Дубровнички кириличен молитвеник

Дубровничкиот кириличен молитвеник (Dubrovački ćirilski molitvenik) од 1512 година претставува првиот кириличен млитвеник печатен во Венеција, а прв пат бил откриен во 1932 година.
1 Историја
Книгата била отпечатена во Венеција од Џорџо Рускони под наслов ''„За службата на Пресвета Богородица“,'' а според содржината, намената и дизајнот, станува збор за молитвеник од типот Liber horarum, кој цветал во Италија во првата половина на 16 век, особено во Венеција, и во северозападна Франција, особено во Париз.
Во италијанските региони се појавува под насловот ''Officium romanum'' и основното јадро на овој тип молитвеник е службата или Службата на Марија (''Officium beatae Mariae Virginis''), но секој таков молитвеник „раскажува своја приказна“, како што покажува дубровничкиот кириличен молитвеник од 1512 година. Покрај ''Службата на Марија,'' таа ги содржи сите главни делови што обично се наоѓаат во латинскиот, односно содржи и: ''Календарот'', ''Службата на Светиот''''Крст'', ''Службата на Светиот''''Дух'', ''Седумте Псалми за послушност со Литанија на Сите Светии'', ''Служба за мртвите'', а во некои примероци се наоѓаат и ''Петнаесетте молитви на Света''''Бригита'' (Шведска), што значи дека е составена од две „единици“ објавени како една книга (како една типографска целина).
Тие можеле, како што било често во тоа време да бидат објавени одделно. Ова го покажуваат два колофона: на крајот ''од Службата: Печатено во Бнечиех од Зорза Рускони од Милано од мајсторот Франческ'' (!) ''Ратковиќ од Дубровник во''''летото 1512 година на 2 август'' (l. 127r) и Печатено од мајсторот Франческ Ратковиќ од Дубровник во ''летото''''1512 година'' на 10 август (l. 140r). Дека ''Службата на Марија'' и ''Молитвите на Света''''Бриџит'' можеле да бидат објавени како целина и одделно, секоја за себе, покажуваат (само) три зачувани оригинални примероци, од кои само копијата во Париз ги има двата дела, додека копиите во Оксфорд и Вашингтон ја немаат ''Молитвата на Света''''Бриџит'' .
Печатот е во две бои, црна и црвена, а фасцинира со својата раскошна украсеност: секоја страница (освен насловната страница ''на Молитвите на Света Бриџита'') е врамена со рамка со фигури; има 12 големи слики (дрворезби), кои заедно со рамката се протегаат по целата страница (тие се поставени пред почетокот на поважните делови од текстот). Се чини дека буквите, иницијалите, рамките и сликите се исечени за овој Молитвеник - оценил Милан Решетар, кој во 1938 година подготвил ново издание на текстот на старото кирилично писмо и со опширен вовед, сметајќи го за српски Молитвеник. Што се однесува до јазикот, Решетар проценува: „... во Молитвеникот има многу форми и зборови што ''денес'' не се зборуваат во Дубровник; прво, сè што е земено од црковниот текст и не е наше, а потоа и неколкуте што останале од чакавско-далматинскиот мајчин јазик, но тоа не нè спречува да кажеме дека сè друго е дубровнички...“ Решетар верува дека Молитвеникот е српски, и покрај она што самиот го вели: „Српскиот Молитвеник е печатен на кирилица, но не со уставните букви или правописот на православните црковни книги што биле печатени пред него во Цетиње во 1494 и 1495 година... туку делумно претставува свој вид кирилични букви што биле прилагодени на кирилското писмо (западна кирилица), кое во тоа време се користело за пишување работи во нашата земја што не биле наменети за Православната црква или православната вера, па затоа курзивното писмо било кирилично, кое редовно го користеле нашите католици и муслимани“ (''Српски Молитвеник од 1512 година. Ново издание подготвено од Милан Решетар'' . Српска Кралска Академија. Специјални изданија, книга CXXII. Филозофски и филолошки списи, книга 32, Белград 1938, стр. LX+109).