Атирски астероиди

Атирски астероиди или атири (наречени и апохелски астероиди и внатреземски тела) — астероиди чии орбити се целосно ограничени во рамките на Земјината орбита т.е. нивната орбита има афел (најдалечната точка од Сонцето) помал од Земјиниот перихел (најблиската точка до Сонцето), кој изнесува 0,983 ае. Ова е најмалата група на близуземски тела — многу помала во споредба со атонските, аполонските и аморските астероиди.
1 Астероиди
Првиот претпоставен атирски астероид бил , а првиот потврден е 163693 Атира, признаен за таков во 2003 г. Во август 2020 г. имало 23 познати атири (апохели), од кои 18 имаат јасно утврдени орбити; од нив, шест се пресметани со доволна уточнетост за да добијат трајна бројна ознака'' (погл. подолу)''. Уште 92 тела (неприкажани) имаат афели помали од Земјиниот (Q = 1,017 ае).
На 4 јануари 2020 г. уредот „Цвики“ во Паломарската опсерваторија го открил астероидот , чие афелско растојание изнесува само 0,656 ае — целосно во орбитата на Венера, и никогаш не оди помалку од 0,718 ае од Сонцето. Досега не се откриени астероиди во орбитата на Меркур (Q = 0,467 ае, на пр. вулканоиди). Во јануари 2020 г. астероидот со најмал познат афел бил (0,656 ае), по кој следат со Q = 0,774 ае и со Q = 0,794 ае.
Атирите не ја пресекуваат Земјината орбита и не претставуваат непосредна опасност, но нивните орбити може да претрпат растројување нанадвор кога се доближуваат до Меркур или Венера, и со тоа во иднина да станат земјопресекувачки астероиди. Иако динамиката на многу од овие тела е слична на онаа предизвикана од Козај-Лидовиот механизам (сврзани осцилации во занесување и наклон), кој придонесува кон подобрување на долгорочната стабилност, нема либрација во вредноста на аргументот на перихелот.
Ватирските астероиди се поткласа на атирските кои кружат исклучиво во орбитата на Венера. За нив се претпоставувало дека постојат барем од 2012 г. На почетокот од 2020 г. е откриен првиот пример: .
2 Име
Класата нема стандардно име. Името „апохелски“ предложено од откривачите на , доаѓа од хавајскиот збор ''апохеле'', што значи „орбита“ — од ''апо'' (круг) и ''хеле'' (оди). Избрано е поради сличноста со англискиот збор ''aphelion'' (афел) и ''helios'' (сонце). Други го користат називот ''внатреземски тела''. Трети пак, ги нарекуваат ''атирски астероиди'' по првиот пронајден член на групата.
3 Список
+ Список на познати и претпоставени атири во март 2021 г. (Q &lt; 0,983 ае), Ознака, Перихел(ае), Голема полуоска(ае), Афел(ае), Занесеност, Наклон(°), Период(денови), Лак на набљудување(денови), (H), Пречник<sup>(A)</sup>(м), Откривач, Навод
Меркур, 0,307, 0,3871, 0,467, 0,2056, 7,01, 88, н/п, -0,6, 4,879,400, н/п
Венера, 0,718, 0,7233, 0,728, 0,0068, 3,39, 225, н/п, -4,5, 12,103,600, н/п
0,404, 0,6923, 0,980, 0,4160, 2,02, 210, 1, 25,0, 35, Дејвид Толен
163693 Атира, 0,502, 0,7411, 0,980, 0,3221, 25,62, 233, 5192, 16,3, 4,800+1,000<sup>(Б)</sup>, LINEAR
0,337, 0,6176, 0,898, 0,4546, 2,95, 177, 3564, 20,4, 300, Дејвид Толен
0,298, 0,6352, 0,973, 0,5312, 18,94, 185, 4035, 18,4, 740, LONEOS
0,428, 0,6814, 0,935, 0,3722, 23,34, 205, 4744, 17,6, 1,100, Каталински преглед
, 0,262, 0,6008, 0,940, 0,5642, 10,76, 170, 2893, 20,1, 340, Маунтлемонски прегледPan-STARRS
0,641, 0,7847, 0,928, 0,1829, 24,77, 254, 4081, 18,9, 590, Маунтлемонски преглед
0,428, 0,6159, 0,804, 0,3050, 28,26, 177, 3126, 16,5, 1,800, Каталински преглед
0,431, 0,6950, 0,959, 0,3798, 24,31, 212, 3441, 18,7, 650, Маунтлемонски преглед
0,288, 0,618, 0,948, 0,5339, 29,88, 177, 1811, 19,9, 450, Маунтлемонски преглед
0,455, 0,7129, 0,971, 0,3615, 6,67, 220, 1135, 20,2, 320, Pan-STARRS
0,653, 0,7737, 0,894, 0,1556, 16,40, 249, 805, 19,8, 390, Маунтлемонски преглед
0,548, 0,7521, 0,956, 0,2711, 19,20, 238, 1407, 20,3, 310, Маунтлемонски преглед
0,352, 0,6664, 0,981, 0,4716, 4,09, 199, 404, 20,3, 310, Pan-STARRS
0,645, 0,8049, 0,971, 0,1989, 28,88, 264, 2, 19,5, 450, Pan-STARRS
0,646, 0,8096, 0,973, 0,2015, 17,18, 266, 1084, 21,2, 200, Pan-STARRS
2017 YH, 0,328, 0,6344, 0,941, 0,4825, 19,83, 185, 757, 18,5, 710, СпејсвочATLAS
0,485, 0,6832, 0,882, 0,2905, 40,39, 206, 419, 17,6, 1,070, Каталински преглед
0,404, 0,5887, 0,774, 0,3143, 47,22, 165, 1199, 17,4, 1,200, Цвики
0,317, 0,5554, 0,794, 0,4293, 29,51, 151, 358, 17,2, 1,300, Цвики
0,457, 0,5554, 0,654, 0,1770, 15,87, 151, 327, 16,4, 2,000, Цвики
0,694, 0,8204, 0,947, 0,1544, 49,66, 271, 5, 19,1, 540, Маунтлемонски преглед
0,475, 0,6375, 0,800, 0,2543, 32,58, 186, 18, 18,7, 650, Цвики
0,402, 0,6015, 0,801, 0,3310, 31,23, 170, 8, 18,5, 710, Цвики
:<sup>(A)</sup> Сите проценети пречници се засноваат на претпоставено албедо од 0,14 (освен 163693 Атира, чија големина е непосредно измерена)
:<sup>(Б)</sup> двоен астероид
4 Поврзано
* Список на астероиди