Монтафон

Монтафон (на локален дијалект: „''Мунтафу''“) — долина која е 39 км долга и се наоѓа во најзападната австриска федерална покраина Форарлберг.
Низ долината тече реката Ил (Форарлберг) и се протега од градот Блуденц и Вервалските Алпи на север, до планинските венци Силврета и Ретикон на југ. Пиз Буин, со 3.312 метри, е највисокиот врв во планинскиот венец Силврета и највисокиот врв во Форарлберг. Регионот Монтафон има население од 16.421 жители <sup>(2021)</sup>.
1 Географија
Монтафон е здружение на десет заедници („Станд Монтафон“), од кои сите припаѓаат на округот Блуденц. Главен град е Шрунс. Регионалниот туризам го промовира Туристичкото здружение Монтафон, управувано од општините, Форарлбергер Илверке и регионалните планински жичарници.
Општините:
* Бартоломеберг (1,100 м)
* Гашурн (1,000 м)
* Лорунс (583 м)
* Св. Антон во Монтафон (650 м)
* Санкт Галенкирх (900 м)
* Шрунс (700 м)
* Силбертал (890 м)
* Сталер (600 м)
* Чагунс (700 м)
* Ванданс (660 м)
Патеката од Блуденц во долината: Државниот пат Б188 води покрај стара цементарница и низ градот Лоринс. Потоа се вози низ шумата Алма и покрај Тренабехле (Потокот на солзите). Долината го открива својот полн сјај почнувајќи од Св. Антон (на локалниот дијалект: „Сантатони“) лево, со Венс и Ванданс десно. Св. Антон не треба да се меша со попознатиот скијачки центар Св. Антон на Арлберг.
Поминувајќи кон Родунд, се појавува главната електрохидроенергетска централа на Форарлбергер Илверке. Над Шрунс се наоѓа планинскиот град Бартоломеберг, со областите Јецмунт и Лут со поглед на Санкт Антон, и неговите југоисточни предели Кристберг и Инерберг со поглед на долината Зилбертал. Оваа долина се протега југоисточно од Шрунс кон планинскиот венец Арлберг, минувајќи покрај предниот столб на Феламендли. Селцето Лачау, со својата хидроцентрала и главната база на скијачкиот центар Голм, кое се протега над Чагунс, а спроти Бартоломеберг.
Од Шрунс и Чагунс се формира средишната точка на Монтафон; ова ја дели надворешната долина („Außerfratte“) од внатрешната долина („Innerfratte“). Продолжувајќи до Санкт Галенкирх, патот се разгранува кај Галгенул кон Гаргелен, уште една груба долина што завршува во скијачкиот центар Гаргелен. Продолжувајќи по главната долина Монтафон, патот поминува низ Гортипол и до Гашурн (на локалниот дијалект: „Гашора“), потоа до Партенен. Тука патот се извива до планинскиот превој Силврета.
2 Економија
Економијата во Монтафон е доминирана од мешавина од традиционални рурални активности како што се шумарството, производството на хидроелектрична енергија, земјоделските производи, како и услугите и производите поврзани со туризмот.
2.1 Земјоделство
Земјоделство е дел од традиционалниот алпски номадизам. Ова е сезонско движење на добитокот што пасат помеѓу долините во зима и високите планински пасишта во лето, со што се обезбедува доволно снабдување со храна за добитокот во текот на целата година. Додека туризмот и другите индустрии придонесуваат повеќе за економијата, сезонската миграција кон високите пасишта е сè уште важен економски фактор за делови од населението. На есен, ако ниедно животно не умрело и немало несреќи горе во планините, земјоделците го украсуваат добитокот и го симнуваат од планинските пасишта на празнична парада, што е белег на регионалната култура.
2.2 Туризам
2.2.1 Спорт
Туризмот игра витална улога, а Монтафон е добро познат по скијањето, планинарењето и планинскиот велосипедизам. Високоалпскиот пат Силврета (германски: Hochalpenstraße) овозможува пристап до оддалечени скијачки центри кои се наоѓаат на надморска височина од 650 до 1430 метри. Изградбата на железницата Монтафон во 1905 година, исто така, помогнала во развојот на сезонската туристичка индустрија.
Постојат пет скијачки региони: Silvretta Montafon, Golm, Gargellen, Silbertal-Kristberg и Silvretta-Bielerhöhe, со вкупно 60 ски-лифтови и 225 километри долги скијачки патеки во регионот. Фрирајдингот е популарен спорт и има разни забавни паркови со халф-пајпс. За скијачко тркање има 121 километри класични рути, како и 33 километарски патеки за лизгање.
Скијачкото планинарство станува сè попопуларно и може да се практикува на секоја планина во Монтафон.
Во текот на летото и есента, пространите планинарски патеки долж сите планински венци се многу популарни, како кај локалното население, така и кај туристите. Постојат дури и патеки до кои може да се пристапи со колички за бебиња („Muntafuner Gagla Weg“). Девет од ски-лифтовите се отворени и во текот на летната и есенската сезона и овозможуваат брзи и удобни искачувања или спуштања во планините. Сите планинарски и велосипедски патеки се добро обележани. Многу области се заштитени и возењето велосипед не е секогаш дозволено. 26 алпски колиби се отворени во текот на летото, а во областа работат специјални автобуси за планинари.
Планинарење и искачување по планини се можни по голем број патеки, со различни тежини на пат. За почетници, постојат осум паркови за качување и 15 фиксни патеки со јаже.
Исто така, постојат два терени за голф во Чагунс и во Партенен.
2.2.2 Годишни настани
„Монтафонер Резонанцен“ е музички фестивал кој се состои од низа настани во регионот Монтафон. Се одржува секоја година за време на викендите во август и септември. Секој викенд е посветен на различен жанр (класична музика, џез, австриска народна музика, оргули, кросовер). Локациите се менуваат секоја година. Гостите можат да комбинираат планинарење и ручек со концертите, а музичките изведби се одржуваат на локации како што е Тибингер Хите на 2,191 (Гашурн) или Панорамскиот хотел Кристберг.
3 Спорт
Во сезоната 2012/13, првиот SBX Светски куп во Монтафон се одржал како дел од FIS Светскиот куп во сноуборд. Светскиот куп се одржува секоја година во декември, со трки што се одржуваат во скијачкиот центар Силврета Монтафон, почнувајќи под врвот Хохјох и завршувајќи во близина на планинската станица на жичарницата. Разликата во надморската височина помеѓу стартот и целта е околу 200 метри. За време на Светското првенство, посетителите можат да ги гледаат сноубордерите и скијачите преку ден и да уживаат во концерти во Шрунс навечер.
Маратонот Монтафон-Арлберг е планински маратон што се одржува од 2003 година. Опфаќа 42,195 метри и 1,500 метри во надморска височина во две федерални држави (Форарлберг и Тирол).
4 Култура
4.1 Обичаи и традиции
Алпскиот номадизам игра витална улога во традиционалната алпска култура, исто како и јодлање, алфхорн, „Schwingen“ и производството на сирење.
4.2 Трахт
Празничната носија Монтафон за жени се состои од црна облека (Јупа), чиј корсет (Миадр) е врзан напред. Престилка (шос) во пастелни бои е врзана преку неа. Везот е особено битен на оваа носија: „Бросттуах“ е врзан напред на корсетот (ибреса), ремените на престилката (Шосбендер) се врзуваат преку престилката. Денес, „Либли“ (всушност дел од носијата на помладите девојки) главно го носат танцови групи наместо горна облека. Во овој случај, бела блуза е исто така дел од костимот. Облеката е заокружена со црвен фустан, црвени чорапи, чевли со копчиња и машна врзана околу вратот.
Највпечатлива карактеристика на празничната носија Монтафон е везот. Тој се состои од два или повеќе дела, во зависност од пригодата и горна облека на костимот. Целиот вез е рачно изработен, извезен со свила на црн кадифе. На вешт везец му се потребни околу 500 работни часа за да изработи комплетен вез.
Денес, традиционалната облека сè уште се произведува во Јупенверкштат Рифенсберг.
4.2.1 Горна облека
* Глогли-Чопа: Глогличопа со кадрав крој, наречена така по црвениот или зелениот украсен навој на грбот, има долги, тесни ракави со ревери изработени од везен свилен атлас. Карактеристика на добро припиената Глогличопа е Бенкли, преклоп што се протега од средината на градната ткаенина до Глогли.
* Шлута: Шлута е брокатна јакна, со јака која има бел врв.
4.2.2 Украси за глава
* Пелцкапа: тешка шапка од кожа на видра
* Mäßli: капа со облик на цилиндар што се шири нагоре без обод
* Сандерхат: Шапката Сандер е украс за глава воведен околу 1900 година за костимот Монтафон.
* Шепел : сребрена или златна круна што ја носат млади девојки
4.3 Архитектура
Монтафонерхаус е тип на куќа во долината Монтафон од 15-ти до 20-ти век. Таа е впечатлива карактеристика на културниот пејзаж на Монтафон и е карактеристика на долината. Класичната куќа Монтафонер има камени и дрвени елементи.
4.4 Кујна
Монтафонското сирење „Сауеркесе“ или „Монтафон“ (дијалект: ''Сура Кес'' или ''Сура Кес'', што се однесувало на вид павлака/сирење со кисело млеко) е сирење од кисела павлака произведено во Монтафон уште од 12 век. Монтафон ги има едни од најстарите традиции на производство на сирење во алпскиот регион, а ова е сè уште важен млечен производ. Има многу малку маснотии (1-10% маснотии во сува материја) и е локален специјалитет, сличен на тиролското сиво сирење.
4.5 Гауерталер Алпкултур
Програмата LEADER ''Gauertaler Alpkultur'' била создадена за да ги информира гостите и локалното население во долината Гауертал за културниот пејзаж. Познавањето на овој културен пејзаж полека почнало да го снемува. Затоа, оваа програма била создадена за да го претстави Гауертал како добар пример за локалната алпска култура и алпските преселби. Бидејќи патеките во Гауертал се доста популарни, планинарите морало да бидат насочувани на таков начин што чувствителните алпски области повеќе не биле сериозно погодени. На 13 станици, биле создадени предмети од уметници кои се посветија на различни културни области. Панелите и информативните брошури ги раскажуваат приказните за земјата, луѓето и културата.
Во пејзажот Гауерталер се создадени следните уметнички дела:
# Влезна порта
# Дрво на митовите (алпски митови)
# Забелешка 1: водни и алпски пасишта
# Набљудувач (живот на овчарот)
# Алпски региони и туризам (без скулптури)
# Забелешка 2 (шумски предизвици)
# Трибјун (живот во Мајсас)
# Гардероба (промени на културата)
# Дрво од лавина (природни опасности)
# Бојно поле (историја на Алпите)
# Алпинизам (без скулптура)
# Харфа со сирење (живот и дело)
# Рогово дрво (алпско и ловно)
Постојат три различни патеки и секоја раскажува различна приказна:* Главна тура: Гауерталер Алпкултур: Гринек (1,890 метри) - Obere Latschätzalpe - Obere Sporaalpe - Lindauer Hütte - untere Sporaalpe - untere Latschätzalpe - Wachters Dieja - Plazadels - Matschwitz. Должина: 12,7 километри ; времетраење: приближно четири часа
* Алптур: Гринек (1,890 метри) - Obere Latschätzalpe - Obere Sporaalpe - Lindauer Hütte - untere Sporaalpe - untere Latschätzalpe - Гауен - Latschau. Должина: 11,3 километри ; времетраење: приближно 3,5 часа
* Maisäßtour (тура на алпско преселување): Гринек (1,890 метри) - Obere Latschätzalpe - Wachters Dieja - Plazadels - Matschwitz. Должина: 6,7 километри; времетраење: приближно 2,5 часа
4.6 Музеи
Во долината Монтафон има четири музеи: * Heimatmuseum Schruns (Музеј за локална историја Шрунс)
* Alpin- und Tourismusmuseum Gaschurn (Алпски и туристички музеј Гашурн)
* Bergbaumuseum Silbertal (Рударски музеј Силбертал)* Музеј Фримесхаус Бартоломеберг
5 Дополнително
Ернест Хемингвеј поминал две зими во Монтафон: 1924/25 и 1925/26. Во 1926 година, Џон дос Пасос и Џералд Мерфи го посетиле таму.''„Снеговите''''на Килиманџаро''“ (1936) и неколку други романи и кратки раскази биле напишани во, или содржат материјал за, глечерите Монтафон и Силврета.
Познатиот германски романописец и поет Ерих Кестнер, исто така, постојано ја посетувал долината, како и поранешниот германски канцелар Хелмут Кол. Познатата оперска пејачка Елизабет Шварцкопф ги поминала последните години од својот живот во Шрунс, каде што починала на 2 август 2006 година.
6 Галерија