЛатинскиМакедонски
poet-a est bon-usПоетот е добар.
''За множина:''
poet-ae sunt bon-iПоетите се добри.
ЛатинскиМакедонски
triclini-um est magn-umТрпезаријата е голема.
''За множина:''
triclini-a sunt magn-aТрпезариите се големи.
ЛатинскиМакедонски
sum magn-usЈас сум голем.
''За множина:''
sumus magn-iНие сме големи.
ЛатинскиМакедонски
es bon-usТи си добар.
''За множина:''
estis bon-iВие сте добри.
4 Други примери
4.1 Пример 1
ЛатинскиМакедонски
triclini-um est magn-um
Трпезаријата е голема.
:Белешки: За да означиме дека трпезаријата е таа што е голема, на зборот му додаваме номинативна наставка од среден род, еднина (-um) на magn-us, за да се сложи по род (triclini-um е среден род и бара наставка од среден род), падеж (triclini-um е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (triclini-um е во еднина и бара наставка во еднина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -um.
::Затоа, triclinium est magnus, е грешка бидејќи magnus не се сложува со triclinium и вака би збуниле некој римјанин. Тој би ве разбрал: ,,Трпезаријата е голем човек."
4.2 Пример 2
ЛатинскиМакедонски
puell-a est magn-a
Девојката е голема.
:Белешки: За да означиме дека девојката е таа што е голема, на зборот му додаваме номинативна наставка од женски род, еднина (-а) на magn-us, за да се сложи по род (puell-a е женски род и бара наставка од женски род), падеж (puell-a е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (puell-a е во еднина и бара наставка во еднина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -а.
4.3 Пример 3
ЛатинскиМакедонски
lud-us est magn-us
Училиштето е големо.
:Белешки: За да означиме дека училиштето е тоа што е големо, на зборот му додаваме номинативна наставка од машки род, еднина (-us) на magn-us, за да се сложи по род (lud-us е машки род и бара наставка од машки род род), падеж (lud-us е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (lud-us е во еднина и бара наставка во еднина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -us.
4.4 Пример 4
ЛатинскиМакедонски
ludi sunt magni
Училиштата се големи.
:Белешки: За да означиме дека училиштата е тие што се големи, на зборот му додаваме номинативна наставка од машки род, множина (-i) на magn-us, за да се сложи по род (lud-us е машки род и бара наставка од машки род род), падеж (lud-us е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (lud-us е во множина и бара наставка во множина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -i.
5 Вежба 1
<B>Преведете на македонски:</B># vos estis boni
# sum qui sum (qui = кој)
# es puell-a.
# lud-us est magn-us.
# sumus bon-i
<B>Преведете на македонски:</B># sum bon-us
# es bon-us
# est bon-us
# sumus bon-i
# estis bon-i
# sunt bon-i
# puell-a est in hort-o (in horto = во градината)
# sum in hort-o
# es in hort-o
# sunt in hort-o
# Fabi-us est bon-us (Fabius е лично име)
# Juli-a est puell-a.
# Flavi-a est domin-a.
# Fabi-us est domin-us
# Flavi-a non est domin-a mal-a.
# non sum bon-us.
# non sumus bon-i.
----
^ Латински ^ | << Лекција 2 | Лекција 4 >>