Имиња на ромскиот народ

Ромите, или Цигани, ― народ кој е познат и по разни други имиња; на англиски како ''gypsies'' или ''gipsies'', и ''Roma''; на грчки како el (''gíftoi'') или el (''цигани''), во Средна и Источна Европа како ''Цингани'' (и варијанти); во Франција како ''gitans'' (житанс) покрај другите датирани поими ''bohémiens'' (боемиенс) и ''manouches'' (манушес); во Италија како ''rom'' и ''sinti'' покрај датираните поими ''zingari'', ''zigani'' и ''gitani'' (хитани); во Шпанија како ''gitanos'' (хитанос); а во Португалија како ''ciganos'' (сиганос).
Самоопределбата исто така варира: во Средна и Источна Европа, поимот Роми (ромски: Roma) е чест. Ромите од Англија се нарекуваат себе си (на англоромански) Романичал (Romanichal), оние од Скандинавија (на скандинавскоромски дијалект) романисел (Romanisæl). Во Европа во германското говорно подрачје, самоопределбата е Синти, во Франција Мануш, додека групите Шпанија, Велс и Финска користат Кало/Кале (од ''кало'' што значи „црно“ на ромски јазик). Постојат бројни подгрупи и кланови со свои самоопределувања, како што се Калдераш, Мачваја, Бојаш, Ловари, Модијар, Ксораксаи, Лаутари итн.
Во англискиот јазик (според Оксфорфскиот англиски речник), Rom е именка (со множина Romá или Roms) и придавка, додека Romany е исто така именка (со множина Romanies) и придавка. И Rom и Romany се во употреба на англискиот јазик од 19 век како алтернатива за Циганите. Romany се пишува и Romani, или Romani.
Понекогаш, ''rom'' и ''romani'' се пишуваат со двојно ''r'', т.е. ''rrom'' и ''romani'', особено во Романија за да се разликува од романскиот ендоним ( ''români'' ), со кој нема врска. Ова е добро утврдено во самиот ромски, бидејќи претставува фонема (/ʀ/ напишана и како ''ř'' и ''rh'' ) која во некои ромски дијалекти останала различна од онаа што се пишува со единечно ''r''.''Роми'' е термин кој првенствено се користи во политички контекст за да се однесува на ромскиот народ како целина. Сепак, некои подгрупи Роми не се самоидентификуваат како Роми, затоа некои изучувачи избегнуваат да го користат поимот Роми (Roma) бидејќи не сите ромски подгрупи го прифаќаат поимот.
Бидејќи сите Роми го користат зборот Romani како придавка, поимот почнал да биде користен како именка за целата етничка група.
Денес, поимот Romani го користат некои организации, вклучувајќи ги Обединетите нации и Библиотеката на Конгресот на САД. Сепак, Советот на Европа и другите организации го користат терминот Roma за да се однесуваат на Ромите ширум светот и препорачале зборот Romani да се однесува на јазикот и културата: ромски јазик (Romani language), ромска култура (Romani culture).
1 Етимологија
Демонимите на Ромите, Ломците и Домците го делат истото етимолошко потекло, отсликувајќи го санскритскиот '''' „човек од ниска каста, кој живее со пеење и музика“.
Конечното потекло на санскритскиот поим'''' (можеби од мундскиот или Дравидскиот) е несигурено. Коренот на зборот, '''', е поврзан со свирење на тапани, којшто е поврзан со санскритскиот вербален корен '''' „да звучи (како тапан)“, можеби позајмица од дравидскиот, на пр. Канада ''ḍamāra'' „пар тапани за котел“ и телугу ''ṭamaṭama'' „тапан, томтом “.
2 Циган
Парламентарното истражување на Комитетот на британскиот Дом на општините, како што е опишано во нивниот извештај „Справување со нееднаквостите со кои се соочуваат заедниците на Ромите, калајџиите и чергарите“ (објавено 2019), изјавиле за нивните наоди во Обединетото Кралство дека: „Прашавме многу членови на циганските, ромските и чергарските заедници како тие претпочитаат да се опишат себеси. Додека некои сметаат дека поимот „Циган“ е навредлив, многу засегнати страни и сведоци биле горди што се поврзуваат со овој поим и затоа решиле дека е правилно да го користат, онаму каде што е соодветно, во текот на извештајот“.
''Оксфордскиот англиски речник'' наведува дека „циган“ е а
припадник на скитничка раса (самонаречени Роми (Romany)), од Индиско потекло, која првпат се појавила во Англија околу почетокот на 16 век.
Според Оксфордскиот англски речник, зборот првпат бил употребен на англиски јазик во 1514 година, со уште неколку употреби во истиот век, а и Едмунд Спенсер и Вилијам Шекспир го користеле овој збор.
Овој егзоним понекогаш е пишуван со голема буква, за да се покаже дека означува етничка група. Шпанскиот термин ''gitano'', францускиот термин fr и баскискиот поим eu имаат исто потекло.
Во текот на 16-тиот и 17-тиот век, името било напишано на различни начини: Egipcian, Egypcian, 'gypcian. Англискиот збор gipsy/gypsy потекнува од правописот што ја изгубил почетната голема буква Е, и тоа е една од причините што често се пишува со почетната g со мала буква. Како што поминувало времето, поимот gipsy/gypsy се менувал за да вклучи други поврзани стереотипи како што се номадизмот и егзотизмот. Џон Метјус во ''Светскиот атлас на дивинација'' ги нарекува циганите како „мудри жени“. Разговорично, gipsy/gypsy се користи за секое лице кое говорникот го смета за соодветно на циганските стереотипи.
2.1 Употреба во англиското право
''Gipsy'' има неколку развојни и преклопувачки значења според англискиот закон. Според Законот за каравански места и контрола на развојот од 1960 година, ''циганите'' се дефинирани како „личности со номадска животна навика, без оглед на нивната раса или потекло, но не вклучуваат членови на организирана група на патувачки шоумени, или лица ангажирани во патувачки циркуси, патувања заедно како такви“. Дефиницијата вклучува такви групи како што се патниците од Њу Ејџ, како и Ирски чергари и Роми.
Циганите од ромско потекло се призната етничка група за целите на Законот за расни односи од 1976 година од ''Комисијата за расна еднаквост против Датон''''1989 г.'' во Северна Ирска во 1997 година).
3 Список на имиња
3.1 Цигани (Tsinganoi)
Во поголемиот дел од континентална Европа, Ромите се познати по имиња поврзани со грчкиот поим el (цигани):
словенски јазици, германски јазици, романски јазици, Други индоевропски
Името потекнува од средновековниот грчки grc (ацингани; латински ''adsincani'', адсинкани) или grc (атингани, буквално „недопирливи“), поимкој се применува на сектата на Мелхиседехијците. Адсинчаните се појавуваат во ракопис од 11 век зачуван во Света Гора, ''Житието на Свети Георгиј Атонит'' (напишан на грузиски јазик), како „самарјански народ, потомци на Симон Магионичарот, по име Адсинкани, кои биле познати волшебници и негативци.“ Во текстот, императорот Константин Мономахос ги вработува Адсинчаните да истребат диви животни, кои го уништувале дивечот во царскиот парк Филопација.
3.2 Боемци (Bohémiens)
Бидејќи многу Роми кои живееле во Франција дошле преку Бохемија, тие биле нарекувани Bohémiens (Боемци). Овој поим подоцна ќе биде прилагоден од Французите за да се однесува на одреден уметнички и осиромашен начин на живот на поединецот, познат како боемство.
3.3 Роми (Roma)
* |Romové (синоним)
* |Romowie (синоним)
* Коптски јазик: cop ''Roma''* Јапонски: ja ja-Latn
3.4 Други
* Албански: Arixhi (Ариџи, ракувач на мечки)
* Арапски: ar ar-Latn
* |Qaraçı
* Баскиски: eu, eu (во Северна Баскија), eu или txingartu (за Ромите кои зборуваат баскиски)
* Кинески: zhzh-Latn
* естонски: et
* Фински: fi
* грузиски: ka
* хебрејски: (од градот Соан во Египет)
* мингрелски: xmf
4 Поврзано
* Домци
* Список на Роми
* Ломци
* Љули
* Историја на Ромите
* Ромска дијаспора
* Зот