procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Алунит

Алунит — хидроксилиран минерал од алуминиум калиум сулфат, со формула KAl<sub>3</sub>(SO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>. Првпат е забележан во 15 век во Толфа, во близина на Рим, каде што се ископувал за производство на стипса. Првпат наречен ''алуминиумит'' од Ж.С. Деламетери во 1797 година, ова име го добил Франсоа Бодан три децении подоцна и го нарекол алунит.
Морфолошки, кристалите на алунит се ромбоедри со меѓуфазни агли од 90° 50', што ги прави да личат на коцки. Кристалната симетрија е тригонална. Кристали се пронајдени во шуплини во риолит. Алунит варира по боја од бела до жолто-сива. Тврдоста на Мосовата скала е 4, а специфичната тежина е помеѓу 2,6 и 2,8. Нерастворлив е во вода или слаби киселини, но растворлив е во сулфурна киселина.
Натриумот може да го замени калиумот во минералот, а кога содржината на натриум е висока, се нарекува натроалунит.
Алунит е аналог на јарозитот, каде што алуминиумот го заменува Fe3<sup>+</sup>. Алунит се јавува како секундарен минерал на рудите на железен сулфат.
Алунит се јавува во минерални маси на трахит, риолит и слични вулкански карпи богати со калиум. Се формира со дејство на раствори што содржат сулфурна киселина врз овие карпи за време на оксидацијата и испирањето на наслагите од метални сулфиди. Алунит се наоѓа и во близина на вулкански фумароли. Белите, ситно грануларни маси многу личат на ситно грануларни варовници, доломит, анхидрит и магнезит по изглед. Покомпактните видови од Унгарија поради нивната тврдина се користат за воденички камења.
Историски гледано, обемни наоѓалишта биле ископани во Тоскана и Унгарија, како и во Буладела, Нов Јужен Велс, Австралија. Моментално се ископува во Толфа, Италија. Во Соединетите Американски Држави се наоѓа во округот Сан Хуан во Колорадо; Голдфилд, Невада; градот-дух Алунит, Јута во близина на Мерисвејл; и Црвената Планина во близина на Патагонија, Аризона. Појавата во Аризона лежи соодветно над кањон наречен ''Алум Галч''. Алунит се ископува како руда и на калиум и на алуминиум во Мерисвејл. Некои од наоѓалиштата на руда биле лоцирани со воздушно и сателитско мултиспектрално снимање.
Во една статија објавена во изданието на списанието ''Аркеолоџи (Archeology)'' од мај/јуни 2019 година се наведува дека во Кина, во покраината Хенан, биле пронајдени различни керамички предмети и тегли, стари околу 2000 години. Во една од теглите била откриена мешавина од алунит и калиум нитрат. Потоа се сметало дека оваа смеса е „мешавина на бесмртност“ спомната во древните кинески текстови. Очигледно, тоа не изгледа дека успеало.
Линарит

Линаритот — прилично редок, кристален минерал кој е познат меѓу колекционерите на минерали по својата необично интензивна, чиста сина боја. Се формира со оксидација на галенит и халкопирит и други бакарни сулфиди. Тоа е комбиниран хидроксид од бакарен оловен сулфат со формула PbCuSO<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub>. Линаритот се јавува како моноклинични призматични до табеларни кристали и неправилни маси. Лесно се меша со азуритот, но не реагира со разредена хлороводородна киселина како азуритот. Има тврдина по Мосова скала од 2,5 и специфична тежина од 5,3 - 5,5.
Линаритот првпат е идентификуван во 1822 година. Именуван е по висорамнината Линарес, Шпанија. Се јавува во комбинација со брохантит, англезит, каледонит, леадхилит, церусит, малахит и хемиморфит.
1 Галерија
Маѓепсан (филм од 1971)

„Маѓепсан“ (англиски: ''The Beguiled'') – филм на режисерот Дон Сигел од 1971 година. Главните улоги ги играат: Клинт Иствуд, Џералдин Пејџ и Елизабет Хартман.
1 Синопсис
За време на Американската граѓанска војна, во Луизијана, една ученичка во интернат за млади дами, го наоѓа тешко ранетиот војник на Унијата, Џон Макбарни (го игра Иствуд). Додека закрепнува во интернатот, Макбарни набрзо ги заведува осамените жени, кои поради него се свртуваат една против друга, но најпосле се вртат против него.
Валентинит

Валентинит е минерал од антимон оксид со формула Sb<sub>2</sub>O<sub>3.</sub> Валентитот кристализира во орторомбичниот систем и обично се формира како зрачни кластери од еуедарски кристали или како влакнести маси. Тој е безбоен до бел со повремени нијанси или нијанси на жолта и црвена боја. Има Мосова тврдост од 2,5 до 3 и специфична тежина од 5,76. Валентинит се јавува како производ на атмосферско распаѓање на антимонит и други минерали на антимон. Диморфен е со изометрискиот антимон оксид антимон триоксид.
1 Историски податоци
Валентинит е минерал именуван во средината на 19 век во чест на Василиј Валентинус, писател за алхемија. Тој е наводно автор на првата книга што дава детален опис на антимонот и неговите соединенија. Од содржината на книгата е очигледно дека Валентинус бил запознаен со синтетичката подготовка на антимон триоксид, кој бил наречен „цвет од антимон“.
Валентинот првпат е опишан во 1845 година за појава во рудникот Ле Шаланш, Алемон, Изер, Оверњ-Рона-Алпи, Франција. Првиот опис на неговото појавување во регионот Прибрам во Чешка (историска област) потекнува приближно од истото време. Оваа конкретна локација во еден момент ги произведувала најдобрите кристали од овој минерал. Најголемите кристали пронајдени таму имале димензии до 3 см. Групирани во богати друзи, тие се развиле во венски шуплини со галенит.
2 Појава
Валентинит е производ на атмосферски влијанија на хидротермални вени што содржат антимон, каде што се формира како секундарен минерал преку оксидација во горните делови на наслагите. Се јавува поврзан со стибнит, природен антимон, стибиконит, цервантит, кермезит и тетраедрит.
Богато наоѓалиште на валентинит е пронајдено во покраината Константин во Алжир. Ова е единственото наоѓалиште каде што се ископува како руда, со 83% антимон. На сите други локации се јавува во занемарливи количини.
Церит

Церитот е комплексна силикатна минерална група што содржи цериум, со формула (Ce,La,Ca)9(Mg,Fe3+)(SiO4)6(SiO 3OH)(OH)3. Содржината на цериум и лантан варира во зависност од видот богат со Ce (церит-(Ce)) и видот богат со La (церит-(La)). Анализата на примерок од карбонатитот на Планинскиот превој дал 35,05% и 30,04% .
Церитот првпат е опишан во 1803 година за појава во Бастнес во Вестманланд, Шведска. Видот богат со лантан, церит-(La) првпат е опишан за појава во масивот Хибина, полуостровот Кола, Русија во 2002 година.
1 Етимологија и историја
Подоцнежниот церит (Ce) првпат бил откриен во 1750 година во близина на Бастнес во шведската општина Скинкатеберг. Аксел Фредерик Кронштет го нарекол минералот „волфрам“ поради неговата висока густина. Сепак, Карл Вилхелм Шеле не пронашол волфрам, елементот што го открил и кој се наоѓа во други волфрами, во рудата од Бастнес. Затоа го нарекол минералот „лажен волфрам“. Вилхелм фон Хизингер и Јакоб Берцелиус го испитале лажниот волфрам подетално користејќи хемиски методи и конечно сфатиле дека мора да содржи претходно непознат елемент, кој го нарекле цериум по џуџестата планета Церера. Според тоа, го нарекле минералот цериум.
Церитот-(La), од друга страна, не бил откриен сè до 2001 година во тунелот Материјалнаја во долината Хакман кај Јукспор во Хибинските Планини во Русија. Минералот бил анализиран и опишан од Јаков А. Пахомовски, Јуриј П. Меншиков, Виктор Н. Јаковенчук, Грегори Ју. Ивањук, Сергеј В. Кривовичев и Питер Ц. Бернс.
2 Кристална структура
Церит-(Ce) кристализира тригонално во просторната група R3c (просторна група бр. 161) со параметри на решетката a = 10,78 Å и c = 38,06 Å и 6 формулни единици по единична ќелија.
Церит-(La) исто така кристализира тригонално во просторната група R3c (бр. 161), но со параметри на решетката a = 10,75 Å и c = 38,32 Å[6] и 6 формулни единици по единична ќелија.
3 Поврзано
* Класификација на минерали
Топ (шах)

Топ (♖, ♜) — шаховска фигура. Топот може да се движи неограничен број полиња хоризонтално или вертикално без да прескокнува други фигури, и може да ја земе (зароби) противничката фигура што ќе му се најде на патот. Тој е една од фигурите што учествува во рокада. Секој играч ја започнува партијата со два топа, поставени во аглите на неговата страна од таблата.
1 Топот во шахот
Топот е тешка фигура, по вредност е приближно еднаков на 5 пешаци, а два топа се посилни од кралицата. Топот може да се движи на кој било број полиња хоризонтално или вертикално, под услов на неговиот пат да нема други фигури. Белите топови на почетокот на партијата ги заземаат полињата a1 и h1, а црните — a8 и h8.
Иако топовите не учествуваат активно во отворањето, тие можат да учествуваат во рокада, по што во средишницата ги управуваат линиите (вертикалите) во позициската борба. Во завршницата, топовите често ги поддржуваат минливите пешаци и учествуваат во „отсекување“ на противничкиот крал од одреден дел на таблата. Со крал и топ може да се матира осамен крал. Топовските завршници се еден од најчесто среќаваните видови шаховски завршници.
Боракс (минерал)

Боракс — боратен минерал кој се наоѓа во евапоритни наслаги во алкални езерски средини, и како површинска ефлоресценција во сушни региони. Неговата формула е · . Тој е главниот минерал ископан од наслагите во Борон, Калифорнија и околните локации и е главен извор на комерцијален боракс.
Бораксот првпат стигнал до западната цивилизација како ''тинкал'' ископан од наоѓалиштата во Тибет. Терминот ''боракс'' доаѓа од арапскиот збор ''bauraq'', што значи ''бело''.
1 Наоѓалишта
Најобемните наоѓалишта се наоѓаат во Кирка, Турција. Бораксот се ископува и во Андите во Аргентина, Боливија и Чиле. Сепак, најголемото производство е од наоѓалиштата во Калифорнија.
2 Примена
Природните појави на минералот се важен извор на комерцијален боракс, кој се користи за производство на стаклени влакна, во средства за чистење, како антисептик и како флукс во металургијата и растворувач за метални оксиди.
Треворит

Треворит — редок минерал од никел железен оксид кој припаѓа на шпинелната група. Има хемиска формула NiFe<sup>3+</sup><sub>2</sub>O<sub>4</sub>. Тој е црн минерал со типични шпинелни својства на кристализација во кубниот систем, со црни пруги, нетоплив и нерастворлив во повеќето киселини.
Постои барем делумно цврст раствор помеѓу треворит и магнетит, при што многу магнетити од ултрамафични карпи содржат барем траги од Ni. Fe<sup>2+</sup> и Mg<sup>2+</sup> можат да го заменат Ni во треворитот.
1 Откривање и појава
Првпат бил опишан за појава во наоѓалиштето на никел во Бон Акорд, Барбертон, Мпумаланга, Јужна Африка, во 1921 година и бил именуван по мајорот Тудор Грифид Тревор (1865–1954), кој бил рударски инспектор во Јужна Африка.
Во наоѓалиштето Бон Акорд се појавил како контактно наоѓалиште помеѓу ултрамафична интрузија и кварцит. Во наоѓалиште на планината Клифорд, Австралија, се јавува поврзан со рудно тело од никел сулфид во непосредна близина на габро кое навлегло во перидотит. Поврзаните минерали вклучуваат нимит, вилемзеит, никелеански талк, виоларит, милерит, ривесит и гетит кај Бон Акорд; и со природен никел, хизлвудит и милерит на планината Клифорд.
Исто така, било пронајден во хидротермалното поле Логачев-1 на Средноатлантскиот Гребен; во формацијата Хатрурим во пустината Негев во Израел; во округот Џозефин Крик, округот Џозефин, Орегон и округот Габс, како и во округот Нај, Невада.
Суесит

Суесит — редок минерал од железен силицид со хемиска формула: Fe<sub>3</sub>Si. Минералот бил именуван по професорот Ханс Е. Суес. Откриен бил во 1982 година за време на хемиската анализа на оливин пилевит ахондритот (уреилит) од Северниот Хаиг. Има кремаста бела боја при рефлектирана светлина и може да се пронајде во различни форми — во форма на „меурчиња“ од 1 μm или пак во форма на издолжени зрна кои можат да достигнат до 0,45 cm во должина. Овој минерал припаѓа на класата на изометриски кристали. Изометриската класа има кристалографски оски кои се со иста должина и секоја од трите оски е нормална на другите две. Тој е изотропен, има структурен тип на DO3 и кристална решетка од BiF<sub>3</sub>.
1 Оптички својства
Суситот е изотропен минерал, а изотропизмот е дефиниран како оптичко својство на минерал да останува ист без разлика од која насока се набљудува. Во микроскопијата со тенок пресек, изотропскиот минерал има само еден показател на прекршување. Ова значи дека светлината што поминува низ минералот не е поделена во две различни насоки, туку поминува непроменета. Кога Кеил, Фукс и Беркли првпат го откриле минералот, тие го опишале како минерал со релативно низок оптички релјеф, но немало одредување на показателот на прекршување. Во рамно поларизирана светлина, суситот има црвеникаво-кафеава боја што не покажува плеохроизам.
2 Важност
„Сусит може да се формира под високо редуктивни услови“, изјавиле научниците кои го откриле овој минерал. Само еден од осумте уреилити кои биле проучувани (уреилитот Северн Хаиг) од оваа група содржел суесит. Повеќето содржеле траги од камацит, кој е минералот од кој се формира суесит. Во оваа конкретна студија, метеоритот што содржел суесит содржел најголеми количини на шок метаморфизам, што може да се утврди од големината на конусот на кршење создаден од ударот. Ова би можело да значи дека суесит се формира поради екстремно зголемување на температурата во комбинација со намалување на силикатните рабови, набргу проследено со брзо намалување на температурата. Ова значи дека, кај метеоритите, изобилството на суесит може да се користи за идентификување на деформации поврзани со метаморфизам на удар, што може да се користи за да се утврдат различни карактеристики на проучуваните метеорити.
3 Други минерали на железен силицид
Другите природни железни силициди вклучуваат: гупеит (Fe<sub>3</sub>Si), хапкеит (Fe<sub>2</sub>Si), линжит (FeSi<sub>2</sub>), луобосајт (Fe<sub>0.84</sub>Si<sub>2</sub>), наквит (FeSi), ксифенгит (Fe<sub>5</sub>Si<sub>3</sub>), и зангбоит (TiFeSi<sub>2</sub>).
Церусит

Церусит (исто така познат како оловен карбонат или бела оловна руда) — минерал кој се состои од оловен карбонат со хемиска формула PbCO<sub>3</sub>. Тој е важна руда на олово, а неговото име доаѓа од латинскиот збор ''cerussa'' што значи бело олово. ''Cerussa nativa'' била спомената од Конрад Геснер во 1565 година, а во 1832 година Ф. С. Бодан го применил името ''céruse'' на минералот, додека пак денешната форма, церусит, се должи на В. Хајдингер (1845).
Церуситот кристализира во орторомбичниот кристален систем и е изоморфен со арагонитот. Како и арагонитот, многу често е збратимен, при што сложените кристали се псевдо-хексагонални по форма. Три кристали обично се збратимени заедно на две страни на призмата, создавајќи шестзрачни ѕвездени групи со поединечни кристали кои се прекрстуваат под агли од речиси 60°. Кристалите се чести и обично имаат многу светли и мазни страни. Минералот се јавува и во компактни грануларни маси, а понекогаш и во фиброзни форми. Минералот е обично безбоен или бел, понекогаш сив или зеленикав по нијанса и варира од транспарентен до проѕирен со адамантински сјај. Тој е многу кршлив и има конхоидна фрактура. Има Мосова тврдост од 3 до 3,75 и специфична тежина од 6,5. Варијанта што содржи 7% цинк карбонат, кој го заменува оловниот карбонат, е позната како иглезијазит, од Иглесијас во Сардинија, каде што се наоѓа.
Минералот може лесно да се препознае по неговото карактеристично збраздување, во комбинација со адамантинскиот сјај и високата специфична тежина. Се раствора со печење во разредена азотна киселина. Тестот со дување покажува дека тој многу лесно во може да се стопи и дава индикации за олово.
Ситно кристализирани примероци биле добиени од рудникот Фридрихсеген во Ланштајн во Рајнска област-Пфалц, Јохангеоргенштат во Саксонија, Стрибро во Чешка, Фениксвил во Пенсилванија, Брокен Хил во Нов Јужен Велс и неколку други локалитети. Деликатни ацикуларни кристали со значителна должина биле пронајдени одамна во рудникот Пентир Глаз во близина на Сент Минвер во Корнвол. Церуситот често се наоѓа во значителни количини и има содржина на олово до 77,5%.
Олово(II) карбонатот е практично нерастворлив во неутрална вода (производ на растворливост [Pb<sup>2+</sup>][] ≈ на 25 °C), но се раствора во разредени киселини.
1 Комерцијална примена
„Белото олово“ е клучната состојка во (сега прекинати) оловни бои. Голтањето на парчиња боја на база на олово е најчеста причина за труење со олово кај децата.
И „белото олово“ и оловниот ацетат се користеле во козметиката низ историјата, иако оваа практика престанала во западните земји.
2 Галерија
3 Наводи
*
Арсенопирит

Арсенопирит — (IMA симбол: Apy) железен арсен сулфид (FeAsS). Тој е цврст (Мосова скала 5,5–6) метален, непроѕирен, челично сив до сребренобел минерал со релативно висока релативна густина од 6,1.
При растворање во азотна киселина, тој ослободува елементарен сулфур. При загревање на арсенопиритот, тој произведува сулфур и арсенска пареа. Со содржина од 46% арсен, арсенопирит, заедно со орпимент, е главна руда на арсен. Кога наслагите на арсенопирит ќе бидат изложени на атмосферата, минералот полека се претвора во железни арсенати. Арсенопирит е генерално минерал на сулфид реагира со киселините, за разлика од железниот пирит, кој може да доведе до кисела дренажа на рудникот.
Кристалната структура, тврдоста, густината и мирисот на лук при ископување се дијагностички. Арсенопирит во постарата литература може да се нарече ''mispickel'', име од германско потекло. Понекогаш се нарекува и mundic, збор изведен од корнволскиот дијалект.
Арсенопирит може да се поврзе и со локалитети со значителни количини на злато. Следствено, тој служи како индикатор за гребени што содржат злато. Многу арсенопиритни златни руди се огноотпорни, т.е. златото не се излужува лесно со цијанид од минералната матрица.
Арсенопирит се наоѓа во хидротермални руди со висока температура, во пегматити и во области на контактен метаморфизам или метасоматизам.
1 Кристалографија
Арсенопирит кристализира во моноклински кристален систем и често покажува призматични кристални или колонообразни форми со заеднички стрии и сраснување. Арсенопирит може да се нарече орторомпски во постарите референци, но се покажало дека е моноклиничен. Во однос на неговата атомска структура, секој центар на Fe е поврзан со три атоми на As и три атоми на S. Материјалот може да се опише како Fe<sup>3+</sup> со двоатомскиот трианион AsS<sup>3−</sup>. Поврзаноста на атомите е послична на онаа кај марказитот отколку кај пиритот. Описот на јонот е несовршен бидејќи материјалот е полуспроводлив, а врските Fe-As и Fe-S се многу ковалентни.
2 Поврзани минерали
Различни метали од преодната група можат да го заменат железото во арсенопирит. Арсенопиритската група ги вклучува следниве ретки минерали:
* Клиносафлорит:
* Гудмундите:
* Глаукодот или алоклазит: or
* Иридарсенит:
* Осарзит или руарзит: or
Иго Диминил-Копен

Иго Диминил-Копен (|Hugo Duminil-Copin), — француски математичар, добитник на Филдсовиот медал во 2022 година.
1 Животопис
Роден јужно од Париз во Шатене-Малабри, Иго Диминил-Копен пораснал во Бир-сир-Ивет (Есон). Неговиот татко бил наставник по физичко воспитување, а бил и помошник-директор. Неговата мајка била танчерка, а потоа учителка во основно училиште.
Откако матурирал, завршил две години подготвителна настава по природни науки во лицејот Луј-ле-Гран во Париз. Своето образование го продолжил во Вишата нормална школа на улицата Улм и на Универзитетот Париз XI.
Во 2008 година, му се придружил на професорот Станислав Смирнов на Женевскиот универзитет, кој станал негов ментор за докторската теза. Тој во неа покажува дека константата на поврзување на шестаголната мрежа е <math>\sqrt{2+\sqrt{2=2\cos(\pi/8)</math>. Тој, исто така, го спровел и своето постдокторско истражување заедно со него.
Потоа бил назначен за доцент, а потоа и за редовен професор на Женевскиот универзитет.
Од 2016 година па наваму, тој е и редовен професор на Институтот за напредни научни студии (во Бир-сир-Ивет, во рамките на кампусот Париз-Сакле).
2 Поле на работа
Иго Диминил-Копен се посветува на проучување на криви образувани од границата помеѓу две фази од истиот систем, појави кои се случајни. Посебно, тој се осврнува на прашањето за „самоизбегнување на случајни патеки“, случајни патеки што не се сечат во мрежа.
Во 2022 година го добил Филдсовиот медал за неговата работа на модели на честички што дејствуваат интерактивно и главно за неговата работа на случајни појави во 3 и 4 димензии, особено на Изинговиот модел со цел да се конструира квантна теорија на полето применлива на честичките.
Со Мајкл Ајзенман, тој покажува дека „со започнување од целото семејство на Изингови модели во 4. димензија, може да се конструираат само таканаречени „тривијални“ теории на полето, односно оние што опишуваат честички без интеракција“ Тој проценува дека „Затоа, физичарите ќе треба да бараат посложени модели.“
Неговата работа на фазните транзиции е, сепак, само еден облик на примена на неговото главно истражување, кое се сосредоточува на перколациски модели, користејќи ја теоријата на графови.
3 Награди и одликувања
3.1 Одликување
* Витез на Легијата на честа 2022
3.2 Награди и признанија
* 2022: Филдсов медал * 2017: Награда Лоев
* 2017: Голема награда „Жак-Ербран“ на Академијата на науките
* 2017: Награда „Нови хоризонти во математиката“* 2016: Награда на Европското математичко друштво * 2015: Награда за рана кариера од Меѓународното здружение за математичка физика
* 2015: Курс Пеко во Колеж де Франс
* 2013: Награда Оберволфах
* 2012: Награда Роло-Дејвидсон (со Венсан Бефара )
* 2012: Награда Вашерон Константен
4 Публикации
*****
Коњ (шах)

Коњ (♘, ♞) — шаховска фигура што на почетокот на партијата се наоѓа на полињата b1 и g1 (бели коњи), како и на полињата b8 и g8 (црни коњи).
1 Правила на движење
Коњот се движи две полиња вертикално, а потоа едно поле хоризонтално, или обратно — две полиња хоризонтално и едно поле вертикално. Со тоа, движењето на коњот наликува на големата кирилична буква „Г“ или на големата латинична буква „L“. Според меѓународните правила, коњот се движи на едно од полињата што се најблиску до она на кое стои, но кои не се наоѓаат на истата хоризонтала, вертикала или дијагонала.
2 Особености
* Коњот ја менува бојата на полето при секое движење.* Невозможно е да се „заклоните“ (одбраните со друга фигура) од шах упатен од коњ; во таков случај, противничкиот крал мора да се помести или коњот мора да биде изеден. Притоа, противничкиот крал не може да го земе коњот освен ако тој не се наоѓа на поле под удар на кралот и не е заштитен од друга фигура.
* Коњот е единствената фигура што може самостојно да нападне која било противничка фигура (освен коњ), додека самата останува на безбедно растојание. Исто така, која било противничка фигура (освен коњ) е безбедна додека го напаѓа коњот. И пешакот, кога напаѓа топ или коњ, не влегува во нивното поле на дејство.
* Коњот може да ги прескокнува сите други фигури, без разлика дали се од неговата или од противничката боја.
* Поради способноста за прескокнување, коњот е една од двете фигури (заедно со пешакот) со кои играчот може да го направи првиот потег на почетокот на партијата.
* Коњот, како и повеќето фигури (освен пешакот и топот), е многу поефикасен во средината на шаховската табла. Ако нема пречки, во средината тој има 8 можни потези. На работ на таблата коњот има само 4 потези, додека во аголот — само 2.
3 Вредност
Коњот е приближно еднаков на ловец или на три пешаци. Три коњи се приближно еднакви на една кралица или на два топа.
Вредноста на коњот расте во затворени положби, каде што дострелот на другите фигури (кралицата, топовите и ловците) е ограничен.
Бидејќи коњот може да нападне која било противничка фигура (освен друг коњ) без да биде под непосреден удар од неа, тој е особено ефикасен во напад на кралицата. Максималната ефикасност на коњот се постигнува кога тој истовремено напаѓа две или повеќе фигури — ова се нарекува „виљушка“.
Во средишницата, два ловци најчесто се посилни од два коњи или од комбинација на ловец и коњ (т.н. „предност на два ловци“). Во завршницата, два ловци или ловец и коњ можат да матираат осамен крал, додека два коњи, при правилна одбрана на противникот, не можат. Од друга страна, маневрите на коњите се потешки за предвидување отколку оние на ловците. Затоа, ако еден играч има два коњи, а неговиот противник е во цајтнот (недостаток на време), постои голема веројатност противникот да го потцени потегот на коњот или едноставно да го потроши времето обидувајќи се да го пресмета потегот.
Myosotis minutiflora

''Myosotis minutiflora'' — едногодишно растение од родот ''Myosotis'' и семејството Myosotisaceae.
1 Подвидови
Видот ги има следниве подвидови:
*''M. m. minutiflora''*''M. m. segobrigensis''
2 Опис
''Myosotis minutaflora'' е едногодишно растение, високо до 15 см. Стеблото му е нежно, вертикално, од основата разгрането, во долниот дел со стрчести и кукесто свиткани влакна. Базалните листови му се собрани во розета, елиптични, лопатовидни или јајцевидно-ланцетни, долги до 15 мм, широки 2 до 5 мм, приседнати, од долната страна листовите се со кукесто свиткани влакна, а од горната страна со исправени влакна. Стеблените листови му се ланцетни или елиптични, приседнати, малку потесни од базалните листови и со слична влакнавост. Цветовите се збиени, особено во врвниот дел во срповидно соцветие, кое при образување на плодот е умерено издолжено. Цветните дршки на цветовите се многу куси, при образување на плодот достигаат до 1 мм, во долниот дел на соцветието стрчести или понекогаш најдолните слабо свиткани надолу, во горниот дел на соцветието стрчести или свртени нагоре. Чашката е yвончевидна, при цветање долга 1 до 2 мм, при образување на плодот се издолжува до 3,5 мм, всечена до 1/2 или понекогаш малку повеќе на 5 издолжени триаголни запци, со кукесто свиткани и прави, прилегнати влакна, отпаѓа. Венчето одвај подолго од чашката, проширениот дел од венчето со пречник од околу 1 мм, светлосино. Оревчињата јајцевидни, во врвниот дел заострени, долги 1,1 до 1,3 мм, широки 0,8 мм, со јасно изразена надолжна бразда, кафеави.
3 Живеалиште
Живеалишта на ''Myosotis minutiflora'' се планински пасишта и камењари. Се наоѓа на надморски височини од 1600 до 1800 метра.
4 Распространетост
''Myosotis minutiflora'' може да се најде во Македонија, Бугарија, Грција, Турција, Кипар, Иран.
4.1 Во Македонија
Бистра – над с. Галичник; Ниџе – Добро Поле; Кожуф – Две Уши.
Хумит

Хумитот е минерал што се наоѓа во вулкански исфрлените маси на Везув. Првпат бил опишан во 1813 година и именуван по Абрахам Хјум (1749–1838).
1 Хумитска група
Во хумитската група се вклучени минералите норбергит, хондродит, хумит и клинохумит, слични по структура, хемија, физички и оптички својства и парагенеза. Општа формула: Mg(OH, F), • nMg2SiO4, каде што N е од 1 до 4. Замената на Mg со Fe2+ е незначителна. Моноклински - хондродит и клинохумит, ромбичен - норбергит и хумит. Кристалите се изометриски, во облик на буре, призматични, табеларни. Два на {001} се едноставни и често полисинтетски. Расцепувањето е несовршено на {100}. Агрегатите се грануларни. Жолти, кафеави, ретко бели. Сјајот е стаклест. Тврдост 6–6,5. Специфична тежина 3,15–3,35. Лесно се заменуваат со серпентин, хлорит и калцит. Сите минерали во оваа група се формираат со контактно-пневматолитички процеси, обично со додавање на Fe, B и F, во мермеризирани варовници и доломити во контакт со кисели, базни и алкални интрузивни карпи, во асоцијација со гросуларен, воластонит, форстерит и други. Понекогаш во наслаги на Fe, во оливинити.
2 Појава
Тоа е типичен контактно-метаморфен минерал и се јавува во асоцијација со варовници и доломити, со алкални карпи и во комбинација со шпинели, бруцит, калцит итн.
Првпат е пронајден на Везув (на Монте Сома), а се наоѓа и во Финска (во близина на Хермал), Шведска (во близина на Норберг), Њу Џерси и Мадагаскар (скапоцени камења).
3 Галерија
4 Поврзано
* Алеганит
* Хондродит
* Клинохумит
Отенит

Отенит — хидриран калциум уранил фосфат со формула Ca(UO<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·10–12H<sub>2</sub>O. Тој е жолто-зеленикав флуоресцентен фосфатен минерал со тврдост од 2–. Отенитот кристализира во орторомбичниот систем и често се јавува како табеларни квадратни кристали, најчесто во мали кори или во маси во облик на вентилатор. Поради умерената содржина на ураниум од 48,27%, тој е радиоактивен и се користи и како ураниумска руда. Отенитот флуоресцира од светло зелена до лимето-зелена боја под УВ светлина. Минералот се нарекува и калко-уранит, но ова име ретко се користи и е застарено.
Отенитот бил откриен во 1852 година во близина на Отин, Франција, кој е исто така именик на отенитот. Се јавува како производ на оксидација на минерали на ураниум во гранитни пегматити и хидротермални наоѓалишта. Придружни минерали вклучуваат метаотенит, торбернит, фосфуранилит, салеит, уранофан и сабугалит.
1 Етимологија
Отенитот бил именуван по градот Отен, Франција, каде што минералот првично бил пронајден. Минералот го именувале Хенри Џ. Брук и Вилијам Х. Милер во 1854 година. Архаичното име „калко-уранит“ се спарува со слично составениот минерал, торбернит, кој бил наречен „бакар-уранит“. И двата минерали се именувани поради нивната содржина на ураниум, при што името на отенитот се однесува на неговиот калциум (калко) и количината на бакар во торбернитот.
2 Локации и рударство
2.1 Маунт Кит Карсон, Вашингтон
Истражувачите пронашле отенит во рудникот „Дејбрејк“ на планината Кит Карсон, Спокејн, Вашингтон (или понекогаш се нарекува „во близина на планината Спокејн“), во „пукнатини, фрактури и зони на смолкнување во гранитните карпи“. Овие области покажале и знаци на друг фосфат, апатит, кој веројатно помогнал во формирањето на отенитот, обезбедувајќи извор на фосфат и вар. Формирањето веројатно се случило поради интеракција на ураниум излупен од посебно наоѓалиште.
Биле произведени 90.000 фунти U3O8 од девет имоти, иако поголемиот дел од рудата дошла од рудникот „Дејбрејк“.
2.2 Други локации
Една од другите локации богати со отенит е Отин, Франција, типична локација и имењак на минералот. Минералот се формирал таму поради промена на уранинитот и други минерали што содржат ураниум. Отенитот се наоѓа и во Корнвол, Саксонија и Северна и Јужна Дакота.
3 Мета-отенит
Ако минералот се исуши, тој може да ја изгуби својата содржина на вода и да се претвори во мета-отенит-I, кој може да се претвори во мета-отенит-II по загревање. Овие два последователни минерали се многу ретки по природа. За научни студии се препорачува минералот да се чува во затворен сад за да се минимизира загубата на вода. Познато е дека музеите го покривале минералот со лак за да се избегне сушење на минералот.
4 Галерија
Дон Хуан де Марко

„Дон Хуан де Марко“ (''Don Juan DeMarco'') — американски филм од 1995 година, во режија на Џереми Левен (Jeremy Leven), кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играт: Марлон Брандо (Marlon Brando), Џони Деп (Johnny Depp), Феј Данавеј (Faye Dunaway), Џералдин Пејлхас (Geraldine Pailhas), Боб Диши (Bob Dishy), Рејчел Тикотин (Rachel Ticotin) и Талиса Сото (Talisa Soto). Еден до продуцентите на филмот е Френсис Форд Копола (Francis Ford Coppola).
1 Синопсис
Едно момче, облечено во црн костум и со маска на лицето, сака да скокне од покривот на една зграда поради несреќната љубов. Момчето (го игра Деп) го спасуваат, а тоа тврди дека е дон Хуан де Марко, најголемиот светски љубовник. Момчето се спријателува со психијатарот д-р Џек Миклер (го игра Брандо), кој учествува во неговото спасување, а кого момчето го смета за својот пријател Карлос де лос Флорес. Иако е пред пензионирање, докторот прифаќа да го лечи момчето, а низ процесот на лечењето се дознава за неговите љубовни авантури и за убавите жени кои ги освоил. Докторот е воодушевен од светот на дон Хуан, а разговорите ќе му помогнат да ја освежи врската со својата сопруга Мерилин (ја игра Данавеј). Притоа, докторот сфаќа дека момчето не му треба лечење, туку тој е само опседнат со романтиката...
Грејгит

Грејгит — минерал од железен сулфид со хемиска формула . Тој е сулфурен еквивалент на железен оксиден магнетит (Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub>). Првпат бил опишан во 1964 година за појава во округот Сан Бернардино, Калифорнија, и бил именуван по минералогот и физички хемичар Џозеф В. Грејг (1895–1977).
1 Природна појава и состав
Се јавува во езерски седименти со глини, тиња и аркозичен песок, често во варијабилни глини богати со сулфид. Исто така, се наоѓа во хидротермални вени. Грејгитот се формира од магнетотактични бактерии и бактерии што редуцираат сулфати. Грејгитот е идентификуван и во склеритите на лушпестите гастроподи.
Минералот обично се појавува како микроскопски (< 0,03 mm) изометриски хексоктаедарски кристали и како ситни саѓи маси. Асоцијативните минерали вклучуваат монтморилонит, хлорит, калцит, колеманит, веатхит, сфалерит, пирит, марказит, галена и доломит.
Вообичаените нечистотии вклучуваат Cu, Ni, Zn, Mn, Cr, Sb и As. Нечистотиите од Ni се од особен интерес бидејќи структурната сличност помеѓу грејгитот допиран со Ni и кластерите (Fe,Ni)S присутни во биолошките ензими довело до сугестии дека грејгитот или слични минерали можеле да дејствуваат како катализатори за потеклото на животот. Особено, кубната единица Fe<sub>4</sub>S<sub>4</sub> на грејгитот се наоѓа во единиците Fe<sub>4</sub>S<sub>4</sub> односно тиокубанот на протеините кои се релевантни за патот на ацетил-CoA.
2 Кристална структура
Греигитот има шпинелна структура. Кристалографската единична ќелија му е кубна, со просторна група Fd3m. S анјоните формираат кубна тесно спакувана решетка, а Fe катјоните зафаќаат и тетраедарски и октаедарски места.
3 Магнетни и електронски својства
Како и сродниот оксиден магнетит (Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub>), грејгитот е феримагнетен, со спин магнетни моменти на Fe катјоните во тетраедарските места ориентирани во спротивна насока од оние во октаедарските места, и нето магнетизација. Тој е соединение со мешана валенција, кој има и Fe(II) и Fe(III) центри во сооднос 1:2. Двете метални места имаат високи спин квантни броеви. Електронската структура на грејгитот е онаа на полуметал.
4 На Марс
Трудот објавен во ''Nature'' од 10 септември 2025 година извести за „веројатно“ откривање на грејгит и вивијанит во кратерот Језеро на Марс, од страна на роверот Персеверанс. Се смета за потенцијален био-потпис.
Перој

Перој (|Peroj) е населено место градот Водњан, Истарска жупанија, Хрватска. Според пописот од 2021 година имало 900 жители. Во XVII век во Перој се доселувало црногорско население од Црмница кај Бар. Тоа беше единствено православно селото во Истра. Од 2001 година туристичка населба Барбарига е вклучена во пероски атарот, од тогаш селото има зголемувањето на население.
;Етнички состав во пописот од 1991 година (477 жители)
1 Поврзано
* Истарска жупанија
Хидроталцит

Хидроталцит, или порано исто така волкнерит, е слоевит двоен хидроксид (LDH) со хемиска формула Mg6Al2CO3(OH)16·4H<sub>2</sub>O , чие име е изведено од неговата сличност со талкот и неговата висока содржина на вода. Повеќе структури што содржат лабаво врзан карбонат јони. Лесно разменливите карбонати овозможуваат примена на минералот во третманот на отпадни води и имобилизацијата на радиоактивен отпад по преработка на нуклеарно гориво.
1 Структура и откривање
Првпат е опишан во 1842 година за појава во наоѓалиште на серпентин- магнезит во Снарум, Модум, Бускеруд, Норвешка. Се јавува како алтерациски минерал во серпентинитот во асоцијација со серпентин, доломит и хематит. Слоевите на структурата се наредени на повеќе начини, за да се произведе 3-слојна ромбоедарска структура (''3R'' политип) или 2-слојна хексагонална структура (''2H'' политип) порано позната како манасеит. Двата политипа често се испреплетени.
2 Апликации
2.1 Анјонска размена
Слоевитите двојни хидроксиди (LDH) се добро познати по нивните својства на анјонска размена.
2.2 Третман на отпадни води
Третманот на рударството и другите отпадни води со производство на хидроталцит често произведува значително помалку тиња отколку вар. Во еден тест, конечното намалување на тињата достигнало до 90 проценти. Ова ја менува концентрацијата на магнезиум и алуминиум и ја зголемува pH вредноста на водата. Како што се формираат кристалите, тие заробуваат други отпадни супстанции, вклучувајќи радиум, реткoземни елементи, анјони и преодни метали. Добиената смеса може да се отстрани преку таложење, центрифугирање или други механички средства.
2.3 Анјонски собирач за отстранување на нуклеарен отпад
Хидроталцитот е проучуван како потенцијален собирач на јодид за отстранување на долговечниот 129I (T1<sub>/2</sub> = 15,7 милиони години), како и други производи од фисија како што се 79Se (T1<sub>/2</sub> = 327.000 години) и 99Tc, (T1<sub>/2</sub> = 211.000 години) присутни во потрошеното нуклеарно гориво кое треба да се отстрани под оксидирачки услови во вулкански туф во складиштето за нуклеарен отпад на планината Јука. Сепак, карбонатните анјони лесно ги заменуваат јодидните анјони во неговиот меѓуслој и затоа коефициентот на селективност за анјонска размена не е поволен. Друга тешкотија што се јавува во потрагата по собирач на јодид за радиоактивен отпад е долгорочната стабилност на секвестрантот кој мора да преживее во текот на геолошките временски скали.
2.4 Медицински
Хидроталцитот се користи и како антацид, како што е Малокс (магнезиум-алуминиум оксид).
3 Поврзано
* Бруцит,
* Магнезиум хидроксид
Рокада

Рокада (|Roque — „топ“) — конкретен потег во шахот, кој се состои од хоризонтално поместување на кралот кон сопствениот топ за две полиња, по што топот се префрла на соседното поле до кралот, од неговата спротивна страна. Секоја страна може да направи само една рокада во текот на една партија.
Целта на рокадата е со еден потег значително да се промени положбата на кралот (преместувајќи го на побезбедно место), додека истовремено на средишните линии се изнесува силна фигура — топот.
1 Опис на потегот
Рокада е двоен потег што го изведуваат кралот и топот, под услов претходно ниту еднаш да не биле поместувани.
* Прво, кралот прави потег за две полиња во насока кон топот.
* Потоа, топот се префрла преку кралот и се поставува на следното поле до него.
Рокадата се смета за еден потег, иако се поместуваат две фигури. Некои книги за почетници ја опишуваат рокадата како „топот се доближува до кралот, а кралот го прескокнува“ — така навистина е полесно да се научи овој двоен потег. Како и да е, правилото „пипнато-играно“ налага рокадата да се започне токму со кралот, бидејќи неговото поместување за две полиња одеднаш не може да се пролкува никако поинаку освен како почеток на рокада.
Рокадата е можна во две насоки: кон кралското крило (мала рокада) и кон дамското крило (голема рокада). При мала рокада, кралот завршува на почетната положба на коњот, а топот на положбата на кралскиот ловец. При голема рокада, кралот завршува на положбата на дамскиот ловец, а топот на почетната положба на кралицата.
2 Услови за обична рокада
Во правилата на ФИДЕ се подробно опишани условите за рокада.
Рокадата е трајно оневозможена:
* ако кралот во текот на партијата веќе направил некаков потег (вклучувајќи и претходна рокада);
* ако топот со кој сакате да направите рокада веќе се поместил од своето почетно поле.
Рокадата е привремено оневозможена:
* ако кралот во моментот се наоѓа под шах;
* ако кралот при рокадата треба да помине преку поле што е под удар или ако по рокадата заврши на поле под шах;* ако помеѓу кралот и топот се наоѓа друга фигура (било своја или противничка).
Рокадата е дозволена (иако љубителите често грешат тука):
* ако топот е под напад, а кралот не е (во 1974 г., велемајсторот Виктор Корчној дури го прашал судијата за потврда на ова правило среде партија);
* ако кралот претходно бил под шах, но нападот е неутрализиран (со заштита или со земање на противничката фигура) без притоа кралот да се помрдне од своето место.
* ако топот при голема рокада (на дамското крило) поминува преку полето b1 (за белите) или b8 (за црните), кое е под удар, бидејќи кралот не поминува преку тоа поле.
Радерфордин

Радерфордин — минерал што содржи речиси чист уранил карбонат (UO<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>). Кристализира во орторомбичниот систем во проѕирни летвичести, издолжени, најчесто зрачечки маси. Има специфична тежина од 5,7 и покажува два правци на расцепување. Се појавува како кафеави, кафеаво жолти, бели, светло портокалови или светло жолти флуоресцентни инкрустации. Познат е и како ''дидерихит.''
Првпат бил опишан во 1906 година кога бил пронајден во регионот Морогоро во Танзанија. Бил именуван по Ернест Радерфорд. Пријавен бил во Демократска Република Конго, Северната територија на Австралија и на различни локации низ целиот свет.
Се јавува како секундарен минерал како производ на атмосферските влијанија на уранинитот. Покрај уранинитот, се јавува поврзан со ретките минерали бекерелит, масујит, шоепит, касолит, курит, болтвудит, вандендришеит, билиетит, метаторбернит, формариерит, студит и склодовскит. Се формира под кисела до неутрална pH вредност и е единствениот познат минерал што содржи само уранил и карбонат.
Acanthocereus tepalcatepecanus

''Acanthocereus tepalcatepecanus'' е вид на ползечки кактус кој потекнува од мексиканските држави Халиско, Мичоакан и Гереро.
1 Опис
''Acanthocereus tepalcatepecanus'' е вид на кактус што формира каудекс, и по потекло е од сувите подрачја во Мексико. Стеблото е виолетово-сиво, широко околу 2,5 сантиметри. Како и другите видови на Acanthocereus, овој вид има впечатливи цветови и црвеникави плодови. Плодовите се сферични до цевчести. Плодовите се јадат.
Авганистанско-пакистанска војна (2026)

На 21 февруари 2026 г., Пакистанските воздухопловни сили извршиле авиоудари врз авганистанските покраини Нангархар, Пактика и Хост. Целта на операцијата била уништување на седум наводни кампови на борците на пакистанските талибанци (TTP) и Исламската Држава — Покраина Хорасан (ИД-Х) во овие три покраини. Ударите биле извршени како одмазда за неодамнешните терористички напади во Исламабад, Баџаур и Бану, за кои Пакистан ги обвинил авганистанските талибанци.
Талибанските власти во Авганистан изјавиле дека авиоударите биле насочени кон граѓански цели и верски центри, што водело до 18 граѓански жртви во покраината Нангархар. Пакистанските претставници негирале дека цел биле граѓани, додека весникот ''The Express Tribune'', повикувајќи се на воени извори, објавил за 80 загинати борци. Мисијата на ОН во Авганистан ги потврдила граѓанските жртви, по што Авганистан ги осудил ударите и ветил „пресметан одговор“ на агресијата.
На 26 февруари 2026 г., Авганистан започнал одмаздничка операција против Пакистан. Како одговор на тоа, Пакистан ја покренал операцијата „Газаб Лил Хак“ против талибанците. Оваа операција била иницирана по ескалацијата на пограничните престрелки по Дурандовата линија. Следниот ден, Пакистан прогласил состојба на „отворена војна“ со Авганистан.
Хрватска жолтика

Хрватска жолтика (науч. ''Berberis aetnensis'' или ''Berberis croatica'') — ниско листопадно грмушесто растение од семејството ''Berberidaceae'', која како вид била опишана во 1826 година.
Потекнува од Јужна Италија (Кампанија, Базиликата, Калабрија, Сицилија, Сардинија), Хрватска, Босна и Херцеговина, Црна Гора. Како субалпско растение, во Македонија е познато само за варовнички карпи и камењари на планините Галичица и Јабланица, на височина од 1600 до 2000 метри. Видот е именуван по планината Етна на Сицилија.
1 Опис
Младите гранки на хрватската жолтика имаат црвеникави до светлокафеави со црвеникава нијанса, додека постарите имаат светлокафеави до сивокафеави. Листовите во снопчиња на кусите гранчиња се кожести, ланцетовидни а на врвот заострени, по работ напилени со запци кои завршуваат со долг шиловиден трн [(0,8)1,2 – 1,4(2) мм], со силно испакната мрежеста нерватура на долната страна, а јасно видлива и на горната страна на ламината
Стоми има на двете страни, трновите на плодните гранки се жолтеникаво светлокафеави и не многу долги. Цветовите се собрани во куси гроздести соцветија од 5–12 цвета, обично вертикални, а поретко слабо свиени надолу. Цветовите се со 6 чашкини и 6 венечни ливчиња и 6 прашника. Плодот е бобинчест, цилиндрично издолжен со црвена боја од 1–2 семки.
Торит

Торитот — редок незосиликат на ториум кој кристализира во тетрагоналниот систем и е изоморфен со циркон и хафнон. Тој е најчестиот минерал на ториум и е скоро секогаш силно радиоактивен. Неговата формула е (Th,U)SiO<sub>4</sub> и тој бил откриен во 1828 година на островот Левоја, Норвешка, од страна на викарот и минералог, Ханс Мортен Тране Есмарк. Првите примероци од торитот му биле испратени на неговиот татко, Јенс Есмарк, кој бил професор по минералогија и геологија. Бил именуван во 1829 година и неговото име ја одразува неговата содржина на ториум.
1 Појава
Примероците на торит генерално доаѓаат од магматити и вулкански екструзивни карпи, хидротермални вени и контактни метаморфни карпи. Исто така, познато е дека се јавува како мали зрна во детритални песоци. Кристалите се ретки, но кога ќе се најдат можат да произведат убаво обликувани кратки призматични кристали со пирамидални завршетоци. Најчесто се поврзува со циркон, моназит, гадолинит, фергусонит, уранинит, итриалит и пироклор.
Торитот во моментов е важна руда на ураниум. Варијанта на торит, честопати наречена „ураноторит“, е особено богата со ураниум и била одржлива ураниумска руда во Банкрофт во Онтарио, Канада. Други сорти на торит вклучуваат „орангит“, портокалова сорта и „калциоторит“, нечиста сорта со траги од калциум.
2 Својства
Поради радиоактивните елементи што ги содржи, торитот е најчесто метамиктичен. Со деструктивните ефекти на радиоактивноста врз кристалната решетка, хидрираните примероци често се аморфни и оптички изотропни. Поради разликите во составот, специфичната тежина варира од 4.4 to 6.6 g/cm<sup>3</sup>. Тврдоста му е 4,5, а сјајот му е стаклест или смолест. Бојата е обично црна, но може да се движи од кафеаво црна до портокалова, жолтеникаво-портокалова и темно зелена.
Метаторбернит

Метаторбернит (или мета-торбернит) — радиоактивен фосфатен минерал кој е дехидрациски псевдоморф на торбернитот. Хемиски, тој е бакарен уранил фосфат и обично се јавува во форма на зелени плочести наслаги. Неговата формула е Cu(UO<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·8(H<sub>2</sub>O).
1 Формирање
Метаторбернитот може да се формира со директно таложење од презаситен раствор, ова произведува вистински кристален метаторбернит, со темно зелена боја, проѕирна дијафанија и стаклест сјај. Сепак, тој почесто се формира со дехидрација на торбернитот, што предизвикува внатрешен стрес и кршење во кристалната решетка, што резултира со кристали составени од микроскопски прав држен заедно со електростатска сила и со посветла зелена боја, непроѕирна дијафанија и релативно мат сјај. Како и со торбернитот, тој е именуван по шведскиот хемичар Торберн Бергман. Особено е тесно поврзан со торбернитот, но се среќава и меѓу автонитот, мета-автунитот и уранинитот.
Acanthocereus tetragonus

''Acanthocereus tetragonus'' — вид кактус кој потекнува од Флорида и долниот дел од долината на Рио Гранде во Тексас во САД, Мексико, Централна Америка, Карибите и северна Јужна Америка. Видот е инвазивен во Нова Каледонија. Првично бил опишан од Карл Линеј во 1753 година како ''Cactus tetragonus'', но бил преместен во родот ''Acanthocereus'' во 1938 година од Питер Вагенар Хумелинк .
1 Опис
''Acanthocereus tetragonus'' е висок, столбовиден кактус кој достигнува висина од 2-7 метри. Стеблата се темнозелени, имаат три до пет агли, и имаат 6-8 сантиметри во дијаметар. Ареолите се сиви и одделени. Централните ареоли имаат една до две боцки долги до 4 сантиметри, додека радијалните ареоли имаат шест до осум боцки со должина до 2,5 сантиметри. Цветовите се со дијаметар од 14-20 сантиметри, со цевка која има должина од 8-15 сантиметри. Надворешните тепали се зеленикаво-бели, внатрешните тепали се чисто бели, а толчниците се кремасто бели. Цветовите се отворени од полноќ до зори, и привлекуваат колибри (''Hemaris'' spp.). Сјајните, црвени плодови се долги околу 5 сантиметри.
Овој многу бодлив, често голем и грмушкист кактус има стебла високи до 3 метри, или можеби и повисоки. Потекнува од крајбрежните предели и топлите, суви крајбрежни живеалишта и грмушки, и песочните крајбрежни живеалишта на централна и јужна Флорида, јужно од Карибите. Цветовите се впечатливи и бели со темноцрвена и портокалова или црвено-портокалова средина. Цветовите цветаат ноќе, и се затвораат во текот на денот. Овој кактус цвета неколку пати годишно, со цвет кој трае по неколку недели. Овој кактус често формира грмушки во крајбрежните предели кои можат да бидат непробојни и бодликави.
2 Употреба
Младите стебла на кактусот може да се јадат како зеленчук, варени или сурови, додека плодовите се јадливи и слатки. Понекогаш се одгледува како украсно растение на отворено, а понекогаш се сади како жива ограда.
Минијатурната сорта на овој вид кактус, најчесто се одгледува како собно растение поради тоа што е мало и поради тоа што има интересна форма.