Латински/Лекција 7

Латински јазик
<< Лекција 6 | Лекција 8 >>
1 Заменки во македонскиот јазик
Зменките се именки кои се употребуваат наместо други именки.
Постојат три категории на замнеки кои се делат по лице: 1-во, 2-ро, и 3-то.
• 1-во лице се однесува на тој што зборува, јас, ние.
• 2-ро лице се однесува на тој што му се обраќаме, ти, вие (или Вие за персирање).
• 3-то лице се однесува на сето останато (тој, таа, тоа, тие) .
Освен тоа заменките можат да бидат во еднина и множина. Овие се деклинираат како било која друга именка.
• јас е прво лице, еднина (само јас), ние е прво лице, множина (јас и другите).
• Ти е 2-ро лице, множина (само ти), вие е 2-ро лице множина (ти и другите).
• тој, таа, тоа е 3-то лице, еднина (тој/таа/тоа е едно), (може да име и повеќе).
2 Заменки во латинскиот јазик
2.1 Заменки за 1-во/2-ро лице
2.1.1 Таблица на заменки во сите падежи: јас, ти, ние, вие
Падеж1-во лице, еднина2-ро лице, еднина1-во лице, множна2-ро лице множина
Номинативegoјасtuтиnоsниеvоsвие
Акузативmеменеtетебеnоsнасvоsвас
Генитив*meiмојtuiтвојnostri(nostrum)нашvestri (vestrum)ваш
Дативmihiменеtibiтебеnobisнамvobisвам
Аблативmeод менеteод тебеnobisод насvobisод вас
Нота Бене: Генитивот се користи во извесни фрази како:
#memor nostri, внимателно од нас
#pauci vestrum, малкумина од вас.
За присвојните употреби (сестра ми, твојот велосипед) во латинскиот не се употребува генитив, туку присвојни придавки:
meus, mea, meum = мој/а/е;
tuus, tua, tuum = твој/а/е;
suus, sua, sum = негов/нејзин/негов/нивни;
noster, nostra, nostrum = наш/а/е;
vester, vestra, vestrum = ваш/а/е.
Пример: Pater noster = Татко наш
2.2 Заменки од 3-то лице
Технички, во латинскиот не постојат заменки за 3-то лице.
Придавките ги модифицираат именките и го примаат родот на именката при таа модификација. Меѓутоа, на придавките не им се нужни именки за да се менуваат (модифицираат). Именката може да се предпостави. Вака се формираат ,,заменки за 3-то лице"
2.2.1 Пример 1
Машката форма на придавката ,,ille" - буквално преведена значи ,,тој (машки) предмет", но исто така може да значи и ,,тој (човек)".
Доколку нема именка од типот на: ,,човек", ,,жена", ,,нешто", ,,идеја", ,,концепт", ,,расудување" и тн. треба да се водите по контекстот на зборот.
2.3 Чести придавки кои се употребуваат како заменки од 3-то лице
2.3.1 Деклинација на Ille (тој)
М: Ж: С:
ЕДНИНА:
Номинатив: ille illa illud тој таа тоа
Генитив: illīus illīus illīus негов нејзин негово
Датив: illī illī illī нему нејзе нему
Акузатив: illum illam illud него неа него
Аблатив: illō illā illō покрај, со, од него, нејзе, него.
МНОЖИНА:
Номинатив: illī illae illa тие
Генитив: illōrum illārum illōrum нивен
Датив: illīs illīs illīs ним
Акузатив: illōs illās illa нив
Аблатив: illīs illis illīs покрај, со, од, нив, оние
Ille често се употребува како вид на заменка.
2.3.2 Примери за употреба на Ille:
1. ille est dominus - тој е господарот (ille како заменка)
2. ille dominus est malus - гопсодарот е лош (ille како придавка)
3. illam videt - тој ја гледа (или ,,таа ја гледа" - illam како заменка)
4. illam puellam videt - тој (или таа) ја гледа девојкана (illam како придавка).
2.3.3 Деклинација на is, ea, id: (заменки со превод)
M: Ж: С:
Номинатив is ea id тој таа тоа
Акузатив eum eam id него неа него
Генитив eius eius eius негов негова негово
Датив ei ei ei нему нејзе нему
Аблатив eo ea eo покрај, со, од него, неа, него.
Номинатив ei eae ea тие
Акузатив eos eās ea нив
Генитив eorum earum eorum нивен, нивна, нивно
Датив eis,iis eis,iis eis,iis ним
Аблатив eis,iis eis,iis eis,iis покрај, со, од нив
Како и ille, така и is може да се користи како вид на заменка.
2.3.4 Примери за употреба на Is
1. is est dominus - тој е господарот (is as pronoun)
2. is dominus est malus - оној господар е лош (is е придавка)
3. eam videt - тој ја гледа (или ,,таа ја гледа" - eam е заменка)
4. eam puellam videt - тој (или таа) ја гледа девојкана (eam е придавка).
2.3.5 Деклинација на менливите заменки qui, quae, quod: (кој, која, кое)
M: F: N:
Номинатив quī quae quod кој која кое
Акузатив quem quam quod кој која кој
Генитив cuīus cuīus cuīus чиј чија чие
Датив cuī cuī cuī кому на која кому
Аблатив quō quā quō покрај, со, од кој/а/е.
Номинатив qui quae qua кои
Акузатив quōs quās qua кои
Генитив quōrum quārum quōrum чии
Датив quibus/quīs на кои
Аблатив quibus/quīs покрај, со, од кои
Истите форми се употребуваат и за поставување на прашања, со следниве исклучоци:
<B>Падеж</B><B>Еднина</B><B>Номинатив</B>quis?, quis?,quid?, кој?, која, кое?
<B>Акузатив</B> quem?, quam?, quid? на која? кому?
2.3.6 Примери за употреба на менливи заменки
1. virum videt qui servum habet: Го гледа човекот кој има роб.
2. ille est vir cuius servus est malus: Тоа е човекот чиј роб е лош.
3. quis eum videt? Кој го гледа?
2.3.7 Деклинација на hic, haec, hoc (овој, оваа, ова)
M: F: N:
Nominative hic haec hoc овој оваа ова
Accusative hunc hanc hoc
Genitive huius huius huius
Dative huic huic huic
Ablative hōc hāc hōc
Nominative hī hae haec овие
Accusative hās hās haec
Genitive hōrum hārum hōrum
Dative hīs hīs hīs
Ablative hīs hīs hīs
Н.Б. Hic како прилог значи ,,овде".
Н.Б. Hic исто така се употребува како заменка.
2.3.8 Пример за употреба на Hic
hic servus, non ille, est malus: Овој роб, а не оној, е лош.
3 Вежби
Преведете соодветно на ЛАТИНСКИ:
# Нему
# Нејзе
# За неа
# За него
# Нему (с.)
# Јас
# Вие
# Ти
# Ваш
# Негов
# Ние
# Твој
# во него
# во неа
Преведете соодветно на МАКЕДОНСКИ:
# meus
# mei
# ille
# illud
# huic
# hi
# hoc
# nos
# nostri
# vos
# vestrum
<< Лекција 6 | Лекција 8 >>