procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Германски јазик/Можен начин

Можниот начин ''не е идно време'', но неговото образување е доста слично со идното време. Се образува со помошниот глагол würden, и глагол во инфинитив.
ich, würde, основа на глаголот, -en
du, würdest
er/sie/es, würde
wir, würden
ihr, würdet
sie/Sie, würden
Германски јазик/Заповеден начин

Der Imperativ / Императив
Заповедниот начин или ''императив'' се користи за изразување наредби, барања, желби.
Германскиот јазик има различна структура за императив за секоја од трите форми за второ лице („Sie“, „ihr“, „du“).
1 Образување на императив
Заменка, Императив, Пример, Македонски
Sie (учтиво - еднина и множина), ''основа на глаголот'' + en + Sie, Laufen Sie!, Трчајте [Вие]!
du (еднина), ''основа на глаголот'' + e*, Laufe!, Трчај!
ihr (множина), ''основа на глаголот'' + t, Lauft!, Трчајте!
* 2 лице еднина може да има наставка -е, но и не мора, при што и двете форми се точни.
Кога се обраќаме формално, секогаш после глаголот во императив се пишува заменката (Sie).
Кога се обраќаме неформално после глаголот никогаш не се пишува заменка.
2 Императив од помошните глаголи
Императивот од помошните глаголи се образува на следниот начин:
* sein → sei
** Sei still! - Биди тивок!
* haben → hab
** Hab geduld! - Имај трпение!
* werden → werd
** Werd erwachsen! - Порасни!
3 „Ублажување“ на заповедноста
Заповедниот начин може да звучи многу неучтиво на германски. За да се направи наредбата да звучи поучтиво, може да се додаде честичката ''bitte'':
* Komm bitte! - Те молам дојди!
* Würden Sie bitte mitkommen! - Ќе ве молам да дојдете со мене!
Прилогот ''mal'' (од "einmal") ја прави наредбата помалку формална:
* Warte mal! - Почекај!
* Schau mal! - Погледни!
4 Негација
Негација на заповеден начин се образува со додавање на честичката nicht после глаголот:
* Iss nicht so viel! - Не јади толку многу!
* Fahr nicht so schnell! - Не вози толку брзо!
Германски јазик/Генетив

Генетив е еден од четирите падежи во германскиот јазик, покрај номинатив, акузатив и датив. Се користи за изразување на поседување или сопственост.
На пример, ако сакаме да кажеме „колата од мојот татко“ можеме да го искористиме генетивот за да искажеме сопственост: „das Auto meines Vaters“.
1 Членот
Неопределениот член во датив гласи:
+ Неопределен член
, Номинатив, Акузатив, Датив, Генетив, Пример, Македонски
машки род, ein, einen, einem, eines, eines Vaters, (од еден/некој) маж
женски род, eine, eine, einer, einer, einer Frau, (од една/некоја) жена
среден род, ein, ein, einem, eines, eines Autos, (од еден/некој) автомобил
множина, ---, ---, ---, ---, Kinder, (од едни/некои) деца
Германски јазик/Повратни глаголи

Повратни глаголи се оние кај кои дејството преоѓа врз лицето што ја врши работата. За разлика од македонскиот јазик, каде се користи кратката заменска форма од повратната заменка себе ''се'' (се радува, се смее, се мие и др.) која е иста во секое лице, во германскиот јазик повратната заменка ''sich'' се менува по лице.
class=references-small
:sich duschen
:sich fühlen
:sich verletzen
:Ich ''dusche mich'' jeden Morgen.
:''Fühlst'' du ''dich'' heute besser?
:Ich habe ''mich'' beim Sport ''verletzt''.
:''Се туширам'' секое утро.
:Дали ''се чувствувате'' подобро денес?
:''Се повредив'' додека спортував.
1 Видови на повратни глаголи
Постојат три вида на повратни глаголи во германскиот јазик:
1.1 Глаголи кои секогаш се повратни
Одредени глаголи се секогаш рефлексивни; тие не можат да се користат без рефлексивната заменка.
На пр. ''sich bedanken - се заблагодари, sich erkälten - настине, sich schämen - се срами, sich erinnern - се сеќава''
1.2 Глаголи кои понекогаш се повратни
* Глаголи кои го менуваат своето значење кога се повратни
Германски јазик/Вокабулар/Храна и пијалоци

Essen und Getränke
* das Essen - јадење
* das Getränk - пијалак
* der Markt - пазар
* der Supermarkt - супермаркет
* die Vorspeise - предјадење
* die Hauptspeise - главно јадење
* die Nachspeise - десерт
----''das Brot'', ''der Käse'', ''das Ei'', ''das Reis'', ''die Nudeln''''das Wasser'', ''die Milch'', ''der Wein'', ''der Kaffee'', ''der Tee''''die Schokolade'', ''das Bier'', ''der Saft'', ''die Suppe'', ''der Schinken''''das Eis'', ''die Pizza'', ''das Schnitzel'', ''der Kuchen'', ''die Torte''
1 Овошје
* das Obst - овошје
''der Apfel'', ''die Banane'', ''die Orange'', ''die Birne'', ''die Traube''''die Zitrone'', ''die Kirshe'', ''die Erdbeere'', ''die Pflaume'', ''die Wassermelone''
2 Зеленчук
* das Gemüse - зеленчук
''die Tomate'', ''der Kopfsalat'', ''die Gurke'', ''die Karotte'', ''die Kartoffel''
3 Каков е вкусот на храната?
Вкусот на храната може да се опише се повеќе придавки:
* lecker - вкусен
* salzig - солен
* süß - сладок
* bitter - горчлив
* heiß - жежок, врел
* kalt - ладен
Германски јазик/Сложени реченици

1 Независносложени реченици
Координативни сврзници
Кога се користи координативен сврзник, редоследот на зборовите во речениците не се менува.
:Ich bin müde, aber ich kann nicht schlafen. - ''Уморен сум, но не можам да спијам.'':Ich gehe nicht ins Kino, denn ich habe keine Zeit. - ''Не одам во кино затоа што немам време.'':Ich habe ihn zu meiner Party eingeladen, doch er ist nicht gekommen. - ''Го поканив на мојата забава, но тој не дојде.'':Du kannst mir das Geld gleich geben, oder du kannst später bezahlen. - ''Можеш да ми ги дадеш парите сега или можеш да платиш подоцна.'':Sie isst nicht Fleisch, sondern Fisch. - ''Таа не јаде месо, туку риба.'':Ich habe meine Hausaufgaben gemacht, und ich habe auch mein Zimmer aufgeräumt. - ''Ја завршив домашната задача и си ја исчистив и собата.''
2 Зависносложени реченици
Субординативни сврзници
* Ich habe Kopfschmerzen, weil ich zu viel Kaffee getrunken habe. - ''Имам главоболка затоа што испив премногу кафе.''
Германски јазик/Додатоци/Колку е часот?

Wie spät ist es?
----* Wie spät ist es? - Колку е часот? (буквално: ''Колку е доцна?'')
* Es ist ... Uhr. - Часот е ...
* Um wie viel Uhr? - Во колку часот?
1 Час "без минути"
''Es ist zwei Uhr.'', ''Es ist sechs Uhr.'', ''Es ist elf Uhr.''
2 Час и минути
'' Es ist zwei Uhr sechzehn.'', '' Es ist fünf Uhr fünfundvierzig.'', ''Es ist sieben Uhr vierunddreißig.''
3 Часот со предлогот nach
Кога имаат поминато само неколку минути од часот, можеме да го искористиме предлогот ''nach''. На пр. за 10:05 можеме да кажеме ''Es ist fünf nach zehn'', што буквално може да се преведе како ''Часот е пет (минути) после десет''.
'' Es ist zwölf nach vier.'', '' Es ist sieben nach sieben.'', ''Es ist vierzehn nach elf.''
4 Часот со предлогот vor
Кога од часот преостануваат само неколку минути, можеме да го искористиме предлогот ''vor'', што е слично како и на македонски. На пр. за 02:50 можеме да кажеме ''Es ist zehn vor drei'', односно ''Часот е десет до три''.
'' Es ist fünf vor fünf.'', '' Es ist zehn vor neun.'', ''Es ist fünf vor drei.''
5 Половина час
Кога има поминато половина час, на германски се изразува поразлично од македонски. На пр. за 08:30 на македонски би кажале ''Часот е осум и пол'', додека на германски ''Es ist halb neun'' што буквално би се превело ''Часот е пола девет'', слично како на српски.
'' Es ist halb drei.'', '' Es ist halb sieben.'', ''Es ist halb acht.''
6 Четвртина час
Кога имаат поминато или пак преостануваат 15 минути од часот се користи дропката ''Viertel'' (четвртина) заедно со предлогот ''nach'', односно ''vor''. На пр. за 6:15 можеме да кажеме ''Es ist Viertel nach sechs'', што буквално би се превело како ''Часот е четвртина после шест''.
'' Es ist Viertel nach vier.'', '' Es ist Viertel nach acht.'', ''Es ist Viertel vor neun.''
7 Tageszeiten
* der Morgen - утро
* der Vormittag - претпладне
* der Mittag - пладне
* der Nachmittag - попладне
* der Abend - вечер
Арапски јазик/Броеви

Броевите на арапски се:
* 1 - واحد (''уахид'')
* 2 - إثنان (''ит<sup>х</sup>нен'')
* 3 - ثلاثة (''т<sup>х</sup>елет<sup>х</sup>а'')
* 4 - أربع (''арбʻа'')
* 5 - خمسة (''к<sup>х</sup>амса'')
* 6 - ستة (''сита'')
* 7 - سبعة (сабʻа)
* 8 - ثمانية (''т<sup>х</sup>еменја'')
* 9 - تسعة (тисʻа)
* 10 - عشرة (ʻашра)
Германски јазик/Предлози за место

Предлог за место е збор кој се употребува за да се објасни каде се наоѓа некој или нешто во однос на некој друг или нешто друго.
1 Предлози за место
Der Apfel liegt vor dem Buch. Das Buch liegt hinter dem Apfel., Der Apfel liegt auf dem Buch., Der Apfel liegt neben dem Buch.
Der Apfel liegt unter dem Tisch., Der Apfel liegt zwischen den Würfeln., Die Äpfel sind im [in dem] Auto.
Предлозите како што се ''in, an, auf, hinter, neben, unter and über'' се наречени наизменични предлози (''Wechselpräpositionen''). Тие бараат датив или акузатив.
Предлогот се користи со датив кога опишува ''каде се наоѓа нешто''.
* Die Blumen stehen auf dem Fensterbrett. - Цвеќињата се на прозорецот.
* Das Papier liegt neben dem Drucker. - Хартијата е до печатачот.
Предлогот се користи со акузатив кога опишува ''каде нешто е поставено'' или ''се движи''.
* Ich stelle den Kopierer neben das Fenster. - ''Го ставив'' копирот до прозорецот.
* Ich lege das Papier auf den Schreibtisch. - ''Ја ставив'' хартијата на бирото.
2 Предлози за време
+ ''Предлог + датив''invorseit, einem, Tag Monat
einer, Woche Stunde Minute
einem, Jahr
vier, Monaten
+ ''Предлог + акузатив''für, einen, Tag Monat
eine, Woche Stunde Minute
ein, Jahr
vier, Monate
2.1 in
* Предлогот in кога објаснува временска точка во иднината, на македонски има значење ''за'' (за минута, за 3 дена, за 6 месеци...)
2.2 für
* Временскиот предлог für се користи кога се означува времетраење, слично на македонското ''на'' (на пр. на една недела, на пет дена...).
** Ich habe für eine Woche in München gearbeitet. - Јас работев во Минхен на една недела.
2.3 vor
* Предлогот vor за дејства кои започнале и завршиле во минатото, и има значење ''пред'' (пред еден месец, пред две години...).
** Lisa hatte vor drei Wochen Urlaub. - Лиза имаше одмор пред три недели.
2.4 seit
* Предлогот seit појаснува дејства кои започнале во минатото, но сè уште не се завршени, и значи ''од пред'' или ''веќе''.
** Nico lernt seit einem Monat Deutsch. - Нико учи германски од пред (веќе) еден месец.
Германски јазик/Сложенки

Германскиот јазик содржи многу сложени зборови, кои се составени од два или повеќе збора. Родот на сложенката е секогаш ист со последниот од составните зборови.
* das Haus + die Nummer = die Hausnummer
* der Apfel + die Pfanne + der Kuchen = der Apfelpfannkuchen
за да се олесни изговорот, често се додава сврзувачки глас (''Fugenlaut''), кој најчесто е -(e)n или -(e)s.
* die Orange + der Saft = der Orangensaft
* der Liebling + das Essen = das Lieblingsessen
Сложенките можат да бидат составени од различни зборовни групи, како што се именки, глаголи или придавки.
* fahren + die Karte = die Fahrkarte
* groß + die Stadt = die Großstadt
* hell + blau = hellblau
1 Примери
1.1 Без сврзувачки глас
* der Apfelbaum: ''der Apfel (јаболко) + der Baum (дрво)'' - јаболкница
* das Schlagzeug: ''der Schlag (удар) + das Zeug (ствар)'' - тапан
* das Flugzeug: ''der Flug (лет) + das Zeug (ствар)'' - авион
* das Spielzeug: ''das Spiel (игра) + das Zeug (ствар)'' - играчка
* das Feuerzeug: ''das Feuer (оган) + das Zeug (ствар)'' - запалка
* der Hand­schuh: ''die Hand (рака) + der Schuh (чевел)'' - ракавица
* der Schlafanzug: ''der Schlaf (спиење) + der Anzug (костум)'' - пижама
* die Zusammenarbeit: ''zusammen (заедно) + die Arbeit (работа)'' - соработка
* der Schreibtisch: ''schreiben (пишува) + der Tisch (маса)'' - работна маса
1.2 Со сврзувачки глас
* die Sonnenblume: ''die Sonne (сонце) + die Blume (цвеќе)'' - сончоглед
* der Sonnenuntergang: ''die Sonne (сонце) + der Untergang (заоѓање)'' - зајдисонце
* das Lieblingsessen: ''der Liebling (мил) + das Essen (јадење)'' - омилено јадење
* das Nummernschild: ''die Nummer (број) + das Schild (знак)'' - регистарска табличка
* der Arbeitstag: ''die Arbeit (работа) + der Tag (ден)'' - работен ден
Германски јазик/Степенување на придавки

Steigerung von Adjektiven / Степенување на придавки
Придавките во германскиот јазик се степенуваат со додавање на наставката -er во компаратив и зборчето -am и наставката -sten во суперлатив.
1 Правилни форми за степенување
*Позитив: основна форма (на пр. klein)
*Компаратив: придавка + -er (на пр. kleiner)
*Суперлатив: am + придавка + -sten (на пр. am kleinsten)
Позитив, Компаратив, Суперлатив
klein, kleiner, am kleinsten
intelligent, intelligenter, am intelligentesten
billig, billiger, am billigsten
schön, schöner, am schönsten
hell, heller, am hellsten
* Придавки кои завршуваат на -''el'', -''en'', -''er'', во компаратив обично ја испуштаат буквата е.
Позитив, Компаратив, Суперлатив
teuer, teurer, am teuersten
edel, edler, am edelsten
dunkel, dunkler, am dunkelsten
2 Едносложни придавки
Едносложните придавки кои содржат a, o или u, се степенуваат со истите наставки, со еден исклучок - самогласката во зборот добива умлаут.
Позитив, Компаратив, Суперлатив
groß, größer, am größten
alt, älter, am ältesten
jung, jünger, am jüngsten
3 Неправилни форми
Некои придавки имаат неправнилни форми за степенување и како такви треба да се запаметат.
Позитив, Компаратив, Суперлатив
viel, mehr, am meisten
gern, lieber, am liebsten
gut, besser, am besten
4 Споредба
4.1 Изразување на еднаквост
Реченици во кои се споредува еднаквост се формираат со оваа конструкција: so + позитив + wie. Тоа може да се преведе: како и/колку и/исто толку и сл.
* Essen ist so schön wie Bochum. - ''Есен e убав како и Бохум.''* Sie läuft so schnell wie er. - ''Таа трча брзо исто колку и тој''.
* Wir müssen diese Sache so schnell wie möglich erledigen. - ''Мораме да ја завршиме оваа работа колку што е можно поскоро.''
4.2 Изразување на нееднаквост или разлика
Реченици во кои се споредува нееднаквост или разлика се формираат со следнава конструкција: компаратив + als.
* Angela ist kleiner als Klara. - ''Ангела е помала од Клара.''* Ich bin schneller als du. - ''Јас сум побрз од тебе.''
Германски јазик/Деклинација на придавките

Ако придавката во реченицата директно ѝ претходи на именката што ја опишува, крајот на придавката се менува според именката. Оваа промена на придавката се нарекува деклинација на придавката. Постојат три различни деклинации. Која деклинација ќе се користи зависи од членот пред именката: неопределен член, определен член или без член.
1 Слаба деклинација
Слаба деклинација се користи кога имаме определен член + придавка + именка.
, м.р., ж.р., с.р., мно.
Номинатив, der gute Mann, die gute Frau, das gute Kind, die guten Kinder
Акузатив, den guten Mann, die gute Frau, das gute Kind, die guten Kinder
Датив, dem guten Mann, der guten Frau, dem guten Kind, den guten Kindern
Примери:
*Das schwarze Handy ist sehr günstig. - Црниот мобилен телефон е многу ефтин.
* Ich bin der neue Nachbar. - Јас сум новиот сосед.
2 Јака деклинација
Јака деклинација се користи кога именката не е членувана.
, м.р., ж.р., с.р., мно.
Номинатив, guter Hund, gute Katze, gutes Kind, gute Kinder
Акузатив, guten Hund, gute Katze, gutes Kind, gute Kinder
Датив, gutem Hund, guter Katze, gutem Kind, guten Kindern
3 Мешана деклинација
Мешана деклинација се користи кога имаме неопределен член/негација/присвојна придавка + придавка + именка.
, м.р., ж.р., с.р., мно.
Номинатив, ein kleiner Mann, eine kleine Frau, ein kleines Kind, mein kleinen Kinder
Акузатив, einen kleinen Mann, eine kleine Frau, ein kleines Kind, mein kleinen Kinder
Датив, einem kleinen Hund, einer kleinen Frau, einem kleinen Kind, meinen kleinen Kindern
Примери:
* Ich habe ein großes Auto. - Имам голема кола.
*Mein neuer Freund ist 5 Jahre jünger. - Мојот нов дечко е 5 години помлад.
* Ich habe einen kleinen Hund.
* Sie hat eine rote Tasche.
* Er trinkt ein kaltes Bier.
Германски јазик/Датив

Дативот го опишува индиректниот предмет во реченицата. За да го пронајдеме индиректниот предмет треба да одговориме на прашањето кому? (wem?)
На пр. Ich helfe dem Mann. - Му помагам на човекот.
Кога ќе одговориме на прашањето ''Wem helfe ich?'' - Dem Man. Dem Man е индиректен предмет во реченицата, поради тоа оваа именка ќе биде во датив.
1 Глаголи
Одредени глаголи секогаш „бараат да имаат“ индиректен предмет. Такви се на пр: sagen (кажува), helfen (помага), gehören (припаѓа), antworten (одговори), danken (благодари) и други.
2 Предлози
Кога во реченица користиме одредени предлози знаеме дека именката што следува после нив е во датив. Такви се:
* ab (од (''идно време''))
** Ab morgen habe ich mehr Zeit. - Од утре имам повеќе време.
** Ich bin ab Montag in Berlin. - Од понеделник сум во Берлин.
3 Членот
Неопределениот член во датив гласи:
+ Неопределен член
, Номинатив, Акузатив, Датив, Пример, Македонски
машки род, ein, einen, einem, einem Mann, (еден/некој) маж
женски род, eine, eine, einer, einer Frau, (една/некоја) жена
среден род, ein, ein, einem, einem Brot, (еден/некој) леб
множина, ---, ---, ---, Kindern, (едни/некои) деца
Определениот член во датив гласи:
+ Определен член
, Номинатив, Акузатив, Датив, Пример, Македонски
машки род, der, den, dem, dem Mann, мажот
женски род, die, die, der, der Frau, жената
среден род, das, das, dem, dem Brot, лебот
множина, die, die, den, den Kindern, децата
4 Лични заменки
+ Описен текст
Номинатив, Акузатив, Датив, Македонски
ich, mich, mir, мене; ми
du, dich, dir, тебе; ти
er, ihn, ihm, нему; му
sie, es, ihr, нејзе; ѝ
es, sie, ihm, нему; му
wir, uns, uns, нам; ни
ihr, euch, euch, вам; ви
sie, sie, ihnen, ним; им
Sie, Sie, Ihnen, Вам; Ви
5 Контракции
Определени предлози по правило се спојуваат со членот во реченицата:
* an + dem = am (''am Freitag, am 24. Januar, am Abend'')
* an + das = ans
* bei + dem = beim (''beim Arzt, beim Spielen'')
* in + dem = im
* in + das = ins
* zu + dem = zum
* zu + der = zur
6 Редослед во реченицата
Секогаш кога во една реченица имаме и директен и индиректен предмет, индиректниот предмет секогаш има позиција пред директниот, односно дативот секогаш има позиција пред акузативот.
Словачки јазик/Заменки

1 Показни заменки
За посочување на предмети и лица се користат заменките: ten (м.р.), tá (ж.р.) и to (с.р.). На пр.:
* Ten dom je krásny. - ''Таа куќа е убава.''* Tá kniha je zaujímavá. - ''Таа книга е занимлива.''* To auto je veľké. - ''Таа кола е голема.''
За посочување на предмети и лица кои се наоѓаат во непосредна близина на говорникот се користат заменките: tento (м.р.), táto (ж.р.) и toto (с.р.). На пр.:
* Tento muž je môj brat. - ''Овој маж е мој брат.''* Táto žena je moja sestra. - ''Оваа жена е моја сестра.''* Toto dieťa je môj synovec. - ''Ова дете е мој внук.''
Германски јазик/Минато време Перфект

<< Trennbare Verben | Perfekt | Perfekt >>
----
Perfekt / Минато време Перфект
Една можност кога се зборува за минатото во германскиот јазик е времето Перфект. Ова време најчесто се употребува кога се зборува за неодамнешни настани, особено ако тие се уште живи во сеќавање.
1 Партицип II
Пред да го разгледаме минатото време Перфект, потребно е да разгледаме една форма на глаголите која во германскиот јазик е позната како ''Partizip II'' (или ''Partizip Perfekt''). Партицип II е глаголска форма која се користи за формирање на сложени глаголски форми, меѓу кои и минато време Перфект.
Основните правила за образување на Партицип II од глаголите се сумирани во следнава табела:
Правилни глаголи, Неправилни глаголи, Помошни глаголи, Глаголи со -''ieren''''ge- + основа на глаголот + -t'', ''ge- + основа на глаголот + -en'', /, ''ieren'' → ''iert''
1.1 Деливи глаголи
Кај деливите глаголи префиксот од глаголот секогаш останува прв.
Правилни деливи глаголи, Неправилни деливи глаголи
''префикс + ge- + основа на глаголот + -t'', ''префикс + ge- + основа на глаголот + -en''
1.2 Неделиви глаголи со префикс
Кај глаголите кои имаат префикс, а се неделиви, никогаш не се става префикс ''ge-'' во Партицип II.
Правилни глаголи, Неправилни глаголи
''основа на глаголот + -t'', ''основа на глаголот + -en''
2 Образување на Перфект
Минатото време во германскиот јазик со образува со помошните глаголи haben, а поретко со sein + Partizip II формата на глаголoт
ich, habe/bin
du, hast/bist
wir, haben/sind
er/sie/es, hat/ist
ihr, habt/seid
sie/Sie, haben/sind
3 Кој помошен глагол да се искористи?
* Во најголем дел од случаите за формирање на перфект се користи глаголот ''haben''.
* Глаголот ''sein'' се користи кај глаголи кои опишуваат промена на положбата од едно до друго место (fahren, schwimmen, fliegen, gehen, laufen).
Некои од најчесто користените глаголи во секојдневниот говор кои одат со ''sein'' се: konnen,,
инфинитив, перфект, македонски
aufstehen, ist aufgestanden, стана
aufwachen, ist aufgewacht, се разбуди
bleiben, ist gebleiben, остана
einschlafen, ist eingeschlafen, заспа
fahren, ist gefahren, возеше
fallen, ist gefallen, падна
fliegen, ist geflogen, леташе
gehen, ist gegangen, одеше
kommen, ist gekommen, дојде
laufen, ist gelaufen, трчаше
reisen, ist gereist, патуваше
schwimmen, ist geschwommen, пливаше
sein, ist gewesen, беше
wachsen, ist gewachsen, растеше
werden, ist geworden, стануваше
Германски јазик/Сегашно време

<< Das Genus der Nomen | Das Präsens | Der Nominativ >>
----
Das Präsens / Сегашно време
1 Употреба на сегашно време
Сегашно време во германскиот јазик може да употребите:
# Кога зборувате за нешто што се случува во моментов. На пр. ''Clara schläft. - Клара спие.''# Факти и дејства што се повторливи. На пр. ''Ich arbeite jeden Tag. - Јас работам секој ден.''# Дејства што започнале во минатото, и сè уште се одвиваат. На пр. ''Er lernt seit zwei Jahren Deutsch. - Тој учи германски веќе две години.''# Идно дејство. На пр. ''Morgen habe ich frei. - Утре сум слободен.''
2 Правилни глаголи
За да се конјугираат глаголите во сегашно време потребно е од инфинитивот на глаголот да се отстрани -''en''. На вака добиениот корен од глаголот се додаваат наставките за сегашно време:
ich, -e
du, -st
er/sie/es, -t
wir, -en
ihr, -t
sie/Sie, -en
Еве неколку примери:
, spielenигра, suchenбара, arbeitenработи, lernenучи, kaufenкупува, brauchenтреба<sup>1</sup>
ich, spiele, suche, arbeite, lerne, kaufe, brauche
du, spielst, suchst, arbeitest, lernst, kaufst, brauchst
er/sie/es, spielt, sucht, arbeitet, lernt, kauft, braucht
wir, spielen, suchen, arbeiten, lernen, kaufen, brauchen
ihr, spielt, sucht, arbeitet, lernt, kauft, braucht
sie/Sie, spielen, suchen, arbeiten, lernen, kaufen, brauchen
1. Има потреба од нешто.
3 Неправилни глаголи
Некои глаголи неправилно се изменуваат во 2 и 3 лице еднина:
class=references-small
* a ⇒ ä
, fahrenвози, laufenтрча, tragenноси
ich, fahre, laufe, trage
du, fährst, läufst, trägest
er/sie/es, fährt, läuft, träget
wir, fahren, laufen, tragen
ihr, fahrt, lauft, tragt
sie/Sie, fahren, laufen, tragen
* e ⇒ ie
, lesenчита, sehenгледа
ich, lese, sehe
du, liest, siehst
er/sie/es, liest, sieht
wir, lesen, sehen
ihr, lest, seht
sie/Sie, lesen, sehen
* e ⇒ i
, essenјаде, sprechenзборува, gebenдава, nehmenзема
ich, esse, spreche, gebe, nehme
du, isst, sprichst, gibst, nimmst
er/sie/es, isst, spricht, gibt, nimmt
wir, essen, sprechen, geben, nehmen
ihr, esst, sprecht, gebt, nimmt
sie/Sie, essen, sprechen, geben, nehmen
4 Помошни глаголи
Помошните глаголи ''сум'', ''има'' и ''станува'' се користат за образување на сложени глаголски форми, како што се минато време Перфект, идно време Футур I и др. Овие глаголи се исто така неправилни, и нивните форми треба да се запамтат:
sein - сум, haben - има, werden - станува
ich bin, ich habe, ich werde
du bist, du hast, du wirst
er/sie/es ist, er/sie/es hat, er/sie/es wird
wir sind, wir haben, wir werden
ihr seid, iht habt, ihr werdet
sie/Sie sind, sie/Sie haben, sie/Sie werden
Словачки јазик/Броеви

1 Цифри
* Секоја цифра има засебен збор. Цифрите еден и два се менуваат по род: jeden/jedna/jedno (машки/женски/среден род) и dva/dve/dve (машки/женски/среден род).
:0 – nula
:1 – jeden
:2 – dva
:3 – tri
:4 – štyri
:5 – päť
:6 – šesť
:7 – sedem
:8 – osem
:9 – deväť
:10 – desať
2 Броеви од 11-19
* На броевите од 11-19 им се додава суфиксот -''násť'' (слично како -''наесет'' на македонски).
:11 – jedenásť
:12 – dvanásť
:13 – trinásť
:14 – štrnásť
:15 – pätnásť
:16 – šestnásť
:17 – sedemnásť
:18 – osemnásť
:19 – devätnásť
3 Броеви од 21-99
* За броевите од 22 до 99, единицата се пишува веднаш после десетката без празно место.
:20 – dvadsať
:21 – dvadsaťjeden
:22 – dvadsaťdva
:23 – dvadsaťtri
:24 – dvadsaťštyri
:25 – dvadsaťpäť
:26 – dvadsaťšesť
:27 – dvadsaťsedem
:28 – dvadsaťosem
:29 – dvadsaťdeväť
4 Десетки
* Десетките се формираат со додавање на -''dsať/desiat''.
:30 – tridsať
:40 – štyridsať
:50 – päťdesiat
:60 – šesťdesiat
:70 – sedemdesiat
:80 – osemdesiat
:90 – deväťdesiat
:100 – sto
Чешки јазик/Азбука

Чешката азбука е составена од 42 букви.
Големи букви:
* A Á B C Č D Ď E É Ě F G H Ch I Í J K L M N Ň O Ó P Q R Ř S Š T Ť U Ú Ů V W X Y Ý Z Ž
Мали букви:
* a á b c č d ď e é ě f g h ch i í j k l m n ň o ó p q r ř s š t ť u ú ů v w x y ý z ž
1 Дијакритички знаци
Покрај стандардните латинични букви, можеме да забележиме букви со дијакритички знаци.
Знак за издолжување (''čárka'') се пишува како коса црта над буквата, која се изговара подолго. Сите самогласки (''a, e, i, o, u, y'') може да имаат знак за издолжување.
Прстен (''kroužek'') се пишува како крукче и тоа единствено кај буквата ů. Се изговара исто како ú. Се користи само во средината и на крајот од зборот.
Знак за омекнување (''háček'') се пишува како квака или како апостроф (кај малите букви ď и ť). Буквата Ř е карактеристична за чешкиот јазик и е голем предизвик за учениците на чешкиот јазик. Таа е комбинација на R и Ž кажани заедно многу брзо.
2 Изговор
Еве како се изговараат некои букви од чешката азбука, кои во македонската азбука немаат слични еквиваленти:
+, Ď, ''се изговара како дј''
Ň, ''се изговара како нј''
Ť, ''се изговара како тј''
Ě, ''се изговара како је''
Ř, ''се изговара како рж, рш''
Ý, ''се изговара како долго и''
Словачки јазик/Корисни фрази

Словачкиот јазик содржи низа секојдневни изрази и фрази што можат да ви помогнат при основна комуникација.
1 Корисни фрази
1.1 Поздрави
* Ahoj! = Здраво! (неформално; кога разговарате со едно лице)
* Ahojte! = Здраво! (неформално; кога разговарате со двајца или повеќе луѓе)
* Dobré ráno! = Добро утро!
* Dobrý deň! = Добар ден!
* Dobrý večer! = Добра вечер!
1.2 Претставување
* Ako sa voláš? = Како се викаш? (неформално)
* Ako sa voláte? = Како се Викате? (формално)
* Volám sa Zuzana. = Се викам Зузана.
1.3 Колку чини?
* Koľko to stojí? = Колку чини?
* Koľko stojí ...? = Колку чини ...?
* lacný = евтин
* drahý = скап
1.4 Прашални зборови
* Ako ...? = Како ...?
* Čo ...? = Што ...?
* Kde ...? = Каде ...?
* Kedy ...? = Кога ...?
* Prečo ...? = Зошто ...?
1.5 Кратки изрази
* Áno = Да
* Nie = Не
1.6 Лични заменки
, Еднина, Множина
1 л., ja - јас, my - ние
2 л., ty - ти, vy - вие Vy - Вие (формално)
3 л., on - тој ona - таа ono - тоа, oni - тие ony - тие (женски род)
Германски јазик/Акузатив

<< Fragen | Der Akkusativ | Trennbare Verben >>
----
Der Akkusativ / Акузатив
Акузативот го опишува директниот предмет во реченицата. Тоа е лицето или предметот врз кое се извршува дејството. За да го пронајдеме директниот предмет треба да одговориме на прашањето кого? (wen?) или што? (was?)
На пр. Ich sehe den Mann. - Го гледам мажот.
Кога ќе одговориме на прашањето ''Wen sehe ich?'' - Den Man. Den Man е директен предмет во реченицата, поради тоа оваа именка ќе биде во акузатив.
1 Глаголи
Постојат начини за полесно да одредиме дали именката (или заменката) треба да ја ставиме во акузатив. Одредени глаголи секогаш „бараат да имаат“ директен предмет. Такви се на пр: lieben (сака), fragen (прашува), essen (јаде), kaufen (купува), lernen (учи) и многу други.
2 Предлози
Кога во реченица користиме одредени предлози знаеме дека именката што следува после нив е во акузатив. Такви се:
* für (за)
** Das ist für dich. - Ова е за тебе.
** Er arbeitet für meinen Vater. - Тој работи за татко ми.
* durch (низ)
** Der Bus fährt durch den Tunnel. - Автобусот вози низ тунелот.
** Die Touristen gehen durch die Stadt. - Туристите одат низ градот.
* gegen (против)
** Ich nehme Aspirin gegen Kopfschmerzen. - Земам Аспирин против главоболки.
* ohne (без)
** Ich kann ohne dich nicht leben. - Не можам без тебе да живеам.
* um (околу, во)
** Wir laufen um das Haus. - Трчаме околу куќата.
**Die Schule beginnt um acht Uhr. - Училиштето започнува во осум часот.
3 Членот
Членот во акузатив се разликува од оној во номинатив само за именките во машки род.
Неопределениот член во акузатив гласи:
+ Неопределен член
, Номинатив, Акузатив, Пример, Македонски
машки род, ein, einen, einen Mann, (еден/некој) маж
женски род, eine, eine, eine Frau, (една/некоја) жена
среден род, ein, ein, ein Brot, (еден/некој) леб
множина, ---, ---, Kinder, (едни/некои) деца
Определениот член во акузатив гласи:
+ Определен член
, Номинатив, Акузатив, Пример, Македонски
машки род, der, den, den Mann, мажот
женски род, die, die, die Frau, жената
среден род, das, das, das Brot, лебот
множина, die, die, die Kinder, децата
4 Лични заменки
+ Описен текст
Номинатив, Акузатив, Македонски
ich, mich, мене; ме
du, dich, тебе; те
er, ihn, него; го
sie, es, неа; ја
es, sie, него; го
wir, uns, нас; нè
ihr, euch, вас; ве
sie, sie, нив; ги
Sie, Sie, Вас; Ве
5 Присвојни заменки во акузатив
, Mask., Neut., Fem./Pl., македонски
ich, meinen, mein, meine, мој/моја/мое/мои
du, deinen, dein, deine, твој/твоја/твое/твои
er, seinen, sein, seine, негов/негова/негово/негови
sie, ihren, ihr, ihre, нејзин/нејзина/нејзино/нејзини
es, seinen, sein, seine, негов/негова/негово/негови
wir, unseren, unser, unsere, наш/наша/наше/наши
ihr, eueren, euer, eure, ваш/ваша/ваше/ваши
sie, ihren, ihr, ihre, нивен/нивна/нивно/нивни
Si, Ihren, Ihr, Ihre, Ваш/Ваша/Ваше/Ваши (формално)
Словачки јазик/Именки

1 Род
Именките во словачкиот како и во македонскиот може да бидат од машки, женски и среден род. Родот најчесто може да се одреди според последната буква на која завршува именката:
* машки род - именките завршуваат на ''согласка'': vlk, dom, otec, vankúš, pohár
* женски род - именките завршуваат на ''-а'': kniha, hruška или ''-ost'': radosť
* среден род - именките завршуваат на ''-о'': auto, okno, kreslo, slnko или ''-(ni)e'': srdce, behanie
Сепак, постојат и исклучоци:
* именки од машки род кои завршуваат на самогласка: hrdina, futbalista, cyklista
* именки од женски кои завршуваат на согласка: dlaň, posteľ, kosť
2 Број
Во зависност од родот на именката, постојат различни наставки за формирање на множина:
2.1 Именки од машки род
Именките од машки род: имаат различни наставки во зависност дали се однесуваат на живи суштества или неживи предмети.
class=references-small
Живи суштества
-i, -(ov)ia
vlk - vlci, otec - otcovia
študent - študenti, brat - bratia
pán - pani, kolega - kolegovia
неживи предмети
-y, -е
dom - domy
vankúš - vankúše
pohár - poháre
2.2 Именки од женски род
-y
kniha - knihy
hruška - hrušky
2.3 Именки од среден род
-á
auto - autá
okno - okná
slnko - slnká
Кинески јазик/Пишување на кинески

Кинеските знаци се логографски карактери кои се користат во кинеското писмо. Тие се најстариот систем на пишување во светот кој е сè уште во употреба, и се користат во традиционалниот и поедноставениот кинески јазик.
1 Колку знаци постојат?
Одговорот е илјадници! Веројатно ќе треба да знаете нешто околу две илјади за да можете да читате кинески весници и книги, но не ви треба ништо слично на тој број за да читате мени, да одите на шопинг или да читате едноставни улични знаци и упатства. Како што можете да поминете во повеќето земји знаејќи околу сто зборови од локалниот јазик, така и во Кина можете да поминете многу добро знаејќи стотина вообичаени кинески знаци. Исто така тоа е одлична основа за учење да читате и пишувате кинески.
2 Дали еден знак одговара не еден збор?
Иако секој знак има свое значење, не е целосно точно дека секој знак е еквивалентен на еден „збор“. Секој знак всушност е само еден ''слог''. На кинески, како и на македонски, некои зборови се составени само од еден слог, но повеќето зборови се составени од два или повеќе слога. Повеќето зборови на кинески всушност се состојат од два засебни знакови.
3 Линии
3.1 Хоризонтална линија
Хоризонталната линија е една од осумте основни линии. Се пишува одлево надесно.
Еве неколку примери за знаци кои се пишуваат со хоризонтална линија:
еден
два
три
3.2 Вертикална линија
Секогаш прво се пишува хоризонталната линија, а потоа вертикалната.
десет
работа
крал
Словачки јазик/Придавки

1 Род
Родот на придавката мора да одговара со оној на именката што ја опишува. Како и именките, така и придавките можат да бидат од машки, женски и среден род. Со некои исклучоци, придавките од машки род завршуваат на -ý, од женски род на -á и од среден род на -é.
машки род женски род среден род
убав (а, о), pekný, pekná, pekné
добар (а, о), dobrý, dobrá, dobré
брз (а, о), rýchlý, rýchlá, rýchlé
мрзлив (а, о), lenivý, lenivá, lenivé
нов (а, о), nový, nová, nové
Доколку последната согласка е мека (ď, ť, ň, ľ, c, j, dz, č, dž, š, ž), тогаш се додаваат следниве наставки:
машки род женски род среден род
туѓ (а, о), cudzí, cudzia, cudzie
2 Степенување на придавките
Позитив, Компаратив, Суперлатив
-, - (ej) ši/šia/šie, naj - ... - (ej) ši/šia/šie
nový, novši, novšia, novšie, najnovši, najnovšia, najnovšie
šťastný, šťastnejši, šťastnejšia, šťastnejšie, najšťastnejši, najšťastnejšia, najšťastnejšie
Словачки јазик/Глаголи

1 Сегашно време
Глаголите во словачки јазик во нивната инфинитивна форма завршуваат на буквата ť.
Сегашното време (''prítomný čas'') во словачкиот јазик се образува со додавање на следниве наставки:
еднина множина
1., − m, − me
2., − š, − te
3., ∅, − jú / − ú / − ia
čítať robiť cestovať
ja, čítam, robím, cestujem
ty, čítaš, robíš, cestuješ
on / ona / ono, číta ∅, robí∅, cestuje ∅
my, čítame, robíme, cestujeme
vy / Vy, čítate, robíte, cestujete
oni / ony, čítajú, robia, cestujú
1.1 Негација
Глаголите во сегашно време може да се негираат со помош на префиксот ''ne−'', на пр. ''nerozumiem'', ''necestuje'', ''nemajú''.
''
2 Минато време
Минатото време во словачкиот јазик (''minulý čas'') е составено од два елементи:
* глаголската л-форма од глаголот - изменувана по род и број
* конјугираната форма од глаголот ''byť'' во сегашно време во 1 и 2 лице еднина и множина, но се изостава во 3 лице.
čítať
čítal som
čítal si
čítal
čítali sme
čítali ste
čítali
Конјугираната форма од глаголот ''byť'' како дел од минато време секогаш се наоѓа на второ место во реченицата, на пр. čítal si или ty si čítal.
3 Идно време
Идното време (''budúci čas'') се формира различно кај несвршените и свршените глаголи.
3.1 Несвршени глаголи
Идното време од несвршени глаголи се образува од:
* конјугираната форма од глаголот ''byť'' во идно време
* инфинитивот од глаголот.
čítať
ja, budem čítať
ty, budeš čítať
on / ona / ono, bude čítať
my, budeme čítať
vy / Vy, budete čítať
oni / ony, budú čítať
3.2 Свршени глаголи
Словачките глаголи како и македонските доаѓаат во парови ''несвршен-свршен'', при што значењето е исто, а се разликуваат во тоа дали дејството е завршени или не. На пример, од несвршениот глагол ''písať (пишува)'', со додавање на префикс na- се добива свршен глагол ''napísať (напиша)'':
* Chcem písať list. - Сакам да пишувам писмо. (''незавршено дејство'')
* Chcem napísať list. - Сакам да напишам писмо. (''целосно извршено дејство'')
Свршените глаголи немаат сегашно значење. Нивните форми за сегашно време искажуваат идно дејство.
Свшрените глаголи може да се формираат со префикс, кој е различен од глагол до глагол, и мора да биде научен. Најчестите префикси се po-, u-, z-/s-, za-, pri-, od-.
* u-: ''robiť>urobiť, variť>uvariť''
* z-/s-: ''čítať>sčítať, variť>svariť, jesť>zjesť''
* za-: ''hriať>zahriať, platiť>zaplatiť, volať>zavolať''
* pri-: ''niesť>priniesť''
* od-: ''ísť>odísť, strániť>odstrániť''
Германски јазик/Множина

<< Der Nominativ | Plural der Nomen | Die Modalverben >>
----
Plural der Nomen / Множина на именките
Постојат повеќе начини за формирање множина во германскиот јазик.
1 Множина со -e
* Ова е најчест начин на формирање множина во германскиот јазик. Кај најголемиот дел од именките од машки род за множина се додава -''е'':
Singular, Plural
der Hund, die Hunde
der Teppich, die Teppiche
der König, die Könige
der Stuhl, die Stühle
der Regenschirm, die Regenschirme
die Maus, die Mäuse
die Kuh, die Kühe
das Angebot, die Angebote
der Kopf, die Köpfe
die Wurst, die Würste
* Повеќето именки од машки род, при што повеќето добиваат и умлаут. * Повеќето именки од среден род.
2 Множина со -(e)n
* Најголемиот дел од именките кои завршуваат со -''е'', за множина се додава -''n''. Сите именки од женски род кои во еднина завршуваат на -''in'', во множина им се додава -''nen''.
Singular, Plural, Singular, Plural
die Tomate, die Tomaten, die Emotion, die Emotionen
die Vase, die Vasen, die Kindheit, die Kindheiten
die Katze, die Katzen, der Fleck, die Flecken
das Auge, die Augen, die Freundin, die Freundinnen
der Junge, die Jungen, die Kellnerin, die Kellnerinnen
der Affe, die Affen, die Übung, die Übungen
die Bluse, die Blusen, die Wohnung, die Wohnungen
die Tasche, die Taschen, die Fabrik, die Fabriken
die Zwiebel, die Zwiebeln, die Chefin, die Chefinnen
die Blume, die Blumen, die Rechnung, die Rechnungen
* 90% од именките од женски род. * Именки од машки и среден род кои завршуваат на -e.
3 Множина со -er
* Дел од именките од среден род формираат множина со додавање на -''er'':
Singular, Plural
das Bild, die Bilder
das Ei, die Eier
das Kind, die Kinder
das Haus, die Häuser
das Buch, die Bücher
der Mann, die Männer
der Reichtum, die Reichtümer
der Irrtum, die Irrtümer
das Wort, die Wörter
das Bad, die Bäder
* Повеќето едносложни именки од среден род.* Зборови кои завршуваат на -tum.
4 Множина со -s
* Именките позајмени од странски јазици формираат множина со -''s'':
Singular, Plural
der Kuli, die Kulis
das Auto, die Autos
das Handy, die Handys
der Chat, die Chats
der Opa, die Opas
die Oma, die Omas
das Shirt, die Shirts
das Baby, die Babys
das Sofa, die Sofas
das Zebra, die Zebras
* Зборови позајмени од странски јазици. * Зборови кои завршуваат на -a, -i, -o, -u или -y.
5 Исти форми за еднина и множина
* Некои именки имаат исти форми за еднина и множина:
Singular, Plural
der Löffel, die Löffel
das Mädchen, die Mädchen
das Messer, die Messer
das Möbel, die Möbel
der Koffer, die Koffer
der Lehrer, die Lehrer
der Apotheker , die Apotheker
der Computer, die Computer
der Künstler, die Künstler
das Fenster, die Fenster
* Повеќето именки од машки род кои завршуваат на -en, -el или -er. * Повеќето именки од среден род кои завршуваат на -en, -el, -er или -chen.
Чешки јазик/Сегашно време

Инфинитивната форма на глаголите во чешкиот јазик завршува на -''t''. За да можеме да ги изменуваме тие се поделени во 5 групи во зависност од нивниот завршеток во 3то лице еднина.
1 1 група: -e
''Наставки''
Глаголи: nést (''носи''), brát (''зема''), číst (''чита''), plavat (''плива'')
Инфинитив, nést, brát
Македонски, носи, зема
játyon/ona/ono, nesunesešnese, beruberešbere
2 2 група: -ne
''Наставки''
Глаголи: minout (''пропушта''), tisknout (''печати''), zapomenout (''заборава'')
Инфинитив, minout, tisknout
Македонски, пропушта, печати
játyon/ona/ono, minuminešmine, tisknutiskneštiskne
3 3 група: -je
''Наставки''
Глаголи: kupovat (''купува''), potřebovat (''треба''), děkovat (''благодари''), cestovat (''патува''), pracovat (''работи''), tancovat (''танцува'')
Инфинитив, kupovat, potřebovat
Македонски, купува, има потреба
játyon/ona/ono, kupujukupuješkupuje, potřebujupotřebuješpotřebuje
4 4 група: -í
''Наставки''
Глаголи: prosit (''моли''), čistit (''чисти''), trpět (''трпи''), sázet (''сади''), muset (''мора''), mluvit (''зборува''),
Инфинитив, prosit, čistit
Македонски, моли, чисти
játyon/ona/ono, prosímprosíšprosí, čistímčistíščistí
5 5 група: -á
''Наставки''
Наставките во оваа група се најслични со наставките во македонскиот јазик, освен за 3 лице множина.
Глаголи: hledat (''бара''), mít (''има''), dělat (''прави''), čekat (''чека''), dát (''дава''), znát (''знае''), dívat se (''гледа''), zeptat se (''прашува'')
Инфинитив, hledat, mít
Македонски, бара, има
játyon/ona/ono, hledámhledášhledá, mámmášmá