procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Каќуша (песна)

Каќуша (рус. ''Катюша'') — руска песна за девојка што чезнее за својот сакан којшто е во војска. Музиката е компонирана во 1938 година од Матвеј Блантер додека зборовите ги напишал Михаил Исаковски. Првпат ја изведе тогаш популарната пејачка Лидија Русланова.
Каќуша е деминутив на прекарот на името Катерина (рус. ''Екатерина''). Во рускиот јазик покрај прекар многу имиња имаат и свои претставници во деминутив. На пример, деминутивот од Наталија е Наташа, Сергеј е Серјожа итн. Во случајот на Катерина, Каќа (рус. ''Катя'') е прекар додека Каќуша е деминутив.
1 Зборови
Изворните зборови во руската азбука и превод на македонски јазик.
*
Чагатај Хан

Чагатај Хан (|Цагадай) бил вториот син на Џингис Хан и првиот хан на Чагатајскиот ханат. Според него е дадено името на ханатот и на чагатајски јазик.
Тој владеел со Монголското Царство сѐ до смртта на Џингис Хан кога империјата е населедена од новиот Чагатајски ханат. Вистинскиот основач на империјата бил внукот на Чагатај, Алгу. Ханатот бил со многу мало влијание на исламот одошто Ил ханат што се наоѓал на југоисток од Чагатај ханатот.
1 Личен живот
Чагатај Хан се сметал за тврдоглав владетел и доста темпераментна личност, бидејќи тој одбил да го прифати Џочи како Голем Хан.
Алисон Лозано

Летисија Мариан Лозано е мексиканска глумица и пејачка. Родена е на 1 август 1992 во Мексико. Ја започнала свпјата кариера во ТВ шоуто ,,КОДИГО ФАРМА''. Ја добила првата шанса за глвен лик во Проклета убавина со што стана популарна и ТВ новелата.
1 Филмографија
1.1 Серии
:2003Alegrijes y Rebujos Arcadia
:2004 Misión S.O.S Amparito Lozano
:2004-2005 Rebelde Salsa Delight
:2006 Las dos Caras de Ana Cornelia
:2007 Al Diablo con los Guapos Laura Belmonte
:2008 En Nombre del Amor Romina Espinoza de los Monteros
1.2 ТВ шоуа
:2002 Código F.A.M.A. Алисон
:2005 La Energía de Sonric'slandia Leta
:2006 Vecinos Brenda(1 episode)
:2006 Amor Mío
:2007 Objetos Perdidos Various Characters
:2007 RBD: La Familia Saralinа
:2008 La Rosa de Guadalupe Regina
Шукуру

Шукуру (''Xucuru, Shucurú, Sucurú'') е индијанско племе од бразилската држава Пернамбуко кое ја населува територијата на планините Орорубо. Племето живее на 17 алдеи на подрачјето на општината Пескеира, додека племенското подрачје се простира на 27.555 ha. Во 1986 за племенски водич бил избран Шикао, но во 1998 бил убиен поради спортиставувањата со фармерите и ренџерите кои ја запоседнале индијанската земја. Во 1997 племето ја издава книгата Шукуру, децата на мајката природа('Xukuru, children of Mother Nature'). Ги има преку 8.000 на број.
1 Локални групи
Шукуру биле поделени на 3 главни групи кои зборувале на посебни јазици и тоа:
* Шукуру или Ичикиле, биле населени крај реките Меио, Капибариба и Тапероа во Пернамбуко и Параиба.
* Паратио (Прарто) на реката Капибариба и
* Гаранхун, слабо позната група која била населена крај градот Гаранхунс, југозападно од Рекифе.
2 Јазик
Шукуру индијанците зборувале на посебен јазик кој бил карактеристичен само за овој нарон. Сега сите зборуваат на португалски.
Науката во 2009 година

2009 година во науката опфаќа некои значајни настани.
1 Настани
Научни настани кои ќе се одржат во 2009 година:
Оваа година е Меѓународна година на астрономијата, настан кој се одбележува во текот на целата година.
* 26 јануари - Прстенесто затемнување на Сонцето.
* 1 февраури - Меѓународниот сателитски систем „Коспас-Сарсат“ престанал со надзор на сигнали за опасност со френвекнции 121,5 MHz и 243 MHz (класа Б) од положбени радиофарови и други фарови за опасност.
* 13 февруари - Се очекува прослава бидејќи Уникс-времето на тој ден ќе достигне 1234567890 секунди 23:31:30 UTC.
* 17 февраури - Во САД телевизиските станици престануваат со секакво аналогно емитување. Од тој момент сите станици мораат да емитуваат само дигитално.
* 5 март - Лансирање на вселенската мисија Кеплер.
* 22 јули - Целосно затемнување на сонцето (најдолготрајно во XXI век).
* 29 септември - Вселенското летало MESSENGER (НАСА) за последен пат пролетува крај Меркур, доволно намалувајќи ја брзината за орбитално потфаќање во 2011 година.
Рораима

Рораима (Roraima ( or ) ) е најсеверната и најретко населената бразилска држава,Сместена е во Амазонскиот регион. Се граничи со Амазон и Пара, како и со нациите Венецуела и Гвајана.
1 Географија
Државата е богата со минерали, посебно злато, дијаманти, каситерит, боксит, мермер и бакар.
Националниот парк Рораима е сместен околу една од највисоките планини во Венецуела, со 2,727 метри нмв.
1.1 Клима
Освен на високите планини каде што климата е посвежа но многу влажна, Рораима има екваторска клима. Ова е вид тропска клима но, без сува сезона.
1.2 Вегетација
Амазон претставува повеќе од половината останати на планетава дождовни шуми и се состои од најголемиот и најголемиот со видови во светот. Влажните тропски шуми се најбогати со видови биоми, тропските шуми во Америките се побогати со видовиод тропските шуми во Африка и Азија. Повеќе од третина од сите видови на земјата живеат во Амазонската дождовна шума.
2 Историја
Уште во почетокот на 16 век регионот којшто сега е Рораима бил територија за препукувања, поради богатството со минерали, Бил сакан и за него се бореле Шпанците, Португалците, Холанѓаните и Англичаните до почетокот на предпоследниот век. Но во 1943, заедно со дел од Амазони, Федералната влада ја создала територијата Бранко Рио, која што станала Рораима во 1962. Во 1988, Рораима станала држава со одлука националниот конгрес. Името Рораима било земено од планината Рораима (планина),.
3 Демографија
Според БИГС 2007-ма, државава брои 405,000 жители, со густина 1.8 ж./км<sup>2</sup>.
Урбанизација: 80.3% (2004); Прираст: 4.6% (1991-2000); Домаќинства: 97,465 (2005).
Национална структура: 278,000 Пардо (68.8%), 81,000 Бели (20.0%), 29,000 Црнци (7.4%), 15,000 Азијати или Домородци (3.8%).
4 Тривијалност
Возила: 74,181 (март/2007);
Мобилни телефони 148,000 (април/2007); Телефони: 67,000 (април/2007); Градови: 15 (2007).
5 Стопанство
Сервисот за услуги е најголем од БДП со 87.5%, следен од индустрискиот сектор со 8.7%. Земјоделието претставува 3.8%, од БДП (2004). Рораима извезува: дрво 74%, кожа 22.6% (2002).
Удел во Бразилската економија: 0.1% (2005).
6 Образование
Португалскиот е службен. Но Англиски и Шпански се дел од официјалниот образовен систем.
6.1 Образовни институции
* Федерален Универзитет на Рораима (UFRR);
* Државен Универзитет на Рораима (UERR);
* Теолошки Факултет Боа Вишта (Fatebov);
7 Инфраструктура
7.1 меѓународен аеродром
меѓународен аеродром Боа Вишта е ставен во употреба на 19 февруари 1973-та, и бил ремоделиран во 1998-ма.Аеродромот има капацитет од 675,000 патници годишно.
7.2 Автопати
* BR-174;
* BR-210;
* BR-431;
* BR-432;
* BR-410;
* RR-171;
* RR-175;
* RR-202;
* RR-203.
8 Знаме
Сината боја го симболизира чистиот воздух и небото над Рораима, белата линија симболизира мир, зелената од десно ги симболизира шумите и полињата, Ѕвездата ја симболизира Рондонија од националното знаме и минералните ресурси на државата. Црвената линија на дното го симболизира екваторот кој минува низ државава. Знамето е дизајнирано од уметникот Марио Барето, и било адоптирано со закон бр.133 на 14 јуни 1996-та.
9 Надворешни препратки
* Бразил
**
Носорози (род)

Членовите на родот Rhinoceros се носорози кои поседуваат само еден рог. Овој род содржи два вида:
* Индиски носорог (''Rhinoceros unicornis'')
* Јавански носорог (''Rhinoceros sondaicus'')
И двата вида живеат во Азија.
Јаванскиот носорог е еден од најзагрозените големи цицачи во светот, со само 60тина преживеани единки. Живее само на две локации: Јава (Индонезија) и Виетнам.
Северен Регион (Бразил)

Северен Регион — еден од регионоте на бразил, кому најпоследно му е дадена важност од страна на бразилската влада. Најголем регион е во Бразил со 45.27% од територијата. Придонесува со мал процент од националниот БДП. Се состои од државите Акре, Амапа, Амазон, Пара, Рондонија, Рораима и Токантинс.
Најретко населен е од сите региони на Бразил, со само 2,92 жители на км<sup>2</sup>. Повеќето живеат во градовите.
1 Географија
Амазонија претставува повеќе од половината останати на планетава дождовни шуми и се состои од најголемиот и најголемиот со видови во светот.
Влажните тропски шуми се најбогати со видови биоми, тропските шуми во Америките се побогати со видовиод тропските шуми во Африка и Азија. Како најголем тракт на тропска дождовна шума во Америките, Амазонските дождовни шуми имаат ненадмината биоразновидност. Повеќе од третина од сите видови на земјата живеат во Амазонската дождовна шума.
Регионот е дом на 2.5 милиони инсектски видови, десетици илјади растенија, и околу 2000 птици и цицачи. До денес, најмалку 40,000 видови растенија, 3,000 риби, 1,294 птици, 427 цицачи, 428 амфибии, и 378 влекачи се научно класифицирани . Научниците опишале помеѓу 96,660 и 128,843 инвертебрати само во Бразил.
Разновидноста на растенијата во регионот е најголем во светот овде, според стручњаците, на еден квадратен километар 75.000 видови дрвја и 150.000 видови виши растенија. Ова ја составува најголемата колекција на живи растенија и животински видови во светот. Една петтина од сите видови птици живее во дождовните шуми на Амазон..
2 Економија
Економијата на регионов во главно се заснова на плантажи за латекс, асаи, дрво и оревести плодови, како и минерали: злато и бесценети камења, каситерит и калај; рударство: железо и др.
3 Тривијалност
Возила: 1,746,501 (март/2007);
Телефони: 1,805,000 (април/2007);
Градови: 449 (2007).
4 Образование
Португалскиот е официјален. Но Англиски и Шпански се дел од официјалниот образовен систем.
4.1 Образовни институции
* федерален Универзитет на Амазони (UFAM);
* Федерален Универзитет на Пара(UFPA);
* Федерален Универзитет на Рондонија (UNIR);
* Федерален Универзитет на Acre (UFAC);
* Федерален Универзитет на Амапа (UNIFAP);
* Федерален Универзитет на Рораима (UFRR);
* Федерален Универзитет на Токантинс (UFT);
* и други.
5 Сообраќај
Има само неколку автопати во северниот регион. Најважни се: Транс-Амазонски автопат, минува низАмазони, Пара, Пјауи, Марањао, и автопатот Родова Белем-Бразилија, кој минува низ Федералниот округ, Гојас, Токантинс, Марањао и Пара. Транспортот во регионов во главно се одвива по вода, и авион во главно во Амазони. Има два поважни аеродроми во регионот: меѓународен аеродром Белем, во Белем, and меѓународен аеродром Едуардо Гомеш, во Манауш.
6 Поврзано
* Региони во Бразил
Камбеба

Камбеба или Омагва (''Omagua, Umana, Cambeba, или Kambeba'') се индијански народ во Бразил кои ја неселуваат Амазонската долина. Познати се уште од времето на раните експедиции од 1536, експедицијата на Филип фон Хутен во 1541 и Педро де Урсуа во 1560. Во 1687, Отец Фриц воспоставил некаква мисија на територијата на ова племе.
Овој народ зборува на Омагваски јазик.
Јаванава

Јаванава (''Yawanawá, или Jaminawá, Xixinawá, Yaminawá, Bashonawá, Marinawá''), се индијански народ кој живее во Акре (Бразил), Мадре де Диос (Перу), и Боливија; но нивната татковина е Акре во Бразил. The Yawanawan language is of the Panoan language group.
Јаванава заедницата е водена од страна на Ташка и Лаура Јаванава. Во 2001, 26 годишниот Ташка Јаванава станал одговорен за 500 луѓе и 1.000 км<sup>2</sup> на Амазонската прашума како поглавар на Јаванава.
1 Напредно читање
* in the ''Encyclopedia of Indigenous Peoples in Brazil''
Бајид

Бајид е племе што може да се сретне и во монголската и во турската група на народи. Како дел на монголските народи, ова племе може да се сретне во Монголија, Внатрешна Монголија, помеѓу бурјатите и ојратите.
1 Историја
Бајидите потекнуваат од племињата бајгуди наречени со различни имиња како Џида Бајагуд, Бајагуд Дуклас и Херин Бајгуд и живееле на источните долини на реката Селенге. Тие одиграле важна улога во Монголското Царство.
Dicerorhinus

''Dicerorhinus'' е род од семејството Rhinocerotidae, кој содржи само еден преживеан вид - Суматрански носорог (''D. sumatrensis'').
Видови кои спаѓаа во овој род:
*''Dicerorhinus caucasicus''<sup>†</sup>*''Dicerorhinus cixianensis''<sup>†</sup>*''Dicerorhinus etruscus''<sup>†</sup>*''Dicerorhinus hemitoechus''<sup>†</sup>*''Dicerorhinus kirchbergensis''<sup>†</sup>*''Dicerorhinus megarhinus''<sup>†</sup>*''Dicerorhinus gwebinensis''<sup>†</sup>*''Dicerorhinus sumatrensis''
† означува изумрени видови
1 Наводи
* Groves, Colin P., and Fred Kurt (1972). . ''Mammalian Species'' (21): 1–6.
*
Бурјати

Бурјатите се народ со околу 436.000 луѓе и е најголема етничка малцинска група во Сибир и се претежно концентрирани ви нивната татковина, Бурјатија. Тој народ е најсеверниот поважен монголски народ
.
Бурјатите споделуваат голем број на обичаи со монголските народи, како што се номадски начин на живот и живеење во јурта. Денес, поголемиот дел на бурјатите живеат во и околу градот Улан Уде, главниот град на сојузната република Бурјатија во Русија. Тие зборуваат дијалект на монголскиот јазик наречен бурјатски јазик.
Пиндско-македонско Кнежевство

Пиндско-македонско Кнежевство (|Πριγκιπάτο της Πίνδου; |Principato del Pindo; |Printsipat di la Pind) — автономна држава создадена и под контрола на фашистичка Италија, во северозападниот дел на Грција во регионите на Епир, Тесалија и западна Егејска Македонија за време на Втората светска војна. државата формирана во 1941 година била замислена како држава на Власите, но никогаш не успеала да ги „потчини“ локалните власти, и како таква опстојувала до 1944 г. Главен град бил Мечово, додека седиштето на управата се наоѓало во Трикала. Кнежевството имала и свое државно знаме.
Оваа држава имала чисто антигрчка политика, но не и антиеврејска, иако нејзин главен покровител била Италија. На чело на оваа држава бил војводата Алкивијад Дијаманди Самарински - кој царувал цели 3 години, а потоа бил заменет со грофoт од унгарско потекло Ѓула Чеснечки Милвањски, а по него на власт дошол неговиот брат Михајло.
Димитар Влахов им ветувал подоцнежно создавање на автономија по советски модел, а новата СР Романија требала да го возобнови финансирањето на месните училишта.
Источноафрикански црн носорог

Источноафрикански црн носорог (''Diceros bicornis michaeli'') познат и само како источен црн носорог е под вид на црниот носорог. Ова животно се наоѓа на списокот на критично загрозени видови на МСЗП. Бројот на единки е драстично намален како реултат на прекумерниот лов поради неговиот рог.
1 Каракеристики
Источниот црн носорог се разликува од јужните подвидови по неговиот подолг, потенок и закривен рог. ''Diceros bicornis michaeli'' се смета за поагресивен од останатите три подвида на црниот носорог. Најчесто живеат во планинските шуми и саваните.
2 Популација
Во минатото бил распространет низ териториите на Етиопија, Судан, Сомалија, Танзанија, Кенија и Уганда. Денес го има само во северна Танзанија и Кенија, каде ѓивее 86,3% од преостанатата популација. Во последните три генерации има намалување на бројноста од 90%, но засега популацијата во Кенија се смета за стабилна. Со проценките направени во 2001 година, се претпоставува дека во дивината има 498 носорози од овој подвид. Најголема закана за овие животни е нелегалниот лов поради нивните рогови.
Хигија

Во старогрчката митологија, Хигија (грч. ) — ќерка на Асклепиј. Таа е божица на здравјето, чистотата и санитетот, а подоцна и на месечината. Таа игра важна улога и во култот на нејзиниот татко. Додека татко ѝ, надлежна за спречувањето на болести и одржувањето на добро здравје. Нејзиното име е извор за поимот „хигиена“.
1 Култ
Во Атина, Хигија била култно почитувана барем од VII век п.н.е.. „Атена Хигија“ е една од култните звања на божицата Атена. За неа зборува Плутарх кога раскажува за изградбата на Партенонот:
При изградбата се случи чудна несреќа, која покажа дека божицата не беше против оваа работа, туку помагаше и соработуваше за да ја доведе до совршенство. Еден од мајсторите, најбрзиот и највештиот работник од сите, се лизна и падна од многу високо, и така лежеше во очајна состојба, додека лекарите не полагаа надеж дека човекот ќе закрепне. Кога Перикле се загрижи за ова, божицата [Атена] му се јави ноќе на сон, и му кажа како да го излечат човекот. Перикле тоа го стори, и човекот се излечи мошне лесно и бргу. По овој повод тој подигна бронзена статуа на Атена Хигија, на тврдината близу олтарот, за која велат дека постоела таму и пред тоа. Но Фидија пак, ја искова божицата во злато, и на пиедесталот го врежа своето име како мајстор на делото.
Во II век н.е., географот павзаниј ги забележал статуите на Хигија и Атина Хигија близу влезот на Акрополот во Атина.
Меѓутоа, култот на Хигија како независна божица не почнал да се шири сѐ до нејзиното признавање во пророчиштето во Делфи, како и по разорувачката Атинска чума (430-27 п.н.е.) и во Рим во 293 п.н.е.
Нејзините најзначајни храмови се наоѓале во Епидаур, Коринт, Кос и Пергам. Географот Павзаниј забележал дека кај асклепионот во Титана во Сикион (основан од Алексанор, внук на Асклепиј), статуите на Хигија на главата биле прекриени со женска коса и вавилонска облека. Според натписите, истите нешта се жртвувале и во Парос.
Арифрон, сикионски уметник од IV век п.н.е. напишал добро позната пофалбена химна во чест на оваа божица. Меѓу другите вајари, статуи на Хигија имаат изработено вајарите Скопас, Бријакс и Тимотеј, но не постои јасен опис за тоа како тие изгледале. Честопати Хигија била прикажувата како девојка која храни голема змија обвиткана околу неа, а на други статуи змијата пие од стомната во рацете на Хигија. Овие карактеристични елементи подоцна прешле и кај галско-римската божица на лекувањето наречена Сирона. Хигија ја придружувал нејзиноот брат Телесфор.
Зборот „Хигија“ претставувал поздрав меѓу Питагорејците.
2 Поврзано
* Хигиин пехар
* 10 Хигија — голем астериод наречен по божицата
2.1 Македонски
* с. Црвулево, штипско, III век. Музеј на Македонија
2.2 Странски
* старогрчки и латински написи, во англиски превод
Црвено џуџе

Според Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм, за црено џуџе (или ѕвезда од главната низа од типот M) се смета онаа ѕвезда која е мала и релативно студена во текот на главната фаза или подоцна, со спектрален тип К или М. Такви се најголемиот број ѕвезди и имаат маса помала од половина од нашето Сонце (ѕвездите со маса помала од 0,075 од масата на Сонцето се наречени кафеави џуџиња), а површинската температура им е помала од 3.500 K.
1 Поврзано
* Список на црвени џуџиња
2 Наводи
***
Речен релјеф

Речниот („флувијален“) релјеф го создава водата. Реките кои имаат голема сила вршат ерозивни дејства и при тоа настанува овој релјеф. Притоа се добива флувијални форми: речно корито, тераса, водопад, меандри.
Има и акумулативно дејство кое се состои во таложње на наносниот материјала (песок и чакал (крупен песок) ). Така се создаваат алувијални рамнини, речни острови (средореци, ади) и делти.
Западен африкански црн носорог

Западниот африкански црн носорог (''Diceros bicornis longipes''), познат и како Западен црн носорог, беше подвид на Црниот носорог. Во ноември 2011 година беше прогласен за изумрен вид. Во минатото бил распространет низ саваните во централно-западна Африка. Се смета дека неговото изумирање е предизвикано од прекумерниот нелегален лов.
1 Особености
Западниот црн носорог е со должина од 3 до 3,8 метри, висина од 1,3 до 1,6 метри и тежина помеѓу 795 и 1360 килограми. Имаат два рога, првиот со должина 55-135 сантиметри, а вториот е помал и има должина од 2,5 до 55 сантиметри.
2 Популација
Западниот црн носорог бил масовно ловен на почетокот на 20-от век, но популацијата се зголемила за време на 1930-те откако се преземени мерки за заштита. Како напорите за заштита се намалувале, така се намалувал и бројот на овие носорози. До 1980 година популацијата броела само неколку стотини единки. Ловокрадството продолжило и понатака па во 2000 година останале само 110 единки. Во почетокот на 2006 година, по интензивните пребарувања во Камерун (последното живеалиште на овој подвид), не бил пронајден ниту еден носорог. По овие вести Меѓународниот сојуз за заштита на природата (МСЗП) привремено го става ''Diceros bicornis longipes'' на списокот на изумрени видови. Ловокрадството, лимитираните напори за заштита и малите казни за ловокрадците се главна причина за изумирање на овој подвид. Не постојат животни од овој подвид кои се чуваат во зоолошките градини. Во ноември 2011, Меѓународниот сојуз за заштита на природата го прогласува подвидот е прогласен за изумрен.
Двојно прикажување

Двојно прикажување (|Double feature) претставува феномен во филмската индустрија според кој менаџерите на кино салите прикажувале два филма еден по друг во една вечер, а ја наплатувале цената за еден, или кога еден игран филм ќе биде придружен со неколку други пократки ленти на различни теми.
Ова потекнува од 1920-те години кога кино салите барале нови начини за привлекување на гледачи за време на големата депресија и почнале да го менуваат начинот на кој наплатувале за филмови.
Во модерен контекст, „двојно прикажување“ може да се однесува на прикажување на телевизиска програма во која две епизоди се прикажани последователно.
Портокалово џуџе

Портокалово џуџе (ѕвезда од главната низа од типот K или K V ѕвезда) — ѕвезда во главна фаза (водородна соединување) со спектрален тип K и класификација на сјајност V. Ваквите ѕвезди според големина се меѓу црвените ѕвезди од типот M во главната фаза со сјајност V, и жолта ѕвезда од типот G во главната фаза и сјајност V. Имаат маса од 0,5 до 0,8 пати поголема од нашето Сонце и површинска температура меѓу 3.900 и 5.200 K. Примери за ваква ѕвезда се Алфа Кентаур B и Епсилон Индијанец.
Овие ѕвезди се посебно интересни кога станува збор за вонземски живот, бидејќи се стабилни во нивната главна фаза долго време (15 до 30 милијарди години, во споредба со 10 милијарди за Сонцето). Ова може да создаде можност за еволуирање на живот на планетите кои кружат околу вакви ѕвезди.
Оса-копач

Осите-копачи (лат. ''Sphex'') е космополитски род на грабливци од семејството Тенкостомачни оси кои својот плен го убодуваат и парализираат. Постојат над 130 познати видови на вакви оси. Пред да положи јајца, осата спрема „гнездо“ (некои видови гнездото го копаат во земја, а пак други се гнездат во постоечки дупки) и ставаат залихи од фатени инсекти. Пленот го оставаат жив, но парализиран од токсичните материи. Потоа осите ги поставуваат јајцата во вака приготвеното гнездо. Кога осините ларви ќе излезат, тие е хранат со парализираните инсекти.
Добро познат вид на вакви оси е големата златна оса-копач (''Sphex ichneumoneus'') која живее во Северна Америка. Нејзините млади презимуваат во гнездото. Кога ќе достигнат возраст, осите во себе веќе имаат генетски програмирано поведение и постапки кои се потребни за уште една сезона на изградба на гнездо и нов пород. Во текот на летото една женка гради и до шест гнезда, секое со џебови за јајца. Изградбата и снабдувањето со залихи на гнездото се врши на мошне стереотипен начин, при што секој чекор е строго предодреден.
Отпорен на смрт

Отпорен на смрт (англиски: ''Death Proof'') е американски филм од 2007 година, режиран од Квентин Тарантино, кој е автор и на сценариото. Во филмот настапуваат Курт Расел, Зои Бел, Розарио Досон, Ванеса Ферлито, Џордан Лед, Сидни Поатје, Трејси Томс, Мери Елизабет Винстид и Роуз Мекгован.
Филмот е посвета на насилните филмски жанрови од 1970-те години. Тој се прикажувал во кината во САД заедно со филмот „Планетата терор“ (''Planet Terror'')) на Роберт Родригес како втор дел од заедничкиот проект „Грајндхаус“ (''Grindhouse''), со цел да се копира искуството на гледање на два експлоатациони филмови во една вечер, во т.н. „грајндхаус“ (|grindhouse) кина. Филмовите биле објавени одделно на DVD, додека „Отпорен на смрт“ бил издаден во продажба на 19 септември 2007.
1 Содржина
Филмот се фокусира околу психопатскиот каскадер Мајк (го игра Расел), кој следи млади жени, ги фотографира, а потоа ги убва во наместени автомобилски несреќи, употребувајќи го својот каскадерски автомобил кој е „отпорен на смрт“. Еднаш, во Остин, Мајк се спријателува со неколку девојки кои излегуваат во еден клуб. По неколку пијачки и заводлив танц со нив, тој поаѓа во својата убиствена акција. Другпат, во Тенеси среќава група девојки кои работат како глумици и каскадерки во филмовите од Б-продукцијата. Гледајќи ги како се забавуваат со својот автомобил, повторно не може да се воздржи од убиствениот нагон...
2 Поврзано
*''Грајндхаус (филм)''*''Планета Терор''
Апостол Андреја

Свети Андреј(а) Првоповикан, наречен и како Свети Андреј — христијански светец, еден од дванаесетте апостоли на Исус Христос. Тој има значајно место во христијанската религија и во народниот живот, иако со неговото име и неговиот ден се поврзани малку обичаи и верувања.
1 Живот
Тој е син на Јонин и брат на Свети Петар. Роден е во Витсаида на брегот на Генизаретското Езеро и по занимање бил рибар. Се смета дека пред да станел апостол, Андреј бил ученик на Јован Крстител. Но според Евангелието по Јован, Исус рекол: „''Еве тоа е јагнето Божје што ги собира сите гревови на овој свет''“ тогаш Исус го повикал, оттука и е наречен Првоповикан. Андреј станал прв Исусов ученик и никогаш повеќе не се одделил од него, а присуствувал на сите големи настани поврзани со Исус Христос: кога Исус им се јавил на апостолите по Воскресението, на Вознесението, како и на слегувањето на Светиот Дух. Во своето верување во Исус Христос, Андреј го повикал и братот свети Петар. Својата вера ја проповедал во Мала Азија, во Грузија и во Скитија поради што се смета за покровител на Романија и Русија. На Пелопонез, во градот Патрас, тој излечил многу болни и така придобил многу луѓе за христијанската вера. Притоа, тој ги придобил и братот и снаата на градоначалникот на Патрас, поради што тој наредил Андреј да биде распнат на крст, но не како Исус, туку во форма на буквата Х. Два дена и две ноќи, 70-годишниот апостол Андреј се мачел пред да ја испушти душата.
Руската православна црква го почитува апостол Андреј како свој основач. Исто така, се смета дека свети Андреј ја основал црквата и во Византион, денешен Истанбул. Оттука, денес, цариградските патријарси се сметаат за негови директни наследници. За време на владеењето на цар Константин I Велики, неговото тело било пренесено од Патрас во Цариград и било поставено во црквата на Светите Апостоли. Подоцна главата му била пренесена во Рим, каде што со многу почести се чува и денс во базиликата Св. Петар. Неговиот празник е на 13 декември.
Апостол Јаков Зевдеев

Јаков Зевдеев, познат уште и како Стари (грчки: Ιάκωβος, латински: Iacobus) е еден од дванаесетте апостоли на Исус Христос и е признат за христијански светец.
Апостол Јаков е роден во Палестина. Јаков заедно со својот татко и брат биле рибари. Во Евангелието, браќата се нарекуваат Зевдееви по името на нивниот татко. Тој бил голем преврзаник на Исус Христос. Во Евангелието се вели дека Јаков бил еден од тројцата апостоли на кој Исус Христос им ги откривал најголемите тајни. За него се вели дека целиот живот не јадел ниту маст ниту зејтин, туку дека живеел само на леб и вода и дека бил девственик до крајот на животот. Господ го вбројал во Своите Седумдесетмина апостоли.Според преданието, тој и во Мисир одел заедно со Дева Марија и со Јосиф кога Ирод барал да се убие новородениот Цар. По воскресението, Исус Христос нему му се јавил посебно, како што сведочи Свети апостол Павле (1 Кор. 15). Со указ на Господ ја составил првата литургија, којашто за подоцните христијани беше премногу долга, па затоа Свети Василиј Велики и Свети Јован Златоуст ја скратиле и преработиле.
Свети Јаков проповедал по најразлични држави, сè до Шпанија. По враќањето од Шпанија, се состанувал со многубројни евреи со кој дискутирал на различни теми од реклигијата, па затоа евреите не можејќи да му одолеат го најмиле магионочарот Хермоген. Но и самиот Хермоген, па и неговиот ученик Филип, кога го слушнале како проповеа, се покрстиле и преминале во христијанската вера.
Тогаш евреите го обвиниле пред Ирод и го наговориле Јосиј да го изклевети апостолот пред царот. Кога Јаков бил осуден на смрт, и самиот Косиј бил исто така осуден на смрт. Одејќи кон бубилиштето, Јосиј му се молел на Јаков да му прости за клеветата. Јаков го прегрнал и му рекол: “Мир во тебе, нека е простено“.
Јаков бил убиен во 44 година во Ерусалим. Неговото тело било пренесено во Сантјаго де Компостела во Шпанија, каде на неговиот гроб до ден денеска се случуваат различни чудни работи. Во 11 век, Сантјаго де Компостела станал еден од најзначајните места во христијанство|христијанството, по Светата земја. Во неговата чест, многу други градови Латинска Америка и Шпанија го носат неговото име, како што се Сантјаго де Чиле (главниот град на Чиле), Сантјаго де Гвајакил (најголемиот град во Еквадор), Сантјаго дел Естеро (најстариот град во Аргентина) и Сантјаго де Куба (втор најголемиот град во Куба ).
Негов брат е Апостол Свети Јован. Неговиот живот е опишан во евангелието на Матеј и Марко. Тој е единствеиот апостол чијашто смрт е опишана во Новиот завет. Католичката црквата неговото име го слави на 25 јули, а православната црква на 30 април.
Јужнозападен африкански црн носорог

Јужнозападниот африкански црн носорог (''Diceros bicornis bicornis'') познат и само како Јужнозападен црн носорог е подвид на Црниот носорог. Во моментот се наоѓа во групата на ранливи видови според црвената список на „Меѓународниот сојуз за заштита на природата“ (МСЗП). Најголема закана за овој подвид претставува ловокрадството.
1 Особености
Јужнозападниот африкански црн носорог се разликува од останатите под видови на црниот носорог по тоа што има најголем и најправ рог. Овој подвид е и најадаптиран за живот во сувите предели. Го среќаваме во неплодните савани и на места каде има пустинска клима.
2 Популации и заштитен статус
Во минатото овој подвид бил распространет во Боцвана, ЈАР, Ангола и Намибија. Денес, како резултат на преголемиот лов, нивната распространетост е доста намалена. Набројната популација живее во Намибија и брои 893 единки, што е 94,7% од подвидовите кои живеат таму. Од неодамна повторно е присутен и во Јужна Африка, каде популацијата двојно е зголемена од 1980-тите кога изнесувала само 300 единки. Според последните проценки во 2001 година, има 943 единки во дивината и ниедна во заробеништво. Намалувањето на ловокрадството е главната причина за зголемувањето на бројот на овие животни.
Подводен избув

Подводен избув:
1. Водена пареа2. Вода3. Слој4. Лава5. Магмин канал6. Магмина комора7. Дајк8. Перници
Подводен избув — вид на вулкански избув каде лавата избива под океанот. Најголемиот број на избувите на Земјата се подводни, но само мал број од нив се документирани бидејќи подводните вулкани се тешки за надгледување. Највеќето од нив се случуваат на средноокеански гребени.
Полско лутиче

Полското лутиче (науч. ''Ranunculus acris'') — еден од почестите видови на лутиче ширум Европа и умерените предели на Евроазија. Ова е влакнесто растение со извишени витки стебленца на кои стојат сјајни жолти цветови со пречник од околу 25 мм. На цветот има пет венечни ливчиња на 5 зелени чашкини ливчиња кои пожолтуваат штом ќе се развие растението.
На него има многубројни прашници вметнати под плодницата и цвета од мај до јули. Кај другите членови на овој род, многубројните семиња се присутни во облик на семенки.
Народниот назив „лутиче“ води потекло од фактот што тие знаат да предизвикаат „луто“ чувство на кожата. При ракување со лутичињата треба да се биде претпазлив, бидејќи тие во себе ја содржат состојка ранункулин, која тогаш се разложува и создава протоанемонин, кој може да предизвика воспалувања на кожата. Токсичните материи се разложуваат со сушење, и затоа секакво ракување на суви лутичиња е безбедно.
1 Галерија
2 Наводи
*
Јужноцентрален африкански црн носорог

Јужноцентралниот африкански црн носорог (''Diceros bicornis minor'') познат и само како Јужноцентрален црн носорог е подвид на Црниот носорог. Иако е најброен од сите подвидови на овој носорог, сепак се наоѓа на списокот на критично загрозени видови според „Меѓународниот сојуза за заштита на природата“ (МСЗП). Како и останатите повидови и овој носорог има испакната горна усна и живее во саваните.
1 Распространетост
Во минатото бил распространет од западна и јужна Танзанија, преку Замбија, Зимбабве и Мозамбик, до северните и источните делови на Јужноафриканска република. Најверојатно бил присутен и во јужните делови на Конго, северна Ангола и источна Боцвана. Денес, најбројната популација се наоѓа во Јужна Африка, а помала популација има и во Зимбабве. Многу мали популации се среќаваат и во Свазиленд и јужна Танзанија. Јужноцентралниот африкански црн носорог денес се смета за изумрен во Боцвана, Замбија, Ангола и најверојатно во Мозамбик.
2 Популации
Вкупната популација на јужноцентралниот црн носорог во 1980-тите била 9090 единки . Прекумерниот лов поради неговиот рог, ја намалил оваа бројка на 1300 во 1995 година. Во 2001 година, популацијата е проценета на 1651 единка. Во последните 50 години, бројот на овие носорозои е намален за 90%. Најголема закана претставува нелегалниот лов кој за среќа се намалува во последните години.
3 Наводи
Апостол Филип

Свети Апостол Филип е еден од дванаесетте апостоли на Исус Христос.
Роден е во Витсаида, Галилеја, исто како и Апостол Петар и Апостол Андреј. Според Библијата, тој бил повикан од страна на Исус Христос да го следи и да му стане апостол. Тогаш тој се запознал и со Натанаил, кој според мислењата, се смета дека е другото име на апостол Вартоломеј.
Евангелието го проповедал во Галилеја, Грција, Аварија, Етиопија. Според верувањата, во Грција евреите сакале да го погубат, но тој успеал да се спаси со помош на Господ, каде подоцна еврејскиот архијереј ослепел. Вршејќи чуда, воскреснал мртовец од Јерапол . Негови придужници се сестра му Маријамна и Апостол Вартоломеј. Во фригискиот град Јерапол се сретнал со друг мисионер - Апостол Јован. Овде имало некоја опасна змија, која надбожниците грижливо ја хранеле и ѝ се поклонувале како на Бог. Со Божјата молитва, тој, заедно со Свети Вартоломеј таа змија ја усмртиле. Со тоа врз себе го навлекле гневот на помрачените луѓе. Свети Филип бил затворен и распнат на дрво со главата надолу, заедно со Свети Вартоломеј. Тогаш, според верувањата, се отворила земјата и роголтала судијата и мнозина истомисленици како него. Луѓето, исплашени трчале да ги симнат распнетите светци, но успеале да го задржат само Свети Вартоломеј а Свети Филип веќе бил издивнат.
Моштите на Свети Филип подоцна биле префрлени во Рим.
Specman

Specman е АЕД алатка, која се користи за афтоматизирање на потврда на машинска опрема. е специјализирана средина за работење со, составување и отстранување грешки на јазикот за потврда на машинска опрема ''e''.
Specman е изворно дело на Verisity, млада израелска форма, која што подоцна е преземена (купена) од Cadence.
За да може да се направи пробен праг (''testbench'') на дизајн, Specman треба да биде наврзан со со логички симулатор за HDL (јазик за изработка на машинска опрема).
Апостол Вартоломеј

Свети Апостол Вартоломеј е христијански светец, еден од дванаесетте апостоли на Исус Христос. Се смета дека Вартоломеј и Натанаило се една иста личност. Како Натанаило се споменува единствено во евангелието на апостол Јован, додека во останатите три се споменува како Вартоломеј.
Заедно со апостол Филип и неговата сестра Маријамна, а во едно време заедно и со апостол Јован го проповедал евангелието најпрвин во Азија, па во Индија, Ерменија. Во Ерменија заедно со апостол Филип биле затворени. Според верувањата, во градот Јерапол имало некоја опасна змија, која надбожниците грижливо ја хранеле и ѝ се поклонувале како на Бог. Со Божјата молитва, тој, заедно со Свети Вартоломеј таа змија ја усмртиле. Со тоа врз себе го навлекле гневот на помрачените луѓе. Свети Филип бил затворен и распнат на дрво со главата надолу, заедно со Свети Вартоломеј. Тогаш, според верувањата, се отворила земјата и роголтала судијата и мнозина истомисленици како него. Луѓето, исплашени трчале да ги симнат распнетите светци, но успеале да го задржат само Свети Вартоломеј а Свети Филип веќе бил издивнат.
По ова, Свети Вартоломеј отишол во Индија, каде го проповедал евангелието на апостол Матеј, преведувајќи го на индиски јазик. Потоа се вратил во Ерменија, каде христијаните веруваат дека ја спасил ќерката на царот од лудило братот на царот наредил Вартоломеј да биде затворен и распнат на крст, а потоа му ја пресекол и неговата глава. Неговото тело, христијаните го сочувале во оловен сандак. Самиот сандак бил фрлен во морето, кое водата го донела до Липарските острови, каде епископ Агатон го дочекал и го погребал во храмот. Подоцна, моштите биле префрлени во Рим.
Афект

Афект е силно емоционално доживување, пропратенo со изразени телесни промени. Афектите претставуваат динамични сили кои можат да предизвикаат пријатни чувства (љубов, задоволство, гордост, пожртвуваност) , но и непријатни чувства (страв, срам, гадење, љубомора, чувство на вина, тага, гнев и сл.).
Список на латински изрази (целосен)

Во продолжение следува целосната список на најчесто употребувани фрази од латинскиот јазик, подредени по абецеден ред.
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V
1 Поврзано
* Список на латински фрази
* Список на латински фрази (A–E)
* Список на латински фрази (F–O)
* Список на латински фрази (P–Z)
es:Locuciones latinas
fr:Liste des locutions latines
id:Daftar Kalimat Latin
nl:Lijst van Latijnse begrippen
pt:Lista de provérbios e sentenças em latim
sl:Seznam latinskih izrekov s komentarji
uk:Список латинських виразів
Апостол Тома

Апостол Свети Тома, уште познат и како Томас или Близнак, е еден од дванаесетте апостоли. Тој е можеби најпознатиот апостол кој не верувал во Христовото воскресение. Исто така тој е и единствениот апостол кој отишол надвор од Римското Царство да го проповеда Евангелието, односно во Персија, Кина и Индија. За него се смета дека можеби е првиот католик во западниот свет.
Во Евангелието на Јован во 11:16, се споменува дека кога Свети Лазар починал, апостолите на еден начин се спротивставиле на Исус Христос да се вратат во Јудеја, Свети Тома смело одговорил: “''Да одиме и ние да умраме со Него“.'' Свети Тома е единствениот апостол кој не присуствувал на погребот на Пресвета Богородица. Останатите апостоли биле специјално дојдени во Ерусалим за самиот погреб на Дева Марија.
Апостол Тома е почитуван како светец во Римокатоличката црква и Православна црква. Римокатоличката црква неговото име го славела на 21 декември. Таа била преместена поради тоа што на истата дата е починал Свети Петар Канисиус. Така, во римокатоличката и англиканската црква, Свети Тома се чествува на 3 јули.
Во Православната црква, Источнокатоличката црква, Свети Томе го чествуваат во недела, односно една недела по Великден. Црквите кои го следаат јулијанскиот календар, празникот на Свети Тома го чествуваат на 6 октомври.
1 Апостол Тома како мотив во уметноста
* „Томината лекција“ - песна на руската поетеса Марина Цветаева од 1923 година.
Сарај (град)

Стар Сарај или ''Сарај Бату'', бил главен град на Златната Орда и еден од најголемите градови во средновековието со околу 600.000 жители
1 Стар Сарај
Градот Стар Сарај се наоѓал на реката Ахтуба во близина на поголемата река Волга. Денес во близина на тоа место се наоѓа селото Селитреное во Харабалинската област во Русија. Монголскиот Бату Хан го издигнал градот во 1240.
2 Нов Сарај
Нов Сарај, бил град кој денес се наоѓа во близина на Волгоград. Според. Според историските податоци, овој град го наследил Стар Сарај како главен град на златната орда. Двата града биле неколкупати рушувани а додека последен пат биле разрушени од рускиот цар Иван IV.
3 Мал Сарај
Мал Сарај или ''Сарај Јук'', бил друг град со слично име што се наоѓал на реката Урал. Градот бил центар на ногајската орда, една од наследничките на Златната орда.
4 Наводи
Самарканд

Самарканд (узбечки: Samarqand, Самарқанд, |سمرقند, транскрипција: "Samarqand") — вториот најголем град во Узбекистан и главен град на покраината Самарканд. Градот е најпознат по неговата централна местоположба на Свилениот пат, главна делница помеѓу Кина и Европа. Градот исто така е познат по својата религиозност бидејќи тој е исламски центар и центар за веронаука во државата. Најпозната знаменитост во градот е Биби-Ханим џамијата. Поранешен центар на градот бил Регистан. Градот е додаден во списокот на светско богатство на УНЕСКО.
Вокатив

Вокативот е падеж што се користи за именки што објаснуваат лица (луѓе, предмети, животни итн) на кои се однесува значењето на именката или самата именка ја објаснува истата. Вокативниот израз директно посочува кон некое лице а додека не го објанува или посочува говорителот.
Историски, вокативот бил дел од падежните системи на индоевропските јазици, но постоел и во латинскиот јазик, санскритскиот јазик и во старогрчкиот јазик. Додека некои јазици го изгубиле падежот, во голем број на јазици сè уште се користи, како на пример во македонскиот јазик, иако тој важи за јазик без падежен систем. Сепак во македонскиот јазик не се смета за падеж, туку за падежен остаток. Покрај во сите словенски јазици се користи и во грчки јазик, романски јазик и во некои неиндоевропски јазици како на пример грузискиот.
Црвен џин

Црвен џин — светла џиновска ѕвезда со мала или средна маса (околу 0,5–10 сончеви маси) која е во доцна фаза од својата ѕвезден развој. Надворешната атмосфера испакната и тенка, со што полупречникот е огромен а површинската температура ниска, некаде од 5.000 K и пониска.
Највообичаени се црвените џинови (RGB) во кои сè уште се врши соединување на водород во хелиум, а јадрото е неактивен хелиум. Друг вид на црвен џин се асимптотските џинови (АГЏ) каде се произведува јаглерод од хелиумот преку троен-алфа-процес. На овие AGB ѕвезди им припаѓаат јаглеродните ѕвезди од типот C-N и C-R.
Истакнати сјајни црвени џинови на ноќното небо се Алдебаран (Alpha Tauri), Арктур (''Alpha Bootis'') и Гама Јужен Крст (Гакрукс), а уште поголеми од нив се Антарес (Алфа Скорпија) и Бетелгез (Алаф Орион) кои спаѓаат во групата црвен суперџин.
Инструментал

Инструментал — граматички падеж што се користи за посочување дека именката е инструмент или средство од или со кое субјектот на реченицата го остварува дејството. Именката може да биде или физички објект или апстрактен предмет. Така на пример во рускиот јазик тоа се одвива на следниот начин:
* Я написал письмо пером.
Во примерот, номинативот на именката ''перо'' се менува во инструментална падежна форма ''пером'' со кое се покажува преку како средство е извршено дејството.
Морган Цвангираи

Морган Ричард Чангираи (|Morgan Richard Tsvangirai; изг. МФА: на шона) — зимбабвејски политичар и премиер на Зимбабве од 2009 до 2013. Роден е на 10 март 1952. Чангираи е еден од најголемите критичари на зимбабвеанскиот претседател Роберт Мугабе.
Тврдина Белоградчик

Тврдина Белоградчик (бугарски: ''Белоградчишка крепост'') е тврдина која се наоѓа во северозападниот дел на Бугарија. Се наоѓа непосредно над градот Белоградчик во дел од познатите Белоградчишки Карпи. Најстарата тврдина во регионот била изградена во периодот на Траките и Римското Царство. Античката крепост била проширена во Средниот век, а нејзиниот денешен вид е од периодот на доцната Отоманско Царство од почетокот на 19 век. За последен пат била користена како воен објект во 1885 година во текот на Српско-бугарската војна.
Планот на тврдината е сообразен со теренот и со карпите, високи повеќе од 70 метри. Има општо три внатрешни дворови. Најдолниот е со најголема површнина, вториот е помал и претставува врска од првиот кон третиот, а третиот е изграден меѓу највисоките карпи над вториот двор. Во дворовите постојат подземни тунели и магацини. Темелите на ѕидовите се дебели околу 2 метри, а нивната максимална висина е 12 метри. Вкупната површнина на комплексот е 10,210 м<sup>2</sup>. Крепоста е целосно прилагодена за одбрана со огнено оружје.
Денес е отворена за посети како туристички објект.
1 Галерија
E (потврден јазик)

e е потврден јазик за машинска опрема (HVL/ХВЈ) прилагоден за ефикасна примена и висококвалитетен пробен праг (''testbench'').
Доста негови предности се:
- ориентиран кон аспектно-ориентирано програмирање
- Прееупотребливост, посебно кога тестот е напишан по конвенцијата за eVC (''e''-Verification Component/''е'' - потврдна компонента).
- Овозможува случајно и засилено симулантно создавање, која е корисна за достигнување на високофункционална покриеност.
- прилагодлив и надоградлив
Протоѕвезда

Протоѕвезда е широко небесно тело што се формира со собирање на гасот од џиновски молекуларен облак. Фазата наречена протоѕвезда е најраниот стадиум во процесот на ѕвездениот развој. За ѕвезда со маса колку нашето Сонце оваа фаза трае околу 100.000 години. Започнува со јадро кое ја зголемува својата густина во молекуларен облак, а завршува со формирање на ѕвезда од типот T Tauri, која потоа влегува во главната фаза. Ова е навестено од сончевиот ветер од типот T Tauri, вид на супер сончев ветер кој ја обележува промената одѕвезда која насобира маса во ѕвезда која зрачи со енергија.
1 Наводи
* Larson, R.B. (2003), ''The physics of star formation'', Reports on Progress in Physics, vol. 66, issue 10, pp. 1651-1697
Глобула

Глобула — темен облак од згусната прашина и гас, во кој понекогаш започнува формирање на ѕвезда. Глобулите се пронајдени во регионот H II, и имаат маса од 2 до 50 сончеви маси, на простор со ширина од околу една светлосна година. Содржат молекуларен водород (H<sub>2</sub>), јаглеродни оксиди и хелиум, и околу 1% (од масата) силикатна прашина. Во глобулите најчесто се формираат двојни или повеќеѕвездени системи.
Гравитациски колапс

Гравитациски колапс во астрономијата е внатрешен одрон на масивно небесно тело под влијание на силите на гравитацијата. Се случува во момент кога сите други сили не можат да делуваат на високиот притисок за да ја балансираат гравитацијата и да го зачуваат масивното тело во хидростатичка рамнотежа.
Вторичен извор

Вторичен извор или секундарен извор — поим во информациската наука и науката воопшто кој претставува документ или запис во кој се пренесени информации со кои може да се дојде до првичните извори, а делумно и во третичните.
Причината за настануање на овој тип на извори на информации лежи во тоа што пребарувањето по потребните научни информации може да биде макотрпно со оглед на огромниот број изводи на првични информации. За да се олесни пребарувањето низ првичните извори на информации развиени се посебен вид на публикации кои се нарекуваат ''реферативни списанија'' (реферираат, односно ги пренесуваат најбитните информации од првичните извори) или ''реферативни бази на податоци''. Нивната задача е да служат како водич низ литературата.
Во вторичните извори на информации обично се пренесуваат најбитните информации со кои може да се дојде до дадениот првичен извор на информации.
1 Некои видови на вторични извори на информации во науката
Најчесто вторичните извори на научни информации се делат на:
# Регистри на наслови,
# Регистри на изводи,
# Прегледи (или ревии),
# Каталожни картички и библиотечни каталози,
# Експресни информации и тековни предупредувања.
2 Поврзано
* Првичен извор
* Третичен извор
Пајак-крстач

Пајакот-крстач, наречен и европски градинарски пајак или дијадемски пајак (лат. ''Araneus diadematus'') — мошне распространет кругоплет пајак во западна и источна Европа. Живее и во делови од Северна Америка, од Нова Англија и југоисточните американски држави, па сѐ до северозападните држави и јужните предели на Канада.
Бојата им варира од многу светла жолта, па до многу темна сива, но сите се прошарани по грбот со пет или повеќе големи бели точки кои обликуваат крст. Белите точки се разултат на присуството на клетки кои содржат гуанин, кој е нуспродукт на белковински метаболизам.
Третипт пар нозе се специјализирани за потпомагање при плетењето на кружни мрежи. Ги користат и за одење по мрежата без да се заплеткаат. Овие нозе се употребливи само во мрежата; кога пајакот е на земја, овие нозе се пасивни, бидејќи не се прилагодени за одење по цврста површина.
Пајаците-крстачи знаат и да цврчат кога се во опасност.
Овој пајак е прилично крупен, и затоа не е лесно да се испровоцира за да касне - но дури и ако касне, ова е само малку непријатно, и сосема безопасно за луѓето.
Мрежите ги плетат женките, кои се поголеми, и кои во нив седат главечки, како на сликата, и чекаат пленот да се заплетка во мрежата. Потоа тиа набрзина го грабнуваат и го обвиткуваат со свила, па го јадат. Забележано е дека пајаците-крстачи си ја ајдат мрежата заедно со фатениот плен, и сето тоа трае пар минути. Потоа изутрина плетат друга мрежа.
Мажјакот, кој е многу помал, ѝ приоѓа внимателно на женката при парење. Доколку не е внимателен, може да се случи таа да го изеде.
1 Поврзано
* Пајак
* Кеугоплет пајак
2 Наводи
3 Галерија