Пиротски килим

Пиротски килим (|Пиротски ћилим) — традиционален текстилен занаетчиски производ во областа на Пирот, југоисточна Србија. Пиротскиот килим често се нарекува еден од националните симболи на Србија.
Изработката на пиротскиот килим е вештина за правење килими на вертикален разбој. Вештината се користи во производството на волнени килими, украсени со разни геометриски, растителни и фигурални украси. Денешната автентична таписерија се развила под влијание на ориенталното и бугарското ткаење килими. Изработка на килими во Пирот е вклучено на списокот Нематеријално културно наследство на Србија. Пиротските килими се сметаат како дел од традицијата на ткаење килими во источна Србија, заедно со теписите од Чипровци во западна Бугарија. Пример за обрасците од последните периоди е ''Моделот на Рачиќ'' (|Rašičeva šara), што се заснова на килим донесен од српскиот генерал Михаило Рашиќ.
Пиротските килими со околу 122 украси и 96 различни типови се заштитени со географска ознака во 2002 година. Тие се едни од најважните традиционални ракотворби во Србија. Кон крајот на 19 век и сè до Втората светска војна, пиротските килими честопати се користеле како ознаки на српскиот кралски имот. Оваа традиција била возобновена во 2011 година кога пиротските килими биле повторно воведени за државните церемонии во Србија.
1 Преглед
Ткаењето тепих во Пирот потекнува од средниот век. Едно од првите спомнувања на пиротскиот килим во пишаните извори датира од 1565 година, кога било речено дека чамците Чајкаши на Дунав и Драва биле покриени со пиротски килими.
Пирот некогаш бил најважниот центар за правење килими на Балканот. Пирот се наоѓа на историскиот главен автопат што ја поврзува Средна Европа со Цариград. Пирот на турски јазик бил познат и како ''Şarköy.'' Пиротските килими и чипровските килими влијаеле на развојот на едни со други. Меѓу познатите ткајачи биле Цана Цупонина и Мара Колева (1860-1916).
Денес многу класични примери на пиротски килими можат да се најдат низ Бугарија, Србија, Турција, Балканскиот Полуостров и во многу други меѓународни колекции. Една од главните квалитети се ефектите во бојата постигнати преку избор и распоред на боите. На почетокот на 19от век, растителните бои биле заменети со анилински бои.
Од турското име за Пирот - ''Шаркој'' произлегува традиционалното трговско име на килимите како шаркојски килими. Потекнувајќи од хомонимот на денешната турска населба Шаркој во Тракија, која немала воспоставено традиција за правење килими, на шаркиските килими честопати им се припишува лажно потекло од Турција. Исто така во индустријата за продажба на килими, се етикетирани како ориентални или со турско потекло за полесно да се продаваат на непознати клиенти, бидејќи претпочитаат килим со претпоставено ориентално потекло. Всушност, шаркиските килими се основани од 17 век во регионот на планините на Западен Балкан или Стара Планина во градовите Пирот, Берковица, Лом, Чипровци и Самоков. Подоцна тие се произведувале и во Књажевац и Цариброд.
2 Културни организации
* Здружение „Грлица“ * „Здружение за зачувување и развој на Пиротскиот килим, основано 1995 година
* „Задруга Пиротски килими“, основана 1902 година * „Дамско срце“
3 Колекции
; Српски
* Етнографскиот музеј (Белград) има изложена мала колекција теписи.
* Музејот на применета уметност има вредна колекција од околу. 120 теписи од Пирот, кои датираат од крајот на 18-ти до средината на 20-от век.; Меѓународен
* Британски музеј (2 килими, заклучно со 2013 година)
4 Орнаменти
Пиротските килими со околу 122 украси и 96 различни типови се заштитени со географска ознака во 2002 година.
5 Галерија
6 Забележителни луѓе
* Даринка Петковиќ (1868–1932), сестра на трговецот Коста Петковиќ
7 Наводи