Дамбартон Оукс (конференција)

Конференцијата Дамбартон Оукс или, поформално, разговорите во Вашингтон за меѓународната организација за мир и безбедност била меѓународна конференција на која Обединетите нации биле формирани и преговарани меѓу меѓународните лидери. Конференцијата се одржала во Дамбартон Оукс, во Вашингтон, од 21 август 1944 година до 7 октомври 1944 година.
1 Преглед
Конференцијата Дамбартон Оукс го сочинувала првиот важен чекор преземен за спроведување на став 4 од Московската декларација од 1943 година, со која се признава потребата од повоена меѓународна организација да ја наследи Лигата на народите. На конференцијата, делегации од Република Кина, Советскиот Сојуз, Соединетите држави и Велика Британија разговарале за предлозите за формирање организација за одржување на мирот и безбедноста во светот. Меѓу претставниците биле и британскиот постојан заменик државен секретар за надворешни работи, сер Александар Кадоган; Советски амбасадор во САД, Андреј Громико; Кинескиот амбасадор во Велика Британија Велингтон Ку; и заменик државниот секретар на САД, Едвард Стетиниус јуниор, секој од нив претседавал со својата соодветна делегација. (Кога Кадоган бил повикан назад во Лондон по првата половина на конференцијата, раководството на делегацијата го презел Едвард Вуд, првиот гроф од Халифакс, британскиот амбасадор во Вашингтон.) Со самата конференција претседавал Стетиниус а воведното обраќање го одржал американскиот државен секретар Кордел Хал.
Разговорите се воделе во две фази, бидејќи Советите не биле подготвени да се сретнат директно со Кинезите. Во првата фаза, претставниците на Советскиот Сојуз, Велика Британија и Соединетите држави се состанале помеѓу 21 август и 28 септември. Во втората, претставниците на Република Кина, Велика Британија и САД одржале дискусии помеѓу 29 септември и 7 октомври.
2 Поставување
Роберт Вудс Блис, кој со неговата сопруга Милдред Барнс Блис, му го дале Дамбартон Оукс на Универзитетот Харвард во 1940 година за да основа институт за научно истражување и музеј за византиски студии, било клучно за аранжманот на овие состаноци. Веќе во јуни 1942 година, во име на директорот, Џон С. Тачер и доверителите на Универзитетот Харвард, тој го понудил на располагање Дамбартон Оукс на секретарот Хал. Кога, во јуни 1944 година, ''Стејт департментот'' открил дека Дамбартон Оукс можел „удобно да ги смести“ делегатите и дека „околината [била] идеална“, понудата ја обновил Џејмс Б. Конант, претседателот на Универзитетот Харвард, во едно писмо од 30 јуни 1944 година.
3 Зборник на трудови
Во ''Акт на творба: Основањето на Обединетите нации'' Стивен Шлезингер обезбедил графички приказ за целосната американска контрола на конференцијата, вклучително и американско воено разузнавање за кабелски сообраќај до делегатите и ги следење на нивните движења во градот од ФБИ: „''Војникот одговорен за операцијата прислушување и кршење кодови во Сан Франциско го посочи своето чувство за успешност:
Роберт Хилдерберанд ја отсликал атмосферата околу конференцијата и како Стетиниус ги одвел британските и советските преговарачи во ноќниот клуб „Дијамантска потковица“ на коктели со Нелсон Рокфелер. Во меѓувреме, во градот, холивудските филмови бесплатно се прикажувале секојдневно. Потоа,
Две прашања биле централни во работата на конференцијата: Првиот проблем бил во врска со позицијата што Советскиот Сојуз би ја имал во рамките на настанатата организација, бидејќи првичната идеја на Френклин Д. Рузвелт била дизајнирана да ја опфати американската глобална моќ. Вториот се однесувал на правата на вето на постојаните членки на Советот за безбедност.
4 Улогата на Нелсон Рокфелер
Шлесингер истакнал дека иако Нелсон Рокфелер немал официјална улога на конференцијата, тој ги замолил ФБИ дека тој ќе бил оној што ќе му доставувал извештаи на Стетиниус. ФБИ навистина ги доставиле сите извештаи до Рокфелер. Шлезингер исто така објаснил како логото на ООН било дизајнирано на начин да се исклучи Аргентина заради пријателството со нацистичка Германија. Рокфелер инсистирал на тоа дека на Аргентина, и покрај нејзината профашистичка влада, морало да и’ се дозволи влез во ООН. Рокфелер ги имал латиноамериканските делегации на своја страна, врска која го налутила Николо Тучи, шефот на Бирото за латиноамерикански истражувања во американскиот Стејт департмент, кој поднел оставка, изјавувајќи дека
Додека Вашингтон имал за цел создавање на светско тело, Рокфелер вршел притисок на конференцијата за прифаќање на ''Пактот Чапултепек''. И покрај противењето на Стетиниус и Џон Фостер Далес, Рокфелер ја добил битката на конференцијата. Имал договор за вклучување на некои зборови во членот 51 од Повелбата што овозможуваат „поединечна или колективна самоодбрана“ на регионално ниво. Неколку години подоцна, Шлезингер документирал, на вечера со Рокфелер, Далес рекол:
5 Цели и резултати
Наведените цели на предложената меѓународна организација беа:
# Зачувување на меѓународниот мир и безбедност; и за таа цел да се преземат ефективни колективни мерки за спречување и отстранување на заканите по мирот и сузбивање на акти на агресија или други нарушувања на мирот и да се донесе со мирни средства прилагодување или решавање на меѓународните спорови што може да доведат до нарушување на мирот;
# Да се развијат пријателски односи меѓу народите и да се преземат други соодветни мерки за зајакнување на универзалниот мир;
# Да се постигне меѓународна соработка во решавањето на меѓународните економски, социјални и други хуманитарни проблеми; и
# Да се дозволи центар за усогласување на активностите на нациите во постигнувањето на овие заеднички цели.
На 7 октомври 1944 година, делегатите се согласиле за пробен сет на предлози за исполнување на овие цели. Дискусиите на конференцијата во врска со составот на Обединетите нации вклучувале: кои држави ќе бидат поканети да станат членки, формирањето на Советот за безбедност на Обединетите нации и правото на вето што ќе им се даде на постојаните членки на Советот за безбедност. Чарлс Е. Болен пишал дека Конференцијата Дамбартон Оукс Исто така, на Јалта, бил предложен систем на старателство да го заземе местото на мандатниот систем на Друштвото на народите. На Конференцијата на Обединетите нации за меѓународна организација, позната и како Конференција во Сан Франциско, во април-јуни 1945 година, биле утврдени правата на Вето на Советот за безбедност и бил финализиран текстот на Повелбата на Обединетите нации.
6 Поврзано
* Список на сојузнички конференции од Втората светска војна
* ''Сега - Мирот'', документарен филм за конференцијата од 1945 година
7 Дополнителна литература
*