Лажна војна

Лажна војна (|Drôle de guerre; |Sitzkrieg) се однесува на период од осум месеци по почетокот на Втората светската војна, кој се одликувал со само една ограничена воена копнена операција на Западниот фронт, кога француските трупи ја нападнале германската област Сар. Откако Нацистичка Германија извршила инвазија на Полска на 1 септември 1939 година, Обединетото Кралство и Франција ѝ објавиле војна на Германија на 3 септември 1939 година и овој датум се смета за почеток на лажната војна. Лажната војна завршила со германската инвазија на Франција и Ниските Земји (10 мај 1940 година). Иако за време на лажната војна немало големи воени кампањи преземени од Британија и Франција, тие започнале економска војна. Тие создавале детални планови за обемни операции за оневозможување на германските воени напори, меѓу кои отворањето на англофранцускиот фронт на Балканот, инвазијата на Норвешка за да преземат контрола врз главниот извор на железна руда во Германија и напад на Советскиот Сојуз, за да го прекинат снабдувањето со нафта за Германија.
Привидниот мир во Лажната војна бил прекинуван со неколку сојузнички акции. Во Сарската офанзива во септември, Французите ја нападнале Германија со намера да ѝ помогнат на Полска, но офанзивата била неуспешна и за неколку дена тие се повлекле. Во ноември, Советите ја нападнале Финска по што започнала Зимската војна, а Франција и Британија размислувале за офанзива со која ќе ѝ помогнат на Финска, но акцијата на собраните трупи за оваа кампања била одложена за март а пред тоа војната веќе завршила. Германија била загрижена за сојузничките планови за Скандинавската кампања и и затоа во април се одлучила да ги нападне Данска и Норвешка, а сојузничките трупи кои претходно биле регрутирани за Финска биле преупатени за Норвешка. Борбите се воделе до јуни кога сојузниците се повлекле и ѝ ја отстапиле Норвешка на Германија.
Од Германска страна биле извршени неколку поморски напади против британските носачи на авиони и уништувачи и успеале да потонат неколку од нив. Воздушните акции започнале на 16 октомври 1939 година кога Луфтвафе започнал со напади врз британски воени бродови.
1 Терминологија
Во Франција оваа војна е позната како ''смешна војна''. Терминот го смислил францускиот новинар Роланд Дорјелес, кој известувал за воената неактивност на француско-германската граница. Во Полска, која сметала дека е предадена од нејзините западни сојузници, се користел терминот ''чудна војна'' за периодот откако престанале сите воени операции на Западниот фронт (12 септември 1939).
Винстон Черчил Лажната војна ја нарекол „Војна на самракот“ и Сицкриг („војна со седење“: игра на зборови на блицкриг). На француски, се нарекува fr („смешна“ или „чудна“ војна).
Терминот „Лажна војна“ веројатно е измислен од американскиот сенатор Вилијам Бора, кој во септември 1939 година коментирајќи за неактивноста на Западниот фронт, рекол: „Има нешто лажно (невистинито) во оваа војна“.
2 Неактивност
План за одбрана на полската армија, План Запад, претпоставувал дека со офанзивата на сојузниците на западниот фронт значително ќе го ослаби полскиот фронт на исток.
Поголемиот дел од германската армија бил ангажирана во Полска, а многу мала германска ја бранела француската граница. На Мажиновата линија биле стационирани британските и француските трупи, но имало само некои локални, спорадични престрелки, и повремени борби меѓу воените авиони. Кралските воздухопловни сили фрлале пропагандни летоци врз Германија, а во Британија стигнале и првите канадски трупи.
Во првите неколку месеци од војната, Германија сè уште се надевала дека ќе ја убеди Британија да склучат примирје. Затоа Германија, спротивно од очекувањата, не извршила воздушен напад врз британските градови, а германските пилоти кои ги нападнале базите на шкотската морнарица биле изведени на воен суд и погубени за бомбардирање на цивили. Тогаш Британија и Франција не увиделе дека Германија користи 90% од своите авиони за време на полската инвазија.
3 Сарска офанзива
Сарската офанзива бил француски напад на Сар кој го бранел германската 1-ва армија. Со офанзивата требало да ѝ се помогне на Полска. Нападот бил прекинат по неколку километри и француските сили се повлекле. Според француско-полската воена конвенција, француската армија требало да започне со подготовки за голема офанзива три дена по почетокот на мобилизацијата. На 15-тиот ден од мобилизацијата (односно на 16 септември), француската армија требало да започне целосен напад врз Германија.
Офанзивата по долината на реката Рајна започнала на 7 Септември, четири дена откако Франција ѝ објавила војна на Германија. Бидејќи ''Вермахтот'' бил зафатен со нападот на Полска, француските војници имале бројчана предност долж нивната граница со Германија. Единаесет француски дивизии напредуваа 32 км кон Сарбрикен против слабата германска одбрана.
На 12 Септември, англо-францускиот Врховен воен совет се состанал за прв пат во Абевил. Било одлучено да се прекинат сите офанзивни дејства веднаш бидејќи Французите се одлучиле да водат одбранбена војна. Генералот Морис Гамелин им наредил на своите трупи да застанат на не поблиску од 1 км од германските позиции долж Зигфридската линија. Полска не била известена за оваа одлука. Следниот ден, командантот на француската воена мисија во Полска, генерал Луис Фаури, го информирал полскиот началник на Генералштабот - Вацлав Стачиевич - дека големата офанзива на западниот фронт планирана од 17-20 септември мора да се одложи. Во исто време, француските дивизии добиле наредба да се повлечат во нивните касарни долж Мажинската линија.
4 Зимска војна
За време на Лажната војна, на 30. ноември 1939, со нападот на Советскиот Сојуз врз Финска започнала Зимската војна. Јавноста во Франција и Британија застанала на Финска страна и побарала од своите влади да преземат активности за поддршка на „храбрите Финци“ против против моќниот Советскиот Сојуз. Поради нападот, Советскиот Сојуз бил исклучен од Друштвото на народите, а се размислувало за интервенција во северна Скандинавија. Британските сили собрани за да ѝ помогнат на Финска не беа испратени пред да заврши Зимската војна, а биле испратени како помош за Норвешка во Норвешкиот поход. На 20 март, по завршувањето на Зимската војна, Едуар Даладиер поднел оставка како премиер на Франција, делумно поради својот неуспех да помогне на одбраната на Финска.
5 Германска инвазија на Данска и Норвешка
Размислувањата за завзамање на северна Скандинавија (без согласност на неутралните скандинавски земји), и инцидентот Алтмарк од 16 февруари, ги растревожил ''Кригсмарин'' и Германија затоа што пристапот до резервите со железна руда бил под голема закана и бил силен аргументи Германија да го освои норвешкиот брег. На 9 април под кодно име ''Операција Везерибунг'', започнала германската инвазија на Данска и Норвешка. На 14-ти, сојузничките трупи биле истоварени во Норвешка, а до крајот на месецот, јужните делови на Норвешка биле во германски раце. Борбите продолжија на север сè додека сојузниците не се повлекле на почетокот на јуни поради германската инвазија на Франција; норвешките сили во континентална Норвешка го положиле оружјето на полноќ на 9 јуни.
6 Промена на британската влада
По дебаклот на сојузничката кампања во Норвешка, имало жестока дебата во Долниот дом во Обединетото Кралство а британскиот премиер Невил Чембрлен бил постојано напаѓан. Иако му била изгласана доверба, Чембрлен на 10 мај поднел оставка на премиерската функција, но останал лидер на Конзервативната партија. Винстон Черчил, кој го наследил Чембрлен формирал нова коалициска влада во која биле вклучени членови на конзервативците, лабуристите и Либералната партија, и неколку независни министри.
7 Поврзано
* Операција Штука
* Западно предавство
* Зошто да умреме за Гдањск?