Александер Ват

Александер Ват беше псевдонимот на „Александар Чват“ (1 мај 1900 – 29 јули 1967), полски поет, писател, теоретичар на уметност и мемоарист. Тој беше еден од претходниците на полското движење футуризам во раните 1920-ти и се смета за еден од најважните полски писатели од средината на 20 век.
1 Живот
Александар Чват е роден на 1 мај 1900 година во Варшава, во тоа време под руска власт, во добро воспоставено и просперитетно семејство.
По кратката служба во Полската армија, тој дипломирал на Филолошкиот факултет на Варшавскиот универзитет, каде што студирал филозофија, психологија и логика. Во 1919 година, тој беше меѓу младите поети кои го прогласија доаѓањето на новата, футуристичка поезија. Следната година ја објави својата прва збирка песни со наслов „JA z jednej strony i Ja z drugiej strony mopsożelaznego piecyka“ („Железна печка од мопс“; буквално: „Јас од двете страни на железната печка од мопс“), која доби голема популарност меѓу поддржувачите на новите трендови во литературата од таа епоха. Во 1927 година, тој продолжи со том кратки раскази, „Луцифер невработен“ (''Bezrobotny Lucyfer'' на полски).
До 1931 година бил главен соработник на Марксистички ''Тигодник литерацки'' (''Литературен неделник''). Помеѓу 1933 година и избувнувањето на Втората светска војна во 1939 година, тој бил и литературен директор на ''Гебетнер и Волф'',
1.1 Воени години
По Нацистичката инвазија на Полска во 1939 година тој се преселил во Лов.
1.2 Во комунистичка Полска
Во 1946 година, на Ват му беше дозволено да се врати во Полска за време на преместувањето на полското население (1944–46), заедно со повеќето полски државјани.Тој беше назначен за главен уредник на Државниот институт за издаваштво (PIW).
Во 1953 година, Ват доживеал мозочен удар, што го означило почетокот на неизлечива психосоматска состојба, која оттогаш му предизвикала акутна физичка болка и состојба на угнетувачка анксиозност.
1.3 Емиграција
Во 1959 година, тој емигрирал во Франција и се населил во Париз. Во 1963 година, добил покана да предава словенски литератури во Центарот за словенски и источноевропски студии на Универзитетот во Калифорнија, Беркли. Од почетокот на 1964 година до јуни 1965 година, Ват работел во Беркли. Таму тој снимил серија разговори со Чеслав Милош за својот живот, кои ги сметал за еден вид „говорен дневник“, објавен постхумно под наслов „Мојот век“.
Ват извршил самоубиство на 29 јули 1967 година во својот дом во Антони, Франција.
2 Творештво
* 1927 година. ''Безроботни Луцифер''. Hoesick, Варшава, Полска.
* 1957 година. ''Вирзе''. Wydawnictwo Literackie, Краков, Полска.
* 1977 година. ''Moj Wiek: Pamiętnik Mówiony'', издаваштво Polonia. Лондон, Велика Британија.
* 1977 година. „Медитерански песни“ (уредено и преведено од Чеслав Милош. Издавачка куќа „Ардис“. Ан Арбор, Мичиген.
*1988. „Мојот век: Одисејата на еден полски интелектуалец“ (уредено и преведено од Ричард Лури). Универзитетски печат на Калифорнија, Беркли, Калифорнија.
*1989. „Со кожата: песни на Александар Ват“. Преведено и уредено од Чеслав Милош и Леонард Натан. Издавачка куќа „Еко“, Њујорк, Њујорк.
*1990. „Луцифер невработен“ (преведен од Лилијан Вали), Издавачка куќа „Нортвестерн Јуниверзити“, Еванстон, Илиноис.
3 Надворешни вески
* Aleksander Wat Papers. General Collection, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University.
* at Culture.pl