Марија Манасеина

Марија Михаиловна Манасеина, позната и како Марија де Манасеин — невронаучник специјализиран во областа на лишувањето од сон. Била родена во Коркунова во 1841 година и починала во Санкт Петербург на 17 март 1903 година. Била погребана на Новодевичките гробишта. Манасеина била ќерка на Михаил Коркунов, историчар; нејзиниот брат Николај Коркунов бил филозоф. Таа била ученичка на професорот Иван Тарханов.
Манасеина била една од првите жени во Руската Империја кои дипломирале медицина. Прво, таа добила посебен сертификат што ја овластувал како „жена доктор“, а подоцна и официјален сертификат за диплома по медицина. Денес се смета за експерт невронаучник во областа на физиолошката хемија и пионер во сомнологијата (наука за спиење) и биохемијата. Таа објавила бројни статии на француски, руски и германски јазик под различни имиња: Марија де Манасеин, Марија Манасеина или Марија фон Манасеин.
1 Личен живот
Додека сè уште била студентка, Манасеина се омажила за друг студент, г-дин Поњатовски. Тие учествувале заедно во револуционерните кругови на народниците. Народничкото движење било еден вид социјализам изграден врз економски автономни ентитети; неколку градови биле обединети за да создадат еден вид федерација што ја заменила државата.
Сепак, таа станала силно антиреволуционерна како возрасна личност. Таа му обезбедила на Министерството за образование истражувања и информации за тоа како да се контролираат и потиснат студентските протести и револуционерната активност. Покрај тоа, таа јавно ја изразила својата лојалност кон царската влада, за што добила дарежливи суми пари.
Со оглед на овие противречности во нејзината биографија, може да се верува дека Манасеина се одлучила за поконзервативна идеологија низ годините. Сепак, не е неразумно да се помисли - земајќи ги предвид тешкотиите со кои се соочувале жените да се етаблираат во научниот и академскиот свет - дека Манасеина јавно се придржувала кон идеологиите на владата за да добие финансиска поддршка и да ја продолжи својата кариера.
Поњатовски, нејзиниот прв сопруг, бил уапсен и починал за време на политичкиот егзил. Во 1856 година, таа се омажила за Вјачеслав Авксентиевич Манасеин, познат човек во областа на медицината во Русија.
2 Придонеси кон науката
2.1 Невронаука
Најзначајниот придонес на Манасеина во областа на невронауката била нејзиното истражување за лишувањето од сон. Таа била една од првите научници кои изјавиле дека додека спиеме, мозокот е активен.
За да го спроведе ова истражување, таа работела заедно со професорот Иван Романович Тарханов, кој исто така бил заинтересиран за нарушувања на спиењето. Тие ставиле десет кученца (на возраст од два до четири месеци) во состојба на трајна несоница, држејќи ги постојано активни. Овие кученца претходно биле нахранети и добро згрижени; сепак, лишувањето од сон било фатално по четири до пет дена, што довело до смрт на сите кученца. Како контролна мерка, ги лишиле другите кученца од храна. Иако гладувале 20-25 дена, тие можеле да бидат спасени и вратени во здрава состојба. Овие резултати јасно ја покажале важноста на спиењето за одржување на животот и дека лишувањето од сон води до побрза смрт отколку лишувањето од хранливи материи. Понатамошните истражувања покажале дека ефектите од лишувањето од сон кај кученцата вклучуваат намалување на телесната температура од четири до шест степени, што укажува на застој во системот на хомеостаза, како и намалување на бројот на црвени крвни зрнца, локални крварења во мозокот, оштетување на церебралните ганглии итн.
Како последица на ова истражување, Манасеина заклучила дека спиењето е исто толку неопходно како и исхраната за регенерација на мозочните клетки. Таа, исто така, ја нагласила идејата дека, за време на спиењето, постои одредена активност во мозокот. Ова тврдење го оспорило преовладувачкото верување во тоа време дека спиењето е само пасивна состојба на организмот. Таа, исто така, нагласила дека само мозочните структури вклучени во одржувањето на свеста се неактивни за време на спиењето - затоа, спиењето значи одмор на свеста. Оваа интуиција била извонредна со оглед на тоа што електроенцефалограмот сè уште не постоел.
Нејзината работа имала големо влијание врз научната заедница и многу научници го повториле нејзиниот модел:
Во 1896 година, американските психолози Џорџ Т. В. Патрик и Џ. Ален Гилберт го спровеле првиот експеримент за лишување од сон врз луѓе. Во 1898 година, италијанските истражувачи Ламберто Дади и Џулио Тароци и, одделно, Чезаре Агостини, ги прошириле наодите на Манасеина со спроведување на детални хистопатолошки и анатомски анализи на мозоците на кученцата.
2.2 Биохемија
Иако Манасеина работела во Санкт Петербург поголемиот дел од својот живот, таа поминала неколку месеци во Политехничкиот институт во Виена работејќи заедно со Јулиус Виснер. Таму, таа дошла до значајно откритие во врска со процесот на ферментација, што бил важен придонес во областа на биохемијата. Наспроти преовладувачкото верување во тоа време, Манасеина била првата што тврдела дека процесот на ферментација се должи на дејството на ензимите што можат да се изолираат од клетките на квасецот. Затоа, таа заклучила дека ферментацијата на квасецот е процес независен од клетките.
Неколку години подоцна, Едуард Бухнер ги повторил резултатите од ова истражување и ги објавил. И покрај тоа што бил свесен за работата на Манасеина, тој ги сметал нејзините експерименти за несигурни и не ја цитирал, ниту ѝ дал никаква заслуга. И покрај нејзините напори да добие признание за ова откритие, токму Бухнер ја добил Нобеловата награда во 1907 година.
3 Публикации
Марија Манасеина ја напишала првата книга за медицински проблеми поврзани со спиењето. Ова дело ги третирало соништата како „доказ за постојан психички живот генериран од мозокот за време на спиењето“. Сепак, нејзината најистакната публикација е „Le Sommeil, tiers de notre vie“ („Спиење, една третина од човечкиот живот“), која била објавена во 1892 година.
* „L'anarchie passive et le comte Léon Tolstoï" („Пасивната анархија и грофот Леон Толстои" (1895)
* „Sommeil, tiers de notre vie" („Спиење, една третина од човечкиот живот“) (1896).
4 За понатамошно читање
* Kovalzon V.M. ''A portrait of Maria Manasseina, pioneer sleep scientist''. // SRS Bulletin. 2009. V. 15. No.2. P. 27–28.
* Kovalzon V.M. ''Some notes on the biography of Maria Manasseina''. // J. Hist. Neurosci. 2009. V. 18. No.3. P. 312–319.