Гама Кефеј

Гама Кефеј (γ Cephei, скратено Гама Cep, γ Cep) — двоен ѕвезден систем оддалечен приближно 45 светлосни години во северното соѕвездие на Кефеј . Примарната (означена како Гама Кефеј А, официјално именувана како Ерај или ер-Рај, традиционалното име на системот) е ѕвезда од тип K1 портокалов џин или подџин; има придружник на црвено џуџе (Гама Кефеј B). Вонсончевата планета (означена како Гама Кефеј Аb, подоцна наречена Тадмор) е потврдено дека орбитира околу примарната ѕвезда.
Гама Кефеј е ѕвезда која може да се види со голо око и таа ќе ја наследи Северница како северна поларна ѕвезда на Земјата, поради аксијална прецесија. Ќе биде поблиску до северниот небесен пол од северница околу 3000 г. „Титулата“ ќе и помине на Јота Кефеј некаде околу 5200 година од нашата ера.
1 Опис
Гама Кефеј има привидна ѕвездена величина од 3,21, од која речиси целата е примарната компонента, Гама Кефеј А. Тоа е двоен ѕвезден систем со орбитален период од 66,8 години и ексцентричност (овалност) од 0,14. Парот орбитира на растојание од АЕ.
Примарната ѕвезда е стара околу 3,25 милијарди години и еволуирала од главната низа, со спојување на целиот водород во нејзиното јадро. Има 1,3 пати поголема од масата на Сонцето и се проширила до 4,9 пати од полупречникот на Сонцето. Ѕвездата зрачи речиси 12 пати поголема од сончевата светина од нејзината фотосфера на делотворна температура од 4.792 K. Секундарната компонента, Гама Кефеј В, има маса приближно 0,40 пати поголема од онаа на Сонцето. Веројатно се работи за црвено џуџе од класата М4, за 6,2 степени послаба од примарната. Се претпоставува дека е на слична возраст на нејзината примарна ѕвезда.
Спектарот на оваа ѕвезда служел како една од стабилните точки на сидро според која се класифицираат другите ѕвезди. Била наведена како стандардна ѕвезда за спектралната класа K1 IV во 1943, 1953 и 1973 година. Меѓутоа, во 1989 година, таа била дадена како спектрален стандард за K1 III-IV. Нејзиниот спектар е забележлив по јачината на лентите на цијано радикалот (CN). Анализата на спектарот во 2018 година дала најдобар резултат за спектрален тип на K1 III.
γ Кефеј е каталогизирана како сомнителна променлива ѕвезда со опсег на светлина помеѓу величините 3,18 и 3,24, врз основа на нејзиното вклучување во списокот на сомнителни променливи ѕвезди од 1884 година.
2 Номенклатура
''γ'' Кефеј (латинизирано во ''Gamma Cephei'' ) претставува Бајерова ознака на ѕвездата. Според правилата за именување објекти во повеќе ѕвездени системи, двете компоненти се означени A и B. По нејзиното откритие, планетата била означена како Гама Кефеј Ab.
Системот носел традиционално име различно напишано како ''Ерај'', ''Ер Рај'' или ''Алрај'', што произлегува од арапското الراعي (ar-rā'ī), што значи „овчар“. (Ѕвездата Бета Змијоносец понекогаш се нарекува и Алрај, но попозната е како ''Цебалрај'' или ''Келб Алрај'', што значи „овчарско куче“). Во 2016 година, Меѓународниот астрономски сојуз организирал Работна група за имиња на ѕвезди (РГИЅ) за да ги каталогизира и стандардизира соодветните имиња за ѕвездите. Првиот билтен на РГИЅ од јули 2016 година вклучувал табела со првите две серии на имиња одобрени од РГИЅ; во кој била вклучена и ''Ерај'' за оваа ѕвезда.
Во јули 2014 година, Меѓународниот астрономски сојуз го започнал проектотNameExoWorlds, процес за давање соодветни имиња на одредени вонсончеви планети. Процесот вклучува јавно номинирање и гласање за новите имиња. Во декември 2015 година, Меѓународниот астрономски сојуз го објавил победничкото име Тадмор за оваа планета. Истото било поднесено од Сириското астрономско здружение и е древно семитско име и современо арапско име за градот Палмира, место на светско наследство.
На кинески, ѕвездата се вика zh,буквално, 8-та додадена ѕвезда на ''Xingguan Шаовеј'', ''Shaowei'' ) што припаѓа на левиот ѕид на виолетовото забрането заградување (zh), што се однесува на астеризам кој се состои од Гама Кефеј, Јота Змеј, Тета Змеј, Ета Змеј, Зета Змеј, Ипсилон Змеј, 73 Змеј и 23 Касиопеја.
3 Планетарен систем
Планета која орбитира околу Гама Кефеј А со период од 2,7 години била откриена во 1988 година. Нејзиното постоење било објавено и во 1989 година Ова била првата потврдена вонсончева планета и нејзиното навидум откритие било засновано на истата техника на радијална брзина подоцна успешно користена од други. Сепак, тврдењето било оспорено во 1992 година со документ кој ја фаворизирал варијабилноста на џинот К со период еднаков на ѕвезденото вртење, но во 2002 година, било потврдено постоењето на планета со период на орбита од околу 2,5 години.
Секундарната ѕвезда В орбитира околу А на само 9,8 пати поголема од полуглавната оска на планетата А. Орбитата на планетата е приближно нормална на орбитата на бинарниот систем. Динамичкото моделирање сугерира дека во системот улога има и Козај-Лидовиот механизам.