Тауродонтизам

Тауродонтизам е дефиниран како проширување на коморите на пулпата со фуркационата област поместена кон врвот на коренот на забот. Не може клинички да се дијагностицира и бара радиографска визуелизација бидејќи круната на тауродонтскиот заб изгледа нормална и неговите карактеристични карактеристики се присутни под алвеоларната маргина. Тауродонтизмот може да се манифестира кај млечните или трајните заби, еднострано или билатерално, но најчест е кај трајните моларни заби кај луѓето. Основниот механизам на тауродонтизмот е неуспехот или доцната инвагинација на епителната коренска обвивка на Хертвиг, што доведува до апикално поместување на фуркацијата на коренот.
Тауродонтизам претставува ретка морфолошка аномалија на забите, пропратена со недостиг на конструкција на емајлово-цементната граница, карактеристично правоаголно проширување на пулпината комора кон врвот на коренот и скратување на коренот и коренските канали. Називот „тауродонтизам“ доаѓа од латинскиот збор „tauros“ што значи „говедо“ и грчкиот збор „odontos“ што значи „заб“, во превод заби слични како забите на преживарите (воловски заби). Тауродонтизмот прв го опишал Артур Кејт (SirArthurKeith) уште во 1913 година.
1 Етиологија
Етиологијата на тауродонтизмот и начинот на настанување не се сѐ уште целосно разјаснети. Се смета дека основниот механизам за да настане тауродонтизам е неуспешна или доцна инвагинација на Хертвинговата епителна обвивка на коренот, што доведува до апикално поместување на фуркацијата на коренот. Може да се јави како изолирана појава, во склоп на синдроми или како последица на зголемен број х-хромозоми. Најновите испитувања што се направени последниве години потврдуваат дека развојот на забите е регулиран со многу сигнални молекули и фактори на раст, а главна улога има коскениот морфогенетски протеин 2 (Bmp2). Улогата што ја има Bmp2 не само што е клучна за разбирањето на нормалниот развој на забите и абнормалностите туку има и примена во биоинженерството на нови забни структури. Испитувањата укажуваат на интимна поврзаност на Bmp2 со васкуларно асоцирани SMA+ клетки при процесот на ангиогенеза и дентиногенеза. Генот за дентин-сиалофосфопротеин (DSPP) се изразува за време на терминалната диференцијација на одонтобластите и е регулиран со Bmp2, па затоа улогата на Bmp2 има веројатна поврзаност со развојните абнормалности, како што се дентиногенеза имперфекта (DGI) и тауродонтизмот кои покажуваат дефекти на дентинот.
2 Симптоми и дијагноза
Тауродонтизам не може клинички да се дијагностицира и потребна е рендген-визуелизација бидејќи коронката на заб со тауродонтизам има нормална форма, а нејзините карактеристики се присутни под алвеоларниот раб. Тауродонтизам може да се појави и кај млечни и кај трајни заби, еднострано или билатерално, но најчесто кај трајните молари. Статистички, почесто се јавува кај женскиот пол.
Класификацијата на тауродонтизам според Шо се темели врз основа на поместувањето на дното на пулпината комора како:
*Хипотауродонтизам – умерено зголемување на пулпината комора;
*Мезотауродонтизам – пулпината комора е многу зголемена, а корените се кратки, но сѐ уште одвоени;
*Хипертауродонтизам – призматски или цилиндрични облици каде пулпината комора достигнува до апексот и разделени се на два или четири канали;
Иако тауродонтизам е изолирана аномалија, може да се јави и при Даунов синдром, амелогенезис имперфекта, Klinefelter-Кинефелтеров синдром, Моров синдром, Вулф-Хиршорнов синдром, Лоуoв синдром, ектодермална дисплазија.
3 Класификација
Терминот бил измислен од Сер Артур Кит. Доаѓа од латинскиот ''taurus'' што значи „бик“ и грчкиот ὀδούς (''непријатен''), генитив еднина ὀδόντος (''odontos'') што значи „заб“, за да укаже на сличноста на овие заби со оние на копитарите/ копитарите или животните што џвакаат.
Радиографските карактеристики на тауродонтизмот вклучуваат:
# недостаток на стегање на комората на пулпата на спојот на цементната емајл (CEJ);
# зголемена пулпа комора која изгледа правоаголна форма; и
# поместување на подот на комората за пулпа кон врвот на коренот, скратувајќи ги корените и коренските канали.
Претходните системи за класификација го разгледуваа само апикалното поместување на подот на комората за пулпа; додека, подоцнежните системи дополнително ја земаат предвид позицијата на комората на пулпата во однос на спојот со цемент-емајл и алвеоларната маргина.
3.1 Шо 1928 година
Еден од првите обиди да се класифицира тауродонтизмот беше направен од ЦЈ Шо. Тој го искористил апикалното поместување на подот на комората на пулпата за да го класифицира тауродонтизмот во четири различни категории: цинодонт (нормален), хипотауродонт, хипертауродонт и мезотауродонт.
3.2 Шифман и Чананел 1978 година
Подоцна, Шифман и Чананел го квантифицирале степенот на тауродонтизам врз основа на математичка формула која ги поврзува анатомските обележја како што е прикажано на сликата погоре. Соодносот на анатомски обележје се пресметува како што е прикажано подолу:
3.2.1 Сооднос на обележје
<math>\text{Landmark ratio} = \frac{\text{distance from A to B{\text{distance from B to C</math>
Каде што, A = најниската точка на покривот на комората за пулпа, B = највисоката точка на подот на комората за пулпа и C = најдолгиот врв на коренот.
Користејќи ја оваа формула, забот е тауродонт ако соодносот на ориентир е ≥ 0,2 и растојанието од највисоката точка на подот на комората на пулпата (B) до спојот цементно-емајл (D) е ≥ 2,5 мм. Целосниот систем за класификација врз основа на оваа формула е прикажан во табелата подолу:
+, Класификација, Однос на обележје
Нормално, < 0,2
Хипо-тауродонт, ≥ 0,2 - 0,209
Мезо-тауродонт, ≥ 0,3 - 0,399
Хипер-тауродонт, ≥ 0,4 - 0,75
Историски гледано, постоела професионална дебата во врска со системите за класификација на тауродонтот за:
1) колку поместување и/или морфолошка промена претставува тауродонтизам,
2) дали класификацијата треба да се индексира постепено или континуум и
3) дали да се вклучат одредени заби во појавата на тауродонтизам.
На пример, бидејќи преткатниците се тесни мезио-дистално, тауродонтизмот е тешко да се идентификува радиографски на преткатници. Затоа, некои истражувачи ги исклучиле преткатниците од нивните класификациски системи. Дополнително, имало критики за употребата на знаменитости кои претрпуваат промени. На пример, поради траума или абење, терциерниот дентин можело да се депонира кој потоа може да промени некои мерења; затоа, треба да се внимава при дијагностицирање на тауродонтизам во овој случај. Конечно, бидејќи овие мерења биле димензионално прилично мали, тие исто така биле предмет на голема релативна грешка.
4 Клинички размислувања
Променетата морфологија на тауродонтските заби можело да претставува предизвици за време на стоматолошкиот третман. Најзначајно, ендодонтите ќе имале потешкотии не само да ја отстранат обемната пулпа, туку и да ја пополнат големата пулпа комора и сложениот систем на коренскиот канал.
Протезите и ортодонтите исто така требало да бидат претпазливи при користењето на тауродонтските заби како места за забивање на забите. Поради апикално поместување на пределот на фуркација, тауродонтскиот заб не се држел толку сигурно во алвеоларниот отвор . Спротивно на тоа, ова можело да го олесни вадењето на забите на тауродонтот.
Конечно, тауродонтските заби можело да имаат поволна прогноза од пародонтална гледна точка, бидејќи областа на фуркацијата била апикална и со тоа помалку подложна на пародонтално оштетување.
5 Антропологија
Тауродонтизмот сè уште е состојба од антрополошко значење како што било забележано кај неандерталците.
Карактеристиката „''е вообичаена меѓу постоечките широконосни мајмуни, човеколики мајмуни и фосилните хоминини'' “.
6 Поврзани услови
Иако тауродонтизмот е често изолирана аномалија, тој може да се најде во асоцијација со неколку други состојби како што се: amelogenesis imperfecta, Даунов синдром, Клинефелтеров синдром, Моров синдром, Вулфхиршхорнов синдром, Лоуов синдром, ектодермална дисплазија и trichosedrodentome.
Тауродонтизмот може да биде поврзан со:* Ретрограден лик;
* Примитивен модел;
* Автосомно доминантна карактеристика;
* Атавистичка карактеристика;
* Карактеристика поврзана со Х;
* Мутација;
7 Последици
Редовните прегледи се клучни за прилагодување на третманот кој може да варира и зависи од тежината на состојбата и потребите на пациентот. Раната дијагноза и соодветниот третман можат значително да го подобрат квалитетот на живот на лицата со оваа аномалија.
8 Третман
Тауродонтизмот е ретка појава, но заслужува посебна внимателност при планирањето на стоматолошкиот третман. Изменетата морфологија на забите со тауродонтизам претставува предизвик за ендодонтите не само во процесот на отстранување на обемната пулпа туку и при пополнување на големата пулпина комора и сложениот систем на коренски канали. Протетичарите и ортодонтите треба да бидат внимателни при користење на тауродонтичните заби како места за забно наслонување бидејќи немаат еднаква стабилност како нормалните заби. Поради апикалното поместување на фуркацијата, забите не се држат цврсто во алвеоларната празнина, а од друга страна, лесни се за екстракција. Забите со тауродонтизам се ретко пропратени со пародонтални оштетувања.