Гравитациска константа

Гравитациската константа (''G'') е емпириска физичка константа која го определува гравитациското привлекување помеѓу телата што имаат маса. Константата фигурира во Њутновиот закон за општата гравитација и Ајнштајновата општа теорија за релативноста. Затоа е позната како универзална гравитациска константа или Њутнова константа. Ова не е исто што и ''g'', што ја претставува локалната Земјина тежа (истоветна со забрзувањето при слободен пад).
Согласно Њутновиот закон за гравитација, силата на привлекување (''F'') помеѓу две тела е правопропорционална на производот од нивните маси (''m''<sub>1</sub> и ''m''<sub>2</sub>), и обратнопропорционална на растојанието помеѓу нив (''r'') дигнато на квадрат:
:<math>F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}\ </math>
Константата на пропорционалност, ''G'', е гравитациската константа.
Од сите физички константи, гравитациската константа е најтешко да се измери прецизно. Во SI единици, (со стандардната неодреденост во загради) изнесува::<math> G = 6,67384(80) \times 10^{-11} \ \mbox{m}^3 \ \mbox{kg}^{-1} \ \mbox{s}^{-2} = 6,67384(80) \times 10^{-11} \ {\rm N}\, {\rm (m/kg)^2}</math>
со релативна стандардна неодреденост од , или 1 дел од 8300.
1 Димензии, единици и величини
Зададените димензии на гравитациската константа во горенаведената равенка (должината на куб, поделена со масата и времето на квадрат) наоѓаат широка примена во равенките за гравитација. Меѓутоа овие димензии имаат фундаментално значење кога се изразени во Планкови единици: изразена во SI единици, гравитациската константа е димензионално и бројчено еднаква на кубот на Планковата должина поделена со Планковата маса и Планковото време на квадрат.
Кај природните единици, чиј најдобар пример се Планковите единици, ''G'' и другите физички константи како ''c'' (брзината на светлината) може да се сметаат за еднакви на 1.
Во многу учебници, димензите на G се изведени од сила за полесно сфаќање:
:<math> G \approx 6,674 \times 10^{-11} {\rm \ N}\, {\rm (m/kg)^2}.</math>
Во СГС, G може да се претстави како:
:<math> G\approx 6,674 \times 10^{-8} {\rm \ cm}^3 {\rm g}^{-1} {\rm s}^{-2}.</math>
G може да се претстави и како:
:<math> G\approx 0,8650 {\rm \ cm}^3 {\rm g}^{-1} {\rm hr}^{-2}.</math>
Доколку периодот ''P'' на објект во кружна орбита околу сферен објект се поведува по
:<math> GM=3\pi V/P^2</math>
каде V е волуменот во полупречникот на орбитата, па затоа оттука гледаме дека
:<math> P^2=\frac{3\pi}{G}\frac{V}{M}\approx 10,896 {\rm\ hr}^2 {\rm g\ }{\rm cm}^{-3}\frac{V}{M}.</math>
Овој начин на изразување на G го покажува односот помеѓу просечната густина на една планета и орбиталниот период на сателит што кружи над површината.
Во некои полиња на астрофизиката, каде растојанијата се изразуваат во парсеци, ''G'' се изразува со брзина во километри во секунда (km/s), а масата во сончеви единици :
:<math> G \approx 4,302 \times 10^{-3} {\rm \ pc}\, M_\odot^{-1} \, {\rm (km/s)}^2. \, </math>
2 Поврзано
*Диракова хипотеза за големите броеви
*Космолошка константа
3 Наводи
* E. Myles Standish. "Report of the IAU WGAS Sub-group on Numerical Standards". In ''Highlights of Astronomy'', I. Appenzeller, ed. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 1995. ''(Complete report available online: ; . Tables from the report also available: )''*