procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Обрежување

Обрежување (циркумцизија), или почесто машко обрежување — оперативен зафат со кој се отстранува кожичката која го покрива врвот на пенисот. Повеќето педијатриски здруженија, вклучувајќи ја и Американската педијатриска академија, не препорачуваат рутинско обрежување. Нивната препорака е одлуката за обрежување да се препушти на родителите. Следните причини може да влијаат на одлуката за обрежување:
*''Религиозни причини'': во некои религии обрежувањето се практикува ритуално. На пример, кај евреите и муслиманите.
*''Социјални причини'': некои родители се плашат дека на нивниот син ќе му се потсмеваат, ако не е обрежан.
*''Културни причини'': обрежувањето е прифатено во некои култури. Некои родители се одлучуваат за обрежување бидејќи и другите машки членови на семејството се обрежани.
*''Медицински причини'': во некои ситуации кои ги одредува докторот, обрежувањето е корисно во медицинска смисла (на пример, ако детето има фимоза и уринарни инфекции).
1 Која е користа од обрежувањето?
Во врска со ова прашање, се цитираат следните потенцијални користи:
* Помал ризик за инфекции на мочните канали.
* Помал ризик за редок облик на рак на пенисот.
* Нешто помал ризик за добивање на сексуално преносливи болести (СПБ).
* Полесно се одржува хигиена на пенисот.
* Помал ризик за карцином на грлото на матката кај партнерките на обрежаните мажи.
2 Кои се ризиците при обрежувањето?
Заради следните причини родителите не се одлучуваат за обрежување на своето бебе:
* Било која хируршка интервенција, вклучувајќи ја и обрежувањето, е поврзана со одреден ризик, иако мал. Може да се јави крварење, инфекција, лошо зараснување на раната или кожичката може да се пресече предолго или прекратко.
* По хируршката интервенција, можно е врвот на пенисот да биде повеќе изложен на иритација. Ова може да предизивка проблеми во мокрењето и евентуално, потреба од нова хируршка интервенција.
* Некои родители веруваат дека со обрежувањето се менува природната состојба на телото на детето, и сметаат дека е подобро самото дете да одлучи кога ќе порасне.
3 Кога не треба да се прави обрежување
* Кај деца со хипоспадија — аномалија кај која урината не излегува од врвот на пенисот. Кожичката треба да се сочува, можеби ќе потреба подоцна за хируршката операција со која ќе се обезбеди нормален изглед на пенисот.
* Обрежувањето не треба да се прави кај недоносено бебе, или ако постои семејна историја за проблем со крварење (на пример хемофилија).
* Обрежувањето не треба да се прави ако докторот или оној којшто ја прави нема потребно искуство.
Милениумски крст

Милениумскиот крст се наоѓа на врвот Крстовар на планината Водно, непосредно над градот Скопје. Изграден е во 2002 год. Со 66 м височина, тој е еден од највисоките градби во Македонија. Неговите архитекти се Јован Стефановски-Жан и Оливер Петровски. Изграден е во чест на две илјади години христијанство во Македонија и доаѓањето на новиот милениум.
1 Конструкција
Конструкцијата на крстот започнала во 2002 и била финансирана од Македонската православна црква, македонската Влада и дарители од Македонија и Македонци од целиот свет. Крстот е изграден на највисоката точка на планината Водно на место познато како „Крстовар“, што значи ''Место на крстот'', бидејќи таму во минатото се наоѓал помал крст. На 8 септември 2008, денот на независност на Република Македонија, во внатрешноста на крстот бил вграден лифт.
2 Жичница „Милениумски крст“
Жичницата „Милениумскиот крст“ е жичарница со кабини која води до крстот и служи за панорамско разгледување на градот и планината. Со неа стопанисува превозникот ЈСП Скопје.
Tендерот за изградба на жичарницата е распишан на 25 ноември 2009, со краен рок за пријава на проктанти и изведувачи на 11 февруари 2010. Проектот за жичарницата до Милениумскиот крст е изработен од Министерството за транспорт и врски и проектантската куќа ИНПУМА, а од него е наполно исклучена фондацијата „Милениумски крст“.
Жичарницата (т.е. првиот дел) е пуштена во употреба на 3 јуни 2011.
3 Поврзано
* Крстовар
* Милениум
* Христијански крст
Граѓанско право

Граѓанско право — збир на правни норми со кои се уредуваат имотно-правните односи, односно оние односи коишто се од имотно-правен карактер. Него го сочинуваат три правни гранки Стварно право (ги уредува облиците на власта врз стварите), Облигационо право ( ги уредува оние односи кои настануваат по повод изразената волја за склучување на одредено правно дело- договор) и Наследното право (ги уредува односите кои настануваат по повод смртта на едно лице и преминувањето на правата и односите на неговите наследници).
Крокет

Крокет — рекреациона игра, а во последно време и спорт во кој дрвена или пластична топка се удира со посебна палка налик на чекан (mallet), со тоа протнувајќи ја низ обрачи (кои обично се кваратни) вкопани во тревно игралиште.
Крокетот е измислен во Ирска во 1830-тите и бил преземен од Англија како хоби на аристократијата во 1850-тите. Веројатно е дека играта еволуирала од постарата игра пал мал. Наскоро станува популарна во Соединетите Американски Држави, Австралија, и Франција.
Некои варијации на крокетот се Екстремен Крокет (eXtreme Croquet) и Велоспиедски Крокет.
1 Крокет по меѓународни правила
Постојат различни варијации на крокет кои се разликуваат според системот на бодување, редот на играње и распоредот (особено кај рекреативниот крокет во домашни услови, каде што просторот не дозволува правилно следење на правилата). Официјалната Британска варијанта се вика ("Association Croquet"), каде што играчите имаат можност да удираат повеќепати кога е нивен ред доколку: а) ја протнат топката низ правилниот обрач ("run" a hoop) или б) погодат друга топка. Доколку играчот погоди друга топка, тој мора да го одигра следниот удар со двете топки заедно, при што тие мора да се допираат - ова е,,крокетскиот удар" ("Croquet Stroke") по којшто и самата игра е именувана . Играчот победува одкога успеал двапати да ги протне сите негови топки низ сите обрачи (по протнувањето на топката низ сите обрачи, секоја топка мора да биде удрена и во централниот колец).
Кога долго континуирано играње од страна на еден играч ("breaks") почнало да зачестува како резултат на општото подобрување на стандардот на играње, неопходно било да се воведе и,,Напредно играње" ("Advanced Play") (експертен начин на играње на,,association" крокет). Во овој начин на игра, играчите може да бидат пенализирани за играње на дадени обрачи последнователно. Така, подвизи од типот на triple peels или sextuple peels (во кој напаѓачот заедно со својата топка истовремено ги удира и топките на партнерот или противникот низ дадени обрачи последователно) имаат зачестено за да се избегнат таквите пенали.
Лагадин

Лагадин — летна туристичка населба, изградена во втората половина на XX век. Се наоѓа на источниот брег на Охридското Езеро, непосредно покрај патот Охрид-Свети Наум. Местото традиционално се нарекува Света Мартинија и се наоѓа кај селото Елшани.
Во Лагадин како постојано население живее 81 човек, а другите тука доаѓаат само во летниот период. Целата населба се состои од стотина приватни вили и неколку хотели.
1 Географија и местоположба
Населбата се наоѓа веднаш до Охридското Езеро.
2 Историја
Лагадин започнал да се гради по завршувањето на Втората светска војна.
3 Стопанство
Туризмот е најзначајна стопанска гранка.
4 Население
За Лагадин не се водела посебна евиденција на населението до пописот од 2002 година.
Според пописот од 2002 година, во селото Лагадин живееле 20 жители, од кои 18 Македонци, 1 Србин и 1 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 81 жител, од кои 79 Македонци, 1 Албанец и 1 лица без податоци.
5 Општествени установи
* Месна заедница
6 Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Охрид, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.
Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Охрид.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Охрид.
Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од тогашната општина Охрид.
Во периодот 1952-1955, населбата како дел од селото Елшани била дел од тогашната Општина Галичица, во која покрај селото Елшани, се наоѓале и селата Велгошти, Велестово, Лескоец, Љубаништа, Коњско, Пештани, Рамне, Скребатно, Трпејца и Шипокно. Во периодот 1950-1952, селото Елшани било дел од некогашната општина Пештани, во која влегувале селата Елшани и Пештани.
6.1 Избирачко место
Населбата е опфатена во избирачкото место бр. 1294 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште во Долно Коњско. Во избирачкото место се опфатени населените места: Коњско, Долно Коњско, Лагадин, населба Здравје и населба Исток.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 647 гласачи.
7 Културни и природни знаменитости
;Цркви
* Црква „Св. Петка Римјанка“ — главна црква, камен-темелник поставен на 15 септември 2013 година;*Црква „Св. Софија, Вера, Нада и Љубов“ — изградена во 2000 година.
8 Поврзано
* Општина Охрид
* Охрид
* Лагадина — истоимен град во Солунскиот округ, Егејска Македонија
Да Нанг

Да Нанг или Дананг (на виетнамски: ''Đà Nẵng''), поранешен Туран, е голем пристаништен град на јужниот централен брег на Виетнам, на брегот на Јужнокинеското Море. Се наоѓа во близина на Хјуе, на естуарот на реката Хан. Брои 369 000 жители (2001) на површина од 1 250 км². Тој е една од 5-те независни општини во Виетнам, истоимената општина брои околу 728 000 жители.
Да Нанг е пристаниште со отежнат пристап, кој зафаќа значајна локација на комерцијалните патишта на Тихиот Океан. Тој извезува добар дел од земјоделското производство на Виетнам, како што е производството на риби, ориз, чај, и рибиниот сос. Градот поседува и меѓународен аеродром.
Моторно возило

Моторно возило е секое возило на моторен погон, со исклучок на мотоцикл, кое вообичаено се користи за превоз на лица или стока на патишта или за влечење на возила на патишта што се користат за превоз на лица и стока и кое има најмалку четири тркала и максимално проектирана брзина над 25 км/ч.
1 Видови на моторни возила
* Работно возило на кое се вградени уреди или опрема за вршење на работи, чија најголема дозволена маса е еднаква со масата на возилото (на пример: дигалка и слично), а според особините спаѓа во една од категориите на моторни или приклучни возила;
* Велосипед со мотор чија работна зафатнина на моторот со внатрешно согорување не е поголема од 50 cm<sup>3</sup> и чија брзина на рамен пат е ограничена на најмногу 45 км/ч;
* Мотоцикл, со странична приколка или без неа, чија работна зафатнина на моторот со внатрешно согорување е поголема од 50 cm<sup>3</sup> и чија конструкциски дозволена брзина е поголема од 45 км/ч;
* Лесен трицикл, со три тркала симетрично поставени по должината на оската на возилото, чија работна зафатнина на моторот со внатрешно согорување не е поголема од 50 cm<sup>3</sup> и чија најголема дозволена брзина не е поголема од 45 км/ч;
* Триколка, со три тркала симетрично поставени по должината на оската на возилото, чија маса не е поголема од 400 килограми - ако е наменето за превоз на лица, односно 550 килограми - ако е наменето за превоз на товар (без батерија ако возилото е на електричен погон), чија работна зафатнина на моторот со внатрешно согорување е поголема од 50 cm<sup>3</sup> и чија најголема дозволена брзина е поголема од 45 км/ч;
* Лесен четирицикл, со четири симетрично поставени тркала, чија маса не е поголема од 350 килограми (без батерија и со сила на моторот не поголема од четири киловати ако возилото е на електричен погон), чија работна зафатнина на моторот со внатрешно согорување не е поголема од 50 cm<sup>3</sup> и чија конструкциски дозволена брзина не е поголема од 45 км/ч;
* Четирицикл, со четири симетрично поставени тркала, чија маса не е поголема од 400 килограми - ако е наменето за превоз на лица, односно 550 килограми - ако е наменето за превоз на товар (без батерија ако возилото е на електричен погон), чија работна зафатнина на моторот со внатрешно согорување е поголема од 50 cm<sup>3</sup> и чија најголема дозволена брзина е поголема од 45 км/ч;
* Патнички автомобил, наменет за превоз на лица, при што заедно со седиштето на возачот има најмногу осум седишта;
2 Моторните возила како тема во уметноста и во популарната култура
Моторните возила се јавуваат како тема во делата од уметноста и популарната култура, како:
* „Возач на камион“ – расказ од италијанскиот писател Алберто Моравија од 1954 година.* „Брзи коли“ (''Fast cars'') - песна на британската рок-група „Базкокс“ од 1978 година.* „Коли“ (''The Cars'') - американска рок-група.* „Коли“ (''The Cars'') - музички албум на истоимената американска рок-група од 1978 година.
3 Наводи
Грљани

Грљани — село во Општина Виница.
1 Географија и местоположба
Грљани е планинско село на надморска височина од 850 метри. Од градот е оддалечено 20 километри во источната страна на општината и граничи со Општина Делчево. Селото е од разбиен тип со повеќе населби.
2 Историја
Во 1913, во Балканската војна селото било стратешка точка, се воделе повеќе битки помеѓу Бугарија и Србија.
3 Стопанство
Селото од 2009 се промовира како етно село, за привлекување туристи и спречување на пропад на селото. Преостанатото население се занимава со сточарство и земјоделие.
4 Население
Според Бугарот К’нчов селото во 1900 година имало 444 жители христијани.
Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 500 Македонци.
Во 1971 селото имало 592 житела, а во 1981, 501 жител. Во 1991, бројот на жители бил 335. Според пописот од 2002 селото имало 206 жители Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 114 жители, од кои 101 Македонец и 13 лица без податоци.
4.1 Родови
Грљани е македонско село.
Родови во селото: ''Маринци (8 к.), Стојчевци (8 к.), Трајановци (7 к.), Петревци (7 к.), Ѕвездинци (6 к.), Спасевци (6 к.), Лесовци (6 к.), Шанѓевци (5 к.), Ковачевци (4 к.), Бељовци (4 к.), Тујукџии (4 к.), Чакалци (4 к.), Цветановци (3 к.), Мајсторовци (2 к.), Натинци (2 к.) и Балинци (4 к.)'' за наведените родови не се знае дали се староседелски, или пак доселени со непозната старина.
5 Општествени установи
Во селото постоело основното училиште „Никола Парапунов“.
6 Самоуправа и политика
6.1 Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 316 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 140 гласачи.
7 Културни и природни знаменитости
;Цркви
Во средишниот дел на селото се наоѓа црквата Св. Димитриј.
;Археолошки наоѓалишта*Манастирот — старохристијанска базилика*Могилата — могила од римското време;
*Самовилец — градиште од доцноантичкото време.
8 Личности
*Иванчо Ангелов, платен војник во Балканските војни, кој се борел на страна на Бугарија и добитник на бугарскиот орден за храброст.
Епир (област)

::''Оваа статија се однесува на административната област Епир. За други значења видете Епир.''
Епир (грчки: ''Ήπειρος'') — област во северозападна Грција. Се граничи со Западна Македонија и Тесалија на исток, Централна Грција на југ, Јонското Море и Јонските Острови на запад, додека на север граничи со Албанија. Провинцијата зафаќа површина од 9.200 км<sup>2</sup>. Другиот дел од Епир е во Република Албанија.
1 Територијално-административна поделба на Епир
Епир е поделен на четири подобласти, наречени „номи“' (грчки: ''νομοί''), кои пак, од своја страна се поделени на општини наречени „дими“ (грчки: ''δήμοι''). Четирите општини се Теспротија, Јанина, Превеза и Арта.
2 Демографија
Во грчкиот Епир живеат околу 350.000 луѓе. Најголем дел од населението се Грци, но има и Власи и Албанци. И тие, како и Македонците не се признати како малцинство, па затоа нивниот точен број не може да се утврди.
3 Географија и екологија
Релјефот во грчкиот дел од Епир е карпест и планински. На исток од Епир е планината Пинд. Поголем дел од Епир лежи на заветрената страна од планината Пинд, а тоа е причината што овој регион е еден од најдождливите во Грција. Климата на Епир е главно алпска. Растителността се состои претежно од грмушести растенија, додека фауната е претставена со мечки, волци, лисици, срни и рисови.
4 Стопанство
Од економски аспект, Епир е сиромашна област, со мала индустрија. Поради карпестиот терен, земјоделството е отежнато. Тутунот се одгледува околу Јанина, а развиен е риболовот. Сепак, поголемиот дел од храната се увезува од плодните региони на Грција.
Жабри

Жабри — дишни органи кај речиси сите водни животни. Тие служат за екстракција на кислородот од водата и за екскреција на јаглерод диоксид.
Жабрите се набрани творби во кожата на животното, и, со исклучок на некои водни инсекти, содржат крв или целомска течност преку кои се разменуваат гасовите низ нивните тенки ѕидови. Кај водните инсекти се среќава единствен вид на жабри, познати како трахеални, кои содржат воздушни ќесиња. Кислородот од овие ќесиња се возобновува преку жабрите.
Генерално, постојат два вида на жабри, и тоа ''внатрешни'' (во внатрешноста на телото) и ''надворешни'' (излегуваат од телото при што јасно се забележуваат).
1 Поврзано
* Надворешни жабри
* Внатрешни жабри
* Жабрен процеп
Западна Македонија

::''Оваа статија се однесува на регионот во Република Македонија. За други значења видете Македонија (појаснување)''
Западна Македонија — регионот западно од планинскиот масив Јакупица (Солунска Глава), западно од Раечка Река и Селечка Планина, сè до границите со Албанија на запад, дел од границата со Грција на југ и делот на границата со Косово на север. Западна Македонија се одликува со посебни културни, јазично-дијалектни и историски особини. Карактеристична област во овој дел од земјата е Реканскиот Регион (наречен и само Река).
Многу често овој термин се користи во политичка смисла само за регионите на Тетово, Гостивар и Дебар, односно на краиштата претежно населени со Албанци, што е погрешно бидејќи во Западна Македонија покрај овие три региони спаѓаат и следниве градови и нивните околини: Битола, Прилеп, Охрид, Струга, Кичево, Крушево, Ресен, Македонски Брод и Демир Хисар.
Иако географски гледано денес на картата на Република Македонија градот Прилеп изгледа дека е на средишниот дел, сепак ако се гледа картата на регионот Македонија (Вардарска, Егејска и Пиринска Македонија) пред поделбата во 1913, тој ги има етногеографските одлики на западен македонски град.
1 Демографија
Според пописот од 2002 година, во овој регион живееле 763.912 жители.
Од етнички аспект, Македонците живеат на целата територија, додека Албанците претставуваат мнозинско население во целата Полошка Котлина, во градот Дебар, а околу една половина од населението сочинуваат во Кичевско и Струшко (дел од Македонците муслимани се изјаснуваат како Албанци). Помал број на Албанци живеат во градовите Охрид, Битола и Ресен, како и во неколку преспански, битолски, прилепски и крушевски села. Македонското население е поделено во две конфесии - христијани и муслимани, а Македонците муслимани претставуваат најмногубројно население во Реканскиот регион, а исто така во голем број се застапени и во Дебарско, Жупа, Струшко (Поле и Дримкол) и Кичевско и Прилепско. Турците во најголем број живеат во Гостиварско, односно во градот Гостивар и уште во неколку големи села, потоа во Жупа, Преспа, како и во градовите Дебар, Струга, Охрид, Кичево, Битола и Ресен. Ромите се застапени готово во сите градски средини, а Власите живеат во Крушево (20 % од населението), Струга, Охрид, Битола и во неколку битолски села.
Етнички гледано, населението е составено од:
Број, %
Вкупно, 763.912, 100
Македонци, 369.115, 48,3
Албанци, 316.731, 41,4
Турци, 44.802, 5,86
Роми, 14.237, 1.86
Власи, 3.383, 0.44
Бошњаци, 2.692, 0,35
Срби, 2.176, 0.28
други, 10.776, 1.41
2 Поврзано
*Источна Македонија
*Јужна Македонија
*Северна Македонија
Илинден Спасе

Илинден Спасе - албански писател од македонско потекло, и син на писателот Стерјо Спасе.
Илинден Спасе е роден во април 1942 година во селото Глобочани, Долна Преспа, околија на Корча, Република Албанија. Основното образование го завршил во родното место, а дипломирал на филологија на Универзитетот во Тирана. Работел како учител, уредник, издавач на педагошкото списание на албански јазик (1970-2001), главен уредник на Издавачкиот совет на Институтот за педагошки студии во Тирана, научен работник во Училишниот Департмен (сектор за историја на образование) во Институт за педагошки студии.
Илинден Спaсе пишува на албански и македонски јазик. Автор е на две збирки раскази. Друштвото на писатели на Македонија го има прогласено за свој почесен член.
Артерија

Артериите се мускулни органи низ кои циркулира крвта или лимфата. Тоа се еластични крвни садови коишто ја транспортираат крвта од срцето до секое ткиво од телото на животните (со исклучок на белодробната артерија). При контракција на срцето, крвта низ артериите се движи како еден пулсен бран, притоа намалувајќи ја својата брзина како што се оддалечува од срцето (односно се намалува крвниот притисок). Ваквото движење на крвта низ артериите во голема мера е условено од еластичноста.
Најголемата артерија во телото на човекот е аортата, додека најмали артерии се артериолите.
Артериите од големиот крвоток секогаш носат оксидирана крв, а оние од малиот - редуцирана. Во артериите не се среќаваат клапи (залистоци) како што е случај кај вените.
Во текот на животот, како резултат од обилна масна исхрана, доаѓа до натрупување на масни материи во артериите, при што тие се затнуваат, појава позната како атеросклероза.
1 Наводи
cs:Céva#Tepny
Курув

Курув (полски: ''Kurów'') е село во југоисточна Полска, сместено меѓу Пулави и Лублин, на реката Курувка. Тоа е главно место на одделна општина во Лублинското Војводство и има околу 2800 жители според пописот од 2005 година.
Бели дробови

Бели дробови (|pulmo) — главните органи за дишење кај цицачите и повеќето други ‘рбетници. Тоа се парни органи со розова боја, обвиткани со мембранозна обвивка наречена плевра. Во нив навлегуваат бронхиите каде што завршуваат со алвеоли. Белите дробови го опкружуваат срцето и крвните садови во градниот кош.
Основната функција на белите дробови е вдишување на кислород од атмосферата во крвта и издишување на јаглерод диоксид од крвта во атмосферата. При вдишувањето тие се шират, додека при издишувањето се собираат. Размената на овие гасови се одвива во алвеолите. Меѓутоа, белите дробови имаат и некои нереспираторни функции.
1 Анатомија на белите дробови
Човечкиот респираторен систем започнува од носот и устата, каде што воздухот се внесува (вдишува) и изнесува (издишува). Воздушната цевка која се протега од носот се нарекува назофарингс. Цевката која го носи вдишаниот воздух од носот се нарекува орофарингс. Овие две цевки се спојуваат во душникот. Орофарингсот исто така ги транспортира проголтаните супстанции, како што е храна, вода и плунка кои мора да поминат низ дијафрагмата за да дојдат до желудникот. Душникот е заштитен со таканаречена врата која се нарекува мажлец (епиглотис). Мажлецот го спречува навлегувањето на проголтаните супстанции, како и на оние што се враќаат наназад (при повраќање), во душникот и во правец на белите дробови. Корисен метод за претставување на респираторниот систем е да се замисли дрво превртено наопаку. Душникот се спојува со трахејата, која е трупот на дрвото и воедно најширокиот дел од респираторниот систем. Трахеата се дели на два дела, леви и десни бронхии. Секоја од овие бронхии се разгранува на повеќе помали бронхии, кои навлегуваат во ткивото на белите дробови. Секоја бронхија се дели на уште помали цевки, сè до крајните бронхиоли. Воздушните кеси, во кои настанува размената на кислород-јаглерод диоксид, се наредени на краевите на бронхиолите во форма на ливчиња на дрво. Тие се нарекуваат алвеоли. Ткивото на белите дробови кое има само придружна функција за бронхиите, бронхиолите и алвеолите се нарекува белодробно крило.
2 Функција на респираторниот систем
Главната функција на респираторниот систем е да обезбеди кислород, најважниот извор на енергија за келииите на човечкото тело. Вдишаниот воздух (воздухот кој се внесува при процесот на дишење) содржи кислород, кој патува низ респираторниот систем до алвеолите. Кислородот се движи надвор од алвеолите и преку циркулација на крвта се пренесува до целото тело како дел од црвените крвни клетки. Кислородот во вдишаниот воздух се разменува во алвеолите за нус производот претставува остаток од човечкиот метаболизам, јаглерод диоксидот. Воздухот кој го издишувате содржи гас наречен јаглерод диоксид. Гасот излегува од алвеолите при издишување.
3 Белите дробови како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Бели дробови“ (англиски: ''Lungs'') — музички албум на американската рок-група ''Big Black'' од 1982 година.
Плевра

Плевра — мембранеста обвивка на белите дробови. Се разликуваат ''надворешна'' и ''внатрешна плевра''. Надворешната е прицврстена за ѕидот на градниот кош и е позната како ''париетална плевра'', додека внатрешната е прицврстена за белиот дроб и други утробни ткива и е позната како ''висцерална (утробна) плевра''. Помеѓу двете плеври се наоѓа една празнина наречена ''плеврална празнина'' или ''плеврален простор''. Таа е полна со ''плеврална течност'' (серозна течност од плеврата).
Плевралната течност ги подмачкува плевралните површини, со што овозможува двете плеври да се лизгаат за време на дишењето. Исто така, таа овозможува белодробната површина да биде во контакт со ѕидот на градниот кош. За време на тивко дишење, празнината е изложена на негативен атмосферски притисок кој помага во адхерацијата на белите дробови за ѕидот на градниот кош, така што се овозможува речиси кооединирано движење на ѕидот и белиот дроб при респирацијата.
Париеталната плевра е многу осетлива на болка, додека висцералната не. Висцералната (утробната) плевра има двојно снабдување со крв од бронхијалната и од белодробните артерии.
Некои заболувања во врска со плеврата се следниве:
* Пневмоторакс
* Плеврална ефузија
* Мезотелиома
* Воспаление на плеврата
Фоте Никола

Фоте Никола (Шулин, 4 март 1946 – Тирана, 11 февруари 2024) — македонски педагог и публицист, истакнат активист и борец за правата на Македонците во Албанија.
1 Животопис
Роден е на 4 март 1946 г. во селото Шулин, Мала Преспа, денес во Албанија. Основното образование го завршил во Пустец, средно педагошко училиште во Елбасан, а дипломирал на Филолошкиот факултет при Тиранскиот универзитет. Станал уредник на програмата на македонски јазик во Радио „Корча“, од самиот нејзин почеток во 1991 г. Од 2005 до 2014 г. бил член на Комитетот на малцинствата при Владата на Република Албанија, застапувајќи го македонското малцинство.
Подготвил повеќе учебници за основно образование на македонски јазик во рамките на Министерство за образование на Албанија. Автор е на книгата „Литературни творци од македонското малцинство во Албанија”, објавена на македонски и албански јазик. Исто така, тој бил задолжен за преиздавањето на албанско-македонскиот речник на Никола Беровски во 2013 г. Објавил и бројни статии за положбата, образованието, фолклорот и традициите на Македонците во Албанија.
Фоте бил член на Централниот комитет на МАЕИ и почесен советник на Дипломатската мисија за мир и просперитет во Тирана.
Починал на 11 февруари 2024 г. во Тирана.
Стерјо Спасе

Стерјо Спасе (албански: ''Sterjo Spasse''; , - во ) се вбројува меѓу најзначајните претставници на современата албанска литература. Воедно, тој е еден од најуспешните писатели од македонско потекло. Стерјо Спасе е татко на Илинден Спасе, македонски и албански писател.
1 Животопис
Стерјо Спасе е роден во 1914 година во Глобочани, денес Општина Пустец, Мала Преспа, Албанија. Своето образование го започнал во основно училиште во Корча (Горица) и го продолжил во Елбасан. Спасе работел како наставник во Дервичане во близина на Ѓирокастро, а подоцна отишол на Универзитетот во Фиренца во Италија да студира педагогија. Стерјо Спапсе завршил магистратура во СССР. По Втората светска војна тој работел како книжевен критичар и пишувал за списанијата „Ново училиште“ и „Популарно образование“. Стерјо Спасе исто така пишувал и за списанијата „Наша литература“ и „Ноември“. Стерјо Спасе биле член на Албанската лига на писатели и уметници. Спасе умрел во Тирана во 1989.
Тој својата писателска кариера ја започнал кога предавал како наставник во селското училиште во Дервичане во близина на Ѓирокастро на 18 годишна возраст. Во 1935 година ја напишал својата најпозната книга „Зошто?“ или позната под целосниот наслов „Од живот за живот - зошто?“. Романот „Зошто?“ е напишан во вид на дневник и се фокусира на една трагична дилема на еден млад интелектуалец во рурално место.
2 Творештво
2.1 Романи
Позначајни романи на Спасе се:
*Зошто? (''Pse?'', 1935),
*Афардита (''Afërdita''; 1944),
*Тие беа осамени (''Ata nuk ishin vetëm''; 1952),
*Афардита повторно на село (''Afërdita përsëri në fshat''; 1954),
*Езерото (''Buzë liqenit''; 1965),
*На женскиот сокол (''Sokolesha'', 1966)
*Оган (''Zjarre...''; 1972),
*Будење (''Zgjimi''; 1973),
*Свештеничка (''Pishtarë''; 1975),
*Или смрт или слобода (''Ja vdekje ja liri''; 1978),
*Бунтовниците (''Kryengritësit''; 1983).
*Денес или никогаш (''O sot, o kurrë!''; 1989)
2.2 Кратки раскази
*Круна на младоста (''Kuror rinie''; 1934),
*На раката на една жена (''Në krahët e një femre''; 1934),
*''Nusja pa duvak'' (1944)
*Поздрав од село (''Të fala nga fshati''; 1958)
*Писма до мојот внук во Тирана Аријан од Македонија и Косово (''Letra nipit tim Arian në Tiranë nga Maqedonia dhe Kosova'', 1975 а во 1995 година во превод на македонски.)
3 Поврзано
* Албанска литература
* Македонци во Албанија
* Илинден Спасе
Кислород

Кислород — хемиски елемент во периодниот систем. Го има симболот О и атомски број 8. Зборот ''кислород'' доаѓа од двата старогрчки зборови ''οξυς (оксис)'' = киселина и ''γεινομαι (геиномаи)'' = содржи. Ова име било избрано бидејќи во периодот во кој бил утврден кислородот (крајот на XVIII век), се мислело дека сите киселини содржат кислород. Овој хемиски елемент е доста распространет и може да се најде не само на Земјата, но и низ целата вселена, најчесто ковалентно сврзан со други елементи. Несврзаниот кислород (најчесто нарекуван и молекуларен кислород или O<sub>2</sub>, двоатомска молекула) се појавил уште во палеопротерозоикот (пред меѓу 2500 милиони години и 1600 милиони години) и како производ од метаболизмот на раните анаероби (археи и бактерии).
1 Особености
Во стандардни услови кислородот опстојува како двоатомска молекула во кој двата кислородни молекули се двојно сврзани меѓусебно. Во неговата најстабилна форма, кислородот опстојува како дворадикална молекула (кислородна тројка). Иако радикалите најчесто се сврзуваат со високо реактивни молекули, триплетниот кислород не реагира со повеќето молекули. Еднородниот кислород е пореактивен со повеќето органски молекули. Кислородот е главна состојка на воздухот, се произведува од растенијата за време на фотосинтезата и е потребен за аеробна респирација кај животните.
Течниот кислород и цврстиот кислород имаат светлосина боја и двата имаат парамагнетни својства. Течниот кислород најчесто се добива со фракциона дестилација на течен воздух. Течниот и цврстиот озон (О<sub>3</sub>), пак, имаат потемни сини бои.
Најскорешниот откриен алотроп на кислородот, тетракислород (О<sub>4</sub>), е темноцрвена супстанција што е создадена со вршење притисок на О<sub>2</sub> до 20 GPa. Неговите својства се истражуваат за употреба во ракетните горива и слични апликации, бидејќи тој е многу помоќно оксидативно средство од O<sub>2</sub> или O<sub>3</sub>.
2 Кислородот како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Кислород“ (''Oxygene'') - албум на францускиот музичар Жан-Мишел Жар (''Jean-Michel Jarre'') од 1976 година.
Кимет Фетаху

Кимет Фетаху (р. г. во с. Требишта, Албанија) е доктор на науки, универзитетски професор и македонски општественик од Албанија. Своето образование го стекнува во Албанија, но поради својата стручност е испратен на специјализирање во Кина, од областа на геологијата и металургијата. Денес работи како професор и шеф на катедрата на Рударско-геолошкиот факултет во Тирана, a се занимава и со широка општествена дејност. Тој станува активен во организирањето на Македонците особено по падот на диктаторскиот режим во Албанија, во 1990 година. Така, во 1991 година тој ја формира организацијата на Македонците од Албанија „Братство“, која во 1993 година е преименувана во „Мир“. Неговите постапки за афирмација на правата на етничките Македонци во Албанија на почетокот се осудувани од страна на јавноста и властите на Албанија, но со јакнењето на демократската свест, денес состојбата е поинаква. Кимет Фетаху е почитувана личност во Албанија, како експерт во својата област, но и како етнички Македонец.
Меѓу другото, битно е да се спомене дека д-р Фетаху е претседател на друштвото „Мир“ на Македонците од Голо Брдо, координатор на македонските организации во Албанија, и директор на албанскиот Центар за етнички истражувања. Бил и независен кандидат за пратеник во албанскиот парламент од реонот на Голо Брдо.
1 Поврзано
* Македонци во Албанија
* Друштво „Мир“
Лорандит

Лорандит — талиумово-арсенска сулфосол со хемиска формула TlAsS<sub>2</sub>. Минералот за првпат е откриен во рудникот Алшар кај Кавадарци во 1894 г. и е наречен по физичарот Лоранд Етвеш од универзитетот во Будимпешта.
За Лорандитот се вели дека има натприородни-неземјени својства. Во Македонија го испитувале и научници од НАСА. Во 1978 година на тајна седница на Владата на СФРЈ е разгледувана можноста за давање на рудникот Алшар на користење на една голема светска сила која лорандитот би го користела за вселенски истражувања. Што е решено на таа седница, не е познато. Многумина научници велат дека со проучување на Лорандитот може да се дојде до толку посакуваната бесплатна енергија која би го сменила распоредот на силите во светов. Некои од истражувачите на оваа чудесна руда тврдат дека токму поради можноста за бесплатна енергија целата оваа работа останува не докрај разјаснета.
Најсигурен, и барем за сега единствен начин да се детектираат сончевите неутрина, а со тоа и да се дознае до која фаза се стигнати процесите во внатрешноста на Сонцето е со помош на ретката руда на талиумот — лорандит, која се наоѓа во рудникот „Алшар“ кај Кавадарци.
Станува збор за многу редок минерал за кој е утврдено дека во целиот свет го има единствено во Македонија или можеби уште на Шри Ланка. Неговата моќ експертите ја гледаат во тоа што единствено тој природен елемент во светот ги препознава реакциите кои доаѓаат директно од јадрото на сонцето.
До црвеникавиот кристален елемент може да се дојде со дупчење на големите камени стени во чија длабочина е скриен. Со процесите на соединување и цепење и цепење на јадрата на елементот се претпоставува дека е можно да се ослободи енергија, која во ерата на сè поголема употреба на алтернативни извори на обновлива енергија е добредојдена.
За лорандитот има и мистични приказни што се преплетуваат со историјата на Македонија и доаѓаат сè до Античка Македонија и славниот Александар Македонски.
Во битките кои тој ги водел секогаш точно напладне и со движење на војската од запад кон исток се јавувал силен одблесок од штитовите кој ја заслепувал противничката војска. Затоа и не зачудува успехот на фалангата на Александар. Не е случајно ниту тоа што на штитовите на фалангата се наоѓало изгравирано познатото сонце од Кутлеш. Од таму можно е да потекнува и култот на Македонците кон Сонцето.
Никола Беровски

Никола Беровски ( во - , 1993) — македонски просветител и преведувач, кој целиот работен век го минал меѓу Македонците во Албанија.
Во 1946 година, со група македонски учители заминал во Албанија како просветен работник во селата од Мала Преспа. Познат во македонската јавност како „''учителот од Пустец''“. Беровски долги години работел како учител во селата на Долна Преспа, во Корча и Тирана. Останал да живее во Албанија, каде што развил богата учебникарска дејност, преведувајќи од албански на македонски јазик, повеќе учебници. Негово капитално дело е македонско-албанскиот и албанско-македонскиот речник. Има големи заслуги како автор на бројни учебници на македонски јазик за Македонците во Албанија. Уште за време на животот станал легендарен заштитник на македонскиот национален идентитет.
Една од организациите на Македонците во Албанија го носи името Фондација „Никола Беровски“.
Во 2013 година, Албанија го препечатила неговиот речник во тираж од 500 примероци, во чест на 90-годишнината од неговото раѓање. Во чест на овој настан активистот Фоте Никола, ги истакнал имињата на сите дејци кои работеле заедно со Никола Беровски во деветте села од Преспа. Тоа биле учителите Пере, Никол, Ѓорѓи и други, учителот Борис Малески, Кристо Тане, Гуре Дума, како и генерациите кои со грижа на Никола Беровски се подготвувале и ја продолжиле наставата на македонски мајчин јазик.
1 Награди
Добитник е на високото признание на Република Македонија „''Климентова награда“'', за 1991 година.
2 Наводи
Кодификација

:''За други значења на овој поим, видете кодификација.''
Кодификацијата е нормативна постапка, а подразбира создавање на нормативни речници, граматики, прирачници како што е правописот и друго. Со кодификацијата се пропишуваат правилата што треба да се почитуваат при изборот на јазичните средства, односно правила што ги обврзуваат говорните претставници на даден јазик. Тоа значи дека се пропишуваат правилата што се сметаат за добри и правилни, а сите останати се отфрлаат. Со правописот се пропишува правописната норма. „Опишувањето“ му претходи на „пропишувањето“ т.е. јазикот најпрво треба да се опише, а потоа да се нормира, односно да се пропишат правилата што треба да се почитуваат.
Мочна киселина

Мочната (урична) киселина е хемиско соединение на јаглеродот, кислородот и водородот. Таа е краен оксидациски производ на метаболизмот на пуринските бази во телото на човекот и се наоѓа во мали количества во урината.
Мочната киселина е краен производ на азотниот метаболизам кај птиците и влекачите, за разлика од луѓето и многу други животни каде што главен производ е уреата. Кај животните кои произведуваат мочна киселина во големи количества, истата се екскретира преку фецесот. Луѓето произведуваат мали количества од оваа киселина, додека зголемувањето доведува до појава на артритис попознат како подагра (гихт).
Список на славни пушачи на луле

1 Список на славни пушачи на луле
* Жак Дерида - Француски деконструкционистички филозоф.
* Алберт Ајнштајн - научник
* Барух Спиноза - Холандски филозоф
* Милицент Фенвик - Поранешен член на Конгресот од Њу Џерси; една од малкуте жени кои пушеле луле.
* Џон Форсајт - Американски глумец. Прекинал во 1892 по наредба на својот доктор.
* Стивен Фрај - Англиски комичар, автор, глумец, и режисер - последниот човек на кого му е доделена наградата Пушач на луле на годината пред да се забрани рекламирањето на тутун во Велика Британија.
* Винсент ван Гог - сликар
* Хју Хефнер - основачот на ''Плејбој''. Често виден во неговиот пењоар со луле в рака.
* Даглас Мекартур - Американски генерал со пет ѕвездички.
* Ерик Моркамб - комичар. Пушач на луле на годината за 1970.
* Хенри Мулиш - Холандски писател.
* Ферид Мухиќ - Македонски филозоф.
* Норман Роквел - сликар.
* Бертранд Расел - значаен британски фолозоф, математичар и логичар.
* Жорж Сенд - псевдоним на француската писателка Амандина-Аурора-Лусил Дупин (подоцна Баронеса Дуневанд); една од малкуте жени кои пушеле луле.
* Јосиф Сталин - некогашен претседател на Советскиот Сојуз.
* Јохан Себастијан Бах - Познат светски композитор на барокна музика.
* Џ. Р. Р. Толкин - Британски писател .
* Харолд Вилсон - Британски премиер
* Вирџинија Вулф - Британска писателка; една од малкуте жени што пушеле луле.
* Семјуел Клеменс - писател, повеќе познат како Марк Твен
* Орсон Велс - Режисер и глумец
* Џона Салк - пронаоѓач на вакцина против детска парализа.
* Едвин Хабл - покажал дека универзумот се шири.
* Жан Пјаже - Познат како основател на когнитивната психологија
* Роберт Опенхајмер - научник
* Пит Мондријан- уметник
* Карл Густав Јунг - таткото на современата психологија. Неговото луле е контраст на пурата на Фројд.
* Ернест Хемингвеј - писател
* Кери Грант - глумец
* Грета Гарбо - глумица
* Бинг Крозби - глумец
* Александар Греам Бел - пронаоѓач на телефонот
* Клод Моне - импресионистички сликар
* Стефан Маларме - поет
* Ернст Лудвиг Кирхнер - сликар
Атомска маса

Да не се помеша со: релативна атомска маса
Атомската маса или релативната атомска маса е однос меѓу просечната маса на атомот на некој хемиски елемент и 1/12 од масата на нуклидот <sup>12</sup>C.
Речиси сите атомски маси на елементите во периодниот систем растат одејќи и по група и по периода. Ова се должи на фактот што елементите во периодниот систем се подредени по растење на нивните атомски броеви. Со растење на атомските броеви, се очекува да растат и масените броеви и атомските маси. Сепак, поради тоа што елементите во природата постојат во вид на смеси од изотопи, постојат неколку исклучоци. На пример, релативната атомска маса на кобалтот е поголема од онаа на никелот, иако никелот има поголем реден (атомски) број.
Општина Велес

Велес — општина во Македонија. Се наоѓа во централното подрачје на државата и низ нејзе тече реката Вардар и поминуваат меѓународниот автопат Е-75 и меѓународната железничка пруга кон Солун. Административен центар на општината е градот Велес. Намалена е општината со законот за територијална поделба на Македонија од 2004 година.
1 Географија
Општина Велес се наоѓа во средишна Македонија, во Вардарскиот Регион. Се граничи со Општина Петровец на север, Општина Зелениково и Општина Чашка на запад, Општина Градско на југ и Општина Лозово и Општина Свети Николе на исток.
2 Демографија
Според пописот од 2002 година, Општина Велес броела 55.108 жители од кои:
Народ, Вкупно, Удел (%)
Македонци, 47.183, 84,86
Албанци, 2.299, 4,17
Турци, 1.751, 1,31
Роми, 677, 1,45
Власи, 279, 0,42
Срби, 402, 0,62
Бошњаци, 2.406, 4,37
останати, 729, 0,98
Вероисповед, Вкупно
православни, 46.843
муслимани, 9.071
католици, 67
протестанти, 6
останати, 862
Јазик, Вкупно
македонски, 47.148
албански, 2.283
турски, 1.751
ромски, 677
влашки, 279
српски, 402
бошњачки, 1.857
останати, 713
Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, Општина Велес брои 48.914 жители, од кои:
Народ, Вкупно, Удел (%)
Македонци, 36.825, 75,29
Албанци, 2.736, 5,59
Турци, 1.037, 2,12
Роми, 507, 1,04
Власи, 270, 0,55
Срби, 267, 0,55
Бошњаци, 1.825, 3,73
останати, 729, 1,48
лица без податоци, 4.718, 9,65
Општина Велес зафаќа површина од 427,45 км квадратни и има 128,92 жители на км квадратен густина на населеност.
Во составот на општината се и 30 села: Башино Село, Белештевица, Бузалково, Ветерско, Горно Каласлари, Горно Оризари, Долно Каласлари, Долно Оризари, Иванковци, Карабуниште, Клуковец, Крушје, Кумарино, Лугунци, Мамутчево, Новачани, Ново Село, Ораовец, Отовица, Раштани, ’Рлевци, Рудник, С’лп, Сливник, Сојаклари, Сопот, Црквино, Чалошево и Џидимирци.
Историски села: Влахчани, Дуган, Еленоводица и Чука.
3 Самоуправа и политика
Градоначалник на општина Велес е Марко Колев од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој бил избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.
Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 23 члена.
4 Култура и спорт
ФК Борец (Велес), оформен 1926 година, е најпознатиот фудбалски клуб од Велес, долги години игра во 1 МФЛ (Прва македонска фудбалска лига), а од него ќе излезат голем број на познати фудбалери, како Илчо Боров, Панче Ќумбев, Зоран Паунов итн. Моментално клубот се натпреварува во 2 МФЛ - Јужен регион.
ФК Металург (Велес), е вториот велешки фудбалски миленик. Повеќе сезони има играно во 2 МФЛ (Втора македонска фудбалска лига).
РК Борец (Велес), клубот во кој својата кариера ја почна нашиот најпознат ракометар, Пепи Манасков.
ОК Борец (Велес), го има освоено одбојкарскиот куп во 1993 година
Петар Наневски

Петар Наневски ( во — во ) — македонски поет, сликар, есеист, припадник на третата генерација македонски писатели. Тој бил член на ДПМ и ДЛУМ.
1 Животопис
Завршил Училиште за применета уметност и Педагошка академија во Скопје. Работел како наставник по ликовно воспитување во кавадаречката гимназија и кустос-ликовен уметник во Музеј-галеријата во Кавадарци.
2 Творештво
Во текот на својата творечка активност ги објавил книгите: * Починка и врвици (поезија, 1961)
* Срп и нежност (поезија, 1971)
* Причина и спокој (поезија, 1977)
* Галии низ зумбулите (поезија, 1978)
* Сончевата споредба (поезија, 1980)
* Сликар меѓу ѕуници (поезија, 1982)
* Полноќна Ваташа (поезија, 1983)
* Грчот на Лаокон (поезија, 1985)
* Така прорече Морос (поезија, 1993)
* Фрлач на дискови (поезија, 1996)
* Глетки од фенерот на Диоген (избор 1997)
* Хетери, музи и мајстори (1998)
* Талози и часовници (2004)
* Вечерни актови (трилогија 2006)
* Резултати (афоризми 2008)
* Трактат на есејот (2010)
Како сликар реализирал и учествувал во подготовката на повеќе од 300 ликовни изложби во земјата и во странство. Член е на Советот на Друштвото на писатели на Македонија.
Општина Кавадарци

Општина Кавадарци — општина во јужниот дел на Повардарието, чии граници допираат до границата со Грција (Општина Меглен, егејскиот дел на Македонија). Голем дел од обработливото земјиште во општината е со лозови насади и Кавадарци е познат во Европа и светот по квалитетното вино и грозјето. Седиште на општината е градот Кавадарци. Градоначалник на Општина Кавадарци е Митко Јанчев.
1 Географија
Општината ги зафаќа Тиквешијата и висорамнината Витачево и Тиквешкиот (Кавадаречкиот) дел на Мариово. На територијата на општината се наоѓа и познатот рудник Алшар (познат по реткиот минерал лорандит) и фабриката „Голден Игл“ (порано именувана како Фени и Еуроникел. Според површината, со 992,44 км<sup>2</sup>, Кавадарци е втора најголема општина во Македонија, единствено помала од соседната Општина Прилеп.
2 Историја
Населбата Кавадарци првпат се споменува во 1519 година, како мала рурална населба во состав на Ќустендилскиот санџак.
Во 1664 година, Евлија Челебија го посетил Кавадарци, кој оставил запис за кавадаречката чаршија, која тогаш организиран градски живот. Наведува дека гратчето е центар на каза со 70 живи села и има 300 покриви со куќи од ќерамиди. Има четири маала, три џамии и една убава бања. Има два ана за трговци и чаршија со околу 74 дуќани.
Како град Кавадарци почнува да се развива во почетокот на XIX век, меѓутоа во околината се наоѓаат археолошки ископини што укажуват дека овде постоела населба уште во античко време и во средниот век. Како сведоци од средниот век се многуте прекрасни средновековни цркви и манастири во околината особено околу пештерите на бреговите на Тиквешко Езеро.
3 Население
Според пописот од 2002 година, општината имала 38.741 жител.
Народ, Вкупно, Удел (%)
Македонци, 37.863, 96,79
Албанци, 0, 0
Турци, 47, 0,43
Роми, 245, 1,75
Власи, 10, 0,07
Срби, 142, 0,56
Бошњаци, 1, 0,01
останати, 83, 0,38
Вероисповед, Вкупно
православни, 37.332
муслимани, 1.164
католици, 25
протестанти, 4
останати, 216
Јазик, Вкупно
македонски, 38.204
албански, 0
турски, 47
ромски, 245
влашки, 10
српски, 150
бошњачки, 1
останати, 84
Во состав на општината влегуваат приградските населби Глишиќ и Ваташа и 38 села: Бегниште, Бојанчиште, Бохула, Брушани, Бунарче, Возарци, Галиште, Гарниково, , Горна Бошава, Грбовец, Дабниште, Добротино, Долна Бошава, Драгожел, Драдња, Дреново, Кесендре, Клиново, Конопиште, Кошани, Крњево, Куманичево, Мајден, Марена, Мрежичко, Праведник, ’Ржаново, Радња, Раец, Ресава, Рожден, Сопот, Страгово, Фариш, Чемерско, Шешково и Шивец.
4 Самоуправа и политика
Градоначалник на општина Кавадарци е Митко Јанчев од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој бил повторно избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.
Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 19 члена.
5 Личности
* Панчо Минов — Пратеник до Собрание
Ван дер Валсов полупречник

Ван дер Валсов полупречник (Ван дер Валсов радиус) — растојанието меѓу најоддалечените електрони од атомското јадро на слободни атоми. Единицата е именувана по научникот Јоханес ван дер Валс.
Ако се замислат атомите или молекулите како топки чијашто површина ја градат од центарот најоддалечените електрони, Ван дер Валсовите полупречници се всушност полупречниците на тие топки.