Станчево

Станчево (|Stanciova) е населено место во округот Тимиш, Романија. Според пописот од 2021 година имало 410 жители. Припаѓа на гратче Рекаш.
1 Историја
Според „Романската енциклопедија“, селото се споменува во 1456 година како имот на Јанко де Хунедоара, романски благородник. Според усната традиција, таму се населиле тројца (двајца?) црногорски браќа: Станко, Годен (или Гојко) и Марко. Тие формирале три урбани единици: ''Станчево'', ''Годеново'' и ''Матица'' (по нивната мајка, со која живеел Марко). Овие места (освен Матица) се споменуваат во 14 и 15 век. Станчево и Годеново се одделени со тесна долина. Таму имало околу 200 домаќинства, а во средината помеѓу двете населби имало православна црква. Населението на Станчево потекнувало од Црна Гора. Се знаело дека се Црногорци, исто така и затоа што зборувале чист српски дијалект, а не банатски дијалект, како што најчесто се зборува во околните области. За време на унгарското востание, како воинствени луѓе, тие веднаш скокнале да ја одбранат својот српски народ.
Во 1462 година се споменува населбата „Станчево“. По протерувањето на Турците, во 1717 година во Станчево биле наведени 12 куќи. Познато е дека таму живееле српски доселеници од Црна Гора во 1718-1722 година. Српска православна дрвена куќа за богослужба постоела во 1796 година, која била срушена за да се изгради нова во 1890-1894 година.
Во 1774 година, царскиот ревизор Ерлер забележал дека „Stanzova“ спаѓала под Барачкиот округ, Липовскиот дистрикт. Населението било мешано, српско и влашко. Кога православното свештенство било попишано во 1797 година, во селото имало двајца свештеници. Татко и син, парохискиот свештеник Алексије Конда (роден 1772 година) и ѓаконот Јосиф Конда (1794 година), зборувале српски и романски јазик.
Поштата била во блискиот Рекаш (1884). Словаците од Тренчин се преселиле во 1852-1853 година, но не се населиле. Помеѓу 1905-1907 година, во селото имало околу 150 унгарски семејства. Во 1925 година, се преселиле околу 200 трансилвански Романци.
Според пописот од 1861 година, Станчево е во Липовачкиот округ, а таму живеат 911 Срби. Бројот на Срби се зголемил, па во 1847 година имало 973, а во 1867 година веќе имало 1005. Во прегледот на условите во училиштата од 1867 година, се вели дека Станчево имало мешано српско-романско население. Општината обезбедила 111 фунти за училишниот фонд. Српската земјоделска задруга во Станчево била основана и потврдена во 1906 година.
Селото Годиново станало дел од Станчево во 20 век. Липовските српски благородници, Бранковиќи, биле сопственици на имотот „Годиново“ во 1610 година. Грофот Јован Бранковиќ, како наследник на српскиот деспот Ѓорѓе Бранковиќ, го замолил унгарскиот владетел да му го предаде наследството.
2 Демографија
;Етнички состав во населба (1.104 жители)
;Етнички состав во населба (388 жители)
3 Црква и училиште
Старата дрвена црква е изградена во 1754 година, а евидентирана е во 1767 година. За време на пописот на православното свештенство во 1797 година, таму биле пронајдени парохискиот свештеник, свештеникот Алексије Конда (роден во 1772 година) и неговиот син ѓакон Јосиф Конда (роден во 1794 година), кој зборувал српски и романски јазик. Сегашната српска православна црква е изградена во 1887-1891 година. Таа е посветена на Свети великомаченик Георги и е заедничка за Станчево и Годиново, меѓу кои се наоѓа. Стариот иконостас бил демонтиран и направен од Г. Мургу во 1870 година. Црквата била поправена во 1936 година. Нов иконостас бил насликан во 1980 година од аматерскиот сликар Георг Јакобеско од Темишвар. Бидејќи и овој иконостас бил отстранет за време на големите поправки во 2006 година, се очекува да се постави нов. Претплатник на романска книга бил Василије Петровиќ, парохискиот свештеник од Станчево, во 1832 година.
Според државната шематизација на православното свештенство во Унгарија од 1846 година, Станчево е парохија во Липовскиот протопрезвитер, Темишварска епархија. Локалната православна парохиска титула е воспоставена и црковните регистри се водат од 1779 година. Постои православна црква посветена на Свети Ѓорѓи, а во 1846 година, на тоа место живееле 973 православни души, со парохискиот свештеник, свештеникот Георги Петровиќ. Таа година, работело и народно верско училиште, кое го посетувале 47 ученици, а наставникот, исто така, Георги Петровиќ. Во 1865 година, Станчево имало една парохија од петта плата, со 913 православни Срби. Таму имало околу 200 домови црногорски доселеници. Според извештајот на протопрезвитерот од крајот на 1891 година, православната парохија на Станчево имала една црква со еден свештеник, а 970 православни христијани живееле во 156 српски домови. Во 1892 година, за администратор во Сантово бил назначен искусниот теолог Сава Поповиќ од Шид. Црковната општина Сантово била распуштена во 1895 година поради неред и неактивност. Во 1896 година од Станчево имало жалби против администраторот на парохијата, јеромонахот Спиридон Оберкнежевиќ. Потоа епархијата го замолила во 1897 година да се изјасни дали ќе ја напушти функцијата. Во летото 1897 година, бил објавен банкрот за парохискиот свештеник, во парохијата од шестиот степен на плата. Во 1898 година, се вели дека свештеникот Ѓорѓе Петровиќ бил поранешен парохиски свештеник на Сантова. Во 1906 година, имало конкурс за парохиски свештеник во Станчево. Дамјан Војновиќ служел како парохиски свештеник во Станчево во 1907 година.
Во јануари 1866 година, Милош Војновиќ бил назначен за учител во чисто српско училиште во Станчево. Немал конкуренти, па затоа бил избран за привремен учител и имал една година да го положи испитот за учител во Сомбор, во подготвителното училиште. Тоа не го сторил ниту во летото 1868 година. Тогаш бил претплатник на „Школски гласник“. Војновиќ завршил основно училиште и романско подготвително училиште во Арад и се квалификувал за учител. Кога учителот Војновиќ починал во 1884 година, неговата вдовица Јустина В. Мургуловиќ добила финансиска помош од 84 ф. од Државниот фонд за мир на наставниците. Во 1884 година бил објавен конкурс за наставник, со плата од 100 ф. Љубомир Марковиќ бил наставник во Станчево помеѓу 1885 и 1889 година. Во октомври 1889 година, во српското училиште во Станчево бил баран машки наставник. На почетокот на 1895 година, во Станчево бил објавен конкурс за наставник, во српското училиште, со плата од 400 ф. Конкурсот за слободно наставничко место во Станчево покажува дека во селото има мешано верско училиште со четири класи. Основната плата на наставникот е 208 ф, а условот е да има доказ за положен испит по унгарски јазик. Другиот локален наставник во тоа време бил Илија Јорговановиќ. Во јули 1896 година, во Станчево бил баран наставник. Наставник се барал и во 1897 и 1898 година. По оставката на наставничката, госпоѓица Видосава Зурковиќ, на почетокот на 1900 година бил распишан конкурс за училиштето во Станчево. Наставник бил назначен во 1899 година, М. Јагеревиќ. Наставник се барал и во 1901 година, а се вели дека во пензијата биле вклучени 800-1000 круни плата. Истото важело и во август 1902 година. Во јуни 1906 година било објавено дека местата и на наставници во Станчево се слободни. Нивната плата е иста и изнесува 600к, додека наставник за работа во средно училиште добива дополнителни 6 ланци обработливо земјиште. Во 1907 година, во училиштето во Станчево предавале двајца наставници, Марија Букурова и Душанка Димитријевиќ (и 1906 година). Во 1907 година, двајцата наставници биле заменети истовремено, старите биле заменети со новите, Зорка Аќимова и Марија Журановиќ. Во 1908 година во Станчево немало постојани наставници. Наставник во Станчево во 1910 година бил Мирослав Бугарски.
4 Поврзано
* Банатска Црна Гора