procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Александар Донски

Александар Донски (, - ) — македонски книжевен преведувач, раскажувач и историчар.
1 Животопис
Тој бил роден на 18 ноември 1960 година во Штип, во уметничко семејство. Основно и средно образование завршил во Штип, а дипломирал на Универзитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје, на групата Историја на уметноста со археологија.
Александар Донски има објавувано бројни написи во повеќе списанија и на различни теми. Автор е на неколку документарни радио емисии. За својата работа има добивано и награди. Повеќе години соработувал со „''Народна волја''“ од Горна Џумаја, од Скопје и „''Австралиско-македонски неделник''“ од Мелбурн.
Работи во Институтот за историја и археологија при Универзитетот „Гоце Делчев“.
2 Објавени книги
* Јапонскиот печат за Илинденското востание (1987)
* Фолклорното богатство на Штип (1989)
* Натприродни огласи (1994)
* Што ќе нѝ се случи по смртта? (1995)
* Морбидни раскази (1996)
* Судбина (објавена на бугарски во Софија, 1997)
* Етногенетските разлики помеѓу Македонците и Бугарите (2000)
* Исус Христос и Македонците (2000)
* Уделот на Македонците во светската цивилизација (2002)
* Античко-македонското наследство во денешната македонска нација (2000)
* Денешните потомци на Самоиловата царска династија (2004, 2008)
* The descendents of Alexander the Great of Macedon (Štip, Sidney 2004)
* Сведоштва за Илинденскиот период (заедно со Атанас Кирјаков од Благоевград, 2005)
* The genealogical lineage between queen Elizabeth II and the medieval Macedonian czar Samuel (Shtip/Sidney, 2005)
* Македонското потекло на некои од американските претседатели (2006)
* Сите светители од Македонија (2006)
* Денешните потомци на античко-македонската царска династија (2007)
* Византиски цареви од македонско потекло (2007)
* Тајната на бакарната книга (2007)- роман
* Обединувањето на Македонија (2008) - роман
* Американски јасновидец во контакт со духот на Александар Македонски (2009) - роман
* Старогрчки и други антички сведоштва за посебноста на античките Македонци (2011)
Лишаи

Лишаите (латински: ''Lichenes'') се талофитни растенија, чијшто талус претставува симбиоза од компоненти со растително потекло: алга и габа. Како резултат на ваквото сврзување се добива нов организам, кој квалитативно се разликува од сврзаните компоненти, по морфолошки, физиолошки и еколошки својства. Во лишајната симбиоза, габата од алгата зема органски материи - асимилати, а алгата од неа - вода и минерални материи. Алгите кои влегуваат во состав на лишајниот талус се претежно зелени и во помал дел модрозелени, додека габите се аскомицети или базидиомицети.
1 Видови на лишаен талус
Според анатомската градба, се разликуваат два основни видови лишајни талуси: ''хомеомерни'' и ''хетеромерни''.
''Хомеомерниот вид на талус'' се смета за постар и попримитивен. Тука двете симбиотни компоненти се рамномерно распоредени. Овие лишаи најчесто се слузести, бидејќи алгата е модрозелена и излачува слузеста материја. Тие имаат облик на темни, лигави, збрчкани кори, кои растат на карпи кои повремено се влажни.
''Хетеромерен вид на талус'' имаат повеќето листовидни и грмушести лишаи. Тука, во талусот, на напречен пресек, разликуваме горна кора, која се состои од густо збиени хифи и алген или гонидијален слој (најчесто едноклеточни топчести зелени алги); срцевина или медула од растресити хифи и долна кора од густо збиени габни хифи.
Талусот на лишаите, во зависност од видот, има темнокафеаво, жолтеникаво, портокалово, сиво (скоро црно) и друг вид на обојување. Бојата на талусот се должи на присуството на секундарни производи во облик на кристали или зрнца, распрскани по површината на хифите (познати и како лишајни киселини).
2 Видови на лишаи
Според морфологијата на талусот, која има голема варијабилност, можат да се издвојат три видови на лишаи:
* Корести лишаи
* Листовидни лишаи и
* Грмушести лишаи
3 Размножување на лишаите
Лишаите како комплексни организми се размножуваат вегетативно со регенерација, кога од еден откинат дел од лишајот се регенерира целосно талусот, со соредии и со изидии.
Кај лишаите има и полово размножување, при што се формираат плодни тела. Половиот процес и формирањето на плодните тела го условува габата.
4 Распространетост и значење на лишаите
Лишаите се доста распространети на Земјата. Растат на различни подлоги (почва, дрва, карпи, како епифити и слично). Издржливи се на суша и други неповолни еколошки фактори. Меѓутоа, тие не поднесуваат загаден воздух и затоа ретко се среќаваат во околината на индустриските објекти и големите градови. Поради овој факт, лишаите се сметаат за мошне добри индикатори на загадениот воздух.
Лишаите имаат и стопанско значење. Во скандинавските земји, некои од лишаите се користат за исхрана на добитокот и човекот - Cetraria islandica како храна за луѓето, а еленската мов (фам. Чашкести лишаи за елените.
Лишаите долго време се користат како суровина за добивање на природни бои (како лакмусот, неопходен во хемијата). Одреден број од овие бои се користи во парфимеријата, за добивање на разнолични мириси.
Кај повеќе лишаи се откриени антимикобни и антимикробни особини и затоа се користат во медицината за лечење на рани и изгореници.
Александар Алексиев

Александар Алексиев — македонски поет, романописец, критичар, книжевен историчар и театралог.
Роден е во Кочани на 20 август 1929 година. Завршил Филозофски факултет во Скопје. Бил директор на Радио Скопје, на Архивот на Македонија и професор на Факултетот за драмски уметности. Долгогодишен уредник на списанието „Современост“. Член на ДПМ од 1959 година. Една година бил затворен на Голи Оток, за што пишува во својот роман „Деветте круга на пеколот“. Почина на 22 февруари 2006 година.
1 Книжевно творештво
* Песни (1955)
* Основоположници на македонската драмска литература (студии, 1972)
* Војдан Чернодрински (монографија, 1974)
* Антон Панов (монографија, 1974)
* Македонската драмска литература (студии, 1976)
* Македонската драма меѓу двете светски војни (студија, 1976)
* Илинден и македонската драмска литература (студија, 1983)
* Низ литературното минато и сегашноста (студии, 1985)
* Љубов за љубов (монографија, 1994)
* Деветте круга на пеколот (роман, 2000)
Ги уредил собраните дела на:
* Војдан Чернодрински, во пет томови (1975)
* Васил Иљоски, во три томови (1979)
2 Награди
Добитник е на наградите: „11 Октомври“ и „Војдан Чернодрински“ и „Златно перо“ за преведувачка дејност.
Кирил Манчевски

Кирил Манчевски (Броштица, - ) ― еден од великаните на градската, лирска народна песна.
1 Животопис
Роден е во Броштица, Дебарско. Иако по занимање всушност бил металски работник, во текот на неговиот кус живот тој и се посветил на народната песна која била неговиот најверен сопатник. Како човек бил едноставен и искрен, исклучително духовит, вистински професионалец - велат за него оние кои го имаа задоволството лично да го познаваат.
Неговиот музички талент е откриен во 1950-тите години. Оттогаш тој стана и сценски презентатор на народната песна, во и надвор од Македонија. Заедно со разните македонски фолклорни ансамбли тој имал можност да ја отвори својата „лирска душа“ и на светската јавност, која е љубител на македонските музички бисери.
Најчесто настапувал како солист, а многу ретко во дует. Неговиот репертоар ги вклучувал најубавите бисери на македонската староградска музика. Меѓу нив, доминантно место имаат лирските песни, со поетски стихови и широко распеани мелодии, но и печалбарските, патриотските и други. Тој изградил единствен интерпретаторски стил, кој се одликува со широки и богати мелизми, вкусни и издржани каденци, карактеристнични и особено прецизни мелодиски орнаменти. Колку само внимателно, преполн со емоции, гази по секој од тоновите на мелодијата! Неговиот глас ѕвони во бавните и широки, рубато песни, од кои блика сиот лиризам на срцето. Долгите издржано каденци на крајот како да се претопуваат во тишината, толку природно и нежно, како снегулката што при допирот со дланката се топи и исчезнува.
Премиер

Премиер или претседател на владата е личноста која е на чело на владата. Во зависност од моделот на организација на власта во дадена земја, овластувањата на премиерот можат да бидат широки или релативно ограничени. Обично премиерот нема конкретен ресор, но понекогаш се случува тој, истовремено со премиерската функција да ја врши функцијата министер на одредено министерство. При таков случај најчесто се работи за министерството за одбрана.
ko:총리
nl:Minister-president
Абрахам Маслоу

Абрахам Харолд Маслоу или Маслов (|Abraham Harold Maslow; 1 април 1908 – 8 јуни 1970) бил американски психолог. Неговото име најчесто се поврзува со хиерархијата на човековите потреби и се смета за основач на хуманистичката психологија.
Тој е прво родено дете од вкупно седум деца во семејство на емигранти од Русија. Неговите родители се надевале на подобар живот во САД и го форсирале своето дете да постигне одличен академски успех. Во текот на своето детство Маслов се чувствува осамено и единствено сигурно засолниште за него претставувале книгите.
За да ги задоволи своите родители Маслов најпрво запишува Правен факултет. Нешто подоцна се жени со неговата прва братучетка Берта Гудман, спротивно на желбата на неговите родители. Абрахам и Берта ќе имаат две ќерки. Тој и Берта заминуваат за Висконсин, каде што тој ќе ја изучува психологијата. Дипломира на Универзитетот во Висконсин во 1930, магистрира во 1931, а докторира во 1934 година. На овој универзитет работи со Хари Харлов, познат по изучувањето на емоционалното врзување кај резуз мајмуните. Една година по дипломирањето Маслов разминува во Њујорк каде што работи со Е.Л.Торндајк. Во тоа време Маслов се интересира за сексуалноста кај луѓето.
Подоцна станува редовен професор на универзитетот во Бруклин. За време на овој период од неговиот живот, тој ќе запознае многу интелектуалци од Европа (луѓе како Алфред Адлер, Ерих Фром, Карен Хорнај и уште неколку гешталт и фројдовски ориентирани психолози) кои ќе емигираат во Америка, особено во Бруклин.
Од 1951 до 1969 година Маслов е на чело на институтот за психологија во Брендајс и од тогаш започнува со неговата теоретска работа. Во тоа време се сретнува со Курт Голдстеин кој го запознава со идејата за себе-остварување.
Последните години од својот живот ги поминува во Калифорнија сè до неговата смрт на 8 јуни 1970 година. По долги години боледување тој умира од срцев удар.
1 Хиерархија на човековите потреби
Маслов ќе придонесе за психлогијата преку неговата хиреархија на човекови потреби, која ја претставува како пирамида, а на врвот од пирамидата се наоѓа потребата за самоостварување или тензија или конфликт во животот на некоја личност. Основата на пирамидата ја сочинуваат основните потреби за преживување. Откако ќе се задоволат овие потреби, човекот се стреми да ги реализира потребите од второто ниво: потребата за безбедност и сигурност. Потребата се актуелизира само тогаш кога не е задоволена. Со задоволување на потребите, тие не исчезнуваат туку не мотивираат да се искачиме скалило погоре.
Третото ниво го сочинуваат потребите за припаѓање и љубов: потреба за пријател, дечко, девојка, потреба за деца односно за блиска емоционална врска (однос). Незадоволување на оваа потреба води кон осаменост и социјална анксиозност. Потоа следи потребата за почит. Маслов наведува две верзии на потребата за почит: ниска и висока. Негативна верзија на оваа потреба е комплексот на инфериорност и ниска самодоверба. На врвот од пирамидата се наоѓа потребата за самоостварување.
Ѓорѓи Абаџиев

Ѓорѓи Абаџиев (, - , ) — македонски раскажувач, романописец, историограф, публицист и сценарист.
1 Животопис
Со своето семејство најпрво емигрирал во Грција (1918 година), а оттаму во 1921 година, во Плевен, Бугарија. Уште како дете со неговите родители се преселил во Горна Џумаја (Благоевград) и таму живее во периодот од 1924 до 1931 година. Таму завршил основно образование и гимназија. Токму во тој период ја печати својата прва стихозбирка „Печални песни на душата“ (1929-1930). Во септември 1932 се сели во Софија каде студирал на Правниот факултет, каде што зел активно учество во организациите на прогресивната македонска емиграција во Бугарија. Дипломирал на Правниот факултет во 1937 година.
Ѓорѓи, заедно со Пелин Велков и Ангел Јорданов, во 1936 година, ја објавиле книгата раскази и уметнички репортажи „Труд и луѓе“. Тој бил уредник и соработник на повеќе весници и списанија: „Македонски вести“, „Доброволец“, „Глобус“, „Ведрино“, „Кормило“ и „Литературен Критик“.
Бил еден од основачите на Македонскиот литературен кружок (1938-1941) и член на Македонскиот литературен кружок „Никола Вапцаров“ во Софија (1946-1947). Бил уредник на весникот „Македонско знаме“ (1945-1947). По враќањето во Македонија, во 1948 година, развива плодна дејност како писател, публицист и историчар. Работел во Институтот за национална историја во Скопје и бил негов директор и еден од основачите. Член на Друштвото на писателите на Македонија од 1949 година.
За својата литературна работа добил повеќе награди и признанија. Добитник е на наградите за проза на НР Македонија и „11 Октомври“.
Сценариото за филмот „Мис Стон“ (1958) е неговиот прв чекор во филмската уметност.
2 Творештво
Ѓорѓи Абаџиев е познат како историски белетрист бидејќи историјата има истакнато место во неговите дела. Автор е на книгите:* „Труд и луѓе“ (уметнички репортажи и раскази, соавторство, 1936)
* „Изгрев“ (раскази, 1950)
* „Епопејата на Ножот“ (раскази, 1951)
* „Последна средба“ (раскази, 1953)
* „Арамиско гнездо“ (роман, 1954)
* „Пустина“ (роман, 1961)
* „Балканските војни и Македонија“ (монографија, 1972)
Во 1972 година е објавен избор од неговото творештво во четири тома.
Гамета

Гамета — означува специјализирана полова клетка која вообичаено се спојува со друга гамета во процесот на полово размножување. Гаметите се хаплоидни клетки кои содржат еден комплетен сет на хромозоми и се продуцираат во процесот гаметогенеза кој вообичаено се одвива во половите органи (гаметангиуми). За време на гаметогенезата доаѓа до редукциона (мејотска) делба на клетките кои преминуваат од диплоидни соматски во хаплоидни полови клетки (гамети). По копулацијата (спојувење) на две гамети доаѓа до повторно удвојување на бројот на хромозомите, односно се добива нова единка, зигот. По низа модификации и енормен број на митотски клеточни делби зиготот најпрво поминува во ембрион, за подоцна по раѓањето да созрее во адултна единка способна да продуцира гамети.
Кај животните и останатите организми кои полово се размножуваат по пат на оогамија, половите клетки, сперматозоидите и јајце-клетките, поседуваат големи разлики во структурата, големината и однесувањето. Покрај оогамниот полов процес, постојат и, изогамија, кој вклучува две идентични гамети, и анизогамија или хетергамија, кога машката и женската гамета се разликуваат по големина. Кај пониско организираните организми постојат и низа други помалку познати начини на полово размножување кои може но и не мора да вклучуваат гамети во основната смисла на зборот. Такви се на пример: зигогамија или гаметангиoгамија, конјугација, хологамија, автогамија.
Соколарство

Соколарство — вештина на ловење со птици грабливки, датира од пред неколку милениуми. Соколарството се среќава на територијата на Македонија уште од најдалечното минато. Најголем расцут соколарството доживува во средниот век. Едно од најстарите пишани дела кое датира од XIII век е „Умешност во ловот со птиците“ (латински: ''De arte venandi cum avibus'') напишано на латински од Фридрих II.
Ловот со птици грабливки бил аристократска забава и посебни феудални закони, како и религиозни нарачки биле вмешани во одгледувањето и тренирањето на грабливките, како и во основањето на првите соколарски школи. Тренираните соколи биле ценети како скапоцен поклон од значителна вредност, и често се користеле во дипломатски цели.
Соколарските клубови се формирани со цел за конзервација на соколарските традиции, за развој во одгледувањето, размножувањето и тренирањето на птиците грабливки, како и ловот со нив. Условите за зачленување во ваквите соколарски клубови се:
* Да се има над 18 години
* Успешно да се положи соколарскиот испит.
Почетниците се подготвуваат од страна на искусни соколари и по кус период на пракса се во можност да го полагаат соколарскиот испит. Употребата на птици грабливки во соколарството ја одобрува посебно административно тело за управување со дивечот, а дозволите за поседување и размножување ги дава посебно тело за заштита на природата.
Птици кои најчесто се употребуваат во соколарството се: јастреб кокошкар (''Accipiter Gentillis''), сив сокол (''Falco peregrinus'') степски сокол (''Falco cherrug'') и златен орел (''Aquila chrysaetos''). Дивеч кој најчесто се лови се еребици, фазани, зајаци и лисици.
Чешките соколари користат околу 200 птици за соколарење и околу 40 за вештачко размножување. Секоја година се произведуваат над 350 птици кои се наменети за соколарите или пак за реинтродукција во природа. Голем број соколари се занимаваат со размножување и на други птици грабливки, како што е малечкиот сокол гулабар, па сѐ до различни видови на орли и бувови. Настрана од тренирањето и ловот со птиците грабливки, соколарите играат и важна улога во заштитата на птиците грабливки во природата, вклучувајќи ја и грижата за повредените или хендикепирани единки.
Најпрестижен е годишниот соколарски состанок, кој се одвива во Опочно - Чешка, каде се собираат соколари од цела Европа. Состанокот трае неколку дена, а е пропратен со соколарење на терените кои се богати со разновиден дивеч. Повеќето соколарски клубови се членови или пак се стремат за членство во IAF - Меѓународната Асоцијација за Соколарство (и конзервација на птиците грабливки) која постои од 1991 година.
Црвени алги

Црвените алги (латински: ''Rhodophyta'') се, во најголема мерка, морски жители. Тоа се еукариотски протисти. Бојата на нивниот талус се должи на црвениот пигмент фикоеритрин, кој преовладува над хлорофилот (оттука и името) и им овозможува да вршат фотосинтеза и на поголема длабочина.
Постојат многуклеточни црвени алги со разни форми и големини, од обични кончести до такви кај кои талусот е диференциран на ризоид, каулоид и филоид (кои кај некои видови личат на корен, стебло и лист).
Црвените алги се размножуваат бесполово со спори и полово со оогамија.
Човекот користи некои виодви од црвените алги во неговата исхрана, како на пример црвената алга порфира (Porphyra). Оваа алга јапонците ја одгледуваат во подводни градини.
Нафта

Нафта — запалива течност со темна до зеленикава боја. На англиски јазик се нарекува ''crude oil'', ''oil'' или ''petroleum''. Рафинирана и преработена, во најголема мера нафтата се користи како енергенс и гориво за возилата. Поради нејзината голема побарувачка, нафтата ја нарекуваат и „црно злато“. Јачината и квалитетот на нафтата се мерат според бројот и застапеноста на октаните (јаглеводородни соединенија со осум јаглеродни атоми од редот на алканите) во нејзиниот состав.
Нафтата е масловидна течност со темна боја и непријатен мирис, која лесно стапува во различни реакции. Се наоѓа во внатрешноста на Земјата.
Нафтата е смеса од јаглеводороди, а јаглеводородите при горење ослободуваат големо количество топлина. Токму затоа нафтата е главен извор на енергија. Извор е и на т.н. петрохемикалии, односно главна суровина за една современа хемиска индустриска гранка, петрохемиската индустрија, од која се добиваат пластични материјали, синтетички влакна, детергенти, експлозиви, пестициди итн.
Настанувањето на нафтата секогаш било поврзувано со остатоците од растенијата, но од кои растенија, кои процеси при тоа се одвиваат при претворбата во нафта не е познато. Геохемичарите од Кемеровскиот Институт за јаглен и хемија на јагленот, од Сибирскиот оддел на Руската Академија на науки најдоа хемиски докази за својата нова теорија за настанокот на нафтата-од мастите и ним сличните супстанци присутни во древните алги.
Главните компоненти на клетките на алгите се белковините и јаглехидрати. Откако растението ќе изумре, тоа брзо ќе биде разградено од микроорганизмите. Но, мастите и ним сличните супстанци, во текот на овој процес, остануваат непроменети. Научниците претпоставуваат дека прв степен во претворбата на мастите во примарни масла е, всушност, повеќестепена оксидација која резултира со формирање на пероксидни соединенија. Пероксидите, пак, се нестабилни и, според оваа хипотеза, лесно можат да стапат во различни реакции во хидротермалните делови на Земјината кора, што доведува до формирање на супстанци кои се составен дел на нафтата.
Овие истражувачи нашле дека производите добиени со разложување на природното масло на високи температури се во согласност со предложениот начин на трансформација на мастите од алгите. Во прилог на ова оди и анализата извршена врз морските седименти-главниот извор на нафта во Западен Сибир, а резултатите велат дека еден дел од присутните супстанци би можеле да потекнуваат од алги. Научниците успеале експериментално да ги трансформираат маслата во стабилни органски супстанци во услови кои одговарале на хидротермални зони (500 C и 300 MPa, во присуство на вода), мастите и ним сличните супстанци во дел се претвораат во супстанци конституенти на нафтата.
Едноклеточен организам

Едноклеточен организам е организам што се состои од само една клетка. Наспроти ова постојат многуклеточни организми кои се составени од повеќе клетки.
Вакви организми се прокариотите, највеќето протисти и некои видови на габи. Иако некои од овие организми живеат во колонии, тие сепак се едноклеточни. Организмите живеат заедички, сите клетки во колонијата се исти, но секоја од нив мора самостојно да ги извршува сите животни процеси за да опстои. За разлика од ова, дури и најпростите многуклеточни организми се состојат од клетки со посебна намена кои зависат една од друга за да можат да функционираат.
Највеќето едноклеточни организми се микроскопски во големина и затоа се сметаат за микроорганизми. Меѓутоа постојат протисти и бактерии кои се макроскопски, т.е. видливи со голо око.;Примери:*Меурчеста алга (''Valonia ventricosa'') - со пречник од 1 до 4 см е меѓу најголемите едноклеточни организми.*''Syringammina fragilissima''*''Thiomargarita namibiensis''
1 Поврзано
*Многуклеточен организам
Кафеави алги

Кафеавите алги (науч. ''Phaeophyta'') се многуклеточни еукариотски протисти кои живеат седентарен начин на живот во морињата. Имаат сложена градба, со добро издиференциран талус. Секоја клетка е еднојадрена, со целулозно-пектински клеточен ѕид. Во цитоплазмата се присутни хлоропласти кои содржат повеќе пигменти: хлорофил, фукоксантин и фикоеритрин. Телото на кафеавите алги е изградено од голем број клетки, издолжено во форма на лента или конец, или пак, разгрането. Посложените видови на кафеави алги имаат и посебни типови на ткива. Талусот им е издиференциран на листовиден дел - филоид, чијашто основна функција е фотосинтезата, стебловиден дел - каулоид и дел со кој алгата се прикрепува за подлогата - ризоид. Овие алги се размножуваат бесполово со зооспори и полово. Видовите од родот фукус (''Fucus'') се размножуваат само полово со изогамија.
1 Значење на кафеавите алги
Значењето на кафеавите алги во природата е големо. Со нив се исхрануваат многу морски животни, а нивните густи заедници - подводни ливади, служат како места за мрестење на бројни видови на риби. Во арктичките предели, каде што постои недостаток од зелена храна, кафеавите алги се користат од страна на човекот, како храна богата со витамини. Од нив може да се добие и јод, а бидејќи содржат и доста калиум, служат и како калиумово ѓубре.
Халид Бешлиќ

Халид Бешлиќ (|Halid Bešlić; — ) — еден од најпознатите пејачи на народна музика од Босна и Херцеговина.
1 Кариера
Со музика почнал да се занимава уште во раната младост. Настапувал на училишните и останатите маалски културни приредби. По отслужувањето на воената обврска се преселил во Сараево и пеел по тамошните ресторани и кафеани. По неколкугодишни настапи од тој вид, во 1979 г. го снимил својот прв албум. Во досегашната активна кариера има снимено 17 албуми. Доживеал тешка сообраќајна несреќа во 2009 г. но на негова голема среќа останал жив и ја продолжил музичката кариера.
2 Албуми
* Сањам мајку – 1979
* Пјесма о њој – 1979
* Нећу дијаманте – 1983
* Ех, кад би ти рекла волим те – 1983
* И занесен том љепотом – 1984
* Есма Чесма – 1985
* Мостови туге – 1986
* Заједно смо јачи – 1987
* Отров ми дајте – 1988
* Сарајево граде мој – 1990
* Љиљани – 1991
* Граде мој – 1992
* Не зови ме не тражи ме – 1996
* Робиња – 1998
* У име љубави – 2000
* Први пољубац – 2003
* 08 – 2007
Црвоточни растенија

Црвоточни растенија — еукариотски, тревести и зимзелени растенија. Пред 330 милиони години егзистирале и џиновски, дрвенести црвоточини.
Најкарактеристичен претставник на денешните црвоточни растенија е црвоточината (''Lycopodium clavatum''). Нејзиното вегетативно тело е диференцирано на тенок корен, хоризонтално стебленце и вертикални изданоци со иглести ливчиња, а на врвот на изданоците се развиваат спороносни класови, кои содржат спорангиуми со спори.
1 Поврзано
* Шилатици (''Isoetaceae'')
* Црвоточни (класа) (''Lycopodiopsida'')
Салвадор Аљенде

Салвадор Аљенде (|Salvador Guillermo Allende Gossens; - ) — прв социјалистички претседател на Чиле од 1970 до 1973 избран на легални избори, и прв воопшто марксистички претседател на една јужноамериканска држава. По потекло од вишата средна класа, Аљенде во 1933 учествува во формирањето на Социјалистичката партија на Чиле. Пред да биде избран за претседател на Чиле, трипати неуспешно се кандидира за таа функција, во 1952, 1958 и 1964. Неговото доаѓање на власт во 1970 година претставува прв случај во историјата на власт да дојде марксист по демократски пат. Аљенде се обидел да го преструктуира чилеанското општество во насока на социјализмот со задржување на демократијата.
Владата на САД уште од почетокот на неговиот мандат гледала во недоверба на неговите потези и преку ЦИА почнала да води тајна кампања за негово соборување. Приредила државен удар на 11 септември 1973, при што бил убиен и Аљенде. Според друга верзија, Аљенде извршил самоубиство во моментот кога станало очигледно дека ќе падне во рацете на пучистите. По државниот удар, на чело на воената хунта застанал генералот Аугусто Пиноче, кој вовел диктатура во Чиле.
Класна свест

Класната свест е облик на општествена свест која ја имаат припадниците на една општествена класа за самите себе како припадници на таа класа. Карл Маркс разликува „класа по себе“ и „класа за себе“, при што разликата помеѓу нив е што во првиот случај имаме работа со класа која објективно постои, но која поради немањето класна свест за самата себе, не претставува реален фактор во општествените случувања. Наспроти тоа, класата за себе е свесна за себе како за посебна класа со посебни интереси различни од останатите класи и претставува реален фактор во општествените случувања.
Карактерот на класната свест е определена од објективната положба во општеството на дадена општествена класа, но не е механички одраз на истата. Поради постоењето на идеолошка индоктринација не секогаш постои соодветна класна свест на класната положба. Оттука, градењето и зацврстувањето на класната свест, како основен елемент на идејната класна борба, застапниците на класната борба ја гледаат како една од своите основни задачи.
1 Поврзано
* Марксизам
* Емил Диркем
Многуклеточен организам

Многуклеточен организам или мултицелулар е организам чиешто тело е изградено од повеќе клетки, најчесто групирани во ткива. Ткивата се групираат во органи, додека органите во органски системи. Повеќето растенија и животни се многуклеточни организми. Многуклеточните животни се наречени метазои.
1 Поврзано
* Едноклеточен организам
Сунѓери

Сунѓерите (лат. ''Porifera'') се наједноставно градените многуклеточни животни (''Metazoa''). Тоа се бесткивни метазои коишто живеат во водена средина. Нивното тело е составено од голем број на клетки кои вршат одредена функција. Тие се расфрлани низ целото тело на сунѓерот, и не се групирани како кај ткивните животни, при што секоја клетка одделно си врши своја функција.
Сунѓерите на целата своја телесна површина имаат отвори, а во внатрешноста е развиен систем од канали и празнини. Во зависност на сложеноста на организацијата на телото, се разликуваат неколку типови на сунѓери:
*''Сунѓери од аскон тип'' - Овој тип на сунѓер е изграден од два слоја на клетки: ''надворешен слој'' од сплескан епителијален ектодерм и ''внатрешен слој'' од издолжени клетки со камшик и огрличка (хоаноцити) - ендодерм. Помеѓу овие два слоја, има тенок слој од бесструктурна мезоглеа со пивтиеста градба и со расфрлани ов неа (разновидни по форма и функција) клетки. Во внатрешноста на телото има парагастрална празнина, која е во врска со надворешната средина со мали површински отвори и со еден поголем отвор - оскулум. Од аскон тип на градба се малку сунѓери.
*''Сунѓери од сикон тип'' - Повеќето сунѓери се од овој тип. Имаат задебелена мезоглеа и посложен систем од канали и празнини.
*''Сунѓери од левкон тип'' - Сунѓерите со најсложен тип на градба се наречени вака.
1 Особини на сунѓерите
Сунѓерите, со мал исклучок, се морски животни кои водат седентарен начин на живот. Големината на телото варира од сантиметар до над метар, а формата на телото е гранеста, пехареста или топчеста. Живеат поединечно или колонијално, но ваквата поделба е условна.
Познати се околу 5.000 видови сунѓери. Меѓу најпросто градените е морскиот варовников сунѓер од Sycon тип, долг 1–3 cm, висок, со радијална симетрија и оскулум, опкружен со сноп од варовнички игли. Меѓу стаклестите сунѓери (од кои се добива стаклена волна), најпознати се видовите од еуплектела (''Euplectella''), распространети во океаните. Во копнените води на Македонија се среќаваат Spongilla lacustris со космополитско распространување, а охридскиот сунѓер (''Ochridospongia rotunda'') е реликт и ендемик за Охридското Езеро.
За сунѓерите се смета дека станале од праживотните, и тоа од колонијата на некои камшикари со огрличка, кои еволуирале во посебен правец, така што во натамошната еволуција од нив не се развила друга животинска група.
Ткивни животни

Ткивните животни, односно еуметазоите (''Eumetazoa'') или вистинските метазои се животни кај кои е карактеристично постоењето на ткива, органи и органски системи, било тоа да е дури и во наједноставна форма. Главниот развоен правец на животните се одвивал надвор од сунѓерите, кои во филогенетски поглед претставуаат слеп огранок. Телото на еуметазоите покажува или едноставна градба, односно ''несегментираност'' (како сплесканите црви), или телото е ''сегментирано'' на одреден број на делови, при што бројот на сегментите е голем (како кај прстенестите црви и членконогите) или мал (како кај олигомерните животни). За разлика од слабо подвижните паразои (сунѓери и слично), еуметазоите се подвижни животни, што е резултат на ефикасната мускулатура и билатералната симетрија на телото.
Шуми Марица

Шуми Марица е државна химна на Царството Бугарија од 1886 до 1944 г. Текстот на песната е напишан од Никола Живков, главен учител во Велес уште во турско време. По многу варијации, денес е зачувана последната редакциjа на Иван Вазов од 1912 г.
1 Поврзано
* Мила Родино
Инди-рок

Инди-рок (на англиски: ''indie rock'') е рок-музика што припаѓа во рамките на инди музиката. Терминот некогаш се користи за означување на инди музиката во целост, иако поспецифично имплицира дека музиката ги задоволува критериумите да се нарече рок, како спротивставено на инди поп или други значења. Овие критериуми варираат од потенцирање на рок инструментите (електрични гитари, бас гитари, тапани, и вокали) до поапстрактни (и спорни) рокистички конструкции за автентичност.
Музиката што вообичаено се смета за инди рок потекнува од тоа што било познато како алтернативен рок во текот на 1980-тите; ова име се однесува на фактот што тој бил алтернатива на мејнстрим рокот. Алтернативните бендови во тоа време, пак, биле под влијание на панк рок, пост-панк и новобрановите движења од 1970-тите и раните 1980-ти. Во текот на првата половина на 1990-тите алтернативната музика, предводена од гранџ бендовите како Nirvana (Нирвана) и Pearl Jam (Перл Џем), продреле во мејнстримот и оствариле успех на комерцијалните топ листи. Набрзо, алтернативниот жанр станал комерцијализиран, бидејќи мејнстрим успехот привлекол големи продуцентски куќи кои инвестирале во комерцијално ориентирани песни со конзервативен пристап. Со ова, значењето на терминот "алтернативно" го променил своето оригинално контракултурно значење, и терминот "инди рок" почнал повеќе да се употребува.
"Инди рок" е скратено име за "индипендент рок" (на англиски: ''independent rock'', независен рок), тоа доаѓа од општото правило дека најголем број од музичарите имаат потпишано договори со независни дискографски куќи, наместо со главните дискографски куќи. Тоа не е строго жанр на музика (бидејќи музичкиот стил и независноста не се секогаш во корелација), но често се користи како групен термин што покрива широк спектар на музичари и стилови, поврзани со некој степен на посветеност на вредностите на андерграунд културата, и (најчесто) можат да се опишат како рокенрол. Жанрови и поджанрови поврзани со инди рокот се лоу-фај, пост-рок, шугејзер, гараж панк, емо, седкор, Це86, тви поп, и мет рок; други поврзани категории се алтернативен рок и инди поп.
Обично, инди музичарите му придаваат големо значење на одржувањето на комплетна контрола на нивната музика и кариери, често издавајќи албуми во нивни сопствени независни дискографски куќи и се потпираат на концертни тури, пропаганда уста-на-уста, и емитување во независни или колеџ радиостаници како промоција. Некои од попопуларните музичари, сепак, може да потпишат договори со поголемите дискографски куќи, но најчесто по поповолни услови здобиени како резултат на нивниот претходен независен успех.
1 Tijdlijn
Македонија (Охајо)

Македонија (|Macedonia, изг. ''Масидонија'') — мал град сместен во североисточниот дел од државата Охајо, САД. Се смета дека во 2018 г. населението броело 11.927 жители.
Името на градот се смета дека потекнува од една мала анегдота помеѓу студентите по богословие на колеџот „Вестерн резерв“, кој на почетокот на XIX век се наоѓал во Хадсон, Охајо. Студентите, кои биле повикани да одржат проповед во едно мало место на 10 км (6 милји) на север, каде се потсетиле на главата 16 од библиските Дела на светите апостоли: „...''По тоа видение веднаш посакавме да тргнеме за Македонија, бидејќи сфа­тив­ме дека Господ нѐ повикал таму да го разгласуваме Евангелието''.“ Поради ова, местото подоцна било наречено Македонија.
Нема податоци во врска со тоа дали во гратчето Македонија живеат Македонци.
Трстија

Трстија — село во Општина Виница, во областа Пијанец, во околината на градот Виница.
1 Географија
Трстија се наоѓа на западните падини на планината Голак, во крајниот северен дел на територијата на Општина Виница и неговиот атар се граничи со Општина Делчево.
2 Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 65 жители, од кои 63 Македонци и 2 лица без податоци.
3 Самоуправа и политика
Селото влегува во составот на Општина Виница, во крајниот северозапад на атарот на соседното село Трсино.
Според административната поделба на Македонија низ историјата, Трстија не се наведува како одделно село и истото се смета за маало на Трсино. Сепак, во поново време местото се среќава како одделно село.
Населбата официјално била прогласена за село во 2014 година.
3.1 Избирачко место
Во селото постои избирачко место бр. 0328 според Државната изборна комисија, кое е сместено во просториите на деловен објект.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 90 гласачи.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 88 гласачи.
4 Галерија
Хуманизам

Хуманизам — ренесансно културно и филозофско-научно движење кое тежнеело кон воздигнување на личноста според античките примери. Хуманизам се појавил во Европа кон крајот на 14 и почеток на 15 век.
Хуманизмот во најширока смисла на зборот е пројава на љубов кон човекот, која опфаќа широк спектар на филозофски правци кои го афирмираат достоинството и вредноста на човекот.
Хуманистичката ориентација нужно не е поврзана со религиозноста или нерелигиозноста, односно постои секуларен хуманизам исто како што постои и религиозен хуманизам. Од друга страна, како што нечија религиозност може да го насочи кон нехуманистичка ориентација, така и нечија нерелигиозност не е никаква гаранција дека одреден човек би бил и хуманистички настроен.
1 Секуларен хуманизам
Секуларен хуманизам или едноставно „хуманизам“ е прогресивна животна филозофија која, без натприродното, ја потврдува способноста и одговорноста на човековите битија да водат етички животи на лични исполнувања кои тежнеат кон поголемо добро на човештвото.
Ќерамидница

Ќерамидница — населба која се наоѓа во Општина Гази Баба во Скопје.
1 Географија и местоположба
Ќерамидница се наоѓа во Општина Гази Баба и тоа на јужниот дел каде што завршува територијата на општината и почнува Општина Аеродром, со реката Вардар како погранична линија. На северниот дел таа се граничи со Автокоманда и булеварот „Александар Македонски“ како погранична линија. На источната страна се граничи со Триангла и Кланица, а на западната страна со Општина Центар, поточно, населбата Крњево.
2 Историја
Во век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' (Блатија) во Скопската каза во Отоманското Царство.
Претставува една од најстарите населби во Скопје, со најстарите фамилии во неа кои и ден денес опстојуваат (Пљачковци, Гудумановци и други), но има и доселеници кои се доселувале од сите страни на Македонија по земјотресот во 1963 година.
Селото Ќерамидница настанува со доселеници од Велешките села (пред сè околу Богомила, т.е. областа Азот) и градот Велес. На ова место живеалишта имало од многу поодамна, но доселениците од Велес се претпоставува дека се дојдени на почетокот на XX век. Бидејќи се наоѓа на неколку километри од центарот на Скопје, таа од село прераснува во населба.
Меѓу младите жители од Ќерамидница и Автокоманда постои соперништво, кое особено било изразено во годините пред Скопскиот земјотрес од 1963 г.
3 Стопанство
Две третини од површината на Ќерамидница е индустриска зона. Таа ги опфаќа следниве фабрики:
„Европа“ - фабрика за чоколади, „Пивара“, „Жито лукс“ - иако веќе не работи, „Политехна“ и други, како и Јавното Сообраќајно претпријатие - Скопје, Противпожарна служба - Скопје и други.
Како угостителски објект се смета Хотелот „Континентал“ и секоја година по неколкупати се случуваат панаѓури на Скопскиот Саем.
4 Население
Според опширните османлиски дефтери за населението на Скопската Каза од 1832/33 година, селото е заведено под името ''Керемитлик'' и било христијанско, каде имало 15 христијански домаќинства. На овој попис биле забележани 43 мажи христијани, со 3 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 92 жители.
Стефан Верковиќ во 1857 го бележи со 300 жители.
Населбата денес има околу 3.000 жители, од кои околу 89% Македонци, а останатите се Роми кои живеат во дива населба од картонски и најлонски куќарки на самиот кеј на реката Вардар.
5 Поврзано
* ФК Младина
Виничка Кршла

Виничка Кршла — село во Општина Виница, во околината на градот Виница.
1 Географија и местоположба
Селото Виничка Кршла, се наоѓа на североисточната страна на градот Виница, селото е распрскано на поголема територија над реката Драгобраштица. Од централното градско подрачје е оддалечено 5 км. Селото, односно Кршлата, по која го носи името започнува од источниот излез на градот.
2 Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Виничка Кршла живееле 100 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Виничка Кршла имало 112 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот во 2002 година во селото живееле 99 жители Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 58 жители, од кои 57 Македонци и 1 лице без податоци.
2.1 Родови
Виничка Кршла е македонско село.
Според истражувањата од 1959 година, родови во селото се:
* Доселеници: ''Јуруци (8 к.), Мечкарци (4 к.), Газарци (3 к.) и Ташовци (1 к.)'' првите три рода се најстари во селото, доселени се однекаде; ''Газарци (5 к.), Насевци (3 к.) и Анаќијовци (2 к.)'' доселени се од селото Драгобраште; ''Божанци (4 к.)'' доселени се од селото Илиово кај Делчево. Го знаат следното родословие: Блажо (жив на 49 г. во 1959 година) Ефтим-Арсо, кој се доселил во селото; ''Туријчани (2 к.)'' доселени се од селото Турија кај Делчево; ''Трајановци (2 к.) и Чакалци (1 к.)'' доселени се од селото Грљани; ''Митрашинци (1 к.)'' доселени се од селото Митрашинци кај Берово; ''Катанци (3 к.)'' доселени се од селото Дулица кај Македонска Каменица.
3 Самоуправа и политика
3.1 Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 314 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 50 гласачи.
4 Културни и природни знаменитости
;Археолошки наоѓалишта
Во селото има повеќе археолошки наоѓалишта од античкиот римски период, кои се под надлежност на Виничкиот музеј.*Барбашки Дол — некропола и тумули од железното време.
*Вршник — могила од римското време.
*Градиште 1 — некропола и тумули од железното време.
*Градиште 2 — утврдена населба од железното време и доцноантичкото време.
*Ѓафурски Лозја — населба од римското време.
*Кршлански Гумења — некропола од железното време.
*Могила — населба и могила од римското време.
*Русалски Гробишта — некропола од железното време.
*Сушица — населба и некропола од римското време.
*Коколов Рид — населба од раното и доцното бронзено време и железно време;
5 Култура и спорт
Во селото постои основно училиште.
Прекинат однос

Бременоста се спречува така што, машкиот партнер го прекинува половиот однос и ејакулира надвор од вагината. Нема споредни ефекти и не чини ништо, но не заштитува од СПБ и ХИВ и не е така сигурна метода.
Презерватив

Презерватив (|préservatif) или кондом (|condom) е гумичка направена од латекс или друг материјал. Штити од забременување и од СПБ и ХИВ. Може да се купи во продавница, без рецепт. Достапен е за машки и за женски. За да заштитата биде ефикасна, треба да се користи според упатството.
Машките треба да го стават кондомот, кога пенисот е во ерекција пред да навлезе во партнерот. При извлекување на пенисот надвор, држето го кондомот наспроти него. Поефикасен е во превенција од забременување кога мажот го извлекува пенисот надвор, пред да ејакулира. Погрешно се верува дека два кондоми еден преку друг, штитат подобро.
Постои и женски кондом, наречен фемдом, кој се става во вагината на жената, пред полов однос. За време на односот пенисот навлегува внатре во женскиот кондом. Заштитува од СПБ и ХИВ. Ако истовремено се употребуваат и спремициди, заштитата е подобра. Кондомот не треба да се подмачкува со масло или вазелин. За подмачкување може да се употреби специјален гел. Постои можност кондомот да се скине. Најдобро е да се чува на ладно и темно место. Ако се чува на топло (на пример во џебот од пантолоните, подолго време) може да е помалку ефикасен, и да се скине при употреба. Ги има различни бои, големини и со различни мириси.
Спермицид

Спремицидите се наоѓаат во форма на пасти, пени, креми, гел или супозитории. Може да се и во форма на семитранспарентен филм кој по поставување во вагината се претвора во гел. Спермицидните средства ги користи женскиот партнер а се поставуват во вагината најмалку 10 минути пред половиот однос. Тие делуваат така што ги запираат сперматозоидите да не се движат и со тоа да не можат да стигнат до јајната клетка. Делумно штитат и од СПБ, но не штитат од ХИВ. Покрај спермицидот, за да се заштитите од ХИВ, користете и кондом. Може да се купат во продавница и без рецепт и не се многу скапи. Пред контакт, препаратот се става во вагината (понекогаш при ставањето може да се почувствува мала нелагодност).
Дијафрагма (контрацепција)

Вагиналната дијафрагма делува како тенка покривна мембрана, која одговара на вагината на жената. Ги има во девет големини. Таа прави бариера меѓу вагината и грлото на матката и така оневозможува сперматозоидите да дојдат до јајце-клетката. Штити од бременост, но не штити од СПБ и ХИВ. Покрај дијафрагмата, како заштита од СПБ, треба да се користи кондом.
Спирала (контрацепција)

Спирала — женско контрацептивно средство кое всушност претставува внатрематкина (интраутеринска) влошка. Направени се од пластична материја, а дел од нив е обвиткан со тенка жичка од бакар или сребро. Имаат висок степен на сигурност од забременување. Ги поставува лекар, најчесто во почетокот на менструалниот циклус. Пред поставувањето потребно е да се направи кај жената брис од грлото на матката, да нема инфекции во вагината или во јајчниците, да нема бременост и да има регуларни менструални циклуси. Не штити од СПБ и ХИВ. Обично се поставува кај жени кои завршиле со својата репродукција. Ретки се несаканите ефекти од поставувањето, како крвавење или неподнесување на спиралата.
Дијафрагма

Дијафрагма — мускулно-тетивна преграда кај цицачите која ја одделува градната од стомачната празнина. Низ неа минуваат крвни садови (аорта и артерии кои ја васкуларизираат дијафрагмата; долната шуплива вена), хранопроводот и нервот скитник-n.vagus. При процесот на дишење, дијафрагмата се опушта и собира најизменично. На дијафрагмата постојат отвори преку кои комуницираат стомачната празнина и градниот кош. Тие отвори се значајни затоа што преку нив може да се пренесуваат запаленија и патолошки течности (крв, гној) од стомачната празнина во градниот кош и обратно.
Безрбетници

Безрбетници (латински: ''Invertebrata'') — голема група на еукариоти во која припаѓаат животните без ‘рбетен столб. Тука се вклучени најголемиот број од сите видови на животни - според некои автори, на безрбетниците им припаѓаат 96,3% од целото животинско царство, наспроти 4% кои им припаѓаат на животните со ‘рбетен столб (''Vertebrata''). Безрбетниците се побројни и од сите останати царства (''Archaea'', ''Monera'', ''Protista'', ''Fungi'' и ''Plantae'') заедно.
Терминот ''безрбетници'' не е валиден од таксономски аспект, додека терминот ''‘рбетници'' е таксон (поттип) во типот на хордовите животни (''Chordata''). Хордата е еволутивен претходник на ‘рбетниот столб и се јавува само во ларвениот стадиум кај примитивните поттипови од типот ''Chordata'' (''Tunicata'' и ''Acrania''), како и во ембрионалниот развиток на ‘рбетниците (вклучувајќи го и човекот). Поради ова, животните од овие два поттипа (''Tunicata'' и ''Acrania'') некаде се сметаат за безрбетници. Поделбата на животните на безрбетници и ‘рбетници во зоологијата е направена од практични причини - за полесно изучување.
1 Еволуција и поделба на безрбетните животни
Според традиционалната поделба на царството ''Animalia'', праживотните (''Protozoa'') се сметаат за безрбетни животни. Но, во современите класификациски системи праживотните се дел од царството ''Protista''. Ваквата прераспределба е направена, пред се, врз основа на структурата на јадрата кај животните и праживотните. Кај првите, јадрото е од везикуларен тип, додека кај вторите тоа е составено од големо јадро (макронуклеус) и мало јадро (микронуклеус), кои имаат сосема поинакви биохемиски одлики. Како безрбетни животни порано се сметаа и некои видови на алги, како еуглената, волвоксот и некои претставници од групата на огнени алги (''Dinophyta''). Денес и тие се вбројуваат како дел од ''Protista'', бидејќи градбата на нивните клетки е многу поблиска до онаа на растенијата отколку на животните.
Сепак, животните еволуирале од праживотните (одредени динофлагелати), и затоа името на овој таксон е соодветно. Првите животни се оние од безрбетните типови ''Porifera'' и ''Cnidaria''. Кај сунѓерите сè уште се огледува консолидацијата на едноклеточните динофлагелати во многуклеточен организам (клеточен степен на телесна организација) и затоа се означени како ''Parazoa'', односно бесткивни животни, додека кај жаркарите веќе почнува потесното поврзување на клетките во ткива (''Eumetazoa'' или ткивни животни).
1.1 Типови на безрбетни животни
Постојат околу 35-40 видови на животински типови во зависност од авторот на систематиката. Некои најпознати безрбетни типови на животни се:
* Сунѓери - ''Porifera''* Жаркари - ''Cnidaria''* Сплескани црви - ''Platyhelminthes''* Цевчести црви - ''Nematoda''* Мекотели - ''Mollusca''* Прстенести црви - ''Annelida''* Членконоги - ''Arthropoda''* Иглокожи - ''Echinodermata''