Борис Трајковски

Борис Трајковски (Струмица, — Ротимља, Босна и Херцеговина, ) — македонски политичар и втор претседател на Македонија, од 15 декември 1999 година до 26 февруари 2004 година, кога неговиот мандат завршил со трагичната смрт во авионска несреќа.
Трајковски е роден во методистичко семејство. Неговиот татко Киро, кој почина во септември 2008 година, бил градежен работник кој служел во бугарската армија и бил затворен две години за хранење воени заробеници. Трајковски дипломирал во 1980 година, со диплома по право на Универзитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Потоа, специјализирал закон за трговија и вработување и остварил неколку посети во Соединетите Држави, каде што студирал богословија за да стане министер-поротник на методистичка.
Откако ги завршил студиите, комунистичката влада го ограничила некое време во оддалечено село заради неговите верски активности. Таму се грижел за Кочани, осиромашено делумно ромско собрание на Евангелско-методистичката црква на Македонија, поврзано со Обединетата методистичка црква на САД. По политичката либерализација во осумдесеттите години на минатиот век, тој бил на чело на правниот оддел на градежното претпријатие „Слобода“ во Скопје. Повеќе од 12 години, тој работел како младински секретар на Методиј во Југославија. Подоцна бил претседател на Црковниот совет на Македонската евангелско-методистичка црква. Од 1988 година, тој учествувал во тековната програма за размена на млади помеѓу Методистичката црква на Македонија и методистичкиот коло Беркамстед и Хемел Хемстеддејт во Англија. Во 1991 година, тој студирал англиски јазик на Колеџот „Кристијан јазик“ во Борнмут, Англија.
1 Животопис
Трајковски бил роден во Струмица, но тој израснал во Моноспитово од каде било неговото семејство.
Траjковски дипломирал на Правниот факултет во Скопје во 1980 година, специјализирал деловно право и право на работни односи. До 1997 година, тој бил раководител на правната служба на градежното претпријатие „Слобода“ од Скопје. Од 1997 до 1998 година, тој бил шеф на Кабинетот на градоначалникот на Општина Кисела Вода. Од 21 декември 1998 година, тој бил заменик министер за надворешни работи на Република Македонија во десно-центристичката влада предводена од Љубчо Георгиевски.
2 Политичка кариера
Траjковски исто така бил претседател на Комисијата за надворешно - политички односи на ВМРО-ДПМНЕ, главен политички советник за надворешна политика на претседателот на ВМРО-ДПМНЕ, член на Претседателството на невладината организација Паневропско движење за Република Македонија, член на меѓународната конференција „Решавање на конфликти“ со седиште во Атланта, Соединетите Држави, учествувал на многубројни меѓународни конференции со тема решавање на судири, религиозна толеранција, религиозна слобода, бил претседател на младината на Обединетата методистичка црква во поранешна Југославија повеќе од 12 години.
За претседател на Република Македонија, тој бил избран на претседателските избори во 1999 година.
Трајковски стана активен во политиката по прогласувањето на независност на Република Македонија од Југославија во ноември 1991 година, кога се приклучи на партијата ВМРО-ДПМНЕ. Тој одигра важна улога во развојот на односите на партијата со другите европски политички партии и бил назначен за претседател на Комисијата за надворешни работи на партијата. Во 1997 година, тој станал началник на канцеларијата на градоначалникот на Кисела Вода, општина во Скопје. Тој бил назначен за заменик министер за надворешни работи на 21 декември 1998 година, но работел на оваа функција за помалку од една година.
Во голема мерка заради неговиот углед како умерен реформатор, Трајковски бил избран за кандидат за претседател на ВМРО-ДПМНЕ на изборите во ноември 1999 година, за одржување на заменик-претседателот, Киро Глигоров. На претседателските избори на 14 ноември 1999 година, Трајковски го победил Тито Петковски со 52% на 45%. Тој требаше да ја преземе функцијата само пет дена подоцна, на 19 ноември, но бидејќи резултатите биле спорни, претседателот на Собранието, Саво Климовски станал вршител на должноста претседател сè додека приврзаниците на Петковски не ја изгубиле последната жалба еден месец подоцна.
Мандатот на Трајковски бил обележан со тензии меѓу етничките Македонци и големото етничко албанско малцинство во републиката. Последиците од Косовската војна доведе до неколкумесечни насилни вооружени судири меѓу македонските безбедносни сили и албанските бунтовници кои бараа подобрување на нивниот статус на легитимно малцинство и воглавно подобри економски, административни и правни услови. Иако неговите овластувања биле ограничени и неговата улога во голема мерка церемонијална, тој претседавал со мировниот договор посветен на НАТО во 2001 година, со кој бил ставен крај на насилството и спречил целосна граѓанска војна во Република Македонија. Тој бил сметан за умерен во етничкиот дијалог, расправајќи за поголема вклученост на етничките Албанци и е припишуван како клучна фигура во решавањето на судирот. Пријател и советник на Борис Трајковски бил неговиот шеф на кабинетот Зоран Јолевски, кој бил македонски амбасадор во Соединетите Држави и преговарач на државното име во спорот за името во Македонија.
Во 2002 година, тој бил почесен витез на Орденот на Свети Михаил и Свети Ѓорѓи од нејзиното величевство кралицата Елизабета II.
Во 2002 година, Трајковски ја добил Светската методистичка награда за мир од страна на Светскиот методистички совет за неговата улога во унапредувањето на мирот и политичката стабилност.
3 Смрт
Трајковски починал на 26 февруари 2004 година во авионска несреќа на патот кон економска конференција во Мостар, Босна и Херцеговина. Авионот се урнал во густа магла и пороен дожд на планина во југоисточна Херцеговина, североисточно од селото Ротимља, југо-југоисточно од Мостар. Осум други лица исто така биле во авионот, но никој не го преживеал падот, што го срушил авионот на три парчиња. Авионот се спуштил во област која била силно минирана за време на Босанската војна од 1990-тите, што значително ги попречила напорите за спасување.
Иако причината за несреќата не е позната, се чини веројатно дека тоа е резултат на контролиран лет на терен, евентуално влошен од наводни грешки направени од контролорите на воздушниот сообраќај на ССБХ на Меѓународниот аеродром Мостар Ортијеш. Пристапот кон пистата на аеродромот 34 бил критикуван од пилотите за тоа што било тешко да биде справено, и бидејќи пистата не била опремена со прецизни системи за слетување, особено било предизвик во лоши временски услови. Несреќата не била прва голема воздушна несреќа што убила еден политичар во јужна Херцеговина: на 3 април 1996 година, трговскиот секретар на САД, Роналд Браун, бил убиен додека бил на пат од Босна кон Хрватска.
По неговата смрт, имало погребна држава во нејзина чест и на неговиот гробник е стихот од Библијата „Блажени се миротворците зашто тие ќе бидат наречени синови Божји“.
По неговата смрт, неговото семејство го продолжило наследството преку Фондацијата „Борис Трајковски“.
Многумина сметаат дека претседателот Трајковски загинал под неразјаснети околности, незадоволни од службеното објаснување дека се работи за грешка на пилотот во авионот. Постојат шпекулации дека тој можеби бил жртва на атентат.
Рејтингот на Трајковски дури бил претседател бил доста низок, но по несреќата што му се случила, неговиот углед нагло пораснал. Општото мислење за Трајковски по неговата смрт не е далеку од изјавата што стои на службеното мрежно место на Меѓународната фондација „Борис Трајковски“ каде е пишано:
4 Погреб
Повеќе од 47 светски делегации присуствувале на погребот меѓу кои:
* Бугарија - Георги Прванов (претседател), Жељу Желев (поранешен претседател)
* Хрватска - Стjепан Месиќ (претседател), Драган Приморац (министер)
* Албанија - Алфред Мојсиу (претседател), Фатос Нано (премиер)
* Полска - Александар Квашњевски (претседател)
* Унгарија - Ференц Мадл (претседател)
* Словачка - Рудолф Шустер (претседател)
* Чешка - Вацлав Клаус (претседател)
* Романија - Јон Илиеску (претседател), Мирча Џоана (министер)
* Србија и Црна Гора - Светозар Маровиќ (шеф на српско-црногорската државна заедница), Филип Вујановиќ, Воислав Коштуница, Мило Ѓукановиќ, Горан Свилановиќ (министер)
* БиХ - Сулејман Тихиќ (претседавачот на претседателството на БиХ), Младен Ивањиќ, Бериша Чолак (министер)
* Украина - Виктор Јанукович (премиер)
* Норвешка - Ќел Магне Бондевик (премиер), Дагфин Хојбратен (министер)
* Молдавија - Валеријан Кристеа (заменик премиер)
* Германија - Јошка Фишер (министер за надворешни работи)
* Белгија - Луј Мишел (министер за надворешни работи)
* Грција - Тасос Јаницис (министер)
* Латвија - Улдис Витолинш (министер за одбрана)
* Ирска - Мајкл Смит (министер за одбрана), Марти Актисари (поранешен претседател)
* Кина - Лиу Зијун (министер)
* Обединето Кралство - Денис Мекшејн (министер), Ричард (војвода од Глостер)
* Луксембург - Лук Фриден (министер)
* Русија - Сергеј Рјазов (заменик министер)
* Иран - Али Ахани (заменик министер)
* Совет на Европа - Валтер Швимер (генерален секретар)
* Европска Комисија - Романо Проди (претседател)
* САД - Ентони Принсипи (секретар за прашања на ветерани при кабинетот на Џорџ Буш)
* Лихтенштајн - Николаус (принц)
* Словенија - Милан Кучан (поранешен претседател)
* Италија - Енрико Лалоџа (министер за регионални прашања)
* Франција - Пјер Андре Вилцер (Министер)
* Турција - Абдул Латиф Шенер (вицепремиер)
* Португалија - Жорже Аргао Сеија (претседател на Врховен суд)
* Холандија - Агнез Ван дер Ховен (министер за развој)
* Шпанија - Хосе Анхел Лопез Хорин (амбасадор)
* Австрија - Томас Клестил (претседател)
*ОБСЕ - Соломон Паси (претседавач), Јан Кубиш (генерал секретар)
5 Награди и одликувања
* Орден на Република Македонија (посмртно) - 2005
* Ред за заслуги на Република Унгарија - голем крст со ланец* Голем крст на орденот за заслуги на Република Полска - 1. класа* Почесен витешки голем крст Крст на Редот на Св. Михаил и Свети Ѓорѓи
* Светски методистички совет - Награда за мир за 2002 година
6 Наследство
Во негова чест неколку установи, згради и структури го носат неговото име или се посветени на него:
* ОУ „Борис Трајковски“ - Моноспитово** ПУ „Борис Трајковски“ - Бориево
* Споменик „Македонија“, Струмица
* Спортска сала „Борис Трајковски“, Скопје
* Стадион „Борис Трајковски“, Скопје
* Булевар „Борис Трајковски“, Скопје
7 Поврзано
* Авионска несреќа на македонскиот владин авион близу Мостар
* Претседател на Македонија