procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Католички кралеви

Католичките кралеви (шпански: ''Reyes Católicos'') е титула која во историјата се користи за кралицата Изабела I Кастиљска и Фернандо II Арагонски. Оваа титула била дадена од страна на Папа Александар VI (во историјата е познат како ''Родриго Борџија''). Тие се венчале во 1469 година во Ваљадолид.
Католичките кралеви го користиле своето познато мото: "''Tanto monta, monta tanto, Isabel como Fernando''" (македонски: "Колку вреди едното, толку вреди и другото, Изабела како Фердинанд"). Соединувајќи ги “круните“ на најголемите кралства во тоа време на Пиринејскиот Полуостров, Кралство Кастиља и Кралство Арагон. Со ова, тие всушност ги поставиле темелите на новото Кралство Шпанија, кое конечно било формирано во времето на нивниот внук Карло V. Со времето, оваа титула на еден начин му била оправдана ако се има предвид протерувањето на Маврите од Пиринејскиот Полуостров за време на Реконквистата.
Владеењето на Католичките кралеви се совпаѓа со периодот на завршување на средниот век и започнувањето на модерната историја. Преку создавање на силна централистичка власт со помош на градовите, била создадена монархија која имала сила да се бори против големите феудални семејства. Со освојувањето на Гранада, Навара, Канарските Острови, како и делови од Северна Африка била создадена држава која денеска во историографијата е позната како Кралство Шпанија.
Откривањето на Америка во 1492 година се совпаѓа со годината на крајот на Реконквистата. Преку колонизацијата на Новиот Свет, Шпанија станала една од најголемите светски велесили во тоа време.
1 Поврзано
* Јарем и стрели — симбол на Католичките кралеви
Анатолиј Парпара

Анатолиј Парпара — руски поет и преведувач.
1 Животопис
Анатолиј е роден во Москва на година. Завршил Факултет за новинарство на МГУ во Москва. Работел како уредник на весници, списанија и во книгоиздателства. Претседател е на литературната фондација Михаил Ј. Лермонтов во која се објавени десетина книги од македонски автори. Почесен член на ДПМ. Автор е на стихозбирките: Првиот превалец (1973), И животот е во право (1979), Сфаќање на пространството (1979), Размисли за татковината (1984), Лирика (1994).
Лица и усни

Лица и усни (португалски јазик: Caras & Bocas) е бразилска телекомедија. Серијата во Бразил започна со прикажување на 13 април 2009 год.
1 Синопсис
Приказната започнува со љубовта помеѓу Дафне и Габриел пред 15 години кога се запознаваат за време на еден курс по мечување. И покрај тоа што се сакаат, двајцата живеат во постојан конфликт, бидејќи ниту еден од двајцата не сака да попушти: тој е вистински мачо, а таа е модерна жена. Интересот кон искуството е една од малите нешта помеѓу нив. Габриел е чувствителен и талентиран уметник, кој не располага со многу средства, па затоа и студира благодарение на стипендијата. Дафне е богата внука на сопственичка на една компанија за дијаманти, не е многу талентирана со четките, но умее да го оценува искуството и сонува да отвори сопствена галерија.
И не само темпераментот на двајцата им се препречува во врската. Откако открива дека внука му е следена поради интерес, Жак се обидува да ги раздели. Со помошта на сопругата Леа, тој успева да ја осигура стипендијата за Габриел да учи во Лондон. Откако открива дека неговата внука е бремена, тој размислува да го назначи Габриел како управител на компанијата. Џудит, ќерката на Леа, сонува да управува со компанијата. Па поради тоа таа му се попречува во нивната љубов и Габриел ја напушта земјата без да знае дека Дафне е бремена, убеден дека свршеницата го измамила со друг, а Дафне верува дека тој ја оставил поради тоа што не сакал да ја одржува ќерка си.
Поминуваат 15 години, Дафне станала уверена жена, реализирана и професионалка, но останала сама. Таа го извршува нејзиниот сон – отвора сопствена галерија за која сонувала како мала. Но во приватниот живот е разочарана, бидејќи ја изгубила својата најголема љубов, Габриел, после кој ветила дека никогаш повеќе нема да се вљуби и да не се предава вистински на еден маж. Срцето и е затворено.
После решението на внуката дека не се мажи за никого, Жак се чувствува виновен за осаменоста. Освен тоа тој се колеба поради тоа што мисли дека Дафне нема да знае како да го управува бизнисот, кога ќе го наследи еден ден. Старецот се исполнува со надеж, кога Висенте, млад адвокат и син на неговиот пријател, се заљубува во неговата внука.
2 Улоги
Глумци Ликови
Флавија Алесандра, Дафне Бастос Конти
Малвино Салвадор, Габриел Батиста да Силва
Ингрид Гуимараес, Симоне
Хенри Кастели, Висенте
Изабел Друмонд, Бианка Бастос Конти да Силва
Сидни Сампаио, Бенхамин Абрахим
Фернанда Мачадо, Лаис
Сержио Мароне, Николас Силвеира Лонтра
Просветителство во Шпанија

Периодот на просветителството (шпански: 'Ilustración') во Шпанија започнал во XVIII век по симнувањето од власт на Хабсбуршката династија од страна на династијата на Бурбоните. Во текот на просветителството во Шпанија биле воведени големи реформи од страна на властите во Шпанија во сите области на животот.
Просветителството во Шпанија започнало истоивремено со започнувањето на војната за шпанското наследство, а завршило по крајот на Наполеоновите војни.
Доне Пановски

Доне Пановски (роден на година во - година во Битола) ― македонски критичар, есеист, книжевен историчар.
1 Животопис
Пановские е роден на 5 ноември 1935 година во селото Буф, Леринско, егејскиот дел на Македонија. Починал на 7 јануари 1997 година во Битола. Завршил Филолошки факултет во Скопје. Тој е еден од покренувачите на списанието „''Развиток''“ и издавачката дејност во Битола. Работел како новинар во весникот „''Битолски весник''“ од неговото основање. Тој станал член на ДПМ во 1975 година. Автор е на книгите: Вреднувања (критики, 1967), Импресии (критики, 1970), Литературни портрети (огледи, 1975), Литературни записи (критики, 1981), Писателите на Илинден (книжевни огледи, 1983), Рајко Жинзифов (огледи, 1983), Допири и доближувања (критики, 1990), Одгласи (студии, 1992), Учебникари и просветители (книжевни огледи, 1992), Литературни студии (1996), Буф и буфчани (монографија, 1998), Прозното творештво на Борис Вишински (студија, 1999). Автор е на поетските панорамски избори со опширни предговори: Илинденски одгласи (1983) и Октомвриски одгласи (1989).
2 Награди
„4 Ноември“
Паскал Паскалевски

Паскал Паскалевски (14 јануари 1914 - 13 мај 2004) — македонски поет, драмски автор, собирач на народни песни, преведувач и публицист.
1 Животопис
Паскал е роден во село Долени, Костурско, Егејска Македонија на 14 јануари 1914 година. Учесник во Граѓанската војна во Грција (1945-1949). Бил директор на курсот „Гоце Делчев“ за народни учители во слободна Преспа. По војната работел како професионален новинар во Македонија, Полска и Бугарија. Покренал и уредувал повеќе весници и списанија - „Непокорен“, „Нова Македонка“, „Билтен“ и „Единство“. Бил уредник и водител на часот по македонски јазик на Радио Варшава и соработник на весникот „Демократија“. Прогонуван и затворан во Грција, Македонија, Полска и Бугарија. Член на ДПМ од 1997 година. Автор е на книгите: Пролет над Егеј (поезија, 1949), Шест сонети (1958), Народни песни од Егејска Македонија (1959), Пролет над Егеј (собрано дело, 1997).
2 Наводи
* Македонска енциклопедија, МАНУ, Скопје 2009, стр. 1119-1120
Вицекралство Перу

Поткралство Перу (|Virreinato del Peru) — поткралство кое било под директно влијание на Шпанското Царство во периодот од 1542 до 1824 година. Териториите на ова поткралство се наоѓале во Јужна Америка односно териториите на денешните држави Перу, Чиле, Колумбија, Еквадор, Боливија, Парагвај, Уругвај и Аргентина. Престолнина на поткралството бил градот Лима.
Поткралството било формирано во времето на светиот римски цар Карло V на 20 ноември 1542 година со потпишувањето на кралскиот декрет во Барселона. Веднаш по ова започнала граѓанската војна помеѓу Франсиско Писаро и Диего де Алмагро за тоа кој да управува со Перу. Во 1543 година кралот го испратил и го назначил како поткрал Бласко Нунеж Вела за да ја спречи војната, но тој бил убиен три години подоцна од страна на Гонсало Писаро. Конеечно, Педро де ла Гаска успеал да воспостави ред во поткралството и во 1548 година да стави крај на граѓанската војна.
Во текот на своето постоење, поткралството било управувано од страна на 39 кралеви во периодот помеѓу 1544 до 1824 година. Франческо де Толедо (1569-1581) тој спровел големи реформи во поткралството. Тој ги централизирал колонијалните владини функции и ги поставил идните административни работници на поткралството. Во текот на нејзиното постоење, наредните векови следувале тешки моменти и кризи како во Шпанија така и во Перу. Во 1713 година било создадено Поткралството Нова Гранада на север, како и Поткралството Рио де ла Плата во 1776 година.
Во текот на 19 век, голем дел од териториите на државата добиле независност и целосното постоење на државата завршило по Битката кај Ајакуча во 1824 година.
Шпанско Царство

Шпанското Царство (|Imperio Español) или Шпанска Империја — едно од најголемите царства во светската историја како и едно од првите светски колонијални царства. Тоа во 15 век вклучувало територии и колонии во Европа, Америка, Африка, Азија и Океанија. Шпанија во 1492 се појавила како единствена монархија во Европа по завршувањето на „реконквиста“ на Пиринејскиот Полуостров. Кристофер Колумбо бил командант на првите истражувања на Атлантскиот Океан, коишто довеле придонесено за откривањето на Новиот Свет и колонизација на Америка.
За време на ерата на истражувањето односно Големите географски откритија, Шпанија преку Карипските острови и новопронајдените територии придонела за уништување на царството на Ацтеките и царството на Инките, царства кои дотогаш опстојувале во Северна Америка и Латинска Америка. Подоцна новото царство се протегала од денешна Канада во Северна Америка до Огнена Земја во Јужна Америка. Шпанската експедиција на светско ниво започнува со Фернандо Магелан во 1519 година, а завршува со Хуан Себастијан Елкано во 1522 година, постигајќи го она што некогаш Колумбо го замислувал, откривање на патот кон Азија, преку Далечниот Исток, каде започнало и колонизирањето на државите Гуам, Филипини и околните острови. Во времето на т.н. Златен век на шпанската книжевност, царството се состоело од териториите на Холандија, Луксембург, Белгија, поголем дел од Италија, делови од Германија, делови од Франција, територии во Африка, Азија и Океанија, како и големи области во Америка.
Трговијата се развивала преку Атлантикот помеѓу Шпанија и нејзините колонии; биле разменувани сите видови на стока, вклучувајќи благородни метали од Америка кои биле носени во Шпанија во нејзините флоти. Голем дел од шпанската борбена морнарица се користи за зајакнување на шпанските територии во Европа и на Средоземјето. Некои од шпанските европски имоти биле изгубени во војната за шпанското наследство во 1713, но царство ги задржило своите имоти и земји надвор од својата матична територија.
Француската окупација на Шпанија од 1808 година под раководство на Наполеон Бонапарт придонела Шпанија привремено да ги загуби своите клонии, и преку војните за независност на латинските држави во периодот од 1810 до 1825 година довело до доздавање на голем број независни држави во Јужна Америка и Средна Америка. Куба, Порторико, Филипини и други држави под контрола на Шпанија се задржиле до крајот на 19 век кога поголем дел од овие територии добиле независност по Шпанско-американската војна. Останатите острови биле продадени на Германското Царство во 1899 година.
До почетокот на XX век Шпанија ги сочувала во свој состав териториите во Африка како Шпанска Гвинеја, Шпанска Сахара и Шпански Мароко. Шпанија се повлекла од Мароко во 1956 година и дала независност на Екваторска Гвинеја во 1968 година. Кога Шпанија ја напуштила Шпанска Сахара во 1976 година, колонијата била анексирана од страна на Мароко и Мавританија во почетокот, и целосно од Мароко во 1980 година, иако во согласност со Обединетите Нации сè уште е технички под шпанска администрација
Шпанија во Втората светска војна

Шпанија за време на Втората светска војна, на чело со генералот Франсиско Франко, била неутрална за време на војната. Сепак, властите во Шпанија давале голема поддршка на Силите на Оската како од економска така и од воена гледна точка. Со почетокот на Граѓанската војна во Шпанија во јули 1936 Хитлер и Мусолини го поддржале фашистичкиот генерал Франко и неговите сили во неговата војна против шпанската република поддржана од страна на Советскиот Сојуз.
ФК Цементарница

ФК Цементарница 55 е македонски фудбалски клуб од Скопје кој моментално се натпреварува во Општинската фудбалска лига Кисела Вода. Клубот игра на Стадионот Цементарница во Скопје. Клубот е основан во 1955 година под името Фудбалски клуб ФЦУ (фабрика за цемент Усје).
1 Трофеи
Куп на Македонија:
*Победник (1): 2002-03
*Финалист (1): 2001-02
2 Цементарница во Европа
* Q = квалификации
* R1 = прво коло / R2 = второ коло
Сезона, Натрпеварување, Коло, , Клуб, Резултат
1999, УЕФА Интертото Куп, R1, ФК Колкети 1913, 4-2, 4-0
R2, ФК Ростов, 1-1, 1-2
2002, УЕФА Интертото Куп, R1, ФК Хафнарфјодур, 1-3, 2-1
2003/04, УЕФА Куп, QR, ФК Катовице, 0-0, 1-1 (a)
R1, ФК Ленс, 0-1, 0-5
Поткралство Рио де ла Плата

Поткралство Рио де ла Плата (|Virreinato del Río de la Plata) — поткралство кое било под директно влијание на Кралство Шпанија во периодот од 1776 до 1814 година. Териториите на ова поткралство се наоѓале во Латинска Америка односно териториите на денешните држави Аргентина, Боливија, Парагвај и Уругвај. Престолнина на поткралството бил градот Буенос Аирес.
Ова поткралство било формирано во 1776 година по неизиното одвојување од Поткралството Перу. Целта на формирањето била заштита на шпанските колонии од се почестите англиски и португалски амбиции за овој регион. Веќе во 1810 година започнало пропаѓањето на поткралството по објавувањето на независност на Аргентина и Уругвај во 1810 година под името Соединетите провинции на Рио де ла Плата а во 1816 година објавила и независност, потоа Парагвај во 1811 година, Боливија во 1825. Уругвај пак во периодот од 1816 до 1828 година се борел против Бразил и Португалија кои сакале оваа територија даја приклучат кон нивната држава.
Равенка на брзина на реакција

Законот за брзината или равенката на брзина на една хемиска реакција е равенка која ја поврзува брзината на хемиската реакција со концентрациите или притисоците на реактантите и постојаните параметри (обично коефициенти на брзината и делумните редови на реакцијата). За да се одреди равенката на брзина за одреден систем, треба да се комбинират брзината на реакцијата со масината рамнотежа за системот. За генеричката реакција која е без интермедиерни чекори во својот реакциски механизам (односно, елементарна реакција), брзината е дадена со
:<math>r\; =\; k[\mathrm{A}]^m[\mathrm{B}]^n,</math>
каде [A] и [B] ја одразуваат концентрацијата на единките A и B, соодветно (најчесто во моли на литар, види моларност); ''m'' и ''n'' се соодветните стехиометриски коефициенти на рамнотежната реакција; а ''k'' е ''коефициентот на брзината'' или ''константа на брзината'' на хемиската реакција. Вредноста на коефициентот ''k'' зависи од условите како температура, јонска сила, површинска област на адсорбентот или ниско озрачување. За елементарни реакции, равенката на брзина може да се изведе од првичните принципи користејќи ја теоријата на судири.
Равенката на брзина за реакција која се одвива во повеќе чекори најчесто не може да се изведе од стехиометриските коефициенти на целокупната реакција; тоа мора да се одреди експериментално. Во равенката може да се вклучени фракционални експоненцијални коефициенти, или може да зависи од концентрацијата на меѓупроизводите.
Равенката на брзина е диференцијална равенка и може да се интегрира за да се добие ''интегрираната равенка на брзината'' која ги поврзува концентрациите на реактантите или производите со времето.
Доколку концентрацијата на еден од реактантите остане постојана (бидејќи тој може да е катализатор или да е застапен во поголемо количество од останатите реактанти), неговата концентрација може да биде вклучена во константата на брзина, добивајќи на тој начин ''псевдоконстанта'': доколку B е реактантот чија концентрација е постојана, тогаш <math> r=k[A][B]=k'[A]</math>. Равенката на брзина на реакција од втор ред е редуцирана до равенка на брзина на ''псевдо прв ред''.
1 Наводи
cy:Cyfradd adwaith#Hafaliadau cyfradd
Поткралство Нова Шпанија

Поткралство Нова Шпанија (|Virreinato de Nueva España) — поткралство кое било под директно влијание на Кралство Шпанија во периодот од 1535 до 1821 година. Териториите на ова поткралство се наоѓале во Северна Америка, односно териториите на денешните држави: Мексико, југозападните делови на САД и Флорида, Гватемала, Белиз, Никарагва, Салвадор, Костарика и Куба, како и Филипините и други острови во Тихи Океан.
Нова Шпанија била раководена од страна на поткрал, кој бил директно назначуван од страна на кралот на Шпанија. Првиот поткрал на Нова Шпанија бил Диего Колумбо, син на Кристофер Колумбо кој во 1509 година градот Санто Доминго го избрал за своја престолнина. По 26 години, престолнината била преместена во Град Мексико.
Улогата на поткралот во поткралството дирекно ја определувал кралот на Шпанија. Тој командувал со војската, избирал кандидати за виши црковни училишта, имал контрола врз сите колинии во северна и Јужна Америка, но немал право да воведува нови закони и неговиот мандат бил ограничен.
По поразот во 1821 година од страна на мексиканците предводени од Агустин де Итурбид, Шпанија ги загубила сите територии во Северна Америка. Куба и Филипините останале под нејзиното владеење до 1898 година.
Да живееш живот

Да живееш живот (португалски јазик: Viver a Vida) е бразилска теленовела. Теленовелата започна да се емитува во ударниот термин на Реде Глобо телевизијата, заменувајќи ја успешницата на Глорија Перес, „Патот на Индијките“. Ова е првата новела на Маноел Карлос каде што главниот лик Елена ја глуми црна девојка и тоа популарната глумица Таис Араухо.
1 Синопсис
Елена е модел, млада и убава која секогаш има голем успех во нејзините модни дефилеа. Но, таа не е свесна дека нејзината судбина ќе се промени драстично од моментот кога ќе се заљуби во Маркос. Маркос е човек кој е 20 години постар од неа, и кој терба да му стави крај на својот брак кој го има веќе 30 години. Маркос е поранешен сопруг на Тереза, со која имал три прекрасни ќерки: Лусијана, Изабела и Миа, која е најмладата ќерка а и посвоена. Секој си има своја приказна и своја различна сопственост. Лусијана е разгалена девојка и добар модел, а што е уште полошо, таа е и најголемиот соперник на Елена. Лута од новата врска на неговиот татко, Лусијана заедно со нејзината мајка Тереза ќе се борат против таа љубов. Изабела е фина девојка која живее во тотално спротивни ставови од Лусијана. Миа е најмладата, која е секогаш пријателски настроена.
Лусијана се гледа со Хорхе, заљубен човек, но не и‘ се допаѓа тоа што тој е против идејата таа да биде модел. Хорхе, одговорен и сериозен има проблеми дома со неговиот брат близнак Мигел, кој е тотално различен карактерно од него. Единствената преокупација на Мигел е неговата девојка Рената. Таа, која што не е спремна да со оствари својот сон да стани глумица, започнува опасна навика со пиењето и алкохолот.
2 Улоги
Глумци Ликови
Таис Араухо, Елена
Жозе Мајер, Маркос
Џована Антонели, Дора
Тијаго Ласерда, Бруно
Матеус Солано, Хорхе/Мигел
Летисија Спилер, Бетина
Камила Моргадо, Малу
Барбара Паз, Рената
Национален парк Папароа

Националниот парк Папароа (англ. ''Paparoa National Park'') се наоѓа на западното крајбрежје на Јужниот Остров на Нов Зеланд.
Паркот е основан во 1987 г. и зафаќа површина од 306 км<sup>2</sup>. Паркот се протега од крајбрежјето, па сè до врвот на планата Папароа. На север се наоѓа посебен дел од паркот, низ чие средиште тече потокот Анануи.
Паркот заштитува варовничко карстно подрачје. Во него има неколку пештери, а една од нив е туристичка атракција. Најголемиот дел од паркот е пошумен со најразновидна вегетација.
На самиот крај на паркот е сместено малото селце Пунакаики.
1 Поврзано
* Национални паркови во Нов Зеланд
Теорија за судирите

Теоријата на судирите, предложена од Макс Трауц и Вилијам Луис во 1916 и 1918, квалитативно објаснува како се одвиваат хемиските реакции и зошто брзината на одвивање е различна кај истите.. Оваа теорија се основа на идејата дека честичките од реактантите мораат да се судрат за да се случи хемиската реакција, но само одреден дел од вкупните судири ја имаат потребната енергија за делотворно поврзување, со што реактантите се претвораат во производи. Ова е вака, бидејќи само дел од молекулите имаат доволно енергија и точна (правилна) ориентација (или "агол") во моментот на судирот за да ги раскинат сите постоечки хемиски врски и да образуваат нови. Минималното количество на енергија потребно за судир е познато како активациона енергија. Честичките од различните хемиски елементи реагираат еден со друг со испуштање на активационата енергија при самиот судир. Доколку елементите реагираат, судирот е успешен, но доколку концентрацијата на барем еден од елементите е премногу ниска, ќе има помалку честички за да другите елементи реагираат и реакцијата ќе се одвива мошне побавно. Со зголемување на температурата, просечната кинетичка енергија и брзина на молекулите се зголемува, но ова незначително го зголемува бројот на судири. Брзината на реакцијата се зголемува со зголемување на температурата, бидејќи поголем дел од судирите ја надвладуваат активационата енергија.
Теоријата на судири е поврзана со хемиската кинетика.
1 Константа на брзината на хемиската реакција
Константата на брзината на реакцијата за бимолекуларна реакција во гасна фаза, според теоријата на судири е дадена со изразот:
<math>k(T) = Z \rho \exp \left( \frac{-E_{a{RT} \right)</math>.
*''Z'' е честотата на судири.*<math>\scriptstyle \rho</math> е стерички фактор.*''E<sub>a</sub>'' е активационата енергија на реакцијата.
*''T'' е температурата.
*''R'' е гасна константа.
Честотата на судири е дадена со:
<math>Z = N_A^{2} \sigma_{AB} \sqrt \frac{8 k_B T}{\pi \mu_{AB</math>*''N<sub>A</sub>'' е Авогадров број
*''σ<sub>AB</sub>'' е реакцискиот напречен пресек
*''k<sub>B</sub>'' е Болцманова константа
*''μ<sub>AB</sub>'' е редуцирана маса на реактантите.
2 Квантитативен аспект
Да разгледаме една општа хемиска реакција:
A + B → C''
Во теоријата на судири се смета дека двете честички A и B ќе се судрат ако нивното јадро се доближи кон периферијата на атомот. Областа околу молекулата A каде таа може да се судри со доближувачката молекула B се нарекува напречен пресек (σ<sub>AB</sub>) на хемиската реакција и, во принцип, ја означува областа која соодветствува на круг чиј полупречник (r<sub>AB</sub>) е сума на полупречниците на двете реагирачки молекули, за кои се претпоставува дека се сферични.
Според ова, една движечка молекула ќе има волумен <math>\scriptstyle \pi r^{2}_{AB} c_A</math> за една секунда, каде <math>\scriptstyle c_A</math> е просечната брзина на честичката.
3 Наводи
Стево Теодосиевски

Стево Теодосиевски (16 април 1924 - 9 април 1997) — познат македонски естраден уметник, музички педагог и хуманист.
Добитник на многу награди и признанија:
* Октомвриска награда на Југославија;
* Сребрен и златен медал од Претседателот на СФРЈ, Јосип Броз Тито;
* Сребрен медал од Црвениот крст на Црна Гора;
* Златен медал за хуманист во Босна и Херцеговина;
* Златен медал на Црвен крст на Југославија;
* Награда на УНИЦЕФ на Југославија;
* Награда за животно дело на Србија и Црна Гора;
* Златен медал “22 декември”, Југославија;
* во 1992 г. наградата на град Скопје “13 Ноември“ од областа на културата и уметноста.
Роден е во 1924 г. во Кочани. На почетокот на 1950-тите години работи како корепетитор на програмата на Радио Скопје.
Во 1954 година ја запознава Есма Реџепова која подоцна ќе му стане животна сопатничка. Во периодот од 1960 до 1989 година Стево и Есма Теодосиевски живеат и работат во Белград, а потоа се враќаат во Скопје.
Низ нивниот дом поминале 47 деца кои биле израснати и воспитани во традиционален дух достојно да ги наследат своите родители.
Ансамблот „Теодосиевски“ има одржано повеќе од 20.000 концерти, од кои околу 2.000 хуманитарни, има издадено 108 сингл плочи, 20 лонг - плеј плочи, 32 аудио касети, 15 компакт дискови, 6 видео касети и има снимено 12 емисии од по 30 минути за МРТВ.
Стево Теодосиевски почина во Скопје на 9 април 1997 година.
Допамин

Допаминот е невротрансмитер се излачува кај широк спектар на животни, вклучувајќи ги и ’рбетниците и безрбетниците. Во мозокот, овие феноталамински функции како што се невротрансмитерите, активираат пет видови на допамин рецептори како: Д1, Д2, Д3, Д4 и Д5, и нивни варијанти. Допаминот се произведува во повеќе делови од мозокот, вклучувајќи ја и мозочната црна супстанција и вентралната обвивка. Допамин е исто така хормон лачен од страна на хипоталмусот. Неговата главна функција како хормон, е да го спречи испуштањето на пролактин од предниот резен на хипофизата.
Допамин може да се набави и како лек кој делува на симатичкиот нервен систем, создавајќи ефекти како што се зголемување на отчукувањата на срцето и крвниот притисок. Меѓутоа, бидејќи допаминот не може да ја помине крвно-мозочната бариера, допаминот даден како медикамент не влијае директно на централниот нервен систем. За да се зголеми дозата на допамин во мозокот на пациенти со болести како Паркинсоновата болест или осетливост на дистонија, може да се препише леводопа кој е предизвикувач на допамин, затоа што може да ја помине крвно-мозочната бариера.
Национален парк Аораки/Кукова Планина

Националниот парк Аораки/Кукова Планина (англ. ''Aoraki/Mount Cook National Park'') се наоѓа на Јужниот Остров на Нов Зеланд близу местото Твизел. Во рамките на самиот парк се наоѓа и селото Маунт Кук. Областа е прогласена за национален парк во октомври 1953 и е сочинета од резервати основани уште од 1887 со цел да се заштити значајната локална вегетација и предели.
1 Географија
Паркот зафаќа околу 700 км<sup>2</sup>. Ледниците зафаќаат 40% од паркот, од кои најпознат е Тасмановиот Ледник на падините на Кукова Планина.
Сите 20 врвови во земјата повисоки од 3.000 м се наоѓаат во овој парк, освен Маунт Аспајринг. Тука спаѓа и највисоката планина во Нов Зеланд, Аораки/Кукова Планина, со 3.753 м. Други позначајни врвови се Тасманова Планина, Хиксова Планина, Сефтонова Планина и планината Ели де Бомон. Планините на Јужните Алпи се млади, со помалку од десет милиони години, и сè уште се во фаза на издигање. Регионот на националниот парк во целина се издига по 5 mm годишно.
Паркот е дел и од јужновестлендското место Те Вахипоунаму прогласено за светско природно наследство како место од извонредна природна вредност.
2 Флора и фауна
Најголемиот дел од паркот се наоѓа над шумската граница, што значи дека растителниот свет се состои главно од алпски растенија како планинското лутиче, (''ranunculus lyalli''), најголемото лутиче во светот, големи планински маргаритки и дива копјеста трева (''aciphylla colensoi'') наречена и „Шпанец“ (''Spaniard''). Од птиците, во овие предели живее кеата, која претставува единствениот планински папагал и добро камуфлираното ливадарче. Од доведениот ловен дивеч најзастапени се дивокозата, хималајскиот тар и еленот.
3 Рекреација
Паркот е популарен за планинарење, скијање, лов и алпинизам. Со активностите во паркот раководи Службата за заштита на природата.
4 Поврзано
* Национални паркови во Нов Зеланд
Национален парк Егмонт

Национален парк Егмонт (|Egmont National Park) — национален парк јужно од Њу Плимут, близу западното крајбрежје на Северниот Остров на Нов Зеланд. Наречен е по истоимената планина која ги доминира пределите, а планината така ја именувал Капетан Кук, во чест на Џон Персевал, втор Ерл од Егмонт, Прв лорд на Адмиралштабот, поддржувач на првото патешествие на капетанот Кук. На маорски плаината со векови се нарекувала Таранаки, а денес двете имиња се подеднакво официјални.
Паркот е основан во 1900, и во него доминира големиот заспан вулкан на планината Таранаки (Егмонт). Паркот преку годината добива обилни врнежи, кои во суштина се од орографско потекло поради влажните западни ветрови кои влегуваат на копното од Тасмановото Море и налетуваат на планината Таранаки и блиските венци Поуакаи и Каитаке и затоа се принудени да се издигнат. Заради големото количество на врнежи и благата крајбрежна клима, подрачјето има бујна дождовна шума која ги покрива падините. Оваа шума е од национално значење заради наполното отсуство на буката (род Јужни буки).
1 Екологија
Пределите на паркот се одликуваат со богата шума од северна рата, риму/широколисни четинари, иако кај севкупниот екосистем на паркот може да се забележи растителна зонација - ратата и римуто се најраспространети во пониските делови, додека пак дрвото камахи доминира во повисоките предели. Во овие прашуми доминира крунскиот папрат (''Blechnum discolor'') од ниските растенија. Карактерот на растителните заедници се менува со надморската височина, до подалпски и алпски честак на високите предели, во остар контраст со околните обработливи површини и земјоделски пасишта. Мошне забележлива географска форма во паркот е карактеристичниот радијален одводен систем, кој може да се забележи на фотографијата десно.
2 Поврзано
* Национални паркови во Нов Зеланд
* Таранаки/Егмонт - епонимната планина
3 Наводи
* GNS Science. 2009.
* C. Michael Hogan. 2009.
Монарх на гленот (слика)

„Монарх на гленот“ (англ. ''Monarch of the Glen'') — слика од 1851 од англискиот сликар Едвин Ленсдиер, порачана како дел од три слики за Вестминстерската палата во Лондон, Англија. Сликата подоцна била пресликана на челикорез и нашироко дистрибуирана како печатена графика.
Ленсдиер бил член на Кралската академија и миленик на кралицата Викторија кој се прославил по своите слики и цртежи на животни. Во подоцнежниот опус се вбројуваат и лавовите на подножјето на Нелсоновиот столб на плоштадот Трафалгар. Од 1840-тите Лендсиер почнал да изработува детални анализи на елени кои ги гледал по патувањата низ Шкотскиот планински крај уште од 1824. Во 1850 Лендсиер добил државна нарачка да наслика три субјекти на ловна тема за просториите на бифето во Домот на лордовите, и така тој ја насликал сликата „Монарх на гленот“ и две други слики. Но кога ги завршил сликите, Долниот дом одбил да ги одобри ветените 150 фунти и затоа сликите биле продадени на приватни лица.
По извесен период сликата ја откупила фирмата за сапуни Пеарс и ја користела во рекламни материјали. Подоцна е продадена на дестилеријата Џон Девор и Синови и станала нивен заштитен знак, а потоа повторно била продадена, овој пат на дестилеријата Гленфидих, каде служела иста намена. Денес оригиналот претставува дел од збирката на компанијата Дијаџио и била изложувана во Националните галерии на Шкотска.
Логотипот на американската осигурителна компанија Хартфорд е преземено директно од оваа слика, како и логотипот на пивницата .
1 Наводи
**
Поткралство Нова Гранада

Нова Гранада (|Nueva Granada) — поткралство кое постоело во периодот 1717—1724, 1740—1810, и 1815—1819 година. Кралството ги опфаќало северните делови од денешните држави: Колумбија, Еквадор, Венецуела, Панама, Гвајана, Костарика и Тринидад и Тобаго.
Ова кралство е наследник на Ново Кралство Гранада кое опстојувало во 16 век. Но на 27 мај 1717 година (со прекратување помеѓу 1712-1739) станало самостојно поткралство кое било директно подчинето на кралот на Шпанија. Престолнината на ова кралство била Богота.
Во 1810 година тоа станало независно од Шпанија, но веќе во 1816 година повторно било заземено од Шпанија. По само три години, овие територии конечно се оделиле од зависноста на Шпанија, притоа создавајќи ја новата држава- Голема Колумбија.
По нејзиното реаспаѓање во 1831 денешна Колумбија се викала Република Нова Гранада до 1863.
Славонија

Славонија (|Slavonija) е географски и историски регион во источна Хрватска. Таа е плодна земјоделска низина со мали пошумени предели. Границата на Славонија се одредува со реката Драва во северниот дел, реката Сава во јужниот и реката Дунав во источниот дел.
1 Поврзано
* Хрватска
* Далмација
Босна (регион)

:''За други значења на поимот „Босна“ видете Босна (појаснување).''
Историски и географски, регионот познат како Босна лежи главно на Динаридите, се движат кон јужните граници на Панонската Низина, а реките Сава и Дрина ги означуваат нејзините северна и источна граница. На јужниот дел граничи со Херцеговина.
Областа Босна се состои од приближно 39,021 km<sup>2</sup>, и ја зазема околу 80% од територијата на денешната Босна и Херцеговина. Нема вистински границите помеѓу регионите во Босна и Херцеговина, а, неофицијално, Херцеговина е на југ од Иван Планина.
Двата региона образуваат геополитички ентитет од средниот век, а името "Босна" најчесто се сретнува во историски и геополитичка смисла како што обично се однесуваа на двата региона.
1 Поврзано
* Босна и Херцеговина
* Херцеговина
Босна (река)

:''За други значења на поимот „Босна“ видете Босна (појаснување).''
Реката Босна е третата најголема река во Босна и Херцеговина и се смета за една од главните реки во државата, заедно со Неретва, Врбас, Сава, Уна и Дрина. Реката Босна има должина од 282 км . За време на Римското Царство реката се нарекувала ''Bosona''.
1 Поврзано
* Реки во Босна и Херцеговина
* Географија на Босна и Херцеговина
Апостоли

Апостоли (еднина: ''апостол'', |ἀπόστολος = „гласник, проповедник“) — најблиските ученици и следбеници на Исус Христос што го проповедале Евангелието.
Во потесна смисла, изразот „апостол“ се однесува на дванаесетте непосредни Христови ученици (Мт. 10:2–4; Лк. 6:13–15); во поширока смисла — и на 70-те најблиски соработници на неговата Црква, избрани од него (Лк. 10:1–2), наречени и „седумдесетте апостоли“.
Било нагласено и дека Павле бил избран за апостол по Вознесението на Исус Христос (Дела 22:11; Рим. 11:13).
1 Дванаесетте апостоли
Дванаесетте апостоли се дванаесетте непосредни Христови ученици — Петар, Андреј Првоповиканиот, Јаков Зевдеев, Јован Богослов, Филип, Вартоломеј, Тома, Матеј, Јаков Алфеев, Јуда Тадеј, Симон Кананецот, Јуда Искариот (Мт. 10:2–4). Откако Јуда отпаднал, Матиј бил избран за еден од дванаесетте апостоли (Дела 1:23–26).
Јетон Келменди

Јетон Келменди (|Jeton Kelmendi) е поет и публицист од Косово.
1 Животопис
Јетон Келменди е роден во Пеќ на Косово тогашна СФРЈ, во 1978 година. Тој Основно училиште и гимназија во родниот град, студирал на Универзитетот во Приштина. Тој бил ветеран на Ослободителната војска на Косово.
2 Кариера
Келменди е дописник на неколку албански и косовски медиуми, политички и културни проблеми. Поезијата на Келменди е преведена на неколку јазици и е вклучена во повеќе антологии. Тој е член на неколку меѓународни поетски клубови. Има голем придонес за културни списанија, особено на англиски јазик. Темите што доминираат во неговите творби се љубовта и брутална реалност на политичката ситуација, често задоена со чувство на разочарување за сегашната состојба на нештата.
Моментално се наоѓа во Брисел и е член на Асоцијацијата на професионални новинари на Европа.
3 Автор е на објавените книги
* Shekulli the Premtimeve (ветувања век '), 1999 (поезија)
* Përtej Heshtjes (Отаде Тишина "), 2002 (поезија)
* Në qoftë Mesdi ( "Ако има на пладне"), 2004 (поезија)
* Më fal pak Atdhe (Дај ми некој дома), 2005 (поезија)
* Ku shkojnë ardhjet ( 'Каде на недостатоците наслов') сме, 2007 (поезија)
* Zonja Fjaler ( "г-ѓа Словото"), 2007 (Игра)
* Erdhe for you gjurme Eres (траги од ветрот доаѓаат преку поезија 2008)
* Коhа kur te Kete Kohe (на време, во ова време Poeiz 2009)
4 Книги на други јазици
*Ce mult s-au rarity scrisorile (Са форте Jane rralluar letrat) / EC mult s-au rarity scrisorile (како што често имаат букви) личната збирка песни во романскиот 2007.
* A Breath * poetry in India (А здивот поезија во Индија) 2008
Текешински Лозја (населба)

Текешински Лозја - населба на западниот крај на Кочани, составена претежно од куќи и во помал број станбени згради изградена во седумдесеттите години на XX век. На западниот дел од Кочани, на неговата периферија, се наоѓа наоѓалиштето Тикишински лозја каде во седумдесеттите години, при изградбата на голем број објекти за поединечно живеење била пронајдена некропола од железното време. Тоа била една од најголемите некрополи на овие простори, а од неа потекнуваат голем број наоди од растурени гробни конструкции.
Истражените гробни конструкции од 1982 година биле ѕидани од камени плочи со скелетни погребувања, односно инхумација.
Чуки (Оризари)

Чуки, Куново или Турски гробишта — археолошко наоѓалиште во јужниот дел на кочанската населба Оризари. На овој простор се наоѓале 5 могили од железното време, а имало и градиште (крепост). При рекогносцирањето на М. и Д. Гарашанин биле констатирани три могили, а во 1964 била истражена могилата бр. 1. Во неа се пронајдени два гроба со скелетни погребувања. Едниот гроб е со наоди од железното време, а другиот со римски монети од IV век.
Иако во текот на шеесеттите години на XX век биле правени обиди за заштита на могилите, истите при градењето на патот Кочани - Берово се уништени. Во текот на 1986 и 1987 година биле истражени остатоците од могилата бр. 2, при што повторно се констатираниримски погребувања врз оние од железното време (VII век пр.н.е.). Овие култни места биле користени за погребување и во подоцнежните периоди, како во средниот век, па дури и подоцна.
Истра

Истра (хрватски, словенечки: ''Istra''; италијански: ''Istria''; истроромански: ''Eîstria''), порано именувана како ''Histria'' е најголемиот полуостров во Јадранското Море. Полуостровот се наоѓа помеѓу Трстјанскиот и Кварнерскиот Залив. Овој полуостров е поделен помеѓу три држави: Хрватска, Словенија и Италија.
1 Поврзано
* Хрватска
* Словенија
* Италија
Скандинавски Полуостров

Скандинавски Полуостров — географска област во северниот дел на Европа, кој се состои од државите Норвешка и Шведска. Името е добиено од поимот ''Сканија'', покраина во јужниот дел на полуостровот. Скандинавскиот Полуостров е најголемиот полуостров во Европа.
Скандинавскиот Полуостров е најголем полуостров во Европа. Се простира меѓу Атлантскиот Океан и Балтичкото Море со Ботнискиот Залив и Северноледениот Океан.
Зафаќа околу 1.100.000 км<sup>2</sup>. Има должина од околу 1.900 км и ширина од 400 до 700 км. На него живеат околу 15 милиони луѓе. По должината на полуостровот се простираат старите Скандинавски Планини кои се состоат од кристални штрилци, гранити и гнајсеви.
За време на ледничкиот период биле изложени на голема ерозија. ледниците многу влијаеле врз формирањето на изгледот на релјефот. Западните брегови се мошне разгранети; со потопување на ледничките долини се создадени длабоки, долги и тесни заливи наречени фјордови.
Пространи делови од Скандинавија се зарамнети и се нарекуваат Фјелдови. ледниците оформиле голем број езера. Големи делови од Скандинавскиот Полуостров и денес се под ледници. Западните делови се под влијние на атлантската клима и топлата Голфска струја, како и на студени воздушни маси од север и од исток.
Западните делови имаат поголемо количество врнежи, па затоа реките се кратки, брзи, со голем пат и полноводни, така што имаат голема енергетска моќ. Други природни богатства се шумите и рудите на железо, бакар, олово, цинк и друго.
Полуостровот е политички поделен на Норвешка, Шведска и Финска.
1 Поврзано
* Европа
* Скандинавија
Национален парк Ракиура

Националниот парк Ракиура (англ. ''Rakiura National Park'') е природен резерват на Стјуартовиот Остров/Ракиура во Нов Зеланд. Овој е најновиот од 14-те национални паркови во Нов Зеланд, отворен на 9 март 2002 г. Зафаќа површина од 1.570 км<sup>2</sup>, околу 85% од Стјуартовиот Остров, кој е трет остров по големина во земјата. Во паркот не спаѓа населената област околу Полумесечениот Залив (т.е. гратчето Обан) и некои патишта, како и приватна маорска земја повнатре на копното. Паркот се состои од мрежа од поранешни природни резервати, пејзажни резервати и општествени шуми.
1 Природознание
Во паркот има популарна планинарска патека наречена Ракиура Трек. Во него живеат најразновидни локални птици, а паркот нуди најдобра можност во земјата за посматрање на птицата киви во дивина. Ова делумно се должи на ограничениот број на невестулки и ласица. Во извесни крајбрежни предели во паркот се размножуваат загрозените жолтооки пингвини.
2 Поврзано
* Национални паркови во Нов Зеланд
3 Наводи
* C. Michael Hogan. 2009.
Линијар

Линијар е инструмент употребуван во геометријата, техничкото цртање и архитектурата за мерење растојанија или за прецизно цртање прави линии со одредена или неодредена должина. Исто така служи и за мерење димензии во просторот или на некоја површина.
Линијарот најчесто претставува мало парче пластика во форма на правоаголник на кое на горниот дел е изгравирана скала, која може да биде во сантиметри, милиметри, инчи или др.
Освен пластика, за изработка на линијар може да се употреби и дрво или метал.
1 Поврзано
* Пенкало
* Молив
* Шестар
Федерација Босна и Херцеговина

:''За други значења на поимот „Босна“ видете Босна (појаснување).''
Федерацијата Босна и Херцеговина (латиница: ''Federacija Bosne i Hercegovine'', кирилица: ''Федерација Босне и Херцеговине'') е една од двете политички единици што ја сочинуваат суверената држава Босна и Херцеговина (другата единица е Република Српска).
Федерацијата на Босна и Херцеговина е претежно населена со Бошњаците и Хрвати, која е и причината за нејзиното неформално име ''Бошњачко-хрватска федерација.'' Сепак, со одлука на Уставниот суд во 2001 година, Србите беа прогласени за трет уставен народ на Федерацијата. Истото се случило и со Бошњаците и Хрватите во Република Српска.
1 Галерија
2 Поврзано
* Босна и Херцеговина
* Република Српска
* Округ Брчко
Корзика

Корзика (|Corse; |Corsica; |Corsica; |Corsega) — остров во Средоземното Море со двоен статус на регион и департман на Франција. Се наоѓа западно од Италија, југоисточно од француското копно и северно од италијанскиот остров Сардинија. Планините претставуваат две третини од целокупната територија на островот, создавајќи еден масив. Пред француското управување, Корзика била посед на Република Џенова.
По закон островот е означен како територијална заедница (''collectivité territoriale''), пооради тоа ужива поголеми права во однос на останатите француски региони и департмани. Вообичаено, Корзика е означена како регион и најчесто е заведувана во списокот на други региони на Франција. Денес Корзика управно се смета за еден департман, а до 2018 г. била поделена на два, наречени Горна и Јужна Корзика.
Иако островот е одделен од континенталното копно од Лигурското Море и е поблиску до Италија отколку до француското копно, политички е дел од Метрополска Франција. Почнувајќи од 1282, островот му припаѓал на Република Џенова, иако на кратко бил во посед на независната Корзиканска Република од 1755 до француското освојување во 1769. Корзиканската култура содржи елементи на француската и италијанската и нејзиниот устав додека бил Република бил напишан на италијански. Домашниот корзикански јазик е признаен како регионален јазик од француската влада.
Францускиот цар Наполеон Бонапарт е роден во 1769 во корзиканскиот главен град Ајачо. Денес, неговата родна куќа се користи како музеј. Северниот град Калви тврди дека е родното место на познатиот истражувач Кристофер Колумбо.
1 Поврзано
Географија на Корзика
* Корзикански јазик
* Корзиканци
* Фронт за национално ослободување на Корзика
Република Српска

Република Српска или скратено Српска — една од двете главни политичко-територијални единици на Босна и Херцеговина, другата е Федерацијата Босна и Херцеговина. Република Српска е дефинирана во Уставот како единствена територијално, неделлива и неотуѓива уставна и правна единица што самостојно ќе ги врши своите уставни, законодавни, извршни и судски функции. Националното собрание и на Владата е во Бања Лука, иако Сараево е службен главен град. Република Српска е дом на три уставни народи: Срби (околу 88%), Бошњаци (околу 8%) и Хрватите (околу 4%).
1 Градови
Според пописот од 2013 г., најголеми градови во Република Српска се:* Бања Лука (199.191 жит.)
* Бијељина (114.663 жит.)
* Приедор (97.588 жит.)
* Добој (77.223 жит.)
* Источно Сараево (64.966 жит.)
* Зворник (63.686 жит.)
* Градишка (56.727 жит.)
* Теслиќ (41.904 жит.)
* Прњавор (38.399 жит.)
* Лакташи (36.848 жит.)
* Требиње (31.433 жит.)
* Дервента (30.177 жит.)
* Модрича (27.799 жит.)
* Козарска Дубица (23.074 жит.)
2 Галерија
3 Поврзано
* Босна и Херцеговина
* Федерација Босна и Херцеговина
* Округ Брчко
Национален парк Те Уревера

Националниот парк Те Уревера (англ. ''Te Urewera National Park'') — поранешен национален парк во Нов Зеланд и најголемиот од четирите на Северниот Остров. Зафаќа површина од околу 2.127 км<sup>2</sup>, и се наоѓа североисточно од регионот Хоков Залив.
Областа е прогласена за национален парк на 28 јули 1954 г, сочинувајќи се од сливното подрачје на езерата Ваикаремоана, Ваикареити и други крунски резервати, а во 1957 кон паркот се придодадени и сите крунски земјишта северно од Руатахуна, со дополнителни 1.350 км<sup>2</sup>. Паркот е прошируван и во 1962, 1975 и 1979 г. со помали додавки и менување на границите во периодот меѓу тие години.
Во паркот не е вклучено езероското дно и маорските енклави. Круната го издава езерското дно под наем, кое е под управа на Службата за заштита на природата.
Те Уревера е роден крај на племето Тухое. Заради географската изолација, овој бил еден од последните региони кои потпаднале под британска власт за време на колонизацијата во XIX век. Маорскиот водач Те Кути во бегство се засолнил кај ова племе, и со нив склучил сојуз.
Името на паркот доаѓа од маорските зборови „уре“ што значи пенис и „вера“ што значи изгорен, па така името би се превело како „изгорен пенис“. Ова се однесува на една маорска приказна за еден главатар кој спиејќи се превртел и се стркалал во логорски оган, и така умрел.
1 Природознание
Паркот е дом на најразновидна флора и птици. Од пониската вегетација мошне распространет е крунскиот папрат (''Blechnum discolor''). Во паркот живеат сите птици присутни на Северниот Остров освен веката.
2 Наводи
* C. Michael Hogan. 2009.
* Служба за заштита на природата на Нов Зеланд. 2009.
* Charles Rawlings-Way, Carolyn Bain, Brett Atkinson, Errol Hunt, Peter Dragicevich and Sarah Bennett. 2008. ''New Zealand'', Lonely Planet Publications, XIV издание, ISBN 1-74104-816-8 756 страници
Пенкало

Пенкало или стило — предмет кој остава трага од мастило на подлогата, најчесто на хартија. Има повеќе видови пенкала, а покрај обичното пенкало, познато е уште и течното пенкало кое исто така има мастило, но тоа е потечно отколку кај обичните. Пенкалата најчесто се направени од пластика или од метал.
Поимот „пенкало“ доаѓа од пронаоѓачот на „автоматското наливно перо“ — хрватскиот претприемач од полско-холандско потекло Едуард Славољуб Пенкала (1871-1922).
1 Поврзано
* Молив