HD 63433

HD 63433 (TOI-1726, V377 Близнаци) — ѕвезда од главната низа од типот G која се наоѓа на на 73 светлосни години од Земјата во зодијачкото соѕвездие Близнаци, визуелно блиску до ѕвездата Полукс. Има речиси ист полупречник и маса на Сонцето, па оттука е класифицирана како ѕвезда слична на Сонцето. Сепак, таа е многу помлада од Сонцето, помалку од една десетина од староста со возраст од околу 400 милиони години. Со привидна величина од 6,9, не е видлива со голо око, но може да се види со мал телескоп или двоглед. Врз основа на нејзините кинематички, ротациони својства и својства на изобилство на литиум, таа е дел од Движечката група Голема Мечка. Има три вонсончеви планети кои орбитираат околу неа, едната е класифицирана како планета со големина на Земјата, додека другите две се мини-Нептуни.
1 Карактеристики
HD 63433 е ѕвезда од главната низа од типот G со полупречник од , маса од , делотворна температура од и спектрален тип G5V. Нејзините својства се доста слични на оние на Сонцето, кое има спектрален тип G2V и температура од 5772 К. Затоа, таа е класифицирана како сочев двојник. Меѓутоа, HD 63433 е многу помлада од Сонцето, со старост од 414 милиони години, само 9% од сончевата возраст од 4,6 милијарди години. Има површинска гравитација од 33,8 g и вртежен период од 6,45 дена, што е 3,8 пати побрзо од Сонцето.
Со привидна величина од 6,92 <sup>m</sup>, таа е под границата за видливост со голо око, генерално дефинирана како 6,5 <sup>m</sup>, што би значело дека оваа ѕвезда не е видлива со голо око, но лесно е видлива со помош на мал телескоп или двоглед. И покрај тоа што е слаба, HD 63433 е всушност третата најсветла ѕвезда со транзитни вонсончеви планети потврдени од сателитот за истражување на транзитни вонсончеви планети, при што само Pi Маса(5,65 <sup>m</sup>) и HR 858 (6,38 <sup>m</sup> ) се посветли.
Според ѕвездената кинематика, изобилството на литиум и ѕвездено вртење, HD 63433 е дел од движечката група Голема Мечка. Првично била идентификувана како можен член на оваа група од страна на Гајдос (1998) и вклучена како можен член во подоцнежните анализи, додека членството на HD 63433 во оваа подвижна група конечно било потврдено од Ман и соработниците во 2020 година. Бидејќи е дел од оваа подвижна група, нејзината старост се проценува на милиони години, исто како и групата.
Се наоѓа на северната полутопка, на околу 73 светлосни години од Земјата, во соѕвездието Близнаци. Визуелно е блиску до Полукс, најсветлата ѕвезда во соѕвездието. Се предвидува дека HD 63433 ќе се приближи на 7.33 светлосни години од Сонцето за 1,33 милиони години. Тоа ќе ја направи една од најблиските ѕвезди до Сонцето. Нејзиниот најблизок сосед е портокаловото џуџе HD 63991, кое се наоѓа на растојание од 2,7 светлосни години.
+Најблиски ѕвезди до HD 63433 , Име, Растојание
HD 63991, 2.7
LSPM J0801+2342, 6.1
HD 68017, 9
БД+31 1781 г, 9.1
Г 90-52, 9.2
2 Варијабилност
HD 63433 припаѓа на класата Bпроменливи ѕвезди од типит BY Змеј, ѕвездите имаат варијации во нивната сјајност поради нивнотовртење заедно со сончевите дамки и други хромосферски активности. Светлината на ѕвездата варира за 0,05 величини во период од 6,46 дена.
Било откриено дека е променлива од Гајдос и сор. во 2000 година. Ѕвездата ја добила ознаката со променлива ѕвезда V377 Близнаци во 2006 година.
3 Планетарен систем
Ѕвездата HD 63433 орбитира од 3 вонсончеви планети, сите откриени со методот на премин.
Првите кои биле откриени, HD 63433 b и HD 63433 c, се мини-Нептуни кои биле откриени од Ман и соработниците во 2020 година користејќи го сателитот вонсончеви ѕвезди преку премин. Во 2024 година била откриена дополнителна планета, по анализа на транзитен сигнал откриен од TESS. Наречена HD 63433 d, таа е планета со големина на Земјата.
Според теоретските модели, композициите на мини-Нептуните HD 63433 b и c се претежно силикатни и водени, без доминација на железо, опкружени со гасовита обвивка која, во случајот со планетата c, сочинува околу 2% од планетата.
Планетарниот систем HD 63433 е прилично млад, со околу 400 милиони години, стар е само 9,13% колку и Сончевиот систем. HD 63433 d е исто така најмалата планета стара помалку од 500 милиони години.
Температурни споредби
Глобална рамнотежна температура
3.1 HD 63433 b
Средната планета, HD 63433 b, е мини-нептунска планета која била откриена заедно со HD 63433 c. HD 63433 b е 2,14 пати поголем од Земјата, но е околу 45% помала од Нептун. Планетата има горна граница на маса од , што е 21% поголемо од масата на Нептун ( ). Овие вредности пресметуваат горна граница на густина од 13 g/ <sup>cm3</sup>, 2 пати поголема од онаа на Земјата, и слична на онаа на хемискиот елемент Меркур. HD 63433 b орбитира околу својата матична ѕвезда на растојание од 0.0719 астрономски единици – околу 5 пати поблиску отколку што е Меркур до Сонцето – и завршува една револуција на секои 7 дена и 3 часа. Релативната близина на нејзината ѕвезда ја прави жешка, со рамнотежна температура помеѓу 769 и 967 келвини (496 и 694 °C).
HD 63433 b веројатно била мини-Нептун кој подоцна ја изгубила својата атмосфера. Некои фактори, како што е фактот дека не била откриена апсорпција на Ly-α за време на нејзиниот премин, а нејзиниот временски период за губење на маса е пократок од староста на планетарниот систем, укажуваат дека таа веќе ја изгубила својата исконска атмосфера и може да биде карпесто планетарно јадро. Меѓутоа, доколку HD 63433 b е карпесто јадро, би требало да биде невообичаено масивно и затоа, составот богат со вода, покрај атмосферата со висока средна молекуларна тежина, би можел да го објасни и полупречникот и неоткривањето на Ly-α.
3.2 HD 63433 c
Најоддалечената планета, HD 63433 c, е мини-нептунска планета која била откриена заедно со HD 63433 b. Таа е 2,7 пати поголема од Земјата, но 30% помала од ледените џинови на Сончевиот систем, Нептун и Уран. Бидејќи е 15,5 пати помасивна од Земјата, таа е помасивна од Уран, но сепак помалку масивна од Нептун. Густината на HD 63433 c пресметана на 4,6 g/cm<sup>3</sup>, малку пониска од онаа на Земјата, но поголема од густината на сите гасни џинови во Сончевиот систем.
Орбитирајќи ја својата ѕвезда на растојание од 0.145 АЕ (21.700.000 км) во орбитален период од 20 дена, таа е најоддалечената планета во нејзиниот планетарен систем, но сепак блиску до својата ѕвезда, што ја прави топла планета, со планетарна рамнотежна температура проценета помеѓу 267 и 406 °C.
Поради големата радијација добиена од нејзината ѕвезда, атмосферата на HD 63433 c, составена од водород, полека се отстранува и бега од планетата. Топлиот гас излегува во вселената со брзина од 50 km/s, формирајќи гасен кожурец 12 пати поголем од самата планета. Како што нејзината атмосфера испарува, HD 63433 c полека ќе стане супер-земјена планета.
3.3 HD 63433 d
HD 63433 d била последната планета откриена во системот, 4 години по планетите b и c. Со пречник од км, по големина е многу слична на Земјата, и само 7% поголема, но нејзината маса засега е непозната. Таа е највнатрешната планета која орбитира околу HD 63433, со полу-главна оска (средно растојание од нејзината ѕвезда) од 0.0503 АЕ (7.520.000 км) и орбитален период од само 4 дена. Екстремната близина до нејзината ѕвезда ја прави исклучително жешка, со дневна температура проценета на , доволно жешко за да се стопат сите минерали присутни на нејзината површина, како и плимно заклучена, што значи дека една половина од планетата е секогаш свртена кон својата ѕвезда, додека другата е секогаш свртена од неа. На планетата, исто така, веројатно и недостасува значителна атмосфера.
Се верува дека дневната страна на планетата, секогаш свртена кон нејзината ѕвезда поради заклучување на плимата и осеката, е целосно составена од лава поради високата температура на површината, покрај тоа што можеби има вулканска активност. Во меѓувреме, ноќната страна на планетата, која никогаш не е свртена кон својата ѕвезда, може да биде спротивна, слична на Плутон со ледници од замрзнат азот.
HD 63433 d била откриена во 2024 година, преку анализа на транзитно набљудување направено од страна на транзитниот сателит за истражување на вонсончеви планети (TESS). Бидејќи две други планети веќе биле откриени во системот, транзитните сигнали на овие објекти биле отстранети, со што се открил дополнителен транзитен сигнал кој повторно се појавувал на секои 4,2 дена. Понатамошното истражување им овозможило на истражувачите да потврдат дека овој сигнал е од друга орбитирачка вонсончева планета, сега наречена HD 63433 d. Откритието било објавено на 10 јануари 2024 година во The Astronomical Journal.
4 Научно значење
Планетарниот систем HD 63433 игра важна улога во разбирањето на развојот на планетарните системи во првите милијарда години по формирањето. Бидејќи HD 63433 е релативно светла (6,9 <sup>m</sup>) и блиску (73 сг), нејзините планети b и c можат да имаат своја атмосфера карактеризирана со вселенскиот телескоп Хабл и вселенскиот телескоп Џејмс Веб. Оваа ѕвезда е исто така поволна цел за проучување на загубата на атмосферска маса кај вонсончевите планети, бидејќи е млада и активна ѕвезда, покрај тоа што има негативна радијална брзина ( км/сек.).