Болест

Болест (латински: ''morbus'') — нарушување од нормалната животна дејност на организмот, придружено со структурни и функционални измени во него.
1 Видови болести
*''Според динамиката на протекување''** перакутни - протекуваат за 1-3 денови, понекогаш за часови или дури минути; такви се повеќето тровења, некои алергични состојби, некои инфективни болести и др.;
** акутни - протекуваат за 2-7 денови; така протекуваат повеќето воспалителни процеси и инфективни болести, и др.;
** субакутни - протекуваат за 7-20 денови; така протекуваат некои бактериски и габични инфекции, и др.;
** хронични - траат повеќе од 20 денови; така протекуваат повеќето автоимуни болести, габичните инфекции, и др.
*''Според локализацијата''** општи (генерализирани) - го засегаат целиот организам; такви се речиси сите заразни и метаболитни болести, и др.;
** месни (локални) - засегаат строго ограничени делови; општите промени во организмот се незначителни; такви се повеќето кожни болести, траумите (изгорувања, скршеници, исшачувања итн.) и др.
Предметот на медицината е настанувањето, развивањето, лечењето и профилактиката на болестите, секој дел од медицината изучува определен аспект на некоја група од болести. Основните медицински науки, коишто ги изучуваат болестите во целост, се:
* Етиологија
* Епидемиологија
* Нозологија
* Патологија
* Диагностика
2 Некои од познатите болести во секојдневието
* Апсцес- Abscessus, новоформирана патолошка шуплина, обвиена со капсула по чија внатрешност се расположени епителни клетки - исполнета со гној, при локализирано гнојно воспаление.
* Хепатит - воспаление на црниот дроб најчесто предизвикано од вирус или токсична материја
* Хепатит А - воспаление на црниот дроб предизвикано од RNK вирус, од фамијлијата Picornaviridae, а најчесто се пренесува со ингестија на контаминирана храна и вода.
* Хепатит Б - воспаление на црниот дроб предизвикано од DNK вирус ( Hepatitis B virus, од фамилијата Hepadnaviridae) кој опстојува во крвта и најчесто се пренесува преку сескуален контакт или трансфузија на инфицирана крв или крвни производи.
* Хепатит Ц - воспаление на црниот дроб предизвикано од ретровирус (Hepatitis C вирус, од familijata Flaviviridae) кое има слични клинички манифестациии како Hapatitis B.
* Рак - Cancer, болест која се одликува со неконтролирана клеточна делба, како и со способност на клетките на ракот да инвадираат други ткива, со директно растење или со миграција на клетките на далечни локализации.
* Гастритис - воспаление на слузокожата на желудникот, кое настанува поради дејство на неинфективни (на пример при примена на нестероидни антиифламаторни лекови - аналгетици) или инфективни (на пример бактерии од родот на хелиобактер) агенси.
* Настинка - Акутно вирусно воспаление на горнореспираторниот тракт
* Заушки - Акутно воспаление на задвиличната плунковна жлезда
3 Болеста како тема во уметноста и во популарната култура
3.1 Болеста како тема во народното творештво
* „Митре и чума“ — македонска народна песна.* „Гуга болна лежи“ — македонска народна песна.* „Девет години болен лежав“ - македонска староградска песна.* „Ајде болно лежи“ - македонска староградска песна.* „Ајде разболе се мојто либе“ - македонска народна песна.* „Разболела се Ирина мома“ - македонска народна песна.* „Катинка болна легнала“ - македонска народна песна.* „Три години болна лежам“ - македонска народна песна.* „Раболела се Калина“ - македонска народна песна.* „Калина грло болело“ - македонска народна песна.* „Болна лежала Стојанка“ - македонска народна песна.* „Болно лежит малој моме“ - македонска народна песна.* „Ленче бре, Ленче, попово ќерче“ - македонска народна песна.* „Ти се молам мајко ко ќе умрам“ - македонска народна песна.* „Боледувањето на Ѓерзелез“ (српски: ''Ђерзелезово боловање'') - босанска народна песна.* „Болниот Јово и тамбурата“ (српски: ''Болани Јово и тамбура'') - српска народна песна.* „Болниот и болеста“ (српски: ''Боник и болест'') - српска народна приказна.
3.2 Болеста како мотив во книжевноста
* „Болеста на Дениција“ - песна на македонскиот поет Петре М. Андреевски од 1968 година.* „Подемот и падот на Паркинсоновата болест“ - роман на српскиот писател Светислав Басара.* „Ревматизам“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1974 година.* „Болест“ — песна на Блаже Конески од 1989 година.* „Госпоѓа во посета на болното дете на својата слугинка“ (хрватски: ''Gospođa u posjeti kod bolesnog djeteta svoje sluškinje'') - песна на хрватскиот писател Мирослав Крлежа.* „Ај, на здравје!“ — песна на македонскиот поет Васил Куноски.* „И мечето има грип“ - расказ на македонската писателка Оливера Николова.* „Болест“ - поетски циклус на рускиот писател Борис Пастернак од 1918-1919 година.* „Џемперот на болниот“ - песна на Борис Пастернак.* „Извештај за чумата“ (српски: ''Izveštaj o kugi'') — расказ на српскиот писател Радослав Петковиќ од 1998 година.* „Смалување“ (српски: ''Смањивање'') — расказ на српскиот писател Радослав Петковиќ од 1998 година.* „Жеравите на Сасаки“ — песна на македонскиот поет Видое Подгорец.* „Записи за црниот Владимир“ (српски: ''Записи о црном Владимиру'') — поетски циклус на српскиот поет Стеван Раичковиќ.* „Лоша постапка“ — песна на македонскиот поет Живко Ризовски од 1995 година.* „Моменти“ — песна на македонскиот писател Бошко Смаќоски.* „Quo vadis, Пневномиј?“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.* „Од Болничкиот дневник“ - песна на рускиот поет Василиј Филипов.* „Болеста на Атанас Иваноски“ - расказ на македонскиот писател Живко Чинго од 1963 година.* „Оздравување на болниот“ - песна на македонскиот поет Ацо Шопов.
3.3 Болеста како тема во популарната музика
* „Ширење на болеста“ (англиски: ''Spreading the Disease'') — албум на американската хеви-метал група Антракс (''Anthrax'') од 1985 година.* „Време за разболување“ (англиски: ''Time to get ill'') — песна на американската рап-група Бисти Бојс (''Beastie Boys'') од 1986 година.* „Лепрозен“ (англиски: ''The Leper'') — песна на американската рок-група Дајносор (''Dinosaur'') од 1985 година.* „Болест“ (англиски: ''The Disease'') — песна на британската рок-група Echo And The Bunnymen од 1981 година.* „Сè уште болен“ (англиски: ''Still ill'') — песна на англиската рок-група Смитс (''The Smiths'') од 1984 година.* „Градска болест“ (англиски: ''City Sickness'') — песна на рок-групата Тиндерстикс (''Tindersticks'') од 1993 година.* „Имам астма“ (англиски: ''I've Got Asthma'') — песна на британската панк-рок група Тој долс (''The Toy Dolls'').* „Ерни имаше хернија“ (англиски: ''Ernie Had A Hernia'') — песна на Тој долс.* „Шампион во сипаници“ (англиски: ''Smallpox Champion'') — песна на американската рок-група Фугази (''Fugazi'') од 1993 година.