Флегрејски Полиња

Флегрејски Полиња (|Campi Flegrei, од |φλέγω — „гори“) — големо вулканско подрачје сместено западно од Неапол (Италија), на брегот на заливот Поцуоли (итал. ''Golfo di Pozzuoli''), кој е дел од Неаполскиот Залив. Областа е ограничена од запад со ртот Мизено (итал. ''Capo Miseno''), а од исток со ртот Позилипо (итал. ''Capo Posillipo''). Тука припаѓа и крајбрежниот појас на Тиренско Море кај Кума, како и островите Низида, Прочида, Вивара и Искија. Во 2003 г., областа е прогласена за национален парк.
Денес, Флегрејските Полиња претставуваат калдера со пречник од 15 км. Вулканската калдера се наоѓа претежно под вода и се состои од 24 кратери и вулкански возвишенија. Хидротермална активност се забележува во реоните Лукрино, Ањано и во околината на градот Поцуоли.
Во подрачјето на вулканот Солфатара се забележува испуштање на вулкански гасови. Исто така, карактеристични се појавите на брадисеизам — бавно издигнување и спуштање на почвата под дејство на процесите во магматското огниште.
1 Геологија
Калдерата се образувала на местото на древен стратовулкан пред околу 12 илјади години. Натамошниот развој на вулканската активност се одвивал во три етапи. Во првата етапа се наталожиле сиви туфи со трахитски состав, кои се широко распространети и надвор од границите на калдерата. Во втората етапа се создале жолти, таканаречени „неаполски“ туфи. Во третата етапа се случиле избуви во самите граници на калдерата, кои продолжуваат и до денес.
На северозападниот брег на заливот Поцуоли се наоѓа кратерот Аверно со пречник од 3 км, во чиј центар, во една избувлива вдлабнатина, лежи езерото Аверно. На југоисточниот раб на овој кратер е „насаден“ вулканскиот конус Нуово (133 м), кој настанал во 1538 г. Северно од Аверно се наоѓа кратерот Рушело со пречник од 1,5 км. Североисточно од него е сместен сложениот кратер Кварто со пречник од 3 до 5 км. На југоисток се наоѓаат кратерите Пијанура и Ањано со пречник од 2 до 3 км. Западно од нив е сместен широко познатиот кратер Солфатара.
Овие кратери лежат по рабовите на Флегрејските Полиња, образувајќи круг со пречник од 12 км. Внатре се наоѓаат релативно млади и мали кратери: Гауро, Спаката, Пизани, Астрони, Чиљиани и други. Нивните пречници не надминуваат 2 км. Надвор од калдерата, по северозападните и североисточните раседи, се наоѓаат древни мали кратери. Така, на западниот брег на заливот Поцуоли се наоѓаат кратерите: Капона, Порто Мизена, Баколи и Мофета. Западно од оваа линија, по должината на раседите покрај брегот на Тиренско Море, се протега низа од кратери: Торе Фумо, Торе Гавата, Фузара и Кума. На оваа зона на раседи ѝ припаѓа и разурнатиот вулкан остров Сан Мартино. На источниот брег на заливот се протега низа кратери: Низида, Короље, Санта Тереза и Фуоригета.
Оваа област припаѓа на ретките територии во густо населени подрачја каде што магмата доаѓа толку близу до површината на Земјата, што тлото редовно прави бавни вертикални поместувања — брадисеизми. Така, во градот Поцуоли во 1970 и 1983 г., неговиот стар центар Рионе Тере, кој се наоѓа на висока карпа образувана од вулкански туф, одеднаш се издигнал, а потоа бавно и нерамномерно почнал да се спушта. Како последица на тоа, 10 илјади жители биле евакуирани и никогаш не се вратиле во своите домови, а пристапот до овој реон бил забранет.
2 Историја на избувите
Суперизбувот на Флегрејските Полиња пред околу 40 илјади години, кој според геолошките мерки се случил синхроно со избувите на вулканите Казбек на Кавказ и Света Ана во Јужните Карпати, е можно дека предизвикал „вулканска зима“ и станал еден од причините за исчезнувањето на неандерталците. Според новите податоци, по избувот во Кампанија пред 39 илјади години, во атмосферата над Европа се зголемило количеството на сулфур, кој ја впивал и распрскувал сончевата светлина, поради што температурата на воздухот опаднала за 5–10 °C.
Избувот бил во две етапи — зафатнината на исфрлен материјал од првата изнесувала 50 км³ цврсти честички, додека целата серија избуви исфрлила повеќе од 500 км³ материјал. Вулканските карпи се распространети во облик на клин кон североисток, од Јужна Италија па сѐ до Јужен Урал. Тие ја покриле територијата со слој пепел на повеќе од 1,1 милион км² — од Јужна Италија до Црноморскиот Регион и Каспиското Море. Сѐ до Романија, слојот пепел достигнувал дебелина од речиси еден метар. На местата каде што растителноста не загинала целосно, нејзиниот раст бил значително попречен. Низата студени години што следеле, без ниту едно умерено летно затоплување, довела до прекин на растот на зелената маса на растенијата, а недостатокот на светлина го оневозможил фотосинтезата. Животните што не настрадале право од пепелта, напуштиле голем простор од Италија до Приуралјето. Избувот на Флегрејските Полиња бил најсилниот во Европа во последните 200 илјади години.
Последниот избув на Флегрејските Полиња се случил на 29 септември 1538 г. Тој траел до 6 октомври и довел до образување на згурастиот конус Монте Нуово.
3 Туристички занимливости
Како последица на колебањата на нивото на почвата, крајбрежниот дел на градот — кој уште во I век н. е. Сенека го нарекол „град на море“ — потонал на длабочина до 10 метри. Денес, овој дел е туристичка занимливост што може да се разгледа со специјализирани бродови со стаклени прозорци на дното. Ова се таканаречените „подводни Помпеи“.
Во Поцуоли се наоѓа и таканаречениот „Храм на Серапис“ (изграден во I–II век н. е.), кој го добил името по пронајдената статуа на ова хеленистичко божество, но всушност претставува градски пазар за храна. Неговите столбови се карактеристични по тоа што се нагризани од морски мекотели (школки).
Градот Поцуоли бил основан уште во 520 г. пр.н. е. од страна на грчки колонисти, кои го нарекле Дикеархија, што значи „праведно владеење“. Современото име го добил од Римјаните, а потекнува од зборот за бунари (''putei'') што испуштале непријатни мириси.
Во близина на градот се наоѓа Солфатара (од доцноримскиот назив ''Sulpha Terra'' — сулфурна земја), кој во суштина е вулкан достапен за посетители, образуван од неколку фумароли. Најголемата од нив, „Бока гранде“, која се појавила пред 4000 години, претставува извор на прегреана пареа со температура од 160 °C, која содржи вулкански гасови со мирис на сулфурводород. Кон крајот на 2012 г., во овој кратер започнале силни изменувања на тлото — научниците утврдиле дека ова е еден од малкуте супервулкани на нашата планета.