Општина Дојран

:''За други значења на поимот Дојран, видете на појаснителната страница''
Општина Дојран — општина во југоисточниот дел на Република Македонија. Седиште на општината е селото Стар Дојран.
1 Географија
Општина Дојран се наоѓа во југоисточниот дел на Република Македонија, на околу 170 км од главниот град Скопје.
Планината Беласица се протега на северот на општината.
Фактот дека оваа низина се отвора на југот ја определува неговата средоземна клима која се одликува со топли и суви лета и свежи, влажни зими.
Општина Дојран се наоѓа на тромеѓата помеѓу Вардарскиот, Пиринскиот и Егејскиот дел на Македонија (денес поделено помеѓу државите Македонија, Бугарија и Грција).
2 Историја
2.1 Историја на административната единица
Општина Дојран за прв пат била основана во 1913 година, за време на Кралството Србија. Населени места во општината биле Дојран, Докџели и Николиќ. Општината била дел од Дојранскиот Срез, Тиквешки Округ.
Општина Башибос продолжила да постои за време на Царството Бугарија, односно окупацијата во Првата светска војна. Општината територијално останала иста и била дел од Дојранската Околија, Струмички Округ.
За време на Кралството Југославија, Општина Дојран била обновена и била во рамки на Дојранскиот Срез, во Вардарска Бановина. Таа се состоела од населените места: Дојран, Дорломбос, Дурутли, Ѓопчели, Куртамзали, Николиќ, Оргаџанли, Севендекли, Фурка, Црничани, Чаушли и Џумабос.
Во 1945 година, административната единица продолжила да постои под називот Месен народен одбор Нов Дојран со седиште во Нов Дојран. Тој бил дел од Валандовска Околија, првично во Штипскиот Округ, а истата 1945 година, околијата со општината биле преместени во Велешкиот Округ, и негови составни населени места биле Ѓопчели, Нов Дојран, Стар Дојран, Сретеново и Црничани. Во 1947 година, според новата административна поделба, месниот одбор го добил селото Николиќ на сметка на Месниот народен одбор Николиќ, и бил префрлен во Гевгелиската Околија. Во 1950 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Нов Дојран бил проширен на сметка на соседниот и укинат Месен народен одбор Фурка со селото Фурка, проширен на сметка на соседниот и намален Месен народен одбор Севендекли со селото Чаушли. Согласно административната поделба од 1952 година, сега со називот, Општина Дојран останала територијално иста. Нов Дојран останал да е седиште на општината. Согласно административната поделба од 1955 година, Општина Дојран била проширена на сметка на укинатата Општина Башибос со нејзините села Дедели, Казандол, Прстен, Собри, Татарли и Чалакли, укинатата Општина Удово со нејзините села Ајранли, Аразли, Баракли, Башали, Вејсели, Градец, Ѓулели, Јосифово, Плавуш, Терзели и Удово, и укинатата Општина Башибос со нејзините села Дурутли, Куртамзали, Органџали, Севендекли и Џумабос. Тогаш, општината била префрлена во Титоввелешката Околија. Општината била укината по управната поделба од 1957 година, на сметка на соседната и проширена Општина Богданци.
Согласно општинската поделба од 1996 година, Општина Стар Дојран била обновена на сметка на Општина Богданци. Овој пат, седиштето било во Стар Дојран и нејзини населени места биле Дурутли, Ѓопчели, Куртамзали, Николиќ, Нов Дојран, Органџали, Севендекли, Сретеново, Стар Дојран, Фурка, Црничани, Чаушли и Џумабос. Со старото-ново име Општина Дојран, административната единица немала промени и според поделбата од 2004 година.
2.2 Општа историја на територијата на денешната општина
Студиите покажуваат на фактот дека оваа местоположба била населена дури од пред нашата ера. Натписи кои датираат од 5 век п.н.е. го опишуваат животот на просторите на денешната територија на Општина Дојран во предисториско време.
За време на раниот средновековен период од римското владеење, на населеното место Дојран му било дадено името Полин значејќи град (πόλις (полис)) во акузативен облик, а словенизираното име еволуирало во Полјанин. Во 1371 година, Османлиите дошле во градот Полјанин, преку езерото кое било замрзнато и завеано со снег и големиот османлиски војсководец Евренос Бег во чест на тоа дека поминал врз замрзнатото езеро без да загуби ниту еден аскер (војник) прави голема гозба и ги најадува („дојурмак“, „дојуран“) сите жители кои живееле во тоа време покрај езерото и така настанува името на градот Дојуран (Дојран; сегашен Стар Дојран). Во XIX век, Дојран станал град сместен на падина од која е гледано езерото, мали дуќани, меани, анови, ибарски колиби, дрварски работилници и др. Во Првата светска војна Дојран бил значајна стратегиска точка каде војувале бугарските и германските војници против британските и француските сили, каде има уште остатоци по кала тепе и околината. Населението било приморано повторно да се сели по бомбардирањето.
3 Население
Според пописот од 1913 година, Општина Дојран имала 4,533 жители, односно вкупното население на Дојран, Докџели и Николиќ.
Според пописот од 1931 година, Општина Дојран имала 4,432 жители, од кои 2,276 биле мажи, а 2,156 биле жени. Општината се состоела од 842 куќи и 869 домаќинства.
Според пописот од 1948 година, Месен народен одбор Нов Дојран имал 2,043 жители, односно вкупното население на Ѓопчели, Нов Дојран, Сретеново, Стар Дојран и Црничани.
Следува табела според народностите во пописот од 1948 година:
Народност, Вкупно
Македонци, 1,384
Албанци, 3
Турци, 186
Срби, 149
Хрвати, 17
Црногорци, 4
Словенци, 1
Руси, 23
Останати и непознато, 276
Според пописот од 1953 година, Општина Дојран имала 2,608 жители, односно вкупното население на Ѓопчели, Николиќ, Нов Дојран, Сретеново, Стар Дојран, Фурка, Црничани и Чаушли.
Следува табела според народностите во пописот од 1953 година:
Народност, Вкупно
Македонци, 2,030
Турци, 364
Роми, 5
Срби, 161
Хрвати, 23
Црногорци, 7
Словенци, 1
Останати Словени, 17
Според пописот од 2002 година, Општина Стар Дојран имала 3,426 жители, односно вкупното население на Дурутли, Ѓопчели, Куртамзали, Николиќ, Нов Дојран, Органџали, Севендекли, Сретеново, Стар Дојран, Фурка, Црничани, Чаушли и Џумабос. Општината имала 1,728 мажи и 1,698 жени кои живееле во 1,021 домаќинства и 2,126 станови.
Следува табела според народностите во пописот од 2002 година:
Народност, Вкупно
Македонци, 2,641(1,311 мажи, 1,330 жени)
Албанци, 17(11 мажи, 6 жени)
Турци, 402(215 мажи, 187 жени)
Роми, 59(34 мажи, 25 жени)
Власи, 3(2 мажи, 1 жена)
Срби, 277(143 мажи, 134 жени)
Бошњаци, 2(2 жени)
Останати, 25(12 мажи, 13 жени)
Вероисповед, Вкупно
православни, 2.916
муслимани, 483
католици, 6
протестанти, 2
останати, 19
Јазик, Вкупно
македонски, 2.771
албански, 16
турски, 399
ромски, 54
влашки, 2
српски, 159
бошњачки, 2
останати, 23
Според пописот од 2021 година, Општина Дојран имала 3,084 жители, односно вкупното население на Дурутли, Ѓопчели, Куртамзали, Николиќ, Нов Дојран, Органџали, Севендекли, Сретеново, Стар Дојран, Фурка, Црничани, Чаушли и Џумабос. Општината имала 1,569 мажи и 1,515 жени кои живееле во 1,066 домаќинства и 3,147 станови.
Следува табела според народностите во пописот од 2021 година:
Народност, Вкупно
Македонци, 2,528(1,264 мажи, 1,264 жени)
Албанци, 15(9 мажи, 6 жени)
Турци, 211(120 мажи, 91 жена)
Роми, 30(16 мажи, 14 жени)
Власи, 3(3 мажи)
Срби, 152(86 мажи, 66 жени)
Бошњаци, 1(1 жена)
Други неспомнати, 24(17 мажи, 7 жени)
Лица кои податоцитесе превземени одадминистративни извори, 120(56 мажи, 64 жени)
; Населени места по население (2021)
Вкупно, Македонци, Албанци, Турци, Роми, Власи, Срби, Бошњаци, Други, Лица за кои податоците се преземени од административни извори
Општина Дојран, 3.084, 2.528, 15, 211, 30, 3, 152, 1, 24, 120
Дурутли, 4, -, -, 1, -, -, -, -, -, 3
Ѓопчели, 116, -, 1, 104, -, -, -, 1, -, 10
Куртамзали, 42, -, -, 32, -, -, -, -, -, 10
Николиќ, 520, 498, -, -, -, -, 11, -, -, 11
Нов Дојран, 997, 935, -, 10, -, -, 10, -, 3, 39
Органџали
-, -, -, -, -, -, -, -, -
Севендекли
-, -, -, -, -, -, -, -, -
Сретеново, 344, 246, 10, 8, 19, -, 43, -, 13, 5
Стар Дојран, 413, 288, 4, 56, 11, 3, 18, -, 3, 30
Фурка, 459, 445, -, -, -, -, 1, -, 3, 10
Црничани, 189, 116, -, -, -, -, 69, -, 2, 2
Чаушли
-, -, -, -, -, -, -, -, -
Џумабос
-, -, -, -, -, -, -, -, -
4 Самоуправа и политика
Градоначалник на Општина Дојран е Илија Тентов од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој бил избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.
Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 9 члена.
5 Културни и природни знаменитости
10 м длабокото езеро се наоѓа на 148 м надморска висина и е најмалото природно езеро во Република Македонија покривајќи површина од 42,7 км<sup>2</sup>. Дојранското Езеро настанало во неогенот и е од тектонско-вулканско потекло. Безрбетници, ’рбетници, 12 вида на ендемска фауна, 15 типови на риба и неколку видови на птици го населуваат ова езеро. Тоа е познато по посебниот начин на риболов со помош на птиците кои ги бркаат рибите во јата директно во рибарските мрежи.
Во последната декада на 20-от век, Дојранско се соочило со еколошка криза и изгледало навидум беспомошно. Дошло на многу низок водостој на помалку од 50% од вообичаениот, ендемските видови почнале да изумираат, се случиле мутации на дел од флората, дошло до работ на изумирање на поголем број на видови на риби, климата се сменила, но сепак со проект финансиран од Владата на Република Македонија, Дојранското Езеро било спасено од целосно уништување и неговиот водостој почна да се нормализира.
Денес проектот сѐ уште функционира и водостојот е речиси на истото ниво како и пред катастрофата, но сепак дел од флората никогаш нема да се врати. Напорот кој е вложен во овој бисер на природата сепак се исплати. Имено, голем број од младите луѓе кои својата перспектива ја бараа во некој од поголемите градови од републиката, сѐ почесто се одлучуваат да останат во ова гратче и да придонесат во доизградбата на неговата инфраструктура за хотелски и приватни сместувања. Поголем број од пропаднатите државни хотели веќе се успешно приватизирани и работат под полна пареа за да завршат со изградба до следната летна сезона. Државното претпријатие за стопански риболов на Дојранското Езеро, исто така е успешно приватизирано и сега засега работи успешно.
Ноќниот живот во Дојран секоја година е сѐ подобар и подобар. Дојран станува вистинско одредиште за деновите како Илинден, 1-ви и 2 мај, Божиќ и слични државни празници. Летниот одмор во Дојран може да ви овозможи и пријатни одморни денови и врвулици по градскиот пазар. Можеби токму Дојран е местото кое ќе заврши како една среќна приказна за еден град.
6 Редовни настани
Еден од позначајните настани во Дојран се т.н. Дојрански ракувања, кои се одржуваат секое лето во почетокот на месецот август во времетраење од неколку дена. Настанот е организиран од локалната самоуправа и на него настапуваат ансамбли од повеќе држави (играорци, драмски театри и сл.)
7 Култура и спорт
ФК Дојранско Езеро (Нов Дојран). Клубот има настапувано и во 2 МФЛ (Втора македонска фудбалска лига). Македонскиот репрезентативец Горан Мазнов ја има почнато својата кариера во ФК Дојранско Езеро.
8 Партнерски градови
* Вишеград, БиХ, Република Српска, од 2022.