Јадгар Насридинова

Јадгар Садиковна Насридинова (|Ядгар Садыковна Насриддинова, |Yodgor Sodiqovna Nasriddinova; 26 декември 1920 - 7 април 2006) — узбекистански советски инженер, политичар и висок член на Врховниот совет на Советскиот Сојуз. Откако служела на различни позиции во Комсомолот, таа се искачила низ редовите на Узбечката ССР и станала пратеник во Врховниот совет од 1958 до 1974 година. Помеѓу 1959 и 1970 година, таа била заменик-претседател на Президиумот на Врховниот совет, а потоа била и претседател на Советот на националностите на Врховниот совет до 1974 година. Таа била отстранета од Комунистичката партија во 1988 година по смртта на Леонид Брежњев (1906–1982), за време на истрагите за корупција во скандалот со узбекистанскиот памук. Таа била рехабилитирана и вратена во членство на партијата во 1991 година, кога обвинувањата за поткуп против неа не можеле да се потврдат. Насридинова четири пати била одликувана со Лениновиот орден во текот на нејзината кариера, а двапати го добила и Орденот на црвеното знаме на трудот.
1 Ран живот
Јадгар Садиковна Насридинова била родена на 26 декември 1920 година во Коканд, во Туркестанската Автономна Советска Социјалистичка Република. Нејзиниот татко, кој бил товарач, починал три месеци пред нејзиното раѓање, а нејзината 13-годишна мајка ја крстила „Јадгар“, име вообичаено во муслиманските земји што им се дава на сирачиња, машки или женски. Таа и нејзината мајка биле принудени да се преселат од дедото на Насридинова, кој ги однел во друго село оддалечено 50 километри од нивниот дом. Мајката на Насридинова се премажила, но нејзиниот нов очув не сакал да има никаква врска со детето. Четири години по нејзиното раѓање, Туркестанската Автономна ССР била поделена, при што областа на нејзиното раѓање била во рамките на новосоздадената Узбечка Советска Социјалистичка Република. На шестгодишна возраст, нејзиниот очув ја однел Насридинова покрај патот и ја напуштил. Таа била згрижена од сочувствителни минувачи и пренесувана од семејство на семејство сè до нејзината 11-та година. Во 1931 година, кога било изградено првото сиропиталиште во Узбекистан, таа била ставена под негова грижа и испратена да студира во стручно училиште. Го продолжила своето образование, дипломирајќи на Ташкентскиот институт за инженери за железнички транспорт во 1941 година.
Кариера
Од октомври 1941 година, Насридинова била вработена како инженер на Ташкентската железница, истовремено продолжувајќи ги постдипломските студии на Ташкентскиот институт. Работела како надзорник на проектот за резервоарот Ката-Курган, а следната година ја предводела екипата што ја изградила железничката линија помеѓу Ташкент и рудникот Ангренугол. Приклучувајќи се кон комунистичката партија во 1942 година, таа станала секретар на Централниот комитет на Комсомолот за узбекистанските училишта. Отприлика во тоа време, таа станала втора сопруга на Сироџ Нуритдинов, воен ветеран и секретар на регионалниот партиски комитет, кој подоцна станал претседател на синдикатите на Узбекистан. Нуритдинов бил политички ривал на Шароф Рашидов, главно поради сојузот за лидерски позиции меѓу узбекистанските елити од Ташкент и Фергана, кој се појавил кога главниот град на Узбекистан бил преместен во 1930 година од Самарканд, регионалниот центар на наследството на Рашидов. Во 1946 година, таа била назначена за прв секретар на Комсомолот за Ташкентскиот регионален комитет на Узбекистан. Дипломирувајќи во 1947 година, таа продолжила да се искачува во Комсомолот и окружната партија, држејќи разни позиции. Во 1952 година, таа го предводела Министерството за индустрија на Узбекистан. Три години подоцна, таа била избрана за заменик-претседател на Советот на министри на Узбекистанската ССР, а потоа во 1959 година станала претседател на Президиумот на Врховниот совет на Узбекистанската ССР, наследувајќи го Шароф Рашидов.
Истовремено, во 1959 година, таа била избрана за заменик-претседател на Президиумот на Врховниот совет на Советскиот Сојуз. Тензиите меѓу Рашидов и Насридинова продолжиле и по етничките немири од 1969 година, Рашидов видел прилика да го отфрли својот ривал обвинувајќи ги нејзините поддржувачи за поттикнување насилство и безбедносни пропусти. За возврат, нејзината фракција го обвинила Рашидов, но Насридинова била таа што наскоро ја напуштила Узбекистан. Преселувајќи се во Москва во 1970 година, таа станала претседател на Советот на националностите на СССР. Откако Насридинова го напуштила Узбекистан, Рашидов успеал да ги прошири своите мрежи преку користење на покровителство, за да ги кооптира ривалите во лојални поддржувачи. Тој ја консолидирал својата моќ, со тоа што ги распоредил семејството и пријателите на високи владини позиции и распредели ресурси. На крајот од нејзиниот мандат во 1974 година, Николај Подгорни, претседател на Президиумот на Врховниот совет, ја прашал дали сака да ја задржи функцијата. Кога таа се согласила, тој ја номинирал за разгледување во Политбирото на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз, но Рашидов, кој бил нејзин политички ривал и во тоа време прв секретар на Узбекистанската комунистичка партија, ја блокирал номинацијата, тврдејќи дека има докази дека таа е вмешана во корупција. Централниот комитет не истражувал во тоа време, но нејзиното назначување за заменик-министер за индустријата за градежни материјали на СССР во 1974 година и како претседател на Комитетот за азиски и африкански прашања биле јасни знаци за нејзиното опаѓање во корист на партијата. Во 1979 година, Насридинова се пензионирала, но не се вратила во Узбекистан бидејќи двете нејзини деца живееја во Москва, а нејзиниот сопруг починал во 1966 година. Во текот на нејзината кариера, таа четири пати била наградена со Орден на Ленин, двапати со Орден на Црвеното знаме на трудот, и со Орден на значката на честа, меѓу другите.
Во текот на нејзиниот мандат на власт, таа била една од најгласните противници на дозволувањето на правото на враќање на кримските Татари во Крим, дури и отворено изјавила на состанок со активисти за граѓански права на кримските Татари дека се спротивставува на дозволувањето на нивното враќање во Крим поради потребите на работна сила во Узбечката ССР.
Во 1982 година, Брежњев починал, а Рашидов починал следната година, отворајќи ја вратата за нова истрага за корупцијата што се случила за време на нивното раководство. Во 1983 година, Телман Гдљан и Николај Иванов започнале истрага за она што станало познато како скандал со узбекистанскиот памук. Тие откриле записи што укажувале дека Херман Каракозов бил убеден во вмешаноста на Насридинова и дека интервенцијата на Леонид Брежњев, генерален секретар на Централниот комитет, го спречила нејзиното апсење во 1975 година. Насридинова првпат дознала за истрагата кога весникот „Известија“ објавил статија во 1987 година. Во статијата, таа била обвинета дека примила мито од 100.000 рупии и пренасочила злато кон швајцарските банки, додека била претседател на узбекистанскиот президиум. Истражувачкиот новинар, Аркадиј Сахнин, тврдел дека Насридинова, исто така, платила за раскошната свадба на нејзиниот син со државни средства, што предизвикало прекор од Брежњев, но немало понатамошни мерки против неа. Во 1988 година, обвинувањата што Рашидов ги изнел во 1977 година повторно се појавиле со формални обвиненија и таа била лишена од членството во партијата и пензијата. Во декември 1990 година, тие биле отфрлени поради недоволни докази против Насридинова. Во 1991 година, таа била рехабилитирана, вратена во членството во партијата, и ѝ ја исплатиле пензијата за две години што била суспендирана. Насридинова инсистирала дека никогаш не била вмешана, дека сведоците измислиле сведоштва против неа и побарала „Известија“ да го објави нејзиниот одговор негирајќи ги сите обвинувања во нивната статија.
2 Смрт и наследство
Насридинова починала во Москва на 7 април 2006 година[6] и била погребана на гробиштата Кунцево.
3 Наводи
3.1 Библиографија
**********