Протокол од Кјото

Протоколот од Кјото — меѓународен договор со кој се проширила Рамковната конвенција на Обединетите нации за климатски промени (UNFCCC) од 1992 година, која ги обврзува државите членки да ги намалат емисиите на стакленички гасови, врз основа на научниот консензус дека (прв дел) се случува глобално затоплување и (втор дел) дека ја предизвикуваат емисиите на CO2 создадени од човекот. Протоколот од Кјото бил усвоен во Кјото, Јапонија, на 11 декември 1997 година и стапил на сила на 16 февруари 2005 година. Имал 192 страни (Канада се повлекла од протоколот, од декември 2012 година) во 2020 година.
Протоколот од Кјото ја спровел целта на UNFCCC да го намали почетокот на глобалното затоплување со намалување на концентрациите на стакленички гасови во атмосферата до „''ниво што би спречило опасното антропогено мешање во климатскиот систем''“ (член 2). Протоколот од Кјото се применува на седумте стакленички гасови наведени во Анекс А: јаглерод диоксид (CO2), метан (CH4), азотен оксид (N2O), флуоројаглеводороди (HFCs), перфлуоројаглероди (PFCs), сулфур хексафлуорид (SF6), азот трифлуорид (NF3). Азот трифлуорид бил додаден за вториот период на усогласеност за време на рундата во Доха.
Протоколот се засновал на принципот на заеднички, но диференцирани одговорности: тој признавал дека поединечните земји имаат различни способности во борбата против климатските промени, поради економскиот развој, и затоа ја поставил обврската за намалување на тековните емисии на развиените земји врз основа на тоа што тие се историски одговорни за сегашните нивоа на стакленички гасови во атмосферата.
Првиот период на обврски на Протоколот започнал во 2008 година и завршил во 2012 година. Сите 36 земји кои целосно учествувале во првиот период на обврски го почитувале Протоколот. Сепак, девет земји морале да прибегнат кон механизмите за флексибилност финансирајќи ги намалувањата на емисиите во други земји бидејќи нивните национални емисии биле малку поголеми од нивните цели. Финансиската криза од 2007-08 помогнала да се намалат емисиите. Најголемите намалувања на емисиите биле забележани во земјите од поранешниот Источен блок бидејќи распадот на Советскиот Сојуз ги намалило нивните емисии во раните 1990-ти. Иако 36-те развиени земји ги намалиле своите емисии, глобалните емисии се зголемиле за 32% од 1990 до 2010 година.
Вториот период на обврски бил договорен во 2012 година за продолжување на договорот до 2020 година, познат како амандман од Доха на Протоколот од Кјото, во кој 37 земји имале обврзувачки цели: Австралија, Европската Унија (и нејзините тогашни 28 земји-членки, сега 27), Белорусија, Исланд, Казахстан, Лихтенштајн, Норвешка, Швајцарија и Украина. Белорусија, Казахстан и Украина изјавиле дека може да се повлечат од Протоколот од Кјото или да не го стават во правна сила Амандманот со цели од вториот круг. Јапонија, Нов Зеланд и Русија учествувале во првиот круг на Кјото, но не презеле нови цели во вториот период на обврски. Други развиени земји без цели за вториот круг биле Канада (која се повлекла од Протоколот од Кјото во 2012 година) и Соединетите Држави (кои не го ратификувале). Од октомври 2020 година, 147 држави го прифатиле амандманот на Доха. Тој стапил во сила на 31 декември 2020 година, по неговото прифаќање од мандатниот минимум од најмалку 144 држави, иако вториот период на обврски завршил истиот ден. Од 37 земји со обврзувачки обврски, 34 ги ратификувале.
Преговорите биле одржани во рамките на годишните Конференции за климатски промени на UNFCCC за мерките што треба да се преземат по завршувањето на вториот период на обврски во 2020 година. Ова резултирало со усвојување на Парискиот договор во 2015 година, кој е посебен инструмент според UNFCCC наместо измена на Протоколот од Кјото.