Баотит

Баотит — редок минерал со хемиска формула Ba<sub>4</sub>Ti<sub>4</sub>(Ti, Nb, Fe)<sub>4</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)O<sub>16</sub>Cl, познат по тоа што има уникатен четирикратен силикатен прстен. Кристалите се тетрагонални, иако најчесто се деформирани до степен да изгледаат моноклинично. Именуван по местото на првото откривање, Баотоу, Кина, баотитот е пронајден во хидротермални вени и алкални карпи на различни локации низ целиот свет.
1 Етимологија и историја
Пенг Кируи (1917–1985) првпат објавил за баотитот во 1959 година во списанието Scientia Geologica Sinica (Dizhi kexue). Минералот е откриен во рудникот Бајан Обо, кој се наоѓа во округот Шигуаи (Ксигуит) во Баотоу, град на ниво на префектура во Внатрешна Монголија, Народна Република Кина. В. И. Семонов, исто така, го опишал новиот минерал. Името „баотит“ е воведено како транскрипција на името на Семонов; оригиналното име во почетниот кинески опис било (во транскрипција) „Пао-тоу-куанг“. Ова несовпаѓање произлегува од различните руски и кинески имиња за типскиот локалитет по кој е именуван минералот. Анализата на Семонов го дала хемискиот состав Ba₄Ti₇NbO₁₆(SiO₃)₄Cl. Подоцна, Е. Вм. Хајнрих, Вм. Х. Бојер и Ф. А. Кроули исто така го опишаа баотитот; тие пронајдоа второ наоѓалиште во Монтана.
2 Класификација
Дури и во сега застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, баотитот припаѓал на минералната класа „силикати и германати“ и во рамките на таа класа на поделбата на „прстенести силикати (циклосиликати)“ (со четиричлени прстени [Si4O12]8−), каде што, заедно со аксинитот, ја формирал „групата баотит-аксинит“ со системски број VIII/C.04 и другите членови аксинит-(Fe), каиносит, аксинит-(Mn), муирит, папагоит, тарамелит и тинценит.
Во минералниот именик Лапис од Стефан Вајс, кој, од грижа за приватните колекционери и институционалните колекции, сè уште се придржува до оваа постара форма на класификација од Карл Хуго Штрунц, на минералот му бил доделен системскиот и минералниот број VIII/E.08-10. Во системот за класификација Лапис, ова исто така одговара на поделбата „Прстенести силикати“, каде што баотитот, заедно со барио-ортожоаквинит, бјелорусит-(Ce), церкиараит-(Al), церкиараит-(Fe), церкиараит-(Mn), јоаквинит-(Ce), нагашималит, ортожоаквинит-(Ce), ортожоаквинит-(La), стронтиожоаквинит, стронтио-ортожоаквинит, тарамелит, титански тарамелит и верпланкит, ја формираат „Групата јоаквинит“ (VIII/E.08) (од 2018 година).
9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, важечко од 2001 година и ажурирано од Меѓународното минералошко здружение (IMA) до 2009 година, исто така го класифицира баотитот во поделбата „Прстенести силикати“. Оваа класификација сега е дополнително поделена според хемиската структура, така што минералот, врз основа на неговиот состав, се наоѓа во подгрупата „[Si4O12]8−-квадривалентни единечни прстени без островски, комплексни анјони“, каде што е единствениот член на неименуваната група 9.CE.15.
Дана класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски, исто така го сместува баотитот во класата „силикати и германати“, но таму во пофино поделената поделба на „прстенести силикати: квадривалентни прстени“. Тука, тој е единствениот член на неименуваната група 60.01.02 во рамките на подгрупата „прстенести силикати: квадривалентни прстени како титанисиликати“.
3 Структура
Симонов прво ја определил кристалната структура на баотитот во која (Ti, Nb, Fe)- октаедрите делат рабови, формирајќи синџири и вкрстено поврзувајќи се на аглите формирајќи 4-кратна оска на завртката во (001); овие колони се аналогни на оние кај рутилот. Четири силикатни тетраедри делат агли создавајќи карактеристични прстени во рамнината нормална на c-оската. Бариумскиот катјон е помеѓу прстените и рутилните колони, додека хлоридот ја исполнува празнината помеѓу секој пар прстени. Присуството на хлор не е потребно за структурата да се балансира електростатски.
4 Својства
Минералот е оптички едноосен со индекси на прекршување nω = 2,16 и nε = 1,94; двојното прекршување δ е 0,220. Тој е силно плеохроитен, со боја која се движи од безбојна до светло зеленикаво-жолта.
5 Геолошка појава
Првиот примерок од баотит е пронајден со галенит, пирит, албит, егирин и алкални амфиболи во кварцит кој сече кварцни вени во рудникот Бајан Обо во Кина. Зрна од округот Равали, Монтана, се пронајдени во тенка калцитна кора на маси од есхинит во рамките на карбонатна вена. Баотит се јавува и во реката Хаст, Нов Зеланд како дополнителна фаза на карбонатит, фенит и хидротермални течни вени поврзани со рој насипи. Навлегувањето на магмите добиени од мантија во насипите веројатно може да се припише на близината на границата на алпската раседна плоча низ Јужниот Остров, Нов Зеланд.
6 Наводи