Бенторит

Бенторит — минерал со хемиска формула .Обоен е од виолетова до светло виолетова боја. Неговите кристали се хексагонални до дихексагонални, дипирамидални. Проѕирен е и има стаклест сјај. Има совршено расцепување. Не е радиоактивен. Бенторитот е оценет со 2 на Мосовата скала.
Минералот првпат е опишан во 1980 година од страна на Шуламит Грос за појава во формацијата Хатрурим од даниско време по должината на западниот раб на Мртвото Море, Израел. Именуван е од неговиот откривач, Шуламит Грос, по Јаков Бен-Тор (1910–2002), професор на Еврејскиот универзитет во Ерусалим и на Универзитетот во Калифорнија, Сан Диего, Калифорнија, САД, за неговиот придонес во геологијата и минералогијата во Израел.
1 Етимологија и историја
Бенторитот првпат е откриен во басенот Хатрурим, поточно во формацијата Хатрурим, во регионалниот административен округ Тамар (исто така познат како Мо'аца Езорит Тамар) во Јужниот округ на Израел. Анализата и првичниот опис ги извршила Шуламит Грос (1923–2012), која го именувала минералот по петрологот и геолог Јаков К. Бен-Тор (1910–2002) во чест на неговите придонеси во геологијата и минералогијата на Израел и Блискиот Исток.
Грос ги доставила своите наоди и избраното име (внатрешен референтен број на IMA: 1979-042), кое го препознава бенторитот како посебен минерален вид. Првичниот опис бил објавен една година подоцна во списанието ''Israel Journal of Earth Science''.
Бруто-типскиот материјал на минералот се чува во Геолошкиот музеј на Еврејскиот универзитет во Ерусалим (DGHU) под инвентарен број HU 63307 и во Минералошката збирка на Геолошкиот завод на Израел (GSI) под инвентарски броеви SG 644, SG 645, SG 647 и SG 652 (и двата во Ерусалим).
2 Формирање
Единствениот природен бенторит што е откриен е во формацијата Хатрурим во близина на Мртвото Море во Израел. Формацијата се состои од мешавина од метаморфизирани глини, варовници и лапорци. Оригиналните седименти биле збогатени со хром, а подоцна биле загреани до >1000°C при атмосферски притисок. Ова формирало природен Портланд цемент кој оттогаш е хидриран од подземни води и/или дождовница за да формира природен бетон. Се смета дека изворот на топлина се должи на согорување на јаглен, нафта или гас. По оваа метаморфоза на согорување, високо алкални течности навлегле и ја измениле карпата за да формираат супергени вени на бенторит.
3 Класификација
Бидејќи бенторитот беше препознаен како посебен минерал дури во 1979 година, тој сè уште не е наведен во 8-то издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последен пат ревидирана во 1977 година.
Во класификацијата Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидирана во 2018 година и формално базирана на постарата класификација од Карл Хуго Штрунц во нејзиното 8-мо издание, на минералот му е доделен системскиот и минерален број VI/D.13-020. Ова одговара на класата „сулфати, хромати, молибдати и волфрати“ и во рамките на таа класа на поделбата „Водородни сулфати со странски анјони“, каде што бенторитот, заедно со бурјатит, карараит, шарлезит, етрингит, хиелшерит, јуравскит, котенхајмит, стурманит, тартариновит и таумазит, ја формира „етрингитската група“ со системски број VI/D.13.
Деветтото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA), исто така го сместува бенторитот во поделбата „Сулфати (селени, итн.) со дополнителни анјони, со H₂O“. Оваа поделба е понатаму поделена според релативната големина на вклучените катјони и видот на дополнителни анјони. Врз основа на неговиот состав, минералот се наоѓа во поделбата „Со големи до средни катјони; со NO₃, CO₃, B(OH)₄, SiO₄ или IO₃“, каде што ја формира „Етрингит групата“ со системски број 7.DG.15, заедно со бирунит, бурјатит, карараит, чарлезит, етрингит, журавскит, стурманит и таумасит.
Во Дана класификацијата на минерали, која претежно се користи во земјите што зборуваат англиски јазик, бенторитот има системски и минерален број 31.10.02.02. Ова исто така одговара на класата „сулфати, хромати и молибдати“ и во рамките на тоа, на поделбата „Водородни сулфати со хидроксил или халоген“. Тука, се наоѓа во рамките на поделбата „Различни хидрирани сулфати со хидроксил или халоген“ во неименувана група со системски број 31.10.02, која исто така ги вклучува етрингитот и бурјатит.
4 Кристална структура
Бенторитот кристализира во хексагоналната просторна група P63/mmc (просторна група бр. 194) со параметри на решетката a = 22,35 Å и c = 21,41 Å и 8 формулни единици по единична ќелија.
5 Употреба
Кога е соодветно подготвен, бетонот содржи кристали на етрингит кои можат да го заменат алуминиумот со хром, претворајќи го етрингитот во бенторит. Ова им овозможува на бетоните да го апсорбираат хромот присутен како загадувач на животната средина.