procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Авлија (Будинарци)

Авлија — некропола и могила од римското време. Јужно од селото, на левиот брег на Брегалница има голема могила со пречник во основата од околу 30 метри и зачувана височина од 2-4 метри.
1 Поврзано
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.
Лаките-Селиште (Будинарци)

Лаките-Селиште — населба од римското време. На околу 12 километри југозападно од селото, на дел од селската утрина на левиот брег на реката Лаките се среќаваат фрагменти од керамички садови.
1 Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.
17 август (родени)

1873, Славејко Арсов — истакнат македонски револуционер и војвода.
1153, Вилијам IX — гроф од Поатје.
1806, Јохан Каспар Мерц — австроунгарски гитарист и композитор.
1887, Маркус Гарви — јамајски политички активист.
1893, Ме Вест — американска глумица.
1902, Методија Андонов - Ченто — македонски револуционер — претседател на Президиумот на АСНОМ.
1911, Михаил Ботвиник — советски шахист, светски првак.
1920, Морин О'Хара — американска филмска глумица.
1923, Мира Ступица — српска и југословенска театарска и филмска глумица.
1930, Тед Хјуз — британски поет — сопруг на американската писателка Силвија Плат.
1935, Олег Табаков — советски и руски филмски глумец, директор на Московскиот уметнички театар.
1938, Теодорос Пангалос — грчки политичар.
1943, Роберт Де Ниро — американски глумец и режисер.
1952, Нелсон Пике — бразилски автомобилист, светски првак во трките на „Формула 1“.
1953, Драган Киќановиќ — српски и југословенски кошаркар.
1954, Здравко Боровница — српски фудбалер.
1957, Раби Абу Халил — либански музичар.
1957, Ален Исламовиќ — босански рок-музичар.
1960, Шон Пен — американски глумец и режисер.
1964, Зоран Костиќ — српски рок-музичар.
1970, Џим Куриер — американски тенисер.
1971, Филипо Симеони — италијански велосипедист.
1975, Лујџи Мастранџело — италијански одбојкар.
1977, Тјери Анри — француски фудбалер.
1977, Вилијам Галас — француски фудбалер.
1978, Јелена Карлеуша — српска пејачка.
1993, Едерсон Мораес — бразилски фудбалски голман.
1996, Хамиш Кер — новозеландски атлетичар.
1999, Тајрел Маласија — холандски фудбалер.
Римска археологија

Римска археологија го проучува периодот кој разни историчари различно го означуваат. Тоа е моментот кога престанува периодот на хеленизмот, а започнува Римскиот период: од 201 година п.н.е. (крајот на Втора пунска војна) до 30 г. п.н.е. (Египет, последното кралство под хеленизам, потпаѓа под римска власт.).
Во културна смисла Римскиот период е продолжување на хеленизмот, затоа што римската наука и уметност се зависни од грчката.
Градиште (Будинарци)

Градиште — градиште од римско време. На еден километар западно од селото се наоѓа висок рид, од три страни опкружен со коритото на Брегалница, на чие зарамнето плато се гледаат остатоци од добро утврдена населба, со бедем кој опкружувал простор од 400 × 50 метри. Градиштето е поделено на три целости со напречни бедеми со што била обезбедена максимална заштита. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал. Според кажувањата на жителите, биле најдени и повеќе монети.
1 Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.
Антика

Антиката (герм. ''Antike'', ''antik'', од фр. ''antique'', лат. ''аntiquus'' = „старински, древен“) во потесна смисла е поим кој го означува периодот на европската политичка и културна историја во кој водечка улога имале Стара Грција, Македонија и Рим. Во поширока смисла, овој поим се однесува на стариот век воопшто, но ова е претежно странска употреба и не е толку застапена во македонскиот јазик.
Антиката го опфаќа периодот од околу 15 векови, од 1000 година п.н.е. до 500. н.е., помеѓу падот на Западното Римско Царство (476) и затворањето на паганските филозофски училишта во источното, Јустинијаново царство.
1 Антиката како тема во уметноста
* „Исечок од грчка ваза од VI век која го претставува Еос како го оплакува убиоениот Мемнон“ - песна на полскиот поет Мирон Бјалошевски.* „Грчки кип“ - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
2 Поврзано
* Стар век
Каменица (Будинарци)

Каменица — населба од доцноантичкото време. На околу 4 километри јужно од селото, од левата страна на потокот Каменица, при обработувањето на земјата биле откриени темели од објекти, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал.
1 Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.
Аншлус

Аншлус (германски '''', во превод: припојување, сојуз) — поим што ја означува анексијата на Австрија од страна на Нацистичка Германија на 12 март 1938 година. Германскиот правопис на зборот, до германската правописна реформа од 1996 година, бил ''Anschluß''.
Пред Аншлус и во двете земји постоела силна поддршка од луѓето од сите средини, не само нацисти, за сојуз на двете земји.. Желбата за унија била составен дел од движењето на нацистичкиот ''Heim ins Reich''. Претходно, Нацистичка Германија обезбедила поддршка за Австриската националистичка партија во обидот да ја преземе власта од владата на Австрофашизамите.
Идејата за Аншлус (обединета Австрија и Германија која ќе формира Голема Германија), започнала откако обединувањето на Германија ја исклучило Австрија и Германските Австријци од Германското Царство во која доминирала Прусија во 1871 година. По крајот на Првата светска војна, со падот на Австроунгарија во 1918 година, новоформираната Република Германска Австрија се обидела да формира унија со Германија, но договорите од Сен Жермен (10 септември 1919) и Версај (28 јуни 1919) го забраниле тоа.
Поповица (Будинарци)

Поповица — некропола и тумули од железното време. Во источниот крај на селото, до основното училиште, на самиот излез во правецот на селото Мачево, на местото на старите гробишта има 5 тумули од кои првиот и вториот се оддалечени 18 метри, имаат пречник од околу 13-14 метри во основата и височина до 1,5 метри. Другите три тумули се сместени на 200 метри западно од првите, распоредени се во форма на триаголник и се речиси со исти димензии.
1 Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.
Чука (Будинарци)

Чука — могила од римското време. На источната периферија на селото, се издига голема могила со пречник во основата од околу 30 метри и височина од 4 метри.
1 Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време; и
* Селиште — населба од римското време.
Присој (Будинарци)

Присој — населба од доцноантичкото време. На околу 10 километри од југозападната страна на селото и на околу 5 км северно од наоѓалиштето Селиште, по површината на нивите се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал. Во наоѓалиштето се најдени повеќе монети и орудија.
1 Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.
Селиште (Будинарци)

Селиште — населба од римското време. На околу 15 километри југозападно од селото, во подножјето на ридот, покрај реката, најдени се керамички тегови, фрагменти од керамички садови, римски тули, како и множество градежен материјал.
1 Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Чука — могила од римското време.
20 август (починале)

984, Јован XIV — римски папа.
1823, Пиј VII — римски папа.
1887, Жил Лафорг — француски поет.
1914, Пиј X — римски папа.
1917, Адолф фон Баејер — германски хемичар и Нобелов лауреат.
1918, Матеј Геров — македонски деец.
1959, Алфред Кубин — австриски цртач, илустратор и писател.
1983, Александар Ранковиќ — српски и југословенски политичар, потпретседател на СФРЈ.
1994, Александар Петровиќ — српски и југословенски филмски режисер.
2024, Ратомир Тврдиќ — хрватски и југословенски кошаркар.
2025, Брент Хиндс — американски рок-музичар, член на хеви-метал групата Мастодон.
Археогенетика

Археогенетика, е термин направен од Колин Рејнфру, а се однесува на примена на техниките на Молекуларна човечка генетика во проучувањата на човечкото минато. Ова може да вклучи:
* анализа на ДНК земена од археолошките остатоци, т.е. древна ДНК;
* анализа на ДНК од модерните популации (вклучувајќи ги човечките како и растителните и животинските видови) со цел да се проучи човечкото минато и генетскиот запис на човечката интеракција со Биосферата; и
* апликација на статистички методи развиени кај молекуларната генетика за примена во археолошките податоци.
Маркови Кули (појаснување)

Маркови Кули се тврдини од средниот век познати по Крале Марко (околу 1335-1395), последниот крал што владеел во големиот дел од Македонија пред повеќевековната власт на турските султани и станал најпознат јунак на епското народно творештво не само на Македонците, туку и пошироко.
* Маркови Кули (Водно), град-тврдина, градски збег на градот Скопје
* Маркови Кули (Прилеп), град-тврдина и споменик на природата кај Прилеп
* Маркови Кули (Кожле), тврдина-гранична стража, Кожле, Скопско
* Маркови Кули (Корешница)
* Маркови Кули (Летевци)
19 август (починале)

14, Октавијан Август — римски цар.
1158, Џефри II — гроф на Бретања.
1284, Алфонсо — Ерл од Честер.
1580, Андреја Паладио — италијански архитект, основоположник на паладијанскиот стил.
1662, Блез Паскал — француски математичар, физичар и филозоф.
1753, Балтазар Нојман — истакнат германски барокен архитект.
1929, Сергеј Дјагилев — руски балетски импресарио.
1936, Федерико Гарсија Лорка — шпански поет и драматург, убиен од франковистите на почетокот на Шпанската граѓанска војна.
1977, Граучо Маркс — американски комичар и глумец.
1994, Лајнус Полинг — американски хемичар.
1994, Роберт Рождественски — руски поет, добитник на „Златен венец“ на Струшките вечери на поезијата.
Доцна антика

Доцна антика ― груба периодизација за периодот од н.е. помеѓу 300 - 600 година, употребена од историчарите и научниците за да се опише интервалот помеѓу Класичната Антика и Средниот Век претежно во Европа и средоземниот свет. Тоа е временскиот период помеѓу стагнацијата на Римската Империја од 3 век н.е и натаму, губењето на нејзиниот западен дел, опстојувањето на Римската Империја со седиште во Константинопол, и почетоците на арабјанското освојување. Поимот Spätantike, буквално „Доцна антика“, бил употребен од германските историчари од моментот кога ја популаризирал Алојз Ригл во раниот 19 век,.
1 Македонија
Во Македонија доцната антика го опфаќа периодот од 2 - 4 век. Во Музејот на Македонија постои доцноантичката збирка која брои вкупно 516 предмети (керамички и стаклени садови, керамички и бронзени светилки, накит, декоративна пластика). Во постојаната музејска поставка се изложени 184 предмети, карактеристични за втората значајна етапа на Римското Царство и кои претставуваат одраз на новата доцноримска култура.
Бабини Колиби (Двориште)

Бабини Колиби (наречени уште и Чаплаковски Колиби) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква. Помеѓу селата Двориште и Ратево, под ридовите Шуманов Рид и Црква, од двете страни на долот се гледаат темели од стар објект околу кој има многу градежен материјал, фрагменти од керамички садови и питоси. На овој простор, бил најден епиграфски споменик посветен на царот Каракала.
1 Поврзано
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време;
* Рабуш — населба од доцноантичкото време; и
* Црква — старохристијанска црква.
Градиште I (Двориште)

Градиште I — градиште од доцноантичкото време. На 2 километри северно од селското училиште, на врвот на ридот се гледаат темели од бедемот кој оградувал простор од 250 × 200 метри. Бедемот е ѕидан од камен и варов малтер. Во внатрешноста на градиштето се среќаваат многу фрагменти од питоси и покривни ќерамиди.
1 Поврзано
* Бабини Колиби (Чаплаковски Колиби) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време;
* Рабуш — населба од доцноантичкото време; и
* Црква — старохристијанска црква.
Археометрија

Археометрија е збир од физички и хемиски методи кои во археологијата се применуваат за одредување на староста и составот на материјалот. Опфаќа геофизички методи кои се користат за проспекција на археолошки наоѓалишта и објекти: магнетометриски мерења и мерења на електричниот отпор на погребните структури (метални предмети, материјали кои гореле, јами и ровови исполнети со органска материја, ѕидови и гробници). Потоа хемиски и геохемиски методи за одредување на составот на материјалот, како и физичко-хемиски методи за датирање.
Најголемата база за извор на врски поврзани со археометријата е , т.е.WWW Virtual Library of Archaeology, каде можат да се најдат релевантни врски за археометријата, подредени според извори, почнувајќи од установи, области и континенти.
= Проект - Македонска лабораторија за археометрија =
Овој проект беше долго спреман и најавуван. Носител е Институтот за хемија при Природно-математичкиот факултет во Скопје. Во моментов работат со еден од најновите модели на инструменти т.н. микрорамански спектрометар, со чија помош може да се анализираат пигменти користени во средновековното фрескосликарство, како и неолитска и византиска керамика.
Црква (Двориште)

Црква — старохристијанска црква. Во центарот на селото се наоѓа градежен материјал од мала црква.
1 Поврзано
* Бабини Колиби (Чаплаковски Колиби) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време; и
* Рабуш — населба од доцноантичкото време.
Бастион

Бастион е градба издадена нанадвор од главното обѕидие на едно утврдување, сместено на аголот на два прави ѕида. По облик е остра, приспособена за активна одбрана на тврдината. Бастионот им дава можност на бранителите да покриваат соседни бастиони и ѕидини со одбранбен оган.
Бастионите се конструирани за што поголем опсег (видокруг) за напад врз непријателот. Пред тоа утрврувањата не можеле да се бранат на поголем домет. Бастионот го решил овој проблем со тоа што на него се користеле топови за покривање на пушкарниците, додека друг топ можел да ги напаѓа надојдените едници фронтално.
1 Типови
Низ историјата се користени разни типови на бастиони:
* Исполнет бастион - сосема пополнет бастион со основата на иста висина со бедемот, без празен простор кон средиштето.
* Шуплив бастион - има бедем или парапет само околу крилата и предницата, така што кон средиштето е оставен празен простор.
* Рамен бастион - изграден во средина на ѕид или затворен двор, кога дворот е премногу голем за да се брани од бастионите на краевите.
* Засечен - има навнатрешен агол на шпицот. Се користеле кога без него, аголот би бил премногу остар.
* Составен бастион - кога двете страни на внатрешниот многуаголник се прилично нееднакви, па при тоа и вдлабнатините се нееднакви.
* Правилен бастион - со пропорционални предници, крила и вдлабнатини.
* Деформиран или неправилен бастион - бастион кој нема еден од полувдлабнатините, со тоа што едната страна на внатрешниот многуаголник е прекратка.
* Полубастион - има само една предница и крило. За утврдување на аголот на некое место кој е преостар, шпицот се сече, и на него се доставаат полубастиони, кои прават засечени агли.
* Двоен бастион - каде врз рамниот дел на еден бастион има изградено друг повисоко, оставајќи 4 или 6 метри помеѓу парапетот на долниот и основата на горниот бастион.
2 Наводи
ru:Бастионная система укреплений#Бастион
Рабуш (Двориште)

Рабуш — населба од доцноантичкото време. На 300 м оддалеченост од Градиште II, при обработувањето на земјата се откриени остатоци од постари објекти, а по површината се гледаат фрагменти од покривни ќерамиди и друг градежен материјал.
1 Поврзано
* Бабини Колиби (Чаплаковски Колиби) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време;
* Црква — старохристијанска црква.
Градиште II (Двориште)

Градиште II — градиште од доцноантичкото време. На 8 километри југоисточно од месноста Црногорец се издига висок рид на чие зарамнето плато се гледаат делови од одбранбен бедем кој оградува простор од 12 × 80 метри. Во внатрешноста на градиштето има темели од помали објекти, како и многу фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.
1 Поврзано
* Бабини Колиби (Чаплаковски Колиби) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Рабуш — населба од доцноантичкото време; и
* Црква — старохристијанска црква.
19 август (родени)

1631, Џон Драјден — англиски поет.
1871, Орвил Рајт — американски пионер во областа на воздухопловството.
1921, Џин Роденбери — американски сценарист.
1937, Киро Дојчиновски — македонски историчар.
1939, Џинџер Бејкер — англиски рок-музичар, член на групите Крим (''Cream'') и Блајнд фејт (''Blind Faith'').
1945, Ијан Гилан — англиски пејач — член на рок-групата „Дип Парпл“ (''Deep Purple'').
1946, Бил Клинтон — американски претседател.
1948, Тошио Сузуки — јапонски филмски продуцент.
1952, Ненад Стојановски — македонски глумец.
1953, Нани Морети — италијански филмски режисер.
1954, Гоце Арнаудов — македонски пејач на фолклорна музика.
1957, Чезаре Прандели — италијански фудбалер и тренер.
1964, Пепи Манасков — македонски ракометар.
1964, Валери Тихоненко — руски и советски кошаркар.
1969, Метју Пери — канадско-американски глумец.
1971, Жоао Пинто — португалски фудбалер.
1974, Наталија Гули — руска кану-спринтерка.
1981, Игор Тасевски — македонски фудбалер.
1984, Алесандро Матри — италијански фудбалер.
1986, Боки 13 — македонски забавувач.
Геоархеологија

Геоархеологија е наука со чија помош може да се толкува културниот развиток на некој регион исклучиво врз основа на податоците добиени од геолошкиот материјал и примената на геолошките методи. Од друга страна. Потекнува од зборовите геологија (грч. геа - земја, логос - наука) која претставува наука за развојот, составот и градбата на Земјината кора,, и археологија - наука која ги изучува материјалните остатоци, односно сите видливи траги на човечката дејност заради запознавање на нивната содржина во одредено време и простор, како и заради нивното значење во одредено социјално, економско и историско опкружување.
Геоархеологијата во контекст на едно истражувано археолошко наоѓалиште, се вклучува преку проучувањето на седиментите и почвите, како и геоморфолошките процеси кои учествувале во нивното формирање.
Седиментите и почвите се важни бидејќи во нивната внатрешна структура се зачувани единствените докази за реконструкција на човековото минато, артефактите и екофактите. Со проучување на седиментите се занимаваат профили на истражувачи т.н. геолози-седиментолози, како дел од Седиментологијата и нејзините методи. Седиментолошките методи се цел на низа теренско-лабораториски постапки во кои се користат и многу други геолошки дисциплини.
Во Реката (Пехчево)

Во Реката — рудник од доцноантичко време. На 3,5 километри источно од градот Пехчево, по текот на Пехчевска Река се наоѓаат повеќе окна од рудник за експлоатација на бакарна руда, злато, сребро и железна руда.
1 Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Градиште (или Манастириште) — градиште од римско време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Рудиште (или Раковец) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.
Буковиќ (Пехчево)

Буковиќ — населба од доцноантичко време. На 3 километри источно од градот Пехчево се издига височинка со зарамнето плато на кое се среќаваат темели од градби, фрагменти од питоси и парчиња згура. Најдени се и монети.
1 Поврзано
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или Манастириште) — градиште од римско време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Рудиште (или Раковец) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.
Манастир (Пехчево)

Манастир — старохристијанска црква. На 4 километри од Пехчево, кај месноста Спиково се зачувани урнатини од старохристијанска црква со димензии од 7 × 13 метри.
1 Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или Манастириште) — градиште од доцноантичко време;
* Рудиште (или Раковец) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.
Виница (археолошко наоѓалиште)

Виница во Виница — археолошко наоѓалиште, остаток од средновековна населба во градот Виница. Во дворот на улицата „Наум Наумовски-Борче“, при копање на темели за куќа е откриена фурна за печење на керамички садови и фрагментиран мермерен столб.
1 Поврзано
* Пазариште — населба од римското време;
* Виничко кале — утврдена населба од доцноантичкото време;
* Горица — населба од доцноантичкото време и старохристијанска базилика;
* Ила — некропола од железното време; и
* Бановски Ниви — осамен наод од железното време.
Градиште (Пехчево)

Градиште (познато и како Манастириште) — градиште од доцноантичко време. На околу 7 километри од градот Пехчево, на десниот брег на Брегалница, на висок рид со доминантна положба се гледаат ѕидови од одбранбен бедем на тврдина. Бедемот оградува простор од околу 200 × 150 метри што е обраснат со букова шума. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, покривни ќерамиди, множество градежен материјал, како и урнатини од повеќе објекти. Биле најдени монети и жлезни предмети.
1 Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Рудиште (или Раковец) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.
Селиште (Пехчево)

Селиште — населба од доцноантичко време. На 5 километри североисточно од градот Пехчево, на висок рид со зарамнето плато со димензии од 700 × 100 метри се гледаат темели од објекти, фрагменти од питоси и керамички садови.
1 Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или Манастириште) — градиште од доцноантичко време;
* Манастир — старохристијанска црква; и
* Рудиште (или Раковец) — доцноантичка и средновековна рударска населба.
Список на средновековни тврдини во Македонија

Ова е список на досега откриени средновековни тврдини и крепости во Република Македонија. Ова се население места од адмнистративна, стопанска, религиозна и културна важност или пак само укрепени населби. Често функцијата им е мешана. Средновековните тврдини и крепости во Македонија грубо се делат на:
* кастрони - црковни и управни седишта,
* регионални седишта,
* фруриони - крајпатни, гранични и руднички стражи,
* укрепени манастири и
* збегови за населението
Ова е азбучна список на тврдините по месности:
1 А
* Арангел
2 Б
* Банско
* Белица I
* Белица II
* Битола
* Будинарци
* Бучин
3 В
* Валандово
* Варош
* Велес
* Виница
* Вирче
* Водно
4 Г
* Габрово
* Годивје
* Горна Бањица
* Градец
* Градиште
* Граиште
5 Д
* Дебар
* Дебреште
* Девич
* Демир Капија
* Десово
* Долна Лешница
* Долно Ореово
* Драмче
* Дреново
6 Е
* Евла
7 Ж
* Железнец
* Живојно
8 З
* Заград
* Згратчани
* Ѕвегор
* Здуње
* Злетово
* Зовик
* Зрзе
9 И
* Ижиште
10 Ј
* Јегуновце
11 К
* Калиште
* Канарево
* Кичево
* Кожле
* Конче
* Коњух
* Костурино
* Крупиште
12 Л
* Лешок
* Луковица
13 М
* Манастир
* Маркова Сушица
* Матка
* Младо Нагоричане
* Мордиште
* Мородвис
14 О
* Опила
* Орашје
* Охрид
15 П
* Песочани
* Подвис
* Прилепец
16 Р
* Радовиш
* Ресава
* Рогле
17 С
* Скопје
* Сопот
* Србиново
* Стенче
* Стење
* Стрежево
* Струмица
18 Т
* Теово
* Трескавец
19 Ц
* Црешка
20 Ч
* Чучер
21 Ш
* Шопур
* Штип
22 Поврзано
* Список на замоци
* Список на тврдини
* Македонија во средниот век
* Тврдина
* Крепост
23 Наводи и надворешни врски
**
Рудиште (Пехчево)

Рудиште (познато и како Раковец) — доцноантичка и средновековна рударска населба. На околу 3 километри источно од градот Пехчево, во подножјето на Буковиќ, на една пространа ледина на потокот Раковец се зачувани остатоци од темели на објекти, многу градежен материјал, како и фрагменти од керамички садови и питоси. На долниот крај на наоѓалиштето има и темели од старохристијанска црква. Во овој простор се откриени десетина рударски јами и доста згура од топено железо. Било најдено депо на железни рударски алатки и еден епиграфски споменик кој исчезнал во времето на Втората светска војна.
1 Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или Манастириште) — градиште од доцноантичко време;
* Манастир — старохристијанска црква; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.
Ила (Виница)

Ила (или Иља) — археолошко наоѓалиште во облик на некропола од железното време. На северниот дел од градот Виница, недалеку од бензинската пумпа, во обработливиот терен биле откриени гробови со камена конструкција.
1 Поврзано
* Виница — средновековна населба;
* Пазариште — населба од римско време;
* Виничко кале — утврдена населба од доцноантичко време;
* Горица — населба од доцноантичко време и старохристијанска базилика; и
* Бановски Ниви — осамен наод од железно време.
Горица (Виница)

Горица — населба од доцноантичко време и старохристијанска базилика.
Наоѓалиштето претставува културно наследство на Македонија.
1 Местоположба
Наоѓалиштетот се наоѓа на 1,5 километри северозападно од градот Виница, на една тераса што благо се спушта кон левиот брег на Брегалница, со простор од околу 1 хектар, се среќаваат фрагменти од керамички садови и градежен материјал.
2 Историја
Бил прогласен за културно наследство на Македонија со решение од 27 јануари 1984 година од страна на Републичкиот завод за заштита на спомениците на култура, кое било надополнето на 17 јули 1992 година.
3 Ископувања
Од 1984 до 1989 година Музејот на Македонија вршел заштитни ископувања при што се откриени темели од помала трикорабна базилика со нартекс и две странични простории, како и остатоци од темели од други објекти. Ѕидовите од базиликата се зачувани во темелните партии, наместа до 1 метар висина, и се градени од речен и кршен камен со варов малтер. Со ископувањата се откриени фрагменти од убава архитектонска и пластика работена во камен (крстови, гулаби и други христијански мотиви).
4 Поврзано
* Виница — средновековна населба;
* Пазариште — населба од римското време;
* Виничко кале — утврдена населба од доцноантичкото време;
* Ила — некропола од железното време; и
* Бановски Ниви — осамен наод од железното време.
Градиште I (Ратево)

Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време. На источната периферија на селото, на висок рид кој има доминантна положба над целата околина, на зарамнетото плато се гледаат темели од бедем. По целиот простор се среќаваат множество парчиња од покривни ќерамиди, а наместа и од керамички садови и питоси. Биле најдени и неколку монети. На 200 метри западно од бедемот, на широка падина се гледаат контури на гробови градени од камени плочи. Неколку од нив биле раскопани и, според податоците добиени од жителите, биле пронајдени керамички садови и монети кои не се зачувани.
1 Поврзано
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.
Градиште II (Ратево)

Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква. Во пределот на Сливница, помеѓу селата Ратево и Двориште, на една мала ниска чука се зачувани остатоци од помало утврдување. Бедемот, од кој се зачувани само темелите, оградувал простор од 150 × 120 метри. По површината се забележуваат темели од објекти, фрагменти од керамички садови и питоси. На 200 метри јужно од бедемот има остатоци од мала старохристијанска црква.
1 Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.
Жизница (Ратево)

Жизница — населба од доцноантичкото време. Се наоѓа во пределот на Сливница и во близината на наоѓалиштето Градиште II. На простор од околу 200 × 100 метри се среќаваат парчиња од покривни ќерамиди и питоси.
1 Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.
Грамади (Ратево)

Грамади — населба од доцноантичкото време. На 4 километри јужно од селото, кај селските колиби се наоѓаат повеќе грамади од насобрани камења на простор од околу 100 × 100 метри. По површината има голем број фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди, а биле најдени и рановизантиски монети.
1 Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Жизница — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.
20 август (родени)

1561, Јакопо Пери — италијански композитор.
1779, Јенс Јакоб Берцелиус — шведски хемичар.
1847, Болеслав Прус — полски писател.
1877, Јован Скерлиќ — српски писател и книжевен критичар.
1890, Х. П. Лавкрафт — американски писател.
1901, Салваторе Квазимодо — италијански писател.
1936, Карла Фрачи — италијанска балерина и глумица.
1937, Андреј Кончаловски — руско-американски режисер.
1941, Стеван Остоиќ — српски и југословенски фудбалер и тренер.
1942, Ајсак Хејс — американски соул-пејач.
1943, Драган Николиќ — српски глумец.
1944, Раџив Ганди — премиер на Индија.
1948, Роберт Плант — британски пејач, член на рок-групата „Led Zeppelin“.
1961, Стјепан Девериќ — југословенски и хрватски фудбалер.
1964, Дино Дворник — хрватски пејач и глумец.
1965, КРС-1 — американски рапер.
1974, Ејми Адамс — американска глумица.
1980, Самуел Димулен — француски велосипедист.
1983, Јури Жирков — руски фудбалер.
1985, Алваро Негредо — шпански фудбалер.
1986, Даниел Мартин — ирски велосипедист.
1986, Дамјен Годен — француски велосипедист.
1992, Деми Ловато — американска пејачка и глумица.
1995, Магнус Ландин Јакобсен — дански ракометар.
1999, Џо Вилок — англиски фудбалер.
Главица (Панчарево)

Главица — могила од доцноантичко време. Десно од патот Пехчево-Делчево се издига високиот рид Главица. На неговиот врв има мала могила со пречник во основата од 10 метри и зачувана височина од 1 метар. Могилата е делумно оштетена при што биле откриени неколку гробови за кои, како и за евентуалните гробни прилози, нема поблиски информации.
1 Поврзано
* Бобиште — населба од римското време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време; и
* Илина Црква — црква од средниот век.
Манастир (Ратево)

Манастир — старохристијанска базилика. Во непосредната близина на наоѓалиштето Грамади се издига висок рид со доминантна положба. На зарамнетото плато на врвот има остатоци од старохристијанска базилика со димензии од 23 × 12 метри чии ѕидови се зачувани до 1 метар височина.
1 Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.
Бобиште (Панчарево)

Бобиште — населба од римско време. Од двете страни на патот Пехчево-Тработивиште, помеѓу селата Црник и Стар Истевник, според податоците добиени од Стојан Димитров, учител од Тработивиште, а и при самата проверка на местото, по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал.
1 Поврзано
* Главица — могила од доцноантичкото време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време; и
* Илина Црква — црква од средниот век.
Национален парк Јосемити

Јосемити е национален парк на Соединетите Држави во Калифорнија. Се граничи на југоисток со Националната шума Сиера и на северозапад со националната шума Станислав. Со паркот управува Службата за национални паркови и зафаќа 3.074 км2 во четири окрузи — сосредоточени во Туолумне и Марипоса, кои се протегаат на север и на исток до Моно и на југ до Мадера. Прогласен за светско наследство во 1984 година, Јосемити е меѓународно признат по своите гранитни карпи, водопади, бистри потоци, шуми со џиновска секвоја, езера, планини, ливади, ледници и биолошка разновидност. Речиси 95 проценти од паркот е означен како дивина. Јосемити е еден од најголемите и најмалку фрагментирани блокови на живеалишта во Сиера Невада.
Геологијата на паркот се карактеризира со гранит и остатоци од постари карпи. Пред околу 10 милиони години, Сиера Невада била подигната и навалена за да ги образува своите уникатни падини, кои ја зголемиле стрмнината на потоците и речните корита, образувајќи длабоки, тесни кањони. Пред околу еден милион години ледници се образувале на повисоки предели. Лизгајќи се надолу, ја сечеле и ја вајале долината Јосемити во форма на буквата U.
Се претпоставува дека луѓето првпат влегле во областа пред околу 10.000 до 8.000 години, а домородните Американци го населиле регионот пред речиси 4.000 години. Европските Американци влегле во областа во 1833 година, а доселениците првпат влегле во долината во 1851 година, при што Џејмс Д. Севиџ се смета дека ја открил областа која денес е национален парк Јосемити.
Јосемити бил критичен за развојот на концептот на национални паркови. Гален Кларк и други лобирале да ја заштитат долината Јосемити од развој, што на крајот довело до потпишување на Јосемитскиот грант од 1864 година од страна на претседателот Абрахам Линколн, кој го прогласил Јосемити за федерално заштитено земјиште. Во 1890 година, Џон Мјур водел успешна кампања за да го мотивира Конгресот да ја прогласи долината Јосемити и нејзините околни области за национален парк. Ова помогнало да се создаде систем за национални паркови.
Јосемити привлекува околу четири милиони посетители годишно. Повеќето посетители поголемиот дел од своето време го поминуваат во долината со големина од 18 км2 . Паркот поставил рекорд на посети во 2016 година, надминувајќи за првпат пет милиони посетители. Во 2023 година, паркот забележал речиси четири милиони посетители.
Илина Црква (Панчарево)

Илина Црква — црква од среден век. Десно од патот Пехчево-Делчево, на мала височинка се гледаат темели од објект со насоченост исток-запад и со димензии од 16 × 6 метри. Околу него се среќаваат фрагменти од средновековна керамика.
1 Поврзано
* Бобиште — населба од римското време;
* Главица — могила од доцноантичкото време; и
* Градиште — градиште од доцноантичкото време.
Слатина (Ратево)

Слатина — могила од доцноантичкото време. Во непосредната близина на утоката на реката Пеленица во Ратевска Река, во нива има могила со пречник во основата од 12 метри и височина од 2 метри, која со орањето делумно е оштетена.
1 Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време; и
* Манастир — старохристијанска базилика.
Градиште (Панчарево)

Градиште — градиште од доцноантичко време. На 2 километри јужно од селото се издига висок рид со доминантна положба. На неговиот врв, на простор од 30 × 70 метри се зачувани остатоци од бедемот ѕидан од кршен камен и варов малтер. Во внатрешноста на градиштето се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, покривни ќерамиди и други. Најдени се и остатоци од топена железна руда.
1 Поврзано
* Бобиште — населба од римското време;
* Главица — могила од доцноантичкото време; и
* Илина Црква — црква од средниот век.
Калов Дол (Негрево)

Калов Дол — населба од доцноантичко време. На 2 километри северно од селото Негрево, на површината на нивите се гледаат остатоци од помала населба, градежен материјал, ќерамиди и фрагменти од керамички садови.
1 Поврзано
* Боро — населба од доцноантичкото време; и
* Грамади — населба од доцноантичкото време.
Лајка (куче)

Лајка (ок. 1954 — 3 ноември 1957) — женско куче од расата самоед-териер, било првото животно што на 3 ноември 1957 г. било пуштено со сателитот Спутник 2 во вселената каде што и престојувало 10 дена, со што се потврдиле тврдењата дека е можен живот во бестежинската состојба.
1 Основно
Првото суштество што патувало во вселената било женски самоед-териер, отпрвин крстено Кудрјавка (Кадравка), но подоцна преименувано во Лајка (од Лае). Пред мисијата било куче скитник, и најдено е на улиците на Москва.
Таа тежела 6 килограми. Кабината на Спутник 2 имала доволно простор за неа да може да лежи или да стои. Систем за регенерација на воздухот ја снабдувал кабината со кислород, а храна и вода биле оставени во желатинирана форма. Лајка била опремена со вреќа за собирање на отпадоци и електроди за набљудување на виталните знаци. Раната телеметрија покажувала дека кучето било вознемирено, но сепак јадело.
2 Судбината на Лајка
Во тоа време немало технологија за успешно приземјување на товар на Земјата, што за Лајка значело дека ќе биде препуштена да умре од недостаток на кислород по 10 дневен престој во вселената.
Но, тоа не се случило. Дел од термалната изолација на леталото се искинала по лансирањето, и внатрешната температура достигнала 40 °C. Ветеринарите кои ги следеле животните знаци на Лајка, денот после лансирањето забележале значаен пораст на внатрешната температура во биолошкиот оддел, кој настанал очигледно поради оштетеноста на системот за термална контрола. За време на целиот нејзин лет, Лајка претрпувала мала нелагодност поради високата температура. Кучето починало на четвртиот ден од мисијата, на 7 ноември 1957 година. Подоцнежните анализи поткрепени со телемтријата праќана од леталото потврдиледека Лајка умрела од превисока температура. Кучето изгорело во атмосферата заедно со Спутник 2, после 162 дена поминати во орбита.
После повеќе од пет месеци и после 2.570 свртувања околу Земјата, леталото Спутник 2 со остатоците на Лајка се распаднал на 14 април 1958 година.
3 Важност на мисијата
Престојот на Лајка во вселената бил од огромна важност како за советската вселенска програма, така и за вселенските истражувања воопшто. Биле соберени многу важни податаци за тоа како се однесуваат живите организми во безтежинска состојба.
Без летот на Лајка и сличните потоа, Јуриј Гагарин на 12 април 1961 година немало да може да полета во вселената.
Марков Град

Марков Град — археолошко наоѓалиште во скопското село Матка, Општина Сарај. Претставува тврдина (кастел) од доцноантичко време (V-VI век) и укрепен манастир и збег од средниот век. Лежи на северниот крај на долгата клисура на Треска, 2 км југоисточно од Матка, близу Скопје. Претставува стрмен гребен на источните падини на планината Осој, 380 м високо над реката и 860 м н.м. Опколена е со многу стрмни карпести гребени и раседлини. Има пристап само по една тесна патека од североисток. Местото е скриено со повисоки карпи од сите страни и има поглед на теснецот на реката и тешката комуникација низ теснецот.
1 Најстари остатоци
Во доцноантичко време местото било укрепено: ѕид од камен и малтер, широк 1,6—1,9 м, го опфаќал зарамнетиот врв и карпестиот гребен над него, каде што се издигала издвоена акропола. Укрепениот простор мермел 160 × 115 м (1,5 ха). Преку сондирање е истражуван станбениот слој; содржел парчиња од доцноантичка керамика и една монета од V век. Местото служело како непристапен збег.
2 Средновековни остатоци
Акрополата на стариот збег била обновена во XIV век: тука е изградена црквата на Св. Недела и северно од неа две манастирски градби. Новото обѕидие денес е добро сочувано на западната страна (со порта) и од север и североисток. Евидентна е бројна доцносредновековна грнчарија (од манастирската трпезарија и магацините). Начинот на градењето на црквата и остатоците од ѕидното фрескосликарство упатуваат на доцниот XIV век, како и црквата на Св. Андреја во подножјето на гребенот, на работ на денешното акумулационо езеро.
Во доцното средновековие позначајните манастири во источното Средоземје (на Света Гора, во Мала Азија, Сирија, Палестина, Синај, Грција), биле мета на чести ограбувачки напади како на воени одреди на нехристијанските земји така и на христијанските. По Битката на Марица (1371) и на Косово (1389), кога турските одреди упаѓаат во македонските краишта пред конечната и целосна окупација, повеќе македонски манастири биле укрепени (Зрзе, Трескавец, Св. Георги кај Скопје). Веројатно тогаш и Матка станала крепост и збег за околината.
3 Галерија
4 Поврзано
* Св. Недела
* Св. Андреја
* Марково Кале
* Маркови Кули
* Марков манастир
* Крале Марко
* Матка
Грамади (Негрево)

Грамади — населба од доцноантичко време. Близу до селото, на голема површина се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал. Најдени се и рановизантиски златници.
1 Поврзано
* Боро — населба од доцноантичкото време; и
* Калов Дол — населба од доцноантичкото време.
Боро (Негрево)

Боро — населба од доцноантичко време. На 2 километри од селото Негрево, на простор од околу 500 × 500 метри се среќаваат голем број фрагменти од керамички садови, питоси, покривни ќерамиди и друг градежен материјал.
1 Поврзано
* Грамади — населба од доцноантичкото време; и
* Калов Дол — населба од доцноантичкото време.
Дивидија (Митрашинци)

Дивидија — средновековна некропола. При подигањето на споменикот на паднатите борци од НОБ, на високиот рид се откриени неколку гробови.
1 Поврзано
* Будица — населба од неолитското време;
* Манастир — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Св. Илија — старохристијанска црква;
* Селиште — средновековна населба; и
* Шумутница — населба од римското време.
Будица (Митрашинци)

Будица — населба од неолитското време. На десниот брег на Брегалница, на ниска тераса се среќаваат фрагменти од керамички садови, претежно со сива боја, како и орудија од камен.
1 Поврзано
* Дивидија — средновековна некропола;
* Манастир — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Св. Илија — старохристијанска црква;
* Селиште — средновековна населба; и
* Шумутница — населба од римското време.
Св. Илија (Митрашинци)

Свети Илија — старохристијанска црква. На левиот брег на реката Брегалница, околу малата новоизградена црква „Св. Илија“, се наоѓаат фрагменти од архитектонска камена пластика и од покривни ќерамиди.
1 Поврзано
* Будица — населба од неолитското време;
* Дивидија — средновековна некропола;
* Манастир — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Селиште — средновековна населба; и
* Шумутница — населба од римското време.
Гробишта (Мачево)

Гробишта — археолошко наоѓалиште во близина на селото Мачево, Беровско. Претставува старохристијанска црква со некропола. На 3 километри северозападно од селото, на висока тераса што се издига над Голем Дол се гледаат темели од мала старохристијанска црква со димензии од 8 × 5 метри. Околу неа се откриени гробови градени од камени плочи.
1 Поврзано
* Воднико — населба од неолитското време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Караѓузлија — населба од римското време;
* Кремениште-Селиште — населба од римското време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Мачево — населба од хеленистичкото време;
* Мачевски Чуки — могили од римското време;
* Могила — могила од римското време;
* Цуцуло — населба од римското време и старохристијанска црква; и
* Человеко — могила од римското време.
Мизија

:''За градот Мизија во северна Бугарија, видете град Мизија.''
Мизија (латински: ''Moesia'') била римска провинција и историски регион во југоисточниот дел на Европа.
1 Положба
Името „Мизија“ доаѓа од тракиското племе Мизи. На југ, регионот граничи со планинската верига Хемус (Стара планина), на север со Дунав, на запад со реките Дрина и Сава, и на исток со Црно Море. Мизија ти опфаќа денешните Северна Бугарија, Источна Србија, романска Северна Добруџа и Скопската Котлина во Македонија.
1.1 Поделба
Мизија била формирана како посебна заедница кон 6 година од н.е. Во 85-86 година император Домицијан ја поделил Мизија на два дела - ''Горна'' и ''Долна''. Граница меѓу двете новоформирани провинции била река Цибрица во денешната Монтанска област. Територијата на провинцијата Долна Мизија ја опфаќала денешна Северна Бугарија (без Видинската област и дел од Монтанската област) со денешна романска Добруџа. Територијата на Горна Мизија ја опфаќала на запад денешна Источна Србија и Косово, на југ денешна Северна Македонија, на исток денешните Перничка област и Ќустендилска област на Бугарија, а на север граница била река Дунав. Дарданија (вклучувајќи ја денешна Северна Македонија до Билазора) до крајот на III век била дел од Горна Мизија, но кон крајот на III век, истата станала посебна римска покраина која граничела со покраината Дакија. Населението на Горна Мизија веројатно е било од западно тракиско потекло, бидејќи жителите на Скупи се говорели на јазикот на племето Беси.
Западната граница на Античка Македонија започнувала од Пинд и продолжувала по Шарпланинскиот масив (Јабланица, Кораб, Дешат и планината Скард - денес Шар Планина). Шар Планина била тромеѓата помеѓу Македонија, Илирија и Дарданија. Северната граница на Античка Македонија, од тука, се спуштала по падините на планината Јакупица, минувала низ современите градови Скопје и Велес, по линијата на Сопот и Новачани, како и по долината на реката Пчиња и излегувала на Осоговските планини сè до Рила Планина. Северната граница на Античка Македонија, подоцна била граница помеѓу римските провинции Македонија и Горна Мизија,, меѓутоа оваа граница била и граница меѓу две култури: источна (хеленска) и западна (латинска).
Кичевската котлина и Полог до неодамна погрешно се ставаа во провинцијата Горна Мизија, спротивно од податокот на географот Птолемај дека овој дел влегувал во провинцијата Македонија. Плиниј истакнува дека Дасаретија се протегала на север од Епир сè до дивите барбари Дарданците. Полошката и Кичевската котлина влегувале во македонската област Дасаретија.
Денес Мизија нема никаков политички или административен статус во Бугарија и Србија. Називот се употребува претежно во историски контексти.
2 Галерија
Кремениште (Мачево)

Кремениште-Селиште — населба од римското време. Источно од селото во правецот на Робово, од двете страни на малата долина северозападно од Умленска Река, на блага падина ориентирана кон реката, во нивите се среќаваат многубројни фрагменти од керамички садови и питоси, а најдени се и монети.
1 Поврзано
* Воднико — населба од неолитското време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Гробишта — старохристијанска црква со некропола;
* Караѓузлија — населба од римското време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Мачево — населба од хеленистичкото време;
* Мачевски Чуки — могили од римското време;
* Могила — могила од римското време;
* Цуцуло — населба од римското време и старохристијанска црква; и
* Человеко — могила од римското време.