Список на цареви од династијата Чјинг

Династијата Чјинг била основана како „Подоцнежна династија Џин“ во 1616 г. од страна на Нурхачи, Манџурец од кланот Ајсин-Гјоро, додека пак неговиот син Хунг Тајџи ја преименувал династијата во „Чјинг“ во 1636 г. Династијата владеела сè до 1912 г. Во самата Кина, дианстијата Чјинг ја наследила династијата Минг во 1644, за време на царот Шунџе. Затоа, политички земено, царот Шунџе е првиот цар од оваа династија кому правилно му следува титулата Цар на кина. Династијата брои вкупно 12 владетели започнувајќи од Нурхачи, од кои 10 биле владетели на самата Кина. Династијата Чјинг била оборена во Синхајската револуција во 1911, иако последниот цар не абдицирал во полза на Република Кина сè до зимата 1912 и си ја задржал титулата сè до 1924 г.
1 Список на цареви
Родено име<sup>1</sup>
Посмртно име<sup>2</sup>(кратка форма)Кинески, ''Манџурски''
Храмно име<sup>2</sup>
Владетелско имеКинески, ''Манџурски''
Владеел
Најпозатпо името
Слика
Нурхачи努爾哈赤пинјин: Nǔ'ěrhāchì
Гаоди高帝''Dergi hūwangdi''
Тајцу太祖
Тиенминг天命(1616-1626)
1616-1626
Нурхачи
Хуанг Тајџи皇太極
Венди文帝''Genggiyen su hūwangdi''
Тајцунг太宗
Тиенцун天聰''Abkai sure''1627-1636;
Чунгде崇德''Wesihun erdemungge''1636-1643
1626-1643
Хуанг Тајџи
Фулин福臨
Џангди章帝''Eldembure hūwangdi''
Шицу世祖
Шунџе順治''Ijishūn dasan''
1643-1661<sup>5</sup>
Шунџе
Сјуенје玄燁
Женди仁帝''Gosin hūwangdi''
Шенгцу聖祖
Кансји康熙''Elhe taifin''
1661-1722
Кансји
Јинџен胤禛
Сјенди憲帝''Temgetulehe hūwangdi''
Шицунг世宗
Јунгџенг雍正''Hūwaliyasun tob''
1722-1735
Јунгџенг
Хунгли弘曆
Чунди純帝''Yongkiyangga hūwangdi''
Гаоцунг高宗
Чиенлунг乾隆''Abkai wehiyehe''
1735-1796(died 1799)<sup>6</sup>
Чиенлунг
Јунгјан顒琰
Жујди睿帝''Sunggiyen hūwangdi''
Жензцунг仁宗
Џјачјинг嘉慶''Saicungga fengšen''
1796-1820
Џјачјинг
Мининг旻寧
Ченгди成帝''Šanggan hūwangdi''
Сјуенцунг宣宗
Даогуанг道光''Doro eldengge''
1820-1850
Даогуанг
Јиџу奕詝
Сјенди顯帝''Iletu hūwangdi''
Венцунг文宗
Сјенфенг咸豐''Gubci elgiyengge''
1850-1861
Сјенфенг
Цајчун載淳
Јиди毅帝''Filingga hūwangdi''
Муцунг穆宗
Тунгџе同治''Yooningga dasan''
1861-1875<sup>7</sup>
Тунгџе
Цајтјен載湉
Џингди景帝''Ambalinggū hūwangdi''
Децунг德宗
Гуангси光緒''Badarangga doro''
1875-1908<sup>7</sup>
Гуангси
Пуји溥儀''познат и како'' Хенри
Синди <sup>8</sup>遜帝
<sup>9</sup>
Сјуентунг宣統''Gehungge yoso''
1908-1924<sup>10</sup>(† 1967)
Сјуентунг
1 Презимето на династијата Чјинг Ајсин-Гјоро (愛新覺羅 ''aixin jueluo''), но кај Манџурците не било вообичаено да се наведува презимето или кланот заедно со личното име на поединецот.
2 Бидејќи честопати се случувало повеќе цареви од различни династии да делат посметни и храмни имиња, пред нив се наведува династијата, (во случајов Чјинг) за да не дојде до забуна. На пример, царот Чиенлунг честопати се среќава споменат како Чјинг Гаоцунг.
3 Нурхачи ја основал династијата Џин (金) т.е. Подоцнежната дијастија Џин (後金) во 1616 г, но дури неговиот син Хунг Тајџи го променил името на династијата во Чјинг во 1636 г. Нурхачи го зел владетелското име Тиенминг но неговите титули како владетел од династијата Чјинг му се дадени посмртно.
4 Хунг Тајџи во некои историски книги погрешно се наведува како Абахај (阿巴海).
5 Царот Шунџе бил првиот цар од династијата Чјинг, кој владеел со самата Кина по окупацијата на Пекинг во 1644 г.
6 Царот Чиенлунг се повлекол од функцијата во 1796, и ја зел титулата Почесен цар (太上皇帝). Ова го сторил од почит кон неговиот славен дедо Канси, за да не владее подолго од него. Меѓутоа тој сепак имал врховна власт сè до смртта во 1799. Тогаш него го наследил синот Џјачјинг, кој бил крунисан три години пред тоа.
7 Царицата-вдовица Цеси, конкубина на царот Сјенфенг, мајка на царот Тунгџе, и маќеа на царот Гуангси, ги применувала своите големи политички способности за да владее зад престолот или на него од 1861 до смртта во 1908 г. Била намесник за време на малолетствата на двата млади цара и го притворила царот Гуангси во Летниот дворец откога се обидел да воведе реформи во 1898 г. Смртта на царот Гуангси била објавена еден ден пред нејзината.
8 Синди („абдицираниот цар“) е посмртно име на Пуји кое се употребува историската литература во Кина и тајван.
9 Во 2004 потомците на царското семејство Чјинг му доделиле посмртно име и храмно име на Пуји. Посмртно име: Минди (愍帝). Храмно име: Гунгцунг (恭宗). Преостанува да се види дали кинеската јавност ќе ги прифати овие имиња.
10 Династијата Чјинг била оборена во 1911, а последниот цар Сјуентунг официјално абдицирал на 12 февруари 1912. Меѓутоа на истиот ден Република Кина донела „Одредби за благонаклонет третман на Царот на големата династија Чјинг по неговата абдикација“ (清帝退位優待條件) со што му се дозволувало да ја задржи титулата и дека републичката влада ќе го третира со протокол како оној наменет за странски владетели. Овие одредби биле преработени на 5 ноември 1924, по извршениот пуч на генералот Фенг Јисјанг: сега новите одредби налагале дека Сјуентунг повеќе нема право на титула и со тоа станува обичен граѓанин на Република Кина. Истиот ден Сјуентунг бил изнесен од Забранетиот град. Така, Сјуентунг бил на власт сè до 12 февруари 1912 (и накратко помеѓу 1 јули и 12 јули 1917), и цар без власт од 12 февраури 1912 до 5 ноември 1924. Сјуентунг подоцна станал водач на марионетската држава Манџукуо (Манџурија) под јапонска контрола, со владетелското име Датунг (大同) (1932-1934), а потоа и марионетски цар на истата држава под владетелското име Канде (康德) (1934-1945).
2 Поврзано
* Семејна лоза на династијата Чјинг
* Кинески династии