Берберски пирати

Берберски пирати (или Берберски гусари или Отомански гусари) биле муслимански гусари кои оперирале по бреговите на Северна Африка, а најчесто со седиште во пристаништата во Алжир, Тунис и Триполи. Во Европа оваа област била позната како Берберски Брег, и се однсувало на Берберите. Од Средоземјето, своите активности пополека ги прошириле долж брегот на Атлантикот во Западна Африка и на север до Исланд. Покрај запленувањето на трговските бродови од завојуваните народи, тие почнале да ги напаѓаат европските крајбрежни градови и села, најчесто во Италија, Франција, Шпанија и Португалија, но исто така и во Ирска, Британија, Холандија и Исланд. Главна целта на овие напади било да ги одвратат своите непријатели и да ја наметнат својата моќ во регионот, но и за да заробат робови за арапскиот пазар на робови во Северна Африка. Робовите во Берберија биле од различни етнички групи и вероисповест (христијани, евреи или муслимани).
Терминот „берберски гусари“ обично се применува за алжирските напаѓачи по 16 век, кога зачестиле нападите. Во тој период Алжир станал толку моќен што се отцепил од суверенитетот на Отоманската Империја и веќе не бил администрирана провинција или зависност познати како берберски држави какви што биле Сале (види Сале Роверс) и други пристаништа во Мароко .
Помеѓу 1580 и 1680 година, гусарите заробиле околу 850.000 луѓе како робови, а од 1530 до 1780 година дури 1.250.000 луѓе биле заробени. Историчарот Дејвид Ерл, сепак се сомнева во овие бројки. Некои од овие гусари биле Европејци кои ја смениле верата како Џон Вард и Зимен Дансекер. Хајредин Барбароса и Оруч Рејс, турските браќа Барбароса, кои по барање на Алжир на почетокот на 16 век отишле таму, исто така биле озлогласени гусари.
Во втората половина од 17 век почнала да се намалува гусарската активност на Берберските гусари, бидејќи помоќните европски морнарици почнале да ги принудуваат берберските држави да склучат мир и да престанат да го напаѓаат нивниот брод. Сепак, бродовите и бреговите на христијанските држави кои не биле заштитени со ваков договор продолжиле да бидат цел на напади до почетокот на 19 век. Помеѓу 1801 и 1815 година, имало повремени инциденти, а и две Берберски војни во кои Соединетите Американски Држави, Шведска и Кралството Сицилија војувале против републиката Алжир. По Наполеоновите војни и Виенскиот конгрес од 1814-1815 година, европските сили се согласиле дека треба целосно да ги потиснат берберските гусари.
Тие неколку пати го нападнале Алжир, но биле поразувани до конечниот француски напад во 1830 година, бидејќи целиот алжирски арсенал бил во војна во Наварино, Грција.
1 Историја
Берберските пирати биле активни од средновековните времиња до 1800-тите.
1.1 Среден век
Во 1198 година, проблемот со берберското пиратство и робовите кои ги земале бил толку голем што бил основан религиозниот ред Тринитарци, кои требало да собираат откупнини и да ги разменат за заробениците во Северна Африка. Во 14 век, туниските гусари биле доволно голема закана за Франција и Џенова да ја нападнат Махдија во 1390 година; напад познат и како „Берберска крстоносна војна“. Прогонетите Морискоси во Реконквистата и пиратите од Магреб придонеле за зголемување на бројката на пирати. По доаѓањето во Алжир на гусарот и адмирал Кемал Реис во 1487 година, берберските гусари станале вистинска закана за бродовите на европските христијански народи.
1.2 16 век
Од 1559 година, овие африкански градови, иако фактички биле дел од Отоманската Империја, всушност биле воени републики кои си избирале свои владетели и живееле од воениот плен одземен од Шпанците и Португалците. Има и случаи на сефардски Евреи, како Синан Реис и Самуел Палаче, кои по бегството од Иберија почнале да ги напаѓаат бродовите на Шпанската Империја под отоманско знаме.
За време на првиот период (1518–1587), бејлербеговите биле адмирали на султанот, командувале со големи флоти и воделе воени операции за политички цели. Тие биле задолжени за носење робови и имале жестоки методи. По 1587 година, нивните наследници имале за цел грабежи, на копно и на море. Поморските операции ги воделе капетаните, или ''реисите..''Десет проценти од вредноста на грабежот бил исплаќан на пашата или неговите наследници, кои ги носеле титулите ''ага'' или ''деј'' или ''бег''.
Во 1544 година Хајредин го зазел островот Искја, и со себе зел 4.000 затвореници и поробил околу 2.000-7.000 жители на Липари. Во 1551 година Тургут Реис го поробил целото население на малтешкиот остров Гозо (5.000 до 6.000 жители), и го испратил во Отоманска Триполитанија. Во 1554 година, гусарите под водство на Тургут Реис го ограбиле Виесте, каде што обезглавиле 5.000 жители, а 6000 жители биле заробени.
1.3 17 век
Во 1607 година, витезите од редот на Свети Стефан (под команда на Јакопо Ингирами) извршиле контра акција и го нападнале алжирскиот град Бон, каде што убиле 470 жители и зеле 1.464 заробеници. Оваа победа е насликана на серија фрески од Бернардино Покети во ''„Сала ди Бона“'' во Палацо Пити, Фиренца. Во 1611 година, шпанските галии од Неапол, придружувани од галиите на Малтешките витези, извршиле напад на островите Керкена во близина на тунискиот брег и заробиле скоро 500 муслимани. Помеѓу 1568 и 1634 година, витезите од редот на Свети Стефан заробиле околу 14.000 муслимани, при што можеби една третина биле заробени во копнени напади, а две третини од заробените бродови.
Ирска била нападната на сличен начин. Во јуни 1631 година, Мурат Реис, со гусари од Алжир и вооружени трупи на Отоманската Империја, упаднал на брегот во малото пристанишно село Балтимор, во грофовијата Корк. Тие ги заробиле скоро сите селани и ги однеле во ропство во Северна Африка. Затворениците имале различни судбини – некои биле веслачи на галии, додека жените станале конкубини во харемите или во султанската палата.
Само во Алжир биле заробени преку 20.000 луѓе. Богатите можеле да си се ослободат со плаќање откупнина, а сиромашните биле осудени на ропство. Нивните господари повремено им дозволувале да се ослободат ако ја сменат верата во ислам.
Во 1675 година, ескадрилата на Кралската морнарица предводена од Џон Нарборо преговарала за траен мир со Тунис и, откако го бомбардирала Триполи, била дадена согласност.
1.4 18-19 век
Пиратството бил голем проблем и затоа некои држави почнале да се занимаваат со откупнини. Во Данска, „На почетокот на 18 век организирано се собирале пари во сите цркви, а државата го основала таканаречениот „ропски фонд“ (slavekasse) во 1715 година. Средствата се собирале преку износот на задолжително осигурување на морнарите. Помеѓу 1716 и 1736 година преку оваа институција биле откупени 165 робови.“ „Помеѓу 1716 и 1754 година биле заробени 19 бродови од Данска-Норвешка со 208 луѓе.
За време на американската револуција, пиратите ги нападнале американските трговски бродови во Средоземното Море. Но, на 20 декември 1777 година, султанот Мохамед III од Мароко издал декларација со која Америка се признава како независна земја и се наведува дека американските трговски бродови можат безбедно да минуваат низ Средоземјето и долж брегот. Односите биле официјализирани со Мароканско-американскиот договор за пријателство потпишан во 1786 година, кој претставува најстар непрекинат договор за пријателство на САД со друга земја.
До Американската декларација за независност во 1776 година, британските договори со северноафриканските држави ги штителе американските бродови од Берберските гусари. Мароко, која во 1777 година била првата независна држава која јавно ги признала Соединетите Американски Држави, во 1784 година станала и првата берберска држава која зазела американски брод по прогласувањето на нејзината независност. Берберската закана била директна причина за основањето на морнарицата на САД (март 1794 година). Иако САД имале склучено мировни договори со Берберските држави, тие биле обврзани да плаќаат надомест за заштита од напади. Во 1795 година, исплатениот надомест на Регенцијата на Алжир изнесувал 20% од годишните расходи на сојузната влада на САД.
Во 1798 година, Тунижаните нападнале островче во близина на Сардинија, а повеќе од 900 жители биле заробени.<ref>''''. Robert Davis (2004). p.45. .
Европејците на Конгресот на Екс-ла-Шапел во 1818 година разговарале за можна одмазда. Во 1824 година, британската флота под адмирал Сер Хари Нил го бомбардирала Алжир. Активноста на гусарите со седиште во Алжир не престанала додека Франција не ја окупирала државата во 1830 година.
2 Берберски гусари
Според историчарот Адријан Тинисвуд, најозлогласените гусари биле европските отпадници кои го научиле својот занает како приватници и кои се преселиле на Берберскиот брег. Овие отпадници, кои се преобратиле во ислам, донеле современа поморска експертиза во пиратството и им овозможиле на гусарите да напаѓаат со цел за поробовуње на долги растојанија до Исланд и Њуфаундленд. Озлогласениот гусар Хенри Мејнваринг, кој пред тоа бил адвокат и ловец на пирати, по помилување на кралот се вратил дома; Мејнваринг подоцна напиша книга за практиката на пиратството во Средоземјето, под наслов ''Дискурсот на пиратите''. Во книгата, тој ги навел можните методи за ловење и елиминација на пиратството.
2.1 Браќата Барбароса
2.1.1 Оруч Барбароса
Најпознати од гусарите во Северна Африка биле браќата Барбароса, Оруч и Хајредин. Тие, со уште 2 помалку познати браќа, биле берберски гусари во служба на Отоманската Империја, а биле наречени Барбароса (италијански за црвенобради) по црвената брада на Оруч. Оруч во 1502 или 1503 година за Отоманската Империја го освоил островот Џерба. Тој често ги напаѓал шпанските територии на брегот на Северна Африка; за време на еден неуспешен обид во 1512 година ја загубил левата рака од топовско ѓуле. Најстариот Барбароса, исто така, дивеел низ Алжир во 1516 година, и го зазел градот со помош на Отоманската Империја. Тој го погубил владетелот на Алжир и сите за кои се сомневал дека ќе му се спротивстават, меѓу кои и владетелите. На крај бил заробен и убиен од Шпанците во 1518 година.
2.1.2 Хзир Хајредин Барбароса
Најмладиот брат од Барбаросите, Хзир (подоцна наречен Хајредин или Хеир ед-Дин) бил гусар во права смисла. Тој бил вешт инженер и зборувал најмалку шест јазици. Ја обоил косата на главата и брадата со к`на за да ги поцрвени како Оруч. По заземањето многу клучни крајбрежни области, Хајредин бил назначен за главен адмирал на флотата на османлискиот султан. Под негова команда, Отоманската Империја ја стекнала и ја задржала контролата над Средоземјето повеќе од триесет години. Барбароса Хзир Хајредин Паша умрел во 1546 година од треска, веројатно од чума.
2.2 Капетан Џек Вард
Англискиот гусар Џек, или Џон, Вард од англискиот амбасадор во Венеција бил наречен „без сомнение најголемиот никаквец што некогаш испловил од Англија“. Вард бил гусар за кралицата Елизабета за време на нејзината војна со Шпанија; по завршувањето на војната станал пират. Со своите соработници околу 1603 година заробил брод и отпловил во Тунис; тој со својот екипаж се преобратиле во ислам. Бил успешен и се збогатил. Во северноафриканската област вовел тешко вооружени бродови со квадратна монтажа, кои се користеле наместо галии, а што е главна причина за идната доминација на Берберите во Средоземјето. Умрел од чума во 1622 година.
3 Во литературата и уметноста
Берберските пирати се протагонисти во ''Пантерите на Алжир (Le pantere di Algeri)'' од Емилио Салгари. Биле наведени во многу други значајни романи, како ''Робинзон Крусо'' од Даниел Дефо, ''Грофот Монте Кристо'' од Александар Дима, ''Ветерот во врбите'' од Кенет Греам, ''Морскиот јастреб'' и М''ечот на исламот'' од Рафаел Сабатини, ''Алжирскиот заробеник'' од Ројал Тајлер, ''Мајсторот и командантот'' од Патрик О'Брајан, ''Барокниот циклус'' од Нил Стивенсон, ''Доктор Дулитл'' од Хју Лофтинг. Мигел де Сервантес, шпанскиот писател, бил пет години заробен како роб во Алжир, а своето искуство го пренел во некои од неговите измислени (но не директно автобиографски) пишувања, меѓу кои и приказната за заробеникот во ''Дон Кихот'', неговите две драми со дејствие во Алжир, ''Договорот од Алжир'' (''El Trato de Argel'') и ''Алжирските бањи'' (''Los Baños de Argel''). Во операта на Моцарт Грабнувањето од сарајот (зингшпил), две европски дами се откриени во турски харем, веројатно заробени од Берберските пирати. Операта ''Италијанка во Алжир'' на Росини се заснова на заробувањето на неколку робови од Берберските пирати предводени од бегот на Алжир.
Една од стереотипните одлики на пират во популарната култура, преврската на окото, можеби делумно е изведена од арапскиот гусар Рахмах ибн Џабир ал-Џалахима, кој носел фластер откако го изгубил окото во битка во 18 век.
4 Поврзано
* Албанско пиратство
* Берберска трговија со робови
* Харем-и Хумајун
* Список на отомански опсади
* Мориски
* Отоманско-хабсбуршки војни
* Отоманска морнарица
* Ропството во Османлиското Царство
6 Наводи
6 Наводи
* Clissold, Stephen. 1976. "Christian Renegades and Barbary Corsairs." ''History Today'' 26, no. 8: 508–515. Historical Abstracts.
* Davis, Robert C., ''Christian Slaves, Muslim Masters: White Slavery in the Mediterranean, The Barbary Coast, and Italy, 1500–1800.'' Palgrave Macmillan, New York. 2003.
* Earle, Peter. ''The Pirate Wars''. Thomas Dunne. 2003
* Forester, C. S. ''The Barbary Pirates''. Random House. 1953
* Konstam, Angus ''A History of Pirates.''
* Kristensen, Jens Riise, ''Barbary To and Fro'' Ørby Publishing. 2005.
* Leiner, Frederick C. ''The End of Barbary Terror: America's 1815 War against the Pirates of North Africa.'' Oxford University Press, Oxford. 2006
* Lambert, Frank. ''The Barbary Wars: American Independence in the Atlantic World''. Hill & Wang, 2005JJos
* Lloyd, Christopher. 1979. "Captain John Ward: Pirate." ''History Today'' 29, no. 11; p. 751.
* Matar, Nabil. 2001. "The Barbary Corsairs, King Charles I and the Civil War." ''Seventeenth Century'' 16, no. 2; pp. 239–258.
* Pryor, John H., ''Geography, Technology, and WarStudies in the Maritime History of the Mediterranean, 649–1571.'' Cambridge University Press, Cambridge. 1988.
* Severn, Derek. "The Bombardment of Algiers, 1816." ''History Today'' 28, no. 1 (1978); pp. 31–39.
* Silverstein, Paul A. 2005. "The New Barbarians: Piracy and Terrorism on the North African Frontier." CR: ''The New Centennial Review'' 5, no. 1; pp. 179–212.
* Travers, Tim, ''Pirates: A History.'' Tempus Publishing, Gloucestershire. 2007.
*
* ''To the Shores of Tripoli: The Birth of the U.S. Navy and Marines.''—Annapolis, MD : Naval Institute Press, 1991, 2001.
7 Дополнително читање
* Clark, G. N. "The Barbary Corsairs in the Seventeenth Century." ''Cambridge Historical Journal'' 8#1 (1944): 22-35. .
*Gawalt, Gerard W. "America and the Barbary pirates: An international battle against an unconventional foe." (Library of Congress, 2011) .
* London, Joshua E. ''Victory in Tripoli: How America's War with the Barbary Pirates Established the U.S. Navy and Shaped a Nation.'' New Jersey: John Wiley & Sons, Inc., 2005.
* Sofka, James R. "The Jeffersonian idea of national security: commerce, the Atlantic balance of power, and the Barbary war, 1786–1805." ''Diplomatic History'' 21.4 (1997): 519–544.
* Turner, Robert F. "President Thomas Jefferson and the Barbary Pirates." in Bruce A Elleman, et al. eds. ''Piracy and Maritime Crime: Historical and Modern Case Studies'' (2010): 157–172.
*Adrian Tinniswood, ''Pirates of Barbary: Corsairs, Conquests and Captivity in the Seventeenth-Century Mediterranean,'' 343 pp. Riverhead Books, 2010. .
* White, Joshua M.''Piracy and Law in the Ottoman Mediterranean'' (Stanford University Press, 2017). .
*''White Gold: The Extraordinary Story of Thomas Pellow and North Africa's One Million European Slaves'' by Giles Milton (Sceptre, 2005)
* Zacks, Richard. ''The pirate coast : Thomas Jefferson, the first marines and the secret mission of 1805'' Hyperion, 2005.
* ''Christian slaves, Muslim masters : white slavery in the Mediterranean, the Barbary Coast, and Italy, 1500–1800'' by Robert C. Davis. New York : Palgrave Macmillan, 2003.
*''Piracy, Slavery and Redemption: Barbary Captivity Narratives from Early Modern England'' by D. J. Vikus (Columbia University Press, 2001)
*
* ''Skeletons on the Zahara: A True Story of Survival'' by Dean King,
* Oren, Michael. "Early American Encounters in the Middle East", in ''Power, Faith, and Fantasy.'' New York: Norton, 2007.
*
* Lambert, Frank. ''The Barbary Wars''. New York: Hill and Wang, 2005.
* Whipple, A. B. C. ''To the Shores of Tripoli: The Birth of the U.S. Navy and Marines''. Bluejacket Books, 1991.