Ада, или Жар

''Ада, или Жар: Семејна хроника'' е роман на Владимир Набоков. Првично беше објавена во 1969 година од компанијата МекГрав Хил..
„Ада, или Жар“ Набоков започнува да го пишува во 1959 година. Ова е најобемниот негов роман. „Ада“ во почетокот романот бил различно прифатен. Денес е споредуван и сместен помешу најзначајните дела на Франц Кафка], Марсел Пруст и Џемс Џојс].
1 Наслов
Според Дејвид Еглман, Набоков го именувал романот според неговата омилена пеперутка.
2 Кратка содржина
„Ада, или Жар“ ја раскажува животната приказна на Ван Вен, и неговата доживотна љубовна врска со неговата братучеда Ада. Тие се среќаваат кога таа е на единаесет а тој тој е четиринаесет години. Самата книга е во форма на фиктивни мемоари.
Романот е поделен на пет дела, неговата композициска структура е многу оригинална и е потпрена на своевидна поетска интроспекција со многу стилски бравури и совршени метафори.
Централните ликови се сите членови на северноамериканската аристократија, претежно од руско и ирско потекло.
Првите четири поглавја претставуваат еден вид неофицијален пролог, бидејќи брзо се движат низ раскажувачкото време во двата правци- напред и назад, но најчесто тоа се настани кои се одвиваат помеѓу 1863 и 1884 година.
3 Стилски карактеристики
„Ада или жар“ е книжевна провокација што ги доведува во прашање темелите на романот како жанр, но и границите на самата книжевност. Пишуван и преработуван цели десет години, романот е врв на зрелото творештво на Владимир Набоков – започнува како класична семејна сага во манирот на Толстој, но брзо се трансформира во стилски експеримент во кој се преплетуваат љубовни мотиви, митски алузии, фантастични елементи, филозофски есеи за суштината на времето…
Во таа смисла, ова несомнено е најсложениот роман на Набоков. Всушност, зборувајќи метафорично, „Ада“ е постарата, лукава книжевна сестра на „Лолита“, грандиозно ремек-дело на еден од најголемите автори на XX век.Огромно, орнаментално дело со комплексна, матна архитектура. Набоков гради лавиринтна структура со сложени пасажи и повторувачки пресврти - оваа семејна сага има и свои обожаватели (на пример, биографот на писателот, Брајан Бојд, посветил неколку децении на анотирање на романот, но нема крај на повидок на неговиот колосален проект ).
Романот, исто така, вклучува филозофски трактат, напишан со гласот на Ван Вин и насловен „Ткаенината на времето“, што е важно за доцната естетика на Набоков.
Во споредба со претходните дела на Набоков, „Ада“ се издвојува по изобилството на огледални кентаурски зборови, букви и звучни асоцијации. Ако Набоков пишувал доста лирски за претставата со името „Лолита“ во негово време, тогаш кај „Ада“ чувството за потребата од играње со зборови е модифицирано до таа мера што, навистина, „наспроти позадината на постмодернизмот, уништувањето што го донесе модернизмот се појавува како нешто меко и пријатно!
Во „Ада“, зборот, неговата опипливост, се развива во шифрирани загатки, руни, со кои функционираат протагонистите на романот, Ван и Ада. Еве ги правилата и кодовите што ги смислуваат кога одлучуваат да си пишуваат љубовни писма еден на друг: „Во секој подолг збор, секоја буква беше заменета со друга, сметана од неа по азбучен ред - втора, трета, четврта и така натаму - во зависност од бројот на букви во зборот. Така, „љубов“, збор од шест букви, бил трансформиран во „sDzfzV“ („s“ е шестата буква по „l“ по азбучен ред, „z“ е шестата по „b“ и така натаму), а во два случаи, откако ја исцрпиле азбуката, морале да се вратат на нејзиниот почеток“ [Ада: 74-75]. Патем, играта на кодови („акробати на зборови“, хокус-покус) во романот не завршува тука. Ликовите почнуваат да ја користат не азбуката, туку текстови од други автори за криптирање, поточно броејќи различни броеви на букви од „Мемоарите“ на Рембо и „Градината“ на Марвел! Во извесна смисла, Набоков го измислува својот знаковен систем, нагласувајќи не заплетот во своите дела, туку текстурата во која е скриена мрежата на значењето.
Вреди да се напомене дека двата главни лика, Ада и Ван (како и другите ликови), претставуваат еден вид „инвентар“ или „азбука“ на измислениот јазик на Набоков. Ада и Ван се статични. Романот не нуди драма, нема развој на ликовите, нема фундаментални димензии на сложената свест на ликовите. Ликовите се статични, како рамни мапи; тие самите се наједноставните елементи на јазикот на авторот, со кој тој манипулира и управува. Во исто време, Ван и Ада се истовремено реализирани во романот како брат и сестра, сопруг и сопруга, возрасни и деца. Целата историја на светот се чини дека е компресирана и концентрирана во нив (критичарите често ја забележуваат старозаветната природа на делото, неговата архетипска структура). Историјата на семејството е слична на историјата на човештвото, чиишто предци Ван и Ада стануваат предци во времето на пишувањето и читањето на романот.
4 Дополнително читање.
*Cangogni, Annapaola (1995) ''Nabokov and Chateaubriand'', in Vladimir E. Alexandrov (1995) ''The Garland Companion to Vladimir Nabokov''* by Ted Gioia (Conceptual Fiction)
* Chapter 16, Ada or Ardor'': Letters from an Ambidextrous Universe', pp. 225–238.
5 Надворешни врски
* "combines the text of Vladimir Nabokov's longest and richest novel, in one frame, and in another, annotations and fore- and afternotes to each chapter, hyperlinked to each other and to a third frame incorporating supplementary materials, especially pictorial illustrations and a list of verbal and thematic motifs in the novel".
*
* is an attempt at cataloguing and providing, when available, public-domain internet versions of the numerous texts to which Nabokov alluded in ''Ada.''
***"" by Ted Gioia