procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Тони Шулевски

Тони Шулевски ( во — во ) — македонски балетски играч.
Тони бил играч со особено изразена музикалност, буен темперамент и драмска надареност.
1 Животопис
Завршил Средно балетско училиште во Скопје во класата на Нина Кирсанова. Играл во Балетскиот ансамбл на МНТ во периодот 1949-1980, каде што станува еден од најистакнатите првенци.
Рамадан Шукри

Рамадан Шукри ( во ) — македонски контрабасист и диригент.
1 Животопис
Своето музичко образование го стекнал во Битола и во Скопје.
Водач на групата контрабаси во оркестарот на Македонската опера и балет.
Работејќи со повеќе мандолински оркестри на основните училишта во Скопје, постигнува значајни резултати, а по негова иницијатива во 1981 година е основан Мандолинскиот оркестар при МКЦ. Со овој оркестар Шукри постигнува големи успеси, надминувајќи го аматерското музицирање, а тоа го потврдуваат добиените награди и признанија во земјата и во странство. Заедно со Ерхан Шукри во 2001 година го основал Мандолинскиот оркестар „Скопје“, кој за кратко време постинал значајни резултати, гостувајќи на фестивали низ цела Европа.
Марко Шулајковски

Марко Шулајковски ( во — во ) — македонски учесник во НОБ.
1 Животопис
Завршил средно образование во Скопје и потоа се вратил во Дебар, каде што станал член на Комунистичката партија на Југославија во 1941 година. Бил провален, уапсен и спроведен во затворот во Тирана во периодот 1942-1943. По излегувањето од затворот бил борец во Втората албанска бригада.
Во Народноослободителната војска на Македонија извршувал разни воено-партиски должности. По завршувањето на Втората светска војна, бил на служба во Македонија и во Србија.
Тресалка

Тресалка ― алатка за чистење на домот што е користена за тресење теписи со цел да биде истресена прашината и нечистотијата од нив. Првично дизајнирана од Мелвил Р. Бисел во 1876 година, таа била во вообичаена употреба додека правосмукалката станала широко достапна.
Типично направени од дрво, ратан, трска, плетен, пружински челик или свиткана жица, старинските тресалки станале многу да бидат собирани. Современите масовно произведувани верзии можат да бидат пластични или жични.
1 Цел и дејство
Теписите, килимите, облеката, перничиња и постелнина биле закачувани на канап за алишта, ограда или посебна закачалка за тепих, а прашината и нечистотијата биле исфрлани од нив. Некои луѓе претпочитале да тресат теписи во зима на снег, кога го положувале тепихот со лицето надолу и го удирале. Овој метод имал некои предности, на пример, инсектите ќе замрзнат до смрт дури и ако не биле исфрлени преку тресењето, но остави валкана и непријатна дамка на снегот, и затоа некои заедници забранувале тресење на снег од естетски причини. Друг начин е да биде нанесен малку снег над тепихот. На овој начин е фатена прашината, но снегот не се крева во воздухот.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" >&#x5B;''потребен е цитат''&#x5D;</sup>
Неговата употреба во чистењето во голема мера била заменета од 1950-тите со механичките метларки за теписи, а потоа и правосмукалката, иако тие сè уште се продавани во многу продавници за домаќинства низ Европа.
Една тресалка може да биде користена и за тресење на прашината од софите, футоните, итн.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" >&#x5B;''потребен е цитат''&#x5D;</sup>
Дамата од Шалот

Дамата од Шалот ― лирска балада од англискиот поет Алфред Тенисон и едно од неговите најпознати дела. Поемата била инспирирана од италијанскиот краток прозен текст од 13 век ''Donna di Scalotta.'' Во неа се раскажува трагичната приказна за Илејн од Астолат, млада благородничка заробена во кула кај реката од Камелот. Тенисон напишал две верзии од песната, првата објавена во 1832 година (во ''Поеми''), со 20 строфи, втората во 1842 година, со 19 строфи (исто така во книгата ''Поеми''). Живописниот средновековен романтизам и загадочната симболика на „Дамата од Шалот“ била инспирација за многу сликари, но и за други автори и уметници.
1 Приказна
Првите четири строфи од втората верзија на поемата од 1842 година ја опишуваат пасторалната средина. Дамата од Шалот живее во замок на речен остров во близина на Камелот, но месните фармери за неа не знаат речиси ништо.
Од петтата до осмата строфа се опишува животот на дамата. Таа пати од загадочно проклетство и постојано мора да плете слики на нејзиниот разбој без воопшто да гледа директно кон светот. Таа гледа во огледало, кое го отсликува прометниот пат и луѓето од Камелот кои минуваат покрај нејзиниот остров.
Одразените слики се опишани како „сенки од светот“, метафора што јасно укажува дека тие се лоша замена за директно гледање кон светот.
Од деветтата до дванаесетата строфа се опишува „храбриот Сер Ланселот“ додека јава покрај замокот и ја здогледува дамата.
Останатите седум строфи ги опишуваат чувствата на дамата откако ќе го види Ланселот; таа престанува да ткае и гледа низ прозорецот кон Камелот, предизвикувајќи го проклетството.
Таа ја напушта својата кула, наоѓа брод на кој е напишано нејзиното име и плови по реката кон Камелот. Таа умира пред да пристигне во замокот. Меѓу витезите и дамите кои ја гледаат е и Ланселот, кој смета дека е преубава.
2 Дополнителна литература
* Томас Л. Џеферс, , ''рецензија на Јеил'' том. 89, бр. 4 (есен 2001), 54–68.doi : 10.1111/0044-0124.00545 .
* Томас Л. Џеферс, , ''Религија и уметност'' 6:3 (септември 2002), 231–256.doi : 10.1163/15685290260384407 . .
Невестата од Ламермур

''Невестата од Ламермур'' (анг: ''The Bride of Lammermoor)'' ― историски роман од Волтер Скот, објавен во 1819 година. Дејството на романот се одвива на Ламермуршките Ридови во Југоисточна Шкотска, непосредно пред Актот за Унија од 1707 година (во првото издание), или кратко по Актот (во изданието од „Магнум“ од 1830 година). Во романот се раскажува за трагичната љубовна врска помеѓу младата Луси Ештон и непријателот на нејзиното семејство Едгар Равенсвуд. Скот навел дека се заснова на вистински настан. ''Невестата од Ламермур'' и ''Легендата за Монтроуз'' биле зедно анонимно објавени како трет дел од серијата ''Приказни за мојот сопственик'' од Скот. Врз основа на овој роман напишано е либретото за операта ''Лучија од Ламермур'' на Доницети од 1835 година.
1 Содржина
Романот ја раскажува трагичната љубов на Луси Ештон и Едгар, господарот од Равенсвуд. На татко му му била одземена титулата затоа што го поддржал соборениот крал Џејмс VII. Амбициозниот татко на Луси, Сер Вилијам Ештон, го купил нивниот имот во Равенсвуд. Едгар чувствува омраза кон Сер Вилијам затоа што го узурпирал имотот на неговото семејство, но откако ќе се сретне со Луси, тој се заљубува во неа и се повлекува од неговите планови за одмазда.
Горделивата и манипулативна сопруга на Сер Вилијам, Лејди Ештон, е антагонист во романот. Таа е одлучна да ја раскине свршувачката на Едгар и Луси и сака да ја натера Луси да склучи договорен брак со кој Лејди Ештон би имала повисок политички статус. Лејди Ештон ги пресретнува писмата кои Едгар ѝ ги праќа на Луси и сака да ја натера на Луси да верува дека Едгар ја заборавил. Едгар од Шкотска заминува во Франција. Додека е отсутен, Лејди Ештон продолжува со своите манипулации. Таа го убедува капетанот Вестењо на сите да им кажува дека Едгар ќе се ожени во Франција. Лејди Ештон исто така ја ангажира и „мудрата жена“ Ејлси Гарли (претставена како вештерка); таа на Луси треба да ѝ покаже докази за неверството на Едгар. Луси сè уште не попушта, таа бара Едгар да ѝ прати глас дека раскинал со неа; му пишува писмо. Лејди Ештон не го праќа писмото од Луси и го доведува пречесниот Бајд за на верска основа да ја убеди Луси. Но, Бајд ѝ помага на Луси да му испрати ново писмо на Едгар, но нема одговор.
Лејди Ештон конечно насилно ја приморува Луси да се омажи за Френсис, господарот од Бакло. Едгар се враќа еден ден пред свадбата. Откако ќе види дека Луси ги потпишала документите за брак со Френсис, тој се откажува од Луси, која едвај може да најде зборови. Следниот ден се одржува свадбата, а потоа следува и прослава во Равенсвуд. Додека гостите танцуваат, Луси во невестинската одаја со нож го прободува Френсис, и тој е тешко ранет. Одеднаш на Луси ја фаќа лудило и таа умира. Френсис закрепнува, но нејќе да каже што се случило. Едгар присуствува на погребот на Луси. Постариот брат на Луси, за смртта на Луси го обвинува Едгар, и го предизвикува на дуел. Едгар, очаен, неволно се согласува. Но, на пат кон местото закажано за дуел, Едгар паѓа во жив песок и умира.
Јоав Галант

Јоав Галант (|יוֹאָב גָּלַנְטְ‎; роден на 8 ноември 1958) — израелски политичар и поранешен воен офицер. Член на Кнесетот од Ликуд, тој ја извршува должноста министер за одбрана од 2022 година. Галант е поранешен командант на Јужната команда во Израелските одбранбени сили. Во јануари 2015 година, тој влегол во политиката, приклучувајќи се на новата партија Кулану. Откако бил избран во Кнесетот, тој бил назначен за министер за градежништво. На крајот на 2018 г. се приклучил на Ликуд. Галант претходно бил и министер за Алија и интеграција и министер за образование.
План на ОН за поделба на Палестина

План на Обединетите нации за поделба на Палестина — предлог на Обединетите нации, кои предложиле поделба на Палестина по завршувањето на британскиот мандат. На 29 ноември 1947 г., Генералното собрание на ОН го усвоило планот како Резолуција 181 (II).
Со резолуцијата било предвидено создавање на арапска и еврејска држава и посебен меѓународен режим за градот Ерусалим. Планот за поделба, документ од четири дела приложен кон резолуцијата, предвидувал прекин на британскиот мандат, прогресивно повлекување на Британските вооружени сили и демаркација на границата помеѓу двете држави и Ерусалим.
Предложениот план се сметал за проционистички од неговите противници, со тоа што 62 % од земјата би била доделена на еврејската држава и покрај тоа што палестинското арапско население броело двојно повеќе од еврејското.
Tonikaku Kawaii: Fly Me to the Moon

''Tonikaku Kawaii: Fly Me to the Moon'' (буквално: ''Убавица: Однеси ме на Месечината''; |トニカクカワイイ, букв. ''Во секој случај, слатка е''), позната и како ''Tonikawa: Over the Moon for You'', на македонски постои неофицијален превод под насловот ''Мојата слатка жена'' — манга од Кенџиро Хата, објавена во списанието Weekly Shonen Sunday од 14 февруари 2018 г. Нејзината аниме-адаптација се емитувала од октомври до декември 2020 г. на Tokyo MX и некои други ТВ-канали. Во 2021 г., аниме-адаптацијата на мангата ја освоила наградата „Crunchyroll Anime Awards“ во категоријата „Најдобар пар“. Втората сезона била премиерно прикажана во април 2023 г. Приказната се врти околу младиот гениј Наса Јузаки и неговиот развој на врската со неговата нова сопруга Цукаса, која го спасува од сообраќајка на почетокот на приказната.
1 Содржина
На една снеговита зимска ноќ, Наса Јузаки, момче што го исмевале во детството поради неговото чудно име, наидува на една привлечна девојка откако ги добил оценките од практичниот испит за гимназија. Кога се обидува да ѝ пријде, го удира камион поради невнимание. Меѓутоа, девојката го спасува, а Наса за чудо ја следи до автобуска постојка и продолжува да ѝ ја признава љубовта. Девојката, Цукаса Цукујоми, се согласува да биде со него, но само ако прво се венчаат. Наса брзо се согласува со нејзиното барање, а потоа се онесвестува, будејќи се во болница. Наса станува разбиен кога не може повторно да ја најде, сѐ до неговиот 18-ти роденден, каде Цукаса ненадејно се појавува на неговиот праг. Цукаса влегува внатре со договор за брак, започнувајќи ја нивната врска и брак.
Јован Шуков

Јован Шуков ( во , Егејска Македонија) — македонски универзитетски професор.
Бил гимнастичар, тренер и оштествено-спортски работник.
1 Животопис
Завршил Висока школа за физичко воспитание во Белград во 1964 година. Магистрирал на Медицинскиот факултет во Скопје во 1976 година на темата „Деформитет на ’рбетот како последица од дејството на надворешни услови во возраста од 8 до 12 години“. Докторирал на Факултетот за физичка култура во Скопје во 1986 година на темата „Превенција и корекција на лошото држење и телесните деформитети на ’рбетот со помош на адекватни комплексни вежби кај учениците од основните училишта“.
Работел како професор и директор на училиште во периодот 1964-1981. На Факултетот за физичка култура во Скопје бил избран за виш предавач во 1981 година и за редовен професор на предметот кинезитерапија во 1990 година. Во еден мандат бил декан на истиот факултет во периодот 1991-1993.
Објавил повеќе стручни и научни трудови.
Дали сте за танц со мене

„Дали сте за танц со мене?“ (француски: ''Voulez-vous danser avec moi?'') — филм на режисерот Мишел Боарон од 1959 година. Главните улоги ги играат: Брижит Бардо, Анри Видал и Дон Адамс.
1 Синопсис
Заболекарот Арв Дандио случајно ја забележува убава девојка и веднаш се вљубува во неа, а набргу тие се венчаваат, наспроти противењето на нејзиниот татко. По една кавга со сопругата, тој оди во бар, каде ја запознава привлечната учителка по танцување Анита Флорес. Таа го кани во својот стан и го наведува да водат љубов, а еден нејзин пријател скришно ги фотографира. Така, Анита го уценува Арв, барајќи голем износ пари. Сопругата на Арв зоднава за неговото неверство и заминува во училиштето за танцување, каде штотуку влегува и Арв. Кога тој влегува во собата, таму ја затекнува Анита мртва, а вработените во училиштето го пријавуваат во полицијата како извршител на убиството. Арв ја убедува сопругата дека е невин и таа се вработува како учителка за танцување со намера да го открие вистинскиот убиец...
Словени, славно да славиме!

Словени, славно да славиме! (Slavimo Slavno, Slaveni!), S.33 — композиција за машки хор и оргули од Франц Лист, заснована на дело на дубровничкиот поет Медо Пуциќ, компонирана за милениумската прослава на доаѓањето на словенските апостоли Свети Кирил и Свети Методиј во подрачјето на денешна Словачка. Прославата се одржала во Рим во јули 1863 година, организирани од папата Пиј IX. Лист бил лично присутен.
Лист направил аранжмани на хорската пиеса за соло пијано (S.503) и за оргули (S.668).
Шер (департман)

Шер (|Cher; беришонски: ''Char'') — департман во Средна Франција, дел од регионот Центар-Долина на Лоара. Името го добил по реката Шер, а негова префектура е Бурж. Во 2019 година имал 302.306 жители.
1 Историја
Шер е еден од првичните 83 департмани основани за време на Француската револуција на 4 март 1790 година. Поголемиот дел од него е создаден, заедно со соседниот оддел Ендр од поранешната провинција Бери. Меѓутоа, југоисточниот агол на департманот бил дел од Бурбонското Војводство.
2 Географија
Департманот е дел од сегашниот административен регион Центар-Долина на Лоара. Опкружен е со департманите Ендр, Лоар-е-Шер, Лоаре, Ниевр, Алие и Крез.
2.1 Главни градови
Најнаселена општина е Бурж, која воедно е префектура на департманот. Од 2019 година, има 8 општини со повеќе од 5.000 жители:
Општина, Население (2019)
Бурж, 64.541
Виерзон, 25.464
Сен-Дулшар, 9.607
Сен-Аман-Монтрон, 9.488
Меен-сир-Јевр, 6.555
Сен-Флоран-сир-Шер, 6.442
Обињи-сир-Нер, 5.502
Сен Жермен-ди-Пуј, 5.041
3 Демографија
Жителите на департманот се нарекуваат ''Chériens'' или ''Berrichons'' според поранешната провинција Бери.
4 Политика
Претседател на Генералниот совет е Жак Флери од Републиканците, избран во јули 2021 година.
Забава, седишта
, Сојуз за народно движење, 10
•, Социјалистичка партија, 9
•, Француската комунистичка партија, 7
, Разно Право, 5
•, Разно Левица, 4
4.1 Актуелни претставници на Народното собрание
Изборна единица, Член , Партија
1-ви, Франсоа Кормие-Булижон, La République En Marche!
2, Надија Есајан, МоДем
3-ти, Лоик Кервран, La République En Marche!
5 Туризам
Катедралата Сент Етјен во Бурж е главна туристичка занимливост.
6 Јазици
Историски јазици во департманот се беришонскиот и северната верзија на бурбонскиот. И двата се дијалекти на францускиот или на оилските јазици. Имињата ги добиле според поранешната провинција Бери и поранешното Војводство Бурбон, соодветно. Околу 11 општини на крајниот југ зборуваат окситански.
Старите дијалекти биле во широка употреба до средината на дваесеттиот век и вклучиле големи регионални промени во рамките на департманот, под влијание на дијалектите на соседните региони во близина на границите на департманите. Во текот на дваесеттиот век владината образовна политика промовирала постандардизирана верзија на францускиот јазик.
На крајниот југ на департманот почнува да се појавува влијанието од јужниот окситански јазик.
7 Поврзано
* Кантони на департманот Шер
* Комуни на департманот Шер
* Арондисмани на департманот Шер
Небосвод

Небосвод или небесен свод — небото над хоризонтот, отворено од сите страни, во вид на свод (купола). Од физичка гледна точка, небото се состои од дел од сферичната атмосфера на Земјата, која свети под влијание на космичкото зрачење. Во библиската космологија, небосводот е огромен цврст свод, создаден од Бога на вториот ден од создавањето, кој ги дели првичните „води“ на горни и долни делови.
1 Историја
Старите Евреи, како и сите древни народи од Блискиот Исток, верувале дека небото е цврст свод со Сонцето, Месечината, планетите и ѕвездите вградени во него. Околу IV до III век пр. н. е., Грците, под влијание на Аристотел, кој тврдел дека небесата морала да биде совршена и дека сферата е идеална геометриска фигура, го замениле ова за сферична Земја опкружена со цврсти сфери. Ова станало доминантен модел во класичниот и средновековниот поглед на светот, па дури и кога Коперник го поставил Сонцето во центарот на системот, вклучил надворешна сфера што ги држела ѕвездите (со тоа што Земјата се врти секојдневно околу својата оска дозволило небосводот да биде целосно неподвижен). Проучувањата на Тихо Брахе за новата од 1572 г. и кометата од 1577 г. биле првите големи предизвици за идејата дека сферите постоеле како цврсти, нераспадливи, материјални предмети, и во 1584 г. Џордано Бруно предложил космологија без небосвод — бесконечна вселена во кои ѕвездите се всушност сонца со свои планетарни системи. Откако Галилео почнал да користи телескоп за да го испита небото, станало потешко да се тврди дека небесата се совршени, како што барала Аристотеловата филозофија, и до 1630 г. замислата за цврсти сфери повеќе не била доминантна.
Миџор

Миџор (|Миџор) или Миџур (|Миджур) — врв на Стара Планина, на границата помеѓу Бугарија и Србија. Со 2.169 м претставува највисок врв во потесна Србија и втор по висина ако се брои Косово.
1 Во Бугарија
Во Бугарија врвот се нарекува Муџур.
Од почетокот на 1990-тите врвот е достапен за туристи од обете страни; претходно бил забранет како гранично место. Поради овие ограничувања, природата е доста зачувана. Од бугарска страна, до врвот се стасува преку селата Чупрене и Горни Лом во областа Видин.
1.1 Чупрене
Од Чупрене постојат два правца за искачување. Еден е земјен пат долж Чупренска Река до планинарскиот дом „Горски рај“ (1.450 м), долга 17 км, а другиот е планинарска патека долга 9 км која ја следи Манастирска Река.
Од планинарскиот дом води обележана патека која минува низ биосферен резерват и води до главниот врв на седло меѓу врвовите Репљанска Црква (1.969 м) и Остра Чука (1.967 м). На југоисток низ врвовите Остра Чука и Оба (2.033 м) патеката доаѓа до седло од кое истекуваат реките Лом и Трговишки Тимок на граничниот камен 336. Одовде врвот се искачува по северозападната падина.
1.2 Горни Лом
На 7 км од селото Горни Лом се наоѓа планинарскиот дом „Горни Лом“ (840 м). Има и друг дом спротиводно, наречен „Миџур“. Оттаму има стрмни патеки кои водат до седлото помеѓу Оба и Миџор кај граничниот камен 336 од каде излегуваат патеките за двете села.
1.3 Стопанство
Изворот на реката Лом се наоѓа во подножјето на врвот. Тука има каскади на неколку мали хидроцентрали. Биосферниот резерват „Чупрене“, заштитен од УНЕСКО, е расположен западно од врвот. Ова е едно од последните места во Бугарија кајшто се гнезди тетребот.
2 Бо Србија
Во Србија врвот се нарекува Миџор.
Крајниот врв на западната планина е северно од селото Топли Дол, сместен во средиштето на српскиот дел на Стара Планина, помеѓу Три Чуке (1.936 м) на југоисточната страна и Бабин Зуб (1.758 м) на југозападната. Масивот на Миџор е значителен. Неговите западни, источни и јужни падини се тревнати и не се многу стрмни; северната е карпеста и многу стрмна. Оваа страна се смета за најпривлечна и ужива популарност меѓу искачувачите на карпи.
На една од падините е сместен хотелот „Бабин зуб“. Пристапот до српскиот дел на Стара Планина е слободен, без наплати и дозволи.
3 Галерија
4 Поврзано
* Стара Планина
Автопатишта во Германија

Автопатишта во Германија, се нарекуваат автобани — мрежа од брзи автопатишта во Германија. Од 1 јануари 2021 г., нивната вкупна должина е 13.192 км — ова е 4-та најдолга национална автопатска мрежа во светот, по Кинескиот систем за високобрзински автопатишта (160.980 км), Меѓудржавниот автопатски систем во САД (78.465 км) и Автопатските системи (шпански: Autopistas y autovías) во Шпанија (17.377 км). Службеното име во Германија, како сојузна држава, е ''Bundesautobahn'', односно „федерален автопат“.
Коста Шуваковиќ

Коста Шуваковиќ ( во , Хрватска) — оперски певец и бас.
1 Животопис
Шуваковиќ работел во Операта на Македонскиот народен театар од 1948 до 1974 година. Во овој период остварил повеќе од 30 помали и поголеми улоги, од кои позначајни се: Спарафучиле (Риголето), Големиот инквизитор (Дон Карлос), Дон Базилио (Севилскиот бербер), Осман (Грабнување од Сарајот), Оровез (Норма), Марко (Еро од оној свет), Кецал (Продадена невеста), Теодорик (Цар Самуил) и Гремин (Евгениј Онегин).
Вообразба

Вообразба (|Imagination) — способност на една личност спонтано да создава или намерно да изгради слики, идеи, претстави на предмети кои, во искуството на замислувачот, претходно не биле воочени во целост или воопшто не можат да се воспримат преку сетилата (како на пример, настани во историјата, наводната иднина, појави што не се воспримени или непостоечки светови, како што се натприродни ликови во бајките, митовите итн.). Оваа човечка способност да создава слики, идеи, претстави и да ракува со нив игра важна улога во умствените процеси како што се моделирање, планирање, творештво, игра, паметење и размислување.
Љубомир Шукаров

Љубомир Шукаров ( во — во ) — македонски гинеколог-акушер и универзитетски професор на Медицинскиот факултет во Скопје.
1 Животопис
Шукаров завршил Медицински факултет во Софија во 1944 година, а специјализирал гинекологија и акушерство во 1951 година во Загреб и во Скопје. Хабилитирал на темата „Проблем на цервицитисот и некои заразувања во врска со интрацервикалната инфилтрација со антиобитици“ во 1957 година.
Бил директор на Гинеколошко-акушерската клиника во периодот 1968-1973 и проректор на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“.
Се усовршувал во познати центри во Европа. Промотор е на супспецијалистичката ориентација на Клиниката и вовел нови дијагностички и терапевтски методи што довело до подигнување на стручното ниво, научноистражувачката и публицистичката дејност.
Унгарска фантазија (Лист)

''Фантазијата на унгарските народни мелодии'' (германски: ''Fantasie über ungarische Volksmelodien'', унгарски: ''Fantázia magyar népi dallamokkal'' ), позната и по нејзината кратка форма, едноставно како ''Унгарска фантазија'', била аранжман на Франц Лист за пијано и унгарските оркестари од неговите унгарски ха 14, напишана првично за соло пијано. Фантазијата е напишана во 1852 година и премиерно била изведена во Пешта на 1 јуни 1853 година, со Ханс фон Булов како солист и Ференц Еркел како диригент со оркестарот.
1 Преглед
За време на животот на Лист, неговите унгарски рапсодии биле меѓу неговите најпопуларни дела. Поради оваа популарност, тој бил под притисок да создаде нивни верзии за пијано и оркестар. Ова дело било единственото такво дело за кое било познато дека Лист го создал. Тој на крајот од својот живот ѝ помогнал на својата ученичка Софи Ментер со нејзиниот ''Концерт во унгарски стил'' (1885), дело на кое очигледно влијаела Унгарската фантазија.
Бавниот вовед од оркестарот бил проследен со соло каденца пред да се продолжи кон главниот дел од делото. Смелата, маршова главна тема на делото, како и во верзијата за соло пијано, била унгарската народна песна „Мохаковото поле“, со долг-краток-краток-долг ритам. Иако голем дел од тематскиот материјал на делото бил изведен од оваа песна, има и дел во А-мол означен „во цигански стил“ (''ала цингарезе'').
Иако Фантазија била во ист стил и традиција како и унгарските рапсодии, таа структурално се разликувала од нив. Рапсодиите генерално претставувале јасна последователност од две традиционални скали - ласан и фриска. Овие танци биле забележливи во Фантазијата, особено во долгиот и брилијантен фриска дел. Сепак, Лист бил послободен и поширок во својата комбинација и сопоставување на материјалот отколку што обично било во овој тип на создавање.
2 Библиографија
* ед. Евен, Дејвид, ''Комплетната книга за класична музика'' (Енглвуд Клифс, Њу Џерси: Prentice-Hall, Inc., 1965). Каталог на картички на библиотеката на Конгресот број 65-11033
* Хедингтон, Кристофер, Белешки за Дојче Грамофон 5262148, ''Лист: Оркестарски дела'' ; Шура Черкаски, пијано; Берлинската филхармонија под диригентство на Херберт фон Карајан .
* ед Вокер, Алан, ''Франц Лист: Човекот и неговата музика'', (Њујорк, издавачка куќа Таплингер, 1970). ISBN 0-8008-2990-5
** Коле, Роберт, „Дела за пијано и оркестар“
* Вокер, Алан, ''Франц Лист, Том 2: Вајмарските години, 1848-1861 година'' (Њујорк: Алфред А. Нопф, 1989).ISBN 0-394-52540-X
И прости ни ги долговите наши

„И прости ни ги долговите наши“ (српскохрватски: ''I oprosti nam dugove naše'') — југословенски тв-филм од 1970 година, во режија на Даниел Марушиќ. Улогите ги играат: Асја Кисиќ, Данчи Цвитановиќ, Карло Булиќ, Берислав Мудниќ, Владимир Медар, Тана Маскарели и Драган Миливојевиќ.
1 Синопсис
Пристигнувањето на првите туристи внесува немир меѓу жителите на едно мало место во Далмација. Некои од нив се полакомуваат од можноста за лесна заработка, но освен меѓусебните караници, туризмот им носи и нови односи со луѓето на кои не се навикнати...
Mungo Jerry

Mungo Jerry (претходно познати како Mungo Jerry Blues Band ) ― англиска рок група основана во Ешфорд (Сари) во 1970 година. Најголем успех имале со песната ''In The Summertime'' објавена во 1970 година. Основач и водач на групата е Реј Дорсет (р. 21 март 1946 година). Другите членови на групата често се менувале но најстандардни биле Мајк Кол (бас), Пол Кинг (гитара), Џо Раш (перкусии) и Колин Ерл (пијано). Тие имале девет синглови на топ листите во ОК, вклучувајќи два на прво место, пет топ-20 хитови во Јужна Африка, и четири во Топ-100 во Канада.
1 Дискографија
*''Mungo Jerry'' (1970)
*''Electronically Tested/Baby Jump'' (1971)
*''You Don't Have to Be in the Army'' (1971)
*''Boot Power'' (1972)
*''Long Legged Woman'' (1974)
*''Impala Saga'' (1976)
*''Lovin' in the Alleys, Fightin' in the Streets'' (1977)
*''Ray Dorset & Mungo Jerry'' (1978)
*''Together Again'' (1981)
*''Boogie Up'' (1984)
*''Snakebite'' (1991)
*''Old Shoes New Jeans'' (1997)
*''Candy Dreams'' (2001)
*''Adults Only'' (2003)
*''Naked from the Heart'' (2007)
*''When She Comes She Runs All Over Me'' (2007)
*''Cool Jesus'' (2011)
*''Kicking Back'' (2015)
*''Xstreme'' (2019)
*''Somelight'' (2022)
PlayStation 5

PlayStation 5 (скратено: PS5) — домашна играчка конзола развиена од Sony Interactive Entertainment. Најавена била во 2019 г. како наследничка на PlayStation 4. Продажбата започнала на 12 ноември 2020 г. во САД, Канада, Мексико, Јужна Кореја, Јапонија, Австралија и Нов Зеланд и на 19 ноември 2020 г. во други региони. За разлика од неговиот претходник, PlayStation 5 користи модифициран цврст погон (SSD) наместо тврд диск — вклучувајќи го алгоритмот за збивање и декомпресија Oodle Kraken и системот за кодирање Oodle Texture.
Бесмртна младост

„Бесмртна младост“ — филм на режисерот Војислав Нановиќ од 1948 година. Главните улоги ги играат: Раде Марковиќ, Ирена Колесар, Јован Гец, Милутин Татиќ и Милош Бранковиќ.
1 Синопсис
За време на окупацијата на Белград, група млади илегалци организира собирање оружје наменето за партизаните. Наспроти прогонувањето, затворањето и мачењето од окупаторот, младите илегалци успеваат да воспостават врска со партизанскиот одред на Космај.
Сиви облаци

''Сиви облаци'' (изворно на француски: ''Nuages gris''; или на германски: ''Trübe Wolken''), наречена и С.199, ― дело за соло пијано, компонирано од Франц Лист на 24 август 1881 година. Тоа е едно од најпрогонуваните и во исто време едно од неговите најопитни дела на Лист, што претставува, според Ален Форте, „висока точка во опитниот идиом во однос на изразувачката композициска постапка“.
Напуштајќи го својот претходен виртуозен стил, Лист во неговите подоцнежни години направил неколку радикални, композициски опити, вклучувајќи ги ''Сиви облаци, Злобно'' (''Nuages gris'', ''Unstern'') С.208 и ''Ситница без тон'' (''Bagatelle sans tonalité'') С.216. Сепак, дури во втората половина на дваесеттиот век почна да биде ценето значењето на доцните опитни дела на Лист. Р. Лари Тод, на пример, забележал дека „Веројатно, Лист бил првиот композитор кој ја воспоставил зголемената тријада како навистина независна звучност, ги разгледал нејзините последици за современиот третман на дисонанца и размислувал за неговото значење за идниот тек на тоналитетот. Достигнувањата на Лист во овие области биле значителни и не малку ја поддржуваат неговата положба, според фразата на Бусони, како „господар на слободата“. Изучувачите како Хемфри Серл, Золтан Харсањи, Бенце Саболчи, Лајош Бардош и Иштван Селењи придонеле многу за ставање на овие дела во репертоарот на денешните пијанисти.''Сиви облаци'' е прилично краток и технички едноставен. Според Џим Самсон, „најособените одлики на доцниот стил на Лист се присутни во ова кратко дело - избегнувањето на конвенционална катаденцијална структура, важноста на полутонското движење, употребата на зголемената тријада како средишна хармонска единица и паралелизмот како главно средство за напредок“. Хармониите се засноваат на зголемени тријади додека мелодијата прави опширна референца на унгарската молска скала. Хармониите, кои се многу различни од оние во неговите претходни дела, му даваат многу мрачен и речиси морбиден чувство на делото. Леонард Ратнер коментирал: „Немирните, нерешени дисонанци на ''Сиви облаци'', изолираните фигури, чувството на отуѓеност - тие имаат јасен афинитет со нешто подоцнежниот експресионизам на виенските композитори Малер и Шенберг... [''Сиви облаци''] е музичко ѕвонче кое покажуваше што се случува и што ќе се случи во европската музика: звукот, со помош на симетријата, ќе завладее, хармонијата ќе се впие во боја и ќе ја изгуби својата каденцијална функција“.
Клод Дебиси веројатно го имал на ум ''Сиви облаци'' кога го компонирал своето дело ''Облаци'' (''Nuages''). Маурицјо Кагел го искористил ''Сиви облаци'' во неговото дело ''Тој е инкарниран со клинци'' (изворно на латински: ''Unguis incarnatus est'') (1972). во 1986 година, Хајнц Холигер го разработил делото во ''Втори Листови транскрипции'' (''Zwei Liszt-Transkriptionen'') за оркестар (заедно со делото ''Злобно!'' (''Unstern!'')). Шокантната сцена во мртовечницата во последниот филм на Стенли Кјубрик, ''Очи широко затворени'', е придружена со ''Сиви облаци''.
Јамна култура

Јамната култура, исто така позната како култура на окерниот гроб, е археолошка култура од доцниот енеолит до раната бронзена доба во регионот помеѓу реките Јужен Буг, Дњестар, и Урал (Понтско-касписката Степа), во периодот од 3300–2600 п.н.е. Била откриена од Василиј Городцов по извршените ископувања близу реката Доњец во 1901–1903. Името на оваа култура доаѓа од карактеристичната погребна традиција: јамна (ru) се однесува на јамите кои овие луѓе ги копале во тумули (кургани) и во кои ги погребувале мртвите, во карактеристична положба на грб со свиткани колена. Телата биле покривани со окер. Во нивните гробници се пронајдени и остатоци од крави, коњи и свињи, како и делови од стари запреги.
Економијата на Јамната култура се засновала на сточарство, риболов, и потрага по храна, како и производство на керамика, алатки и оружје. Луѓето од културата Јамна живееле примарно како номади, со систем на поглаварство и користеле коли и запреги што им овозможило да одгледуваат големи стада.
1 Јазик
Денес скоро постои консензус дека заедничкиот предок на сите индоевропски јазици, со можен исклучок на анадолските јазици, потекнуваат од Понтско-касписката степа, и овој јазик се поврзува со луѓето од јамната култура. Дополнително, Понтско-касписката степа во моментов се смета за најверојатен кандидат за правобитната татковина (германски, ''Urheimat'') на праиндоевропскиот јазик, вклучувајќи ја и анадолската гранка на јазици.
Institut polytechnique de Paris

Institut polytechnique de Paris големо инженерско училиште во Франција. Се наоѓа во Палезо. IP Paris е јавна високообразовна и техничко-истражувачка институција. Истражувањето на IP Paris се спроведува во пет тематски области: енергија и клима, дигитална технологија, безбедност, технологија и здравје.
На 15 септември 2020 година, Институтот заедно со ХЕК Париз го основаа истражувачкиот центар за вештачка интелигенција, Hi PARIS!.
1 Наводи
Pistacia lentiscus

''Pistacia lentiscus'' (или мастика ) е дводомна зимзелена грмушка или мало дрво од родот ''Pistacia'' што вирее во медитеранскиот басен. Расте до 4 метри во висина и се одгледува поради неговата ароматична смола, главно на грчкиот остров Хиос и околу турскиот град Чешме.
1 Опис
Растението е зимзелено, од 1 до 5 метри високо, со силен мирис на смола, расте во суви и карпести области во Северна Африка и Медитеранска Европа. Отпорно е на благи до тешки мразови, но претпочита поблаги зими и расте на сите видови почви, а може добро да расте во варовнички области, па дури и во солени средини, што го прави позастапено во близина на морето. Го има и во шумите, на речиси обезшумените пасишта, во дабовите шуми од видот прнар, пошумените области во кои доминираат други дабови, во клисури, кањони и карпести ридови на целото медитеранско подрачје. Во соодветни области, кога е дозволено да расте слободно и да старее, често станува дрво до 7 метри. Сепак, сечата, пасењето и пожарите често го спречуваат ваквиот раст.
''Pistacia lentiscus'' е поврзан со ''Pistacia terebinthus (смрдлика)'', со кој често живее во заедница во контактните зони. На западниот брег на Медитеранот, Канарските Острови и Блискиот Исток, може да се помешаат со ''Pistacia atlantica''.
1.0.1 Употреба како лек
Луѓето во медитеранскиот регион користат мастика како лек за гастроинтестинални заболувања веќе неколку илјади години. Грчкиот лекар и ботаничар од првиот век Диоскорид напишал за лековитите својства на мастиката во неговата класична расправа ''За медицинските супстанции''. Неколку векови подоцна, Маркелос Емпеирикос и Павлос Егинитис исто така го забележале ефектот на мастиката врз дигестивниот систем.
Маслото од мастика има антибактериски и антигабични својства, и како такво е широко користено во подготовката на масти за кожни заболувања.
Сноп од рамнини

Во математиката, сноп од рамнини е множеството од сите рамнини кои имаат иста заедничка права. Може да биде познат и како вентилатор од рамнини или прамен од рамнини.
Кога се проширува концептот на права до ''права во бесконечност'', множество од ''паралелни рамнини'' може да се гледа како сноп од рамнини кои се сечат во права во бесконечност. За да се разликува од поопштата дефиниција, нему може да му се додаде придавката ''паралелен'', што резултира со изразот паралелен сноп од рамнини .
1 Поврзано
* Вградување на книга, поим за вградување на графови над снопови од полурамнини
Гросер Берберг

Гросер Берберг (|Großer Beerberg) — највисока планина во сојузната покраина Тирингија и највисока точка на венецот Тириншка Шума. Врвот достигнува надморска височина од 982,9 м. Сместена е помеѓу селата Хајдерсбах, Голдлаутер и Гелберг во околината на градот Зул. Сочинета е од риолит (кварцен порфир) настанат со вулкански процеси во ротлигендската карпа на образбата Оберхоф пред 280 милиони години и издигнат над околните слоеви во облик на соголено карпесто возвишение.
Помеѓу врвот на Берберг и источниот сосед Шнекопф (978 м) има пресека длабока 60 метри. На запад е Зомербахскопф (941 м).
На врвот на планината се наоѓа еден од малкуте голети на Тириншката Шума. Сè до крајот на 1980-тите тука имало кула-набљудувачница. Во поскоро време е поставена мал видиковец со извонреден поглед на југ и југозапад.
На потегот од Оберхоф до Шмике низ планината минува делница од далекусежната планинарска патека Ренштајг. Најблизок град е Зул.
1 Поврзано
* Тирингија
Масакр во Кремен

Масакр во Кремен — злосторство извршено од страна на четниците на Ванчо Михајлов, односно припадници на ВМРО (Автономистичка) врз македонското население во Пиринска Македонија.
1 Настан
По повод убиството на царскиот агент Тодор Александров, четниците на Ванчо Михајлов, по наредба на бугарските царски власти почнале невиден терор врз населението во Бугарија и Пиринскиот дел на Македонија.
Во селото Кремен, биле обвинети за непочитување на организацијата на царските автономисти и подложени на жестоко тепање 40-тина селани. Шестмина од нив биле убиени, според други извори, станува збор за седум убиства. Од ова село бил тепан учителот Георги Москов, кметот Димитар, Григор Парпалев, експертот на тутунската кооперација во Разлог, Георги Стефанов Килов, наречен ''Правото'' и уште двајца селани.
На патот меѓу Добриниште и Банско тие ги обесиле кметот Димитар и Григор Парпалев. Другите двајца ги обесиле меѓу Бања и Банско, додека учителот Георги Москов и Ѓузданов биле убиени во еден дол под селото Добриниште.
Алија Сиротановиќ

Алија Сиротановиќ (Трториќи, кај Бреза, 14 август 1914 — Бреза, 16 - ти мај 1990), ― рудар-ударник и јунак на социјалистичкото работење, кој го надминал светскиот рекорд во копање јаглен.
1 Биографија
После Втората светска војна во земјите на социјализмот, на иницијатива на СССР биле покренати акциии за рушење на рекордот во производство на: копање јаглен, градење куќи, косење трева и сл. Прв тоа во СССР, го направил Алексеј Стаханов, па така неговите следбеници биле наречени стахановци.
Анджеј Вајда, познатиот полски режисер, снимил антологиски филм „''Човек од мермер''“, овој пат во Полска.
На советувањето со стручниот кадар на рудникот и копачите, кое било одржано во јули 1949 година, копачот Алија Сиротановиќ предложил да биде овозможено на неговата бригада работа на три места за работење и дал обврска дека ќе го надмине рекордот на познатиот советски рудар Алексеј Стаханов, рудар кој имал рекорд од 102 тони ископан јаглен во текот на седмочасовниот работен ден. Предлогот бил прифатен, а бригада на Алија веќе утредента на 24 јули 1949 година, започнала со соборување на рекордот. Претседателот на комисијата која ја надгледувала работата објавила:
''Алија Сиротановиќ, со своите осум коморати, за осум сати работа ископал 152 тони јаглен (253 рударски колички), префрлил норма за 215%, и го срушил дотогашниот рекорд на Стаханов за 50 тона и постигнал свој светски рекорд во ископување на јаглен.''
Алија Сиротановиќ умрел на 16 мај 1990 година.
Една мала улица на периферијата на Бреза, го носи името на Алија Сиротановиќ, а во кругот на рудникот стои негова биста.
2 Банкнота
Алија бил насликан на југословенската банкнота од 20.000 динари издадена во 1987 година, набрзо повлечена од употреба во периодот на монетарите реформи на Анте Марковиќ. Многу често, но и погрешно, Алија го мешаат со Ариф Хералиќ, леар од Зеница, кој се наоѓал на познатата југословенска банкнота од 10 динари.
Душевно растројство

Душевно растројство — однесување или душевна состојба што предизвикува суштинско страдање и нарушување на личното функционирање. Овие состојби можат да бидат трајни, периодични или еднократни. Познати се бројни такви растројства со широко различни знаци и симптоми. Душевните растројства се само една страна на душевното здравје.
Витрен

Витрен ― литотип на јаглен создаден од кората на големите растенија. Познат по својот сјаен изглед, витренот обично се појавува во тенки ленти, меѓу 3 и 10 милиметри во ширина. Има кршлива текстура и обично образува коцкести парчиња кога се скрши. Хемиски, витренот се издвојува меѓу литотиповите на јаглен со тоа што има големи концентрации на германиум. Согорувањето на витренот се покажува како витален извор на производство на германиум, каде што елементот може да биде извлечен од преостанатиот пепел.
Адолф Герц

Адолф Герц (18 декември 1857 година во Мајнц, Големо Војводство Хесен - 28 јули 1900 година во Гисбах, Швајцарија) ― германски рударски инженер кој се преселил во областите во јужна Африка под британска контрола. Тој се преселил во 'Ртската Колонија околу 1888 година. Тој го основал претпријатието Adolf Görz & Co, која подоцна станала Union Corporation, која била една од петте првични претпријатија за ископување злато во Јужна Африка.
The Northern Miner (Канада)

''The Northern Miner'' (во превод: Северниот рудар) ― канадско неделно трговско списание (порано дел од Hollinger Inc.) што известува за рударската индустрија. ''The Northern Miner'' започнал со објавување во Кобалт, Онтарио, Канада, во 1915 година, и оттогаш го преселиле седиштето во Торонто.
Неделното списание е сметано за „водечки авторитет за рударската индустрија во Канада“, и „библијата на рударската индустрија“.
Установа за рударство и металургија

Установа за рударство и металургија (изворно: Institution of Mining and Metallurgy; IMM) ― британска истражувачка установа, основана во 1892 година. Членовите на Установата ја користеле наставката MIMM (Member of the Institution of Mining and Metallurgy).
Во 2002 година, таа била споена со Институтот за материјали за да го створат Институтот за материјали, минерали и рударство.
Зев (појаснување)

Зев може да се однесува на:
* Зев — меѓупростор помеѓу двата слоја жици на основата низ кој минува совалката и јатокот во процесот на правење ткаенина (ткаење).
* Зев (лингвистика) — појава на два одделни самогласки во соседни слогови без интервентна согласка.
Чекан и длето

Чекан и длето ― симбол на рударството, често користен во хералдиката. Може да означува рударство, рудници (особено на карти или во картографијата) или рудари, а исто така е користен како фигура во грбовите на рударските градови.
Симболот ги претставува традиционалните алатки на рударот, чекан и длето на рачка, слично на казма, но со еден тап крај. Тие се прикажани на начинот на кој еден деснак работник би ги положил: длетото со точката десно и рачката доле лево, чеканот со рачката доле десно и главата горе лево. Рачката на длетото излегува над главата, бидејќи главата не е трајно укрутена, но може да биде заменета со ново изострена глава кога е тапа од употреба. Во грбовите, симболот често е прикажуван во црно (грбовите на Јохангеоргештат, Хевелс), но и во природни бои (Телнице) или во златна или сребрена боја (Абертами, Боденвер, Гелзенкирхен).
1 Примери
2 Друго
Чеканот и длетата се користени за означување на работниот ден, на работниот распоред. Како емоџи, често е користен како симбол за навивачите на премиерлигашот Вест Хем Јунајтед и за навивачите на украинскиот премиерлигаш Шахтјор Доњецк.
2.1 Уникод
Во Уникод, симболот „чекан и длето“ е U+2692 ⚒.
3 Поврзано
* Рака и чекан
* Срп и чекан
Xbox One

Xbox One (македонски: ''Xbox еден'') — серија играчки конзоли од осмото поколение развиени од Microsoft. Тие го наследуваат Xbox 360. Изворниот Xbox One бил објавен на 22 ноември 2013 г., скоро еден месец подоцна од PlayStation 4. Првоначалниот модел на Xbox One бил заменет со Xbox One S во 2016 г., кој има помало тело и поддршка за видео HDR10, како и поддршка за репродукција на 4K-видео и зголемување на резолуцијата на игрите од 1080p на 4K. Бил пофален од критичарите за помалите размери, видните подобрувања на екранот и недостатокот на надворешна моќност, но биле забележани и неговите недостатоци, како што е недостатокот на вграден Kinect-порт. Моделот од високата класа, Xbox One X, бил претставен во јуни 2017 г. и бил пуштен во продажба во ноември. Се одликува со подобрени апаратни карактеристики и поддршка за игри со резолуција 4K.
Традиционално рударство

Традиционално рударство, познато и како старовремско рударство, ― рударски метод кој вклучува употреба на едноставни рачни алатки, како што се лопати, чизми, чекани, длета и садови. Вршено е и во површинска и во подземна средина. До раните 1900-ти, традиционалното рударство било широко користено низ целиот свет. Сè уште е користен метод на рударство во некои земји, вклучувајќи ги Колумбија и Перу во Јужна Америка и Нигер во Африка. Во традиционалното површинско и подземно ископување, се користени чекани и длета со казми и лопати. Рударски колички се користени за движење на руда и други материјали во постапката на ископување. Садовите се користени за зафати за плацерно ископување, како што е ситото за злато. Традиционалниот метод на раздробување карпи бил со палење оган, што вклучувал загревање на карпата со оган за да се прошири. Откако карпата ќе се загрее, таа била гаснета со вода за да се скрши. Запалувањето било еден од најефикасните методи за кршење карпи до 1867 година кога Алфред Нобел го измислил динамитот.
Традиционалните рударски зафати создале некои од најголемите рачно изработени одлики на Земјата, како што е отворениот рудник Голема Дупка (Биг Хол) во Јужна Африка, за кој се тврди дека е најголемата дупка на Земјата ископана рачно.
Несторова чаша

Несторовата чаша е чаша за вино од осмиот век п.н.е. откриена во 1954 година во Лако Амено, античкиот трговски пазар Питекусаи во Магна Грција, на островот Искја во Неаполскиот Залив (Италија). Чашата има натпис во три реда, еден од најраните преживеани примери за пишување со грчка азбука.
1 Натписот
Натписот три реда, изгравиран странично на чашата е еден од најстарите зачувани грчки натписи. Натписот бил додаден после изработувањето на чашата, и датира од крајот на осмиот век п.н.е.
2 Наводи
*************
Зев (лингвистика)

Зев или хијат — појава на два одделни самогласки во соседни слогови без интервентна согласка. Кога два самогласки наместо тоа се појавуваат заедно како дел од еден слог, резултатот се нарекува дифтонг.
1 Поврзано
* Дифтонг
* Синереза
* Елизија