Пребиотик

Пребиотици — посебен вид несварливи влакна и други супстанции кои обезбедуваат соодветна средина во цревата за раст на бактериите на цревната флора.
1 Дефиниции - пробиотик и синбиотик
Пробиотиците се живи микроорганизми, или микробни состојки на храната, кои се консумираат во соодветни количини и чие присуство во човечкото тело благотворно влијае на одржување на здравјето.
Синбиотиците се комбинација на пробиотици и пребиотици, во кои пробиотиците и пребиотиците делуваат синергиски (го засилуваат ефектот).
2 Историја
Концептот на пребиотици датира од 1980-тите, кога диеталните влакна составени од јаглехидрати кои луѓето не можат да ги сварат, како што се резистентен скроб, полисахариди без скроб (целулоза, хемицелулоза, пектини, гуми за џвакање и слуз) и олигосахариди и сахариди како што се фруктоолигосахариди (подгрупа на инулин со степен на полимеризација помал од десет), галактоолигосахариди (со степен на полимеризација помеѓу два и осум) и ксилоолигосахариди (со степен на полимеризација помеѓу два и десет) кои го поттикнуваат развојот на одредени бактерии во цревниот тракт.
3 Општи информации
Пребиотиците не се живи организми, туку супстанции кои човечкото тело не ги разградува. Нивното распаѓање започнува дури во дебелото црево под влијание на бактерии. Нивните производи од распаѓањето ги уништуваат патогените организми и го поттикнуваат растот на нормалната цревна флора.
Најпознатиот пребиотик е инулинот, полисахарид кој се состои од Д-фруктоза и мала количина (2-3%) од Д-гликоза. Инулинот го поттикнува растот на бактериите на млечна киселина (пробиотици).
Прекумерното внесување на производи кои содржат инулин може да доведе до надуеност и гасови. Поради неможноста за варење на инулинот во желудникот и тенкото црево, неговиот ефект врз нивото на шеќер во крвта е минимален, бидејќи не се разложува на моносахариди, па може да го користат и лица со шеќерна болест.
Инулинот во организмот ја подобрува апсорпцијата на калциум.
4 Функција
Повеќето истражувања за пребиотиците се сосредоточувале на ефектите што ги имаат пребиотиците врз бифидобактериите (кои се чувствителни на ефектите на најчесто користените антисептици и средства за дезинфекција) и лактобацилите. Овие бактерии се нагласени како клучни пребиотици и корисни бактерии во цревата, бидејќи тие можат да имаат неколку корисни ефекти врз домаќинот во смисла на подобрување на варењето (вклучувајќи, но не ограничувајќи се на подобрување на апсорпцијата на минералите) и ефикасноста и внатрешната сила на имунолошкиот систем.
Се покажало дека и бифидобактериите и лактобацилите имаат различни пребиотски особености и селективно ферментираат пребиотски влакна врз основа на ензими својствени за популацијата на овие бактерии. Така, лактобацилите претпочитаат инулин и фруктоолигосахариди, додека бифидобактериите покажуваат посебност за инулин, фруктоолигосахариди, ксилоолигосахариди и галактоолигосахариди.
Производот што ги поттикнува бифидобактериите е опишан како бифидоген чинител, концепт кој се преклопува со, но не е идентичен со пребиотикот. Истражувањата исто така покажале дека пребиотиците, освен што го поттикнуваат растот на корисни цревни бактерии, исто така можат да го спречат растот на штетните и можно патогени микроби во цревата, како на пр. клостридии.
5 Механизам на дејство
Ферментацијата е главниот механизам на дејство со кој пребиотиците користат корисни бактерии во дебелото црево. И бифидобактериите и лактобацилите се бактериски популации кои користат сахаролитички метаболизам за да ги разградат супстратите.
Бифидобактерискиот геном содржи многу гени кои кодираат ензими кои ги модифицираат јаглехидратите, како и гени кои кодираат протеини за навлегување на јаглехидрати. Присуството на овие гени покажува дека бифидобактериите содржат специфични метаболички патишта специјализирани за ферментација и метаболизам на олигосахариди или пребиотици од растително потекло. Овие патишта во бифидобактериите на крајот произведуваат масни киселини со кратка верига, кои имаат различни физиолошки улоги во функциите на телото.