procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Ракита

Ракита (на месниот дијалект: ''Раќита'') — река во Полог (Долен Полог), северозападна Македонија. Се наоѓа во подножјето на планинскиот врв Љуботен, во близина на населеното место Вратница.
1 Тек
Ракита (позната и како Вратничка Река) е составена од две притоки: Ливадичка и Љуботенска Река. Додека Ливадичката притока се формира од изворите на областа Ливадица на Шар Планина, Љуботенска Река го започнува својот пат од многубројните извори на Љуботен. И двете помали реки се составуваат во месноста Средорек и ја создаваат Ракита.
После својот тек кој поминува во близина на населените места Вратница и Орашје (Горно и Долно), Ракита се влева во реката Вардар, веднаш пред неговиот влез во Дервенската Клисура.
2 Галерија
3 Поврзано
* Вардар
* Вратница
* Орашје
Корниз (архитектура)

Кај класичната архитектура, корниз е збир од издадени декорации врз первазот. Корнизот лежи врз фризот, кој пак лежи на архитравот. Улогата на издадениот корниз е да ја одбива дождовницата која инаку би се слевала по ѕидовите. Кај некласичната практика, за оваа намена се употребуваат стреи и олуци.
Под калканскиот крај на зградата се обликува фронтон, каде корнизот се простира низ ѕидот на ниво на стреите и истото се повторува над него, под покривот.
Покрај ова, изразот „корниз“, исто така се употребува за хоризонтални ѕидни декоративни изданија кои седат врз и го красат елементот: корниз на врата или прозорец, на пример, или корниз на пиедестал. Едноставни корнизи можат да се добијат само со калапење на таков облик на круната под покривот.
Секој класичен ред се одликува со извесни карактеристични профили на неговиот корниз:
* Корнизот на Дорскиот ред
* Корнизот на Јонскиот ред
* Корнизот на Коринтскиот ред
Кај италовидната архитектура, корнизот е присутен речиси секаде.
Поимот ''корниз'' доаѓа од италијанскиот збор ''cornice'', што значи „раб“ или „гребен“.
Римски храм

1 Паганска историја и архитектурата
* Првобитно кај римското паганство, ''templum'' не бил (или неморал да значи дека е) култен објект туку ритуално одбележан простор за посматрање на природните појави за кои се верувало дека следат од претскажувањата, како летот на птиците (видете Авгур). Подоцна поимот главно се употребувал за еквивалентот на грчките и другите храмови.
* Бројот и архитектурата на римските храмови во еден град ја означувал приемчивоста на тој град за вери од другите краишта на светот. Најстарите римски храмови потсетуваат на етрурски храмови, како великиот храм на Капитолското брдо, посветен во 509 п.н.е. на Јупитер, Јунона и Минерва, Капитолската Тријада.
* Како и етрурските модели, римскиот храм бил подигнат на висок ''подиум'' и до него можело да се стигне само со искачување на скали на влезниот дел од храмот, за разлика од аранжманот на грчките храмови, чии скалила биле поставени на сите четири страни. Фасадата исто така се разликувала од грчките модели—тремот со столбови бил подлабок од тремовите кај речиси сите грчки храмови, со длабочина од 6 столба, и се наоѓал само на предниот, влезен дел на објектот. Ентериерот бил поделен на неколку големи простории за култните статуи.
* Најимпресивните храмови во Рим биле храмот на Јупитер Капитолинец, таткото на римските божества и Пантеонот. Пантеонот бил изграден помеѓу 117 и 128 н.е. од царот Адријан и бил посветен на сите богови; ова здание го заменило помалиот храм на тоа место изграден од Марко Агрипа. Пантеононт станал црква во 607 и денес е италијански национален споменик, погребалното место на Рафаел и неколку кралеви на обединета Италија.
2 Фанум
Римјаните го користеле зборот ''фанум'' за храмовите на сите божества кои не ѝ припаѓале на римската вера.
* Соодветната латинска придавка е ''фанатикус'' - современиот израз сѐ уште го содржи неговото некогашно значење - несогласувањето на римјаните со обожување на туѓи божества.
И покрај тоа за време на царството некои од увезените култови, главно од освоените народи, како персиската Митра и египетските божества како мајката-божица Изида и Серапид (за неговиот фанум се употребувал специфичниот израз ''серапеум'') се здобиле со голема популарност, како што можело да се види од богатите култови. Храмовите на Изида и Серапид во Марсовото Поле, изградени од египетски материјали и во египетски стил за сместување на хелеинзираниот култ на египетската божица Изида, се типични за хетерогеноста на подоцнежните римски верски објекти.
* Со официјализацијата на христијанството како државна религија, храмовите биле збришани. Зборот храм бил пренесен во употреба за цркви и синагоги.
3 Поврзано
* Грчки храм
* Архитектонски поредок
* Храм за други верски традиции
УНЕСКО

УНEСКO (англиски: ''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'' = „Организација за образование, наука и култура на ООН“) — специјализирана агенција на Обединетите Нации основана на 16 ноември 1946 год. Основната цел на Организацијата е да придонесува за мирот и стабилноста промовирајќи соработка меѓу нациите преку образованието, науката и културата како метод за подобрување на универзалното почитување на правдата, законите, човековите права и основните слободи.
Главното седиште на УНЕСКО се наоѓа во Париз, но постојат уште 53 канцеларии ширум светот. Досега организацијата има 193 земји членки и 11 придружни членки. УНEСKO делува во пет главни програми: образование, природни науки, социологија, култура и комуникации. УНEСKO спонзорира проeкти за писменост, развој на техниката и педагогијата, интернационални науки, проeкти поврзани со регионалната културна историја, проeкти со кои с промовира културната разноликост и програми кои ги поддржуваат меѓународните договори за заштита на светското културно наследство.
Република Македонија стана членка на УНЕСКО на 28 јуни 1993 год. Под заштита на организацијата кај нас е регионот на Охрид со неговите културни, историски и природни реткости.
Катовице

Грб
Катовице (полски: ''Katowice'', германски ''Kattowitz'') е град во Полска, административен центар на Шлеското Војводство. Ужива градски права од 1865. Помеѓу 1953-1956 Катовице се викал „Сталиногрод“ (бил преименуван од комунистите). Населението брои 303.314 (2014) жители. Градот се наоѓа во јужна Полска на реките Клодница и Рава. Градоначалинк е Пјотр Ушок. Во минатото овој град ѝ припаѓал на Германија. Градот има еден мал аеродром, ''Аеродром Мучовјец''. Катовице се одликува со најразлична архитектура со историски и современи стилови. Градот историски вил центар на рударството на јаглен и металургијата.
1 Познати луѓе од Катовице
* Ханс Белмер, надреалистички фотограф
* Хенрик М. Бродер, новинар
* Марија Геперт-Мајер
* Курт Голдштајн, невролог
* Јерзи Кукучка
* Казимјерз Куц
* Франц Леополд Нојман
* Ханс Закс
2 Побратимени градови
* Келн (Германија)
* Гронинген (Холандија)
* Мишколц (Унгарија)
* Мобил, Алабама (САД)
* Оденсе (Данска)
* Острава (Чешка)
* Сен Етјен (Франција)
Данхил (цигари)

Данхил (''Dunhill''), е луксузна марка на цигари на компанијата Бритиш Американ Тобако. Овие цигари се поскапи од просечните цигари цо регионот каде што се продаваат. Данхил се извезува главно низ Европа и Австралазија, но исто така може да се купат на интернет или по продавницни за тутун низ САД и Малезија.
Типот ''Dunhill International'', пакувани во темноцрвени кутии и се едни од најскапите луксузни марки во светот. Се прават исклучиво од ''Вирџинија'' тутун и речиси воопшто немаат адитиви.
Типови на Данхил цигари:
Dunhill International (катран 12 мг, никотин 1 мг)
Dunhill International Lights (катран 8 мг, никотин 0.7 мг)
Dunhill International Menthol (катран 14 мг, никотин 1.1 мг)
Dunhill Filter (катран 10 мг, никотин 0.7 мг)
Dunhill Ultra (катран 3 мг, никотин 0.3 мг)
Dunhill Infinite (катран 1 мг, никотин 0.1 мг)
Dunhill Обединето Кралство - King Size (катран 10 мг, никотин 0.9 мг)
Dunhill Португалија - King Size (катран 10 мг, никотин 0.8 мг, јаглен моноскид 10 мг)
Dunhill Малезија (катран 20 мг, никотин 1.5 мг) - можеби најдобрите Данхгил цигари; популарни кај малезиските студенти во Обединетото Кралство
Алатка за луле

Алатка за луле мала направа направена за припомош при пполнењето, пушењето и празнењето на тутун од луле.
Типичата алатка за луле се состои од чепкалка, гребалка, и тапкало:
*''Чепкалката'' е тенко стапче кое се користи за олабавување на тутунот или празнење на лулетго.
*''Гребалката'' е рамен инструмент со облик на лажичка или нож за писма, и се користи за отстранување (гребење) на пепел и неизгорен тутун од ѕидовите на чашката, како и за намалување на дебелината на пепелниот колач во истите.
*''Тапкалото'' е тап инструмент, налик на клинец или метално крукче свиткано под прав агол од метална дршка, со рамен крај за тапкање на тутун во чашката при полнењето на лулето, како и за потиснување на пепелта при повторните палења.
Квинстаун (Нов Зеланд)

Квинстаун (|Queenstown) — одморалишно гратче во регионоѕ Отаго во југозападниот дел на Јужниот Остров на Нов Зеланд. Гратчето е живописно изградено околу протокот на езерото Вакатипу, долго езеро во облик на буквата „Ѕ“, и ужива спектакуларен поглед на околните планини.
Постојат разни образложенија за името на гратчето, од кои најпопуларно е дека некој локален трагач по злато извикал дека местото е „достојно на Кралицата Викторија“. Заради неговата популарност кај туристите поради разноликите активности, новозеланѓаните понекогаш го нарекуваат Квинстаун „Вегас крај езерото“.
Гратчето е најголемиот центар на Централно Отаго, но поради некои административни причини се смета за дел од регионот Саутленд. Според пописот од 2006 год, бројот на постојаното население на Квинстаун (вклучувајќи го Френктон и Келбин Хајтс) изнесува 10.416 жители.
Околни гратчиња и окрузи се Ероутаун, Ванака, Александра и Кромвел. Најблиските поголеми градови се Данидн и Инверкаргил.
1 Туризам
Како одморалишен град, Квинстаун е центарот на авантуристичкиот туризам. Скијањето, глисирањето, банџи-скокањето, планинскиот велосипедизам и планинарењето се силна страна на местото.
Заедно со планината Руапеху, Квинстаун е најголемиот скијачки центар во Нов Зеланд, со голема посетеност на четирите главни терени од скијачи од земјата и ширум светот. Имињата на овие терени се (Кардрона, Коронетски врв, Извонредните и Троен корнет).
Друга причина зошто луѓето одат во Квинстаун е неговото реноме како центар за вино и храна. Блиското гратче Ероутаун има одлични ресторани и барови, а самиот Квинстаун се наоѓа близу до еден мал вински регион. Таму Пино ноар-от достигнува високи цени.
1.1 Одбрани активности
* Езерото Вакатипу - ДП Ернсло, Кингстонов летач, Крилест брод
* Авантуристички туризам, глисери, банџи-скокање, скијање
* Крикет (нов меѓународен простор за еднодневен крикет)/Голф
* меѓународен аеродром (само НЗ-Австралија)/Планини - разгледување од авион
* Жичарница со кабини и брзи санки
* Зимски фестивал
* Златно рударство, Ероутаун, историја на Централно Отаго, овчарство и бачилото Волтеров Врв.
* Округот Јужни Езера и Милфордски Теснец/Хомеров тунел
* Патеките Гленорхи и Ратберн
1.2 Галерија
2 Сообраќај
Покрај аеродромот, до Квинстаун може да се дојде преку автопатот State Highway 6 кој го поврзува со Кромвел и Данидн на исток преку змијулестата и подложна на лизгање клисура Каварау, и на југ преку езерското крајбрежје до Ламзден и Инверкаргил. Постои и многу тежок пат преку планинскиот венец Краун Рејнџ кој води до скијачкиот терен Кардрона и до гратчето Ванака. Овој пат воедно претставува највисок јавен пат во земјата.
3 Клима
Квинстаун се одликува со алпска клима со зими со ведри сини неба и снежни планини. Летата се топли преку целиот ден со температури кои достигнуваат до 30 °C (2007/2008).
4 Збратимени градови
* Масуда, Јапонија
* Аспен, Колорадо, САД
5 Наводи
*
Мелеарди

Мелеарди е населба во крајниот западен дел на градот Гостивар. Населбата Мелеарди се комплексот на згради од фасадна цигла и жолти згради веднаш од левата страна на автопатот Скопје - Охрид. Мелеарди е првата населба од главниот влез на Гостивар кон центарот, во неа се влегува преку надвозникот што од лево врти кон населбата Мирдита и селото Врапчиште, а од десна страна се оди кон центарот минувајќи токму низ Мелеарди. Од центарот на градот е одделена со индустриската пруга за „Силика“ и големата крстосница по која води патот за селата Чегране и Србиново. Во населбата изразит стопански карактер има трговијата, особено преку многубројните салони за мебел.
1 Население
Според пописните списоци за месната заедница Мелеарди од пописот во 2002 година етничкиот состав на населбата Мелеарди е: 74,11% Македонци, 21,62% Албанци и 4,27% се Турци. Од етничкиот состав на населението оваа населба заедно со гостиварските населби Дутлок , Циглана и Тексас маало-Бараки претставуваат единствените населби во Гостивар со мнозинско македонско население (или пак со застапеност на Македонците со повеќе од 35%).
Дрвенест врес

Дрвенести врес (лат. ''Erica arborea'') — грмушка или мало зимзелено дрво со висина од 1-4 (-7) м. Има бројни мали цветови кои му се бели. Дрвенестиот врес претпочита кисела почва. Растението главно се наоѓа по макиите кои се суви честаци ширум Средоземјето, западно од Португалија и Канарските Острови, и зафрлени делови од Африка вклучувајќи ги етиопските планински предели, масивот Рувензори и Камерунските Гори.
Коренот на ова растение се употребува за изработка на лулиња.
1 Поврзано
* Луле
* Врес
Валентина Радуловиќ

Валентина Радуловиќ (родена на 10 март 1975) — македонска ракометарка. Висина 170 см и тежина 62 кг. По пет години игра во ''Хипо'' и ''Шлагелсе'' таа денес игра во РК Кометал Ѓорче Петров. Позиција во тимот и е десно/лево крило.
Мустафа-пашина џамија

Мустафа-пашината џамија — џамија во Скопје, којашто се наоѓа на потегот меѓу Куршумли ан, црквата „Св. Спас“ и Калето. Џамијата била изградена во 1492 година, како завештание на везирот Мустафа-паша, во чијашто чест и го добила своето име. Историски, во склоп на градбата влегувале турбе, шадрван, имарет и медреса, од коишто денес се зачувани Турбето на Мустафа-паша, саркофагот на неговата ќерка Уми и шадрванот во дворот на џамијата, како и остатоци од надгробни нишани и имаретот и медресата.
1 Историја
Џамијата била изградена во 1492 година, како завештание на Мустафа-паша, кој бил везир на султаните Бајазит II и Селим I и извршувал високи функции во Отоманското Царство. Тој поседувал голем имот во Румелија и четири села во околината на Скопје: Булачани, Батинци, Раштак и Црешево. Бил син на Абдулах (Абдулкерим), имал две жени, и двете по име Хуршид, и четири ќерки Хани, Уми, Шах Земан и Хума. Во Скопје, од сопствени средства, изградил џамија и месџид, а во џамијата имарет и станбени објекти во кои живееле духовните лица. Евлија Челебија, во своите патеписни белешки, забележал постоење на медреса на Мустафа-паша во Скопје.
Од мермерната плоча над влезната врата, на која е запишан текст со арапско писмо, се дознава дека објектот бил изграден на темелите на некоја средновековна црква. За разлика од останатите градби во и околу чаршијата, Мустафа-пашината џамија не претрпела големи оштетувања со земјотресот од 1963 г., но сепак по него се извршени некои реконструкциски зафати. Последното обновување заврши во 2011 година, а на свеченото отворање на џамијата присуствуваше делегација од Турција, предводена од вицепремиерот Бекир Боздаг.
2 Архитектура
Градбата на џамијата е карактеристичен претставник на раната цариградска архитектура. Нејзината основа е квадратна и е покриена со купола, чиј пречник изнесува 16,3 m. Куполата била изградена на тромпи коишто се украсени со арабески и од чијашто лева страна се наоѓаат мотиви насликани од времето на изградбата на џамијата, додека од десната страна понови и без некоја посебна уметничка вредност. Објектот е ѕидан со клепан камен и два реда тули. Влзот во џамијата е преку тремот, којшто е изработен од бел мермер, а пред него се наоѓаат четири мермерни столбови кои се поврзани со полукружни лакови. Целиот овој дел е покриен со три мали куполи. Минарето високо 47 m е издигнато на северниот дел од џамијата и е изградено од клепан бигор. Во внатрешноста на џамијата се наоѓа молитвениот простор, на чијшто југоисточниот дел е сместен михработ, од кој оџата го чита Куранот, а десно од михработ се наоѓа говорница (мимбер), од која се читаат молитвите. Во кружниот простор со арабеси, на исток и запад се запишани имињата на Мухамед и Алах, додека на југ и север оние на халифите: Евубекир, Омер, Осман и Али. Веднаш над влезната врата се наоѓа галерија (мехвил).
Во рамките на џамијата влегуваат и турбето, каде што во 1519 година бил погребан Мустафа-паша; саркофагот на неговата ќерка Уми; шадрван, пред самиот влез на џамијата; надгробни нишани и остатоци од некогашните имарет и медреса.
3 Галерија на слики
4 Поврзано
* Турбе на Мустафа-паша
* Мустафа-паша
* Стара скопска чаршија
Перваз

Перваз — класичен архитектонски елемент, надградба од ѕидни украси и појаси што лежи хоризонтално над столбовите, врз нивните капители. Первазот се дели на архитрав, потпорниот член што оди од столб до столб или ѕид, делот веднаш над столбот; фризот, некалапен појас што може, но не мора да биде украсен; и корниз, издадениот заштитен член.
Дорскиот перваз е прилично едонставен. Архитравот, најдолниот појас, е поделен, од горе надолу, на ''гути'', ''регули'' и ''тении''.
На первазот доминираат триглифи, вертикално поставени таблички, разделени со ''метопи'', кои може, но не мора да бидат украсени. Триглифите лежат врз ''тенијата'', рамно, тенко хоризонтално издание, и при дното завршуваат со (често украсни) декорации налик на ''капки'', наречени ''гути'', кои му припаѓаат на врвот на архитравот. Врвот на триглифите се среѓаваат со изданието на корнизот од первазот. Ова издание оздола е украсено со ''мутули'', таблици кои на себе имаат ''гути''.
Корнизот пак, се дели на ''софит'', ''корона'' и ''камациум''. ''Софитот'' едноставно е изложена долна страна. ''Короната'' и ''кимациумот'' се главните делови на корнизот.
Јонскиот перваз како додаток има ''фасции'' во архитравот, кои се рамни хоризнонтални изданија, и ''дентили'' под корнизот, кои се заповидни квадратни блок-ѕидни украси.
Коринскиот ред, има многу поукрасен фриз, поделен, од долу нагоре, на ''кима реверса'', ''дентили'', ''овул'', ''модиљони'', ''фасции'', и ''кима ректа''. ''Модиљоните'' се украсени потпирачи, по употреба слични на ''дентилите'', но често во облик на матрунови листови (аканти).
Фризот понекогаш се испушта - како на пример, на портикот каријатиди на Еректеонот - и веројантно не постоел како градва кај храмота на Дијана во Ефес. Него не го наоѓаме ни кај Ликијските гробници, кои се репродукции со карпи на дрвени градби засновани на рани јонски дела. Превазотм во принцип претставува еволуција на примитивниот надвратник, кој се протега меѓу два дирека, крепејки ги краевите на покривните чатми.
Структурата на первазот варира кај овие три класични редови, Дорскиот, Јонскиот|Јонскиот и Коринтскиот. Кај секој од нив, пропорциите на посебните елементи (архитравот, фризот, корнизот) се дефинирани според пропорцијата на столбот кај тој ред. Кај римските и ренесансните интерпретации, тој изнесува некаде ¼ од висината на столбот.
Первазот заедно со столбовите како целина се наоѓа ретко вон класичната архитектура. Меѓутоа,
первазот понекогаш се користи како заврпница на горен дел од ѕид, каде нема столбови, а во случај на пиластри (псевдо-столбови делумно издадени од ѕид) или споени столбови, понекогаш го наоѓаме нареден околу нив. Употребата на превази во случаи на згради без столбови започнува со ренесансата.
1 Поврзано
* Архитектонски поредок
* Класична архитектура
* Поделба на первазот:
** Архитрав
** Фриз
** Корниз
Ентаза

Кај архитектурата, ентаза е техника на дизајнирање која се користи за созбивање на извесна оптичка мамка. Кога еден столб или друг елемент се гради со паралелни страни, тие страни изгледаат како да се малку закривени. Ентаза е примената на мала крива која се витка нанадвор, правејќи ги страните непаралелни за да се созбие овој оптички ефект. Освен во храмот, подот под него има закривеност. Целта, малку парадоксно, е да се даде изглед на прави линии со употреба на криви и оптичка мамка.
Веројатно првата примена на ентазата била при изградбата на египетските пирамиди, но исто така може да се види и кај грчките дизајни на столбови од класичното доба, како на пример кај храмовите од Дорски ред во Сегеста, Селин, Агриенто и Пестум. Истава техника се употребувала исклучително ретко кај хеленистичката и римската архитектура. Храмовите од овие периоди биле повисоки од грчките, со подолги и повитки столбови. Славни архитекти како Ренесансниот мајстор Андреја Паладио исто така ја применувале оваа техника на нивните згради.
Во последно време, автомобилскиот производител Ролс-Ројс ја користи оваа техника за решетките на ладилниците на своите автомобили.
Завод за заштита на спомениците на културата и Народен музеј во Охрид

Заводот за заштита на спомениците на културата и Народен музеј во Охрид својата дејност ја започна во средината на XX век. Имено, на 1 мај 1951 г. бил отворен Народниот музеј во познатата Куќа на Робевци, а во 1953 г. во составот на Народниот музеj влегла и Уметничката галериjа. Архивот на Охрид, во прво време, исто така, работел во неговиот состав сè до 1954 г. Во 1962 г. во Охрид се формира Општинскиот завод за заштита на спомениците на културата, а во 1973 г. се интегрираат двете институции во една која до денес го носи името Завод за заштита на спомениците на културата и Народен музеј-Охрид. Денес управата на заводот се наоѓа во зградата на некогашното Работничко училиште.
1 Дејност
Главната дејност на оваа институција е заштита, конзервација, реставрација, ревитализација и презентација на недвижното културно наследство во Охрид и Охридско, како и собриање, негување, документирање и презентирање на движното културно наследство, односно развивање на музејската и галериската дејност во овој град.
2 Музејски поставки
Археолошка поставка, како и фонд на предмети од семеjството Робевци и дела од охридската резбарска школа се сместени во куќата на Робевци. Историското одделение се наоѓа во куќата на Христо Узунов, каде што е поместена и историската изложба " Национално-ослободителното движење во Охрид и Охридско ", а Етнолошкото одделение и просторот за ликовни изложби се во куќата на Ураниjа. Спроти црквата „Св. Богородица Перивлепта“) е отворена Галериjата на икони.
Боже, чувај го Царот!

„Боже чувај го Царот!“ (руски: ''Боже, Царя храни!'') — државна химна на доцната Руска Империја. Песната била избрана на конкурс во 1833 г. Нејзин композитор е виолинистот Кнез Алексеј Фјодорович Лавов, а текстописец е романтистичкиот дворски поет Василиј Андреевич Жуковски. Химната важела сè до 1917 г., кога Октомвриската револуција ја соборила царистичката монархија и ја заменила химната со Интернационалата како нова државна химна.
Мелодијата може да се чуе во Увертирата 1812, Словенскиот марш, „Хаил, Пенсилванија!“ (официјалната државна песна на Пенсилванија, САД), „Бог, семоќниот!“; „Цврсто врзани во братство“, официјалната песна на Редот на Стрелата која ја користи истата мелодија, но со поинаков текст.
1 Текст
1.1 Руски
:Боже, Царя храни!
:Сильный, державный,
:Царствуй на славу, Hа славу намъ!
:''( 2x :)'':Царствуй на страхъ врагамъ,
:Царь православный.
:Боже, Царя, Царя храни!
:''( 2x :)''
1.2 Македонски
:Боже, чувај го Царот!
:Силниот, величествениот,
:Царувај за слава,
:За наша слава!
::''( 2x :)'':Царувај на стравот на непријателите,
:Царе православен,
:Божен чувај го Царот,
:Чувај го Царот!
::''( 2x :)''
Регенсбург

Регенсбург (|Regensburg) — град во Баварија, југоисточна Германија, сместен на спојот меѓу реките Дунав и Реген. Според пописот од 2004 г., Регенсбург има 150.212 жители. На исток од градот се наоѓа Баварската Шума. Регенсбург е седиште на баварскиот административен регион Горен Пфалц.
Близу градот се наоѓа класичниот храм-споменик на германските великани наречен „Валхала“.
Стереометрија

Во математиката, стереометрија е гранката на геометријата на тридимензионалниот Евклидов простор — тоа е просторот во кој живееме. Оваа гранка се развила по развојот на планиметријата. Стереометријата се занимава со мерења на волумени на разни геометриски фигури: цилиндар, кружен конус, потсечен конус, топка, призми, потсечена пирамида, буриња и др.
Питагорејците се занимавале со топката и правилните тела, но пирамидата, призмата, конусот и цилиндарот не биле изучувани сѐ до платонизмот. Евдокс Книдски го воспоставил нивнното мерење, дека пирамидата и призмата содржат една третина од волуменот на призмата и цилиндaрот на иста основа и со иста висина, и веројатно тој го отркил доказот дека волуменот на една топка е нејзиниот полупречник на куб.
Поврзано Архимед, Демјурж, Јоханес Кеплер, планиметрија, Платон, Тимеј (дијалог)
1 Основни теми во стереометријата
Под поимот „геометриско тело“ се подразбира ограничен и затворен дел од просторот. Ако површината со која е заградено телото е составена само од многуаголници, тогаш тоа тело се вика ''рабесто тело'' или ''полиедар''. Многуаголниците што ја образуваат површината на полиедарот се викаат ''ѕидови'', а нивните страни се викаат ''рабови'' на полиедарот. Темињата на многуаголниците истовремено се темиња на полиедарот. Притоа, секое теме е заедничка точка барем на три рабови на полиедарот. Полиедарот што е расположен на иста страна од рамнината определена со кој и да било негов ѕид се вика ''конвексен'' полиедар.
Основните теми се:
* наклон на рамнини и линии
* двостран агол и тридимензионален агол
* коцка, квадар, паралелопипед
* тетраедар и други пирамиди
* призми
* октаедар, додекаедар, икосаедар
* конуси и цилиндри
* топка
* други квадрици: сфероид, елипсоид, параболоид и хиперболоиди.
2 Други теми
Понапредно е изучувањето на:
* проективна геометрија на три димензии која води до
* доказ на Дезарговата теорема со употреба на четврта димензија
* уште полиедри
* нацртна геометрија.
Аналитичката геометрија и векторските техники вршат големо влијание дозволувајќи ја систематската употреба на линеарните равенки и матричната алгебра; ова станува поважно за повисоки димензии. Главна причина за изучување на овој предмет е неговата примена во сметачката графика, што значи дека алогаритмите стануваат важни.
3 Поврзано
* Планиметрија
Инголштат

Инголштат (|Ingolstadt) — град во централна Баварија, Германија. Низ него поминува реката Дунав. Има околу 121,801 жител, со што тој е меѓу шесте најголеми градови во Баварија.
Седиштето на германскиот автомобилски производител Ауди се наоѓа во Инголштат, како и седиштата на електронските продавници MediaMarkt и Saturn.
Инголштат е поврзан со Нирнберг преку 300 км/ч брза железничка линија.
Фирт

Фирт (|Fürth) — град наоѓа во Средна Франконија во покраината Баварија, Германија. Заедно со поголемите градови Нирнберг и Ерланген, како и неколку други помали градови ја образува т.н. „Среднофранконска конурбација“. Според пописот од 2004, Фирт има 112.000 жители.
1 Поврзано
* Фирт (округ)
* Средна Франконија
Вирцбург

Вирцбург (|Würzburg) — град во областа Долна Франконија кој лежи во северниот дел на Баварија, Германија. Се наоѓа на реката Мајна и е седиште на Долна Франконија. Подрачниот дијалект во Вирцбург е франконскиот.
Вирцбург се наоѓа на од околу 80 минути патување со воз од Франкфурт на Мајна и околу еден час од Нирнберг. Оддалеченост на најблиските градови преку автопат: Франкфурт 115 км, Нирнберг 115 км, Штутгарт 150 км, Касел 215 км.
1 Галерија со слики
2 Поврзано
* Вирцбург (округ)
* Вирцбуршки дворец
Ерланген

Ерланген — германски град во Средна Франконија, Баварија. Се наоѓа на устието на ''Untere Schwabach'' во Регниц. Ерланген има повеќе од 100,000 жители.
Ерланген е познат по неговиот универзитет и повеќето подрачни канцеларии на Сименс, како и по големиот институт на Фраунхоферовото друштво. Настан кој сѐ уште влијае на градот е населувањето на хугенотите по нивното повлекување од Нантскиот указ во 1685 година.
Музеј на Македонија

Музеј на Македонија — музејска установа составена од повеќе музеи: Археолошки, Етнолошки, Историскиот оддел и Одделот за уметност, а која денес се наоѓа на крајот од Старата чаршија, под Скопското кале.
1 Историја
Првиот Археолошки музеј во Македонија е формиран во 1924 г., а во 1945 г. е востановен Народниот музеј на Република Македонија. Музејските збирки биле сместени во Куршумли ан, во зградата на „Метропол“ (плоштад Македонија) и во една зграда на тврдината Кале, која биле урната во катастрофалниот земјотрес во 1963 г. Во 1949 година посебните одделенија во Народниот музеј се трансформираат во Археолошки музеј на Македонија и Етнолошки Музеј на Македонија. Почетоците на Историскиот оддел датираат од 1952 г., кога е формиран Музејот на НОБ. Во 1953 г. е основан Историскиот музеј на Македонија со формирање на посебно одделение за истражувањње на Илинденското востание од 1903 година. Во 1976 г.е изграден музејскиот комплекс во кои и денес е сместен Музејот на Македонија, а чија вкупна површина на изнесува 9560 м<sup>2</sup>. Во 1984 г. трите музеи се интегрираат во комплексна институција Музеј на Македонија - Археолошки, Етнолошки и Историски, во 1991 г. во рамките на музејот е формиран и посебен Оддел за уметност.
2 Дејност
Основни дејности на музејот се истражување, прибирање, документација, презентација и публикување на муезјски материјал од наведените области. Покрај тоа, во рамките на музејот делуваат и кабинетот за нумизматика, антрополошкиот кабинет, лабораторијата за конзервација, секторот за едукација, како и одделението за маркетинг, чии активности се изработка и пласман на копии од најзначајните музејски експонати. Музејот исто така располага со добро опремена музејска библиоотека.
3 Музејски поставки
Музејот обединува колекции од: археологија, историја, средновековна уметност и етнологија, кои се изложени на простор од околу 6000 м<sup>2</sup>.
Археолошката збирка ги опфаќа периодите од неолитот до средновековието низ артефакти кои потекнуваат од главните археолошки наоѓалишта, урбани центри и некрополи.
Историската поставка ја претставува духовната, културната и политичката историја од османскиот период до крајот на Втората светска војна.
Во Галеријата на икони се изложени најзначајните икони, иконостаси и фрескоживопис од повизантискиот период и од периодот на преродбата.
Етнолошкиот оддел ги презентира тематските целини од: народната архитектура, обичаите, музичките инструменти, носиите и накитот, везовите и ткаењата.
Во рамките на музејот е и зградата на Куршумли ан, во која е поставена изложбата на камени споменици - Лапидариум.
4 Поврзано
* Археолошки музеј на Македонија
* Етнолошки музеј на Македонија
Штутгарт

Штутгарт е град во јужна Германија. Тој е главен град на Баден-Виртемберг со околу 590.000 жители во градот и околу три милиони во неговата околина, односно Штутгартскиот регион.
Штутгарт се наоѓа во центарот на многу густо населениот југозападен Штутгартски Регион (со околу 2,7 милиони жители и 3.700 км<sup>2</sup>), блиску до Шварцвалд и Швапската Јура. Само градскиот центар, сместен блиску до реката Некар, има околу 590,000 жители и зафаќа површина од 207 км<sup>2</sup>. Штутгарт е еден од најпознатите германски градови по културна, административна и економска важност.
Штутгарт е шестиот најголем град во Германија, додека Штутгартскиот Регион е четврта по големина конурбација (по Рур, Рајнско-Мајнската област и Берлин). Соседни поголеми градови се Франкфурт на Мајна (210 км северно од Штутгарт) и Минхен (220 км југоисточно од Штутгарт)
Градот Штутгарт е поделен на 23 градски области, од кои најпознати се: Бад-Канштат, Моринген, Штамхајм, Унтертуркхајм, Фајинген, Цуфенхаузен, Фојербах.
Овој град е исто така и седиште на протестантскиот бискуп (Протестантска Државна Црква на Виртемберг) и едно од двете седишта на бискупот на римокатоличкиот диоцез Ротенбург-Штутгарт. Пентекосталната ''Biblische Glaubens-Gemeinde'' е најголемата мегацрква во Германија.
Нирнберг

Нирнберг (|link=no|Nürnberg) — град во германската покраинаБаварија, во административниот округ Средна Франконија. Сместен на реката Пегниц и каналот Рајна-Мајна-Дунав, се наоѓа на околу 170 километри северно од Минхен и е најголем град во Франконија. Европската метрополитенска областа Нирнберг има 3,5 милиотни жители, додека самиот град нешто над пола милион, што го прави 14. најголем град во Германија.
1 Поврзано
* Нирнбершки замок
* Богородична црква (Нирнберг)
* Нирнбершки собири
Манхајм

Манхајм (|Mannheim) — град во Германија. Со 307.640 жители, тој е вториот најголем град во сојузната држава Баден-Виртемберг, по престолнината Штутгарт.
Манхајм се наоѓа на местото каде се спојуваат реките Рајна и Некар, во северозападниот агол на Баден-Виртемберг. Рајна го дели Манхајм од Лудвигсхафен, град во Рајнската област-Пфалц. Хесенската граница е северно од градот. Манхајм е најголемиот град во областа Рајна-Некар која брои околу 2,4 милиони жители.
Симболот на Манхајм е водокулатата (Васертурм), сместена во централното градско подрачје.
1 Занимливости
* Во 1886 год, Карл Бенц го претставува првото наменско моторно возило „Benz Patent-Motorwagen“ на улицата Рингштрасе во овој град.
Хајлброн

Хајлброн (|Heilbronn) — град во северен Баден-Виртемберг, односно југозападна Германија. Тој е целосно опколен од округот Хајлброн и има 120.000 жители, со што тој е шестиот најголем град во Баден-Виртемберг. Низ градот поминува реката Некар. Хајлброн е поранешен царски слободен град и сегашен независен град, како и седиште на Хајлбронскиот Округ. Хајлброн е исто така и „главен економски центар“ на регионот Хајлброн-Франкен, кој го опфаќа речиси целиот североисток на Баден-Виртемберг.
Хајлброн е познат по својата винска индустрија и е наречен ''Käthchenstadt'', по претставата на ''Das Käthchen von Heilbronn'' на Хајнрих фон Клајст.
Тибинген

Тибинген (|Tübingen) — традиционален универзитетски град во Баден-Виртемберг, југозападна Германија. Тој е сместен на 20 милји (60 километри) југозападно од Штутгарт, на рид помеѓу двете реки Некар и Амер.
Универзитетот „Еберхард Карлс“ датира од 1477 година, со што тој е еден од најстарите во Германија. Самиот град Тибинген датира од VI век или VII век, официјално појавувајќи се во 1191 година. Неговото име завршува со познатата наставка „инген“, што укажува дека градот бил првобитно населен од германски племиња.
1 Околни места
* Мескирх
Пфорцхајм

Пфорцхајм — град со 119.000 жители во Баден-Виртемберг, југозападна Германија, на прагот на Шварцвалд. Зафаќа површина од и се наоѓа помеѓу градовите Штутгарт и Карлсруе, на точката каде се спојуваат реките Енц, Наголд и Вурм. Тоа е границата меѓу Баден и Виртемберг, а градот е сместен во Баден.
Пфорцхајм не припаѓа на ниту една административна област, но во исто време е административен центар на областа Енц која го обиколува градот. Познат е по индустријата за накит и производство на часовници.
За време на Втората светска војна, Пфорцхајм бил бомбардиран неколкупати. Најстрашното било изведено од британското Кралско воено воздухопловство (РАФ) попладнето на 23 февруари 1945 г.
Океан

Океан (од |Ὠκεανὸς, „''Океанос''“) — голем резервоар на солена вода, и главна компонента на хидросферата. Околу 71% од површината на Земјата (~3,61 × 10<sup>14</sup> м<sup>2</sup>) е прекриена со океани, споен резервоар на вода кој условно е поделен на неколку главни океани и помали мориња. Скоро половина од светските води се длабоки над 3000 метри.
Овој споен резервоар на солена вода, наречено Светски Океан, главно се дели според континентите и архипелазите на: Тихи Океан, Атлантски Океан, Индиски Океан, Јужен Океан и Северноледен Океан. Последниот океанографски се нарекува Средоземно Море. Помалите региони од океаните се нарекуваат мориња, заливи, теснеци и др.
Геолошки, океанот е област од океанска кора покриена со вода. Океанска кора е тенкиот слој од стврднат вулкански базалт кој ја покрива Земјината површина каде нема континенти. Од овој аспект, денес постојат три „океани“: Светскиот Океан, Црното и Касписко море, кои се формирале со колизија на Цимерија со Лавразија. Средоземното Море е скоро свој „океан“, поврзано со Светскиот Океан преку Гибралтарскиот Теснец, и повеќепати во последните неколку милиони години движењето на Африканскиот континент го затворило теснецот целосно, правеќи го Средоземното Море четврт „океан“.
Светскиот Океан зафаќа површина од 361 милиони км<sup>2</sup>, волумен од 1.340 милиони км<sup>2</sup>, а просечната длабочина е 3.711 метри. Скоро половина од светските води се длабоки над 3.000 метри. Ова не вклучува мориња кои не се поврзани со Светскиот Океан, како Каспиското Море. Вкупната маса на хидросферата е скоро 1.4 × 10<sup>21</sup> kg, ca. 0.023 % од вкупната Земјина маса.
1 Океанот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Загледан во океанот“ - песна на македонскиот поет Ацо Шопов.* „Океан“ (англиски: ''Ocean'') - песна на британската група Дед кен денс (''Dead Can Dance'') од 1984 година.* „Океан“ (англиски: ''The Ocean'') — песна на ирската рок-група Ју Ту (''U2'') од 1981 година.* „Океан“ — песна на српската рок-група Луна од 1984 година.* „Океани“ (англиски: ''Oceans'') — песна на американската рок-група Перл Џем (''Pearl Jam'') од 1991 година.* „Океан“ (англиски: ''Ocean'') - песна на американскиот рок-музичар Лу Рид од 1972 година.* „Големина на океан“ (англиски: ''Ocean Size'') - песна на американската рок-група Џејнс адикшн (''Jane's Addiction'') од 1988 година.
2 Поврзано
* Океанографија
* Море
* Морска сол
* Вода
3 Наводи
Улм

Улм (|Ulm) — град во германската сојузна држава Баден-Виртемберг, на околу 100 км југоисточно од Штутгарт. Неговото население се зголемува и е проценето на 120,000 во 2006. Овој независен град е седиште на областа Алб-Дунав. Улм е родното место на Алберт Ајнштајн.
Улм лежи на точката каде реките Блау и Илер се влеваат во Дунав. Поголемиот дел од градот се наоѓа на левиот брег на Дунав, а само областите Виблинген, Гуглинген, Донауштетен и Унтервајлер се сместени на десниот брег. На другата страна на реката се наоѓа Ној-Улм, град кој е сместен во сојузната држава Баварија. Тој е помал од Улм и до 1810 година бил дел од него (со население од 50.000 жители). Соседни општини од Баден-Виртемберг се Илеркирхберг, Илериеден, Штајх, Хутишајм, Ербах, Блаубојрен, Блауштајн, Дорнштат, Бајмерштетен и Лангенау.
Улм е поделен на осумнаесет области: Улм-Мите, Буфинген, Донауштетен, Донаутал, Егинген, Ајнзинген, Ерминген, Езелсберг, Гуглинген, Гримелфинген, Јунгинген, Лер, Меринген, Остштад, Суфлинген (со Хартхаузен), Унтервајлер, Вестштад и Виблинген.
1 Родени во Улм
* Алберт Ајнштајн (1879 -1955) — прочуен физичар
2 Поврзано
* Улмска катедрала — позната соборна црква, ремек-дело на готската архитектура
Карлсруе

Карлсруе (|Karlsruhe, порано: ''Carlsruhe'') — град во југозападна Германија кој припаѓа на Баден-Виртемберг. Се наоѓа во близина на француско-германската граница.
Најголемата нафтена рафинерија во Германија се наоѓа во Карлсруе, во западниот дел на градот, на реката Рајна.
Карлсруе е познат како ''семрежниот главен град'' на Германија, бидејќи два познати семрежни услужници се наоѓаат во градот.
''Technologieregion Karlsruhe'' е конфедерација на градовите од регионот за промовирање на високотехнолошки индустрии; денес, околу 20% од работите во регионот се состојат од истражување и развиток кои даваат добра основа за висока технологија.
1 Познати личности
* Карл Бенц — изумител на автомобилот
* Петер Слотердајк — истакнат филозоф
2 Поврзано
Мускулно ткиво

Мускулно ткиво е градбено ткиво на мускулите и по својата структура се разликува од останатите ткива во организмот. Мускулите се изградени од мускулни влакна кои не се типични клетки, туку имаат форма на издолжени мускулни клетки и се мноу поголеми отколку карактеристичните, еукариотски клетки. Во внатрешноста на секое мускулно влакно се наоѓаат уште потенки структури наречени миофибрили кои се основна градбена единица на мускулното ткиво.
Како градбен дел на миофибрилите се јавуваат актин и миозин кои се распоредени скалесто во секоја миофибрила и учествуваат во контракцијата на мускулите. За да дојде до придвижување на мускулите е потребна енергија која се добива во форма на АТФ од ендоплазматичниот ретикулум кој се наоѓа во миозинскиот дел од миофибрилите. Откако ќе добијат енергија од АТФ, сврзните страни на миозинот го менуваат својот облик и притоа се сврзуваат за низата актин. За да дојде до придвижување на мускулите е потребна енергија која ќе го смени аголот на наклон на оваа сврзна страна и со тоа ќе придонесе за придвижување на мускулите.
Периферен нервен систем

Периферен нервен систем е дел од нервниот систем каде што одговорот на дразбата или стимулот не е воден од центрите на черепниот мозок, туку од ‘рбетниот мозок, кој се наоѓа во ‘рбетот.
Мартин Лутер

Мартин Лутер (|Martin Luther; – ) — германски духовник и водач на реформацијата во текот на XVI век. Тој го поттикнал христијанскиот народ во Западна Европа да се спротивстави на Римокатоличката црква и папската доминација врз христијаните, која во тој период живеела на грбот на нејзините верници, воведувајќи меници за откупување на гревовите. Лутер се борел против тој режим, иако и самиот бил монах.
Со преводот на Библијата станал втемелувач на германскиот литературен јазик. Во 1517 година, јавно ги изнесе 95-те тези за реформа на црквата, што доведе до широко народно движење против папската власт. Всушност, движењето беше насочено против феудалното општествено уредување, на кое црквата му даваше организациона форма. Кога реформацијата доведе до селанска војна против феудализмот во 1525 година, Лутер направи се движењето да биде задушено.
1 Значење и влијание
Гете имал високо мислење за творештвото на Лутер кого го сметал за гениј од посебен вид, чие влијание нема да престане ниту во далечната иднина.
Месец

Месец е единица на време, која има приближно времетраење колку свртувањето на Месечината околу Сонцето.
Во годината има 12 месеци: јануари, февруари, март, април, мај, јуни, јули, август, септември, октомври, ноември и декември, кои имаат свои соодветни изворни македонски имиња.
Месеците се јавуваат и како ликови во народното творештво, како што е случајот со македонската народна приказна „Девојчето и дванаесетте месеци“.
1 Поврзано
* Македонски месеци
* Хрватски месеци
Оперета

Оперета е музичко сценско дело со ведра и забавна содржина, со присуство на лесен хумор, блага сатира која е испреплетена со говорни дијалози. Оперета е мала опера, не во обемот на делото, туку во намалување на музичкиот дел. Значајно место во оперетата зазема музиката за игра, која одговара на времето и средината во која е изведувана.
Оперетата настанала во Париз 1839 г., а нејзиниот творец е големиот забавувач на француската метропола, Жак Офенбах. Во 1855 г. Офенбах основал мал театар кој подоцна станал средиште на оперската музика, не само во Париз, туку и во светот. Набргу оперетата почнува да доминира и во Виена, каде значајни претставници се: Франц Фон Супе и Јохан Штраус помладиот.
Жак Офенбах во Париз и Јохан Штраусво Виена, секој во духот на музичките потреби на својот град, ги положиле темелите на забавно - музичкиот театар и стиллски се доближиле до забавната музика. Заедно со другите композитори на оваа музичко - сценска форма Франц Лехар, Калман, Врскае, претставуваат ремек-дело во оваа област на музичко сценското творештво.
1 Познати оперети
* Жак Офенбах: Орфеј во подземјето, Убавата Елена, Париски живот
* Јохан Штраус помладиот: Лилјак, Циганскиот барон, Индиго, 40 разбојници
* Франц Лехар: Веселата вдовица
* Франц Супе: Селската девојка
* Имре Калман: Царицата на Чардаша, Графиня Марица
Јард

Јард (од англ. ''yard'', кратенка: yd или јд) — англиска мерна единица за должина, која се дефинира како 3 стапки, 36 инчи или 1/1760 милја, што е еднакво на точно 0,9144 метри по современата, меѓународна дефиниција. Соодветната мерка за површина е квадратен јард.
Првобитно јардот се делел, по бинарен метод, на два, четири, осум и шеснаесет дела наречени полујард (''half-yard''), растојание (span), прст (finger) и нокт (nail). Две јарди сочинуваат фат (''fathom'').
Зборот „јард“ доаѓа од зборот за права гранка или стап, иако точното потекло на оваа мерка не се знае со сигурност. Некои луѓе сметаат дека доаѓа од лактот (кубит), или други мерки како должината на расчекорот. Друга теорија е дека јардот потекнува од обемот на човечкиот струк, додека пак трета вели дека била измислена од кралот Хенри I како растојание помеѓу врвот на неговиот нос и крајот на неговиот палец. Првите теории се сметаат за поверојатни.
През годините постоеле разни стандарди за јардот. Современиот јард е компромис помеѓу британскиот и американскиот стандард, е истата е избаждарена наспроти метарот.
1 Претворање
*
ca:Vara
Ројтлинген

Ројтлинген — град во Баден-Виртемберг, југозападна Германија. Тој е седиште на истоимената Ројтлингенска Област. Во септември, 2004 година, градот имал 109,939 жители. Ројтлинген има универзитет за применети науки, основан во 1855, првобитно како ткајачко училиште.
Ројтлинген се наоѓа 48° 29' 34'' на север и 9° 12' 45'' на исток. Тој лежи 380 m над морската површина. Се простира до Швапската Јура, а тоа е и причината што понекогаш се нарекува и ''Поратата на Швапската Јура'' (на германски: ''Das Tor zur Schwäbischen Alb'').
Европска асоцијација за слободна трговија

Европската асоцијација за слободна трговија (англиски: ''European Free Trade Association'', ''EFTA'') е мултилатерален договор за слободна трговија. Таа е воспоставена на 3 мај 1960 година како алтернатива за европските држави на кои не им било дозволено или не сакале да се придружат кон Европската Заедница (денес позната како Европска Унија). Договорот бил потпишан на 4 јануари 1960 во Стокхолм од седум држави. Денес, само Исланд, Норвешка, Швајцарија и Лихтенштајн се членови на ЕФТА.
1 Историја
Првите земји-членки на ЕOСТ(Европска организација за слободна трговија ) биле: Обединетото Кралство, Данска, Норвешка, Шведска, Австрија, Швајцарија и Португалија. Финска станала придружна членка во 1961 година (со целосно членство од 1986), додека Исланд се приклучил во 1970 година. Обединетото Кралство и Данска станале дел од Европската Заедница во 1973 година (заедно со Ирска), со што престанале да бидат членови на ЕФТА. Португалија, исто така, ја напуштила оваа организација поради нејзиното приклучување кон Европската Заедница во 1986 година. Лихтенштајн се придружил кон ЕФТА во 1991 (претходно неговите интереси во ЕФТА биле претставувани од Швајцарија). Најпосле, Австрија, Шведска и Финска се приклучиле кон Европската Заедница во 1995 година и престанале да бидат членови на ЕФТА. ЕФТА има потпишано договори за слободна трговија со повеќе земји, како: Мексико, Хрватска, Македонија, Јордан, Сингапур, Чиле, Либан, Тунис, Кореја, Египет, Канада, Колумбија, Кина, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Костарика, Панама и Јужноафриканската царинска унија. Еден од најзначајните договори на ЕФТА е договорот со ЕУ за основање на Европската економска област, потпишан во 1994 година. По пристапувањето на Романија, Бугарија и Хрватска во ЕУ, ЕФТА потпишала соодветни протоколи за проширување на Европската економска област.
Во членот 56 од Конвенцијата за формирање на ЕФТА (позната како Конвенцијата од Вадуц) е наведено дека „секоја земја може да пристапи кон оваа конвенција доколку Советот се согласи да го одобри пристапувањето, под правила и услови кои можат да бидат ставени во таа одлука“. Договорот за ЕФТА опфаќа повеќе области, како: слободното движење на стоките, трговијата со разни земјоделски производи, признавање на квалификациите на работниците, користењето консултанти, инвестициите, државните субвенции итн.
2 Институции
ЕФТА се состои од следните институции: Секретаријат, Совет на ЕФТА, Оддел за набљудување и Суд на ЕФТА. Одделот на ЕФТА за набљудување и Судот на ЕФТА ги регулираат активностите на членките на ЕФТА во насока на нивните обврски во Европската Економска Област (ЕЕО). Бидејќи Швајцарија не е член на ЕЕО, таа не учествува во овие институции. Одделот на за набљудување ја игра улогата на Европската Комисија како „чувар на договорите“ за ЕФТА членките, додека Судот на ЕФТА ја игра улогата на Европскиот Суд на Правдата за тие земји.
Секретаријатот на ЕСТА е со седиште во Женева, Швајцарија. Одделот за набљудување е со седиште во Брисел, Белгија (исто како и седиштето на Европската Комисија), додека судот на ЕФТА е со седиште во Луксембург (исто како и Европскиот суд на правдата).