Пропаганда во Русија

Пропагандата во Русија промовира ставови, перцепции или агенди на Федералната влада на Русија. Медиумите вклучуваат државни медиуми и онлајн технологии, и може да вклучуваат употреба на „ активни мерки“ во советски стил како елемент на современо руско „политичко војување“. Имено, современата руска пропаганда го промовира култот на личноста на Владимир Путин и позитивните ставови за советската историја. Русија основала голем број организации, како што се Претседателската комисија за борба против обидите за фалсификување на историјата на штета на интересите на Русија (активна 2009-2012 година), руските веб-бригади и други кои се занимаваат со политичка пропаганда за да ги промовираат ставовите на руската влада.
1 Државен напор
На крајот од 2008 година, Лев Гудков, врз основа на податоците од анкетите на Левада центар, укажал на речиси исчезнување на јавното мислење како социо-политичка институција во современа Русија и негово заменување со државна пропаганда.
Набргу по Заложничка криза во училиштето во Беслан во септември 2004 година, Путин засилил програма спонзорирана од Кремљ насочена кон „''подобрување на имиџот на Русија''“ во странство. Еден од главните проекти на програмата бил создавањето во 2005 година на Russia Today (денес познат како RT), телевизиски канал за вести на англиски јазик кој обезбедува 24-часовно информирање. За неговиот почетен буџет биле доделени 30 милиони долари од јавни средства. Еден прилог на CBS News за започнувањето на Russia Today го цитирал Борис Кагарлицки кој изјавил дека тоа е „''во голема мера продолжение на старите советски пропагандни служби''“.
Заменик-министерот за надворешни работи на Русија, Григориј Карасин, во август 2008 година, во контекст на руско-грузискиот судир, изјавил: „Западните медиуми се добро организирана машина која прикажуваат само слики што се вклопуваат во нивните ставови. Нам ни е многу тешко да го вметнеме нашето мислење во страниците на нивните весници.“ Во јуни 2007 година, ''Vedomosti'' објави дека Кремљ ја засилил својата официјална активност на лобирање во САД од 2003 година, меѓу другото ангажирајќи компании како Hannaford Enterprises и Ketchum.
Во интервју од 2005 година за американскиот државен радиодифузер Глас на Америка, руско-израелскиот блогер Антон Носик изјавил дека создавањето на RT „''наликува на кампањи на советски стил пропаганда''“. Паскал Бонамур, раководител на европскиот оддел на Репортери без граници, ја нарекол новообјавената мрежа „''уште еден чекор на државата кон контрола на информациите''“. Во 2009 година, Лук Хардинг од ''The Guardian'' ја опишал рекламната кампања на RT во Обединетото Кралство како „''амбициозен обид за создавање нова постсоветска глобална пропагандна империја''“. Според Лев Гудков, директор на Левада центар, пропагандата во Русија е „''агресивна и измамничка... полоша од сè што сум видел во Советскиот Сојуз''“.
Во 2014 година, Иван Засурски, професор по медиуми и теорија на комуникации на Факултетот за новинарство на Московскиот универзитет, изјавил: „''Денес постојат многу сложени модели на влијание во светот што може да се означат како мека моќ. Но традиционалните груби методи на пропаганда и директна контрола што ги користи руската влада не можат да се сметаат за ефективни од професионална гледна точка и прифатливи од аспект на новинарската етика''“.
По руската анексија на Крим во 2014 година, било забележано значително зголемување на руската пропаганда од страна на НАТО. Во февруари 2017 година, фабрикувана аудио-снимка на генералниот секретар на НАТО Јенс Столтенберг наводно во разговор со украинскиот претседател Петро Порошенко била објавена од руската новинска веб-страница Life.ru. Подоцна се утврдило дека гласот на Порошенко бил имитација од руски шегобијци. Русија ги споредувала украинските владини сили во Донбас со членови на Исламска држава. Политичкиот научник Николај Кожанов тврди дека Русија користела пропаганда за пренесување националистички и просириски пораки за време на Сириска граѓанска војна. Кожанов исто така навел дека Русија се обидела да се прикаже себеси и Сирија како стабилна сила „''во борбата против нестабилноста предизвикана од Американците и тероризмот поддржан од регионалните партнери на САД''“.
RT и новинската агенција Спутник исто така шират лажни информации. При соборувањето на Летот 17 на „Малезија ерлајнс“, мрежното место Bellingcat на Елиот Хигинс обезбедило докази за манипулација со сателитски снимки објавени од руското Министерство за одбрана, кои биле користени од RT и Спутник.
Постојаната руска пропаганда довела до тоа некои луѓе да го негираат сопственото искуство од руската инвазија на Украина во 2022 година, дури и од страна на членови на семејството од другата страна на информативната железна завеса. Државно контролираните медиуми во Русија систематски ги намалувале и цивилните и воените загуби, осудувајќи ги извештаите за напади врз цивили како „лажни“ или обвинувајќи ги украинските сили. Иако рускиот Устав од 1993 година содржи член што изрично забранува цензура, рускиот цензурен апарат ''Roskomnadzor'' им наредил на медиумите да користат само информации од државни извори или да се соочат со казни и блокади, обвинувајќи повеќе независни медиуми за ширење „''неверодостојни општествено значајни невистинити информации''“ за гранатирањето на украинските градови од страна на руската армија и цивилните жртви. Дмитриј Муратов, главен уредник на рускиот независен весник ''Новаја Газета'', изјавил: „''Сè што не е пропаганда се уништува''.“
Според истражувачи, Русија ги засилила своите меѓународни пропагандни напори насочени кон Африка, Блиски Исток, Балкан, и Азија. Забележано е зголемување на про-руската пропаганда на арапски јазик за време на инвазијата на Украина, а Русија е обвинета дека ги засилува антизападните постколонијални незадоволства во Африка преку кампањи на дезинформации. Делумно поради руските напори, про-московските ставови и обвинувањето на Западот за инвазијата на Украина во 2022 година станале широко распространети во голем дел од Африка.
2 Познати руски пропагандисти
* Дмитриј Киселјов, ТВ водител и генерален директор на новинската агенција Русија Сегодња (под санкции воведени од Австралија) * Маргарита Симонјан, главен уредник на RT (порано Russia Today) и ''Русија Сегодња''* Михаил Леонтјев, водител на Канал 1 (под санкции воведени од Австралија) * Владимир Соловјов, водител на телевизиското шоу ''Вечер со Владимир Соловјов'' на Русија-1 (Обединетото Кралство и Европската Унија вовеле санкции против Соловјов поради поттикнување насилство и поткопување на суверенитетот на Украина) * Олга Скабеева, телевизиска водителка на Серуска државна телевизиска и радио компанија
* Евгениј Попов, телевизиски водител на Серуска државна телевизиска и радио компанија
* Дмитриј Стешин, воен дописник за таблоидниот весник ''Комсомолскаја правда'' (под санкции воведени од Обединетото Кралство и Австралија) * Александар Коц, воен дописник за таблоидниот весник ''Комсомолскаја правда'' (под санкции воведени од Обединетото Кралство и Австралија) * Евгениј Подубни, специјален дописник за телевизиските канали ''Русија-24'' и ''Русија-1'' (под санкции воведени од Обединетото Кралство и Австралија) * Александар Сладков, специјален дописник за програмата на Известија
* [Семјон Пегов, воен блогер* Игор Шчјоголев
* Екатерина Мизулина
* Светлана Миронјук
3 Употреба на социјални медиуми
Русија е обвинета дека користи социјални меиумски платформи за ширење пропагандни пораки до глобална публика преку ширење на лажни вести, како и преку објавување реклами и создавање псевдо-активистички движења. Популарноста на Спутник на социјалните медиуми и неговата употреба на вирални, кликбејт наслови довела до тоа да биде опишан како „BuzzFeed на пропагандата“ од списанието ''Foreign Policy''.
Русија била обвинета од американските власти за напори за ширење лажни вести и пропаганда со цел да се вмеша во Претседателските избори во САД 2016. Се тврди дека Русија користела тактики како создавање лажни профили на социјалните медиуми, организирање политички митинзи и онлајн политички реклами со цел да му помогне на републиканскиот претседателски кандидат Доналд Трамп да победи на изборите. Високи раководители на американските платформи за социјални медиуми направиле обид да се спротивстават на наводната руска пропаганда преку бришење автоматизирани сметки и информирање на корисниците за присуството на можна дезинформација на нивните платформи и интеракциите што можеби ги имале. Во јануари 2017 година, Twitter проценил дека приближно 677.000 корисници „''взаемно дејствувале со руска пропаганда или ботови за време на кампањата во 2016 година''“. Три недели подоцна, претставници на Twitter изјавиле дека веројатно повеќе од 1,4 милиони корисници биле изложени на содржина што потекнува од овие сметки. Во 2018 година, Twitter избришал приближно 200.000 твитови за кои било утврдено дека потекнуваат од сметки поврзани со Русија. На 31 октомври 2017 година, раководители од Facebook, Google и Twitter сведочеле за наводната употреба на социјалните медиуми од страна на Русија во изборите во 2016 година, пред Постојаниот избран комитет за разузнавање на Претставничкиот дом на САД. Во обид да се бори против лажните вести, Facebook објавил план во јануари 2018 година да се обиде да ги истакне доверливите извори на вести.
На 17 мај 2017 година, заменик-јавниот обвинител Род Розенштајн го назначил поранешниот директор на ФБИ Роберт Милер за специјален обвинител на Министерството за правда на САД во истрагата за наводното руско мешање во изборите во 2016 година. На 16 февруари 2018 година, Министерството за правда на САД обвинило тринаесет руски државјани и три руски компании за обид да влијаат врз изборите во 2016 година во корист на кампањата на Трамп. Меѓу обвинетите организации била и Агенцијата за интернет истражувања (IRA; активна 2013–2023), компанија со седиште во Санкт Петербург, за која се тврдело дека користела социјални медиуми за ширење лажни вести што ги промовираат руските интереси. Обвинението тврди дека вработените во IRA биле поттикнувани „да ја користат секоја можност за да ја критикуваат Хилари [Клинтон]“.
Русија е обвинета дека спроведувала пропагандни кампањи со цел да влијае врз јавното мислење во врска со анексијата на Крим во 2014 година. Руските операции на социјалните медиуми наводно биле насочени кон користење дезинформации за да им се допаднат на проруските сили на Крим, додека истовремено ги дискредитирале бунтовничките и сепаратистичките групи. Особено, преку социјалните медиуми била проширена лажна приказна за мало дете кое било распнато од украинските сили во Славјанск. Украинската влада исто така забранила неколку руски интернет-услуги, вклучувајќи ја популарната социјална мрежа VK, што било критикувано како цензура, бидејќи влијаело врз милиони Украинци.
4 Пропаганда во образованието
Од доаѓањето на власт во 2000 година, Путин и неговата влада ја промовирале идејата за „''патриотско образование''“ во образовните реформи со цел ширење пропаганда и зголемување на лојалноста кон режимот. Путин инсистирал учениците да учат патриотски вредности во училиштата, а наставата по историја, јазици и уметности да инспирира гордост кај младите и да го зајакне нивниот „патриотизам“. На почетокот, овие напори за воведување образовни промени имале ограничен успех, меѓутоа, по анексијата на Крим во 2014 година, според ''The Washington Post'', „патриотските“ реформи и нагласувањето на патриотизмот се зголемиле, додека слободата на говор во училиштата опаднала, а наставниците станале поверојатно да бидат отпуштени за јавно изразување политички ставови. Националните руски симболи станале повеќе славени, а во 2014 година руската влада одобрила нов сет учебници по историја, кои содржеле ревидиран наратив на историските настани и ги пофалувале постигнувањата на Путин и анексијата на Крим.
На 21 мај 2020 година, ''The Moscow Times'' објавил дека рускиот претседател Владимир Путин направил уште еден обид да воведе „патриотски лекции“ за руските ученици.
По руската инвазија на Украина во февруари 2022 година, руската влада ги зголемила напорите за воведување „патриотско образование“ во училиштата преку донесување нови образовни закони, ревидирање на училишните учебници и воведување наставни водичи кои им помагаат на наставниците да одржуваат „патриотски“ лекции што би ја оправдале инвазијата.
Во септември 2022 година, Министерството за образование вовело серија задолжителни наставни планови, во голем дел развиени од министерот за образование Сергеј Кравцов, насловени ''Разговори за важни работи'' (|Разговоры о важном|Razgovory o vazhnom|Разговори за она што е важно, или накратко „Важни разговори“).''Важни разговори'' вклучуваат лекции за „патриотизам“ кои им се предаваат на деца почнувајќи од шестгодишна возраст, како „''среќата на татковината е повредна од животот''“, „''вистински патриот треба да биде подготвен да ја брани земјата''“ и „''не е страшно да се умре за татковината''“. Исто така, ги учи децата за руски херои како советскиот космонаут Јуриј Гагарин, и опфаќа различни теми од перспектива на руската влада, како национален идентитет, патриотизам, традиционални вредности и светски настани. Путин одржал инаугуративна лекција со избрани ученици во руската ексклава Калининград на 1 септември 2022 година. Associated Press објавил дека некои родители биле шокирани од милитаристичката природа на лекциите „Важни разговори“, при што некои ги споредиле со „патриотското образование“ од поранешниот Советски Сојуз. Некои руски ученици и нивните родители биле истражувани од полицијата или им било заканувано со исклучување поради одбивање да присуствуваат на лекциите „Важни разговори“.
Во првата недела од март, руските училишта одржале „Серуска отворена лекција“, виртуелна лекција за дополнително оправдување на потребата од водење војна против Украина и „опасноста“ од НАТО (види Дезинформации во руската инвазија на Украина). Министерството за образование на Русија исто така распространувало прирачници до наставниците, со упатства како да расправаат за војната, вклучително и „одобрена“ верзија на судирот. Еден прирачник експлицитно тврди дека руската војна во Украина „''не е војна''“. Руски наставници се соочиле со гонење за изразување антивоени ставови во и надвор од училницата. Путин потпишал закон со кој се проширува законот за странски агенти на Русија. Според овие проширувања, секое лице или организација што добива било каков вид поддршка, не само финансиска, се додава на списокот на Министерството за правда како „странски агент“. „Странските агенти“ имаат забрана да добиваат државно финансирање, да предаваат на државни универзитети или да работат со деца. Роскомнадзор доби овластување да блокира веб-страници на „странски агенти“ по барање на Министерството за правда без судска одлука. Во летото 2022 година, Путин одобрил создавање на национално движење на деца и млади по модел на советските пионерски организации.
Во август 2023 година, учебник по историја напишан од Владимир Медински тврди дека по распадот на Советскиот Сојуз, „''Западот станал опседнат со дестабилизирање на ситуацијата во Русија. Целта не била ни скриена: да се распарчи Русија и да се преземе контрола врз нејзините ресурси''.“ Според критичарите, учебникот шири кремљовска пропаганда и го одразува светогледот на Владимир Путин.
5 Реакции
Поради пропагандата во Руската Федерација, Европската служба за надворешно дејствување ја основала работната група „Ист Стратком“ во 2015 година со цел да ги евидентира и прикажува случаите на невистини што се шират во Русија за ЕУ и нејзините земји членки.
Според Микола Рјабчук, украински новинар и политички аналитичар, руската пропаганда се развила во целосна информациска војна за време на Руско-украинската војна. Рјабчук напишал: „Се појавија три главни наративи што може да се сумираат како ‘границите на Украина се вештачки’, ‘украинското општество е длабоко поделено’ и ‘украинските институции се непоправливо нефункционални’“, со што се оправдува потребата од „надворешно, наводно руско, старателство“.
За време на сослушување во американскиот Конгрес во 2015 година, Леон Арон, директор за руски студии во Американскиот претприемачки институт, ја опишал руската телевизиска мрежа RT (порано позната како Russia Today) како не само промотор на рускиот „бренд“, туку и како средство за „''обесвреднување на идеите за демократска транспарентност и одговорност, поткопување на довербата во веродостојноста на јавните информации и исполнување на медиумскиот простор со полувистини''“. Тој ја опишал руската државна пропаганда како „''агресивна, често суптилна и ефективна во својата употреба на интернетот''“.
Питар Померанцев, британски ТВ продуцент, во својата книга од 2014 година ''Nothing Is True and Everything Is Possible'', тврди дека целта на пропагандата не е да убеди, како во класичната пропаганда, туку да создаде „валкано“ информативно поле во кое луѓето нема да веруваат никому.
Говорејќи за Руско-украинската војна во 2014 година, Џон Кери, државен секретар на САД, ја нарекол РТ државно спонзориран „''мегафон на пропаганда''“ и додал: „Russia Today е распоредена за да ја промовира фантазијата на претседателот Путин за тоа што се случува на теренот. Тие речиси целосно се посветени на оваа цел — да пропагираат и да го искривуваат она што се случува или не се случува во Украина.“
Клиф Кинкајд, директор на Центарот за истражувачко новинарство при Accuracy in Media, ја нарекол РТ „''добро познат извор на дезинформации за руската пропаганда''“.
Членови на Европскиот парламент тврделе дека Европа треба да ја зацврсти својата одбрана против руската пропаганда, повикувајќи се на наводно руско мешање во француските, германските и шпанските избори, како и Брегсит. Во март 2015 година, ''Работна група „Ист Стратком“'' била создадена со поддршка на Европската Унија со цел да се спротивстави на руските напори за ширење дезинформации и лажни вести.
На 14 март 2022 година, Марина Овсјаникова, уредничка во главната руска државно контролирана телевизија Канал Еден, ја прекинала живата телевизиска програма за да протестира против руската инвазија на Украина, носејќи плакат на кој пишувало на мешавина од руски и англиски: „''Стоп за војната, не верувајте во пропагандата, тука ве лажат''“.
На 5 април 2022 година, рускиот опозициски политичар Алексеј Навални изјавил дека „''монструозноста на лагите“ во руските државни медиуми е „незамислива. И, за жал, исто така е и нивната убедливост за оние кои немаат пристап до алтернативни информации''“. Тој напишал на Твитер дека „''поддржувачите на војната“ меѓу руските државни медиумски личности „треба да се третираат како воени злосторници. Од главните уредници до водителите на ток-шоуа до уредниците на вести, [тие] треба да бидат санкционирани сега и еден ден да им се суди''“.