Просечен

Просечен или Пресечен (|Προσοτσάνη, Πρωσοτσάνη, ''Просоцани''; од 1920 до 1925 г. ''Πυρσόπολη'', ''Пирсополи'') — гратче во Драмско, Егејска Македонија, денес седиште на истоимената Општина Просечен на Драмскиот округ во Источна Македонија и Тракија, Грција. Населението брои 3.553 жители (2011).
1 Географија
Гратчето е сместено во Драмското Поле, 16 км западно од Драма. Името се должи на Ружденскиот Превој меѓу планините Драмски Боздаг и Сминица (Серски Боздаг), во чие подножје се наоѓа Просечен. Ист ваков пример е средновековниот утврден град Просек, кој е на тесен премин во Демиркаписката Клисура и означува пресечено место или теснина.
2 Историја
2.1 Средновековие
Покрај селото стои зачувана средновековна црква од XIII век „Св. Пантелејмон“, која била матична на некогашен манастир. Вон селото се наоѓа ранохристијанската Просеченска базилика од V-VI век.
2.2 Во Отоманското Царство
Според османлиски дефтер од 1478 г. во Просечен имало 110 домаќинства, од кои 91 христијански и 19 муслимански.
Во XIX век во Просечен агресивно работеле странските пропаганди — како грчката, така и бугарската. Во 1879 г. митрополитот Герман III Драмски тргнал во поход против македонштината (наводно против „бугарштината“) во Просечен, Плевна, Волак и другите драмски села и успеал да ги натера властите да го уапсат народниот учител Георги Иванов. Од 1880 до 1884 г. бугарски учител во селото бил пиринецот Георги Грнев, кој се стекнал со голема почит меѓу населението.
Во 1891 г. Георги Стрезов напишал за селото:
Во 1893 г. дипломатот Атанас Шопов рекол за Просечен:
Во 1899 г. под раководството на мудирот на Просеченската нахија Тахсин-бег и со доброволни прилози од мештаните е изградена голема зграда на уќуматот (управата).
Според Васил К’нчов, на крајот на XIX век ''Просочен'' имал 25 турски, 30 влашки и 270 македонски куќи, од кои 50 биле под Цариградската патријаршија. Според статистиката на К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. ''Просѣченъ (Просоченъ)'' имал 1.600 жители Македонци христијани, 800 Турци, 480 Власи и 50 Роми.
Македонците живееле во Горното Маало и расеани по другите маала, богатите прогрчки Македонци биле во Варошот, а Турците — во Турското Маало. Поради јачината на двете пропаганди, населението на селото кон крајот на XIX и почетокот на XX век било поделено меѓу две цркви. Според Шопов:
Според К’нчов:
Во 1900 г. бугарскиот трговски агент во Сер му напишал на бугарскиот премиер Тодор Иванчов:
Кон 1904 г. 150 куќи од селото се на Македонци под Бугарската егзархија, а 150 на Македонци под Цариградската патријаршија. Овие две заедници биле во судски спор за користењето на црквата. Во Просечен се наоѓал и Драмскиот околиски комитет на Серскиот револуционерен округ на Македонската револуционерна организација.
По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. христијанското население на Просечен (Prossetchen) се состоело од 1.296 Македонци под егзархијата и 568 Македонци под патријаршијата, 20 Грци, 378 Власи и 12 Албанци. Во селото работеле училишта на двете странски пропаганди — едно прогимназијално и едно основно бугарско училиште со 5 учители и 90 ученици, како и едно прогимназијално и едно основно грчко училиште со 4 учители и 100 ученици.
По Младотурската револуција во 1909 г. половината од Македонците биле приврзаници на бугарската, а половината на грчката црква, која пак целосно ја имало запоседнато едната расположлива црковна зграда.
Во овој период тричлена делегација (мештанинот Георги Демиров, грчкиот учител Банков и еден турски бег) му го предале гратчето на војводата Тодор Паница, кој во текот на следните денови го одбранил од турските единици.
2.3 Во Грција
По Балканските војни во 1913 г. гратчето е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Според грчката статистика, во 1913 г. во Просечен (''Προσωτσάνη'', ''Просоцани'') живееле 4.120 лица.
Во 1918 г. во селото имало 2.020 Македонци и 480 Власи, а според податоци на Јордан Н. Иванов населението на селото изнесувало околу 4.000 лица, од кои 3.200 Македонци (900 од нив прогрчки), а останалите биле Турци и малку Роми. Вкупно 16 Македонци се иселиле во Бугарија, во 1913 и 1918 г. и се населиле во Неврокоп (Г. Делчев) и околината, Пловдив, Станимака (Асеновград), Пазарџик и на други места. Во гратчето останале дополнително се доселиле разни македонски семејства од околните села. Во 1920 г. Просечен имал 4.077 жители. Во 1924 г. по сила на Лозанскиот договор турското население е иселено во Турција, а на негово место се доселени грчки колонисти. Во 1928 г. Просечен било етнички мешано село со 2.588 дојденци (645 семејства). од вкупно 6.035 жители, колку што имал таа година, што значи дека Македонците станале половина од населението.
Во 1930 г. е создадена еноријата „Св. Троица“ со цел да се задоволат духовните потреби на дојденците, кои се населиле во источниот и јужниот дел на гратчето, далеку од постоечката црква „Воведение на пресв. Богородица“. Во прво време како црква се користела една напуштена џамија. Во 1974 г. таа била урната и за две години е подигната сегашната црква, компромисно посветена на Светата Троица, која трите групи грчки доселеници (понтските, малоазиските и тракиските) ја прифаќаат за своја слава.
3 Стопанство
Жителите на Просечен се занимаваат претежно со малопродажба, услуги и земјоделство.
4 Поврзано
* Драмско Поле
* Драмски Боздаг
* Сминица