Метличеста каменоломка

Метличеста каменоломка, наречена и долговечна или планинска каменоломка — планински вид на цветни растенија од семејството на саксифраги, со природна распространетост во умерената северна полутопка.
1 Таксономија и именување
Растението за првпат е формално опишано во осмото издание на ''Речникот на градинарите'' од шкотскиот ботаничар Филип Милер во 1768 година и е сместен во родот ''Saxifraga'' (саксифрагите) и во семејството на каменоломките. народното име „каменоломка“ обично се смета дека укажува на медицинска употреба за третман на бубрежни камења.
2 Опис
Метличестата каменоломка е повеќегодишно и столонофорно тревно растение со цветни стебла 10-30 см во висина. Најлесно препознатливата одлика е нејзината многу густа базална розета од лисја, кои се кожести, рамни и крути. 1–3 см долго, триаголник со овални листови со густи заби и фино маргините лист ;бела пора е присутна во основата на секој лист. Коренчињата формираат столони (колонијални поврзувања). Розетите произведуваат исправени цветни стебла (иако ништо не може да се произведе неколку години), додека самите розети растат на крајот на тркачите (хоризонтални, долги столони ).
Алпска или метличеста каменоломка е повеќегодишно растение кое припаѓа на фамилијата Saxifragaceae. Коренчињата формираат столони (колонијални поврзувања), цветовите се бели со црвени точи, а стебленцата црвеникави кои растат до 30 cm. Цвета од јуни до август, а интересно е што кај овој вид се јавува самоопрашување. Карактеристични се кожестите ливчиња кои се здружени во розета, на допир се остри и отпорни се на суша.
Цветните стебла имаат намалени и расфрлани лисја кои завршуваат во нешто издолжено јато. Цветовите се бели, приближно 1 см и имаат точки кои се или пурпурни или црвени. Цвета од средината до крајот на јуни до почетокот на август, и произведува совршени цвеќиња (бидејќи има и жирки и карпели ). Самите цвеќиња имаат пет ливчиња, два стила, еден инфериорен јајник и капсула со семе со два клука. Затоплувањето (1909) забележа дека цвеќето е протончево, во смисла дека дури и пред стигмите да станат приемчиви, цветовите прават и распрснуваат полен . Како што беше дискутирано во делот „Екологија“ растението може да се самоопраши .
Метличестата каменоломка понекогаш може да биде погрешно за друго растение од истиот род, ''Saxifraga tricuspidata'' (бодликава каменоломка); додека ''S. tricuspidata'' навистина расте во сличен опсег, може да се разликува од ''S. paniculata'' со недостаток на пори опфатени со вар и со преполни и многу потесни лисја, кои освен трите завршни зацврсти заби со ’рбет имаат инаку мазни маргини .
3 Распространетост и живеалиште
Растејќи во окружниот регион, каменоломката може да се најде низ Средна Европа, Гренланд, Исланд и Скандинавија, како и во Кавказ и во Северна Америка каде што може да се најде во северниот дел на регионот на Големите езера, Нова Англија и Државата Њујорк. Само историските записи го документираат во Мејн, додека е присутен, иако се смета за реткост, во Вермонт, Нова Шкотска, островот Њуфаунленд, Њу Бранзвик, Минесота и Лабрадор. Во Националниот парк Галичица се среќава на карбонатните карпи на надморска висина  над 1600 метри.
Каменоломката е калцифил, па оттука се наоѓа во варовнички живеалишта: пример е во пукнатина на основна карпа (вклучувајќи конгломерати од базалт и вулкански карпи). Од карпестите пукнатини или карпести полици на кои расте, сасксифрагата ''ги'' претпочита засенчените.
4 Екологија
Неговата способност да ги затвори розетите на лисјата кога се подложени на штетни услови на животната средина, како што се прекумерна топлина и суши, ѝ дава на метличестата каменоломка многу висока отпорност на одржлива фотоинхибиција и неповратна дехидратација ; труд објавен од Хакер и Нојнер во 2006 година открива дека каменоломката е поотпорна на фотоинхибиција предизвикана од студ во зима од кој било друг зимзелен субалпски вид што го проучувала групата. Поради краткиот период на растење и можниот недостаток на опрашувачи, каменоломката (како и многу арктички растенија) може да се самоопрашува - додека обично се избегнува кај растителни видови, бидејќи не постои потенцијал за генетска варијација кај потомството, тој сепак обезбедува услови дека семето се произведува и дисперзира.
Во дивината, метличестата каменоломка е забележано со многу придружни видови, вклучувајќи, но не ограничувајќи се на: ''Trisetum spicatum'', ''Polygonum viviparum'', ''Polypodium virginianum'', ''Sagina нодоза'', ''Woodsia Алпина'', ''Campanula rotundifolia'', ''Rubus pubescens'', ''Aralia nudicaulis ,''''Tortella tortuosa'', ''Aquilegia canadensis'', ''Carex eburnea'' и ''Woodsia glabella'', како и обвивка од лишаи.
Распространета е во Европа, Азија и Северна Америка. Во Национален парк Галичица се среќава на карбонатните карпи на надморска висина над 1600 метри.
5 Одгледување
Метличестата каменоломка се одгледува како украсно градинарско растение. Иако е жилав, не му се допаѓа влажноста на зимата и бара многу остра дренажа во алкална или неутрална почва. Затоа често може да се најде во карпа градина или алпска куќа . Донесе бројни хибриди и сорти . Следниве ја добија наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво : - * „Лавагреана“ * „Роуза“ * „Венеција“