Музичко училиште „Станковиќ“

Музичкото училиште „Станковиќ“ во Белград е основано во 1911 година под покровителство на кралот Петар I, како музичка и педагошка институција. Таа е една од најстарите образовни институции во Белград. Кога е основано, работело со Пејачкото друштво „Станковиќ“. Името го добило по српскиот композитор, хор-мајстор и пијанист Корнелије Станковиќ, кој прв ја вовел основната хармонична нотација за српските изворни и духовни композиции.
Музичкото училиште Станковиќ е една од институциите што ги поставило темелите на српската музичка култура. До почетокот на Втората светска војна, кога била основана Музичката академија во Белград, ова училиште, заедно со Музичкото училиште во Мокрањац, претставувало единствен извор на целиот музички кадар – композитори, музички уметници, музиколози, педагози – за работа не само во Белград и Србија, туку и многу пошироко. Повеќето од оние кои го претставувале или сè уште го претставуваат столбот на српската музичка култура, носители на сите форми на музичко творештво, поминале низ ова училиште како ученици, наставници или директори. Концертниот живот, операта, камерниот ансамбл, филхармонијата, другите музички училишта, Музичката академија, сето тоа на некој начин потекнува од работата и развојот на Музичкото училиште „Станковиќ“.
Низ ова училиште поминале многу познати денес музички уметници, а училиштето го учеле одлични наставници и музички стручњаци како Мери Жежељ, двојката Бинички, Бранко Цвејиќ, Воислава Вуковиќ-Терзиќ, Александар Живановиќ, Александар Пандуровиќ и други познати професори по музика. Ова училиште отсекогаш се истакнувало по квалитетот на своите ученици и наставниот кадар, за што сведочат бројните награди и признанија. Седиштето на музичкото училиште „Станковиќ“ е на улица „Кнез Милош“ бр. 1, но на таа локација не може да се одржува настава бидејќи пред десет години бил урнат дел од училишната зграда со ветување дека ќе се изгради нова зграда за потребите на училиштето. За жал, ветувањето до денес не е исполнето, а едно од најстарите и најпознатите училишта во Белград продолжува да работи под тешки услови. И покрај тоа, училиштето продолжува да постигнува бројни резултати, а учениците сепак го заслужуваат рејтингот на училиштето „Станковиќ“.
1 Историја
Прв директор на училиштето бил Станислав Бинички. Во тоа време во училиштето се предавало пијано, соло пеење, виолина, солфеж и музичка теорија. Хинко Маржинац станал директор во 1921 година, тој воведува нови теми и Петар Крстиќ, како режисер од 1923 година го основал наставниот оддел. Големи промени се случиле во 1925 година кога новиот режисер Петар Стојановиќ основал опера и драмски оддел, камерна паралелка, хорско училиште, студентски оркестар и вечерни курсеви за возрасни. Емил Хајек, новиот директор од 1929 година, го подигнал училиштето на ниво на конзерваториум. Во десетгодишниот период од 1937 година до 1947 година, Миленко Живковиќ ја променил и проширил наставната програма и основал одделение на училиштето во Земун, кое денес е Музичко училиште „Коста Манојловиќ“. По Втората светска војна, од 1947 година, училиштето е државна институција и има ранг на средно музичко училиште.
Салата на музичкото училиште „Станковиќ“ била затворена до 2015 година. Од 2009 до 2011 година било место за меѓународниот натпревар на соло пејачи „Лазар Јовановиќ“ до моментот кога натпреварот добил нов домаќин, организацијата Културен Елемент и нова локација, Народниот универзитет Колачев.
2 Директори
директор, од, да
Станислав Бинички, 1911 година, 1921 година
Хинко Маржинац, 1921 година, 1923 година
Петар Крстиќ, 1923 година, 1925 година
Петар Стојановиќ, 1925 година, 1929 година
Емил Хајек, 1929 година, 1935 година
Михаило Вукдраговиќ, 1935 година, 1937 година
Миленко Живковиќ, 1937 година, 1947 година
Божидар Трудиќ, 1947 година, 1951 година
Властимир Плештиќ, 1951 година, 1960 година
Жарко Цвејиќ, 1960 година, 1974 година
Јован Ѓорѓевиќ, 1974 година, 1979 година
Бојан Брун, 1979 година, 1987 година
Миодраг Сретеновиќ, 1987 година, 2006 година
Обрад Недељковиќ, 2006 година, 2017 година
Вањушка Мартиновиќ, 2017 година
3 Архитектура на зградата
Оригиналната куќа била изградена во 1890-тите во 19 век како приземна станбена зграда, а за потребите на музичкото училиште и пејачката група „Станковиќ“ се доградени два ката во 1914 година. Проектирана од архитект Петар Бајаловиќ. Зградата е академски дизајнирана, поделена на три хоризонтални регистри, рустикално приземје, зона на катови со централен прозорец и таванска зона. Покрај тоа, присутни се и одредени декоративни елементи на Арт Нову Прозорските отвори на вториот кат се заоблени, нагласени од архиволти. Во центарот на оградата на покривот со балустради има поткровје во форма на редуциран модел на храм, симболично означувајќи ја зградата како „храм на музиката“, во чие внатрешно поле стои натписот „Дом и училиште на пејачката група Станковиќ“, а горе на калканот е годината на изградбата 1913 година.
Над влезот во зградата има релјеф „Старец со виолина и момче“ со карактеристики на Арт Нову. На парапетите, во нетипичните полиња меѓу прозорците на првиот и вториот кат, има и релјефни портрети на композиторите Корнелије Станковиќ, Даворин Јенко и претседателот на пејачката група „Станковиќ“, Живојин Симиќ.
Поради својата културна, историска, архитектонска и урбанистичка вредност, зградата на Музичкото училиште Станковиќ е прогласена за културно богатство - споменик на културата.
4 Поврзано
* Музичко образование во Србија
* Меѓународен натпревар на соло пејачи „Лазар Јовановиќ“