Рогатец

Рогатец е мал град во источна Словенија, на границата со Хрватска. Седиште е на општина Рогатец. Областа традиционално припаѓала на регионот Штаерска. Сега е вклучен во Савињскиот статистички регион.
1 Географија
Рогатец лежи на железничката линија од Гробелно (Словенија) до Забок (Хрватска).
Рогатец првпат бил потврден во писмените записи во 1130 година како ''Роас'' (и како ''Рохатс'' во 1192 година, ''Рохатш'' во 1234 година, ''Рохатес'' во 1254 година и ''Рохатс'' во 1363 година). Името е изведено од ''*Rogatьcь'', засновано на заедничката именка ''rog'' во географска смисла на „висока карпеста важност“ со можно проширување до рид, планина или поток поврзан со таква географска карактеристика. Германското име на населбата било ''Рохич.'' Ова и раните транскрипции на името со ''h'' се директен доказ дека словенечката фонолошка промена ''*g'' > ''γ'' некогаш се проширила сè до источна Штаерска.
2 Историја
2.1 Рана историја
Историјата на Рогатец допира до раниот среден век. На почетокот на 11 век бил еден од административните центри на имотите на Фриах-Зелтшах. По смртта на Хема Гурк во 1045 година, имотот што го имала во Рогатец преминал во сопственост на опатија Гурк во Корушка, а потоа и на епископијата Гурк во 1072 година. Рогатец бил спомнат во германската романса на Волфрам фон Ешенбах од почетокот на 13 век ''Парцивал'' : ''Ûz Zilje ich für den Rôhas reit'' (Од Цеље, се возев до Рогатец; IX: 498.21). Рогатец бил феудален имот што им припаѓал за возврат на неколку благороднички семејства - Траунгау, Рохич и Жовнек (подоцна грофови од Цеље ) - а од 1456 година наваму на Хабсбурговците. Рогатец првпат бил спомнат дека има пазарни права во 1283 година, а бил споменат како град во 1377 и 1466 година поради неговите ѕидини, иако никогаш официјално не го имал овој статус бидејќи неговото население не било доволно големо. Рогатец бил изгорен три пати помеѓу 1470 и 1486 година. Нападот на Унгарците во 1487 година ја опустошил населбата, оставајќи ја во урнатини и речиси напуштена.
2.2 16-19 век
Рогатец бил изложен на отоманскиот напад во 16 век. Селаните биле принудени да ги поправаат утврдувањата во 1530 година, а во 1551 година таму била стационирана пешадиска чета. Во 1550 година, Рогатец добил право да одржува саем секоја среда, како и три годишни саеми. До 1789 година ова пораснало на девет саеми годишно. Плоштадот на пазарот изгорел двапати во текот на 18 век. Градските порти сè уште стоеле во 1782 година, а на средината на плоштадот имало столб. Повеќето градби во историскиот центар на населбата биле обновени во 19 век, но тие го зачувале распоредот и висината на постарите градби.
2.3 Втората светска војна
По инвазијата на Југославија, окупаторските сили протерале околу 30 семејства од Рогатец, главно интелектуалци, во Хрватска и Србија. Ноќта на 29 март 1944 година, имало успешен партизански напад на германско складиште за оружје во Рогатец.
2.3.1 Масовни гробници
Рогатец е местото на девет познати масовни гробници поврзани со Втората светска војна. Масовната гробница во Кутнерова Клисура се наоѓа источно од градот, помеѓу клисура и пат, на околу 250 метри од куќата Крижан во населеното место Цесте. Таа ги содржи останките на Унгарци и Украинци кои биле однесени до стрелачка јама од германските трупи, каде што биле убиени. Масовната гробница во паркингот се наоѓа во паркингот спроти бензинската пумпа во Рогатец, јужно од железничката пруга. Таа ги содржи останките на двајца воени заробеници кои биле врзани, однесени до врба и убиени од партизан на коњ во мај 1945 година. Масовната гробница на Рехарскиот агол се наоѓа во ливада на 4 метри од големо оревово дрво на крајот од улицата Поти Целиских грофова. Таа ги содржи останките на четворица млади луѓе кои биле однесени на локацијата и убиени во ноќта на 19 мај 1945 година и оставени да лежат во ливадата. Масовната гробница за Стмол се наоѓа на околу 110 метри над Стмолскиот двор. Таа ги содржи останките на група заробеници кои биле однесени од дворот по војната и убиени. Масовните гробници во Стмолскиот парк 1 и 2 се наоѓаат во паркот под Стмолскиот двор близу големо костеново дрво. Тие ги содржат останките на двајца југословенски офицери, татко и син, кои биле убиени и погребани тука на почетокот на 1941 година. Масовната гробница кај свети Бартоломеј се наоѓа внатре во северозападниот ѕид околу црквата на свети Бартоломеј. Останките на три лица биле откриени за време на ископувањето на локацијата. Масовната гробница во Шпурновата капела-светилиште се наоѓа зад ридот над градскиот гробишта близу капелата-светилиште. Таа ги содржи останките на неколку луѓе, вклучувајќи двајца млади мажи заробени во близина на реката Сотла и австриски војник убиен во мај 1945 година. Масовната гробница на свети Хијацинт се наоѓа во клисура зад црквата на света Хијацинта Мариcкоти. Таа ги содржи останките на 12 воени заробеници кои биле убиени во мај 1945 година.
3 Црква
Парохиската црква во градот е посветена на Свети Вартоломеј и припаѓа на Римокатоличката епархија во Цеље. За прв пат се споменува во пишаните документи кои датираат од 1363 година, но сегашната зграда е изградена помеѓу 1738 и 1743 година. Втората црква во северниот дел на градот е посветена на Свети Хијацинта Марискоти и била изградена во 1730-тите.
* Палата од 15 век, познат како Стрмол (сло: Dvorec Strmol) стои на рид над стариот градски центар на Рогатец.
* Музејот на отворено Рогатец го зачувува народното архитектонско наследство и културната традиција на регионот на долината Сутла помеѓу 18 и 20 век. Оваа централна штарска фарма од субпанонски тип ги презентира локалните уметности и занаети, традиции и обичаи. Рачните едукативни работилници вклучуваат печење леб, ткаење корпи од пченкарни лушпи, ковач и други традиционални занимања.
4 Забележителни луѓе
Значајни луѓе кои се родени или живееле во Рогатец вклучуваат:
* Бранко Хофман (1929–1991), поет
* Бласиус Козен (1821–1871), картограф * Михаел Лендовшек (1844–1930), религиозен писател * Јанез Јуриј Мерси (1725–1788), поет и литературен критичар * Драган Шанда (1881–1963), скулптор * Јанко Шанда (1870–1927), поет и литературен критичар