procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Јон

Јон — атом кој изгубил или примил електрон односно е променета неговата неутрална природа. Јоните се делат на катјони кои се позитивно наелектризирани поради поголемиот број на протони и анјони кои се негативно наелектризирани јони поради поголемиот број на електрони. Јоните се формираат кога електроните се додаваат или одземаат од неутралните молекули или други јони, како што се атомите на натриумот (Na) и хлорот (Cl) кога реагираат за да формираат Na и Cl, при комбинирањето на јоните со другите честички, како што се катјоните на водородот (H) и амонијакот (NH3) кога се комбинираат за да формираат катјони на амонијакот (NH4) или кога ковалентната врска меѓу два атома се прекинува на тој начин што резултира со честички што се набиени, како водата (H2O) кога се разложува на водород и водороден оксид (H и OH). Многу кристални супстанции се составени од јони што се држат во правилни геометриски облици со привлекување на спротивно набиените честички едни со други. Јоните се движат во електродите со спротивно полнење во едно електрично поле и се проводници на електричната енергија во електролитските ќелии. Соединенијата што формираат јони се нарекуваат електролити. Јоните, исто така, се формираат во гасовите кога се загреваат на високи температури или кога електрично празнење поминува низ нив.
1 Именување на едноатомските катјони и анјони
Едноатомските катјони се именуваат со додавање на македонскиот назив на елементот до кој е изведен катјонот. Ако од едне елемент може да се изведат повеќе катјони, тогаш во заграда, со римски цифри, се означува вредноста на оксидациониот број. Притоа, заградата се пишува слеано со името на елементот, а знакот + не се пишува. Кај елементите со една можна вредност на оксидациониот број, неговата вредност не се пишува. На пример, се пишува бакар(I) катјони или бакар(II) катјони, но само натриум катјони или калциум катјони. Наместо да се наведе оксидациониот број, може да се посочи вредноста на релативниот полнеж на катјонот. Во тој случај, во заграда, со арапска цифра следена со знакот +, се запишува релативниот полнеж. На пример, може да се напише: бакар(2+) јони, алуминиум(3+) јони, итн.
Називите на едноатомските анјони се образувани од коренот на латинскиот назив на елементот, со додавање на наставката ''ид''. Притоа, корените на називите се: хидр- (за водородот), окс- (за кислородот), сулф- (за сулфурот), селен- (за селенот), флуор- (за флуорот) итн. На пример, зборуваме за хидрид јони, оксид јони, сулфид јони итн. Исто како и кај катјоните, и кај јоните, може на крајот во заграда да се наведе релативниот полнеж (со арапска бројка, следена со знакот -). На сличен начин се образуваат и називите на јоните што се состојат од повеќе од еден атом на ист елемент, со тоа што пред нивниот назив се додава префикс за бројот на атомите (моно-, ди-, итн.). При тоа, префиксот моно- може да се испушти, а во заграда може да се наведе оксидациониот број или релативниот полнеж на јоните.
2 Галерија
3 Поврзано
* Кристал
* Електролиза
* Плазма
Стебло

Стеблото е оној дел од растението кој ги поврзува коренот и листот. На секое стебло разликуваме нодиуми и интернодиуми. Во поглед на морфологијата, има ''зелјести'' и ''дрвенести'' стебла. Стеблото содржи повеќе ткива и тоа: механичко ткиво, ткиво за растење, спроводно ткиво (ксилем и флоем), основно ткиво и епидермис. Ксилем и флоем (спроводно ткикво)
Механичкото ткиво има потпорна функција кај растението. Ткивото за растење се наоѓа во срцевината и служи за растење. Спроводното ткиво служи за спроведување на храна и вода низ растеието. Основното ткиво служи за складирање на храна и помага во фотосинтезата. Епидермисот е заштитно ткиво.
1 Поврзано
* Труп
Клеточен ѕид

Клеточниот ѕид претставува обвивка на клетката која што ја имаат само растителните клетки и повеќето микроорганизми. Клеточниот ѕид е задолжителен дел на скоро сите растителни клетки, а таму каде што отсуствува клетката е таканаречена „бесформна“ и личи на пифтиеста маса. Неколку функции кои ги извршува клеточниот сид се директно или индиректно од огромно значење за животот на организмот. Тоа се:
*Ја дава формата на клетката.
*Има улога на посредник на размената на материи и вода меѓу надворешната средина и внатрешноста на клетката и
*Претставува цврста и јака обвивка која во голема мера заштитува од сите надворешни влијанија без разлика на нивното потекло.
Клеточниот ѕид се формира по делбата на клетката и тогаш се нарекува - фрагмопласт (средна ламела) која е во растресита пивтиеста полутечна состојба.
Хомеостаза

Хомеостаза претставува состојба на одржување на постојана внатрешна рамнотежа на организмот при најразлични надворешни промени. Регулирањето на хомеостаза се одвива преку механизмот наречен „feedback” т.е. повратна врска. Постојат два мехнизма на повратна врска и тоа позитивна и негативна повратна врска.
1 Позитивна повратна врска
Позитивна повратна врска (|positive feedback) е механизам со кој се регулира хомеостазата. Тој функионира на тој начин што при зголемување на присуство на одредена материја, се оди во насока на зголемување на количеството и на друга материја. Типичен пример за позитивна повратна врска е процесот на коагулација на крвта.
2 Негативна повратна врска
Негативна повратна врска (|negative feedback) е механизам за регулација на хомеостазата. Овој механизам функционира на тој начин што зголемување на количеството на некој хормон во крвта, влијае врз одредена жлезда од која се лачи за да се намали неговото лачење или во спротивен случај намалено количество на некој хормон во крвта, доведува до зголемено лачење на истиот.
Менливост (биологија)

Во биологијата, менливоста е еден од најважните фактори на еволуцијата, што се јавува како причина за големата разнообразност во живата природа.
Кај живите организми разликуваме ''ненаследна'' или фенотипска менливост и ''наследна'' или генотипска менливост.
Во ''ненаследната менливост'' се опфатени измените што се појавуваат во текот на поединечниот развиток на организмите под влијание на факторите на животната средина и кои при половото размножување не се пренесуваат на потомството, бидејќи не се задржуваат.
Во ''наследната менливост'' се опфатени измените на својствата и особините на организмите што не се губат, а се пренесуваат на потомството.
Според ова, во ненаследната менливост, измените на организмите се ''фенотипски'', а во наследната тие се ''генотипски''.
Органско соединение

Органски соединенија се оние кои во својот состав содржат јаглерод (освен некои оксиди на јаглеродот, кои се неоргански соединенија, како и јаглеродната киселина). Органските соединенија се многубројни како резултат на појавата на изомерија во органските молекули. Обично секое органско соединение содржи еден карактеристичен негов дел во својата молекула по кое тоа се разликува од останатите органски соединенија. Тој дел од органската молекула се нарекува функционална група.
Органските соединенија, освен по видот на функционалната група, се делат и според видот на хетероатом кој е застапен во молекулата. На тој начин, постојат најразлични органски соединенија.
1 Начини на класификација
Поради полесно изучување на органските соединенија, тие се поделени на класи. Притоа, класификацијата може да се врши на најразлични начини, па затоа едно исто соединение може да припаѓа на повеќе различни класи. Најчесто, класификацијата на органските соединенија се заснова врз составот, структурата и хемиското однесување.
Според ''составот'', органските соединенија се поделени на:
* Јаглеводороди — содржат само јаглерод и водород
* Кислородни органски соединенија — покрај C и H, содржат и O
* Азотни органски соединенија — покрај C и H, содржат и N, а некои и O
* Сулфурни органски соединенија — покрај C и H, содржат и S, а може да содржат и O или N.
Според ''структурата на јаглеродната низа'', има:
* Ациклични — во нив јаглеродните атоми се поврзани во отворена низа
* Циклични — во нив јаглеродните атоми се поврзани во затворена низа (прстен). Според тоа дали прстенот е изграден само од јаглеродни атоми или, пак, содржи и некој друг вид атоми, цикличните органски соединенија се делат на:
** Карбоциклични — составени само од јаглерод
** Хетероциклични — освен јаглерод, содржат и некој друг атом
:Според структурните одлики што влијаат на хемиското однесување, цикличните соединенија се делат и на:
:* Алициклични
:* Ароматични.
Според ''функционалната група'', има:
* Единечна врска - алкани (заситени јаглеводороди)
* Двојна врска — алкени, диени, циклоалкени итн.
* Тројна врска — алкини, циклоалкини
* Хидроксилна група — алкохоли, феноли
* Карбонилна група — кетони
* Алдехидна група — алдехиди
* Карбоксилна група — карбоксилни киселини
* Аминогрупа — амини, аминокиселини, амиди.
Онтогенеза

Онтогенеза — поединечниот развиток на една единка и ги опфаќа фазите од развитокот на еден организам. Тоа е систематска низа на прогресивни преобразби на оплодената јајце-клетка или друг зачеток во нова, возрасна единка, кои го зголемуваат степенот на сложеност на организмот.
1 Гаметогенеза
Гаметогенезата е првата фаза од онтогенезата и опфаќа низа на базични процеси што го почнуваат развитокот на новата единка. Гаметогенезата се одвива пред оплодувањето и вклучуваат сперматогенеза (развиток на сперматозоидите) и оогенеза (развиток на јајце-клетките).
2 Оплодување
Ова е втора фаза од онтогенезата. Во неа се опфатени повеќе физиолошки процеси кои доведуваат до активирање на јајце-клетката со сперматозоидот.
Кај некои попросто организирани животни и кај повеќето растенија отсуствува оплодувањето, бидејќи тие се размножуваат бесполово. Сите наредни фази од онтогенезата (вклучувајќи го и оплодувањето) отсуствуваат при бесполовото размножување на организмите.
3 Браздење (бластулација)
Третата фаза се нарекува браздење (односно бластулација). При оваа фаза, зиготот се дели со брзи митотички делби, а секоја нова клетка добива своја форма и место во масата на нови клетки. Масата на нови клетки минува низ две форми на развиток, и тоа морула (во вид на црница) и бластула.
4 Гаструлација
Четвртата фаза од поединечниот развиток е гаструлацијата. Таа претставува движење на клетките со цел да се образува формата на развиток наречена гаструла. Најважни промени на ембрионот при гаструлацијата се:
* Органогенеза - формирање на органите
* Хистолошка диференцијација - формирање на три ембрионални листови (слоеви): ектодерм, мезодерм и ендодерм
* Морфогенеза - дооформување на органите и деловите на телото (раце, нозе итн.) и
* Растење на зачетоците на органите, при што новиот организам ја достигнува големината на своите родители.
5 Метаморфоза
Трансформацијата на ткивата - метаморфоза, се случува само кај некои видови на животни, кај кои младото се раѓа од јајце и има специјални органи кои ги нема возрасниот организам. Кај овие животни, метаморфозата е петта задолжителна фаза од онтогенезата.
6 Регенерација
Кај некои видови и кај возрасните животни, изгубените делови на телото можат да се регенерираат, односно процесите на развитокот се повторуваат и кај возрасните.
7 Заздравување
Заздравувањето на оштетените ткива е карактеристично и за највисоко организираните животни, па дури и за човекот (епидермис, скршени коски итн.).
Сите промени на возрасниот организам, меѓу кои се и стареењето и смртта, го завршуваат онтогенетскиот развиток на еден организам.
Аероб

Аеробен организам или аероб претставува организам кај кој процесот на дишење се одвива во присуство на кислород и кој има способност да врши кислороден метаболизам. Аеробите во процесот на клеточно дишење користат кислород за оксидација на различни супстрати (на пример јаглехидрати или масти) со цел продукција на енергија.
Постојат:
* Облигатни аероби. Неопходен им е кислородот за клеточно дишење.
* Факултативни аероби. Можат да користат кислород, но имаат и алтернатнивен анаеробен метаболизам.
* Микроаерофили се организми кои можат да користат кислород, но само доколку е во мали концентрации.
* Аеротолеранти кои можат да преживеат во присуство на кислород, но се анаероби бидејќи не го користат како терминален реципиент на електрони во респираторната верига.
Хари Костов

Хари Костов ( во , Пробиштипско) — прв генерален директор на Комерцијална банка а.д. - Скопје и поранешен министер и премиер на Република Македонија.
3 Политичка кариера
Во февруари 1994 година е именуван за заменик министер за финансии.
Како непартиска личност, по изборот на дотогашниот премиер Бранко Црвенковски за претседател на државата, Костов бил избран за претседател на владата на 2 јуни 2004 година. Набрзо, на 15 ноември истата година, Костов поднесол оставка на функцијата премиер, по што Собранието за нов премиер го избрал Владо Бучковски.
4 Наводи
Хари Костов ( во , Пробиштипско) — прв генерален директор на Комерцијална банка а.д. - Скопје и поранешен министер и премиер на Република Македонија.
3 Политичка кариера
Во февруари 1994 година е именуван за заменик министер за финансии.
Како непартиска личност, по изборот на дотогашниот премиер Бранко Црвенковски за претседател на државата, Костов бил избран за претседател на владата на 2 јуни 2004 година. Набрзо, на 15 ноември истата година, Костов поднесол оставка на функцијата премиер, по што Собранието за нов премиер го избрал Владо Бучковски.
4 Наводи
|-
Рој Чики Арад

Рој Чики Арад се занимава со уметност, проза, поезија, филм и новинарство.
Роден е во 1976, во Бершева, град во израелската пустина Негев. Живее и работи во Тел Авив.
Досега има објавено две книги. Во првата, насловена The Nigger создал хебрејска адаптација на јапонското хаику. Оваа адаптација се вика кимо. Наместо стандардните стихови (5,7,5 слогови по стих), Чики ја користи структурата 10,7,6. Во 2003, Рој Чики Арад го објавил романот Аеробик.
Заедно со Шаул Бецер го има напишано сценариото за филмот Големата туна.
1 Повеќе детали
(Блесок)
Алги

Систематската група на алги опфаќа околу 35 000 видови, анатомско и морфолошки различно диференцирани. Алгите се еукариотски протисти. Тие се автотрофни организми, со мали исклучоци. Нивното тело е малку диференцирано и се означува како талус.
Алгите имаат широко распространување на Земјата. Тие живеат во водна средина, најповолна за нивниот развиток, меѓутоа ги има во влажни и повремено влажни места. Освен тоа, живеат на карпи, снег, во почва, во некои растенија и животни, како и во симбиоза со габите. Алгите се космополитски организми, односно распространети се насекаде.
Размножувањето кај алгите е најразлично: бесполово (со проста делба, спори) и полово (изогамија, анизогамија, оогамија итн.).
1 Систематска поделба на алгите
Алгите се јавуваат во најразлични форми. Некои од десетте оддели на алги се исклучиво едноклеточни. Други, пак, се збир на клетки наредени во конци или колонии. Зелените, кафеавите и црвените алги се многуклеточни организми. Најкарактеристични таксономски оддели на алги се:
* зелени алги (''Chlorophyta'')
* силикатни алги (''Bacillariophyta'')
* кафеави алги (''Phaeophyta'')
* црвени алги (''Rhodophyta'')
* жолтозелени алги (''Xanthophyta'')
* златни алги (''Chrysophyta'')
Некои научници конјугатните зелени алги (Gamophyta или Conjugatophyceae) ги вбројуваат во посебен оддел од зелените.
2 Алги во Македонија
Во Македонија се заведени следниве таксони на алги:
Таксон, Научен, Видови, , , Вкупно
цијанобактерии, ''Cyanophyta'', 213, 10, 59, 282
евстигматофити, ''Eustigmatophyceae'', 1, —, —, 1
жолтозелени алги, ''Xanthophyceae'', 10, —, —, 10
зелени алги, ''Chlorophyta'', 398, 124, 35, 557
златни алги, ''Chrysophyceae'', 7, 4, —, 11
светлечки камшичари, ''Dinophyta'', 12, 3, 1, 16
силикатни алги, ''Bacillariophyceae'', 1.072, 132, —, 1.204
синозелени алги, ''Glaucophyta'', 1, —, —, 1
синурофити, ''Synurophyceae'', 2, —, —, 2
скришни алги, ''Cryptophyta'', 1, —, —, 1
харофити, ''Charophyta'', 21, —, 3, 24
црвени алги, ''Rhodophyta'', 8, —, —, 8
црвенооки алги, ''Euglenophyta'', 23, 3, 1, 27
Вкупно, 1.769, 276, 99, 2.144
Јажинце

Јажинце — село во Општина Јегуновце, во околината на градот Тетово.
1 Население
Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 400 Албанци.
Според пописот од 2002 селото брои 1.099 жители, од кои 1.098 Албанци и 1 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 913 жители, од кои 884 Албанци и 29 лица без податоци.
1.1 Родови
Јажинце е албанско село, а до крајот на 20 век имало и Македонци во селото.
Според истражувањата во 1940-тите родови во селото се:
* Македонци: ''Јовчевци (2 к.)'' они се староседелци.
* Албанци: ''Незеле (24 к.), Коље (15 к.), Миаје (17 к.), Имиште (11 к.)'' и ''Пуљак (3 к.).'' Сите родови доселени се од разни места во северна Албанија, сите се доселени до средината на XIX век.
2 Самоуправа и политика
2.1 Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 2132 и 2132/1 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.118 гласачи.
3 Културни и природни знаменитости
Црквиште, средновековна црква и некропола. Според историските извори, на горната страна на селото постоела црква посветена на Св.Спас. На површината се гледаат големи камени плочи од гробни конструкции и фрагменти од керамички садови.
4 Иселеништво
Од селото се иселени повеќе Македонци. Се памтат многу иселени македонски родови како: ''Блажевци, Шиндаровци'''', Јаќимовци, Димовци, Јанковци, Ристовци, Јошевци и др.'' Многу од нив се иселени во Тетово, некои и на други места.
Во околните села познати се следните родови иселени од Јажинце: ''Јажинковци (3 к.)'' се иселени во селото Јанчиште.''Кичиновци (6 к.)'' иселени се во селото Кучково, Скопско. ''Војиновци (4 к.)'' иселени се во селото Волково, Скопско. Они од Волково имаат иселеници и на други места.
Од лозата на Шиндаровци, преселени се во населени места околу Скопје: Драчево, Црешево, Лисиче.
Од муслиманските родови иселеници има во: ''Пржалар'' иселени се во селото Прошовце. ''Јажинци (11 к.)'' иселени се во селото Долно Свиларе, Скопско. И на двата рода подалечно потекло им е од северна Албанија.
Ото Бауер

Ото Бауер (|Otto Bauer; – ) — австриски лев социјалист и еден од најистакнатите теоретичари на австромарксизмот.
Бауер студираше на Универзитетот во Виена каде што се здоби со титулата доктор на право во 1906. Својата прва книга, „Социјалдемократијата и националното прашање“, ја објави во 1907. Иако бил политички активен и во текот на студиите, неговиот постепен подем во Социјалдемократската партија на Австрија започна по стекнувањето со докторската титула. Меѓу другото, во 1907 година Бауер го основа „Дер кампф“, теоретското списание на партијата.
Во текот на Првата светска војна, Бауер бил мобилизиран уште во 1914 г. и испратен на Рускиот фронт. Таму бил заробен, но во 1917 е ослободен и се вратил во Австрија. По смртта на водачот на Социјалдемократската партија на Австрија, Виктор Адлер, во 1918, Бауер застанува на чело на партијата. Од ноември 1918 до јули 1919 австриските социјалдемократи формираа коалициона влада со Христијанско социјалната партија во која Бауер бил министер за надворешни работи.
Кога Енгелберт Долфус, со помош на елементи од Христијанскосоцијалната партија и на Хајмверот, во 1933 воспостави авторитарна корпоративна диктатура, активностите на австриските социјалдемократи беа сериозно ограничени. По задушувањето на бунтот против владата во февруари 1934, Бауер бил принуден да пребегне во странство. Тој продолжи да го организира отпорот на социјалдемократите против диктатурата во Австрија прво од Брно во Чехословачка, а потоа од Париз. Умира во Париз на 57-годишна возраст, само четири месеци по инкорпорирањето на Австрија во Третиот рајх од страна на Адолф Хитлер (т.н. „аншлус“).
1 Творештво
Основни дела на Ото Бауер се:
* „Социјалдемократијата и националното прашање“ (1908)
* „Светската револуција“ (1919)
* „Патот до социјализам“ (1919)
* „Болшевизам или социјалдемократија?“ (1920)
* „Новиот курс на Советска Русија“ (1921)
* „Фашизмот“ (1936)
* „Кризата на демократијата“ (1936).
Timesand

''Timesand'' (се чита: ''Тајмсенд'' изведено од ''The Sands of Time'') е прогресив/хеви метал музичка група од Македонија формирана во 2003 година.
Музиката може да се опише како премин помеѓу мелодичен хеви и прогресив метал (со прогресив и мелодичен дет металски гитарски рифови и структури во поновите песни и доминантна хармонија).
Текстовите се на англиски јазик и претежно се со тематика на живот, форми и облици на човековиот карактер, внатрешни војни и чувства.
1 Животопис
Бендот започна како мелодичен хеви метал бенд при крајот на 2002 година. Пред конечниот состав, бендот претрпе неколку измени со членовите и песнита, за Божо, Балтик, Ице и Гиго да го дефинираат идниот звук на бендот. Неколку месеци подоцна, Васко се придружува на бендот за да го комплетира составот.
Бендот започна со интензивни настапи на концерти и фестивали по државата и издаде демо ЦД ''Diary of Hate'' на почетокот на 2003 година. Дискот претежно беше самостојно дистрибуиран и со мала помош од страна на ''Terror Blast Distro''. За брзо време дискот беше распродаден низ Македонија и исто така беше пратен на странски веб-магазини за критика. ''Diary Of Hate'' доби добри и позитивни критики од доста мрежни места и фанзини од странските и поранешните југословенски држави и вебзини како што се ''Metal Observer Webzine'', ''Metal Maniacs Webzine'', ''Silent Scream Zine'', ''Butcherian Vibe Webine'', единствената забелешка беше за не толку добриот квалитет на снименото ЦД.
Бендот доби лојални обожаватели уште од почетокот, презентираќи тотално различен метал стил не толку присутен на македонската сцена.
Поради проблеми со промовирање на дискот и присуствување на проби и концерти, Васко го напушта бендот помеѓу концертите во 2004.
Бендот одржа 2-3 концерти без басист, пред да се приклучат уште два басисти кои исто така го напуштија бендот пред да воопшто настапат на сцена, поради други ангажмани со бендови или факултет.
Еден од поважните настапи е како предргупа за полскиот дет метал бенд Vader во Скопје 2004 година.
Бендот настапи на уште три концерти и одлучи дека треба да се прекине со свирење и да се започне со спремање на нов материјал и воедно да се најде постојан басист.
Компониран е доволно материјал за прв албум кој ќе го заокружи стариот материјал и се планира да се издаде кон крајот на 2010 година.
2 Изданија
Наслов, Издадено
Diary Of Hate (Демо), Март, 2003
2.1 Diary Of Hate - Демо 2003
Песни
# "Diary Of Hate" - 4:39
# "Towards The Absolute" - 4:05
# "Pale Eternity" - 4:46
# "Savage Tears" - 4:08
Членови на албумот
* Балтик - Вокал / Божо - Гитари / Ице - Гитари / Васко - Бас / Гиго - Тапани
3 Членови
3.1 Моментални членови
* Балтик - Вокал (2003-)
* Божо - Гитари (2003-)
* Ице - Гитари (2003-)
* Дојчин - Тапани (2004-)
3.2 Поранешни членови
* Гиго - Тапани (2003-2004)
* Васко - Бас (2003-2004)
Јужна Африка (регион)

Јужна Африка е регион кој ги опфаќа: Јужноафриканската република, Намибија, Зимбабве, Замбија, Малави, Боцвана, Лесото, Свазиленд и Мозамбик. Во овој регион, некои подрачја достигнале извонредно висок степен на развој, а други, пак, се потполно заостанати. Јужна Африка зазема околу 14% од вкупната површина на Африка. Најголем дел од Јужна Африка се наоѓа помеѓу тропскиот и суптропскиот дел на Африка, на јужната полутопка.
1 Географска положба и релјеф
Јужна Африка се простира јужно од реките Кунене, Окаванго и Замбези. Претставува висорамнина на околу 1 200 м.н.в. Заобиколена е со високи приморски планини, кои стрмно се спуштаат кон морето. Во средишните и во западните делови на Јужна Африка се наоѓаат полупустини и пустини, како што се Калахари и Намибиската Пустина.
Во Јужна Африка се среќаваат повеќе климатски типови: тропски во посеверните делови, умерено-континентален на висорамнините, супторпски покрај бреговите на океаните и пустински во пустините.
2 Држави
Во Јужна Африка се наоѓаат државите: Мозамбик, Мадагаскар, Малави, Замбија, Зимбабве, Боцвана, Намибија, Јужноафриканската Република, Лесото и Свазиленд.
Држава, Главен град, Површина(км<sup>2</sup>), Население (ООН, 2009)
Боцвана, Габороне, 581 726, 1 950 000
Замбија, Лусака, 752 614, 12 935 000
ЈАР, Кејптаун/Преторија, 1 221 037, 49 320 500
Лесото, Масеру, 30 355, 2 067 000
Мадагаскар, Антонанариво, 587 041, 19 625 000
Малави, Лилонгве, 118 484, 15 263 000
Мозамбик, Мапуто, 801 590, 22 894 000
Намибија, Виндхук, 825 418, 2 171 000
Свазиленд, Мбабане, 17 364, 1 185 000
Зимбабве, Хараре, 390 757, 12 523 000
3 Население
од прегледот на државите се гледа дека Јужноафриканската Република е најголема и по површина и по број на жители. Во Јужна Африка живеат Бушмани, Хотентоти, Банту-црмци и доселеници од Европа и од Азија.
4 Стопанство
Населението, главно, се занимава со земјоделство и со сточарство. Од земјоделските култури најмногу се одгледуваат: шеќерна трска, кафе, чај, тутун, лимони, портокали, банани, ананас, пченица и пченка. Во сточарството најразвиени се овци, кози и говеда.
Јужна Африка е богата со руди - злато, платина, дијаманти, бакар, уран, сребро, никел и др. Поради тоа, стопански е најразвиена регија во Африка. Со својот стопански развој особено се истакнува Јужноафриканската Република.
Западна Сахара

Западна Сахара е една од најслабо населените територии во светот и претежно претставува пустинска земја. Се наоѓа во Северозападна Африка и се граничи со Мароко на север, со Алжир на североисток, со Мавританија на исток и југ и со Атлантскиот Океан на запад. Главен град е ел-Ајун, во кој живее преку третина од населението на Западна Сахара.
Мароко и движењето за независност Полисарио се стремат да ја контролираат оваа територија. По примирјето од 1991 година главнината од територијата на Западна Сахара ја контролира Мароко, а Сахарската Арапска Демократска Република има контрола само на мал дел од територијата. Независноста на Западна Сахара е призната од страна на 45 држави, додека Мароко има добиено формална поддршка за својата позиција од 25 држави, во прв ред од државите членки на Арапската Лига.
Комори

Коморски Острови или Комори — островска земја во Индискиот Океан. Главен град е Морони.
1 Историја
Се верува дека Коморските Острови за првпат биле посетени од феникиски морнари. Најраните жители на островите, според некои извори биле морнарите од Меланезија, кои се населиле овде кон 5 век. Племето Банту очигледно на овие простори се населило кон 14 век главно од бреговите на денешната држава Мозамбик. Во текот на 15 век и 16 век овде се населиле арапски имигранти, кои започнале да ја шират својата религија градејќи џамии. Португалските истражувачи ги посетиле островите во 1505 година. Коморските Острови во 1886 година биле колонизирани од страна на Французите. Во 1958 година островите добиле статут на француска територија. Во 1968 година островите добиле можност за самостојно внатрешно управување.
1.1 Независност (1975)
На 6 јули 1975 година островите биле објавени за независна држава, а од 1978 година како федерална исламска република. Во текот на 1989 година бил извршен државен удар и бил убиен претседателот Алмед Абдалах. Од прогласувањето на независноста на земјата биле извршени вкупно 19 државни преврати. Политичката нестабилност и дестабилизацијата на земјата се решила во 2001 година кога бил избран новиот устав според кој секој остров има своја широка автономија и свое право да избира свој претседател. Земјата е член од ООН од 1975 година.
2 Административна поделба
Според уставот, островите Гранд Комор, Анжуан и Мохели имаат право на автономна самоуправа и свои претседатели, со исклучок на државните работи како надворешните односи, одбраната, државјанствата, фискалните и банкарски работи и сл.
Знаме Регион Локален назив Админ. центар Површина(км<sup>2</sup>) Население(2006)
Гранд Комор, Нгазиџа, Морони, 1.148, 316.600
Анжуан, Ндзуани, Муцамуду, 424, 277.500
Мохели, Мвали, Фомбони, 290, 38.000
3 Население, јазик и религија
Според податоци од 2006 година, населението на Коморските Острови изнесува 690 948 луѓе. Службени јазици во земјата се арапскиот и францускиот, но најупотребуван јазик е коморскиот јазик. Околу 98 % од населението на Коморите се муслимани, а останатите 2% се христијани, претежно римокатолици. Белите Африканци се околу 1 000 на број, или околу 0,15 % од населението.
*Христијани - 3,650
*Муслимани - 717,590
*Без Религија - 730
*Народна Религија - 7.300
Мавританија

Мавританија е исламска република во Северозападна Африка. Зафаќа површина од 1,131,800 км<sup>2</sup>. Главен град е Нуакшот. Независна е од 1960 година. Населението е Маври (Биданес). Религијата е претставена со ислам, анимизам и тотемизам. Службени јазици се арапски и француски.
1 Историја
Во текот на 3 век, на територијата на денешна Мавританија започнала миграцијата на берберски племиња, главно од Северна Африка. Во 7 век и 8 век на овие простори дошле Арапите. Во 1076 година, Алморавидите го нападнале и освоиле Ганското царство. Мавританската триесетгодишна војна (1644−1676) бил неуспешен обид на берберите да ја спречат инвазијата на арапските племиња, главно од кои било племето Бени Хасан. Потомците на ова племе го оформиле горниот слој на мавританското друштво. Француската колонизација на почетокот на XX век резултирала со укинување на ропството. Во 1920 година земјата била објавена за колонија на Франција, а од 1946 година за прекуморска територија. Независноста, земјата ја добила на 28 ноември 1960 година. По независноста, во земјата бил наложен еднопартиски систем, изгласувајќи нов устав. Неговата партија останала единствената легална организација во земјата. Претседателот Моктар улд Дада бил избран на таа функција на изборите во 1966, 1971, 1976. Во 1975 година земјата ја анексирала јужната територија на Шпанска Сахара, денеска Западна Сахара. Во 1978 година бил извршен државен удар и на власт дошол Воениот комитет за национална обнова. Следната година раководството на оваа група било протерено за да новите раководители името на организацијата го променат во ''Воен комитет за национален спас''. Последниот воен удар во земјата станал во 2005 година, кога на ело на земјата дошол ''Воениот совет во името на справедливоста и демокатијата''. На референдумот од 2006 година, народот на земјата го одобрил новиот устав според кој се ограничело времето на претседателскиот мандат. Денеска, земјата е член на Арапската лига и Организацијата на африканското едиство и ООН.
2 Административна поделба
Земјата е поделена на 12 региони и еден престолнински округ:
* Адрар
* Асаба
* Бракна
* Горгол
* Дахлет Нуадибу
* Иншири
* Кудимага
* Нуакшот (престолнински округ)
* Тагант
* Тирис Земур
* Трарза
* Ход ел-Гарби
* Ход еш-Шарки
3 Население, јазик и религија
Според податоци од 2008 година, населението на Мавританија изнесува 3.364.940 луѓе. Скоро 100% од населението на Мавританија се муслимани. Службен јазик на земјата е арапскиот.
*Христијани - 10,380
*Муслимани - 3,428,860
*Без Религија - 3,460
*Народна Религија - 17,300
Банско

''Оваа статија се однесува на селото во Струмичко. За градот во Пиринска Македонија, видете Банско (град).''
Банско (познато и како Бања Банско) — село во Општина Струмица, во областа Подгорје, во околината на градот Струмица. Во селото се наоѓа и истоимената Бања Банско.
1 Географија
Банско се наоѓа во југоисточниот дел на Македонија. Од најблискиот град Струмица е оддалечен 12 км. Надморската височина во селото е 275 метри а атарот зафаќа 2.373 ха.
Селото се граничи со Муртино, Моноспитово, Габрово, Бајрамбос.
2 Историја
Во времето по Беласичката битка во 1015 година се споменува дека Василиј II испратил од Солун еден силен одред кон Струмица, но тој успеал да ја освои само малата блиска тврдина Термица. Оваа тврдина се наоѓала над селото Банско (термица, значи мала бања), во подножјето на Беласица каде што доскоро се гледале урнатини од една средновековна градба.
Во делата на Хаџи Калфа и Евлија Челебија се споменува панаѓур кој се одржувал секоја година во месец август.
3 Стопанство
Банско е познато со своите топли минерални извори што се користат за производство на ран зеленчук, а одамна е познато и како балнеолошки центар. Неговите бањи се изградени во рано турско време, а денес тоа израснува и како рекреативен центар.
Претежно занимање на населението е земјоделство и туризам. Обработливото земјиште во селото зафаќа површина од 417 ха.
Во селото опстојуваат хотелите:
* „Цар Самуил“
* „Дукат“
* „Спиро Захов“
4 Население
Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 450 Турци и 150 Македонци.
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 1.992 жители, од кои 1.064 Македонци, 2 Албанци, 900 Турци, 17 Роми, 3 Срби и 6 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.414 жители, од кои 827 Македонци, 2 Албанци, 1.142 Турци, 2 Роми, 7 останати и 434 лица без податоци.
5 Општествени установи
* Подрачно Основно училиште „Маршал Тито“
* Пошта
6 Самоуправа и политика
6.1 Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 1837 и 1838 според Државната изборна комисија, сместени во основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.754 гласачи.
На Македонски парламентарни избори во 2020 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.797 гласачи.
7 Културни и природни знаменитости
* Бања Банско
* Црква „Св. Петка“
* Црква „Св. 40 Севастиски маченици“ — средновековна црква и некропола
* Римска населба
* Бела вода
* Врелото
* Градиште
* Дервиш
* Каптажа
* Под тврдината Китка
* Китка
* Моноспитовски лозја
* Центар за рехабилитација „Бања Банско“
* Дом на пензионери „Спиро Захов“
* Ендемски вид на папрат, единствен на Балканот.
Виетнам

Социјалистичка Република Виетнам (виетнамски: ''Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam''), или скратено Виетнам е земја во југоисточна Азија. Се протега на полуостровот Индокина, и граничи на север со Кина, на запад со Лаос, на југозапад со Камбоџа, како и со Јужнокинеското Море на исток. Таа е најнаселена земја на копното на Југоисточна Азија.
1 Потекло на поимот
Гиа-Лонг, виетнамски владетел, на своето крунисување во 1802 година, посакал неговото кралство да се вика Нам Виет и испратил гласник за да добие согласност од Пекинг. Но, Синот на Небото Манчу (кинескиот цар) настојувал името да биде Виет Нам. Причината за оваа инверзија е следново: Виет Нам (на кинески Јуех-нан) значи, приближно, јужно од Виет (Јуе), подрачје кое било освоено од кинеската династија Хан седумнаесет векови порано и за кое се смета дека ги опваќало и денешните кинески провинции Квантунг и Квангси, како и долинината на Црвената Река. ''Нам Виет'' за Гиа-лонг значело Јужен Виет (Јуех), односно претензија врз старото царство. Според Александар Вудсајд: тешко дека виетнамските владетели од пред еден век го почитувале името Виетнам како целина еманирано од Пекинг, онака како што се почитува во овој век (20 век б.н). Како вештачки службен назив, не го употребувале многу ни Кинезите ни Виетнамците. Кинезите се залепиле за навредливиот Т‘ анг збор ''Анам''... Виетнамскиот двор, од друга страна, на своја рака измислила ново име за своето кралство во 1838-39 и не чувствувал потреба да го информира кинескиот двор за тоа. Новото име ''Даи Нам'', ''Големиот Југ'' или ''Империјалниот Југ'', редовно се појавувало во дворските документи и службените историски компилации. Но, не опстанало до денес.
2 Административна поделба
Виетнам се дели на 58 покраини (|tỉnh) и 5 општини од ист степен како покраините (''thành phố trực thuộc trung ương''). Владата ги групира покраините во 8 региони, но истите се користат нередовно и класификацијата не е строга и постојат други алтернативни групирања.
Покраините се делат на окрузи (''huyện''), покраински градови (''thành phố trực thuộc tỉnh'') и околиски градови (''thị xã''), кои пак се поделени на општински градови (''thị trấn'') или општини (''xã'').
Општините се поделени на рурални окрузи (''huyện'') и урбани окрузи (''quận''), поделени на реони (''phường'').
Со покраините раководи „народен совет“ кој го избираат жителите. Советот назначува „народен комитет“, кој претставува извршен огранок на покраинската управа. Ваквата поставеност е упростена варијанта на државната управа на земјата. Покраинските управи се потчинети на централната влада.
3 Демографија
4 Виетнам како тема во уметноста и во популарната култура
* „Виетнам“ - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.* „Виетнам“ (англиски: ''Viet Nam'') - песна на американската рок-група „Минитмен“ (''Minutemen'') од 1984 година.
5 Поврзано
* Ханој
* Виетнамци
* Виетнамски јазик
* Виетнамска војна
Пакистан

Исламската Република Пакистан — држава во Јужна Азија. На југ излегува на Арапското Море, на запад се граничи со Иран и Авганистан, на исток со Индија, а на североисток со Кина. Главен град е Исламабад.
Независност стекнува на 14 август 1947 година, како Доминион Пакистан. На 23 март 1956 година се преименува во Исламска Република Пакистан. До 1971 година во нејзин состав е и денешен Бангладеш, дотогаш познат како Источен Пакистан.
На 12 октомври 1999 година генералот Первез Мушараф доаѓа на власт преку воен удар. Подоцна ја презема функцијата претседател на државата и се наоѓа на власт до 2008 г.
1 Етимологија на име
Името на Пакистан значи „земја на чистите“ на урду и персиски јазик. Името е создадено во 1934 од Чоудари Рахма Али, што го објавил ова во неговиот памфлет „Сега или Никогаш“. Името претставува „30 милиони муслимани од Пакистан кои живеат во петте единици на британската колонија — Пенџаб, Авгана, Кашмир, Синд и Белочистан.
2 Географија и клима
Пакистан опфаќа облст од 803.940 км<sup>2</sup>. Источниот Регион на Пакистан се наоѓа на индиската тектонска плоча, западните и северните региони се наоѓаат на евроазиската тектонска плоча. Пакистан има 1.046 километри долга поморска граница на Арабиското Море, додека вкупната земјена граница брои 6.774 километри.
Пакистан географски е разновидна земја. На југ се наоѓаат долини и рамнини, песокливи плажи и пријатна клима, додека на северот се наоѓа ланецот Хималаи со врвови високи над 8.000 метри. Пакистан брои околу 108 планински врвови со преку 7.000 метри и пет врвови со преку 8.000 метри (К2 и Нанга Парбат). Реката Инд тече низ Пакистан. Северниот дел на земјата е многу привлечно туристичко место и Мека за планинари. Западно од Инд се наоѓа покраината Белуџистан со сува клима и зелени долини, додека на исток се песочните дини и пустината Тар во областа Тарпаркер.
Шри Ланка

Шри Ланка (|ශ්‍රී ලංකා, |இலங்கை), полн назив Демократска Социјалистичка Република Шри Ланка (син. si, там. ta) — островска држава која се наоѓа во Јужна Азија веднаш до Индискиот потконтинент. Островот има вкупна површина од 65.610 км<sup>2</sup> и има 20.277.597 жители. Главен град е Коломбо, но државната управа е сместена во предградието Шри Џајаварденапура Коте, кое административно не припаѓа на самиот град.
1 Политички систем
Според Уставот од 7 септември 1978 г., Шри Ланка е претседателса република во рамките на Комонвелтот. Право на глас имаат сите државјани над 18 години.
Претседателот се избира на општи избори на секои 6 години. Тој го именува претседателот на владата и министрите и претседава со седниците на Владата. Еднодомното Народно Собрание е составено од 225 пратеници, кои на секои 6 години се избираат според комбиниран систем: 196 пратеници според мнозинскиот систем,а 29 според пропорционалниот систем од партиските листи.
2 Административна поделба
Шри Ланка е поделена на покраини (|පළාත, |மாகாணம்), воспоставени од британските власти на Цејлон во 1833 г. Во текот на следниот век, административната власт им припаднала на окрузите, а кон средината на XX век, покраините добиле чисто церемонијална улога. Оваа поставеност се сменила во 1987 г, со воведувањето на покраински совети како одговор на долгоочекуваната децентрализација согласно XIII Амандман на Уставот на Шри Ланка од 1978 г. Денес постојат девет покраини.
2.1 Покраини
Според пописот во земјата, спроведен во 2001 г. Северната и Источната покраина не биле наполно попишани од безбедносни причини, па затоа населението во нив е само проценето.
Покраините се следниве
* Западна
* Источна
* Јужна
* Сабарагамува
* Северна
* Северна централна
* Северозападна
* Ува
3 Стопанство
И покрај долгогодишната граѓанска војна, стопанството по осамостојувањето успешно се развивање. Социјалистики насоченото уредување на стопанството со преовладување на државниот сектор по 1977 г. е главно напуштено, но се постигнати големи успеси, на пр., висок степен на писменост, развиена здравствена заштита, поголемо учество на жените во стопанскиот и политичкиот живот и друго. Успешниот развој и либерализацијата на стопанството ги придружуваат и големите давачки за војската (околу 20% од буџетските средства), а несредените состојби ги одбиваат странските инвеститори и туристите. Основна стопанска гранка и натаму е земјоделството, иако учеството на индустријата е поголемо отколку повеќето други држави во развој.
4 Население, јазик и религија
5 Поврзано
* Цејлонски чај
* Синхалски јазик
* Тамилски јазик
Тајланд

Тајланд (|ประเทศไทย, ''Пратет Тај'', официјално: Кралство Тајланд (|ราชอาณาจักรไทย, ''Ратча Аначак Тај''; ) е држава во Југоисточна Азија. Се наоѓа на полуостровот Индокина. Главен град е Бангкок.
1 Географија и клима
Тајланд го зафаќа јужниот дел на полуостровот Индокина.
2 Политички систем
На 20 мај 2014 година тајландската војска воведе воена состојба во земјата.
3 Административна поделба
Тајланд е поделен на 76 покраини (จังหวัด), кои географски влегуваат во шест области . Главниот град Бангкок не е покраина, туку претставува специјално управно подрачје (но тука е вбројан во нив бидејќи е истостепена единица). Покраините ги носат имињата на нивните административни центри.
Најголемо население и најгуста населеност има престолнината Бангкок. Најголема покраина по површина е Након Ратчасима, а најмала е Самут Сонгкрам. Најмалку жители има Ранонг, а најслабо населена е Ме Хонг Сон.
Секоја покраина има свој управник, назначен од Министерството за внатрешни работи. Единствениот исклучок од ова е Бангкок, чиј управник се бира со народно гласање.
Покраините се делат на вкупно 878 окрузи („ампе“, อำเภอ). Педсесетте окрузи на Бангкок се нарекуваат „кет“ (เขต). Секоја покраина има различен број на окрузи, од по три во најмалите до педесет во главниот град. Окрузите потоа се делат на подокрузи („тамбон“), а тие пак, на села „мубан“. Во Бангкок, подокрузите се нарекуваат „квенг“.
4 Население, јазик и религија
Околу 75–85% од населението се Тајци. Кинези се 14% од населението, но лицата со делумно кинеско потекло сè до 40%. Малајците се 3%.
Брунеј

Брунеј е островска држава во Југоисточна Азија. Се наоѓа на островот Борнео. Главен град е Бандар Сери Бегаван.
1 Државно уредување и меѓународни односи
Од 1959 година Брунеј е парламентарна монархија, но всушност султанот има поголема законодавна и извршна власт, па за Брунеј може да се каже дека има апсолутистичка монархија. Постои законодавен совет кој брои 20 членови и кој има советодавен карактер, но сите закони ги носи султанот. Султанот е истовремено шеф на државата и претседател на владата. Сегашниот султан, Падука Сери Багинда Султан Хаји Хасанал Болкиах Му’изадин Вадаулах (скратено Хасанал Болкиах), владее од 1967 година и се смета за најбогат владетел и еден од најбогатите луѓе во светот.
Брунеј е полноправен член на Обединетите Нации, АСЕАН и Светската трговска организација.
2 Административна поделба
Брунеј е поделен на 4 окрузи („даера“). Тие понатаму се делат на вкупно 38 покраини („муким“).
Бр., Округ, Админ. центар, Население, 1., Белајт, Куала Белајт, 109.000, 2., Брунеј-Муара, Бандар Сери Бегаван, 380.000, 3., Тембуронг, Бангар, 10.000, 4., Тутонг, Пекан Тутонг, 56.000
3 Стопанство
Главна економска активност во државата е производството на нафта и на гас. БДП по жител е значително поголем за разлика од оној во регионот, но економијата на Брунеј е чувствителна на флуктуацијата на светскиот пазар на нафта.
Што се однесува до земјоделството најмногу се одгледуваат банана, ананас и ориз. Риболовот е исто така прилично развиен во државата.
4 Население, јазик и религија
4.1 Јазик
Главен говорен јазик во државата е брунејскиот малајски јазик. Брунејскиот малајски јазик значително се разликува од стандардниот малајски јазик, но исто така и од другите малајски дијалекти. Брунејскиот малајски јазик е сроден со стандардниот малајски само 84%, што го прави неразбирлив со малајскиот. Англискиот и кинескиот јазик исто така се зборуваат. Англискиот јазик се користи во работата, но и како јазик од основно во високо образование. Во државата релативно е висока странската заедница. Голем дел од иселениците доаѓаат од немуслимански земји, како што се Австралија, Обединетото Кралство, Јапонија, Филипини, Индија и Тајланд. Други јазици и дијалекти кои се зборуваат се кедајански малајски, арапски, тутонг малајски, мурут и дусун јазикот.
Духовен татко

Духовен татко е монах или свештеник преку кого ги чистиме нашите гревови, покајуваме,тој го дава молитвеното правило, разговара со духовното чедо во врска со тешкотиите што тоа духовно чедо ги има.
Анатема

Анатема — црковно проклетство, во потесна смисла на зборот. Во поширока или попроста форма, анатема се изречени зборови од страна на црковно лице (свештеник, владика, јеромонах, итн.) кои всушност означуваат проколнување, некој вид на клетва или изопштување од црквата.
Пост

Пост — воздржување од храна (или само некои видови на храна) во оние денови кои се одредени според каноните односно црквата. Постот и молитвата ги осветил и ни ги подарил Господ, Исус Христос, од времето кога постеше во пустината четириесет дена и четириесет ноќи и често се повлекуваше насамо на молитва. Оттогаш па наваму, постот и молитвата во Црквата се запазуваат и се живеат како една од нашите најголеми светости.
Христијаните кои побожно и редовно го запазуваат постот, го прават тоа како подготовка за Света Причест со Телото и Крвта Христови. Најстрог пост има во Исламската вера и Православното Христијанство. Во Католичката црква, постот не е толку значителен како во православието.
1 Православни пости
Православната Црква има еднодневни и повеќедневни пости.
2 Еднодневни пости
Среда и петок (освен т.н. редовни седмици)
* Водокрст (спроти Богојавление) – 18 јануари
* Отсекување на Главата на Св. Јован Крстител – 11 септември
* Крстовден – 27 септември
3 Повеќедневни пости
* Велигденски пости (од 06.03 до 22.04)
* Петровденски пости (од 19.06. до 11.07.)
* Богородични пости (од 14.08. до 27.08.)
* Божиќни пости (од 28.11. до 06.01.)
Редовни седмици:
Во среда и петок се блажи во следниве седмици:
* Од Божиќ до Водокрст – од 07.01 до 17. 01
* Седмицата на митарот и фарисејот – од 12.02 до 18.02
* Месопусната седмица - од 26.02 до 04.03
* Светлата седмица - од 23.04 до 29.04
* Духовденската седмица– од 11.06 до 17.06