Асо оке

Асо оке (јоруба: aṣọ òkè) ― рачно ткаена ткаенина што потекнува од народот Јоруба од Јорубаленд во денешна Нигерија, Бенин и Того. Најчесто ја ткаат мажи и се користи за изработка на машки фустани, наречени ''агбада'' и капи, наречени ''фила'', како и женски обвивки од Јоруба, наречени ''Иро'', женска блуза од Јоруба, наречена ''Буба'', фустан наречен ''Комоле'', како и стегач за глава, наречен ''геле'' и така натаму.
''Асо оке'' потекнува од културата Јоруба во државите Квара, Коги, Ондо, Ојо, Огун, Екити, Лагос и Осун во западна Нигерија и други делови на Јорубаленд, со градот Исеин, во државата Ојо, историски познат како главен производствен центар.
Начинот на изработка на ткаенината е ист со векови, но сепак се наоѓаат нови техники и методи на производство со цел да се елиминира тежината и дебелината на ткаенината асо оке. Полесните ткаенини ја прават оваа облека подостапна за секојдневна употреба, затоа што многу од локалните ткаенини асо оке биле несоодветни за одредени климатски услови.
1 Видови асо оке
Други начини на кои дизајнерите ја направиле оваа стара традиционална ткаенина посовремена е преку „структурно манипулирање и комбинирање на животински и цветни мотиви во дефинирани облици на мрежи и геометрија, кои се погодни за апликации за компјутерски дизајн“. Основата на потрадиционалните мотиви доаѓа од басните и фолклорот.
* Тип ''санјан'': ткаен од анафе дива свила и памучни предива. Типот ''санјан'' обично се појавува во кафеава или жолтеникава боја.* Вид ''алаари'': ткаен со синтетички или локално одгледан памук и сјајни конци, понекогаш со перфорирани шари. ''Алаарито'' најчесто се изработува во темноцрвена или живописна виолетова боја.* Тип ''на ету'': има темни индиго бои со ситни бели ленти познати по нивната едноставност.*''Опа аро:'' темно сина ткаена ткаенина во еднобојна боја, скршена со зелена лента.*''Ифун или фу'': комбинација од светло-кафеава и темно сина ткаена ткаенина.*''Вака'': ткаена ткаенина со еднобојна црна позадина со една или две црвени ленти на основата.*''Асо-ипо, ифале, абата и апонупонјин'' кои се ткаени облеки во црвено
Асо Оке се нуди во различни бои.
Ткаенините Асо оке може да бидат носени и со други јоруба ткаенини, како Аран, кадифена ткаенина со концентрични дизајни.
2 Женска облека од народот Јоруба
Кога луѓето зборуваат за асо оке, најчесто мислат на традиционалната јоруба женска облека, која има четири дела:*''Буба'': Јоруба блуза
*''Иро'': здолниште со кружна лента
*''Геле'': стегач за глава
*''Иборун'' или ''ипеле'': шал или појас преку рамо
Меѓутоа, облеката на жените од народот Јоруба често се изработува од различни традиционални ткаенини на народот Јоруба, не само од асо оке, туку и од адире, сегхосен, асо олона, како и од различни видови чипка и анкара. Исто така, облеката на жените од народот Јоруба опфаќа и пакаџа/каџа и монистра за коса.
3 Свечена облека
Јорубите низ целиот свет носат ткаенина асо оке за посебни настани, вклучувајќи празници, свадби, погреби и церемонии за доделување титула на поглавар. Сите следбеници на религијата Јоруба носат и ткаенини и капи асо оке. Асо оке, поточно типот ''ету'', се користи на маскенбалот Егунгун. Претставената ткаенина се носи најблиску до кожата на маскираниот, има сличности со покров во кој се завиткани починатите.
4 Техниката и материјалите што се користат во изработката на Асо-Оке
Изборот на бојата што се користи при изработката на дизајнот за различни Асо-Оке е одраз на аспекти од верувањата и животот на народот Јоруба и најчесто се пренесува од генерација на генерација во рамките на едно семејство. Моделите претставуваат форми на невербална комуникација, со тоа што секој дизајн раскажува приказна. Традиционално, материјалите што се користеле во минатото се набавувале локално и вклучувале и домашен памук, свила и конци обоени со индиго. Алатките за дизајнирање ткаенини опфаќаат ''Аката'' (пропелер), ''Ије'' (долго тркало), ''Акаво'' (кратко тркало), ''Гову'' и ''Кикгун'' (ролери), ''Аса'' (штрајкери), ''Ому'' (продолжувач што се користи за држење на макарата) и ''Санрин'' (метален клинец).
Техниката се состои од неколку чекори, кои вклучуваат подготовка на преѓата, која обично е направена од обоен памук или свила, поставување на разбојот, а потоа ткаење на ткаенината. Памукот што се користи за производство на Асо-оке е рачно преработен во конец кој се комбинира со други материјали во производството. Преѓата е направена од природни материјали како лушпа од кромид и кора, по што преѓата се претвора во конци и се витка на калеми. Откако ќе се направи преѓата, разбојот се поставува во две рамки составени од два вертикални столба и хоризонтална греда. Конецот од основата, кој се протега вертикално, се намотува околу гредата и се провлекува низ мали метални или дрвени рамки наречени држачи, кои помагаат во контролата на конецот на основата. Конците што се протегаат хоризонтално (наречени ткаат) потоа се вткајуваат во ткаенината со контролна употреба на шатл преку техника позната како пик енд пик, што вклучува наизменично менување помеѓу двете конци на ткаатот, со што се создава шема на ткаенината.