Таџичка азбука

Таџичка азбука е термин кој ги опфаќа сите писма со кои се запишувал таџичкиот јазик. Првично, поради влијанието на Исламот, јазикот се запишувал со персиско-арапско писмо, кое подоцна за краток период било заменето со латиница. Латиница пак во времето на СССР била заменета со кирилица, која и денес е доминантно и официјално писмо за запишување на јазикот. Покрај овие три, јудејско-таџичкиот дијалект користел хебрејско писмо, но и овој дијалект денес сè повеќе користи кирилица.
1 Азбуки
1.1 Персиско-арапско писмо
+
ر, ذ, د, خ, ح, چ, ج, ث, ت, پ, ب, ا
ق, ف, غ, ع, ظ, ط, ض, ص, ش, س, ژ, ز
ی, ه, و, ن, م, ل, گ, ک
1.2 Латиница
Латиницата била воведена по Руската револуција во 1917 година за да се зголеми писменоста на населението.
+
A a, B ʙ, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, H h, I i, Ī ī
J j/Y y, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, Ş ş, T t
U u, Ū ū, V v, X x, Z z, '
1.3 Кирилица
Кирилицата била воведена за времето на СССР и ја заменила латиницата.
+
А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж, З з, И и, Й й, К к
Л л, М м, Н н, О о, П п, Р р, С с, Т т, У у, Ф ф, Х х, Ч ч
Ш ш, Ъ ъ, Э э, Ю ю, Я я, Ғ ғ, Қ қ, Ҳ ҳ
Буквите ''ц, щ,'' and ''ы'' се користат за позајмени зборови.
1.4 Хебрејско писмо
+
ג״, ג׳, ג, גּ, בּ, ב, איֵ, איִ, אוּ, אוׄ, אָ, אַ
מ ם, ל, כּ ךּ, כ ך, י, ט, ח, ז, ז, ו, ה, ד
ת, שׁ, ר, ק, צ ץ, פּ ףּ, פ ף, ע, ס, נ ן
2 Примери
латиница кирилица персиско-арапско македонски
tg-Latn, tg-Cyrl, tg-Arab, Сите човечки суштествa се раѓaaт слободни и еднакви по достоинство и правa. Tиe се обдарени со разум и совест и требa да се однесувaaт еден кон друг во дуxот на општочовечкaтa припaдност.
3 Азбуките
кирилица, латиница, персиско-арапско, МФА, примери
А а, A a, َ, اَ, = سَنگ
Б б, B ʙ, ﺏ, = بَرگ
В в, V v, و, = ناموَر
Г г, G g, گ, = سَنگ
Ғ ғ, ﻍ, = بَغداد
Д д, D d, ﺩ, = مادَر, = بَغداد
Е е, E e, ی, = می‌رَوَم
Ё ё, Jo jo, یا
Ж ж, ژ, = کَژدُم
З з, Z z, ﺽ ,ﻅ ,ﺫ ,ﺯ
И и, I i, اِ, ِ
Ī ī, ی
Й й, J j, یْ, ی
К к, K k, ک
Қ қ, Q q, ﻕ
Л л, L l, ﻝ
М м, M m, ﻡ
Н н, N n, ﻥ
О о, O o, ا ,آ
П п, P p, پ
Р р, R r, ﺭ
С с, S s, ﺙ ,ﺹ ,ﺱ
Т т, T t, ﺕ ,ﻁ
У у, U u, اُ, ُ
Ū ū, او ,و
Ф ф, F f, ﻑ
Х х, X x, ﺥ
Ҳ ҳ, H h, ﺡ
Ч ч, C c, چ
Ç ç, ﺝ
Ш ш, Ş ş, ﺵ
ъ, ', ﻉ
Э э, E e, ای
Ю ю, Ju ju, یُ ,یو
Я я, Ja ja, یه, یَ
4 Notes
# Schlyter, B. N. (2003)
# Keller, S. (2001) ''To Moscow, Not Mecca: The Soviet Campaign Against Islam in Central Asia, 1917-1941''# Dickens, M. (1988)
# Khudonazar, A. (2004) "The Other" in ''Berkeley Program in Soviet and Post-Soviet Studies'', November 1, 2004.
# Perry, J. R. (2005) ''A Tajik Persian Reference Grammar'' (Boston : Brill) p. 34
# Siddikzoda, S. "Tajik Language: Farsi or not Farsi?" in ''Media Insight Central Asia #27'', August 2002
### Perry, J. R. (2005) ''A Tajik Persian Reference Grammar'' (Boston : Brill) p. 35
# Schlyter, B. N. (2003)
# Perry, J. R. (1996) "Tajik literature: Seventy years is longer than the millennium" in ''World Literature Today'', Vol. 70 Issue 3, p. 571
# Perry, J. R. (2005) ''A Tajik Persian Reference Grammar'' (Boston : Brill) p. 36
## Ido, S. (2005) ''Tajik'' (München : Lincom GmbH) p. 8
# Rzehak, L. (2001) ''Vom Persischen zum Tadschikischen. Sprachliches Handeln und Sprachplanung in Transoxanien zwischen Tradition, Moderne und Sowjetunion (1900-1956)'' (Wiesbaden : Reichert)
#
5 Наводи
* Goodman, E. R. (1956) "The Soviet Design for a World Language." in ''Russian Review'' 15 (2): 85-99.
6 Поврзано
* Таџички јазик
* Персиска азбука
* Таџикистан