procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Денали

Денали (којуконски: ''koy'' = „Висока“); до 2015 г. Макинли (|Mount McKinley) — највисока планина во Северна Америка, чиј врв е на надморска височина од 6.168 м и има најголема самостојна висина (од основата до врвот) од сите планини што се издигаат исклучиво над морското ниво. Планината го зазема третото место по истакнатост во светот, по Монт Еверест и Аконкагва. Сместена е во Алјаскиот Венец, во внатрешноста на сојузната држава Алјаска и претстаува главна знаменитост на Националниот парк Денали. Називот „Макинли“ го носела во чест на Вилијам Макинли — претседател на САД од 1897 до 1901 г.
Првиот Европеец што ја забележал планината е Џорџ Ванкувер во 1794 г. Во 1903 г. е направен првиот обид за нејзино искачување, но завршил неуспешно. Првото потврдено освојување го напаравиле Хадсон Стак, Хари Карстенс, Волтер Харпер и Роберт Тејтум во 1913 г.
1 Геологија и особености
Планината е гранитен плутон која се издигнала поради тектонски притисок од Тихоокеанската и Северноамериканската Плоча, истовремено одронувајќи таложен материјал над и околу планината. Силите што ја создале планината предизвикале и многубројни силни земјотреси во Алјаска и на Алеутските Острови. Денес Тихоокеанската Плоча е сеизмички активна под планината.
Со висина од 6.168 м, Денали е највисока планина во Северна Америка и се издига 5.500 м. над основата, што значи дека е највисока во светот сметајќи од подножјето. Се издига од накосена рамница на надморска височина од 300-900 м, што значи дека висината ѝ се разликува во зависност од местото на набљудување (во опсег од 0-1000 м). (Од друга страна, Монт Еверест се издига од Тибетската Висорамнина, што значи дека почнува од многу повисоко — 4.200 м до 5.200 м, па затоа Монт Еверест е самостојно висок само 3.700 до 4.700 м. наспроти самостојните 5.500 м на Денали Сепак, Денали има само половина од самостојната висина на вулканот Мауна Кеја (10.020 м), но голем дел од планината е под вода.
1.1 Врвови и ледници
Денали има два поважни врва: Јужниот (повисокиот) и Северниот, на н.в. од 5.934 м и топографска истакнатост од околу 387 м. Северниот понекогаш се смета за посебен, но ретко се искачува, освен од северниот приод.
По страните на планината се протегаат пет поголеми ледници: Питерс (северозападна страна), Малдроу (североисточна), Тралејка (источна), Рут (југоисточна) и Кахилтна (југозападна).
2 Искачување
Планината денес редовно се искачува. Во 2003 г. до врвот успешно стигнале 58% од планинарите, со вкупно 100 жртви за период од еден век. Највеќето планинари се искачуваат преку Западниот Потпорник, пронајдена во 1951 г. од истражувачот Бредфорд Вошберн, по внимателни и опширни анализи на авионски снимки. Искачувањето трае 2-4 недели.
3 Околни планини
Во околината на Денали се наоѓаат следниве планини:
* Форакер
* Силвертрон
* Хантер
* Хантингтон
* Дики
* Лосов Заб (Мусес Тут)
4 Поврзано
* Логан (планина)
* Алјаски Венец
* Список на планини во САД
* Национален парк Денали
5 Наводи
**
Базардузу

Базардузу (|Bazardüzü dağı, |Кичlе сув) — планина во венецот Голем Кавказ што се протега на границата помеѓу Русија и Азербејџан. Висока е и со тоа е највисока планина во Азербејџан. Позната е како најјужната точка на Русија.
1 Поврзано
* Голем Кавказ
* Список на планини во Русија
* Список на планини во Азербејџан
Планинска стрнарка

Планинската стрнарка е врапчевидна птица овесарка од семејството на стрнарките ''Emberizidae'', група, која современите авторитети ја издвоија од семејството на зебите ''Fringillidae''. Се размножува низ јужна Европа до Средна Азија и Хималаите, на југ до северна Африка. Ја има и во Македонија. Делумно е птица преселница, со популациите од север што зимуваат понајуг, а останатите популации се постојани жители преку целата година.
1 Опис
Планинската стрнарка е долга 16 см. Мажјакот има костенливи горни делови, еднобојни топлокремави долни делови и светлосива глава со црни линии. Женката е бледа верзија на мажјакот, со посветли долни делови, сивокафеави горни и глава со помалку контрасни бои. Младенчињата се како женките, но главата им е попрошарана со линии.
Има четири раси кои се разликуваат според нијанси на пердувите, додека подвидот кој се размножува низ Европа, Африка и западна Турција е единствен кој има бела линија на крилото.
2 Поведение
Живеалиштето на планинската стрнарка се отворените планински каменливи предели.
Гнездото го сместуваат на земја, а понекогаш ниско во грмушките. Несат 3-5 јајца, со шарки карактеристични за стрнарките, како влакненца. Додека ги одгледуваат младенчињата се хранат со инсекти, инаку со семиња.
Повикот му е остро ''циии'', а песната чрчорливо ''чурррр-чирррриииии-итт''.
3 Наводи
*''Buntings and Sparrows'' by Byers, Olsson and Curson, ISBN 1-873403-19-4
Црногрла стрнарка

Црногрлата стрнарка е врапчевидна птица овесарка од семејството на стрнарките ''Emberizidae'', група, која современите авторитети ја издвоија од семејството на зебите ''Fringillidae''.
Се размножува низ јужна Европа, на средоземните острови и северна Африка. Таа е постојан жител во овие потопли краишта и не се сели зимно време. Ја има и во Македонија. Живее во сите видови отворени предели со грмушки или дрвја, но ги претпочита сончевите падини.
Промените во земјоделската практика имаат негативно влијание на овој вид на северните граници од својот опсег, а во Англија, каде некогаш била распространета низ голем дел од југот на земјата, сега е ограничена на јужен Девон.
1 Опис
Црногрлата стрнарка е како мала жолтогрла стрнарка, со должина 15-16.5 см и распон на крилјата 22-22.5 см со дебело кусо клунче како на сите птици што се хранат со семиња. Мажјаците имаат светложолта глава, со црна круна, црна линија над окото и црно грло и има зеленкава линија преку градите кои инаку се жолти како и останатиот долен дел од телото. Грбот му е многу ишаран во линии со кафеаво. Женките се како жолтогрлата стрнарка, но се сивокафеаво избразденошарени над опашката и имаат костенливи рамења.
Песната му е монотоно чрчорење слично на трскарите.
2 Поведение
Живеалиштето на црногрлата стрнарка се обработливите земјишта, мешавината од трева и нива, полињата поделени со густа жива ограда и сл. Тие можат да толерираат извесен степен на урбанизација и се среќаваат во зелените површини на градовите, дури и во Рим.
Во летниот период овие птици се хранат со безрбетници, на пример, скакулци и штурци со кои ги хранат и своите пилиња. Зимно време се хранат со мали семиња од стрништата, ораниците, со жито или сено. Тие имаат тенденција да се хранат во јата во текот на зимата.
Гнездото го прават на земја засолнето под густата покривка на растенијата, како што се живите огради, капините, глогот и сл. Сезоната на парење трае од април до средината на септември, и имаат 3 легла годишно. Тие не се селат, и не се оддалечуваат многу од својата територија. Лете, одат само 250 метри во потрага по храна, а зиме до 2 км да пронајде стрништа.
Несат 2-5 јајца со специфични шарки на стрнарките, како влакненца.
Десанка Миљовска

Десанка (Деса) Миљовска, родена Мириќ (, — , ) — првоборец, учесник во НОБ, професор по социологија на Филозофскиот факултет, еден од основачите на Катедрата по социологија.
1 Животопис
Миљовска е родена во Призрен, на 21 мај 1918 година, во многудетно чевларско семејство. Средното образование и учителската школа ја завршила во Белград. Се запишала на педагошката група при Филозофскиот факултет во Скопје во 1937 година, но таа дипломирала на Филозофскиот факултет во Белград, после Втората светска војна, во 1948 година, каде што и докторирала на тема „''Класните сили на национално-револуционерното движење на македонскиот народ во втората половина на 19 век''“ во 1962 година. Во 1950 година била избрана за доцент, а во 1962 годиназа вонреден професор. Како редовен професор по предметотопшта социологија на Филозофскиот факултет во Скопје, таа била назначена во 1970 година. Остварила студиски престој во Париз од 1954 до 1955 и во Бостон од 1962 до 1963 година, каде што се запознала со методите на социолошките истражувања. Ги вршела функциите претседател на Советот за школство на НРМ и претседател на Советот за култура на НРМ. Била декан на Филозофскиот факултет во Скопје од 1963 до 1965 година. Објавила преку 50 научни труда од социологијата и македонската историја. По кратко боледување, на 13 септември 2013 година починала во Скопје на 95 години. Нејзин сопруг бил Кирил Миљовски. Мајка е на проф. д-р Јане Миљовски.
Таур

Таур (|Toros Dağları, |Όρη Ταύρου) — планински систем во Јужна Турција што го дели Средоземниот регион од Анадолската Висорамнина. Системот се протега во лак, од езерото Егирдир на запад до горното течение на реките Тигар и Еуфрат на исток.
Поделен е на три венци (од запад кон исток):
*Западен Таур (''tr'')
** Ак, Беј, Катранџик, Гејик
*Среден Таур (''tr'')
** Акчали, Булгар, Ала, Тахтали
*Југоисточен Таур (''tr'')
** Нурхак, Малатиски Пл., Маден, Генч, Битлис
1 Историја
Името Таур доаѓа од старогрчкиот поим ''grc'', чие потекло има две верзии. Според едната, поимот доаѓа од семитското ''tûr'', што значи „планина“. Според другата пак, планините се така наречени поради на Хуритите и другите стари Сиријци кон богот на бурата, кој има лик на бик (грч. ''gr''). Се верувало дека тој предизвикувал полноводност во реките Тигар и Еуфрат, кои потоа се поплавувале и давале плодно земјиште. Поради ова, по планините некогаш имало поголем број на храмови посветени на овој бог,
Кај Кестел има археолошко наоѓалиште од бронзено време, каде се ископувал калај за добивање бронза. Превојот наречен во антиката „Киликиска Врата“ е премин преку венецот северно од Тарс.
За време на Првата светска војна, германско-турските железнички коловоци низ Таур претставувале важна цел за силите на Антантата. Откако го зазеле ова подрачје, конечно дошло до примирје и крај на борбите против Отоманското Царство.
2 Географија
Планините Ала и Булгар (Болкар) се одликуваат со одронети варовнички карпи, од кои настанале карстни предели со водопади, понорници и некои од поголемите пештери во Азија. Од јужните падини на венецот Беј извира реката Манавгат.
3 Знаменитости
Покрај планинарството и алпинизмот, венецот нуди два скијачки центра — еден во Даврас (25 км од Егирдир и Испарта) и друг во Саклакент (40 км од градот Анталија).
Железничката линија Конија-Адана минува преку забележителниот вијадукт Варда, висок 98 м, кој е изграден од Германците во 1910-тите години.
4 Западен Таур
Западен Таур и остатокот од Таур образуваат лак околу Анталискиот Залив. Овој дел е одвоен од Среден Таур со висорамнината Ташели и реката Ѓоксу. Има поголем број на врвови високи преку 3.000–3.700 м. Групата се дели на четири венци:*Беј (западен) — највисок врв: Кизларсивриси 3.086 м
*Ала (средиштен) — највисок врв: Демирказак 3.756 м
*Булгар (југоисточен) — највисок врв: Медетсиз 3.524 м
*Мунзур (североисточен) — највисок врв: Акбаба 3.462 м
**Мерџан (во склоп на Мунзур)
Највисока планина во Среден Таур е Демирказак (3.756 м).
5 Среден Таур
Среден Таур приближно се протега на североисток од покраините Мерсин и Анталија
6 Југоисточен Таур
Југоисточен Таур ја образува северната граница на регионот Југоисточна Анадолија и Северна Месопотамија. Тука извираат реките Тигар и Еуфрат.
7 Поврзано
* Антитаур (Аладаглар)
Волтерсдорф (Бранденбург)

Волтерсдорф (|Woltersdorf) — општина во округот Одра-Шпре, во Бранденбург. Често е нарекувана и како ''Волтерсдорф кај Берлин'' или ''Волтерсдорф кај Еркнер'' поради големиот број на места со истото име во Германија.
1 Географија
Општината се наоѓа на три езера, Флакенско, Калкско и Бауернско Езеро, помеѓу Шенајхе, берлинската шума и Еркнер. Волтерсдорф се граничи со Ридерсдорф, Еркнер, Берлин и Шенајхе.
2 Историја
* Околу 1240 година, 14 фармерски семејства се населиле во селото. Денес, црквата, општинското собрание и старото училиште се наоѓаат овде, претставувајќи го центарот на Волтерсдорф. Првите жители биле земјоделци и рибари.
* Во 1319, Волтерсдорф бил запишан првпат како ''Валтерсдорф славика''.
* По првпат Волтерсдорф бил забележан во 1375 во земјишната книга. Заедно со Рансдорф требал да плати данок на замокот Кепеник.
* Во 1487 Берлин го припојува Волтерсдорф.
* Во 1550 била изградена брана помеѓу Флакенско и Калкско Езеро.
* Во 1550 била изградена првата црква во Волтерсдорф.
* Од 1618 до 1648 Волтерсдорф бил напуштен (Триесетгодишна војна) и привремено ненаселен.
* Околу 1886 била изградена туристичка кула за набљудување на врвот на Кранихсберге. Пружа прекрасен поглед од височина околу 105 метри. При ведри денови може да се види Берлинската телевизиска кула.
* На крајот на 19 век била завршена железничката линија од Берлин. Во соседната општина, Еркнер, била изградена железничка станица. Многу Берлинци имале свои летни резиденции во Волтерсдорф.
* Од 1913 постои трамвајска линија помеѓу браната и станицата во Рансдорф.
Области во Белорусија

Белорусија административно се дели на 6 области (''be'') и градот Минск, кој има посебен статус како главен град, но воедно е административен центар и на Минската област.
Секоја област потоа е поделена на реони (''be'') кои имаат улога на окрузите во други земји.
Големината и распоредот на областите се утврдени во 1960 г. со административните реформи на тогашната Белоруска ССР.
1 Области
width=80%
+ Области во Белорусија
Област, Седиште, Белоруски, Население(2009), Површина(км<sup>2</sup>), Густина(жит/км<sup>2</sup>), Удел
Град Минск, —, ''be'', 1.829.100, 256, 7.144,92, 18,91%
Брестска, Брест, ''be'', 1.433.100, 32.800, 43,69, 14,82%
Витепска, Витебск, ''be'', 1.265.300, 40.100, 31,55, 13,08%
Гомељска, Гомељ, ''be'', 1.464.100, 40.400, 36,25, 15,14%
Гродненска, Гродно, ''be'', 1.102.800, 25.000, 44,11, 11,40%
Минска, Минск, ''be'', 1.454.000, 40.200, 36,17, 15,03%
Могиљовска, Могиљов, ''be'', 1.123.100, 29.000, 38,73, 11,61%
вкуп. Белорусија, Минск, ''be'', 9.671.900, 207.756, 46,55, 100,00%
2 Поврзано
* ISO 3166-2:BY
* Градови во Белорусија
* Географија на Белорусија
Вахш (град)

Вахш (|Вахш) — град во Хатлонската област, Таџикистан. Оддалечен е околу 100 км од главнот град Душанбе.
Градот се смета за родно место на познатиот персиски поет Џалалудин Руми (1207-1273).
1 Поврзано
*Вахш (река)
Слатинска II

Слатинска II претставува пештера сместена во непосредна близина на поречкото село Слатина. Се наоѓа во непосредна близина на Горнослатинската пештера.
1 Поврзано
* Горна Слатинска Пештера
* Пурало
*Овчарска Пештера
* Слатински Извор
* Слатина
Овчарска Пештера

Овчарска Пештера претставува пештера сместена во непосредна близина на поречкото село Слатина. Таа се наоѓа во непосредна близина на пештерите Горна Слатинска и Слатинска II. Влезот на пештерата е на надморска височина од 580 м и експониран кон северозапад. Пештерата е изградена во доломитски мермери со прекамбриумска старост.
Надворешните температурни влијанија се особено изразени во влезниот дел на пештерата како резултат на димензиите на влезот. Кај пониското ниво има константна температура од 12 °C што значи дека ова ниво не е под влијание на надворешните температури. Во поглед на рецентната фауната, таа е многу слична кај трите Слатински пештери. Троглофилите се претставени со Lithobius sp., а троглоксените со Rhinolophus hipposideros, Rhinolophus sp. Оваа пештера е интересна и по пронајдениот материјал од керамика и коски, на двете нивоа (т. 9 на повисоко ниво и каналот 17C - 20C на пониско ниво).
1 Поврзано
* Горна Слатинска
* Пурало
* Слатински Извор
* Слатина
Пурало

Пурало — пештера кај селото Слатина, Поречко. Таа се наоѓа од левата долинска страна на реката Треска, во долината на Слатинска Река, поточно во близина на составот на Марковска Река и Крушеска Река од чии води се формира текот на Слатинска Река. Отворот на пештерата се наоѓа на н.в. од 580 метри, или околу р.в. од 30 м од левата страна на долинското дно на Марковска Река.
Пошироката пристапност на овој спелеолошки објект е мошне поволна во споредба со поголемиот број на пештери во Македонија. Самата пештера се наоѓа во атарот на селото Слатина (маало Марковци). Во близина на пештерата минува регионалниот пат Скопје - Македонски Брод - Кичево. Потесната пристапност на пештерата Пурало не е многу поволна. Од асфалтираниот пат во должина од околу 500 м постои пешачка патека, а од тука до отворот на пештерата има карпест отсек кој со помал напор може да се совлада. Околниот простор е целосно пошумен со жбунеста вегетација чиј главен претставник е зелениката која пак од своја страна негативно влијае врз забележливоста на отворот од пештерата Пурало.
Пештерата Пурало се вбројува во редот на правите пештери, во групата на речни пештери. Според разгранетоста на пештерските канали, пак, припаѓа на типот сложени пештери бидејќи се одликува со сложена разгранетост на каналите кои се распоредени на две нивоа.
1 Галерија
Галичка Пештера

Галичката Пештера претставува една од најубавите пештери во Македонија сместена на падините на планината Орле на само 10 километри источно од брегот на Тиквешкото Езеро.
Пештерата ја откриле членови на ПСД Орле од Кавадарци во 90<sup>тите</sup> години на XX век. Таа долго време се дрела во тајност, за да не ја уништат квазиавантуристи и диви копачи на злато. На покана на клубот од Кавадарци во пештерата дошло друштво од Ница, Франција кои утврдиле дека пештерата била стара околу 5 милиони години. Галичката Пештера крие многу редок феномен, а тоа се десетте бисери што ги откриле во пештерата. Пештерата е со должина околу 120 метри, а само влезот има должина од петнаесетина метри. Богата е со сталагмити и сталактити. Настанала од јаки порои. Некогаш во неа имало две езера, а едното од нив денеска е пресушено. Биле забележани лилјаци и еден многу редок вид ледена мравка.
Тисабеч

Тисабеч (|Tiszabecs) — село во округот Саболч-Сатмар-Берег во регионот Големи Северни Рамници во источна Унгарија.
1 Географија и демографија
Селото и неговиот атар зафаќаат површина од 17,14 км², а населението брои 1.055 жители (2001). Наречено е по реката Тиса, која влегува во Унгарија кај селото.
Чулејца

Чулејца позната и како Партизанска Пештера претставува втората најдолга пештера во јужниот дел од Македонија, после пештерата Бела Вода кај Демир Капија која е долга 955m. Таа се наоѓа на 150 метри од источниот брег на Тиквешкото Езеро, кај наоѓалиштето Горна Порта.
Според кажувањата на месните жители, во Чулејца се криеле партизаните за време на Втората светска војна, но само во првата просторија од влезот. Тие не успевале долго време да се задржат во пештерата бидејќи во неа се чувствувала силна миризба на амонијак од изметот на колониите лилјаци што живеат во неа. И при сегашните истражување спелеолозите пронашле свеж измет, што укажува дека Чулејца сè уште е населена со лилјаци.
Чулејца настанала со необични процеси, бидејќи во пештерата има многу хаотично испревртени сливови од минерали и необични форми. Од влезот пештерата продолжува во неколку насоки. Спроти влезот има јама, а лево и десно од неа се редат големи сали полни со украси, ходници и канали. На неколку места има сталактити долги и по 15 метри. Салите се наоѓаат на неколку нивоа, а некои се една над друга. Најголемата сала е долга 50 метри, а на таванот на друга сала, пак, има отвор низ кој може да се влезе во неа.
Црноглава стрнарка

Црноглавата стрнарка или црноглавата овесарка е врапчевидна птица овесарка од семејството на стрнарките ''Emberizidae'', која се размножува низ југоисточна Европа на исток до Иран и се сели зимно време во Индија, со некои единки кои одат уште понајуг во југоисточна Азија. Ја има и во Македонија. Како и другите од неговото семејство, живее во отворени пространства со трева, каде во јата оди во потрага по житни растенија и семиња. Мажјаците се препознатливи со своите жолти делови од телото, костенлив грб и црна глава. Женките се побледа варијанта на мажјаците.
1 Опис
Црноглавата стрнарка е долга 15 см и има долга опашка. Мажјакот има светложолти долни делови, костенливи горни делови и црна маска преку очите и капа. Женките се бледа верзија на мажјаците, со посветли долни делови, сивокафеав грб и сивкава глава. Младенчињата се слични, но задникот им е жолт. Едногодишните мажјаци имаат сива круна, а шарките на грбот се костенливи и сиви.
2 Распространетост и живеалиште
Живеалиштето на црноглавата стрнарка се отворените пространства со грмушки, вклучувајќи ги и обработливите ниви. Зимно време се селат во Азија и големи јата се среќаваат на земјоделските култури и ливади. Најдолга преселба забележана од означена птица со прстен е околу 7.000 км; друга, пак, имала пат од 1.000 км за седум дена.
Главната територија за размножување се распостила од југоисточна Европа до Средна Азија. Зимувалиштата се претежно во Индија, иако скитници се забележани да зимуваат во Јапонија, Кина, Хонгконг, Тајланд, Лаос, Јужна Кореја и Малезија. Летните скитници може да достигнат на север до Норвешка.
3 Поведение
Црноглавите стрнарки може да ги видиме во јата како пасат по нивите барајќи семе.
Сезоната на размножување им е лете, кога градат гнездо на земја или ниско во грмушка. Тоа е во форма на чашка направено од сува трева и дооформено со влакна. Леглото содржи 4-6 јајца. Инкубацијата трае 14 дена, а пилињата се оперјуваат по 10 дена. За тоа време овие птици се хранат со инсекти, инаку, се хранат со семиња.
За разлика од другите стрнарки, овие се митарат двапати годишно.
Повикот и е едно ''твит'' или меко ''црит''. Песната содржи серија од гласни строфи составени од груби ноти кои се мешаат пред нагло да завршат.
Блатна стрнарка

Блатната стрнарка е врапчевидна птица овесарка од семејството на стрнарките ''Emberizidae'', група, која современите авторитети ја издвоија од семејството на зебите ''Fringillidae''. Распространета е низ Европа и умерена и северна Азија, вклучувајќи ја и Македонија. Таа е претежно птица преселница која зимува понајуг, но популациите кои живеат во топлиот југозапад од опсегот се постојани жители.
1 Опис
Блатната стрнарка е птица со средна големина, долга 13.5-15.5 см, со мал, но цврст клун карактеристичен за птиците што се хранат со семиња. Мажјакот има црна глава и грло, бел околувратник, бели долни делови и многу избразденошарен кафеав грб. Женката е многу побледа, со кафеава глава со линии и одоздола е, исто така, цела прошарана со линии.
Песната на мажјакот е повторливо, на некој начин монотоно ''црип''.
2 Поведение
Живеалиштето на блатната стрнарка се влажните предели, ливадите крај мочуриштата, трските и бујната вегетација.
Гнездото го прави на земја или ниско близу до земјата каде несе 4-7 јајца со карактеристични шарки, како влакненца.
Младенчињата ги храни со инсекти, инаку се храни со семиња.
3 Галерија
4 Наводи
* Database entry includes justification for why this species is of least concern
Градинарска стрнарка

Градинарската стрнарка или градинарската овесарка е врапчевидна птица овесарка од семејството на стрнарките ''Emberizidae'', група, која современите авторитети ја издвоија од семејството на зебите ''Fringillidae''. Распространета е речиси низ цела Европа и западна Азија, вклучувајќи ја и Македонија. Таа е птица преселница која зимува во тропска Африка.
1 Опис
Градинарската стрнарка е долга 16 см и тежи 20-25 грама, а по надворешен изглед личи на жолтогрлата стрнарка, но ѝ недостасува светлата обоеност. На пример, главата на градинарската е зеленикавосива, немасто светложолта. Песната е слична, монотоно чрчорење.
2 Поведение
Живеалиштето на оваа птица се нивите, ораниците, полињата со пченка и сл. Живее и во лозовите насади, но не се храни со грозје.
Гнездото го сместува на земја или во грмушка близу до земја, а јајцата се прошарани со линии слични на влакненца. Обично се храни со семиња, но додека ги храни младенчињата се храни со инсекти.
3 Гастрономија
Во Франција, оваа птица се смета за специјалитет.
Еден начин за брзо гоење на птицата е со затворање во темна кутија со просо, што ја принудува да се храни постојано.
Ритуалот на јадење, пак, бил да ја покријат главата и лицето со голема салфетка и на тој начин да се почувствува полниот вкус и мирис на храната.
Исто така, во 1996 година, прошталната вечера на Франсоа Митеран содржела специјално подготвена ваква птица.
Ловот на градинарската стрнарка е забранет во Франција 1999 година, но законот слабо се применувал и се смета дека околу 50.000 птици биле убиени секоја година. Во 2007 година, под притисок на Француската лига за заштита на птиците и Европската унија, француската влада вети дека ќе се спроведе директивата на ЕУ за заштита на оваа птица.
Брисков-Финкенхерд (амт)

Брисков-Финкенхерд (|Brieskow-Finkenheerd) — општинска заедница во округот Одра-Шпре, во Бранденбург, Германија. Неговото седиште е во Брисков-Финкенхерд.
Општинската заедница Брисков-Финкенхерд се состои од следниве општини:
# Брисков-Финкенхерд
# Грос Линдов
# Фогелзанг
# Визенау
# Цилтендорф
Горна Слатинска Пештера

Горна Слатинска Пештера — пештера сместена во непосредна близина на поречкото село Слатина.
1 Одлики
Таа се наоѓа од левата долинска страна на Слатинска Река, на ридот Баба (751 м) на падините на планината Песјак. Влезот на пештерата е на 620 м н.в. и е со југозападна експозиција. Таа има два отвори, односно влезови или влез и излез, при што целата е поврзана и претставува своевиден тунел-канал. Пештерата е изградена во доломитски мермери со прекамбриумска старост. Првични податоци за оваа пештера дава Јовановиќ во 1928 година. Тој ја именува како I Слатинска Пештера, додека месното население ја нарекува Горна Слатинска.
Низ целата должина на пештерата има видови кои се карактеристични за надворешниот простор. Такви се некои полжави од семејството Zonitidae, мокрици (Isopoda) и различни видови диптери (комарци од семејствата Culicidae и Limoniidae). Од поважните видови кои се поврзани со пештерата се регистрирани некои стоногалки (Lithobius sp.) и два вида лилјаци (Rhinolophus hipposideros, Rhinolophus sp.). Најден е само еден примерок од скакулецот (Troglophilus sp.) кој го има и во Девината Пештера.
2 Галерија
3 Поврзано
* Слатинска II
* Пурало
* Овчарска Пештера
* Слатински Извор
* Слатина
Клондајк (река)

Клондајк (|Klondike River) — река во територијата Јукон во Канада и притока на реката Јукон. Најпозната е по Златната треска на Клондајк. Реката извира во венецот Огилви и се влева во Јукон кај градот Досон.
Името доаѓа од поимот „чонтак“ (//) на ханските индијанци, со значење ''токмачки камен'', кој се користел за набивање на колците на кои се закачувале мрежите за фаќање лосос.
Во 1896 г. во притоките на Клондајк е откриено злато, кое се експлоатира и денес.
Реката е спомената во расказот „Реликт од плиоценот“ од Џек Лондон, каде е наречена Ирвасова Река (''en'').
1 Глаерија
2 Поврзано
* Ирвасово Езеро
* Список на реки во Јукон
Бошавски манастир

Бошавскиот манастир (познат и како Бошавички манастир) — манастир во селото Долна Бошава, сместен по течението на реката Бошава, во срцето на истоимената етногеографска област. Манастирот има една црква - „Св. Архангел Михаил“.
1 Историја
Манастирската црква и манастирските конаци биле подигнати во 1839 година. Овој податок се наоѓа над северниот влез во црквата од надворешната страна врежан врз камена плоча.
2 Архитектура
2.1 Градба
Манастирската црква е трокорабна со два реда колони што формираат три кораби. Во горните делови на јужниот и северниот ѕид се наоѓаат прозорците што ја осветлуваат внатрешноста на црквата. Сводовите се покриени со дрвени таваници, од кои страничните се пониски од средниот кораб. Постојат два влеза на црквата, еден од северната, а друг од западната страна. Манастирската црква има отворен трем откај западната и мал дел од северната страна.
2.2 Фрескоживопис
Живописот во црквата потекнува од 1880 година, за кој има натпис кој се наоѓа над истиот влез само од внатрешната страна. Во натписот се вели дека зографи биле браќата Коста, Никола и Вангел со синот Наки од Крушево, во годината 1880, месец јули.
3 Галерија
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Долна Бошава

Свети Архангел Михаил — главна и единствена манастирска црква на Бошавскиот манастир во кавадаречкото село Долна Бошава.
Се наоѓа на еден километар северно од селото веднаш над патот што води кон селото Крњево. Црквата е подигната во 1839 година заедно со манастирските конаци. Овој податок се наоѓа над северниот влез во црквата од надворешната страна врежан врз камена плоча.
1 Градба
1.1 Архитектонски опис
Црквата е трокорабна со два реда колони што формираат три кораби. Во горните делови на јужниот и северниот ѕид се наоѓаат прозорците што ја осветлуваат внатрешноста на црквата. Сводовите се покриени со дрвени таваници, од кои страничните се пониски од средниот кораб. Постојат два влеза на црквата, еден од северната, а друг од западната страна. Манастирската црква има отворен трем откај западната и мал дел од северната страна.
1.2 Живопис
На северниот ѕид, во првата зона од запад кон исток се зографисани: пророкот Исаија, Св. Петка, Св. Харалампиј, Св. цар Константин и царица Елена. Во втората зона е композицијата од Стариот завет - „Жртва Аврамова", потоа следуваат фигурите на Св. Прокопиј и Св. Пантелејмон.
На јужниот ѕид, во првата зона од исток кон запад во цел раст се претставени: Св. Антониј, Св. Ефтимиј, Св. Сава, Св. Зосим и Марија Египќанка, Св. Кузман и Дамјан. Следува една сцена за праведниот човек и за грешниот човек и на крајот е ликот на Св. Онуфриј. Во втората зона се насликани: Св. Меркуриј, Св. Мина, Св. пророк Илија, Собор на ангелите и Св. Трифун.
На западниот ѕид е насликано Второто Христово пришествие, односно „Страшниот суд". На оваа композиција има поширок текст испишан на црковнословенски јазик а во превод гласи:
Пророк Мојсеј му велет на Евреите: вие архијереи и Евреи ви реков да го верувате Христа, вие го мачевте и го распнавте на крст, сега џуап да мудајте. Овие се што се потурчуват. Овие се што прават пушлук сос родината. Овие се што наслушуват у комшиите. Овие се што даваат ексик. Овие се што спијат спрот светаја недела, што не одат на црква. Овие се ороспиите што фрлаат копиле. Овие се коџабашиите што јадат от сиромасите...
Крушевските зографи Коста, Никола и Вангел кои се автори на фрескоживописот во манастирската црква на Бошавскиот манастир тие ги зографисале и црквите: во село Бохула - „Св. Атанасиј“ во 1879 година, во село Конопиште - „Св. Стефан“ во 1880 година, во Ресава - „Св. Архангел Михаил“ во 1881 година и во село Бегниште - „Св. Богородица“ во 1880 година, сите во Кавадаречко.
2 Галерија
3 Поврзано
* Долна Бошава
* Горна Бошава
* Повардарска епархија
* Кавадаречко архијерејско намесништво
* Ваташка парохија
Јукон (река)

Јукон (|Yukon River) — голема река во северозападниот дел на Северна Америка. Извира во Британска Колумбија, Канада, па продолжува во територијата Јукон, која е наречена по неа. Долната половина од течението се наоѓа во сојузната држава Алјаска (САД). Долга е 3.190 км и на крајот се влева во Беринговото Море во делтата Јукон-Кускоквим. Просечниот истек изнесува 6.430 м³/с, а сливот зафаќа вкупна површина од 832.700 км², од кои 323.800 км² се во Канада (за 25% поголем од Тексас или Алберта).
Ова е најдолгата река во Алјаска и Јукон и важна сообраќајница за време на златната треска на Клондајк (1896–1903). Дел од течението (наречен „Триесет Милји“) е прогласен за национално богатство како единица на Меѓународниот историски парк на Златната треска на Клондајк. По реката се движеле паробродови сè до отворањето на главниот автопат во 1950-тите.
Името Јукон доаѓа од гвичинскиот јазик и значи „Голема Река“. На среднојупички се нарекува Кујгпак, со исто значење.
Вкупно 70 племиња од Алјаска и Канада имаат посебен Меѓуплеменски совет на Јуконскиот слив кој има за цел да се бори за враќање на чистината и питкоста на водата.
1 Течение
Се смета дека извор на Јукон е ледникот Левелин на јужниот крај на езерото Атлин во Британска Колумбија. Постојат и мислења дека изворот е езерото Линдеман на северниот крај Чилкутскиот Пат. Во секој случај, водата од езерото Атлин се влева во езерото Тагиш (преку реката Атлин), како и водата од езерото Линдеман, откако ќе прво се преточи во езерото Бенет. Потоа водата од езерото Тагиш преоѓа во езерото Марш (преку реката Тагиш). Самата река Јукон почнува од северниот крај на езерото Марш, веднаш јужно од градот Вајтхорс. Северно од Вајтхорс, Јукон се проширува и навлегува во езерото Лаберж, познато од поемата „Кремирањето на Сем Мекги“ на Роберт В. Сервис. Други поголеми езера во Јуконскиот слив се Кусава (во реката Такхини) и Клуејн (во Клуејн, па реката Вајт).
Реката минува низ Вајтхорс, Кармакс, (пред слаповите Фајв Фингерс) и Досон во Јукон, па преминува во Алјаска, каде тече низ Игл, Серкл, Форт Јукон, Стивенс Вилиџ, Рампарт, Танана, Руби, Галина, Нулато, Грејлинг, Холи Крос, Рашан Мишон, Маршал, Пајлот Стејшон, Сент Мерис и Маунтин Вилиџ. По ова, коритото се разделува на голем број помали канали и се раширува во делтата. Тука има повеќе села како Нунам Иква, Алаканук, Емонак и Котлик, од кои најголемо е Емонак, со 760 жители (2000).
2 Притоки
Поважни десни притоки на Јукон се: Тиислин, Биг Селмон, Литл Селмон, Пели, Стюарт, Клондајк, Поркјупајн, Надвизик, Тозитна, Милозитна, Чандалар, Којукук, Нулато, Атчуилингук, Андреевски.
Поважни леви притоки на Јукон се: Вајт, Чарли, Берч, Бивер, Танана, Јуки, Новитна, Иноко, Реиндир.
3 Поврзано
* Јукон
* Список на реки во Канада
* Список на реки во Алјаска
* Лосос
* Црна смрча
Аеродром Берлин-Бранденбург

Аеродромот Берлин-Бранденбург или службено Аеродром Берлин-Бранденбург Вили Брант (|Flughafen Berlin Brandenburg Willy Brandt) е меѓународен аеродром сместен во близина на поранешниот Аеродром Шенефелд во Шенефелд, 18 километри јужно од центарот на Берлин, Германија. Именуван е по поранешниот германски канцелар Вили Брант.
Првично планиран да биде отворен во 2010, аеродромот Берлин-Бранденбург доживеал серија на доцнења поради слабото планирање, управување и изведба на градбата. До март 2013 не било познато кога аеродромот ќе биде отворен, иако секој датум пред 2014 бил отфрлен. Поради овие проблеми, првично најавениот буџет за изградба на аеродромот ќе биде значително надминат.
Lufthansa (вклучувајќи ја и нејзината подружница Germanwings) се водечки авиопревозници на аеродромот Берлин-Бранденбург, како што и обете компании најавиле свое седиште тука. Со проектиран број на патници од околу 27 милиони на година, Берлин-Бранденбург е трет најпрометен аеродром во Германија и еден од петнаесетте најпрометни во Европа.
Голема стрнарка

Големата стрнарка е врапчевидна птица овесарка од семејството на стрнарките ''Emberizidae'', група, која современите авторитети ја издвоија од семејството на зебите ''Fringillidae''. Обично е сместена во родот ''Emberiza'', но некои таксономисти ја сместуваат во монотипичнот род ''Miliaria''.
Се размножува низ јужна и централна Европа, северна Африка и во Азија до Казахстан. Ја има и во Македонија. Претежно е постојан жител преку целата година, но птиците од постудените краишта на Средна Европа и Азија се селат понајуг зиме.
1 Опис
Големата стрнарка е необична по тоа што половите се исти во изгледот, освен што мажјаците се околу 20% поголеми, што не е одлика на стрнарките каде е изразен половиот диморфизам. Долги се 16-19 см. Мажјаците немаат карактеристични обоени глави. Двата пола наликуваат на чучурлиги, со избразденошарени сивокафеави горни делови, и белкави долни делови, исто така, со линии.
Пеењето на мажјакот е повторлив метален звук, сличен на ѕвечкање на клучеви, обично качен на некоја грмушка или телефонски жици.
2 Поведение
Живеалиштето на големата стрнарка е отворената земја со дрвја, обработливото земјиште и напуштените ниви. Нејзиниот број многу се намалува во северозападна Европа поради интензивните земјоделски практики и одземање на неговата потреба од снабдување со храна од плевелот, семиња и нсекти, вториве особено значајни при исхраната на младенчињата. Оваа птица неодамна изумре во Ирска, каде претходно била вообичаена.
2.1 Размножување
Во сезоната на парење мажјакот ја брани својата територија и може да биде полигиничен, со над три женки. Кај нивната популација, половиот сооднос е генерално 1:1, што значи дека некои мажјаци остануваат без женки во текот на една сезона. Мажјаците играат мала улога во родителската грижа, тие не се вклучени во градењето на гнездото или инкубацијата и само ги хранат пилињата кога тие се веќе потпораснати.
Гнездото е направено од трева, обрабено со влакна или потенки тревки, и обично е сместено на земја. Леглото во просек има 4 јајца, обично од 3 до 5, само понекогаш 6.
3 Статус
Во Европа, бројот на големата стрнарка е 7,9-22.000.000 пара, што е еквивалентно на 23,7-66.000.000 поединци (BirdLife International 2004). Европа сочинува 50-74% од глобалниот опсег, така што, многу приближна оценка на глобалната популација е 32-132.000.000 поединци. Поради големата популација и широкиот опсег, иако бројот е во благо опаѓање, според Црвениот список на МСЗП класифициран е како вид со најмала загриженост.
Во Англија, владината еколошка организација Природна Англија нуди грантови за спроведување мерки за да се зачува овој вид.
Најсеминде

Најсеминде (|Neißemünde; буквално ''Усти на Ниса'') — општина во округот Одра-Шпре, во Бранденбург, Германија.
1 Географија
Во селото Рацдорф, реката Лужичка Ниса се влева во реката Одра. Обете реки ја обележуваат границата со Полска (Граница Одра-Ниса).
1.1 Општински единици
Од 31 декември 2001, Најсеминде се состои од четири населени места:
* Бреслак
* Кошен
* Рацдорф
* Велмиц
Сантагата Болоњезе

Сантагата Болоњезе (|Sant'Agata Bolognese) — гратче и општина во покраината Болоња, Емилија-Ромања, северна Италија. Познато е како седуште на автопроизводителот „Ламборгини“. Населението брои 6.585 жители (2007).
Местото е наречено по Св. Агата Сицилиска — маченичка од III век.
Снежна ѕвингалка

Снежната ѕвингалка е мала врапчевидна птица, која и покрај тоа што е ѕвингалка, не спаѓа во семејството на зебите (или ѕвингалките), туку во семејството на врапчињата. Таа е постојан жител на планините, типично над 1.500 метри надморска височина, низ јужна Европа, Средна Азија, до западна Кина. Ја има и во Македонија.
1 Опис
Снежната ѕвингалка е големка набиена птица, со должина од 16.5 до 19 см. Има кафеави горни делови на телото, бели долни делови и сива глава. Има долга, тенка бела линија на крилото. Летно време, клунот е црн и има црно лигавче. Зимно време, лигавчето се губи, а клунот станува жолт. Половите се слични.
При лет крилјата се црни со големи бели ознаки, а опашката е обрабена со бело.
Пеењето на оваа птица е пријатно, весело чрчорење со многу треперења и варијации на крцкави повици.
2 Поведение
Живеалиштето на оваа птица се планините, Алпите, Карпатите, Балканот, Кавказ, обично здружени во мали јата. Зимно време знаат да се симнат во подножјата и во градовите и се однесуваат исто како другите врапчиња, летаат брзо, маневрираат во воздухот, скокаат на земја.
Се хранат со семиња, но и со некои инсекти. Бестрашни се, и пасат на скијалиштата. Ретко може да се видат под 1.000 метри надморска височина дури и во најстудените зими.
Со оглед на живеалиштето, тие гнездат подоцна, кон крајот на мај, почетокот на јуни. Гнездото го прават во пукнатините на крапите, во дувлата на глодачите или во дупките на градбите. Несат 3-4 бели јајца.
3 Наводи
*
Нојцеле

Нојцеле (|Neuzelle, |Nowa Cala, |Sławin) — општина во округот Одра-Шпре, во Бранденбург, Германија, административно седиште на истоимената општинска заедница. Најмногу е познат по неговата цистерцијанска опатија и неговата пиварница.
1 Географија
Нојцеле се наоѓа во северниот дел на историската област Долна Лужица, близу границата со Полска, околу 8 километри јужно од Ајзенхитенштат. Низ општината поминува реката Дорхе, притока на реката Одра. Од 2001 се состои од селата Баро, Бомсдорф, Гелен, Хенцендорф, Кобелн, Мебискрупе, Осендорф, Шверцко, Штајнсдорф, Штрајхвиц и Трепелн. На запад се протега природниот парк Долина Шлаубе.
2 Историја
Опатијата била основана како ''Нова Цела'' на 12 октомври 1268 од ветинскиот маркгроф Хајнрих Трети во сеќавање на неговата почината сопруга Агнес од Бохемија. Хајнрих го припоил појасот земја од поранешната Лебус до Фирстенберг (денешен Ајзенхитенштат) од шлескиот војвода Болеслав II за возврат на негово посредување во конфликтот со неговиот брат Хајнрих Трети Белиот.
Нојцеле бил подружен манастир на цистерцијанската Опатија Алтцела (''Cella'') близу Носен. Првиот манастир започнал со работа во 1281. Од околу 1300, манастирскиот комплекс бил дограден, вклучувајќи готска црква, која подоцна станала духовен центар на областа. Монасите добиле големи поседи, до Фирстенберг на север и Шидлов на исток.
Во 1367, Нојцеле со Долна Лужица припаднале на луксембуршкиот император Карло Четврти во својство како крал на Бохемија. Манастирот бил уништен во текот на Хуситските војни во 1429, а монасите биле убиени или киднапирани. Подоцна обновен, манастирот и неговите проширени поседи станале дел од Хабсбуршката монархија во 1526. Останал католички во текот на протестантската Реформација, иако подоцна лутеранското Изборно кнежевство Саксонија ја припоила Лужица. Тешко оштетен во Триесетгодишната војна, црквата била повторно изградена во барокен стил, вклучувајќи богати внатрешни украси, уникатни за Северна Германија.
По Виенскиот конгрес во 1815, Долна Лужица потпаднала под Прусија и била припоена кон покраината Бранденбург. Опатијата била конечно секуларизирана од кралот Фридрих Вилхелм Трети две години подоцна. Подоцна, градбите биле користени како институции за сираци и учители. Иако парохиската црква во Нојцеле станала протестантска, опатиската црква останала католичка и во 1947 била осветена како Богородица. Денес манастирскиот комплекс е во сопственост на државна покраинска фондација.
3 Галерија
Јосиф Полошки

Митрополитот г. Јосиф (роден во Скопје на 21 јануари 1982) — македонско свештено лице и митрополит на Тетовско-гостиварската епархија која ги опфаќа Тетовско и Гостиварско.
1 Животопис
Митрополитот Јосиф е роден на 21 јануари 1982 година во Скопје. По завршувањето на основното образование, во 1997 година, се запишал во Македонската православна богословија „Св. Климент Охридски” во Скопје, која ја завршил во 2002 година. Веднаш потоа го започнал монашкиот подвиг во братството на Бигорскиот манастир, а воедно, како вонреден студент се запишал на Православниот богословски факултет „Св. Климент Охридски“ во Скопје, каде дипломирал во 2010 година, со одбрана на дипломскиот труд: „''Богородица – почеток на Новиот завет''“.
Замонашен е на 10 септември 2003 година, од страна на неговиот надлежен архијереј, митрополитот дебарско-кичевски, господин Тимотеј. Следната 2004 година, тој бил ракоположен во ѓаконски чин. За еромонах бил ракоположен на денот на манастирската слава на Бигорската обител, на 7 јули 2006 година.
На 28 јуни 2012 година, тој бил избран за Епископ Велички и бил поставен за викар на Скопската епархија, со која раководел Архиепископот охридски и македонски, господин господин Стефан.
По смртта на митрополитот Полошко-кумановски Кирил и делењето на епархијата на две, на 17 септември 2013 година, Епископот Велички Јосиф бил поставен за прв митрополит на новоформираната Тетовско-гостиварска, односно бил хиротонисан на 3 ноември 2013 година во Соборниот храм „Св. Кирил и Методиј“ во Тетово.
Тиса

Тиса — дрвенест зимзелен вид на четинари од родот тиса. Природниот ареал на распространетост ги опфаќа западна, средна и јужна Европа, северозападна Африка и југозападна Азија до северен Иран. Во Србија се среќава на Златибор, Копаоник, во Ѓердапската клисура. Поради занмливата форма на круната и долговечноста, тиса е дел од фолклорот на различни народи, како и нивната народна медицина. Во парковите широко се одгледува и може да расте во многу различни услови - во сенка и на многу отворени положби, на длабока и богата, но и на плитка и сиромашна почва.
1 Опис
Европската тиса по форма е грмушка до средна високо дрво, високо до 20 см. Нејзиното стебло е со неправилна форма, до 1 во пречник, со широка пирамидална круна. Кората е тенка, има црвено-кафеава боја. Иглолистите (листовит) се распоредени во форма на чешел по гранките, а на врвот нагло се зашилени, долги до 3 и широки до 2,5, сплоснати. Тиса е голосеменка, па поради тоа нема цветови и плодови. Тиса е дводомно растение, при размножување користи еднополови шишарки. Семето е сјајно, со темно кафеава боја, опкружено со силно црвен арилус. Со исклучок на арилусот, целото растение содржи алкалоиден таксин, кој е исклучително отровен. Расте бавно и претставува долговечен вид, може да доживее 2.000-4.000 години.
Дрвото од тиса е тврдо, цврстопати и еластично. Тешко се дели, но површината многу добро се обработува. Најчесто се користи во уметничкото столарство и резбарење, за столбови, изработка на дрвени садови и прибор за јадење. Некогаш неговото дрво се користело за бродоградба и за изработка на чешми на буриња. Се смета дека масовното сечење и употребата на тисата, како и народните верувања во нејзината заштитна моќ, речиси придонеле за нејзиното истребување. Денес тисата е законски заштитен вид.
Народното верување вели дека тисата штити од лошите духови, па на местата каде што растела, луѓето го шиеле нејзиното дрво во облека или го носеле обесено околу вратот во фрма на крстенце. Од тисиното дрво изработувале употребни (лажици и стапчиња) и украсни (ѓердани) предмети. Магичната моќ на тисата се објаснувала со нејзината долговечност.
2 Поврзано
* Споменик на природата Две илјади катедрали
* Најдобрите дрвја во светот
Мадлиц-Вилмерсдорф

Мадлиц-Вилмерсдорф (|Madlitz-Wilmersdorf) — поранешна општина во округот Одра-Шпре, во Бранденбург, Германија. Се наоѓа на реката Шпре, југозападно од Берлин. Од 1 јануари 2014 е дел од општината Бризен.
1 Галерија
Тиса (река)

Тиса (српски, украински и |Тиса; |Tisza; романски и |Tisa) — една од главните реки во Средна Европа. Извира во Украина и настанува кај Рахов како спој од Бела Тиса, (од планината Чорногора) и Црна Тиса, (од Горгањ). Тече долж границата со Романија, па влегува во Унгарија кај Тисабеч и излегува од земјата кај Сегед. Според преданијата, хунскиот водач Атила е закопан под пренасочен ракав на Тиса.
По Сегед, реката влегува во Војводина и се влева во Дунав кај селото Нови Сланкамен, образувајќи ја границата помеѓу Банат и Бачка. Оди во кратки потези и долж унгарско-украинската и унгарско-српската граница.
Сливот на Тиса зафаќа површина од 156.087 км<sup>2</sup>, и должина 965 км — најголем од сите притоки на Дунав. Има среден годишен истек од 792 м³/с, и со тоа учествува со 13% од дунавскиот слив.
1 Уредување на коритото
Некогаш Тиса течела во Унгарија цели 1.419 км, во голем дел низ Големата Унгарска Низина — една од најголемите рамници во Европа. Бидејќи реките во рамничарски предели течат мошне бавно, Тиса имала доста кривини, што редовно доведувало до поплави во поречието.
По неколку помали обиди, унгарскиот државник Иштван Сечењи го покренал уредувањето на коритото на Тиса, кое траело од 1846 до 1880 г. Со ова должината на течението во Унгарија се намалило на 966 км, покрај каналите и ракавите што играат регулативна улога.
Уреденото корито претставува еден од најголемите систми за заштита од поплави на континентот — поголем од оној на Холандија, коритото на По и Долината на Лоара.
2 Пловност
Тиса е пловна во голем дел од течението, но Унгарија не дозволувала сообраќај на странски пловила сè до стапувањето во ЕУ. Реката не е пловна при суша или кога е поплавена.
3 Поважни притоки
Поважни притоки на Тиса се:
*Чик (кај Бачко Петрово Село)
*Јегричка (кај Жабаљ)
*Бегеј (кај Тител)
*Муреш (во Сегед)
*Киреш (кај Чонград)
*Заѓва (во Солнок)
*Шајо (во Тисаујварош)
*Бодрог (во Токај)
*Красна (во Вашарошнамењ)
*Сомеш (кај Вашарошнамењ)
*Тур
*Батар
*Шугатаг
*Баја
*Шарош
*Шапинца
*Валеја Хотарулуј
*Бику
*Сарасиу
*Валеја Јепеј
*Иза
*Вишеу (во Бистра)
4 Градови
Тиса тече низ следниве земји и градови (по низводен редослед):
* : Рахов, Тјахов, Хуст и Виноградов.
* : Сигету Мармацјеј.
* : Вашарошнамењ, Токај, Тисаујварош, Солнок, Тисакечке, Чонград, Сентеш, Хомезевашархељ и Сегед.
* : Кањижа, Нови Кнежевац, Сента, Ада, Мол, Бечеј и Нови Бечеј.
5 Поврзано
* Тиса (дрво)
* Тиса (Германија)
* Канал Дунав—Тиса—Дунав
6 Наводи
*Administrația Națională Apelor Române – Cadastrul Apelor – București
*Institutul de Meteorologie și Hidrologie – Rîurile României – București 1971
Бризен (Марк)

Бризен (Марк) (|Briesen (Mark)) — село и општина во округот Одра-Шпре, во Бранденбург, Германија. Се наоѓа источно од главниот град Берлин, помеѓу градовите Фирстенвалде и Франкфурт на Одра. Бризен бил првпат споменат во 1403.
Општината Бризен се состои од селата Алт Мадлиц, Биген, Бризен, Фалкенберг и Вилмерсдорф. Претставува дел од општинската заедница Одерфорланд.