Панетоне

Панетоне е италијански вид сладок леб и овошен колач, по потекло од Милано, кој обично се подготвува и се јаде за Божиќ и Нова година во западниот, јужниот и југоисточниот дел на Европа, како и во Јужна Америка, Еритреја, Австралија, САД и Канада.
Има облик на купола, која се протега од цилиндрична основа и обично е висока околу 12–15 сантиметри за панетон со тежина од 1 килограм. Може да се користат и други основи, како што е октагон, или фрустум со облик на пресек на ѕвезда, повообичаена за пандоро. Се прави за време на долг процес кој вклучува стврднување на тестото, кое е кисело, слично на киселото тесто. Самиот процес на правење трае неколку дена, со што на колачот му се даваат карактеристични меки одлики. Содржи засладена кора од портокал, цитрон и лимон, како и суво грозје кое се додава суво и не натопено. Достапни се многу други варијации како обична или со чоколада. Се служи на вертикално исечени парчиња, придружени со слатки топли пијалаци или слатко вино. Во некои региони на Италија, се служи со крема ал маскарпоне, крем направен со комбинирање јајца, маскарпоне и сладок ликер.
Во тек се напори да се добие статус на заштитена ознака на потекло за овој производ. Поранешниот италијански министер за земјоделство, Паоло Де Кастро, бил познат по тоа што барал начини да ги заштити вистинските италијански колачи од растечката конкуренција во Јужна Америка и истражувал дали може да се преземат мерки во Светската трговска организација.
1 Потекло
Во Италија, историските извештаи за панетоне секогаш наведуваат дека потекнува од Милано. Зборот панетоне потекнува од пането, мал леб. Зголемената наставка го менува значењето во „голем леб“.
Се чини дека почетоците на оваа торта датираат од Римското Царство, кога старите Римјани засладувале еден вид квасен колач со мед.
Веројатно се споменува во книга со современи рецепти напишана од Италијанецот Бартоломео Скапи, личен готвач на папите и царевите во времето на Карло V. Најстарата и најсигурната потврда за панетонот се наоѓа во регистарот на трошоци на колеџот Боромејски во Павија во 1599 година: на 23 декември истата година во списокот на јадења предвидени за ручек, Божиќните трошоци се појавуваат и за 5 фунти путер, 2 суво грозје и 3 унци зачини дадени на пекарот за да направи 13 „лепчиња“ што треба да ги даде на учениците на Божиќ. Првата снимена поврзаност на панетонот со Божиќ може да се најде во италијанските списи на илуминистот од 18 век, Пјетро Вери. Тој го нарекува пан де тон.
2 20-ти век
Во почетокот на 20 век, двајца претприемнички милански пекари почнаа да произведуваат панетоне во големи количини за остатокот од Италија. Во 1919 година, Анџело Мота започнал да го произведува својот истоимен бренд на колачи. Исто така, Мота го револуционизираше традиционалниот панетоне давајќи му ја својата висока купола форма така што тестото нарасна три пати, скоро 20 часа, пред да се готви, давајќи му ја сега веќе познатата лесна текстура. Рецептот бил адаптиран набргу потоа од друг пекар, Џоакино Алемања, околу 1925 година, кој исто така го даде своето име на популарната марка која постои и денес. Острата конкуренција меѓу двајцата што потоа следеше доведе до индустриско производство на тортата. Нестле ги презеде брендовите заедно во доцните 1990-ти, но Баули, италијанска пекарска компанија со седиште во Верона, оттогаш ги купи Мота и Алемања од Нестле.
До крајот на Втората светска војна, панетонот бил доволно евтин за секого и набрзо стана водечкото божиќно слатко во земјата. Ломбардските имигранти во Аргентина, Уругвај, Парагвај, Венецуела, Колумбија, Еквадор и Бразил, исто така, ја донесоа својата љубов кон панетоне, а панетоне се јаде за Божиќ со топло какао или пијалак за време на празничната сезона, што стана мејнстрим традиција во тие земји. На некои места ја заменува кралската торта.
Панетоне е широко достапен во Јужна Америка, вклучително и во Аргентина, Бразил, Чиле, Еквадор, Колумбија, Уругвај, Венецуела, Боливија, Парагвај и Перу. На шпански е познат како panetón или pan dulce, а како panetone на бразилски португалски. Перуецот Антонио Д'Онофрио, син на имигранти со потекло од Казерта, Италија, создаде сопствен бренд користејќи изменета форма на формулата Алемања, која ја лиценцираше заедно со стилот на пакување. Овој бренд сега исто така е во сопственост на Нестле и се извезува низ Јужна Америка. Панетоне е популарен во италијанските заедници во САД, Канада, Австралија и ОК.
Италијанските компании за производство на храна и пекари произведуваат 117 милиони панетоне и пандоро колачи секој Божиќ, збирна вредност од 579 милиони евра. Од 2013 година во Милано се одржува настан кој го доделува најдобриот традиционален Панетоне на Италија. Во 2016 година, наградата му била доделена на Џузепе Зипо, од Саленто.