Таџички јазик

Таџичкиот јазик (таџикистански или таџички персиски) е модерна варијанта на персискиот јазик што се зборува во Средна Азија. Јазикот спаѓа во семејството на индоевропски јазици од иранската подгрупа на јазици. Јазикот е мајчин јазик на таџикистанците и е службен јазик во Таџикистан.
Поради историските и политичките причини, јазикот се одделил од порано истиот персиски јазик што се зборува во Иран и Авганистан. Јазикот добил посебна стандардизација и имал големо влијание од рускиот јазик. Таџикистанскиот се засновал на северозападниот дијалект околу градот Самарканд и поради тоа се чувствува и влијание од узбечки јазик.
1 Распространетост
Најзначајните градови каде се збори таџички персиски јазик во Средна Азија се градовите Самарканд и Бухара, денес во Узбекистан. Во овие градови денес има значајно таџичко население, но има и на границата со Таџикистан. Според официјалните податоци на Узбекистан, во државата живеат околу 5% Таџици од вкупното население. Ова не вклучува етнички Таџици кои од различни причини не се изјасниле како такви. За време на СССР Таџиците во Узбекистан имале две можности: или да останат во Узбекистан и да се пишат како Узбеци или да се преселат во послабо развиениот Таџикистан. . Така, грубо гледано, околу 15 до 20 проценти од вкупното население на Узбекистан се Таџици.
Во Таџикистан, 80% од населението се Таџици и персискиот јазик доминира во државата. Во северен Авганистан, Таџиците се доминантно население, каде во државата има 25% до 30% Таџици. Најголема дијаспора Таџиците имаат во Русија и во средноазиските држави.
2 Дијалекти
Таџичките дијалекти се поделени на следните групи:
# Северни дијалекти (северен Таџикистан, јужен Узбекистан и Киргистан).
# Централни дијалекти
# Јужни дијалекти
# Југоисточни дијалекти
3 Фонологија
3.1 Самогласки
, Предни, Централни, Задни
Затворени
Средни, <sup>1</sup>
Отворени
3.2 Согласки
, лабиодентални, забно/алвеоларни, посталвеоларни, непчани, веларни, увуларни, глотални
носни, м, н
експлозивни, п б, т д, к г, қ, ъ
фрикативни, ф в, с з, ш ж, х ғ, ҳ
африкативни, ч
вевни, р
апроксимантни, л, й
4 Писмо
Во Таџикистан како и во останатите држави од поранешниот СССР, таџичкиот се пишувал со кирилица, иако до 1930 година се пишувал на латиница и на персиско писмо. Од 1928 до 1930 година се користела латиницата, но била заменета со кирилица која се користи и денес. Во 2008 министерот за култура на Таџикистан изјавил дека кога ќе се запознае целото таџикистанско население со персиската азбука, тогаш кирилицата и латиницата ќе бидат заменети со персиското писмо.
5 Поврзано
* Персиски јазик
* Таџичка азбука
* Дари
6 Користена литература
* Ido, S. (2005) ''Tajik'' ISBN 3-89586-316-5
* Korotow, M. (2004) ''Tadschikisch Wort für Wort. Kauderwelsch'' ISBN 3-89416-347-X
* Lazard, G. (1956) "Caractères distinctifs de la langue tadjik". ''Bulletin de la Société Linguistique de Paris''. 52. pp. 117–186
* Lazard, G. "Le Persan". ''Compendium Linguarum Iranicarum''. Wiesbaden. 1989.
* Windfuhr, G. (1987) in Comrie, B. (ed.) "Persian". ''The World's Major Languages''. pp. 523–546
* Perry, J. R. (2005) ''A Tajik Persian Reference Grammar'' (Boston : Brill) ISBN 90-04-14323-8
* Rastorgueva, V. (1963) ''A Short Sketch of Tajik Grammar'' (Netherlands : Mouton) ISBN 0-933070-28-4