Симфонија бр. 1 (Бетовен)

Симфонија бр. 1 во Ц-дур, Оп. 21 — симфонија од Лудвиг ван Бетовен посветена на баронот Готфрид ван Свитен, ран покровител на композиторот. Делото е објавено во 1801 година од Хофмајстер и Кинел од Лајпциг. Не се знае точно кога Бетовен завршил со пишувањето на ова дело, но откриено е дека скиците од финалето се од 1795 година.
1 Историска позадина
Симфонијата очигледно им е должна на претходниците на Бетовен, особено на неговиот учител Јозеф Хајдн како и на Волфганг Амадеус Моцарт, но сепак има одлики што ја означуваат како уникатно дело на Бетовен, особено честата употреба на ''сфорзанди'', како и ненадејни поместувања во тонските центри кои беа невообичаени за традиционалната симфониски облик (особено во третиот став ), и истакнатата, понезависна употреба на дувачки инструменти. Скици за финалето се наоѓаат меѓу вежбите што ги напишал Бетовен додека студирал контрапункт под Јохан Георг Албрехтсбергер во пролетта 1797 година.
Премиерата се одржала на 2 април 1800 година во K.K. Hoftheater nächst der Burg во Виена. Повеќето извори се согласуваат дека програмата на концертот исто така вклучувала Бетовенови септети како и симфонија од Моцарт, но има некои несогласувања околу тоа дали остатокот од програмата вклучува извадоци од ораториумот на Хајдн ''Создавањето'' или од ''Сезоните'' и дали сопствениот Бетовен Концерт за пијано бр. 1 или Бр. 2 беше изведен.
2 Облик
Постојат четири ставови:
Типичната изведба трае помеѓу 22 и 29 минути.
3 Опис и анализа
Симфонијата бр. 1 може да се смета како резултат на смело музичко експериментирање и унапредување кое го претставува пет години по Хајдновата последна симфонија и дванаесет години по последната ''Симфонија на Јупитер'' на Моцарт: Невообичаено, Бетовеновата симфонија бр. 1 започнува со низа од повеќекратно нагласени доминантна–тоник акордска секвенца, кои водат далеку од тоник, така што слушателот само постепено го сфаќа вистинскиот клуч (или домашен клуч) на симфонијата.
{
\new PianoStaff <<
\new Staff <<
\relative c'' {
\tempo "Adagio molto"
\clef treble \key c \major \time 4/4
<e g bes e>2(\fp <f a f'>8) r r4
\override DynamicLineSpanner.staff-padding = #3
<b,! d f b!>2(\fp <c e c'>8) r r4 <fis a c fis>2\cresc <fis a c fis>4-.\!( <fis a c fis>-.) <g b d g>4\f
}
>>
\new Staff <<
\new Voice \relative c {
\clef bass \key c \major \time 4/4
<c c'>2(_\markup { \concat { \translate #'(-6 . 0) { "C: V" \raise #1 \small "7" "/IV" \hspace #1.5 "IV" \hspace #7 "V" \raise #1 \small "7" \hspace #3 "vi" \hspace #6.5 "V" \raise #1 \small "7" "/V" \hspace #10.5 "V" } } }
<f, f' c'>8) r r4 <g g'>2( <a a'>8) r r4 <d, d'>2 <d d'>4-.( <d d'>-.) <g, g'>
}
>>
>> }
Меѓутоа, во корелација со традицијата, првиот став е составен примарно во сонатен облик. Овде, како нов елемент, Бетовен го користи полиричниот „втор став“ за прикажување и испреплетување на дрвените дувачки инструменти со гудачките инструменти. Развојот е елабориран и главно заснован на „првиот став“ на движењето и истражува долга хармонија.
Поради ознаките на Бетовен метроном и додавањето на ознаката ''con moto'' („со движење“), ''Анданте'' (во Ф-дур, субдоминантна од домот на симфонијата клуч) од вториот став се свири значително побрзо од општиот концепт на тоа темпо. За разлика од традицијата, Бетовен ја користи целата инструментација на оркестарот (втора флејта тацета) и, следствено, прикажува огромен спектар на звук во ова движење, кое, исто така, е компонирано во облик на соната.
Третиот став е од една страна извонреден затоа што, иако е означен како ''Menuetto'', има ознака ''Allegro molto e vivace'' и, следствено, да се свири толку брзо што во суштина е ''скерцо'' – опис најчесто користен по првата симфонија на Бетовен. Второ, како својствен елемент на „шерцо“, вообичаено не прикажува нови мелодии или мотиви, туку наместо тоа ги користи музичката скала и тријади од првиот став. како мотивациски материјал кој го прикажува моментумот и духовитоста на ова движење. Еден забележлив елемент на ова движење е ненадејната промена на тонски центар многу рано во движењето. Додека многу почетни теми на симфониското пишување од класичниот период вообичаено остануваа во дијатонска хармонија, Бетовен менува хроматски од C-dur до D рамно-дур само околу 36 такта во движењето. Со оглед на темпото, слушателот ќе го слушне тоа драматично поместување само околу 15 секунди во движењето.
Финалето се отвора со уште еден вовед кој се состои само од фрагменти од размери кои бавно ги свират само првите виолини (необичен ефект) почнувајќи од G и постепено додавајќи повеќе ноти. Откако конечно стигна до F, оцртувајќи го доминантниот седми акорд во Ц-дур, вистинскиот почеток на финалето ''Allegro molto e vivace'' започнува во C-дур со тема слична (и по ритам и по карактер) на 4. став од Хајднова симфонија бр. 88 во Г-дур. Повторно составен во солиден облик на соната, Бетовен ја користи скалата како преовладувачки мотивички елемент во ова движење, кое, според карактерот, најмногу му оддава почит на вообичаеното финале што го воспостави Хајдн во претходните децении.
Музичкиот облик е во согласност со востановената композиторска традиција. Музичката содржина, инструментација како и темпи, е невообичаена, ако не и револуционерна, во нејзината употреба за симфониско дело од времето на Бетовен. Затоа, Бетовен се претстави со ова дело уникатно и смело како напреден симфониски композитор и остана доследен на оваа изјава во текот на целиот свој композиторски живот.
4 Надворешни врески
* of Beethoven's Symphony Number 1.
* with Christoph Eschenbach about the symphony.
* [IMSLP|work=Symphony No.1, Op.21 (Beethoven, Ludwig van)|cname=Symphony No. 1
* played by Vienna Philharmonic, Felix Weingartner (rec. 1937)
* played by NBC Symphony Orchestra, Arturo Toscanini (rec. 1939)
* played by Berlin Philharmonic, Wilhelm Furtwängler (rec. 1954)