Хан Канг

Хан Канг (родена на 27 ноември 1970 година) — јужнокорејска писателка. Од 2007 до 2018 година предавала креативно пишување на Институтот за уметности во Сеул. Хан добила меѓународно значење за нејзиниот роман ''Вегетаријанка'', кој станал првиот роман на корејски јазик кој ја доби Меѓународната Букерова награда за белетристика во 2016 година. Во 2024 година, ѝ била доделена Нобеловата награда за литература, прва за жена од Азија и за Корејка.
1 Ран живот и образование
Хан Канг, која според нејзиниот татко е именувана по реката Хан, е родена на 27 ноември 1970 година во Куанджу, Јужна Кореја. Нејзиното семејство е познато по својата литературна позадина. Нејзиниот татко е романсиер Хан Сеунг-вон. Нејзиниот постар брат, Хан Донг-рим, исто така е романсиер, додека нејзиниот помлад брат, Хан Канг-ин, е романсиер и карикатурист.
На деветгодишна возраст, Хан се преселила во Сеул, кога нејзиниот татко ја напуштил својата професорска работа за да стане писател со полно работно време, четири месеци пред востанието Куанджу, продемократско движење кое завршило со масакр на студенти и цивили од страна на војската. Таа првпат дознала за масакрот кога имала 12 години, откако дома открила тајно циркулиран меморијален албум со фотографии направени од германскиот новинар, Јирген Хинцпетер. Ова откритие длабоко влијаело на нејзиниот поглед кон човештвото и нејзините литературни дела.
Таткото на Хан се борел да врзе крај со крај со неговата писателска кариера, што негативно влијаело на неговото семејство. Хан подоцна го опиша своето детство како „премногу за мало дете“; сепак, тоа што била опкружена со книги и давало утеха. Во 1988 година, матурирала од Гимназијата за девојки Пунгмун, сега средно училиште Пингмун Во 1993 година, Хан дипломирала на Универзитетот Јонсеи, каде што дипломирала корејски јазик и литература. Во 1998 година, таа учествувала во Меѓународната програма за пишување на Универзитетот во Ајова три месеци со поддршка од Уметничкиот совет Кореја.
2 Кариера
По дипломирањето, Хан накратко работела како известувач за месечното списание ''Саемтео''. Книжевната кариера на Хан започнала истата година кога пет нејзини песни, вклучително и „Зима во Сеул“, биле прикажани во Зимското издание 1993 година на кварталното ''списание Литература и Општество (Literature and Society)''. Своето деби во фикција го имала следната година, под името Хан Канг-хјун, кога нејзиниот расказ „Скарлетно сидро“ победил на Новогодишниот литературен натпревар што го одржа ''Сеул Шинмун''. Нејзината прва збирка раскази, ''Љубовта на Јеосу'', била објавена во 1995 година и го привлекла вниманието со својата прецизна и цврсто раскажана структура. По објавувањето, таа се откажала од работата во списанието за да се фокусира само на пишување литература.
Во 2007 година, Хан објавила книга, ''Песна за мирно пеење'', која била придружена со музички албум. Отпрвин немала намера да пее, но Хан Јеонг-рим, музичар и музички директор, инсистирал Хан Канг сама да ги сними песните. Истата година, таа започнала да работи како професор на Катедрата за креативно пишување на Институтот за уметности во Сеул до 2018 година.
Во годините на факултет, Хан станала опседната состих на корејскиот модернистички поет Ји Санг: „Верувам дека луѓето треба да бидат растенија“. Според неа, стихот на Ји имплицира одбранбен став против насилството на колонијалната историја на Кореја под јапонска окупација и ја зела како инспирација да го напише нејзиното најуспешно дело, ''Вегетаријанка''. Вториот дел од романот од три дела, ''Монголски Марк'', ја добил книжевната награда Ји Санг. Остатокот од серијалот бил одложен поради договорни проблеми.''Вегетаријанката'' бил првиот роман на Хан преведен на англиски, иако таа веќе го привлекла светското внимание до времето кога Дебора Смит го преведе. Преведеното дело ја добило Меѓународната Букерова награда за 2016 година и за Хан и за Смит. Хан била првата корејска писателка номинирана за наградата, а Вегетаријанка бил првиот роман на корејски јазик кој ја добил меѓународната Букерова награда за фикција.''Вегетаријанка'' била избран и за една од „10-те најдобри книги за 2016 година“ од страна на Њујорк Тајмс.
Романот на Хан ''Човечки дела'' бил објавен во јануари 2016 година од Портобело Букс. Хан ја добила наградата Малпарте за италијанскиот превод на книгата, од Аделфи Едизиони, во Италија на 1 октомври 2017 година. Англискиот превод на романот влегол во потесниот избор за Меѓународната книжевна награда во Даблин за 2018 година.
Третиот роман на Хан, ''Белата книга'', бил дел од потесниот избор за меѓународната Букерова награда за 2018 година. Автобиографски роман, се фокусира на загубата на нејзината постара сестра, бебе кое починало два часа по нејзиното раѓање.
Романот на Хан ''„Ние не се разделуваме“'' бил објавен во 2021 година. Ја раскажува приказната за писателка која го истражува востанието Џеџу од 1948-49 година и неговото влијание врз семејството на нејзината пријателка. Францускиот превод на романот ја добил наградата „наградата Медичи“ во 2023 година.
Во 2023 година, четвртиот роман на Хан, ''Лекции по грчки јазик'', бил преведен на англиски од Дебора Смит и Е Јевон. Списанието ''Атлантик'' за книгата напишало во „зборовите се и недоволни и премногу моќни за да се скротат“.
Во 2024 година, расказот на Хан „Тежок снег“ бил објавен од изданието на ''Њујоркер'' од 18 ноември 2024 година.
Во 2025 година, Хан била меѓу 414 јужнокорејски писатели, потписници на петицијата со која се бара од Уставниот суд на Кореја да го потврди отповикувањето на суспендираниот претседател Јун Сук Јеол поради неговата декларација за воена состојба.
2.1 Нобеловата награда за литература
Во 2024 година, на Хан ја добила Нобеловата награда за литература од Шведската академија за нејзината „интензивна поетска проза која се соочува со историските трауми и ја разоткри кревкоста на човечкиот живот“. Ова ја направи првата корејска писателка и првата азиска писателка на која и била доделена Нобеловата награда за литература. Доделувањето било широко прославено во Јужна Кореја, додека меѓународните реакции биле различни. Хан изјавила дека е изненадена, но почестена од признанието.
2.2 Награди
* 1999 година - Награда за корејски роман за ''Бебе Буда''* 2000 – Награда за млад уметник денес на корејското Министерство за култура – Оддел за литература* 2005 – Книжевна награда Ји Санг за М''онголски Марк''* 2010 – Книжевна награда Донгри за ''„Ветерот дува“''* 2014 – книжевна награда Манха за Ч''овечки дела''* 2015 година - Книжевна награда од Хванг Сан за ''Додека една снегулка се топи''* 2016 - Меѓународна Букерова награда за ''вегетаријанецот''* 2017 - Награда Малапарт за ''човечки дела''* 2018 – Ким Ју џеонг Книжевна награда за З''богум''* 2019 година - Книжевна награда Сан Клементе за ''вегетаријанецот''* 2023 година - Награда Медичи за ''Ние не се разделуваме''* 2024 – Награда Хо-Ам за уметност
* 2024 година - Награда за азиска книжевност Емил Гимет за ''Ние не се разделуваме'':: – Награда Хо-Ам во уметноста :: – Нобеловата награда за литература :: – Награда за иновации Пони Чунг
3 Поврзано
* Корејска литература
* Список на нобеловци за литература