Елена Гороловa

Елена Горолова (родена на 2 јануари 1969 година) е чешка ромска бранителка на човековите права и активистка за репродуктивните права на жените. Откако била присилно стерилизирана на 21-годишна возраст, Горолова започнала кампања за правата на ромските жени на телесна автономија и за обештетување на жртвите на присилна стерилизација. Таа сведочела пред Обединетите нации и била прогласена за една од 100-те инспиративни и највлијателни жени на Би-Би-Си. Откако бил донесен закон во Чешка со кој се ветува обештетување на жртвите на присилна стерилизација, таа објавила дека ќе се префокусира на кампања против дискриминацијата во породилиштата.
1 Биографија
Горолова е родена на 2 јануари 1969 година во Острава, ќерка на Ева, чистачка, и Емил, возач. Нејзиното семејство е по потекло од Словачка, но се преселиле во Чешка поради работа. По завршувањето на основното училиште, таа се обучила за обработка на метал во средно стручно училиште, а подоцна работела во Витковице. Таа рече дека сите ромски деца во нејзиното училиште автоматски биле испратени во стручни училишта, без да бидат информирани за можноста за високо образование.
На 21-годишна возраст, таа била присилно стерилизирана во болница откако го родила својот втор син. Се надевала дека ќе има уште едно дете и не била информирана за да даде согласност за постапката. Медицинска сестра ѝ дала хартија да потпише додека ја подготвувале да се оперира со царски рез и била во делириум од болка. Нејзиниот воденик бил вештачки пукнат од хирурзи и нејзините јајцеводи биле отсечени. Таа рекла дека нејзиниот сопруг првично ја обвинил за стерилизацијата, мислејќи дека го направила тоа намерно бидејќи не верувал дека била принудена, но на крајот решил да ѝ верува. Таа објаснила дека е срамно кај Ромите да бидат стерилизирани бидејќи тие ги ценат големите семејства. Според Горолова, многу други ромски жени биле напуштени од своите сопрузи откако биле насилно стерилизирани, бидејќи „[нивните сопрузи] сакале повеќе деца и се срамеле од своите жени“.
2 Кариера
Горолова водела кампања против присилната стерилизација и дискриминацијата врз жените Ромки во Чешка и се залагаше за правна заштита и подигнување на свеста за присилните стерилизации. Во 2005 година, Горолова била една од 87-те чешки жени кои се пожалија дека биле присилно стерилизирани. Во Чехословачка, од 1971 до 1983 година, жените Ромки и жени со попреченост систематски биле подложени на медицинскиот метод против нивна волја. Според Горолова, лекарите честопати ги лажеле, велејќи дека сè уште можат да имаат повеќе деца дури и откако ќе бидат стерилизирани. Социјалните работници им кажувале на жените дека потпишуваат формулар за согласност за „привремена контрацепција“ со ветување за можност за забременување, а истовремено им нуделе пари за храна или машина за перење ако го потпишат. Тие понекогаш предупредувале и за можна смрт од компликации во бременоста за да ги убедат да ја прифатат постапката. Болниците честопати ги терале жените да ги потпишуваат формуларите за согласност додека се породуваат или се опоравуваат од царски рез. Некои од нив биле неписмени.
Во 2006 година, Горолова сведочела пред 36-та сесија на Комитетот на Обединетите нации за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените на тема за права на жените во Чешка. На Горолова и на други активистки им било дозволено да се сретнат со персоналот на локалните болници, каде што се „соочиле“ со лекарите кои биле вклучени во присилните дејствија. Таа е портпаролка на Групата на жени оштетени од присилна стерилизација и членка на чешката организација Vzájemné soužití (Живот заедно). Целта на „Живот заедно“ е повторно обединување на децата што живеат во државни групни домови со нивните биолошки семејства. Според Горолова, групата работи и со ромски и деца и семејства што не се со ромско потекло. Во 2009 година, чешката влада се извинила за стерилизациите, но не понудила обештетување на жртвите.
До април 2013 година, стерилизацијата извршена со принудна информирана согласност од пациентот станала нелегална во Чешка, а болниците што ја практикуваат може да се соочат со кривични и граѓански казни, вклучително и обештетување за жртвата. Во 2021 година, Законот бр. 297/2021, Кол., кој дозволувал финансиско обештетување за жртвите на присилни стерилизации, бил одобрен од Чешкиот парламент и бил потпишан во закон. Горолова изјавила дека „ниту еден износ на пари нема да ни ја врати шансата да имаме повеќе деца, но обештетувањето е важно за правдата“. Според Горолова, законот бара документација од болницата дека стерилизацијата се случила, што не го зело предвид дека болниците во Чешка обично ја уништуваат таквата документација по десет години, спречувајќи многу жени да бараат обештетување што им следи.
Горолова работи како социјален работник во нејзиното родно место. Нејзиниот стан бил уништен за време на поплавите во Централна Европа во 2024 година. Комесарката на чешката влада за прашања на ромските малцинства, Луси Фукова, ја охрабрила јавноста да донираат во фонд организиран од активистката за човекови права Гвендолин Алберт, наменет да им помогне на Горолова и нејзиното семејство да се преселат во нов дом.
3 Наводи