Бидри

Бидри е позната техника на изработка на метални предмети од градот Бидар во Карнатака, Индија. Развиен е во 14 век од нашата ера за време на владеењето на султаните Бахмани Терминот „бидри“ потекнува од градот Бидар, која сè уште е главен центар на производство. Металот што се користи е бел месинг кој е поцрнет и обложен со сребро. Како домашна уметничка форма, Бидри добил регистар на географски ознаки (ГИ) на 3 јануари 2006 година.
1 Потекло
Потеклото на Бидри обично се поврзува со владеењето на бахамските султани кои владееле со Бидар во 14-15 век. Техниките и стилот се под влијание на персиската уметност. Уметничката форма се развила во кралството, мешавина од турски, персиски и арапски влијанија кои биле измешани со локалните стилови и на тој начин се родил специфичен и уникатен стил. Абдула бин Кајзер, занаетчија од Иран, бил поканет од султанот Ахмед Шах Бахмани да работи на украсување на кралските палати и дворови. Според некои извештаи, Кајзер соработувал со локални занаетчии под власта на Ахмед Шах и неговиот син Втор Алаудин Бахмани. Заедно со локалните занаетчии, уметноста се проширила и во просторот и во времето се пренесувала од колено на колено.
2 Бидри занаетчии
Во овој занает има занаетчии кои придонеле за национално и меѓународно признание на занаетот. Според пописот на Индија од 1961 година, Саид Тасадук Хусеин, прв добитник на национална награда во 1969 година, бил раководител на задругата Гулистан во Бидар. Други значајни добитници на национални награди се Абдул Хаким, Мохамед Наџиб Кан, Шах Маџид Квадри, Мохамед Моизудин, Мохамед Абдул Рауф и Мохамед Салимудин.
3 Процес на создавање на бидри
Бидрите поминуваат низ процес на осум степени: обликување, измазнување со турпија, дизајнирање со длета, гравирање со длето и чекан, вметнување во чисто сребро, повторно измазнување, полирање и конечно оксидирање со земја и амониум хлорид.
Бидри е направен од лиен бел месинг во сооднос бакар - цинк 1:16. Прво, се формира калап од почва што станува обработлив со додавање на рицинусово масло и смола. Потоа стопениот метал се истура во него за да се добие лиено парче кое подоцна се измазнува со стружење. Одливот сега се премачкува со јак раствор од бакар сулфат за да се добие привремен црн слој врз кој се гравираат рачно дизајните со помош на метален стилус. Потоа се прицврстува во менгеме, а мајсторот користи мали длета за да го гравира дезен врз површината со слободна рака. Потоа, внимателно се кове фина жица или сплескани ленти од чисто сребро во жлебовите.
Предметот потоа се струга, полира и измазнува за да се отстрани привремениот црн слој. Ова прави сребрениот додаток тешко да се разликува од белиот месинг.
Бидри сега е подготвен на поцрнување во последниот процес. Традиционално, занаетчиите од Бидар користат земја земена од имотот на тврдина од 15 век во Бидар, која е богата со калиум нитрат. Земјата се меша со амониум хлорид и вода за да се добие паста која потоа се втрива на загреана месингана површина. Пастата го потемнува месингот, но не и сребрениот додаток.
Црната патина е мешавина од цинк оксид и бакар(II) оксид (<sub>Cu2O</sub>). Бакарниот оксид прави патината да биде во црна боја (цинк оксидот е бел). Амониум хлоридот што се нанесува на бидрито селективно го раствора цинкот на површината на месингот, оставајќи површина богата со бакар што се оксидира од калиум нитрат.
Потоа пастата се плакне по што останува сјаен сребрен дизајн кој е впечатлив во контраст со црната површина. Како краен степен, на готовиот производ се нанесува масло за да се продлабочи мат слојот. Готовиот производ изгледа црн со брилијантен сребрен додаток.
4 Техника и дизајн
Следниве техники се користат при изработка на бидри: таркаши (вметнување на листови), таинишан (вметнување на листови), зарнишан (низок релјеф), зарбуланд (висок релјеф), афтаби (дизајн со сечење во преклопен материјал). Не секогаш се користи само една техника на еден предмет, често се комбинираат две или повеќе техники. Најчесто се комбинираат таркаши и таинишан, ретко се користат комбинации од зарнишан или таинишан и таркаши или афтаби во различни композиции. Главно се користи вметнување на сребро бидејќи обезбедува подобар контраст со црниот метал, а во неколку случаи се користи и бакар или скапоцен метал како злато.
Мотивите кои што се користат се најчесто цветни или геометриски, со влијанија од Персија, Јужна Индија, а подоцна и од Европа. Традиционално, цветните мотиви се состојат од ашарфи-ки-бути, лисја (ползавци), геометриски дизајни, човечки фигури, стилизирани растенија од афион со цвеќиња итн., кои најчесто се наоѓаат на предметите. Побарувачката за шарите на персиски рози или записи од пасуси од Куранот со арапско писмо се исто така многу барани на Запад.
Во минатото, бидри се користел за наргиле, држачи за паан и вазни, но сега од него се изработуваат и сувенири, чинии, обетки, послужавници, кутии за украси, друг накит и експонатни предмети.
Во Аурангабад, занаетчиите исто така изработуваат модели од мотиви од пештерите Ајанта, особено од Ајанта Падмапани, кои се многу барани странските туристи.
5 Особеност на почвата
Занаетчиите од Бидри ги оцрнуваат своите производи користејќи земја од околината на тврдина од 15 век во Бидар. Тие велат дека во одредени делови на тврдината, не добиваат сончева светлина или дожд со години, па тоа ѝ ги дава потребните својства на почвата. Кога занаетчиите одат во тврдината барајќи таква почва, тие ја препознаваат по вкус. Тврдината е туристичка атракција, заштитена од развој, но достапна за јавноста, а на чуварите не им пречи што занаетчиите крадат мали количини земја од време на време.
Хемиската анализа на почвата околу тврдината покажува дека таа е богата со алкални нитрати. Се верува дека нитратите го оксидираат бакарот во месингот за да создадат бакар(II) оксид, кој е црн. Сончевата светлина ги разградува нитратите, што објаснува зошто почвата во деловите од тврдината што се заштитени од сончева светлина е богата со нитрати.
6 Поврзано
* Кинал занает
7 Наводи
8 Библиографија
* Рехаман Пател, уметност Бидри, публикација за историски истражувања на Карнатака, Дарвад, 2017 година
* Кришна Лал, Каталог, Национална музејска колекција Бидри Вер, Национален музеј на Индија, Њу Делхи, 1990
* Сузан Стронг, Каталог, Бидри Варе: Инкрустирани метални дела од Индија, Музеј Викторија и Алберт, Лондон, 1985
* Нарајан Сен, Каталог за уметноста на Демасценот и Бидри, Индиски музеј Калкута, 1983
* Анил Рој Чудури, Каталог, Бидривер, Музеј Салар Јунг, Хајдерабад, 1961
* Гулам Јаздани, Бидар - неговата историја и споменици, објавено од Владата на Низам, отпечатено во Оксфорд Прес Лондон, 1947 година