Каранфил (род)

Каранфил — со околу 300 а на цветни растенија од то каранфили (''Caryophyllaceae''). Автохтони се на Европа и Азија, со неколку вида во северна Африка и еден вид (''D. repens'') во Северна Америка. Во Македонија и разни други земји, каранфилот (поточно градинарскиот каранфил) е симбол на првомајството и партизанското движење.
1 Опис
Претставниците на родот се претежно зелјести и повеќегодишни, со тоа што некои се едногодишни и двегодишни. Некои имаат облик на полугрмушки со дрвенести стебленца. Листовите се спротивставени, прости и линеарни со сивозелена до синозелена боја. Цветовите имаат по пет ливчиња со набрани рабови и (речиси сите) имаат светлорозова до темнорозова боја. Еден вид (''D. knappii'') има жолти цветови со виолетова средина. Извесни повеќегодишни видови имаат карактеристичен опоен мирис.
2 Ендемски каранфили во Македонија
Во Македонија виреат разни видови на каранфили, од кои некои се заеднички за поширокиот регион или континентот, но некои се ендемски:
* галичичко каранфилче (''Dianthus galicicae'' ) — на варовничка подлога во месноста Војтина на планината Галичица, југозападна Македонија.* јабланички каранфил (''Dianthus jablanicensis'' ) — субалпскиот појас на планината Јабланица, југозападна Македонија.* јакупички каранфил (''Dianthus jacupicensis'' ) — на Солунска Глава и Марина Дупка, во состав во високопланинскиот појас на планината Јакупица, централна Македонија.* југословенски каранфил (''Dianthus jugoslavicus'' ) — покрај патишта и крај дабови шуми, до 1000 м надморска височина. Забележан единствено во Кичево, меѓу селата Извор и Малковец.* кајмакчалански каранфил (''Dianthus kajmaktzalanicus'' ) — на планината Кајмакчалан, јужна Македонија.* капински каранфил (''Dianthus kapinaensis'' ) — долното течение на реката Треска, Барбарос кај Македонски Брод, кај Капина и Оча во Поречието и во с. Нова Брезница во околината на Скопје.* македонски каранфил (''Dianthus macedonicus'') — на планината Крчин, западна Македонија.* охридско каранфилче (''Dianthus ohridanus'' ) — на планината Галичица, југозападна Македонија.* пелистерски каранфил (''Dianthus myrtinervius'' ) — во алпскиот и субалпскиот појас на Пелистер (Баба Планина), југозападна Македонија. Фигурира на Црвениот список на МСЗП (1997) како загрозен вид.* прилепски каранфил (''Dianthus prilepensis'' ) — Маркови Кули, Трескавец, Плетвар, Селечка Планина и Мариово во околината на Прилеп и с. Светораче, Кичевско.* скопски каранфил (''Dianthus skopjensis'' ) — во клисурата на реката Треска, меѓу Козјак и Нова Брезница.* Dianthus vodnensis — Се среќава на пасишта и крај дабови и букови шуми, околу 1000 м надморска височина. Распространет во централна Македонија: Скопје – Водно и Китка; Велес; Прилеп; Јакупица; Таорска Клисура.
3 Одгледување
Каранфилот има подолга историја на одгледување и вкрстување, па затоа постојат илјадници градинарски и цвеќарски сорти со многу нијанси на бела, розова, жолта и црвена боја и огромна разновидност на облици и белези. Одгледуваните каранфили можат да се поделат на обрабени, вечноцутни, малмезонски, старински, современи и планински.
4 Каранфилот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Каранфил“ (''Carnation'') - песна на англиската рок-група „Џем“ (''The Jam'') од 1982 година.
5 Поврзано
* Каранфилче — несродно растение што се користи како мирудија
* Каранфилска револуција — државен преврат во Португалија (1974)
* Кирил Мицевски — проучувач на македонските ендемски каранфили