Гилберт Кит Честертон

Гилберт Кит Честертон (роден на 29 мај 1874 – починал на 14 јуни 1936) - англиски автор, филозоф, христијански апологетик, поет, новинар и уредник на списанија, како и книжевен и уметнички критичар. Досетливоста, парадоксалниот стил и одбраната на традицијата на Честертон го направиле доминантна фигура во книжевноста од почетокот на 20 век.
Честертон го создал фиктивниот свештеник-детектив Отец Браун, и пишувал за апологетиката, како што се неговите дела ''„Православие“'' и ''„Вечниот човек“''. Честертон рутински се нарекувал себеси ортодоксен христијанин и почнал сè повеќе да ја идентификува оваа позиција со католицизмот, на крајот преобратувајќи се од високоцрковниот англиканизам. Биографите го идентификувале како наследник на викторијански автори како што се Метју Арнолд, Томас Карлајл, Џон Хенри Њуман и Џон Раскин.
Тој е нарекуван „принц на парадоксот“. За неговиот стил на пишување, списанието ''„Тајм“'' забележало: „''Секогаш кога било можно, Честертон ги истакнувал своите поенти со популарни изреки, поговорки, алегории - прво внимателно свртувајќи ги наопаку''.“ Неговите дела имале влијание врз Хорхе Луис Борхес, кој го споредил неговото дело со она на Едгар Алан По.
Првично школуван по уметност, тој станал плоден автор, создавајќи околу 80 книги, 200 кратки раскази, 4.000 есеи и значајни дела како што се ''„Човекот што беше четврток“'' и детективските приказни на отец Браун. Израснат во лабаво унитарно семејство, тој се преобратил во католицизам во 1922 година под влијание на неговата сопруга Франсес, обликувајќи голем дел од неговото подоцнежно пишување. Како харизматичен јавен интелектуалец, тој дебатирал со личности како Џорџ Бернард Шо и Херберт Џ. Велс, се спротивставувал на империјализмот и евгениката и го промовирал дистрибутизмот - како „''трет пат''“ помеѓу капитализмот и социјализмот. Иако бил обвинет за антисемитизам, тој исто така ги бранел Евреите од нацистичкиот прогон и го поддржувал ционизмот. Починал во 1936 година, оставајќи огромно и трајно наследство, а неговото можно прогласување за светец сè уште периодично се дискутира.
1 Животопис
1.1 Ран живот
Честертон е роден во Кампден Хил во Кенсингтон, Лондон, на 29 мај 1874 година. Неговиот татко бил Едвард Честертон, агент за недвижности, а неговата мајка била Мари Луиз, моминско Грожан, од швајцарско-француско потекло. Честертон бил крстен на возраст од еден месец во Англиканската црква, иако самото негово семејство нередовно практикувало унитаријанство. Според неговата автобиографија, како млад човек се фасцинирал од окултното и, заедно со својот брат Сесил, експериментирал со табли „плоча на духовите“. Се школувал во училиштето „Свети Павле“, а потоа го посетувал уметничкото училиште „Слејд“ за да стане илустратор. „Слејд“ е оддел на Лондонскиот универзитетски колеџ, каде што Честертон исто така посетувал часови по книжевност, но не завршил диплома по ниту еден предмет. Се оженил со Франсис Блог во 1901 година; бракот траел до крајот на неговиот живот. Честертон и ја припишува заслугата на Франсис за враќањето во англиканизмот, иако подоцна го сметал англиканизмот за „''бледа имитација''“. Тој стапил во целосна заедница со Католичката црква во 1922 година. Двојката не можела да има деца.
Еден пријател од училишните денови му бил Едмунд Клирхју Бентли, изумител на „клирхју“, чудна биографска поема од четири стиха. Самиот Честертон ги напишал „клирхју“ и ја илустрирал првата објавена збирка поезија на својот пријател, ''„Биографија за почетници'' “ (1905), која ја популаризирала формата „клирхју“. Тој станал кум на синот на Бентли, Николас, и го започнал својот роман ''„Човекот што беше Четврток“'' со песна напишана за Бентли.
1.2 Кариера
Во септември 1895 година, Честертон започнал да работи за лондонскиот издавач Џорџ Редвеј, каде што останал нешто повеќе од една година. Во октомври 1896 година, се преселил во издавачката куќа ''T. Fisher Unwin'', каде што останал до 1902 година. Во овој период, тој ја започнал и својата прва новинарска работа, како слободен уметнички и книжевен критичар. Во 1902 година, „''The Daily News''“ му дал неделна колумна со мислења, по што во 1905 година следела неделна колумна во „''The Illustrated London News''“, за која продолжил да пишува во следните триесет години.
Честертон уште на почетокот покажал голем интерес и талент за уметноста. Тој планирал да стане уметник, а неговото пишување покажало визија што ги облекува апстрактните идеи во конкретни и незаборавни слики. Отец Браун постојано ја корегира неточната визија на збунетите луѓе на местото на злосторството и на крајот талка со криминалецот за да ја оствари својата свештеничка улога на препознавање, покајание и помирување. На пример, во приказната „''Летечките ѕвезди''“, отец Браун го моли ликот Фламбо да се откаже од својот живот на злосторство: „''Сè уште има младост, чест и хумор во тебе; немој да сметаш дека ќе траат во таа трговија. Луѓето можат да задржат одредено ниво на добро, но никој човек никогаш не можел да се одржи на едно ниво на зло. Тој пат оди надолу и надолу. Љубезниот човек пие и станува суров; искрениот човек убива и лаже за тоа. Голем број на луѓе што ги познавам почнале како тебе да бидат чесни разбојници, весели крадци на богатите, а завршиле згрчени во кал''.“
Честертон обожавал да дебатира, честопати впуштајќи се во пријателски јавни расправии со луѓе како Џорџ Бернард Шо, Херберт Џорџ Велс, Бертранд Расел и Кларенс Дароу. Според неговата автобиографија, тој и Шо играле каубои во нем филм кој никогаш не бил објавен. На 7 јануари 1914 година, Честертон (заедно со неговиот брат Сесил и идната снаа Ада) учествувал во симулираното судење на Џон Џаспер за убиството на Едвин Друд. Честертон бил судија, а Џорџ Бернард Шо ја играл улогата на предводник на поротата.
За време на Првата светска војна, Честертон уредувал уреднички статии во „''New Witness''“ и објавувал писма од писатели и мислители, како што се Томас Мејнард, англиски поет и историчар на Католичката црква чие размислување било под влијание на Честертоновото ''Православие'' (1908); и Хилер Белок. Во 1917 година, изданијата на ''„New Witness“'' фрлиле светлина врз моралните загрижености на овие писатели за начинот на кој се водела војната на домашното бојно поле, преку коментари за „''Скандалот Гордон''“, тајниот агент алијас „Алекс Гордон“. Овој скандал бил одбивањето на државниот обвинител Ф.Е. Смит да го изведе „Гордон“, „''исчезнатиот шпион''“, на сослушување на суд, но врз чии „докази“ тројца обвинети за заговор за убиство (Дејвид Лојд Џорџ и Артур Хендерсон) биле осудени и затворени (''R v Alice Wheeldon & Ors'', 1917).
Честертон бил крупен човек, со висина од 193 сантиметри и тежина од 130 килограми. Неговата дебелина довела до анегдота за време на Првата светска војна, кога една дама во Лондон го прашала зошто не е „''на фронтот''“; тој одговорил: „''Ако се свртиш на страна, ќе видиш дека сум''.“ Во друга прилика, тој му забележал на својот пријател Џорџ Бернард Шо: „''Да те погледне, секој би помислил дека Англија е погодена од глад''.“ Шо одговорил: „''Да те погледне, секој би помислил дека ти си го предизвикал''.“ П.Г. Вудхаус еднаш опишал многу гласен тресок како „''звук како Г. К. Честертон паѓа на лимен лист''“. Честертон обично носел наметка и згужвана шапка, со бастун во рака и пура што му висела од устата. Имал тенденција да заборави каде треба да оди и да го пропушти возот што требало да го однесе таму. Се вели дека во неколку наврати испратил телеграма до својата сопруга Франсес од погрешна местоположба, пишувајќи работи како „''Јас сум во Маркет Харборо. Каде треба да бидам''?“, на што таа одговарала „''Дома''“. Самиот Честертон ја раскажал оваа приказна, но го изоставил наводниот одговор на неговата сопруга, во својата автобиографија.
Во 1931 година, Би-Би-Си го поканила Честертон да одржи серија од радио предавања. Тој прифатил, на почетокот со двоумење. Му било дозволено (и охрабрено) да импровизира на сценаријата. Ова му овозможило на неговите предавања да задржи интимен карактер, како и одлуката да им дозволи на неговата сопруга и секретарка да седат со него за време на неговите емисии. Предавањата станале многу популарни. Еден службеник на Би-Би-Си забележал, по смртта на Честертон, дека „''за една година или приближно толку, тој ќе станеше доминантен глас од радиодифузната куќа''“. Честертон бил номиниран за Нобелова награда за литература во 1935 година.
Честертон бил дел од Детективниот клуб, здружение на британски автори на мистерии основано од Ентони Беркли во 1928 година. Тој бил избран за прв претседател и бил од 1930 до 1936 година сè додека не бил наследен од Едмунд Бентли.
Честертон станал една од доминантните фигури на лондонската книжевна сцена на почетокот на 20 век.
1.3 Смрт
Честертон починал од конгестивна срцева слабост на 14 јуни 1936 година, 16 дена по неговиот 62-ри роденден, во неговиот дом во Биконсфилд, Бакингемшир. Неговите последни зборови биле поздрав за добро утро упатен до неговата сопруга Франсис. Проповедта на Честертонската реквиемска миса во Вестминстерската катедрала во Лондон ја одржал Роналд Нокс на 27 јуни 1936 година. Нокс изјавил: „''Целата оваа генерација пораснала под влијание на Честертон толку целосно што дури и не знаеме кога мислиме на Честертон''.“ Тој бил погребан во Биконсфилд на католичките гробишта. Имотот на Честертон е заверен на 28.389 фунти, еквивалентно на 2,436,459 фунти за 2023 година.
При крајот на животот на Честертон, папата Пиј XI го наградил со орден „Витез командант“ со ѕвезда на папскиот ред на Свети Григориј Велики. Честертоновото друштво предложило тој да биде беатифицирано.
2 Пишување
Честертон напишал околу 80 книги, неколку стотици песни, околу 200 кратки раскази, 4.000 есеи (претежно колумни во весници) и неколку драми. Тој бил книжевен и социјален критичар, историчар, драматург, романописец и католички теолог и апологетик, дебатер и писател на мистерии. Тој бил колумнист за ''Daily News'', ''The Illustrated London News'', и за својот весник, ''G. K.'s Weekly'' тој исто така пишувал статии за ''„Енциклопедија Британика“'', вклучувајќи го и записот за Чарлс Дикенс и дел од записот за хуморот во 14-тото издание (1929). Неговиот најпознат лик е свештеникот-детектив отец Браун, кој се појавил само во кратки раскази, додека ''„Човекот што беше Четврток“'' е веројатно неговиот најпознат роман. Тој бил убеден христијанин долго пред да биде примен во католичката црква, а христијанските теми и симболика се појавуваат во голем дел од неговото пишување. Во Соединетите Американски Држави, неговите дела за дистрибутизмот станале популаризирани преку ''„The American Review“'', објавен од Сјуард Колинс во Њујорк.
Од неговата документарна книжевност, ''„Чарлс Дикенс: Критичка студија“'' (1906) добил некои од најшироко пофалените дела. Според Ијан Кер (''Католичката преродба во англиската книжевност, 1845–1961'', 2003), „''Во очите на Честертон, Дикенс ѝ припаѓа на Веселата, а не на Пуританската Англија''“; Кер ја третира мислата на Честертон во четвртото поглавје од таа книга како во голема мера израсната од неговото вистинско ценење на Дикенс, нешто што е донекаде запуштено во гледна точка на другите литературни мислења од тоа време. Биографијата во голема мера била одговорна за создавање популарно оживување на делото на Дикенс, како и за сериозно преиспитување на Дикенс од страна на научниците.
Честертоновите дела постојано покажувале духовитост и чувство за хумор. Тој употребувал парадокс, додека давал сериозни коментари за светот, владата, политиката, економијата, филозофијата, теологијата и многу други теми.
Томас Елиот ја сумирал својата работа на следниов начин:Тој беше важен и доследен на страната на ангелите. Зад Џонсоновата маскара, толку смирувачка за британската јавност, тој ги криеше најсериозните и најреволуционерните дизајни - криејќи ги со разоткривање... Социјалните и економските идеи на Честертон... беа фундаментално христијански и католички. Тој направи повеќе, мислам, од кој било човек од своето време - и беше во можност да направи повеќе од кој било друг, поради неговата посебна позадина, развој и способности како јавен изведувач - за да го одржи постоењето на важното малцинство во современиот свет. Тој остава зад себе трајно барање за нашата лојалност, да се осигураме дека делото што го направил во негово време се продолжува и во нашето..Елиот понатаму коментирал дека „Неговата поезија беше првокласна новинарска балада и не претпоставувам дека ја сфатил посериозно отколку што заслужуваше. Тој достигна високо имагинативно ниво со ''„Наполеон од Нотинг Хил“'', а повисоко со ''„Човекот кој беше четврток“'', романси во кои ја насочи стивенсоновата фантазија кон посериозна цел. Неговата книга за Дикенс ми се чини како најдобриот есеј за тој автор што некогаш бил напишан. Некои од неговите есеи можат да се читаат повторно и повторно; иако за неговото пишување есеи како целина, може само да се каже дека е извонредно што одржувал толку висок просек со толку голем творечки потенцијал.“ Во 2022 година била објавена тритомна библиографија за Честертон, во која биле наведени 9.000 придонеси што ги дал во весници, списанија, како и 200 книги и 3.000 статии за него.
3 Современици
3.1 „Честербелок“
Честертон често се поврзува со неговиот близок пријател, поетот и есеист Хилер Белок. Џорџ Бернард Шо го измислил името „''Честербелок''“ поради нивното партнерство, и ова име станало познато. Иако биле многу различни луѓе, тие делеле многу заеднички верувања; во 1922 година, Честертон му се придружил на Белок во католичката вера и двајцата изразиле критики кон капитализмот и социјализмот. Наместо овие правци, тие се залагале за трет пат: дистрибутизам. ''„G. K.'s Weekly''“, кој заземал голем дел од енергијата на Честертон во последните 15 години од неговиот живот, станал наследник на „''New Witness''“ на Белок, преземен од Сесил Честертон, братот на Гилберт, кој загинал во Првата светска војна.
Во својата книга ''„За местото на Гилберт Честертон во англиските писма“'', Белок напишал дека „''Сè што напишал за кое било од големите англиски книжевни имиња било од прв квалитет. Тој го собрал секое перо (на пример, она на Џејн Остин) во точни реченици; понекогаш во една реченица, на начин на кој никој друг не се приближил. Тој стоел сосема сам во овој дел. Ги разбирал самите умови (да ги земеме двете најпознати имиња) на Такери и Дикенс. Го разбирал и го претставувал Мередит. Ја разбирал надмоќта кај Милтон. Го разбирал Поуп. Го разбирал големиот Драјден. Не бил потопен како што биле речиси сите негови современици од Шекспир, во кој се дават како во огромно море - бидејќи тоа е Шекспир. Гилберт Честертон продолжил да ги разбира најмладите и најновите дојдовни како што ги разбирал предците во нашиот голем корпус на англиска поезија и проза''.“
3.2 Вајлд
Во својата книга ''„Еретици“'', Честертон го напишал следново за Оскар Вајлд: „''Истата лекција [на песимистичкиот барател на задоволства] ја научила многу моќната и многу пуста филозофија на Оскар Вајлд. Тоа е религијата carpe diem; но религијата carpe diem не е религија на среќни луѓе, туку на многу несреќни луѓе. Големата радост не ги собира пупките од роза додека може; нејзините очи се вперени во бесмртната роза што ја видел Данте''.“ Пократко, и со поблиско приближување кон сопствениот стил на Вајлд, тој напишал во својата книга ''„Православие“'' од 1908 година во врска со потребата од правење симболични жртви за дарот на создавањето: „''Оскар Вајлд напишал дека зајдисонцата не се вреднуваат затоа што не можеме да платиме за зајдисонцата. Но, Оскар Вајлд грешел; можеме да платиме за зајдисонцата. Можеме да платиме за нив со тоа што нема да бидеме Оскар Вајлд''.“
3.3 Шо
Честертон и Џорџ Бернард Шо станале добри пријатели и уживале во своите расправии и дискусии. Иако ретко се согласувале, секој од нив одржувал добра волја и почит кон другиот. Во своите дела, Честертон се изразувал многу јасно каде се разликуваат и зошто. Во ''„Еретици“'' тој за Шо пишува:Откако со години ги малтретирал многу луѓе дека се непрогресивни, г-дин Шо открил, со карактеристичен разум, дека е многу сомнително дали кое било постоечко човечко суштество со две нозе воопшто може да биде прогресивно. Откако се посомневале дали човештвото може да се комбинира со напредокот, повеќето луѓе, лесно задоволни, би избрале да го напуштат напредокот и да останат со човештвото. Г-дин Шо, не задоволен лесно, одлучува да го отфрли човештвото со сите негови ограничувања и да се стреми кон напредок заради него. Ако човекот, како што го знаеме, е неспособен за филозофијата на напредокот, г-дин Шо не бара нов вид филозофија, туку нов вид човек. Тоа е како медицинска сестра да пробала прилично горчлива храна неколку години на бебе, и кога ќе открие дека не е соодветна, не треба да ја фрла храната и да бара нова храна, туку да го фрли бебето низ прозорец и да побара ново бебе.
4 Погледи
4.1 Застапување на католицизмот
Ставовите на Честертон, за разлика од Шо и останатите, станувале сè повеќе фокусирани кон Црквата. Во ''Православието'' тој напишал: „''Обожавањето на волјата е негирање на волјата“... Доколку г-дин Бернард Шо дојде до мене и ми рече: „Замоли нешто“, тоа е исто како да кажеш: „Не ми пречи што ќе посакаш“, а тоа е исто како да кажеш: „Немам волја во врска со ова прашање“. Не можете да ѝ се восхитувате на волјата воопшто, бидејќи суштината'' на волјата е во тоа што е посебна.“
''„Вечниот човек“'' од Честертон придонел за преобраќањето на Клајв С. Луис во христијанство. Во писмо до Шелдон Ванаукен (14 декември 1950 година), Луис ја нарекол книгата „''најдобриот популарен апологетик кој го познавам''“, а на Ронда Бодл ѝ напишал (31 декември 1947 година) „[нај] најдобрата популарна одбрана на целосната христијанска позиција што ја знам е Г.К. Честерстоновото дело „''Вечниот човек'' “. Книгата била наведена и на списокот од 10 книги кои „''најмногу го обликуваа неговиот професионален став и филозофија на животот''“.
Химната на Честертон „''О, Боже на Земјата и Олтарот''“ била отпечатена во ''The Commonwealth'', а потоа вклучена во ''The English Hymnal'' во 1906 година. Неколку стихови од химната се појавуваат на почетокот на песната „''Revelations''“ од британскиот хеви метал бенд Iron Maiden на нивниот албум од 1983 година ''Piece of Mind''. Водечкиот пејач Брус Дикинсон во едно интервју изјавил: „''Имам склоност кон химни. Ги сакам некои од ритуалите, прекрасните зборови, Ерусалим, а имаше и уште една, со зборови од Г. К. Честертон „О, Боже на Земјата и Олтарот“: „Поклони се и слушни го нашиот крик“. Го искористив тоа за песна на Iron Maiden, „Откровенија“. На мојот чуден и несмасен начин се обидував да кажам дека е сеедно''.“
Етјен Гилсон ја пофалил книгата на Честертон за Тома Аквински: „''Ја сметам за, без можна споредба, најдобрата книга некогаш напишана за Свети Тома. Малкуте читатели кои поминале дваесет или триесет години проучувајќи го Свети Тома Аквински, и кои, можеби, самите објавиле два или три тома на оваа тема, не можат а да не забележат дека таканаречената „досетливост“ на Честертон ја посрамотила нивната наука''.“
Надбискупот Фултон Џ. Шин, автор на 70 книги, го идентификувал Честертон како стилист кој извршил најголемо влијание врз неговото сопствено пишување, наведувајќи во својата автобиографија ''„Богатство во глина“'': „''Најголемо влијание во пишувањето имал Гилберт Кит Честертон, кој никогаш не употребил бескорисен збор, кој ја гледал вредноста на парадоксот и го избегнувал она што било банално''.“ Честертон го напишал воведот на книгата на Шин „''Бог и интелигенција во современата филозофија; Критичка студија во светлината на филозофијата на Свети Тома“''.
4.2 Здрав разум
Честертон е наречен „''Апостол на здравиот разум''“. Тој бил критичен кон мислителите и популарните филозофи од тоа време, кои иако многу паметни, кажувале работи што тој ги сметал за бесмислени. Ова е повторно прикажано во ''Православието'': „''Така, кога г-дин Херберт Џорџ Велс вели (како што направи некаде), „Сите столчиња се сосема различни“, тој изговара не само погрешна изјава, туку и контрадикција во термините. Доколку сите столчиња беа сосема различни, не би можеле да ги наречете „сите столчиња''“.“
4.3 Конзервативизам
Иако Честертон бил еден од првите членови на Фабијанското друштво, тој поднел оставка во времето на Втората бурска војна. Често се идентификува како традиционалистички конзервативец поради неговата цврста поддршка на традицијата, изразена во ''Православието'' и други дела со цитатите на Едмунд Берк како што се следниве:Традицијата значи давање гласови на најнејасните од сите класи, нашите предци. Тоа е демократија на мртвите. Традицијата одбива да се покори на малата и арогантна олигархија на оние кои само случајно шетаат наоколу. Сите демократи се противат на тоа луѓето да бидат дисквалификувани поради случајноста на раѓањето; традицијата се противи на тоа да бидат дисквалификувани поради случајноста на смртта. Демократијата ни кажува да не го занемаруваме мислењето на добриот човек, дури и ако тој ни е младоженец; традицијата нè бара да не го занемаруваме мислењето на добриот човек, дури и ако тој ни е татко.Честертон се смета за дел од антиимперијалистичкото конзервативно крило на Обединетото Кралство, во споредба со неговите интелектуални соперници во Шо и Велс. Поврзаноста на Честертон со конзервативизмот се проширило надвор од британската политика; јапонските конзервативни интелектуалци, како што е Хидецугу Јаги, честопати го нарекувале повикувањето на Честертон на традицијата „''демократија на мртвите''“. Сепак, Честертон не го изедначувал конзервативизмот со самодоволство, тврдејќи дека културните конзервативци мора да бидат политички радикални.
4.4 Либерализам
И покрај неговата поврзаност со традицијата и конзервативизмот, Честертон се нарекувал себеси „''последниот либерал''“. Тој бил поддржувач на Либералната партија сè додека не ги прекинал врските во 1928 година по смртта на поранешниот либерален премиер Херберт Хенри Асквит, иако неговата приврзаност веќе постепено ослабнала со децении. Покрај тоа, „''Daily News“'', за кој Честертон бил колумнист помеѓу 1903 и 1913 година, бил на страната на либералите.
Зголемената ладна страна на Честертон кон Либералната партија претставувало одговор на подемот на Новиот либерализам во почетокот на 20 век, кој се разликувал од неговата сопствена визија за либерализмот во неколку аспекти: бил секуларен, наместо да биде вкоренет во христијанството како претходно доминантното верување на партијата - гладстонскиот либерализам, и се залагал за колективистички пристап кон социјалните реформи во спротивност со загриженоста на Честертон за она што тој го сметал за сè поинтервенционистичка и технократска држава што го предизвикува и приматот на семејството во општествената организација и демократијата како политички идеал.
И покрај оваа критика на развојот на левиот либерализам во овој период, Честертон, исто така, го критикувал пристапот лесе фер на манчестерскиот либерализам, кој бил влијателен меѓу либералите кон крајот на 19 век, тврдејќи дека ова довело до развој на монополот и плутократија, наместо до конкуренцијата што ја предвидувале класичните теоретичари, како и до експлоатација на работниците за профит.
Покрај Честертон, други симпатизери на дистрибутизмот, вклучувајќи го и Белок, исто така биле вклучени во либералите пред Првата светска војна. Тие делеле многу заеднички ставови во однос на нивната политичка агенда со пошироката партија во овој период, вклучувајќи го и делегирањето на моќта на местната самоуправа, реформата во правото на глас, реплицирањето на ирскиот закон за земјиште во Британија, поддршката на синдикатите и одреден степен на социјална реформа од страна на централната влада, додека се спротивставувале на социјализмот.
Честертон се спротивставил на Конзервативниот закон за образование од 1902 година, кој предвидувал јавно финансирање на црковните училишта, врз основа на тоа што верската слобода најдобро се остварува со тоа што религијата се држи подалеку од образованието. Сепак, тој се оддалечил од кампањата против неа предводена од Џон Клифорд, чие повикување на одредбите од Законот како резултат на „Рим за даноците“ било оценето од Честертон како нетрпеливост што се повикува на аргументи на сламен човек. Честертон и Белок го поддржале либералното раководство во усвојувањето на Народниот буџет на Дејвид Лојд Џорџ и слабеењето на моќта на Домот на лордовите преку Парламентарниот закон од 1911 година како одговор на неговиот отпор кон буџетот, но биле критични кон нивната плашливост во залагањето за ирско домашно владеење.
По војната, позицијата на Новите либерали се зацврстила, а дистрибутерите започнале да веруваат дека позициите на партијата се поблиски до социјалдемократијата отколку до либерализмот. Тие исто така се разликувале од поголемиот број либерали по тоа што се залагале за самоуправа за цела Ирска, наместо за поделба. Поопшто, тие развиле политичка агенда различна од која било од трите главни партии во ова време, вклучувајќи промовирање на еснафи и јадрено семејство, воведување на прелиминарни избори и референдуми, антимонополски мерки, даночна реформа во корист на малите бизниси и транспарентност во врска со финансирањето на партиите и листите на почесни членови.
4.5 За војната
Честертон првпат се појавил како новинар веднаш по почетокот на 20 век. Неговото големо и многу осамено противење на Втората бурска војна го издвои многу од поголемиот дел од остатокот од британскиот печат. Честертон бил малоангличанец, противник на империјализмот, британски или било кој друг. Честертон сметал дека Велика Британија ги предала сопствените принципи во Бурските војни.
Во живописен контраст со неговото противење на Бурските војни, Честертон енергично ги бранел и ги охрабрувал Сојузниците во Првата светска војна. „''Во очите на Честертон, војната беше крстоносна војна и тој беше сигурен дека Англија имала право да се бори, бидејќи погрешила во борбата против Бурите''.“ Честертон ги гледал корените на војната во прускиот милитаризам. Тој бил длабоко вознемирен од неиспровоцираната инвазија и окупација на неутрална Белгија од страна на Прусија и од извештаите за шокантни злосторства што наводно ги извршила германската царска армија во Белгија. Во текот на војната, Честертон напишал стотици есеи во кои ја брани, го напаѓа пацифизмот и ја повикува јавноста да истрае до победа. Некои од овие есеи се собрани во делото од 1916 година, ''„Варварството на Берлин“''.
Едно од најуспешните дела на Честертон во поддршка на војната била неговата книга ''„Злосторствата на Англија“'' од 1915 година. Делото е иронично, наводно се извинува и се обидува да му помогне на еден фиктивен пруски професор по име Вирлвинд да ја застапува Прусија во Првата светска војна, додека всушност ја напаѓа Прусија низ целата книга. Дел од хумористичниот впечаток на книгата е замислата дека професорот Вирлвинд никогаш не разбира како неговиот наводен добротвор ја поткопува Прусија на секој чекор. Честертон ја „обвинува“ Англија за историската изградба на Прусија против Австрија и за нејзиниот пацифизам, особено меѓу богатите британски политички донатори, кои ја спречиле Британија да се спротивстави на пруската агресија од минатото.
4.6 Обвинувања за антисемитизам
Честертон се соочил со обвинувања за антисемитизам за време на својот живот, велејќи во својата книга ''„Новиот Ерусалим“'' од 1920 година дека тоа е нешто „''за што моите пријатели и јас бевме долго време прекорувани, па дури и навредувани''“. И покрај неговите протести за спротивното, обвинувањето продолжило да се повторува. Како ран поддржувач на капетанот Алфред Драјфус, до 1906 година тој се претворил во анти-Драјфусар. Од почетокот на 20 век, неговото фиктивно дело вклучувало карикатури на Евреи, стереотипизирајќи ги како алчни, кукавички, нелојални и комунисти. Мартин Гарднер сугерира дека ''по „Четири безгрешни криминалци“'' му било дозволено да престане да се печати во Соединетите Американски Држави поради „''антисемитизмот што расипува толку многу страници''“.
Скандалот со Маркони од 1912–1913 година ги поставил прашањата за антисемитизам во медиумите прифатени од поширока публика. Високи министри во либералната влада тајно профитирале од однапред сознанија за договорите во врска со безжичната телеграфија, а критичарите сметале дека е релевантно тоа што некои од клучните играчи биле Евреи. Според историчарот Тод Енделман, кој го идентификувал Честертон како еден од најгласните критичари, „''Напаѓањето на Евреите во времето на Бурската војна и скандалот со Маркони било поврзано со поширок протест, организиран главно од радикалното крило на Либералната партија, против растечката видливост на успешните бизнисмени во националниот живот и нивното оспорување на она што се сметало за традиционални англиски вредности''.“
Во едно дело од 1917 година, насловено како ''„Кратка историја на Англија“'', Честертон го разгледува кралскиот декрет од 1290 година со кој Едвард I ги протерал Евреите од Англија, политика што останала на сила до 1655 година. Честертон пишува дека популарното восприемање за еврејските лихвари можела да ги наведе поданиците на Едвард I да го сметаат за „''нежен татко на својот народ''“ за „''кршење на правилото според кое владетелите дотогаш го поттикнувале богатството на своите банкари''“. Тој сметал дека Евреите како, „''чувствителен и високо цивилизиран народ''“ кои „''биле капиталисти на времето, луѓе со богатство складирано за употреба''“, би можеле легитимно да се жалат дека „христијанските кралеви и благородници, па дури и христијанските папи и епископи, ги употребувале за христијански цели (како што се крстоносните војни и катедралите) парите што можеле да се сочуваат преку лихварство што тие недоследно го осудувале како нехристијанско; а потоа, кога дошле полоши времиња, го предавале Евреинот на бесот на сиромашните“.
Во ''„Новиот Ерусалим“,'' Честертон посветил едно поглавје на своите ставови за еврејското прашање: чувството дека Евреите се посебен народ без сопствена татковина, живеејќи како странци во земји каде што отсекогаш биле малцинство. Тој напишал дека во минатото, неговиот став:секогаш се нарекуваше антисемитизам; но секогаш беше многу поточно да се нарече ционизам... моите пријатели и јас во некоја општа смисла имавме политика во ова прашање; а во суштина тоа беше желбата да им се даде на Евреите достоинство и статус на посебна нација. Сакавме на некој начин, и доколку е можно, Евреите да бидат претставени од Евреи, да живеат во општество на Евреи, да бидат судени од Евреи и да бидат управувани од Евреи. Јас сум антисемит ако тоа е антисемитизам. Би изгледало порационално да се нарече семитизам..На истото место тој го предложил мисловниот експеримент дека на Евреите треба да им се дозволи да учествуваат во која било улога во англискиот јавен живот под услов да носат карактеристична блискоисточна облека, објаснувајќи дека „''Поентата е дека ние треба да знаеме каде сме; а тој би знаел каде е, што е во туѓа земја''“.
Честертон, како и Белок, отворено го изразил своето негодување кон владеењето на Адолф Хитлер речиси веднаш штом започнало. Во 1937 година, рабинот Стивен Самуел Вајс во посмртен почит кон Честертон запишал:Кога дојде хитлеризмот, тој беше еден од првите што проговори со сета директност и отвореност на еден голем и непоколеблив дух. Благословена да биде неговата меморија.!Во ''„Вистината за племињата“,'' Честертон ги нападнал нацистичките расни теории, пишувајќи: „''суштината на нацистичкиот национализам е да се зачува чистотата на расата на континент каде што сите раси се нечисти''“.
Историчарот Сајмон Мајерс истакнал дека Честертон во дела се спротивставил на концептот на расна супериорност и ги критикувал псевдонаучните теории за расата, велејќи дека тие се слични на нова религија. Во ''„Вистината за племињата“,'' Честертон напишал: „проклетството на расната религија е тоа што секој одделен човек го прави света слика на која се поклонува. Неговите сопствени коски се свети реликвии; неговата сопствена крв е крвта на Свети Јануариј“. Мајерс запишал дека и покрај „неговото непријателство кон нацистичкиот антисемитизам... [жало е што тој тврдел] дека „хитлеризмот“ е форма на јудаизам и дека Евреите се делумно одговорни за теоријата на расата“. Во ''„Јудаизмот на Хитлер“'', како и во ''„A Queer Choice“'' и ''„The Crank“'', Честертон многу го нагласува фактот дека самата идеја за „избрана раса“ е од еврејско потекло, велејќи: „''Ако има еден извонреден квалитет во хитлеризмот, тоа е неговиот хебраизам''“ и „''новиот нордиски човек ги има сите најлоши недостатоци на најлошите Евреи: љубомора, алчност, манија за заговор и, пред сè, верување во избрана раса''“.
Мајерс, исто така, покажува дека Честертон ги прикажал Евреите не само како културно и религиозно различни, туку и расно. Во ''„Одмаздата на странецот“'' (1920) тој напишал дека Евреинот „''е странец многу пооддалечен од нас отколку што е Баварец од Французин; тој е поделен со истиот вид на поделба како онаа меѓу нас и Кинезите или Хиндусите. Тој не само што не е, туку никогаш не бил од истата раса''“.
Во ''„Вечниот човек“'', додека пишувал за човечко жртвување, Честертон сугерирал дека средновековните приказни за Евреите што убиваат деца можеби се резултат на искривување на вистинските случаи на обожавање на ѓаволот. Честертон напишал:Еврејските пророци постојано протестирале против враќањето на еврејската раса во идолопоклонство кое вклучувало таква војна против децата; и веројатно е дека ова гнасно отпадништво од Богот на Израел повремено се појавувало во Израел оттогаш, во форма на она што се нарекува ритуално убиство; секако, не од некој претставник на религијата на јудаизмот, туку од индивидуални и неодговорни ѓаволи кои се случило да бидат Евреи.Американското друштво „Честертон“ посветило цел број од своето списание, ''Гилберт'', на одбрана на Честертон од обвинувањата за антисемитизам. Слично на тоа, Ен Фармер, авторка на ''„Честертон и Евреите: Пријател, Критичар, Бранител“'', напишала: „''Јавните личности како Винстон Черчил и Херберт Велс предложиле решенија за „еврејскиот проблем''“. – навидум бесконечниот циклус на антиеврејски прогон – сите обликувани од нивните погледи на светот. Како патриоти, Черчил и Честертон го прифатиле ционизмот; двајцата биле меѓу првите што ги бранеле Евреите од нацизмот, заклучувајќи дека „''Бранител на Евреите во својата младост“ – помирувач, како и бранител – Честертон се врати во нивна одбрана кога на еврејскиот народ му беше најпотребно''.“
4.7 Противставување на евгениката
Во ''„Евгеника и други зла“'', Честертон ја нападнал евгениката додека Парламентот се движел кон усвојување на Законот за ментална инсуфициенција од 1913 година. Некои кои ги поддржувале идеите за евгеника барале владата да ги стерилизира луѓето кои се сметаат за „''ментално несоодветни''“; ова гледиште не добило на популарност, но идејата за нивно одвојување од остатокот од општеството и со тоа спречување на нивното размножување добило на популарност. Овие идеи го згрозиле Честертон, кој напишал: „''Не само што е отворено кажано, туку и со нетрпение се наметнува дека целта на мерката е да се спречи секое лице кое овие пропагандисти случајно не го сметаат за интелигентно да има жена или деца''.“ Тој ја осудил предложената формулација за такви мерки како толку нејасна што се однесува на секого, вклучувајќи го и „''Секој скитник кој е намќорен, секој работник кој е срамежлив, може лесно да се доведе во услови какви што се наменети за убиствени манијаци. Тоа е ситуацијата; и тоа е поентата.“... веќе сме под евгенистичката држава; и ништо не ни останува освен бунт''.“ Тој ги исмевал таквите идеи како засновани на бесмислици, „''да поробуваат на граѓаните како еден вид хемиски експеримент''“. Честертон се потсмевал на идејата дека сиромаштијата е резултат на лошо одгледување: „''[тоа е] чудна нова диспозиција да се сметаат сиромашните како раса; како да се колонија на Јапонци или кинески кулии... Сиромашните не се раса, па дури ни тип. Бесмислено е да се зборува за нивно размножување; бидејќи тие не се раса. Тие се, всушност, она што Дикенс го опишува: „канта за отпадоци од индивидуални несреќи“, со нарушено достоинство и често со нарушена благородност''.“
4.8 Честертонова ограда
„Честертоновата ограда“ е принципот дека реформите не треба да се спроведуваат сè додека не се дознае причината за постојната состојба. Цитатот е од книгата на Честертон од 1929 година, ''„Работата: Зошто сум католик“'', во поглавјето „''Отстранувањето од домашното семејство''“ гласи:Во однос на реформирањето на нештата, за разлика од нивното деформирање, постои еден јасен и едноставен принцип; принцип кој веројатно ќе се нарече парадокс. Во таков случај постои одредена институција или закон; да речеме, заради едноставност, ограда или порта подигната преку патот. Посовремениот тип на реформатор весело оди до неа и вели: „Не ја гледам употребата на ова; ајде да го исчистиме.“ На што поинтелигентниот тип на реформатор ќе направи добро да одговори: „Ако не ја гледате употребата на тоа, сигурно нема да ви дозволам да го исчистите. Одете си и размислете. Потоа, кога ќе можете да се вратите и да ми кажете дека ја гледате употребата на тоа, можеби ќе ви дозволам да го уништите."
4.9 Дистрибутизам
Инспирирани од енцикликата ''„Rerum novarum“'' на Лав XIII, братот на Честертон, Сесил, и неговиот пријател, Хилер Белок, одиграле инструментална улога во развојот на економската филозофија на дистрибутизмот, збор што го измислил Белок. Гилберт ги прифатил нивните ставови и, особено по смртта на Сесил во Првата светска војна, станал еден од водечките приврзаници, а весникот чија грижа ја наследил од Сесил, кој на крајот го добил името ''„G. K.'s Weekly“'', станал негов најдоследен застапник. Дистрибутизмот стои како трет пат, против неограничениот капитализам и социјализмот, застапувајќи широка распределба и на имотот и на политичката моќ.
4.10 Шкотски и ирски национализам
Честертон не бил противник на национализмот воопшто и дал одреден степен на поддршка на шкотскиот национализам и ирскиот национализам. Тој ги поддржал Канингем Греам и Комптон Мекензи за функцијата лорд ректор на Глазговскиот универзитет во 1928 и 1931 година, соодветно, и ги пофалил шкотските католици како „патриоти“ за разлика од англофилските протестанти како што е Џон Нокс. Честертон бил и поддржувач на движењето за ирско самостојнно владеење и одржувал пријателства со членовите на Ирската парламентарна партија. Ова делумно се должело на неговото верување дека ирските католици имале природно дистрибутивен поглед на сопственоста на имотот.
5 Наследство
Џејмс Паркер, во ''„Атлантик“'', дал современа проценка:Во својата огромност и мобилност, Честертон продолжува да избегнува дефиниција: Тој беше католички преобратен и пророчки човек на книжевноста, пневматско културно присуство, афористичар со брзина на продукција на романописец. Поезија, критика, фикција, биографија, колумни, јавна дебата... Честертон беше новинар; тој беше метафизичар. Тој беше реакционер; тој беше радикал. Тој беше модернист, остро свесен за прекинот во свеста што го создаде Елиотовиот „Шупливи луѓе“; тој беше антимодернист... парохиски Англичанец и поствикторијански човек; тој беше мистик врзан за вечноста. Сите овие весело контрадикторни работи се вистинити... за конечниот, решавачки факт дека тој бил гениј. Допрен еднаш од живата жица на неговата мисла, не го заборавате тоа... Неговата проза... [е] врвно забавна, величествените контури на постара, потешка реторика точно згрчени од она што тој еднаш го нарече (во однос на Книгата на Јов) „иронија на земјотрес“. Тој беснее духовито; тој прави шеги како гром. Неговата порака, постојана светлина што зрачеше и ѕвечкаше низ секој објектив и аспект на неговата креативност, беше навистина многу едноставна: клекни на колена, современ човеку, и слави го Бога.
5.1 Можна светост
Емеритус-епископот од Нортхемптон, Питер Дојл, во 2012 година отворил прелиминарна истрага за евентуално покренување кауза за беатификација, а потоа и канонизација (за евентуално прогласување за светец), но на крајот одлучил да не ја отвори каузата. Дојл го навел недостатокот на култ на местната посветеност во Честертон, неговиот недостаток на „''модел на духовност''“ и обвинувањата дека е антисемит. Во 2023 година, следниот епископ од Нортхемптон, Дејвид Оукли, се согласил да проповеда на миса за време на поклонението во Честертон во Англија (патот поминува низ Лондон и Биконсфилд, кои се поврзани со неговиот живот). Доколку каузата всушност била отворена на епархиско ниво (Ватикан исто така мора да даде одобрение, дека ништо не стои на патот - ''Nihil obstat)'' тогаш би можел да ја добие титулата „Божји Слуга“. Неговиот живот, дела и ставови и она што го правел за другите ќе бидат внимателно испитани, иако не е познато дали неговиот наводен антисемитизам (кој би се сметал за сериозно прашање од страна на Црквата доколку е вистина) одиграл улога.
5.2 Книжевно наследство
Социо-економскиот систем на дистрибутизам во Честертон влијаел врз скулпторот Ерик Гил, кој основал комуна на католички уметници во Дичлинг во Сасекс. Дичлингската група развила списание наречено ''„Играта“'', во кое изразиле многу честертонски принципи, особено антииндустријализмот и застапувањето на религиозниот семеен живот. Неговиот роман ''„Човекот кој беше Четврток“'' го инспирирал лидерот на ирските републиканци Мајкл Колинс со идејата дека „''Доколку не изгледаше дека се криеш, значи дека никој не те гонел''“. Омилено дело на Колинс од Честертон бил ''„Наполеон од Нотинг Хил“'', и тој бил „скоро фанатично приврзан кон него“, според неговиот пријател Сер Вилијам Дарлинг. Неговата колумна во ''„The Illustrated London News“'' на 18 септември 1909 година имала длабок ефект врз Махатма Ганди. П.Н. Фурбанк тврди дека Ганди бил „''воодушевен''“ кога го прочитал, додека Мартин Грин забележал дека „''Ганди бил толку воодушевен од ова што му рекол на весникот „Indian Opinion“ да го препечати''“. Друг конвертит бил канадскиот теоретичар за медиуми Маршал Меклуан, кој рекол дека книгата ''„Што не е во ред со светот“'' (1910) му го променила животот во однос на идеите и религијата. Авторот Нил Гејман изјавил дека пораснал читајќи го Честертон во училишната библиотека и дека ''„Наполеон од Нотинг Хил“'' влијаел врз неговата книга ''„Никаде“''. Гејман го базирал ликот Гилберт од стрипот ''„Песочникот“'' на Честертон, а ''„Добри предзнаци“'', романот што Гејман го напишал заедно со Тери Прачет, е посветен на Честертон. Аргентинскиот автор и есеист Хорхе Луис Борхес го навел Честертон како влијателен во неговата фикција, кажувајќи му на интервјуерот Ричард Бургин дека „''Честертон знаел како да го извлече максимумот од детективска приказна''“.
5.3 Образовно наследство
Многубројните упатувања на Честертон за образованието и човековото формирање инспирирале различни образовни луѓе, вклучувајќи ги и 69-те училишта на Честертоновата училишна мрежа, која ја вклучува Честертоновата академија основана од Дејл Алквист. и италијанската слободна академија во Сан Бенедето дел Тронто. Издавачот и едукатор Кристофер Перин (кој ја завршил својата докторска работа за Честертон) често се повикува на Честертон во својата работа со класични училишта.
5.4 Имењаци
Во 1974 година, Ијан Бојд го основал списанието „''The Chesterton Review''“, научно списание посветено на Честертон и неговиот круг. Списанието го издава „Институтот за вера и култура „Г.К. Честертон“ со седиште во Универзитетот Сетон Хол, Саут Оринџ, Њу Џерси.
Во 1996 година, Дејл Алквист го основал Американското честертонско друштво за да ги истражи и промовира делата на Честертон.
Во 2008 година, во областа на Минеаполис се отворило католичко средно училиште, Честертонова академија. Истата година, во Сан Бенедето дел Тронто, Италија, се отворило повторно училиште посветено на Честертон.
Во 2012 година, еден кратер на планетата Меркур бил именуван Честертон според авторот.
Во 2014 година, во Хајленд Парк, Илиноис била отворена Честертонова академија во Чикаго, католичко средно училиште.
Фикционализиран Г. К. Честертон е централниот лик во „''Хрониките на младиот Честертон“'', серија авантуристички романи за млади од Џон Мекникол, и во ''серијата „Мистерија на Г.К. Честертон“'', серија детективски романи од австралискиот автор Кел Ричардс.
Друг измислен лик по име Гил Честертон е критичар за храна и вино кој работи за KACL, радио станицата од Сиетл која се појавува во американската телевизиска серија ''„Фрејзер“''.
6 Поголеми дела
6.1 Книги
**********''The Flying Inn'' (1914)
** (detective fiction)
**********
6.2 Кратки раскази
* „Дрвјата на гордоста“, 1922 година
* „Злосторството на комунистот“, ''Колиерс Неделник'', јули 1934 година.
* „Трите јавачи“, ''Колиерс Викли'', април 1935 година.
* „Прстенот на вљубените“, ''Collier's Weekly'', април 1935 година.
* „Голема приказна“, ''Collier's Weekly'', април 1935 година.
* „Лутата улица – лош сон“, ''Познати фантастични мистерии'', февруари 1947 година.
6.3 Претстави
*''Магија'', 1913 година.
7 Наводи