Обична тиква

Обична тиква или готварска тиква (научно: ''Cucurbita pepo'') ― одгледувано растение од родот ''Cucurbita''. Дава сорти на зимска тиквичка и тиква, но најраспространетите сорти припаѓаат на подвидот ''Cucurbita pepo'' subsp. ''pepo'', наречена летна тиквичка.
Таа била припитомена во Америка со илјадници години. Некои автори тврдат дека ''C. pepo'' била изведена од ''C. texana'', додека други наведуваат дека ''C. texana'' е само дива ''C. pepo''. Тие имаат широк спектар на намени, особено како извор на храна и за медицински состојби. ''C. pepo'' изгледа потесно поврзана со ''C. fraterna'', иако постојат несогласувања за точната природа на таа врска, исто така.
Тaa е вид домаќин на молците ''Diaphania hyalinata'', ''Melittia cucurbitae'' и ''Diaphania nitidalis''. Тие се исто така претпочитан полен за тиквените пчели.
1 Таксономија
Морфолошките разлики во видот ''C. pepo'' се толку огромни што неговите различни подвидови и сорти се погрешно идентификувани како сосема посебни видови. Овие огромни разлики се вкоренети во неговата широка географска распространетост.''C. pepo'' е еден од најстарите, ако не и најстариот припитомен вид. Најстарите познати места се во јужно Мексико во Оахака пред 8.000-10.000 години и Окампо, Тамаулипас, Мексико пред околу 7.000 години.
Пред доаѓањето на Европејците, ''C. pepo'', заедно со ''C. moschata'', биле пренесени низ сите делови на Северна Америка каде што можеле да бидат одгледувани. Старата територија на ''C. pepo'' се протегала на север во денешен Тексас и нагоре по долината на реката Мисисипи во денешно Илиноис и на исток до денешна Флорида, а можеби дури и до денешен Мејн. Таа е една од неколкуте растенија одгледувани во праисториската Северна Америка како дел од Источниот земјоделски комплекс. Познато е дека се појавил на територијата на денешно Мисури пред најмалку 4.000 години. Некои сорти растат во сушни региони, а некои во влажни региони. Многу од овие народи, особено на запад, сè уште одгледуваат разновидни издржливи тиквички и тикви кои не се наоѓаат на комерцијалните пазари. Сепак, ниту ''C. pepo'' ниту ''C. moschata'' не биле пренесени во Јужна Америка како гравот, кој потекнувал од истиот општ регион.
Дебатите за потеклото на ''C. pepo'' се водат најмалку од 1857 година. Традиционално, се дадени две спротивставени теории за неговото потекло: 1) ''C. pepo'' е директен потомок на ''C. texana'' и 2) ''C. texana'' е див ''C. pepo''. Поновата теорија е дека ''C. pepo'' е потомок на ''C. fraterna'' и хибридизиран со ''C. texana''; што резултирало со два различни настани на припитомување во две различни области: еден на територијата на денешно Мексико и еден на територијата на денешниот источен дел на Соединетите Држави, со ''C. fraterna'' и ''C. texana'', редоследно, како предок вид.
Се среќава од нивото на морето до нешто над 2,000 . Листовите имаат три до пет лобуси и се 20-35 цм широки. Сите подвидови, врсти и сорти се исти и меѓуплодни. Случајно засилената полиморфна ДНК се покажала како корисна во сортирањето на односите на видовите, врстите и сортите на ''C. pepo'', покажувајќи дека малку, ако воопшто ги има, денешни сорти имаат потекло од ''C. texana.'' Тие се поврзани со ''C. fraterna'' или сè уште непознат примерок од предците од територијата на денешно јужно Мексико.
Дивата ''C. pepo'' сè уште се наоѓа во истите области како ''C. fraterna'' во Мексико. Нивните изозими се многу слични. ''C. pepo'' има повеќе сличности со ''C. fraterna'' отколку со ''C. texana, за'' која исто така се тврди дека е предок на ''C. pepo''. Сите проучувани алели на ''C. fraterna'' се исто така пронајдени во ''C. pepo''. Следствено, ''C. fraterna'' е најблискиот роднина на ''C. pepo''. ''C. pepo'' е најверојатно ран припитомен облик на ''C. fraterna''. Добро се вкрстува и со ''C. pepo'' и со ''C. texana''. За разлика од повеќето диви видови ''Cucurbita'', пронајдени се некои плодовни примероци на ''C. fraterna'' кои не биле горчливи. Неговото вообичаено живеалиште се суви висорамнини со грмушки. ''C. pepo'' може да биде компиловид на ''C.'' fraterna и ''C. texana'', кои се чини дека се два вида кои првично биле одвоени. Врз основа на анализа на генетските алели, две различни групи се јавуваат во ''C. pepo'': тиква, калабаза, криола и тиква од срцевина се во една; а во второто украсни тикви, желади, фестонирам и уште неколку. ''C. fraterna'' е генетски поблиску до првата група и ''C. texana'' е генетски поблиску до втората група. Украсните тикви пронајдени во Тексас се нарекуваат var. ''texana'' и оние што се наоѓаат надвор од Тексас (Илиноис, Мисури, Арканзас, Оклахома и Луизијана) се нарекуваат var. ''ozarcana''. Во една студија од 1989 година за потеклото и развојот на ''C. pepo'', ботаничарот Парис навел дека првичниот див примерок е мало тркалезно овошје и дека современата тиква е нејзин директен потомок. Тој, исто така, навел дека грлото, украсната тиква и фестонирам се рани врсти и дека желадната тиква е вкрстеница помеѓу раковината и тиквата.
Предложени се неколку таксони, но од 2012 година ниту една не била универзално прифатена. Во 2002 година, конвенциите за таксони предложени од Декер-Волтерс биле:*''C. pepo'' subsp. ''пепо''*''C. pepo'' subsp. ''ovifera'' var. ''ovifera''*''C. pepo'' subsp. ''ovifera'' var. ''ozarkana'' - диви населенија во Големата Мисисипска Долина и Озаршката Висорамнина
*''C. pepo'' subsp. ''ovifera'' var. ''texana'' - диви населенија во Тексас
*''C. pepo'' subsp. ''fraterna'' – диви населенија во североисточно Мексико
Една студија од 2003 година признала три подвидови:*''Cucurbita pepo'' subsp. ''fraterna''*''Cucurbita pepo'' subsp. ''pepo''*''Cucurbita pepo'' subsp. ''texana''
Во 1986 година, ботаничарот Парис предложил таксономија на ''C. pepo'' која се состои од осум групи за јадење врз основа на нивниот основен облик. Сите, освен неколку сорти на ''C. pepo'' може да бидат вклучени во овие групи. Овие осум јадливи култивирани сорти на ''C. pepo'' се разликуваат многу по облик и боја, и една култивирана сорта што не може да се јаде:
2 Опис
Поради нивната разновидна генетска позадина, членовите на ''C. pepo'' се разликуваат многу по изглед, првенствено во однос на нивните плодови. Растенијата обично се високи 30-75 цм, широки 60-90 цм и имаат жолти цветови. Во рамките на ''C. pepo'', сортите се стари и биле припитомени одделно. Домашните видови имаат поголеми плодови и поголеми, но сепак помалку семиња. Познато е дека партенокарпија се јавува кај одредени сорти на ''C. pepo''.
3 Употреби
Состојка е во колачите шумаакве и се користи надворешно за ревматизам и отоци. Лапа од семиња и цветови се нанесува на гребнатини од кактус. Свежата тиква се сече на спирални ленти, се превиткува на коцки и се закачува да се исуши за зимска употреба. Цветовите се варат на масти и се користи како деликатес во комбинација со друга храна. Свежата тиква, цела или на парчиња, се пече во пепел и се користи за храна. Тиквите може да се направат во чаши, канти и меки и да се користат за различни намени. Се носат и тиквите  во фалусни танци кои симболизираат плодност или направени во церемонијални штракаат. Од тиквите се прават и садови за чување скапоцени предмети.