Воздушен напад врз станбена зграда во Днепар (2023)

Воздушниот напад врз станбена зграда во Днепар — напад кој се случил на 14 јануари 2023 година околу 3:30 часоткога руската ракета Kh-22 погодила деветкатна станбена зграда во Днепар, Украина, Област Соборњи во десниот брег на градот, уништувајќи еден влез и 236 станови. На 19 јануари официјалната стапка на жртви била наведена како 46 лица загинати (вклучувајќи 6 деца ) и 80 повредени (12 во критична состојба) и 11 лица биле пријавени за исчезнати. Повредени биле 14 деца, а спасени биле 39 жители. Уништувањето оставило околу 400 луѓе без покрив над главата. Ударот бил дел од повеќемесечната кампања на руските напади врз украинските цивили и цивилната инфраструктура, кои исто така го погодиле градот.
Овој напад бил најсмртоносниот руски напад врз станбена зграда во Украина во претходните шест месеци. Во Днепар била прогласена тридневна жалост.
1 Времеплов
Локална воздушна тревога започнала во 14:00 часот Украинските воздушни одбранбени сили соопштиле дека собориле 6 од 8 ракети над Днепропетровската Област. Експлозија се слушнала околу 15:41 часот, кога ракета Kh-22 погодила повеќекатна зграда на улицата Набережна бр. 118. Во тој момент, Украина немала системи за воздушна одбрана за пресретнување на вакви ракети Kh-22. Од почетокот на руската инвазија на Украина во февруари 2022 година врз Украина биле испукани 210 ракети од овој тип, а ниту една не била соборена од воздушната одбрана.
Првично, било објавено дека во нападот загинале 20 лица (вклучувајќи и 15-годишно девојче) и повредени биле 73 (вклучувајќи 14 деца; најмладото имало три години; за едно 9-годишно девојче било објавено дека е во сериозна состојба). Ништо не се знаело за судбината на уште 26 лица. 23-годишна жена, која била во состојба на шок во бањата на седмиот кат, го преживеала нападот, но ги загубила родителите.
На 15 јануари, Државната служба за вонредни состојби на Украина објавила дека во руски ракетен напад врз зградата загинале 23 лица. До 1:15попладне (следниот ден) биле примени 43 пријави за исчезнати лица, 72 лица биле повредени, вклучувајќи 13 деца, а 39 биле спасени. Во попладневните часови на 15 јануари , украинскиот претседател Володимир Зеленски преку Телеграм изразил сочувство до семејствата на 25-те лица кои биле убиени во нападот. Утрото на 16 јануари,гувернерот на Днепропетровската област Валентин Резниченко го ажурирал бројот на жртви на 35 лица, вклучувајќи две деца. 39 лица биле спасени, а 75 биле ранети, од кои 14 биле деца. 35 жители на зградата и понатаму се воделе како исчезнати. Уништувањето на зградата оставило околу 400 луѓе без покрив над главата. 236 станови биле уништени. Операцијата за пребарување и спасување била прекината во вторник, 17 часот, кога бројот на жртви достигнал 44, вклучувајќи пет деца. 79 лица биле повредени, а 39 спасени.
Меѓу жртвите бил и Михајло Кореновски, главниот тренер на боксерскиот тим на Днепропетровската Област.
2 Оружје
Ракетата што ја погодило зградата била противбродска ракета Kh-22, ист тип што се користел во нападот врз трговски центар во Кременчук на 27 јуни 2022 година. Командантот на украинските воздухопловни сили, генерал-потполковник Микола Олешчук, изјавил дека украинската армија во времето на инцидентот немала оружје за соборување на такви ракети и дека во текот на годината на целосна војна, од 210 ракети Kh-22 лансирани во Украина, ниту една не била соборена. Олешчук ги нарекол претходните извештаи за соборување на вакви ракети несигурни и погрешни.
Русија лансирала пет ракети Kh-22 низ Украина на 14 јануари.
3 Истрага
На 15 јануари 2023 година, канцеларијата на Генералниот обвинител на Украина изјавила дека нападот можел да го изврши само 52-от воздухопловен полк со седиште во Шајкивко. Истиот ден, на мрежната страница на Молфар Глобал (заедница OSINT) бил објавен список на воен персонал директно вклучен во лансирањето на ракетата, во кој биле именувани 44 од 52 лица од 52-от Гардиски воздухопловен полк. Ова бил истиот полк што го нападнал трговскиот центар „Амстор“ во Кременчук на 27 јуни 2022 година.
На 16 јануари 2023 година, Безбедносната служба на Украина (СБУ) го потврдила учеството на војската од 52-от воздухопловен полк на Руската Федерација во ракетниот напад. Во него биле издвоени шест руски војници.
4 Реакции
Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјавил дека рускиот напад бил насочен кон станбени блокови во кои живееле цивили и дека како резултат на тоа претставува воено злосторство. Во својот дневен вечерен апел од 15 јануари, претседателот Зеленски им се обратил на руските граѓани кои не се изјасниле против воената инвазија на Русија врз Украина на руски јазик, велејќи: „''Вашата кукавичка тишина, обид да се справите со она што се случува, ќе заврши со тоа што истите овие терористи еден ден ќе дојдат по вас''.“
Поранешниот советник на украинскиот претседател, Олексеј Арестович, првично изјавил дека украинската воздушна одбрана го соборила рускиот проектил, предизвикувајќи тој да падне и да детонира врз зградата. Сепак, тој подоцна ја повлекол својата изјава и се извинил по широките критики за неговите забелешки во Украина, а исто така поднел оставка и од својата позиција.
Обединетите нации ги нарекле сликите што се појавиле по нападот „''ужасни''“.
Француското Министерство за надворешни работи го нарекол нападот воено злосторство и истакнало дека тоа укажува на намерата на Русија да ја ескалира војната.
Претседателот на Литванија, Гитанас Науседа, изјавил дека Русија дефинитивно ќе ја сноси одговорноста за нападите врз мирни градови. На 14 јануари во Днепар била прогласена тридневна жалост.
Портпаролот на Владимир Путин, Дмитриј Песков, изјавил дека руските сили никогаш не напаѓале станбени згради и дека станбената зграда веројатно се урнала поради контранапад на украинската воздушна одбрана. Во меѓувреме, руското Министерство за одбрана ја потврдило својата одговорност за другите ракетни напади во Днепар.
Градоначалникот на Днепар, Борис Филатов, изјавил дека Русите можеби имале намера да нападнат блиска термоелектрана.
4.1 Спомен-обележја
Импровизиран споменик за жртвите од нападот се појавил во Москва, додека луѓето носеле цвеќе пред статуата на Лесја Украинка. Полицијата привела некои од нив.
Планирано е да се создаде спомен-плоштад како дел од местото на уништената зграда. Планирано е „''Споменикот на загинатите од бомби''“ да стане негов централен елемент. Овој споменик е копија на скулптура од Вадим Сидур на фигура на човек прободен од бомба. Оваа скулптура е изложена пред црквата во Вирцбург, Германија.
4.2 Последици
На 20 октомври 2024 година, Дмитриј Голенков, пилот на бомбардер и началник на штабот на воздухопловната база Шајковко, кој бил обвинет за извршување на нападот, бил пронајден мртов во овоштарник во Брјанската Област, во очигледен атентат. <ref></re