Ми Олтар

Ми Олтар (μ Arae, скратено Mu Ara, μ Ara), често означена како HD 160691, официјално именувана како Сервантес sur-VAN -teez, — ѕвезда од типот G од главната низа, оддалечена приближно 50 светлосни години од Сонцето во соѕвездието Олтар. Ѕвездата има планетарен систем со четири познати вонсончево планети (означени како Ми Олтар b, c, d и e; подоцна именувани Кихот, Дулсинеја, Росинант и Санчо, соодветно), три од нив со маса споредливи со онаа на Јупитер. Ми Олтар c, највнатрешната, бил првиот откриен топол Нептун или супер-Земја.
1 Номенклатура
''μ Олтар'' (латинизирано во ''Mu Arae'') е Бајерова ознака на ѕвездата. HD 160691 името со кое е влезена во каталогот на Хенри Дрејпер.
Воспоставената конвенција за екстрасончевите планети е дека планетите добиваат ознаки кои се состојат од името на ѕвездата проследено со мали римски букви почнувајќи од „b“, по редослед на откривање. Овој систем го користел тим предводен од Кшиштоф Гожѓевски. Од друга страна, тим предводен од Франческо Пепе предложил модификација на системот за означување, каде што планетите се означени по редослед на карактеризација. Бидејќи параметрите на најоддалечената планета биле слабо ограничени пред воведувањето на моделот со 4 планети на системот, ова резултирало со различен редослед на ознаки за планетите во системот Ми Олтар. Двата системи се согласуваат за означување на планетата со 640 дена како „b“ Стариот систем ја означува 9-дневната планета како „d“, планетата од 310 дена како „e“ и надворешната планета како „c“. Бидејќи Меѓународниот астрономски сојуз нема дефинирано официјален систем за означување на екстрасончеви планети, прашањето за тоа која конвенција е „точна“ останува отворена, но повеќето последователни научни публикации за овој систем се смета дека го усвоиле Пепе и неговите соработници, како и записот на системот во Енциклопедијата на вонсончеви планети.
Во јули 2014 година, Меѓународниот астрономски сојуз го започнала проектотNameExoWorlds, процес за давање соодветни имиња на одредени вонсончеви планети и нивните ѕвезди домаќини. Процесот вклучува јавно номинирање и гласање за новите имиња. Во декември 2015 година, МАС ги објавил победничките имиња: Сервантес за оваа ѕвезда и Кихот, Дулсинеја, Росинант и Санчо за нејзините планети (b, c, d, и e, соодветно; МАС го користел системот на Пепе и неговите соработници).
Победничките имиња биле пријавени од Планетарио де Памплона, Шпанија. Мигел де Сервантес (1547–1616) бил познат шпански писател и автор на ''Ел Ингениозо Идалго Дон Кихот де ла Манча''. Планетите се именувани по ликовите од тој роман: Кихот бил главниот лик; Дулсинеја неговиот љубовен интерес; Росинант неговиот коњ, а Санчо неговиот племеник.
Во 2016 година, МАС организирал Работна група за имиња на ѕвезди (РГИЅ) за да ги каталогизира и стандардизира соодветните имиња за ѕвездите. Во својот прв билтен од јули 2016 година, РГИЅ експлицитно ги објавила имињата на вонсончевите планети и нивните ѕвезди домаќини одобрени од РГИЅ, именуваајќи планети и планетарни сателити, вклучувајќи ги и имињата на ѕвездите усвоени за време на кампањата NameExoWorlds во 2015 година. Оваа ѕвезда денес е внесена во Каталогот на имиња на ѕвезди на МАС.
2 Ѕвездени карактеристики
Според мерењата направени од астрометрискиот сателит Гаја, Ми Олтар покажува паралакса од 64,0853 милиаркс секунди додека Земјата се движи околу Сонцето. Кога се комбинира со познатото растојание од Земјата до Сонцето, тоа значи дека ѕвездата се наоѓа на растојание од 50.89 светлосни години. Гледано од Земјата има привидна магнитуда од +5,15 и затоа е видлива со голо око.
Астеросеизмичката анализа на ѕвездата открива дека таа е приближно 10% помасивна од Сонцето и значително постара, на околу 6,34 милијарди години. Полупречникот на ѕвездата е 36% поголем од оној на Сонцето и е 90% посјаен. Ѕвездата содржи двојно повеќе железо во однос на водородот на Сонцето и затоа е опишана како богата со метал. Ми Олтар исто така е побогата од Сонцето со елементот хелиум.
Ми Олтар има наведен спектрален тип на G3IV–V. Делот G3 значи дека ѕвездата е слична на Сонцето (ѕвезда G2V). Ѕвездата можеби навлегува во подџиновската фаза на својата еволуција бидејќи почнува да и снемува водород во нејзиното јадро. Ова се рефлектира во нејзината неизвесна класа на сјајност, помеѓу IV (подџинови) и V (главна низа џуџести ѕвезди како Сонцето).
3 Планетарен систем
3.1 Откритие
Во 2001 година, англо-австралискиот тим за пребарување на планети објавил екстрасоларна планета, заедно со планетата што орбитира околу Ипсилон Мрежичка. Планетата, означена како Ми Олтар b, се сметала дека е во многу ексцентрична орбита од околу 743 дена. Откритието било направено со анализа на варијации во радијалната брзина на ѕвездата (мерена со набљудување на доплеровото поместување на спектралните линии на ѕвездата) како резултат на влечењето наоколу од гравитацијата на планетата. Понатамошните набљудувања откриле присуство на втор објект во системот (денес означен како Ми Олтар e), кој бил објавен во 2004 година. Во тоа време, параметрите на оваа планета биле слабо ограничени и се сметало дека е во орбита од околу 8,2 години со висока ексцентричност. Подоцна во 2004 година, била објавена мала внатрешна планета означена како Ми Олтар c со маса споредлива со онаа на Уран во 9-дневна орбита. Ова била првата откриена од класата планети познати како „топлинептуни“. Откритието било направено со правење високопрецизни радијални мерења на брзината со спектрографот со висока прецизност со радијална брзина на пребарување на планети (HARPS).
Во 2006 година, два тима, едниот предводен од Кшиштоф Гоеџиевски, а другиот од Франческо Пепе, независно објавиле модели на четири планети за радијалните мерења на брзината на ѕвездата, со нова планета (Ми Олтар d) во блиску кружна орбита која трае приближно 311 денови. Новиот модел дава ревидирани параметри за претходно познатите планети, со орбити со помала ексцентричност отколку во претходниот модел и вклучувајќи поцврста карактеризација на орбитата на Ми Олтар е. Откривањето на четвртата планета ја направило Ми Олтар вториот познат екстрасончев систем со четири планети, по 55 Рак.
3.2 Архитектура на системот и населување
Системот Ми Олтар се состои од внатрешна планета со маса на Уран во тесна 9-дневна орбита и три масивни планети, веројатно гасни џинови, на широки, блиску кружни орбити, што е во контраст со орбитите со висока ексцентричност, вообичаено забележани за долг период. Планетата со маса на Уран можеби е хтонска планета, јадро на гасен џин на кој и се одземени надворешните слоеви од ѕвезденото зрачење. Алтернативно, можеби се формирал во внатрешните региони на системот Ми Олтар како карпеста „супер-Земја“.
Внатрешните гасни џинови „d“ и „b“ се наоѓаат блиску до орбиталната резонанца 2:1 што предизвикува нив да претрпат силни интеракции. Најдоброто решение за системот е всушност нестабилно: симулациите сугерираат дека системот бил уништен по 78 милиони години, што е значително пократко од проценетата старост на ѕвездениот систем. Може да се најдат постабилни решенија, вклучувајќи ги и оние во кои двете планети се всушност во резонанца (слично на ситуацијата во системот Глизе 876) кои даваат само малку полошо одговарање на податоците. Иследувањето од 2022 година открило стабилно орбитално вклопување на системот и проценува долна граница на наклонетоста на системот од околу 20°.
Астрометриските набљудувања со помош на вселенскиот телескоп „Хабл“ не откриле ниту една од познатите планети, но поставиле горни граници на масите на надворешните три планети: планетата b е , планетата d е , а планетата e е . Пребарувањата за кружни околуѕвездени дискови не покажуваат докази за диск со отпад сличен на Кајперовиот појас околу Ми Олтар. Доколку Ми Олтар навистина има Кајперовиот појас, тој е премногу слаб за да се открие со сегашните инструменти.
Гасната џиновска планета „b“ се наоѓа во зоната Ми Олтар погодна за течна вода. Ова ќе спречи да се формира планета слична на Земјата во зоната погодна за живеење, но сепак големите месечини на гасниот џин потенцијално би можеле да поддржат течна вода. Од друга страна, не е познато дали месечините доволно масивни за да задржат атмосфера и течна вода всушност би можеле да се формираат околу гасната џиновска планета, поради теоретизираниот закон за скалирање помеѓу масата на планетата и нејзиниот сателитски систем. Покрај тоа, мерењата на ултравиолетовиот флукс на ѕвездата сугерираат дека сите потенцијално населиви планети или месечини можеби нема да добијат доволно ултравиолетови за да предизвикаат формирање на биомолекули. Планетата „d“ би примила слична количина на ултравиолетово со Земјата и на тој начин лежи во ултравиолетова зона погодна за живот. Сепак, би било премногу топло за која било месечина да ја поддржи површинската течна вода.
4 Поврзано
* 55 Рак
* Вонсончева планета