procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Планинско-сточарска носија

Носијата на планинското сточарско население, во која се забележуваат зачувани елементи од старобалканската сточарска носија, се одликува со облеки од волнена валана ткаенина клашна, најчесто во природна бела, поретко во темна самоцрнка боја, со специфични украси од темномодри или црни гајтани. Облеките на машката носија се бројни и разновидни. Меѓу најстарите облеки спаѓаат: ленена или конопна кошула, широка бела клашнена долама или рамно кроена темна ресачка, валанка, ќурдија - долги до колена, како и тесни бели чакшири - бечви или само ногавици - ѕиври. Распространета била и сточарската облека од дебела ткаенина - гуња, сакма, зоган со ќулавка од која има повеќе видови, најчесто носена како наметка. Се носеле и други облеки со куси ракави или без нив, со и без преклоп на градите - гуњче, елек, џамадан, фермеле, з'банче и кожна капа шубара.
Државен универзитет во Тетово

Државниот универзитет во Тетово (албански: ''Universiteti Shtetëror i Tetovës'') ― еден од петте државни универзитети во Република Македонија и се наоѓа во градот Тетово. Наставата главно се одвива на албански јазик, но исто така и на македонски и други јазици.
1 Историја
Основан бил на 4 јуни 1994, на основачкото собрание свикано од Културната заедница на Албанците во Македонија, во својство на основач, додека иницијатор, идеатор и потписник на документите за основање на Универзитетот и за именување на привремените органи на универзитетот бил проф. Абдула Мехмети, претседател на Културната Заедница на Албанците во Македонија. Како државен универзитет останува непризнаен од властите сè до јануари 2004 кога бил донесен Законот за основање на Државниот универзитет во Тетово од страна на Собранието на Република Македонија. Прв ректор на Тетовскиот Универзитет бил проф. д-р Фадиљ Сулејмани (1995-2003), а потоа и проф. р-р Рамиз Абдули (јануари-март 2003), проф. д-р Неџбедин Беадини (2003-2006), проф. д-р Сади Беџети (2006-2009), проф. д-р Агрон Река (2009-2012). Моментален ректор на универзитетот е проф. д-р Вулнет Амети.
2 Поделба
Во моментов при универзитотот има 14 факултети и еден институт:* Факултет за природно-математички науки
* Правен Факултет
* Економски факултет
* Педагошки факултет
* Филозофски факултет
* Филолошки Факултет
* Факултет за уметности
* Факултет за физичка култура
* Факултет за прехранбена технологија и исхрана
* Факултет за земјоделство и биотехнологија
* Факултет за применети науки
* Факултет за медицински науки
* Факултет за бизнис администрација
* Институт за екологија и технологија
= Контроверзност =
Универзитетот во Тетово беше во центарот на скандал со фалсификувани дипломи во текот на 2000-тите и почетокот на 2010-тите. Во соседна Албанија, се продаваа фалсификувани дипломи на улица за меѓу 500 и 800 евра, а дипломите кои доаѓаат од Државниот универзитет во Тетово беше популарен избор, имајќи предвид дека универзитетот е надвор од надлежностите на официјалните институции на Албанија. Ректорот на Државниот универзитет во Тетово тврдеше дека поранешните студенти кои не ги завршиле студиите ги купувале овие фалсификувани дипломи, а фалсификуваните дипломи дури се продаваат во Косово и Црна Гора. Во 2021 година беше откриено дека најмалку седум професори од медицинскиот факултет на Државниот универзитет во Тетово учествувале во академска нечесност, откако беше откриено дека делови од нивните научни материјали биле плагијати и копии.
Носии од централнобалкански регион (Вардарски комплекс)

Во составот на Вардарскиот комплекс од Централнобалканскиот регион влегуваат етничките целини:
* Горновардарска
* Мијачко-дебарска
* Брсјачка (со подгрупата Средновардарска)
* Јужномакедонска
* Струмско-местанска
Во сите нив се наоѓаат повеќе предели со поинакви етнички особини, како и со поинакви носии.
Горновардарска носија

Горновардарската етнографска целина на македонските народни носии го зафаќа северозападниот дел од Македонија и во нејзиниот состав влегуваат: Кумановскиот крај со пределските целини: Жеглигово и Средорек; Скопската Котлина, со пределските целини: Скопска Црна Гора, Скопска Блатија, Скопски Дервен и Торбешија; Полошката Котлина, со пределските целини: Долни Полог, Горни Полог и групата - Села под планината Сува Гора.
1 Региони
Во составот на Горновардарската етнографска целина влегуваат носиите од следниве региони:
* Кумановско
* Полог
* Скопска Котлина
* Бабуна
2 Заеднички карактеристики
Носиите кои припаѓаат на оваа етнографска целина имаат меѓусебно испреплетени заеднички карактеристики, но истовремено се забележуваат и голем број различни елементи. Во нивниот состав, кај некои носии доминираат горните облеки изработени од бела волнена клашна, додека кај други се користат облеки од црн, кафеав или црвено обоен шајак. Само мал дел од носиите биле составени од пругаста лито ткаена волнена ткаенина, позната како алаџа или шарена ткаенина.
Долните делови од облеката, како што се кошулите, гаќите и фустанот (доколку е присутен), секогаш биле изработени од бел платнен материјал, направен од коноп, лен или памук. Во некои региони, се среќавале и платнени облеки направени од кенарлија платно во пруги. Белите волнени и платнени облеки претставуваат најстар тип на носии и се поврзани со старобалканското и старословенското културно наследство. Од друга страна, пругастите облеки се понова појава и претставуваат турско-ориентална културна придобивка.
3 Галерија
4 Поврзано
* Македонски народни носии
Носии од шопскиот регион

Носиите од шопскиот регион биле носени во Шопско-Македонската етнографска целина која претставува дел од поголемата Шопска област. Таа ги зафаќа деловите од североисточна Македонија, а преоѓа и во југоисточна Србија (по течението на реката Тимок) и западна Бугарија (до Софија). Се издвојува како посебна, со население кое зачувало многу архаични особини во својата материјална и духовна култура, а со тоа и во својата носија. На наша територија, како шопски носии ги среќаваме носиите (почнувајќи од север кон југ) во пределските целини: Источен дел на Славиште и Дурачка Река (и двата во Криво- паланечкиот регион), Осоговија, дел од Кратовско-Злетовското Поле, Пијанец, Малешево, Благоевградско, Радовишки Шоплук и Горноџумајско Поле во пиринскиот дел на Македонија.
1 Региони
Во составот на Шопско-Македонската етнографска целина влегуваат носиите од следниве региони:
* Источниот дел на Славиште * селата по Дурачка Река * Пијанец * Радовишки Шоплук * Малешево * пределот околу Горна Џумаја (Благоевград)
2 Заеднички карактеристики
Во македонскиот дел од шопската етнографска целина главна одлика на носиите се облеки со карактеристичен крој, едноставни и не многу шарени ткаенини, помала застапеност на декоративни и прецизно изведени украси и помалку накит. Покрај оваа, битна карактеристика претставувал и нивниот претежно темен колорит, кој бил условен од начинот на носење т.е. долните бели облеки (памучни) најчесто биле целосно покриени од горните делови - направени од црн или кафеав шајак или пак од пругастите ткаенини како алаџа и антерија, кои најчесто биле ткаени на темноцрвена основа.
Носиите во оваа област се доста слични со носиите од Средновардарската подгрупа и делови од Струмо-местанската етнографска целина, што може да се види пред сè во употребата на ткаенини, кројот и украсните елементи. Поврзаноста се гледа во колористичките содржини, особено кај пругастите ткаенини, кои откриваат локална специфичност. Посебно се истакнуваат некои облековни елементи, како што се женските скутини од Малешево и Пијанец, изработени со карактеристични каро комбинации и голема вештина во ткаењето. Меѓу овие носии, најиздиференцирани се женските носии од Источно Славиште и Пијанец, кои покажуваат јасни врски, односно тежнеење кон носиите од Ќустендилскиот регион во соседна Бугарија.
Овие основни одлики на народното облекување во изолираните планински предели на регионот што го зафаќаат шопските носии се одржувале во долга низа години, речиси со неизменети форми, зачувувајќи многу традиционални белези од старословенската и старобалканската облековна традиција, како и турско - ориентални културни елементи. Слабите комуникации и лошите сообраќајни врски меѓу одделните предели во овој дел на Македонија условувале во минатото само незначителни внатрешни локални миграции на населението, што истовремено било услов за запазување на народната носија со незначителни промени речиси до средината на 20-тиот век.
3 Наводи
Мијачко-дебарска носија

Мијачко-дебарската носија била носена во Дебарско-реканската етнографска целина, која се наоѓа во западниот дел на Македонија и ги опфаќа Мијаците околу Мала и Долна Река, пределите Мавровско Поле и Горна Река, Дебарско Поле, Голо Брдо и Дебарски Дримкол. Во овој планински сточарски крај населението е етнички разновидно и вклучува Македонци, исламизирани Македонци, Албанци и Турци.
1 Региони
Во состав на Дебарско-реканската етнографска целина влегуваат носиите од следниве региони:
* Носии од Голо Брдо
* Носии од Дебарски Дримкол
* Носии од Дебарско Поле
* Носии од Мавровско Поле и Горна Река
* Носии од Мала и Долна Река
2 Заеднички карактеристики
Низ вековите, тука се развиле повеќе варијанти на народни носии, со различни степени на локална посебност. Тие се одликуваат со бројни облеки, делови од облека и украси, при што нивниот изглед е во голема мера определен од географските карактеристики и климатските услови. Главната економска дејност, овчарството, имала значајно влијание врз нивната изработка. Волната добиена од овчарството широко се применувала во домашните текстилни изработки, што оставило белег и врз обликот, украсувањето и естетската функција што ја имале носиите. Затоа, за некои од нив може да се рече дека претставуваат типични носии на планински сточарски заедници. Освен памучното платно, кое се користело главно за изработка на долна облека како кошули и гаќи, волнената клашна која сами си ја ткаеле жените, била основниот материјал за машка и женска горна облека. Кај мажите клашната била обично бела или црна, додека кај жените претежно бела. За украсување се користеле волнени гајтани, волнена оптока и рачно изработени (сукани) рески. Машките носии се карактеризираат со украсување со црни гајтани, а кај женските преовладува црвената алова боја. Женската носија во оваа етнографска целина, со карактеристичните богато извезени мотиви на ракавите на кошулата, најчесто во ажурна техника, реснатите украси, бројните горни бели безракавни или со куси ракави клашнени облеки, долги до колена, како и другите декоративни детали, делува впечатливо како изразито планинска носија. Таа се истакнува со полихромно везење, срмен терзиски вез и богат сребрен и златен накит, што говори за добра економска состојба, поддржана од развиеното овчарство и, во подоцнежниот период, од печалбарството
Поради мешаниот етнички состав и други фактори, во овој разновиден облековен систем се забележуваат и влијанија од соседни и подалечни региони. Може да се препознаат елементи поврзани со медитеранскиот, јадранскиот и динарскиот стил. Пример за тоа е присуството на бел вез на долниот дел од женските кошули, како и одредени елементи од машката облека, како плитката тркалезна капа, која е слична на оние што се среќаваат во Далмација и Црна Гора. Постојат и други можни паралели, но кај поголем дел од овие носии, особено женските, доминира нивната регионална и локална специфичност.
3 Наводи
4 Галерија
Носии од Дебарски Дримкол

Носијата во Дебарски Дримкол била носена во седумте села од овој регион. Оваа носија надоврзува на носијата од Голо Брдо со истите облековни елементи, но со разлики во нивното украсување и потемни колористични решенија.
1 Машката носија
Mажите во с. Јабланица и околните села од Дебарски Дримкол носеле бела кошула од домашно или „мерика“ платно и бели платнени гашти кои биле долги до глуждовите. Над кошулата се носело бел платнен фустан со 50 до 80 клинови кој бил долг до под колена и џамадан кој порано бил од црвена чоја „свита“, кој бил заменато со еден од бела (ретко црна) клашна со црни гајтани по рабовите.
Над се се опашувало бел волнен појас (широк 15-20cm, долг 3m), а понатаму се појавил и од црна волна. Од горн
а облека исто така се издвојува кусале (допојасна облека) од црна/кафеава „сура“ клашна со правоаголна јака која можела да се употреби како капа, рокалник со долги ракави и црни гајтани по рабовите кој се носел на кусалето во зимата, а сточарите носеле гуна (безракавна облека) од црна клашна која била долга до под листовите. За време на празници, над се се носела бела клашнена долама со долги ракави внатрешно расцепени од пазувите до лактите, долга до колена, до појасот тесно припиена за телото, а надолу ѕвонесто се ширела со 20-30 клинови и со црни гајтани околу рабовите и ракавите. Доламата била изоставена од почетокот на ХХ-иот век.
На нозете, мажите носеле или шалвари од тенка црна клашна без гајтани или бечви од бела/црна клашна украсени со црни гајтани, волнени пругасти чорапи „''калчини''“ над кои се носеле бели клашнени тозлуци за време на зимата кои биле долги од глуждовите до колената и се закопчувале со копци.Над шалварите/бечвите врзувале дизги од црна и алена (црвена) волна. Исто така носеле опинци од пресна говедска кожа со сукани врвци „опчајници“, а за време на празници носеле или опинци од штавена кожа или ''„дебарски“'' црни чевли. На главата носеле или фес „''тунус''“ со долги сини/црни свилени реси, или валана црна волнена „''дебарска''“ капа, или новопојавената (во регионот) шубара од јагнешка кожа.
2 Женската носија
Облеките што ја сочинуваат невестинската носија, наречени срамачки се најмногу украсени и најдекоративни, што е посебно забележливо на ракавите од невестинската кошула, означени како тноки рокаи - за денот на свадбата, оние наменети за понеделникот по свадбата - дотноки рокаи, како и декоративна мала невестинска скутина бофча, со долги волнени рески.
3 Наводи
Брсјачка носија

Брсјачката носија се носела во Брсјачката етнографска целина, која го зафаќа југозападниот дел на Македонија. Таа е, всушност, најголемата етнографска целина во чиј состав влегуваат многу помали и поголеми пределски целини, секоја со свои посебни етнички особини и со карактеристични народни носии. Нејзината територија опфаќа бројни котлини и населени места опкружени со големи планински масиви: Струшки Дримкол, Струшко Поле, Малесија, Дебарца, Охридско Поле со Охридските крајбрежни села, Преспа, Железник, Кичевија, Порече, Прилепско-битолско Поле, Битолски Горни села и Мариово.
1 Региони
Во составот на Брсјачката етнографска целина влегуваат носиите од следниве региони:
* Струшки Дримкол
* Струшко Поле
* Малесија
* Дебрца и Охридско Поле
* Кичевија, Порече и Железник
* Преспа
* Горни Села
* Поле
* Мариово
* делови од подгрупата Средновардарска.
2 Заеднички карактеристики
Белите волнени (клашнени) носии, кои се карактеристични за Дебарско-Мијачката и делови од Горновардарската етнографска целина, во голема мера се присутни и кај носиите од Брсјачкиот вариетет. Посебно женските носии се издвојуваат по богатата индивидуалност. Еден од најпрепознатливите елементи бил црниот волнен појас плетен во облик на гајтан, кој до неодамна се носел во својата најстара форма. Женските кошули – а во некои случаи и машките – биле украсени со богат вез (на полите, градите и ракавите) во доминантни црвени нијанси (алена и ѓувезна), користејќи многу стари орнаменти со геометриски карактер. Особено биле интересни невестинските покривки за глава – сокаи, гајтани, убруси и марами – кои имаат долга традиција на употреба. Важна особеност е и сложената структура на облеките, нивните делови и украси, кои се одликуваале со масивен и рустичен изглед, особено изразен кај невестинските носии. Во некои области, како Струшки Дримкол, Малесија и Охридско Поле, женските кошули, слично како оние во Дебарско-Мијачкиот крај, во долниот дел биле украсени со бели везови наречени чикмиња.
Во женската носија од овој дел на Македонија посебно се изразени разликите на облеките во поодделните пределски целини. Горните облеки, многу разновидни по начинот на украсување, имаат разлики и во димензиите - од тесни и куси, до под појас, почнувајќи од северниот дел тие се зголемуваат во должина колку се оди по на југ кон Охридското Езеро. Машката носија е поизедначена, главно од платнени и клашнени облеки.
3 Наводи
4 Галерија
Народни носии од Малесија

Народните носии од Малесија биле носени во околијата на истоимениот предел, во кој се вклучени селата Присовјани, Збажди, Локов, Р'жаново, Селци и Буринец.
1 Женската носија
Во шестте села од планинскиот предел Малесија, женската носија обилува со бројни облеки, украсени на поинаков начин од соседните предели. Облеките од невестинската носија наречени големи, како и тие за првиот ден по свадбата кога невестата првпат оди на вода, означени како помали, се најукрасените и најдекоративните - кошула голема - срамачка, везена на ракавите, елек - антерија, украсен со седефки, клашеник со срмени украси и џубе со гајтани. Сите овие облеки поврзани во една целина ја оформуваат носијата од пределот Малесија со посебни етнички одлики и естетски белези.
Особено за одбележување е облеката бело џубе, каде што доминира белата боја, како во клашнениот материјал од кој е направена, така и во гајтаните со кои е украсена. Оваа белина на облеката џубе има намена на траурен белег, а во носијата на изолираниот планински предел Малесија се јавува како остаток од зачувана трага на старословенскиот обичај, кога жалоста се одбележувала со носење на облека во бела боја.
2 Машката носија
Носијата на мажите од овој предел се состој од бела кошула од домашно платно со корилче, кое било со мал вез за зетовите. Околу половината се опашувал волнен појас (по боја „ален“). Над кошулата носеле ќепе „арнаутско“ од црна клашна (допојасна горна облека), или пак клашнен џамадан; а над сите облеки носеле бела клашена долама украсена со црни „гајтанци“, со долги ракави и долга до под колената.
На главата се носело или плиток црвен фес со долга сина киска или плитка црна капа. На нозете носеле бели клашнени бечви украсени со црни гајтани „гајтанци“ за младите, а црни бечви за постарите лица. Исто така носеле волнени чорапи и опинци/објала. Сточарите носеле гуна над сите нивни облеки за заштита од непогодно време.
3 Наводи
Струмско-местанска носија

Струмско-местанска носија — народни носии од источниот дел на Македонија, односно пределите околу реките Струма, Струмица и Места, вклучувајќи го Пиринскиот крај што денес се наоѓа во Република Бугарија и Егејскиот, кој се простира на југ до Егејско Море на територијата на Република Грција.
1 Региони
Во составот на Струмско-местанската етнографска целина влегуваат носиите од следниве региони:* Банско
* Драма
* Серско
* Петричко, Светиврачко и Мелничко Поле
* Мрвачко
* Разлошко.
2 Заеднички карактеристики
Во овој дел на Македонија спаѓаат повеќе предели со повеќе видови народни носии, кои се одликуваат со голема разновидност, со поголеми или помали регионални и локални специфичности.
Долните делови (кошули и гаќи) речиси секогаш се изработувале од домашно, бело платно (ленено, конопено или памучно), понекогаш и од пругасто платно - кенари. Белиот памучен материјал долго време бил користен како главен материјал за изработка на белата саја - најкарактеристичната летна женска облека. Во минатото, белата боја доминирала кај горните женски и машки облеки од волнена ткаенина. Меѓутоа, од средината на 19 век, тие почнале да се прават од волнена ткаенина во црна, темно сина, темно црвена, морова или виолетова боја. Сината боја исто така се користела за некои платнени облеки, како што се сината риза во Драмско и сината саја во Петричко, Светиврачко-Санданско, Мелничко.
Под влијание на турската култура на облекување, некои горни облеки биле изработувани од пругасти ткаенини како алаџа и антерија, од домашно или фабричко производство.
Машките носии биле многу едноставни, додека женските, особено невестинските, биле богати со многу делови и украси, при чија изведба се користеле различни текстилни техники. Карактеристично било носењето на некои женски горни облеки со превртени поли, што претставувало регионален белег. Значајни се и богато украсените гашти со долги ногавици во Неврокопско, кои веројатно биле турско влијание. Украсувањето вклучувало многу монистри и впечатлив масивен сребрен накит.
Монографија

Монографија е академска книга или трактат на еден едиствен предмет или група сродни предмети, обично во авторство на само еден човек. Ваквото дело се издава еднократно и е целосно самото за себе. Поточно, ова е опширно дело на некоја тема или личност, обработено во детали и често содржи библиографии.
Кај библиотекарството, монографија значи несериска публикација која е целосна самата за себе во еден том или предодреден број на томови. Ова се разликува од сериски публикации како часописот, списанието или весникот. Тоа едноставно значи книга.
Средновардарска носија

Средновардарската носија се носела во рамките на Средновардарската етнографска подгрупа. По своите типски одлики носиите од Средновардарската подгрупа, со пределските целини: Бабуна, Тиквеш, Овче Поле, Кочанско Поле, Штипско Поле со Лакавица, делови од Злетовско-кратовско поле, Радовишко Поле и Струмичко поле се издвојуваат и разликуваат од носиите во Брсјачката и Горновардарската етнографска целина.
1 Региони
Во составот на Средновардарската етнографска подгрупа влегуваат носиите од следниве региони:
* Бабуна (''Азот, Клепа и Северните велешки села - Гроот и Ќучук-кол'')
* Тиквеш
* Овче Поле
* Радовишко Поле и Струмичко Поле
2 Заеднички карактеристики
Овие носии, лесни и едноставни, со мал број облековни елементи, ги издвојуваме во посебен тип. Отсуството на везбена декорација, живи бои и едноставно украсување се главната одлика на носиите од овие предели. Повеќето од носиите имаат многу заеднички елементи но истовремено, покажуваат влијанија од соседните етнографски области. Така, на пример, употребата на скутината во машката облека асоцира на врска со Прилепско Поле и Мариово, додека други носии преку материјалите, декоративните елементи и начинот на изработка откриваат сличности со носиите од Шопско-Македонската, Струмоместанската и делови од Јужно-Македонската етнографска целина.
Кај носиите од овој регион, долната облека — и машка и женска — обично била изработена од бело платно или кенарлија со пруги, додека горната облека најчесто била направена од шарена волнена ткаенина како алаџа или антерија. Употребата и имињата на овие ткаенини претставуваат турско-ориентално културно влијание, пренесено преку присуството на турското население во овие краишта, и во градските, и во руралните средини. Богатата употреба на украсни елементи како сорки, цуцки, киниња и слично — плетени во духот на турските техники — дополнително ја потврдува оваа културна поврзаност. Везењето било слабо застапено и, доколку го има, стилски значително се разликува од традиционалниот вез карактеристичен за Западна Македонија. Во некои населени места по течението на Вардар, како Тиквеш, Велешко и Гевгелиско, под влијание на урбаната култура што продирала преку Солун, традиционалните форми на носиите биле многу рано напуштени.
The New Zealand Herald

The New Zealand Herald (мак. ''Новозеландски Хералд'') е дневен широколисен весник кој се печати во Окленд, Нов Зеланд. Тиражот му брои 200.000 примероци. И покрај името, весникот циркулира главно во пошироката оклендска обалст. Се доставува и во горната половина на Северниот остров вклкучувајќи го Нортленд, Ваикато и Кинг Кантри.
''Herald'' бил основан во 1863 од Вилијам Чисхолм Вилсон и за првпат издаден на 13 ноември таа година. Во 1876, ''New Zealand Herald'' се споил со весникот ''The Southern Cross'' во сопственост на Алфред Хортон. Весникот ''The Southern Cross'' почнал да се издава во 1843.
Семесјтвата Вилсон и Хортон фигурирале во сопственоста на весникот сè до 1996 кога Сер Тони Орајли, сопственикот на Independent News & Media Group од Даблин го купил делот на Хортоновите.
Неделното издание во таблоиден формат, the ''Herald on Sunday'' (''Хералд в недела''), за првпат почнало да се издава на 3 октомври 2004, заедно со саботното издание наречено ''Weekend Herald'' (''Викенд-Хералд'').
1 Постојани колумнисти
* Брајан Радман
* Колин Џејмс
* Мет МекКартен (''Herald on Sunday'')
* Дебора Кодингтон (''Herald on Sunday'')
Јахја-пашина џамија

Јахја-пашина џамија е муслимански храм кој се наоѓа во Скопје, Македонија. Врз основа на сочувани документи џамијата била изградена во 1504 година од Јахја-паша во Скопје.
1 Историја
Во периодот на своето постоење таа била на неколкупати реновирена и реконструирена. Кон крајот на 19 век и 20 век, џамијата на двапати била погодена од гром, кој предизвикал оштетување кај објектот. Во 1915 година, за време на Првата светска војна, Германците просторот на џамијата го користеле за артилериска работилница, така што по завршувањето на Првата светска војна повторно била приспособена за вршење на верски обреди.
2 Опис
Над едноставната внатрешна квадратна форма, се издига висока калота разделена ребресто. Ѕидовите се обложени со мермерни плочи, а внатрешниот естетски впечаток е збогатен со мермерната украсна оплата на мимбарот и михработ, со прецизно изработенитее сталактитни украси. Порталот е украсен со полирани мермерни плочи, а над вратата се наоѓаат сталактитни висулки, симетрично распоредени. Влезната врата изработена од ореово дрво, копаничарски е обработена. Лево и десно од порталот, вѕидани се два михраба, кои во летните месеци биле користени за вршење на верски обреди. Елегантниот трем на западната страна се држи на високи мермерни столбови, кои во својот горен дел завршуваат со капители и шилести лакови што помага да се добие впечаток на монументалност на оваа џамија.
Минарето на Јахја-пашината џамија е високо 50 метри, и се смета за највисоко меѓу скопските минариња на другите џамии. На врвот на минарето се наоѓа, од злато изработена полумесечина и ѕвезда, а Шерифетот е изработен со декоративни елементи и сталактити поставени во неговото подножје.
Тухеитиа Паки

Тухеитиа Паки (|Tūheitia Paki; - ) — маорски крал. Бил најстариот син на претходната маорска кралица, Дејм Те Атаирангикааху кој бил назначен за наследни и крунисан на нејзинот погреб на 21 август 2006 г. и на престолот се задржал сè до неговата смрт во 2024 г.
Се образувал во училиштето Ракауманга во Хантли како и Св. Стивенов Колеџ во Бомбај, Окленд. Оженет е и има три деца, Фатумоана, Коротанги и Наумаи. Пред да стане крал бил таинујски советник за култура при Те Вананга о Аотеароа во Хантли.
На престолот го наследила неговата ќерка Нга Ваи Хоно и те По како најпосветена на должностите кон народот.
1 Должности
Како крал на маорите, досега ги извршил следните должности:
* присуствувал на погребот на кралот на Тонга, Тауфаахау Тупоу IV, во септември 2006 г.
* присуствувал на отворањето на мараето во Пукава, на брегот на езерото Таупо, на 17-19 ноември 2006.
* присуствувал на отворањето на „Маури Ора“, изложба на маорски артефакти од музејот Те Папа во Токискиот национален музеј во Токио на 22 јануари 2007 г.* присуствувал на погребот на Самоанскиот владетел Малиетоа Танумафили II, на 19 мај, 2007 г.
* присуствувал на повторното отворање на мараето/сала-воен паметник во Нгаиотонга, Фангаруру, 2007 г.
Црква „Св. Атанасиј“ - Калишта

Во непосредна близина на манастирот Калишта, јужно од него, срасната со околните карпи, се наоѓа пештерната црква, посветена на Александрискиот архиепископ - Атанасија.
Во внатрешноста е сочуван најголемиот ансамбл на средновековното сликарство во Струшко.
Иако не се зачувани пишувани извори, стилските белези на овие фрески недвосмислено упатуваат на нивното датирање во седумдесеттите години од 14. век.
Гледајќи го сликарството во целост, зачуваните ликови на светителите и неколкуте композиции од Големите Празници, со помош на ликовните одлики на овој живопис, ни откриваат рака на вешт зограф, кој одлично го познавал својот занает, а со голема љубов ги сликал познатите ликови што го илустрираат Светото Евангелие.
Дел од живописот бил насликан и во XIX век.
1 Галерија на фрески
Црква „Св. Богородица Пештанска“ - Пештани

Света Богородица Пештанска — македонска пештерна црква која се наоѓа во непосредна близина на селото Пештани. Сочуваниот фреско - живопис претставува најголем сликарски ансамбл што е сочуван, воопшто, во една пештерна црква на брегот на Охридското Езеро. Денес, поради продирање на атмосферските влијанија во внатрешноста на оваа пештерна црква, се отежнува нејзината посистематска анализа. Исто така, отсуствуваат пишани документи за неа. Сепак, со стилска анализа на сликарската постапка, се доаѓа до сознание дека ова сликарство поседува повеќе карактеристични одлики на Охридската сликарска школа од шеесеттите години на 14 век и е сродно со сликарството во Марковиот манастир. Фреско-декорацијата е изведена директно врз нерамната површина на карпите и сцените се прилагодени на нивниот облик. Помеѓу најзначајните композиции се сцените од Големите Празници: "Благовештението", "Рождеството", "Сретението Христово", "Крштевањето", "Влегувањето во Ерусалим", "Распетието", како и претставите на светите воини и лекари и најпочитуваните светители во Охрид, светите Климент и Наум Охридски.
Исламска уметност во Македонија

Исламската уметност во Македонија започнува со навлегувањето на Отоманското Царство и нејзиното консолидирање на власт во Македонија. Во македонија нивното влијаније може да се подели на:
* Исламска Архитектура во Македонија
* Исламска Поезија во Македонија
* Исламска Проза во Македонија
* Исламска верска култура во Македонија
* Исламска музика во Македонија
Црква „Св. Еразмо“ - Охрид

Свети Еразмо — пештерна црква во близина на Охрид, Македонија. Оваа црква, посветена на антиохискиот архиепископ Еразмо се наоѓа на околу три километри од Охрид, во карпите, десно од патот што води од Охрид кон Струга. Оваа пештерна црква со својата долга историја е повеќепати преправана. Добро е сочуван ликот на византискиот цар Андроник II Палеолог, кој датира од XVIII век.
Осаменоста на оваа пештерна црква на овој дел од брегот на Охридското Езеро, стеснетоста на користениот простор и некои други елементи укажуваат дека се работи за поединечни испосници, или сосема мало калуѓерско братство што живеело во малите конаци покрај пештерната црква.
1 Поврзано
* Св. Еразмо — блиска базилика од ранохристијанско време со стара некропола
Матка (езеро)

Матка — најстарото вештачко езеро во Македонија, чијашто акумулација е изградена во 1938 година. Добиено е со преградување на реката Треска со брана („Св. Андреја“), и создавање на вештачка акумулација во кањонот Матка.
Од Езерото водата се користи за добивање на електрична енергија, но и за наводнување на селата во околината. Езерото е порибено и честопати се користи и за спортски риболов. Во ова езеро се наоѓа и подводната пештера Врело, една од најдлабоките подводни пештери во Европа, која има длабочина повеќе од 203 м.
Безистен (Скопје)

Безистенот во Скопје — објект сместен во внатрешноста на Старата скопска чаршија, веднаш над западниот влез од Сули ан. Безистенот бил изграден во текот на 15 век, но неколкупати низ историјата бил разрушуван, по што бил обновен на преминот од 19. во 20 век.
1 Историја
Бил изграден во 15 век, во време кога со Скопје управувал Исхак-бег и набргу станал центар на трговијата во градот, околу кој се создавала чаршијата. Во текот на времето попримил повеќе функции, кои зависеле од големината и потребите на градот. Како последица на пожарот од 1689 г., безистенот бил целосно уништен. Од натписот што се наоѓа на поставената плоча на неговиот влез се дознава дека бил обновен дури во периодот од 1899 до 1900 година. Како негови повторни градители се споменуваат имињата на Хаџи Хусеин, Осман и Јашар-бег. Оттогаш, го зачувал својот облик до денес.
2 Архитектура
За првобитниот изглед на објектот не постојат веродостојни податоци, иако тој се споменува во записите на повеќе патописци, меѓу кои и на Евлија Челебија. Првите поконкретни податоци се добиени при реконструирањето на новиот безистен во 1964 и 1965 година, кога се откриени остатоци од ѕидовите на стариот безистен, неговите темели и од два столба. Според добиените сознанија, безистенот кој бил изграден во времето на Исхак-бег бил околу еден метар под нивото на денешниот безистен и имал ѕидови со дебелина од 2,6 m. Спаѓал во групата на засводени безистени, покриени со повеќе куполи.
Во неговиот денешен облик, безистенот претставува камена градба со правоаголен објект, на која е забележително влијанието на западната архитектура. Содржи четири влеза, кои се распоредени во средишните делови на фасадите од сите четири страни. Внатрешноста се состои од систем на улички кои водат до двокатните дуќани, покриени со дрвореден покрив. Во него се наоѓаат и два изолирани двокатни објекта.
3 Поврзано
* Безистен;
* Сули ан;
* Стара скопска чаршија.
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Радожда

Свети Архангел Михаил — пештерна црква во струшкото село Радожда. Во еден од најубавите предели на западниот брег на Охридското Езеро, над с. Радожда. Црквата е посветена на Архангел Михаил.
1 Историја
Најголемиот дел од откриените фрески потекнуваат од XIV век, а посебно се истакнува единствената сочувана композиција од XIII век, со претстава "Чудото во Хона" - насликана во чест на патронот кому е посветена црквата.
Зографот што го насликал овој лик ни се прикажува не само како надарен мајстор, туку и напреден творец кој ги излага новите непознати уметнички идеали - внесувајќи во ликот внатрешна сугестивност.
Оваа пештерна црква повторно е живописана кон крајот на XIV век, кога во Охрид и околината никнуваат многубројни споменици, придружени со процутот на сликарските работилници.
Нема сомнение дека помладиот слој живопис на Свети Архангел Михаил од пештерната црква е едно од последните дела на Охридската сликарска школа од XIV век.
Ноќта помеѓу 12 и 13 ноември 2011 г. имало и обид за кражба во црквата, каде сторителот извршил пребарување, а откако не одзел ништо го напуштил местото. Истата ноќ, во другата селска црква „Св. Никола“ била извршена тешка кражба, каде биле украдени 12 вредни икони кои потекнуваат од XIX век како и еден сребрен крст со подлошка.
2 Галерија
Слободен пристап

Слободен пристап (англиски: open access) означува бесплатна достапност на дигитални содржини преку интернет. Најпозната и најлесно изведлива форма на отворен пристап е објавување стручно рецензирани научни трудови од академски списанија без очекување авторите да бидат платени за тоа.
Два важни документа на меѓународно ниво кои се однесуваат на отворениот пристап се Будимпештанската иницијатива за отворен пристап од 2002 година и Берлинската декларација за отворен пристап до знаење од природните и општествените науки од 2003 година.
За постигнување отворен пристап, претежно се применуваат две главни насоки, или нивни варијации.
# Кај издаваштвото со отворен пристап, познато и како „златен пат“, академските списанија овозможуваат отворен пристап во моментот на публикување. Такви издавачи се Биомед централ (BioMed Central) и Јавната научна библиотека (Public Library of Science).
# Кај само-архивирањето со отворен пристап, познато и како „зелен пат“, авторите овозможуваат јавен пристап до копии на нивните веќе публикувани трудови, претежно со тоа што ги внесуваат во институционални архиви. Водечки застапник на „зелената“ школа е Стеван Харнад (Stevan Harnad), кој дејствува на ова поле од 1994 година.
Во светот, отворениот пристап е тема на широка дискусија во која учествуваат научни работници, библиотекари, администратори на универзитети и владини функционери. Забележливо е големо неразбирање на поимот на отворен пристап, како и дебати и дискусии за економијата на финансирање на научен комуникациски систем врз основа на него.
Црква „Св. Стефан“ - Шипокно

Свети Стефан, попозната како Свети Стефан Панцир — македонска пештерна црква, која се наоѓа во охридското село Шипокно, веднаш над населбата Свети Стефан. Црквата претставува главна манастирска црква на Шипокничкиот манастир.
1 Местоположба
Црквата е сместена во атарот на селото Шипокно, веднаш над регионалниот пат Охрид-Свети Наум, над последните градби од новата туристичка населба Свети Стефан. За да се дојде до нејзе треба да се сврти лево од патот за Свети Наум и да се продолжи над синдикалното одморалиште „Орце Николов“.
2 Историја
Се верува дека била подигната во текот на век.
3 Архитектура
Црквата е полуоблесто соѕидана во шуплина на карпа.
3.1 Фрескоживопис
Својот живопис го добила во век и век, благодарение на помошта на широк круг ктитори од Охрид и од околните села. На ова укажува натписот испишан во нишата на ѓаконикот од кој се дознава дека дарители биле граѓаните од Велики Варош односно од градот Охрид и луѓето од соседните села: Шипокно, Горица и Коњско.
Внатрешноста на пештерната црква е исликана со извонреден фрескоживопис, но тој е во голема мера оштетен. Во долната зона на апсидниот простор е насликана Света Богородица со малиот Христос пред себе. Од црковните светители се насликани „Св. Василиј Велики“, „Св. Јован Златоуст“ и „Св. Атанасиј Александриски“. Извонреден е ликот на патронот кому му е посветена оваа пештерна црква. Архиѓаконот и првиот христијански маченик Стефан, насликан во нишата на жртвеникот. Големата композиција Дејзис или кај народот позната како „Второто пришествие Христово“ е насликана на северниот ѕид, а до неа е насликана најпочитуваната светителка Света Петка. Од она што денес останало, според општиот цртеж на фигурите, карактеристичната обработка на формите со слободни потези и сочниот нанос на боите, ова сликарство го прават најблиско до црквата посветена на Сите Светители во селото Лешани, недалеку од Охрид и поради тоа се чини дека оваа пештерна црква е живописана пред самиот крај на шестата деценија на XV век, кога веќе се насетувала промената во начинот на работата на охридските уметници.
3.2 Иконостас
Црквата поседува иконостас.
4 Галерија
Внатрешноста на црквата
Надворешноста на црквата
5 Поврзано
* Шипокно
* Свети Стефан
* Дебарско-кичевска епархија
* Охридско архијерејско намесништво
* Втора охридска парохија
Матка (кањон)

Матка — кањон на реката Треска, десна притока на Вардар, зафаќа површина од околу 5.000 хектари и се наоѓа на 17 километри југозападно од Скопје. Според морфогенетските одлики претставува клисура-пробојница. На овој простор посебно внимание заслужуваат карстните облици — десетте пештери со должина од 20 до 176 метри и двата пропасти со длабочина до 35 метри.
Матка претставува еден од најголемите рефугијални центри за време на ледничкиот период, што придонело денес на овој простор да се сретнат голем број реликтни и ендемски растенија и животни.
Од вкупниот број на 1.000 видови на растенија, 20% се ендемити или реликти. Од терциерните реликти, позначајни се кошаниновата темјанушка (''Viola kosaninii'') и наталиевата рамонда (''Ramonda nathaliae''). Во месноста Матка се откриени два нови видови на вистински пајаци и пет лажни скорпии. Во кањонот се регистрирани 119 видови дневни и 140 видови ноќни пеперутки. Значајно е да се напомене и тоа дека во кањонот Матка се среќаваат 77 видови на балкански ендемски мали пеперутки, а уште 18 други видови се нови за науката.
Во рамките на кањонот се наоѓа спелеолошкиот парк „Јовица Гроздановски“, наречен според трагично загинатиот алпинист. Паркот е составен од три пештери (Врело, Убава и Крштана), како и една подводна пештера (Подврело)
1 Културно-историско наследство во кањонот Матка
Поради особеностите на самиот терен и тешката пристапност која нудела поголема сигурност, во минатото во кањонот Матка биле изградени поголем број на цркви и манастири и останати сакрални објекти. Поради големиот број на цркви и манастири, Матка го носи и името ''Света Гора''. Денес постојат повеќето цркви од средновековниот период, поголемиот дел се зачувани во целост, а некои се во рушевини или постојат само нивни темели. Во кањонот Матка постојат следниве цркви и манастири:
* Манастир „Успение на Пресвета Богородица“
* Манастир „Свети Никола“ Шишевски
* Манастир „Свети Андреја“
* Црква „Свети Спас“ со остатоци од ранохристијанските цркви „Света Троица“ и „Свети Ѓорѓија“
* Црква „Света Недела“ (во рушевини)
Покрај верските објекти, високо во кањонот Матка, стојат и остатоците (ѕидините) од некогашната средновековна крепост Марков Град. Таа била изградена како збег за населението и манастирските цркви, во времето на доаѓањето на Османлиите.
2 Галерија
3 Поврзано
* Треска
* Пештери Врело
Рафаел Камхи

Рафаел Моше Камхи наречен „Војвода Скендербег“ (15 декември 1870 - 1970) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење и еден од најистакнатите еврејски членови на Македонската револуционерна организација. Познат е како мошне значаен финансиер на МРО.
1 Животопис
Во 1894 година се запознал со Даме Груев и влегол во ТМОРО. Учествува во Аферата Мис Стон. Во 1903 е депортиран заедно со брат му Ментеш во Дебар. Се поврзал со тамошната организација и под името Скендер Бег, учествувал во Илинденското востание во Дебарско, а потоа и во Малесија.
Длабоко разочаран од делбите на Македонија и од решенијата на Версајската конференција во 1919 година, Рафаел Камхи се преселил од Софија во Солун. Во текот на Втората светска војна е подложен на иследување и тортура од нацистите и од грчките колаборационисти и е затворен во 1943 година. Благодарение на ангажирањето на Македонскиот научен институт, Илинденската организација и на Националниот комитет на македонските братства од Софија и со ангажирање на бугарската влада е издејствуван посебен третман за Рафаел Камхи, како ''заслужен Бугарин''. Целото негово семејство завршило во злогласните логори на Треблинка.
По војната извесен период живее во Софија, а по 1950 се преселува во Тел Авив, каде што починал во длабока старост во 1970 година. Камхи е автор на книга спомени, кои како несредени ракописи ги депонирал во Еврејскиот институт во Софија, а подоцна еден примерок е депониран и во Архивот на Македонија.
2 Наводи
Биосфера

Биосферата претставува дел од Земјината обвивка (хидросферата и граничните делови од литосферата и атмосферата) во која егзистира и многу активно дејствува живиот свет. Со други зборови речено, биосферата ја сочинуваат сите екосистеми. Динамиката и структурата на биосферата ја прават неа основен трансформатор на енергијата и материјата на Земјата.
1 Енергија на биосферата и создавање
Денес целокупната енергија на биосферата потекнува од фотосинтетичкиот процес на зелените растенија, при што настануваат органски материи и слободен кислород. Зелените растенија трошат околу 400 милијарди тони јаглерод диоксид годишно, од кои 143 милијарди тони јаглерод е вграден во создадените органски материи, при што се ослободува 30 милијарди тони кислород. Во биосферата, главно под дејство на хетеротрофните организми, се врши и минерализација на органската материја, што овозможува кружење на голем број хемиски елементи од неживата кон живата природа, односно како што беше прикажано во екосистемот, од биотопот до биоценозата. Биосферата е резултат на историскиот развиток на Земјата, а настанала како таква со појавата на животот во неа. Појавувањето на живата природа значеше и менување на неживата природа.
2 Денешен изглед на биосферата
Денешниот изглед на Земјината површина во голема мера се должи на активноста на живата компонента на биосферата. Со таа активност се изградени многу стени, материи од органско потекло, како што се Камен камениот јаглен, лигнитот, нафтата и др. Почвата, исто така е резултат на заемното дејство на организмите и геолошката подлога. Сето тоа ја покажува тесната врска што постои помеѓу неживата и живата компонента на биосферата и големата геохемиска енергија на животот како составен дел од биосферата. Од усогласеното функционирање на биосферата зависи одржувањето на животот на Земјата. Во случај на некои нарушување на ова функционирање, би дошло до катастрофални последици.
3 Компоненти на биосферата
Биосферата ги опфаќа следните делови на Земјината сфера:
* Атмосфера (10 км - 15 км)
* Хидросфера (8 км - 10 км)
* Литосферата (10 м - 3 км)
Убавица (пештера)

Убавица или Ѓоновица — пештера на планината Буковиќ, над стариот пат Гостивар - Кичево, во близина на селото Горна Ѓоновица.
1 Име
Името „Убавица“ е дадено поради изразитиот сталагмит во облик на женска силуета, но и поради големото богатство од разновидни подземни природни украси.Другиот назив на пештерата доаѓа од самата месност, по која се наречени и двете блиски села.
2 Геморфологија
Пештерата е настаната е вдолж раседна линија, во правец север - југ. Овој расед избива и на површината на Буковиќ, за што сведочи скарстената суводолица која се протега во ист правец. Убавица е ретка со својот раскош, со безбројните фигури од сталактити и сталагмити создавани со илјадници години, неколку галерии, столбови, ишарани тавани, разновиден пештерски накит, канал со вода, езерца, водопад висок седум метри, пет врела и уште облици и во должина од над петстотини метри.
3 Хидрографија
Во поголемиот дел на пештерата, со исклучок на влезниот канал (85 м), присутен е постојан подземен водотек. За време на пролетните месеци при топењето на снегот и висок водостој, водите од подземниот водотек се излеваат и истекуваат од пештерата течејќи како силна река и поплавувајќи го патот и околината. Покрај многубројните и разновидните пештерски украси со кои изобилува пештерата, особено интересно е последното пештерско проширување (10×13 м), во која се наоѓа подземен водопад висок 5 - 6 метри.
4 Животински свет
Покрај лилјаците, во пештерата е застапен ендемскиот вид ''Ceuthophilus bukoviki'' од семејството на пештерските штурци (''Rhaphidophoridae'').
5 Галерија
6 Поврзано
* Буковиќ (планина)
* Пештери во Македонија
Ѓорѓи Мучитанов-Касапчето

Ѓорѓи Мучитани-Касапчето — македонски револуционер од влашка народност, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.
1 Животопис
Тој е роден 1882 во Крушево. По народност е Влав. Завршил IV клас во романското училиште во Софија. Во екот на Илинденското востание бил во четата на Ѓорче Петров. По востанието учествува во македонското ослободително движење како војвода на чета во Воденско, Негушко и Ениџевардарско. Во 1910 година се приклонува кон Апостол Петков, станува нелегален и станува член на Бугарската народна македоно-одринска револуционерна организација. Загинал на 2 август 1911 кај Крушари, Ениџевардарско, денес Абелие, Грција, заедно со Апостол Петков и Васил Пуфката . Револуционерната дејноста на Касапчето е екранизирана во бугарската серија од 1988 година, Мера според мера.
2 Галерија
Балтички јазици

Балтичките јазици се јазична група, којашто претставува посебна гранка на Индоевропските јазици.
Кон балтичките јазици спаѓаат живите летонски и литвански јазици и мртвиот пруски јазик. Постоеле и неписмените балтички јазици јатвишки, галиндски, куршски и др. Повеќе сличности на балтичките и словенските јазици дозволуваат тие да бидат обединети во балтичкословенки јазици, бидејќи се претпоставува дека во антиката постоело балтичко-словенско единство.
1 Јазици
Класификација:
1.1 Западнобалтички јазици †
* галиндски †
* пруски †
* Јатвиншки (''или судовски јазик'') †
* скалвиски †
1.2 Источнобалтички јазици
* летонски
** латгалски (''сметан за дијалект на летонскиот'')
* литвански
** самогитски (''литвански дијалект, понекогаш се смета за посебен јазик)''* курски † (''понекогаш се смета и за западнобалтички јазик'')
* селонски †
* земгалски †
''(''†''— исчезнат јазик)''
2 Поврзано
* Индоевропски јазици
Метар

Метар (крат. м, m) е основна SI-единица за должина, и изнесува 3,29 стапки. Таа е основната големина за должина во метричкиот систем, која се користи низ светот за општи и научни потреби. Историски метарот е дефиниран од Француската академија на науките, како десетмилионити дел од растојанието помеѓу екваторот и Северниот Пол, која поминува низ Париз. Сега е дефинирана од Меѓународното биро за тегови и мерки, како растојанието кое светлината го поминува низ вакуум за 299.792.458-ти дел од секундата.
Останати мерки кои се поврзуваат со метарот се километар (1000 метри), и сантиметар (1/100) од метарот.
милиметар &lt;&lt; сантиметар &lt;&lt; дециметар &lt;&lt; метар &lt;&lt; километар
Александар Кошка

Александар Кошка (влашки: ''Alexandru Coshca''; , Гопеш - , помеѓу Сливница и Курбиново) — македонски револуционер и романски офицер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.
1 Животопис
Кошка е роден во битолското село Гопеш во 1873 година. Во Битола завршил романска гимназија, а потоа студирал медицина во Букурешт. Тој бил ден од најактивните влашки членови на ВМОРО. Во 1902 година се вратил во Македонија и се вклучил во редовите на ВМОРО. Во 1903 година бил во четата на Парашкев Цветков. Учествувал во Илинденското востание како војвода во Пелистер.
По востанието ги организирал влашки села во Битолско и Пинд. Загинал со уште четворица свои четници во 1907 година . Васил Балевски за него рекол: