Прошетка за паметење (роман)

''Прошетка за паметење'' е роман од американски писател Николас Спаркс, издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во Бјуфорт, Северна Каролина, е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во филм со истото име.
1 Пишување
Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година.
Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман ''Страници на љубовта'', прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите.
Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од рак во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со величење: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“
2 Резиме на содржината
Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче Бејфорт, Северна Каролина. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи Библија со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба.
Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно.
Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува.
На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од леукемија. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“
Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“
3 Ликови
*Џејми Саливан е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон.
*Лендон Картер е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми.
*Хегбарт Саливан е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко.
*Г-ѓа Картер е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“
*Г-дин Картер е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во Северна Каролина и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во Вашингтон.
*Анџела Кларк е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу.
*Кери Денисон е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас.
*Лу е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“.
*Г-ѓица Гербер е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно.
*Ерик Хантер е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен.
*Еди Џоунс не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен.
*Починатата мајка на Џејми е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми.
4 Прифатеност
Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со тврда корица и подоцна со меки корици. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици.
Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од Entertainment Weekly , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна проза и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, Publishers Weekly го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од
Publishers Weekly вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со Страници на љубовта во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат Страници на љубовта.“ Сè на сè Publishers Weekly го искажа своето разочарување.
Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“
5 Прилагодување
Прошетка за паметење е прилагоден во филм со истото име, со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по Порака во шише во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на Warner Bros, во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од Адам Шанкман и продуциран од Денис ДиНови и Хант Ловри за Warner Bros. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година.
Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка Менди Мур (Џејми) и Шејн Вест (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа.
6 Библиографија
Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. ISBN 0-446-52553-7