Манитоба езеро

Езерото Манитоба е 14-то најголемо езеро во Канада и 31-то најголемо езеро во светот со вкупна површина од 4,624 км2. Се наоѓа во канадската покраина Манитоба, на околу 75 км северозападно од главниот град на покраината, Винипег.
1 Историја
Езерото, чии брегови се населени со Асинибоини и Кри, им било познато на Европејците од Ла Верендри во средината на 1730-тите. Тој и неговите синови патувале од Форт Ла Рејн низ ова езеро за да ја истражат реката Саскачеван и нејзината околина. Биле изградени тврдини и на езерото Саскачеван и на езерото Седар.
Името потекнува од Криски јазик ''маниту-вапоу'' или Oџибва ''манидубаа'', со значење „проток на Маниту, Големиот Дух“, топоним што се однесува на проток во центарот на езерото. Овие теснеци биле област каде што можело да се чуе духот. Што точно се слушало и на која точна локација, најверојатно е мистерија. Езерото им било познато на француските истражувачи како ''Лак де Прери''.
Краткотрајната Република Манитоба и нејзината наследничка, покраината Манитоба, го добиле своето име по ова езеро.
1.1 Манипого
Со години се тврдело дека во езерото живеело чудовиште слично на чудовиштето од Лох Нес во Шкотска и Огопого од Британска Колумбија. Тоа е наречено Манипого. Гледањето на ова морско чудовиште слично на змија се случуваат од околу 1908 година.
2 Географија
Езерото со неправилна форма, долго околу 200 км, е најмалото во групата од три големи езера, а другите две се езерото Винипег и езерото Винипегозис, кои се наоѓаат на дното на праисториското ледничко езеро Агасиз. Езерото е поделено на два поврзани, но сосема различни сливови: мал, северен слив со неправилна форма и многу поголем јужен слив. Тоа е дел од сливот на реката Нелсон и Хадсонов Залив.
Јужниот врв на езерото, 24 км северно од Портиџ ла Прери, Манитоба, завршува во Делта Марш, важно место за преселување на птиците преселници.
2.1 Притоки и одливи
Езерото првенствено се напојува од езерото Винипегозис на северозапад преку реката Вотерхен, со просечен годишен придонес од 2.3 км3. Реката Вајтмуд и локалниот копнен проток се во просек околу 0.317 км3. Врнежите придонесуваат за околу 2.2 км3. Од 1970 до 2003 година, пренасочувањето на Портиџ придонело со просечен годишен обем од 0.3044 км3 од реката Асинибоин. Езерото Манитоба се влева североисточно во езерото Винипег преку реката Ферфорд до езерото Сент Мартин, а потоа до реката Дофин. Просечниот годишен речен одлив бил 2.50 км3. Просечното годишно испарување изнесувало 2.49 км3. Поголемиот дел од приливот на вода бил од реката Вотерхен (42% од приливот) и од врнежите директно на површината на езерото (40%), додека речиси 50% од одливот е со испарување. Ова го објаснува неговиот хипосолен карактер.
2.2 Брана за контрола на водата
Силните поплави околу езерото довеле до ископ на подобрен испустен канал помеѓу 1899 и 1901 година. Во 1933 година, по сушните години кон крајот на 1920-тите и почетокот на 1930-тите, покраината изградила бетонска контролна брана преку реката Ферфорд веднаш низводно од каналот. Новата брана била изградена во 1961 година. Новата структура се користела со цел да ги контролира нивоата помеѓу 247.0 и 247.7 м над нивото на морето.
Период, Максимално ниво, Просечно ниво, Минимално ниво, Просечен годишен опсег
Пред 1960 година, 248,79 м, 247,55 м, 246,86 м, 0,43 м
1960–1999, 247,95 м, 247,47 м, 247 м, 0,39 м
2.3 Поплава во 2011 година
Поради надпросечните снежни врнежи во текот на зимата 2010–2011 година и надпросечните врнежи во пролетта над сливот на езерото Манитоба, прогнозираните нивоа на водата на езерото Манитоба предвиделе нивоа над регулираниот горен опсег од 247.7 м надморска височина и околу фазата на поплавување од 248 м надморска височина. Со додадените приливи на пренасочувањето на Портиџ поради високите нивоа на водата на реката Асинибоин и нејзините притоки, до 960 m3/s вода, езерото достигнало врв од 249.1 м надморска височина. На 31 мај 2011 година, кога езерото било многу високо, 248.45 м, силни ветрови од север и северозапад од 70км на час налети до 90 километри на час предизвикало големи штети на плажите и заедниците во јужниот слив на езерото, вклучувајќи ги плажата Твин Лејкс, Сент Лоран, Сент Амброаз, плажата Делта, Линч Поинт, Биг Поинт и големи површини обработливо земјиште.
2.4 Историски поплави
За разлика од реката која може релативно брзо да се покачи и повлече, на големите езера како езерото Манитоба им се потребни месеци, па дури и години, за нивото на езерото да се покачи и спушти. Подолу се наведени евидентираните години на поплавување во кои езерото Манитоба било над фазата на поплавување.
* Во 1881-82 година, нивоата на езерата не биле евидентирани. Сепак, со оглед на топографијата околу езерото Манитоба, ниво од 249 m би била потребна ASL за да се предизвика езерото да се исцеди назад во реката Асинибоин, што се случило и во 1881 и во 1882 година. Исто така, проток од 420.1 m3/s бил забележан на реката Ферфорд во 1881 година, долго пред да се направат значајни подобрувања на каналот. Врз основа на кривата на оценување за протоците на реката Ферфорд во овој период, протоците корелирале со ниво на езерото дури до 249.2 м ASL. Понатаму, во својата студија од 1890 година насловена како „Извештај за истражување на ледничкото езеро Агасиз во Манитоба“, Ворен Упам потенцирал дека нивото на езерото Манитоба се зголемило приближно за 2.4м над најниското ниво, кое според записите било околу 250 м ASL, што укажувало на врв од 249 м АЗЛ.
* Нивоата на езерото не биле евидентирани сè до 1914 година. Сепак, во 1913 година, стапката на проток од 330 m3/s на реката Ферфорд било забележано, што врз основа на кривата на оценување за протоците во овој период би одговарало на ниво на езерото поголемо од 249 м АЗЛ.
* На 31 мај 2011 година, за време на голем ветерен настан, езерото Манитоба било измерено на 250.05 м ASL на плажата Твин Лејкс. Како резултат на високото ниво на водата со појава на ветер и дејство на бранови, настанале значителни штети по должината на јужниот слив на езерото Манитоба. Највисокото ниво на поплави во 2011 година е највисокото ниво на езерото елиминирано од ветерот.
3 Риболов
Езерото Манитоба е едно од трите главни езера во индустријата за комерцијален риболов во Манитоба, со годишна заработка од 30 милиони долари.
Главните видови риби што се продаваат на езерото Манитоба се волај, сос и жолт костреш. Има големо зголемување на крап. Уловот на тулиби останува висок, иако не се смета за комерцијален вид.
Вкупниот регистриран улов од комерцијалниот зимски риболов на езерото се намалил од 6.8кт годишно кон крајот на 1940-тите до помалку од 2.0 кт во 2002 година.
4 Галерија
5 Поврзано
* Список на езера во Манитоба