C/2023 A3 (Цучиншан–АТЛАС)

C/2023 A3 (Tsuchinshan–ATLAS) (или комета Цучиншан–АТЛАС или едноставно комета A3) е комета од Ортовиот Облак откриена од опсерваторијата Пурпурна Планина во Кина на 9 јануари 2023 година и независно пронајдена од АТЛАС, Јужна Африка на 22 февруари 2023 година. Кометата поминала перихел на растојание од 0,39 астрономски единици (58 х 10<sup>6</sup> км) на 27 септември 2024 година, кога станала видлива со голо око. Цучиншан-АТЛАС ја достигнала својата најсветла магнитуда набргу откако го поминала Сонцето на 9 октомври 2024 година, со магнитуда од -4,9 по пријавени набљудувања во базата на податоци за набљудување на комети (COBS).
1 Историја на набљудување
Систематското пребарување извршено од Системот за последно предупредување со копнено влијание на астероид открило астероиден објект со проценета магнитуда од 18,1 на снимките направени на 22 февруари 2023 година со помош на рефлекторот Шмит од 0,5 mf/2 во опсерваторијата Сатерленд во Јужна Африка, кога кометата била околу 7,3 астрономски единици (1,09 билиони kм) од Сонцето. По првите пресметки на орбитата, било забележано дека е исто како објект со јачина од 18,7 степени според Рихтеровата скала пријавен до Центарот за мали планети од Опсерваторијата на Пурпурната Планина (''Зијиншан'' во Пинјин, ''Цучиншан'' во Вејд-Гајлс, последната форма е традиционална за откритија од оваа опсерваторија) која била откриена на слики направени на 9 јануари 2023 година. Била внесена во списокот со објекти што чекаат потврда, но била отстранета на 30 јануари 2023 година откако не биле пријавени дополнителни набљудувања, и неизвесноста за позицијата пораснала до тој степен што се сметала за изгубена. Врз основа на конвенциите за именување на комети, го добила името на двете опсерватории.
1.1 Кон перихел
До јануари 2024 година, кометата се осветлила до привидна магнитуда од 13,6. Тогаш кометата се движела низ соѕвездијата Вага и Девица. До крајот на април се осветлила на околу 10 степени и можела да се набљудува преку мали телескопи, при тоа се гледала кратка опашка. Спектарот на кометата на 31 мај 2024 година, кога кометата била оддалечена 2,33 AU од Сонцето, укажал на силна емисија на цијанид и дека кометата е осиромашена со јаглерод. Кометата имала голем сооднос прашина-гас.
Во мај и јуни, стапката на осветлување на кометата се забавила, при што кометата останала помеѓу светлинските величини 10 и 11, додека правлива опашка долга од 5 до 15 лачни минути била забележана визуелно дека се протега кон исток. Астрономот Зденек Секанина сугерирал дека ова покажува дека јадрото на кометата се фрагментира, при што фрагментацијата започнала кон крајот на март, како што е наведено од зголемувањето на стапката на осветлување и последователното намалување на производството на прашина, тесната опашка на прав во форма на солза и не-гравитациски промени во орбитата. Тој предвидел дека кометата ќе се распадне пред перихелот. Набљудувањата на кометата со роботскиот телескоп ТРАПИСТ покажале дека присуството на прашина достигнал минимум во мај, кога кометата била блиску до фазен агол од нула, и почнала повторно да се зголемува еден месец подоцна, додека стапките на испуштање гас полека се зголемувале во текот на тој период. Во средината на јуни кометата влегла во соѕвездието Лав, на вечерното небо. На почетокот на јули, фотографски била забележана слаба јонска опашка со должина од околу еден и пол степен. Од средината на јули, кометата била изгубена во сончевиот сјај до септември. Во август кометата била забележана од вселенското летало СТЕРЕО како постојано се осветлува до привидна магнитуда од 7.
1.2 Перихел
Во текот на последната недела од септември кометата се наоѓала на небото подобро видлива во зора од јужната хемисфера, и се предвидувало дека ќе осветли до втора светлинска величина. Перихел се случил на 27 септември. До 1 октомври кометата се осветлила со светлинска величина 2 и се проценува дека нејзината опашка била долга 10–12 степени. После тоа, повторно се движела околу Сонцето. На 7 октомври кометата влегла во видното поле на Коронаграфот на СОХО и продолжила да биде видлива до 11 октомври. Петр Хоралек успеал да ја фотографира кометата сред бел ден на 8 октомври. На 9 октомври 2024 година, кометата била на 3,5 степени од Сонцето, и било забележано дека кометата се осветлила до магнитуда од -4,9 на тој ден, станувајќи една од најсветлите комети на векот. Таа била втората најсветла комета видена од СОХО, од лансирањето на оваа опсерваторија во 1995 година, по кометата Мекнаут во 2007 година.
2 Орбита
Кометата има ретроградна орбита, која лежи на наклон од 139°. Кометата го имала својот перихел на 27 септември 2024 година, на растојание од 0,391 АЕ. Најблиску до Земјата била на 12 октомври 2024 година, на растојание од 0,47 АЕ. Кометата не се приближува блиску до џиновските планети на Сончевиот Систем. Орбитата била слабо врзана за Сонцето пред да влезе во планетарниот регион на Сончевиот Систем. Поради планетарните пертурбации, излезната орбита ќе има помало орбитално занесување од влезната орбита. Така, орбиталниот период и растојанието на афелот стануваат многу пократки. Слабо хиперболичната траекторија може или не може да резултира со исфрлање на кометата од Сончевиот Систем. Се очекува да биде 200 АЕ од Сонцето во 2239 година.
3 Галерија
4 Поврзано
* C/2024 S1 (АТЛАС) – уште една комета видлива од Земјата во текот на октомври 2024 година
* Списоци на комети