Уставен референдум во Турција (2017)

Уставен референдум во Турција — референдум кој се одржал на 16 април 2017 година во Турција за тоа дали да се одобрат 18-те предложени амандмани на Уставот на Турција, кои биле предложени од владејачката Партија на Правдата и развојот (АКП) и Партијата на националното движење (МХП). Со освојувањето на предлогот, канцеларијата на Премиерот била укината и постојниот парламентарен систем на управување бил заменет со извршно претседателство и претседателски систем. Бројот на места во Парламентот било предложено да се собере од 550 на 600 додека на претседателот му била дадена поголема контрола врз именувањето во Врховниот одбор на судии и обвинители (ХСИК). Референдумот се одржал под вонредна состојба која била прогласена по неуспешниот обид за воен удар во јули 2016 година.
Раните резултати покажале предност од 51–49% за кампањата „Да“. Во невиден потег, Врховниот изборен совет (YSK) дозволил гласачките ливчиња без печат да бидат прифатени како валидни. Некои противници на реформата го осудиле овој потег за незаконски, тврдејќи дека дури 1,5 милиони гласачки ливчиња биле обележани, и одбиле да ги признаат резултатите. Големи протести избувнале по објавување на резултатите. Во последователните извештаи, Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) и Парламентарното собрание на Советот на Европа (ПАЦЕ) ја критикувале неправедноста за време на кампањата и ја прогласиле одлуката на ЈСК за незаконска.
Извршно претседателство е долгогодишен предлог на владејачката АКП и нејзиниот основач, сегашниот претседател на Турција, Реџеп Таип Ердоган . Во октомври 2016 година, Партијата за националистичко движење (МХП) ја објавила својата соработка за изготвување нацрт-предлози со владата, при што комбинираната поддршка и од пратениците на АКП и на МХП била доволна за да ги предложат предлозите на референдум по парламентарното гласање во јануари. Оние што се изјасниле за предлогот, тврделе дека промените се неопходни за силна и стабилна Турција, тврдејќи дека извршното претседателство ќе им донесе крај на нестабилните коалициони влади кои доминирале во турската политика од 1960-тите до 2002 година. Оние кои биле против уставните промени, сметале дека предлозите ќе концентрираат премногу моќ во рацете на Претседателот и одземање на законодавната власт од парламентот. Критичарите тврдат дека предложениот систем ќе личи на „''избрана диктатура''“ без можност за извршување одговорност на извршната власт, што ќе доведе ефикасно до „''демократско самоубиство''“ и автократија. Три дена пред референдумот, еден од помошниците на Ердоган повикал на федерален систем доколку преовладува гласањето „Да“. Двете страни на кампањата се обвинети за употреба на разделувачка и екстремна реторика, при што Ердоган ги обвинил своите противници дека се терористи што соработуваат со оние кои го извршиле пропаднатиот пуч во 2016 година.
Кампањата била нарушена со обвинувања за државно сузбивање против оние кои биле против, а од друга страна оние кои биле „за“, можеле слободно да ги искористат државните капацитети и финансирањето за да организираат митинзи и настани за кампањи. Водечките членови на кампањата „Не“, во кои биле вклучени многу високи поранешни членови на МХП, како Мерал Акшенер, Умит Оздаг, Синан Оган и Јусуф Халачоглу, во текот на кампањата биле подложени на насилство и на ограничувања на кампањата. Кампањата „Да“ се соочила со ограничувања во предизборната кампања од повеќе европски земји, при што германската, холандската, данската и швајцарската влада ги откажале или барале суспендирање на настаните за кампањата „Да“, насочени кон турските гласачи кои живеат во странство. Ограничувањата предизвикале сериозно влошување на дипломатските односи и предизвикале дипломатска криза меѓу Турција и Холандија. Исто така, биле забележани за неправилностите во гласањето, при што гласачите „Да“ во Германија биле фатени како се обидуваат да гласаат повеќепати од еднаш, а исто така било откриено дека поседувале гласачки ливчиња пред да започне процесот за гласање во странство. Европските набудувачи на изборите изјавиле дека гласањето не ги исполнува меѓународните стандарди.
1 Заднина
Воведување претседателски систем било предложено од тогашниот министер за правда Џемил Чичек и тој бил поддржан од тогашниот премиер Ердоган во 2005 година. Оттогаш, сегашниот претседателски систем неколкупати бил отворено поддржан од водачите на Партијата за правда и развој, заедно со „новиот устав“. Потпретседателот на Партијата за правда и развој, Хајати Јазиџи, го предложил април 2017 година како датум на референдумот.
2 Уставни измени
2.1 Првични предлози
На 10 декември 2016 година, по разговорите на Комисијата во Собранието, биле повлечени 3 предлози, останувајќи 18 амандмани. Предлогот на целиот текст на турски јазик и сегашниот турски устав се наоѓаат на следните врски. Најважните измени ја дала Унијата на адвокатите
Опис на амандманите
Предлог #, Член, Опис на промената
1, Член 9, Судството се бара да постапува под услов на непристрасност.
2, Член 75, Бројот на места во Парламентот е зголемен од 550 на 600.
3, Член 76, Возраста за кандидатура треба да се спушти од 25 на 18, додека условот да се заврши задолжителната воена служба треба да се отстрани. Поединците со односи со војската нема да имаат право да се кандитираат.
4, Член 77, Мандатот на парламентот е продолжен од четири на пет години. Парламентарни и претседателски избори ќе се одржуваат истиот ден на секои пет години, при што претседателските избори ќе одат во втор круг, доколку ниту еден кандидат не осигури мнозинство во првиот круг.
5, Член 87, Функциите на парламентот се
6, Член 89, За надминување на претседателското вето, Собранието треба да го донесе истиот предлог-закон со апсолутно мнозинство (301).
7, Член 98, Парламентот сега ги открива кабинетот и Потпретседателот со „''парламентарно истражување''“, „''парламентарна истрага''“, „''генерална дискусија''“ и „''писмено прашање''“. Интерпелацијата е укината и се заменува со „ ''парламентарна истрага''“. Потпретседателот треба да одговори на „''Пишаните прашања''“ во рок од 15 дена.
8, Член 101, За да застане како претседателски кандидат, поединецот бара одобрување на една или повеќе партии кои освоиле 5% или повеќе на претходните парламентарни избори и 100.000 избирачи. Избраниот претседател повеќе не треба да го прекине членството во партијата ако го има тоа.
9, Член 104, Претседателот станува и шеф на државата и шеф на владата, со моќ да назначува и разрешува министри и потпретседатели. Претседателот може да издаде уредби за извршната власт. Ако законодавството донесе закон за истата тема за која Претседателот издаде извршна наредба, уредбата ќе стане неважечка и парламентарното право ќе стане валидно.
10, Член 105, Парламентот може да отвори парламентарна истрага со апсолутно мнозинство (301). Парламентот расправа за предлогот за 1 месец. По завршувањето на дискусијата, парламентарната истрага може да започне во парламентот со три петтини (360) гласови „за“. По завршувањето на истрагите, парламентот може да гласа за да го обвини Претседателот со две третини (400) гласови „За“.
11, Член 106, Претседателот може да назначи еден или повеќе Потпретседатели. Доколку Претседателството остане празно, тогаш треба да се одржат нови избори за претседател во рок од 45 дена. Доколку парламентарните избори треба да се одржат во рок од помалку од една година, тие ќе се одржат во ист ден како и предвремените претседателски избори. Доколку парламентот остане повеќе од една година пред да истече мандатот, тогаш новоизбраниот претседател служи до крајот на парламентарниот мандат, по што се одржуваат и претседателски и парламентарни избори. Ова не смета за двојно ограничување на Претседателот. Парламентарните истраги за евентуални злосторства извршени од потпретседателите и министрите можат да започнат во Собранието со три петтини од гласовите. По завршувањето на истрагите, парламентот може да гласа за да ги обвини потпретседателите или министрите со двотретинско гласање „за“. Доколку бидат прогласени за виновни, заменик-претседателот или министерот за кој станува збор се отповикуваат од должноста само ако нивниот криминал е оној што ги спречува да се кандидираат за избори. Ако заседавач е назначен за министер или заменик претседател, нивниот парламентарен мандат ќе престане.
12, Член 116, Претседателот и три петтини од Собранието можат да одлучат да ги обноват изборите.
13, Член 119, Способноста на Претседателот да прогласи вонредна состојба сега е на сила на парламентарно одобрување. Собранието може да го продолжи, отстрани или скрати. Вонредните состојби можат да бидат продолжени до четири месеци во исто време, освен за време на војната, каде што нема да се бара такво ограничување. За секој претседателски декрет издаден за време на вонредна состојба ќе треба одобрение од парламентот.
14, Член 125, Делата на Претседателот сега се предмет на судска контрола.
15, Член 142, Воените судови се укинуваат, освен ако не се подигнат да ги испитаат дејствата на војниците во услови на војна.
16, Член 146, Претседател порано назначуваше еден судија од Вишиот воен апелационен суд и еден од Вишиот воен управен суд. Бидејќи воените судови би биле укинати, бројот на судии во Уставниот суд ќе се намали на 15 од 17. Како резултат на тоа, претседателските именувани лица ќе бидат намалени на 12 од 14, додека Парламентот ќе продолжи да назначува по три.
17, Член 159, Врховниот совет на судии и обвинители е преименуван во „''Одбор на судии и јавни обвинители''“, членовите се намалени на 13 од 22, одделенијата се намалуваат на 2 од 3. 4 члена ги именува Претседателот, 7 ќе ги именува Големото собрание. Кандидатите за Врховниот одбор на судии и јавни обвинители (ХСИК) ќе треба да добијат 2/3 (400) гласови за да го поминат првиот круг и ќе треба 3/5 (360) гласови во вториот круг за да станат членови на ХСИК. (Другите 2 члена се Министерот за правда и Потсекретарот на Министерството за правда, што останува непроменето).
18, Член 161, Претседателот му предлага фискален буџет на Големото собрание 75 дена пред фискалната нова година. Членовите на Комисијата за буџет можат да направат измени во буџетот, но членовите на парламентот не можат да даваат предлози за промена на јавните расходи. Доколку буџетот не биде одобрен, тогаш ќе се предложи привремен буџет. Доколку привремениот буџет не биде одобрен, буџетот од претходната година би се користел со односот на претходната година.
19, Неколку членови, Адаптација на неколку членови на уставот со други измени, главно пренесување на извршната власт на владата на Претседателот
20, Привремен член 21, Следните претседателски и општи избори ќе се одржат на 3 ноември 2019 година. Изборот на Одборот на судии и обвинители изборите ќе се направи во рок од 30 дена од денот на одобрувањето на овој закон. Воените судови ќе бидат укинати откако законот ќе стапи во сила.
21, Применливост на амандманите 1-17, Амандманите (2, 4 и 7) ќе стапат во сила по новите избори, другите измени (освен привремениот член) ќе стапат на сила откако ќе се заколне новоизбраниот претседател. Овој уставен амандман ќе се гласа на референдум како целина.
;Забелешка
2.2 Парламентарна уставна комисија
Откако биле потпишани од 316 пратеници на АКП, 21-те предложени измени биле доставени до претседателот на Големото национално собрание и потоа биле упатени до парламентарната уставна комисија. Парламентарната уставна комисија, предводена од пратеникот на АКП, Мустафа Шентоп, започнала да ги прегледува предлозите во декември 2016 година, порано од предвидениот датум од јануари 2017 година. Уставната комисија била формирана од 25 члена од кои 15 од АКП, 5 се од ЦХП, 3 од ПДП и 2 од МХП, според составот на парламентот. Бидејќи АКП имала големо мнозинство на местата на комисијата, од медиумските коментатори се очекувало дека ќе има минимален развој на изненадувања во фазата на преглед на амандманите. Дебатите во комисијата започнале да се загреваат, при што се забележани повремени тепачки меѓу пратениците.
Уставната комисија има моќ да ги измени или отфрли предложените измени пред да бидат дадени на гласање за сите пратеници. Комисијата направила мали измени на бројни предлози, како што е зголемување на бројот на членови на Врховниот одбор на судии и обвинители од 12 на 13 членови Така, комисијата одбила три од 21 предложени измени, намалувајќи го уставниот пакет од 21 предлог на 18. Петтиот предлог, со кој се создале „''резервни пратеници''“ бил контроверзен и отфрлен со само три потписи. Било објавено дека пратениците на АКП се спротивставиле на создавање „резервни пратеници“ Исто така бил отфрлен и 15-тиот предлог што му давало на Претседателот право да ги структурира државните служби и државните институции преку уредби. Еден ден подоцна, на 29 декември, 14-тиот предлог што му давало право на претседателот да назначи високи бирократски службеници исто така бил одбиен.
Комисијата го завршила процесот на одобрување на 30 декември, отфрлајќи 3 од вкупно 21 предлози.
Резултати од процесот на преглед на парламентарната уставна комисија
Предлог, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21
Резултат
2.3 Парламентарно гласање
По завршувањето на расправите за Уставната комисија, 18-те предлози биле доставени до парламентот за ратификација. На уставните измени им требало мнозинство од три петтини (330 гласови) за да се изгласа на референдум и двотретинско мнозинство (367 гласови) да бидат ратификувани директно. Претставниците на Партијата за правда и развој (АКП) тврделе пред гласањето дека дури и ако се постигне прагот од 367, владата нема да ги ратификува измените без референдум.
Парламентот гласал за секој од 18-те предлози одделно во две фази. Првиот круг бил индикатор за тоа дали амандманите ќе соберат доволно поддршка, а амандманите ќе бидат предложени од сите страни присутни во собранието. Во вториот круг, партиите веќе не смеале да предложат измени во предлозите. Земени биле предвид резултатите од вториот круг, со потребни 330 гласови за да се испратат на референдум или 367 за директно спроведување на одлуките. Конечното гласање за сите одобрени предлози во целост, со истите прагови, било преземено на крајот на вториот круг, при што целиот процес било решено да се распушти доколку гласовите „За“ паднат под 330.
Од вкупно 550 пратеници, 537 имале право на глас. 11 пратеници од Демократската партија на Народната партија (ПДП) биле во притвор за обвиненија за тероризам и не биле во можност да учествуваат во гласањето, а останатите 48 пратеници на ПДП го бојкотирале гласањето, откако нивното барање уапсените пратеници да бидат донесени во парламентот за да гласаат било одбиено Претседателот на парламентот, Исмаил Караман, кој немал можност да учествува во гласањето поради неговата функција, бил хоспитализиран за време на гласањето, кое означувало и дека заменик-претседателот на АКП, Ахмет Ајдин, нема да има можност да гласа.
Од 537 пратеници со право на глас, АКП имала 315, ЦХП 133, МХП 39, ПДП 48 и 2 биле независни. Од 39 пратеници на МХП, 6 отворено изјавиле дека ќе гласаат против амандманите, зголемувајќи го вкупниот број пратеници кои гласиле „Да“ на 348. 133 пратеници на ЦХП и двајцата независни, гласале со одговор „Не“, додека ПДП го бојкотирала гласањето
Теоретска распределба на гласови според партиски линии
Партија, Водач, Партиска позиција, Вкупно пратеници, Со право на глас, Гласале „Да“, Гласале „Не“, Графичко претставување
АКП, Партија за правда и развој, Бинали Јилдрим, Да, 317, 315 година, 315 година, 0
ЦХП, Републиканска народна партија, Кемал Каличдароглу, Не, 133, 133, 0, 133
МХП, Партија за националистичко движење, Девлет Бахчели, Да, 39, 39, 33, 6
HDP, Демократска партија на народите, Селахатин Демирташ / Серпил Кемалбај, Не, 59, 48
Независни, Не, 2, 2, 0, 2
Вкупно, 550, 537 година, 348, 141, Референдум
Парламентарното гласање започнало на 9 јануари, со завршувањето на првиот круг од гласањето на 15 јануари. Опозициските политичари го критикувале брзиот начин на кој било спроведено гласањето. Гласањето било погодено од бројни нерегуларности, при што пратениците на ЦХП ги сакале пратениците на АКП отворено да го дадат својот глас. Министерот за здравство, Реџеп Акдаг отворено признал дека тој сторил кривично дело. Пратениците на АКП одговориле на обидите да се снимат отворено со непријателство, при што повремено се воделе тепачки меѓу пратениците од владата и опозицијата. Пратеничката од партијата ЦХП, Фатма Каплан Хуријет, наводно, била давена од водачот на парламентарната група на АКП, Мустафа Елиташ, откако ги снимила Елиташ и премиерот Бинали Јилдирем како јавно гласаат. Неколкумина пратеници биле хоспитализирани, додека подиумот каде што пратениците се појавувале да одржуваат говори бил дислоциран со тоа што еден од 15.000 микрофони бил пријавен како исчезнат. Вториот круг на гласање бил комплетиран на 20 јануари, при што биле одобрени сите предложени измени. Конечниот предлог за усвојување на одобрените амандмани бил одобрен со 339 гласови, надминувајќи го прагот од 330 гласа за одржување референдум, но не го надминал прагот од 367 гласови, потребни за директно донесување на амандманите.
2.4 Гласање на членовите
Предлог, Опис, Прв круг, Втор круг, Резултати
Вкупно членови, Да, Не, Друго, Вкупно членови, Да, Не, Друго
Предлог да се започне со процесот на гласање, 480, 338, 134, 3
1, Неутралност на судството, 484, 347, 132, 5, 486, 345, 140, 1
2, Зголемување на бројот на пратеници на 600 од 550, 480, 343, 133, 3, 485, 342, 139, 4
3, Подобност за парламентарна кандидатура, 485, 341, 139, 5, 486, 342, 137, 6
4, Избори на секои пет години и за парламентот и за претседателството, 486, 343, 139, 4, 486, 342, 138, 6
5, Надлежности и одговорности на парламентот, 354, 343, 7, 4, 486, 342, 140, 4
6, Органи за ревизија на парламентот, 483, 343, 137, 3, 485, 342, 138, 5
7, Избор на претседател, 482, 340, 136, 6, 484, 340, 136, 8
8, Должности на претседателот, 481, 340, 135, 6, 483, 339, 138, 6
9, Казнена одговорност на Претседателот, 485, 343, 137, 5, 483, 341, 137, 5
10, Потпретседателство и министерства, 483, 343, 135, 5, 481, 340, 136, 5
11, Обновување на изборите, 483, 341, 134, 8, 481, 342, 135, 4
12, Вонредна состојба, 482, 344, 133, 5, 484, 342, 138, 4
13, Укинување на воените судови, 482, 343, 133, 6, 484, 343, 136, 5
14, Висок совет на судии и обвинители, 483, 341, 133, 9, 487, 342, 139, 6
15, Регулирање на буџетот, 483, 341, 134, 8, 486, 342, 141, 3
16, Адаптација на други членови, 482, 341, 134, 7, 486, 342, 141, 3
17, Привремен член за транзиција кон новиот систем, 484, 342, 135, 7, 485, 341, 139, 5
18, Претседателот може да биде член на партијата, 481, 344, 131, 6, 488, 343, 142, 3
Предлог за донесување на одобрените измени (330 за референдум, 367 за директно спроведување), 488, 339, 142, 7,
3 Прием
Амандманите биле примени со сериозни критики од опозициските партии и невладините организации, при што критиките се фокусирале особено на ерозијата на раздвојувањето на власта и укинувањето на парламентарната одговорност. Уставните правни експерти како што се Кемал Ѓозлер и Ибрахим Кабоглу тврделе дека промените ќе резултираат да Собранието стане делотворно немоќно, додека извршниот претседател ќе има контроли врз извршната, законодавната и судската власт. На 4 декември Ататургистичката асоцијација за мисли ( АПТ ), Здружението за поддршка на современото живеење (ÇYDD) и Конфедерацијата на синдикатите одржале митинг во Анкара и покрај тоа што ги повлекле нивните дозволи од гувернерот на Анкара, повикувајќи на отфрлање на претседателски систем со образложение дека се заканува независност на судството и секуларни демократски вредности.
Амандманите првично биле примени со мешани одговори од опозициската ЦХП, кои долго време била критички настроена кон уставните планови на АКП. Набргу откако предлозите биле објавени и доставени до парламентот на 10 декември, премиерот Бинали Јилдрим објавил дека ЦХП е во согласност со 5 од предложените измени. Сепак, приемот од ЦХП бил негативен, при што заменик-претседателот на партијата Селин Сајек Боке тврдел дека предлозите во суштина создале „ ''султанат'' “. Водачот на парламентарната група Левент Ѓок, еден од првите што ги коментирал објавените предлози, изјавил дека промените ќе вратат 140 години од турската парламентарна демократија, повикувајќи ги сите партии да ги отфрлат предлозите. Друг од водачите на парламентарната група на ЦХП, Озѓур Озел, ги нарекол предлозите како „''промена на режимот''“, при што парламентот во суштина ќе биде немоќен да ги контролира министрите и да ги држи пред одговорност. Озел изјавил дека АКП најверојатно нема да ги добие потребните 330 гласови за да се спроведат измените преку референдум, наведувајќи дека тој ќе биде изненаден доколку бројот на пратениците што ќе гласат достигне 275. Пратеникот на ЦХП, Селина Доган, изјавил дека авторитарната природа на предлозите ефикасно ќе стави крај на преговорите за пристапување на Турција во ЕУ, наведувајќи го недостатокот на каква било релевантност за европските вредности. Пратеникот на ЦХП, Џемал Октан Јуксел, изјавил дека предлозите наликуваат на уставот на Сирија на Асад, наведувајќи дека тоа нема да биде национален устав, туку „''пренесен устав од Сирија''“.
И покрај тоа што имале официјална поддршка на националистичката МХП, било објавено дека турските националисти исто така биле претерано критични и за предлозите и за вклученоста на нивната партија во нивниот нацрт. Бахчели, кој историски и дал поддршка на АКП во контроверзни ситуации, бил предмет на критики од сите најголеми партии за неговата одлука да ги поддржи уставните измени, опишани како „''задната градина''“, „''животната линија''“ или „''резервната гума'' „од критичарите. На 24 октомври 2016 година, 5 од 40-те пратеници на парламентот на МХП изјавиле дека ќе ги отфрлат уставните предлози, наспроти нивната партиска позиција. Имит Оздаг, кој бил кандидат за водач против Бахчели и еден од петте пратеници кои биле критични за промените, го повикал членството на неговата партија во ноември. Анкетата објавена од Гезичи во декември покажале дека скоро две третини од приврзаниците на МХП се против предложените измени, иако приврзаниците на МХП исто така биле најмногу неодлучни меѓу другите партии. На 27 декември, пратеникот на МХП, Кадир Коџдемир, станал петтиот пратеник од неговата партија што јавно изјавил дека се спротивставува на предлозите.
Говорејќи малку по објавувањето на предлозите, портпаролот на ХДП, Ајхан Билген, ги критикувал предложените измени за антидемократски и против принципот на судска независност. Наведувајќи го предложеното создавање „''извршни налози''“ што Претседателот може да го донесе по волја без парламентарно испитување, Билген ја критикувал природата на измените, нарекувајќи ги слабо напишани и обид за прикривање на уставните прекршувања што се случиле според сегашниот устав . Сепак, на 18 декември, пратеникот на ХДП, Кадри Јилдрим, тврдел дека нема да има причина да се отфрлат предлозите доколку промените содржат посебен „статус“ за турските Курди и уставно право на образование за курдските граѓани на нивниот мајчин курдски јазик. Ова довело до шпекулации дека ХДП би можела да биде убедена да ги поддржи измените од страна на владата на АКП, иако МХП ќе биде мала веројатност заеднички да ги поддржи сите измени, кои исто така ги одобрува и ХДП. На 21 декември, ЦХП и ХДП изјавиле дека ќе поднесат амандман со кои предлозите би се прогласиле за „неуставни“, но предлогот бил отфрлен од пратениците.
Измените добиле и сериозни критики надвор од Турција. Еден коментатор отишол дотаму што изјавил дека „''доколку мнозинството гласа Да, ова ќе биде крај на парламентарната демократија во Турција''“. Невладината организација „ Хјуман рајтс воч“ изјавила дека измените се „''огромна закана за човековите права, владеењето на правото и демократската иднина на земјата''“.''„Економист“'' заклучил дека „''гласањето „Да“, ќе ја омаловажи земјата со избран диктатор''“. Венецијанската комисија на Советот на Европа во своето мислење во март 2017 година за уставните измени ги дефинирала како „''закана за демократијата''“ и предупредила за „''опасностите од дегенерација на предложениот систем кон авторитарен и личен режим''“. Исто така, пред да се одржи гласањето, веб- страницата openDemocracy објавила дека некои европски весници објавиле загриженост дека референдумот за 2017 година претставува нешто како „ <i>активен акт “ за Ердоган.
4 Позиции во кампањата
Владејачката партија АКП и опозицијата МХП се потписнички на амандманите. МХП ја обезбедила нивната условна поддршка сè додека не се исполнат нивните услови. Првичната позиција на опозицијата ЦХП била да се почека до измените. Водачот на ЦХП, Каличдароглу, еднаш споменал за вметнување на измените во Големото собрание. Подоцна, ЦХП одлучила да го изгласа „''Не''“ на гласањето и ги започнала на митинзите со слоганот ''„Türkiye'yi Böldürmeyeceğiz''“ ( турски : ''Нема да ја'' поделиме ''Турција'' ). Четвртата партија на парламентот ХДД била против измените.
4.1 Политички партии
+, Избор, Партија, Водач, Политичка ориентација, Реф.
Партии кои учествувале последните општи избори
Да, АКП, Партија за правда и развој, Бинали Јилдирим, Десно крило,
МХП, Партија на националистичко движење (извршен директор на партијата), Девлет Бахчели, Далеку-десно
ББП, Партија на Велика Унија (партиски извршен), Мустафа Дестисти, Далеку-десно,
Не, ЦХП, Републиканска народна партија, Кемал Киличдароглу, Лево-крило / Кемализам,
МХП, Партија за националистичко движење (внатрепартиски фракции), Колективно водство, Далеку-десно,
HDP, Демократска партија на народите, Селахатин Демирташ и Фиген Јуксекдаг, Лево-крило
Саадет, Партија на среќата, Темел Карамолаоглу, Десно крило
ББП, Внатрешни партиски фракции на Голема унија, Колективно водство, Далеку-десно,
Ватан, Патриотска партија, Догу Перинчек, Лево-крило / Кемализам
ХАК-ПАР, Партија за права и слободи, Рефик Каракоч, Лево-крило,
HKP, Партија за народно ослободување, Нурулах Анкут, Далеку-лево,
ДП, Демократска партија, Ѓултекин Ујсал, Центар десно,
КП, Комунистичка партија, Ариф Хикмет Баса, Далеку-лево,
ДСП, Демократска партија на левицата, Ондер Аксакал, Центар-лево,
ЛДП, Либерално демократска партија, Ѓултекин Тиепанџи, Центар
Пратеник, Национална партија, Ајкут Едибали, Десно крило,
ДИП, Партија на вистинска патека, Четин Озачикгоз, Центар десно,
БТП, Независна партија на Турција, Хајдар Баш, Центар,
+, Останати партии
Избор, Партија, Водач, Полтичка ориентација, Навод.
Yes, Јени Дунја, Партија на Новиот Свет, Еманулах Ѓундуз, Десно крило,
HÜDA PAR, Партија на слободната кауза, Зекерија Јапиџиоглу, Десно крило,
Conditional yes
Osmanlı, Отоманска партија, Ибрахим Унје, Далеку-десно,
No
TSİP, Социјалистичка работничка партија на Турција, Тургут Коџак, Далеку-лево,
TKP, Комунистичка партија на Турција, Хусејн Карабулут, Далеку-лево,
ÖDP, Партија на слободата и солидарноста, колективно водство, Лево-крило,
EMEP, Работничка партија, Селма Ѓуркан, Далеку-лево,
DSİP, Револуционерна социјалистичка работничка партија, Мелтем Орал & Шенол Каракаш, Далеку-лево
YP, Татковинска партија, Садетин Тантан, Десно крило,
AYP, Партија на полумесечината, Серап Ѓулхан, центар,
EHP, Партија на работничко движење, Сибел Узун, Лево-крило,
İKP, Работничка братска партија, Мехмет Шади Озансу, Лево-крило,
DİP, Револуционерна работничка партија, Омер Сунгур Савран, далеку-лево,
DBP, Партија за демократски региони, Емине Ајна, центар-лево,
HEPAR, Партија за правата и еднаквоста, Јуџел Саваш, Далеку-десно,
ESP, Социјалистичката партија на угнетените, Султан Улусој, далеку-лево,
TİKP, Работничка селска партија на Турција, Исмаил Дурна, лево-крило,
ANAP, Татковинска партија, Ибрахим Челеби, центар-десно
Dev-Parti, Револуционерна народна партија, Џелал Озџан, лево-крило,
MTP, Националистичка партија на Турција, Ахмет Јилмаз Бујукекмекџи Yılmaz, центар,
ÖSP, Партија на слободата и социјализмот, Синан Чифтјурек, Далеку-лево,
1920 TKP, Партија за социјалистичко ослободување, Шенер Аташ, далеку-лево,
Yeşil Sol, Зелена лева партија на иднината, Наџи Сонмез, лево-крило,
TİVEP, Партија за невработени и работници на Турција, Рифат Серџан, центар-лево,
SYKP, Socialist Refoundation Party, Tülay Hatimoğlulları Oruç, Far-left,
KP, Партија на жените, Бенал Јазган, Феминизам
TURAN, Партија на Големото Турско Движење, Варол Есен, далеку-десно,
HHP, Партија на правата и мирот, Ѓурзел Јилдриз, центар,
HTKP, Народна комунистичка партија на Турција, Емре Јаган, далеку-лево,
CİHAP, Партија на универзумот, Куршад Емре Огретмек, центар,
Anayol, Партија на Главниот Пат, Зафер Мајдан, центар-лево,
TÜHAP, Народна партија на Турција, Мехмед Четин, центар
MMP, Партија за национална борба, Ахмед Каја, Десно крило,
ASP, АС Партија, Џавит Кајикџи, Десно крило,
İDP, Работничка демократска партија, Октај Челик, лево-крило,
TKH, Комунистичко движење на Турција, Еркан Пинарбаши, далеку-лево,
Devrimci, Партија на обединетите револуционери, Уфук Ѓулу, лево-крило,
AP, Партија на правдата, Веџдет Оз, центар-десно,
TBP, Обединета партија на Турција, Хусејн Екиџи, Кемализам,
SEP, Социјалистичка работничка партија, Ѓокче Шентурк, лево-крило,
EYP, Партија на универзалниот пат, Метин Ѓулер, Алевизам,
Büyük, Голема турска партија, Тевфик Дикер, центар-десно,
DGP, Демократска младинска партија, Еркин Чозели, центар,
Ulusal Parti, Национална партија, Ѓокче Фират Чулхаоглу, далеку-десно,
Неутрален, Hak Parti, Партија на правата и вистината, Дурсун Ѓунеш & серкан Аслан, Исламизам,
Boycott, PAK, Слободна курдска партија, Мустафа Озчелик, Курдска независност,
PSK, Курдска социјалистичка партија, Месут Тек, Курдска независност
4.2 Останати групи
+, Останати групи
Избор, NGO, Вид, Политичка ориентација, Навод
Да, Отоманско (Османоглу) семејство, Поранешна османлиска династија, -,
Независни здруженија на индустријалци и стопанственици (MSİAD), Бизнис организација, Десно,
Отоманска порта, Организација, Десно,
Конфедерација на синдикати од јавни службеници (Мемур-Сен), Синдикат, Центар-десно,
Не, Сојуз на комори на турски инженери и архитекти (ТММОБ), Синдикат, Центар-лево,
Турско медицинско здружение (ТТБ), Медицинска унија, Центар-лево,
Дисиденти на МХП, Внатрепартиска опозиција, Национализам,
Дисиденти од ББП, Внатрепартиска опозиција, Далеку-десно,
Конфедерација на јавни работнички синдикати на Турција (Türkiye Kamu-Sen), Синдикат, Центар-десно,
Конфедерација на јавни работнички синдикати (КЕСК), Синдикат, Лево-крило,
Конфедерација на прогресивните синдикати на Турција (ДССК), Синдикат, Лево-крило,
Обединета конфедерација на синдикати на јавни службеници (Бирлешик Каму-İш), Синдикат, Кемализам,
Асоцијација на Ататурски мисли (АПД), Кемализам,
Младински сојуз на Турција (ТГБ), Младинска организација, Кемализам,
Републиканска женска асоцијација (ЦКД), Женска организација, Кемализам,
Асоцијација за пензионирани воени офицери на Турција (TESUD), Организација на воени ветерани, Кемализам,
Сојуз на уметници на Турција (ТСБ), Уметничка организација, Кемализам,
Уметничка иницијатива, Уметничка организација, Лево-крило,
Турска правна институција, Институција, Кемализам,
Национално уставно движење, Аналитички центар, Кемализам,
Intellectuals' Hearth, Националзам,
Конфедерација на турските племиња (TÜRKBOY), Национализам,
Здружение на социјалните мисли (ТДД), Национализам,
Турска левица, Списание, Трета позиција,
Неутрални, Конфедерација на турските синдикати (ХАК-İŞ), Синдикат, Десно,
5 Кампањи
5.1 Кампања „Да“
Кампањата „Да“ ја предводле претежно политичари од Партијата за правда и развој (АКП), како и политичари од партијата Националистичко движење (МХП) лојални на водачот Девлет Бахчели. Првично очекувајќи почеток на кампањата од 7 февруари, АКП ја започнал својата официјална кампања на 25 февруари со презентација на премиерот Бинали Јилдирим на спортскиот стадион во Анкара. Во услови на слаби резултати во анкетите на јавното мислење во февруари, Ердоган, наводно, побарал од провладините анкетари да ги прекинат акнетите до крајот на март, додека исто така биле предложени предлози за заеднички изборни митинзи од водечките политичари на АКП и МХП.
Кампањата „Да“ била критикувана за нејзината кампања против поединци кои гласале „Не“, асоцирајќи ги со бројни терористички организации. Премиерот Бинали Јилдирим тврдејќи дека тие би гласале „Да“ затоа што Курдистанската работничка партија (ПКК) и таканаречената терористичка организација „Фетулах Ѓулен“ (ФЕТИ) би гласале „Не“, иако и двете организации историски се залагале за извршно претседателство. Претседателот Реџеп Таип Ердоган исто така, предизвикал контроверзии кога тврдел дека тие што гласаат „Не“ се поддржувачи на заговорниците за обидот за пуч во 2016 година.
Кампањата „Да“ била спроведена преку изборни митинзи што ги одржувал премиерот Бинали Јилдирим, водечки политичари на АКП заедно со претседателот Ердоган, одржувајќи митинзи на „''јавно отворање на кампањата''“, слични на неговите тактики на општите избори во јуни 2015 година. Водачот на МХП Девлет Бахчели спровел конференции во корист на кампањата „Да“, при што првата се случила во Конија на 12 февруари 2017 година.
На 10 март, Партијата на Големата унија (ББП) предводена од Мустафа Дестиџи објавила дека тие ќе ја поддржат кампањата „Да“, со што вкупниот број партии што го поддржувале предлогот во тој момент се зголемил на шест. И ББП и МХП претрпеле сериозно спротивставување на нивната поддршка при што членовите на ББП повикале на оставка на Дестиџи по неговата објава. МХП претрпела бран оставки, внатрепартиски суспензии и соперничка кампања за неприфаќање на предлогот предводен од високи националистички политичари, со анкети за мислења кои укажувале дека значителното мнозинство гласачи на МХП имаат намера да гласаат против предлозите. Повеќето анкети процениле дека процентот на прифаќање на кампањата „Не“ во МХП е помеѓу 50% до 80%, при што преостанатите гласачи кои би го прифатиле предлогот се движел помеѓу 20-25%. Политичарите кои го поддржувле предлогот „Не“ и од МХП и од ББП тврделе дека над 95% од нивните приврзаници на партијата сакаат да гласаат против, разминувајќи се со извршната одлука на нивната партија.
+ Клучните партии кои воделе кампања за гласање „Да“, Партија, Водач, Детали
АКП, Партија за правда и развој, Бинали Јилдирим, Погледнете ја кампањата
МХП, Партија на националистичко движење (извршен директор на партијата), Девлет Бахчели, Погледнете ја кампањата
5.2 Кампања „Не“
ЦХП го обелоденила своето лого и слоган на кампањата, на 28 февруари, користејќи го слоганот „''Geleceğim için Hayır“ (преведувајќи го слоганот како ''Не за мојата иднина''). Партијата го испланирала својот прв изборен митинг во Амасија, иако прелиминарните митинзи започнале да се одржуваат од водачот на партијата Кемал Киличдароглу од 21 декември 2016 година во Адана и од пратеникот од дисидент Мухарем Инџе на 8 март 2017 година во Зонгулдак. Пратениците на ЦХП, исто така, оствариле серија посети во странство за поддршка, при што поранешниот водач Дениз Бајкал одржал митинг во Франција.
Политичарите-дисиденти на МХП од висок профил, како Мерал Акшенер, Синан Оган, Умит Оздаг и Јусуф Халачоглу, ја започнале кампањата „Не“ заснована врз турскиот национализам, совладувајќи ја официјалната кампања „Да“ на МХП. Кампањата на дисидентите привлекла значително поголема популарност од официјалните водачи на МХП кои биле за предлогот, со анкети кои покажале дека огромното мнозинство гласачи на МХП имаат намера да ја пробијат партиската линија и да гласаат „Не“. Покрај дисидентите на МХП, Турското здружение на адвокати и нејзиниот претседател Метин Фејзиоглу и водачот на партијата „Не“, Туна Беклевич тргнале на национална турнеја, со намера да се сретнат со месното население во бројни градови и села со цел да се даде поддршка за гласањето „Не“.
Организаторите на кампањата „Не“ се соочиле со наводна принуда и сузбивање поддржана од владата. На 1 март, најголемата опозициска Републиканска народна партија (ЦХП) открила извештај од 78 точки во врска со нерегуларностите и задушувањето на кампањите „Не“, при што заменик-водачот Озтурк Јилмаз тврдел дека оние кои воделе кампања за гласање „Не“ се соочувале со страв и состојба на принуда. Водачот на парламентарната група на ЦХП, Енгин Алтај, исто така, ја критикувал владата дека користела државни средства за финансирање на кампањата „Да“, додека ги потиснала гласачите „Не“, тврдејќи дека нивното однесување не им дозволувало да зборуваат за „''демократија''“.
+ Клучните партии кои воделе кампања за гласање „Не“, Партија, Водач, Детали
ЦХП, Републиканска народна партија, Кемал Киличдароглу, Погледнете ја кампањата
МХП, Партија на националистичко движење (опозиција во партијата), Колективно водство, Погледнете ја кампањата
HDP, Демократска партија на народите, Селахатин Демирташ, Погледнете ја кампањата
6 Контроверзии и недолично однесување
Наводите за изборно однесување, неправилности во текот на кампањата и принуда на државните приврзаници на „Не“ биле широко распространети пред, за време и по референдумот. Европските набудувачи на изборите изјавиле дека референдумот не ги исполнува меѓународните стандарди.
6.1 Државно потиснување на гласачите на „Не“
Владата на АКП и Генералниот директорат за безбедност (полиција) биле критикувани за користење тактики со цел да се ограничат кампањските способности на приврзаниците на „Не“, преку апсења, контрола на медиумите и политичко потиснување. На 23 јануари 2017 година, универзитетските студенти што воделе кампања подоцна гласање „Не“ на патнички траект во Истанбул биле уапсени од безбедносните службеници за „''навреда на претседателот''“, при што нивните апсења биле запрени. На 31 јануари, членот на Советот на Републиканската партија, Сера Кадигил, била уапсена и подоцна била ослободен под обвинение за „''навреда на верските вредности и поттикнување омраза''“ за кампањата за гласање „Не“ на социјалните медиуми. Во Бурса, гласач кој открил дека гласа „Не“, бил пријавен во полиција, а подоцна бил уапсен. Националните телевизиски канали биле во голема мера во прилог на кампањата „Да“. Една студија покажала дека поддржувачите на „Да“ добиле 90% од емитувањето. Турскиот суд ја забранил песната на прокурдската Демократска партија (''ХДП'') ''Bejin Na'' (Кажи Не) што ја поддржувала кампањата за „Не“ со образложение дека тоа е спротивно на уставот и поттикнува омраза.
Општините каде мнозинството од советниците биле од владејачката партија исто така, се обиделе да ги ограничат настаните во предизборната кампања на гласачите „Не“ со тоа што им се негирале правата да одржат митинзи на јавни места во салите на заедниците. Мерал Акшенер, водечка националистичка политичарка и една од најистакнатите поддржувачина кампањата „Не“, била спречена да одржува говори кога нејзините места за кампањи во Јалова и Одрин нагло биле затворени непосредно пред почетокот на митингот, а постерите често биле искинувани. На 11 февруари додека зборувала во хотелската сала во Чанаккале, местото на настанот претрпело прекин на електрична енергија и проопозиционите медиуми овој чин го прогласиле за симбол на угнетувачката тактика против кампањата „Не“. Откако првично биле спречени од полицијата за немири, присутните на конференцијата ги користеле своите телефонски светла за да овозможат да продолжи настанот.
6.2 Забрани на кампањата „Да“ во странство
Изборната кампања во странство, дури и во дипломатските претставништва, е нелегална според турскиот закон . Сепак, повеќето политички партии во Турција, вклучително и ЦХП и владејачката АКП, го прекршиле законот.   <sup class="noprint Inline-Template" >&#x5D;</sup>
На почетокот на март, предизборните кампањи за поддршка на предлогот „Да“ биле забранети во Германија, Австрија, Швајцарија, Данска и Холандија .
6.2.1 Германија
Во Германија, локалните општини ги повлекле дозволите за предизборната кампања на министерот за правда Бекир Боздаг во Гагњенау и на настанот на министерот за економија Нихат Зејбекчи во Келн. Додека властите наведувале за загриженост во врска со безбедноста, недоволните капацитети на изнајмените места и неправилности во организацискиот процес, турската влада остро ги осудила откажувањата и тврдела дека тие биле директно поврзани со антитурската агенда на германската федерална влада. Турскиот министер за надворешни работи Мевлут Чавушоглу изјавил дека Германија покажала „''двојни стандарди''“ и непочитување на „''човековите права и слобода на говорот''“ со откажување на настаните. После негативната реакција на германската федерална влада на предложениот митинг на Реџеп Таип Ердоган, Ердоган ја обвинил Германија за „ ''нацистички стил на тактика''“, предизвикувајќи силна осуда од германските власти и извори на дипломатски односи. Турската влада исто така ја обвинила Германија за финансирање и поддршка на Курдистанската работничка партија (ПКК), која е обележана како терористичка организација и во двете држави. Чавушоглу требало да се сретне со неговиот германски колега на 8 март, а закажаните кампањи во Хамбург исто така биле откажани заради нерегуларности со местата. Затоа Чавушоглу се обратил во конзулатот во Хамбург, и покрај тоа што турскиот закон забранува изборни кампањи во дипломатски мисии. Поништувањата во Германија биле исполнети со осуда од најголемата опозициска партија која ја поддржувала кампањата „Да“ при што поранешниот водач Дениз Бајкал ја откажал планираната посета на Германија како резултат на тоа.
6.2.2 Дипломатска криза со Холандија
Дипломатска криза се случила меѓу Турција и Холандија на 11 март, откако на официјалниот авион на Чавушоглу му било забрането да слета во земјата. Подоцна истиот ден, конвојот на министерката за семејства и социјална политика, Фатма Бетул Сајан Каја, бил запрен од холандската полиција, блокирајќи го нејзиниот пристап до турскиот конзулат во Ротердам . Подоцна Каја била прогласена за ''непожелна личност'', со прогласена регионална вонредна состојба и од нејзиниот конвој било побарано да ја напушти земјата. Затоа, Каја била принудена да се врати во Германија, додека Чавушоглу заминал за Франција за да присуствува на друг настан за кампањата. Насилни протести на турските иселеници избувнале во Ротердам по протерувањето на двајцата министри, при што полицијата уапсила 12 луѓе.
Холандската влада претходно ги замолила турските министри да се воздржат од кампањи во земјата, плашејќи се дека реториката за поделба на кампањата ќе донесе поделби во турската заедница. Премиерот Марк Руте изјавил дека преговорите со турската влада за да се овозможи мал говор на министерот сè уште се водат, кога Чавушоглу јавно се заканил со санкции доколку министрите бидат спречени од кампања. Токму овие закани ја направиле ситуацијата нерешлива за холандската влада.
Многу луѓе во Турција застанале на страната на турската влада во врска со ова прашање, при што главната опозиција на кампањата „Не“ ја објавила својата поддршка за владата и ја повикала АКП да ги замрзне дипломатските односи со Холандија. Сите настани во предизборната кампања на ЦХП подоцна биле суспендирани во солидарност, додека просистичкиот камп „Не“ на МХП, исто така, изразил осуда против холандската влада за нивните постапки. Во холандскиот парламент, сите партии, освен партијата Денк со две места, ги поддржале одлуките на холандската влада. Реџеп Таип Ердоган го повторил тврдењето дека европските влади кои ги прекинале предизборните кампањи се „''нацистички остатоци''“, кои холандската влада ги осудила како „''неприфатливи''“.
6.3 Неотпечатени ливчиња
На денот на референдумот, додека гласањето било во тек, Врховниот изборен совет на Турција укинал правило според кое се бара секое гласачко ливче да има службен печат. Наместо тоа, донело одлука дека гласачките ливчиња без печат ќе се сметаат за валидни, освен ако не се докаже дека се измамнички. Затоа што гласачките ливчиња имале не само марки, туку и други мерки на безбедност, според советот нив ги правело нелегитимни. Врховниот изборен совет поднел кривична пријава до службените лица што го предизвикале проблемот со тоа што не ги печатиле ливчињата. Опозициските партии тврделе дека биле прифатени дури 1,5 милиони гласачки ливчиња без печат. Опозициските партии ЦХП и ХДП изјавиле дека ќе ги оспорат резултатите. Водачот на ЦХП, Кемал Киличдароглу изјавил дека со укинувањето на правилото е прекршен турскиот закон. Според Мерал Акшенер, „Не“ победил со 52 проценти. Демократската партија на народите ги оспорила резултатите од изборите што ги објавила провладината агенција Анадолу и инсистирала на тоа дека 1,5 милиони гласови без валидни марки треба да бидат поништени.
7 Анкети за мислења
7.1 На национално ниво
Датана спроведување, Органиазција на спроведување анкета, Големина на примерокот, Неопределено гласање, , Гласање Да/Не
Да, Не, Неопределено, Да, Не
16 април 2017, , , , 48.8, –, , , 48.8
11–13 април 2017, 3.980, 59.4, 40.6, –, 59.4, 40.6
11–13 април 2017, ?, 44.1, 30.6, 25.3, 59.0, 41.0
8–13 април 2017, 6,048, 52.9, 34.1, 13.0, 60.8, 39.2
8–12 април 2017, –, 46.1, 53.9, –, 46.1, 53.9
7–10 април 2017, 3,462, 46.9, 44.1, 9.0, 51.5, 48.5
5–10 април 2017, 8,160, 39.3, 45.7, 15.0, 46.2, 53.8
5–10 април 2017, 5,500, 54.6, 41.4, 4.0, 56.5, 43.5
5–10 април 2017, 4,189, 52.0, 48.0, –, 52.0, 48.0
8–9 април 2017, 1,399, 46.6, 43.5, 9.9, 51.3, 48.7
9 април 2017, Завршно гласање за турските иселеници во странство
2–8 април 2017, 2,000, 49.0, 46.7, 4.3, 51.2, 48.8
1–8 април 2017, 600, 41.7, 47.3, 11.0, 46.9, 53.1
4–6 април 2017, 2,593, 43.5, 31.1, 25.4, 58.3, 41.7
1–4 април 2017, 2,700, 45.9, 47.3, 6.8, 49.2, 50.8
1–2 април 2017, –, 53.3, 46.7, –, 53.3, 46.7
15 март–2 април 2017, 4,681, 33.2, 43.0, 22.7, 43.6, 56.4
28–30 март 2017, 3,418, 43.6, 27.4, 29.0, 61.4, 38.6
24–27 март 2017, 2,740, 55.4, 44.6, –, 55.4, 44.6
27 март 2017, 1,555, 43.1, 45.2, 11.8, 48.8, 51.2
27 март 2017, Гласањето за турските иселеници во странство започнува во 120 различни претставништва во странство во 57 земји, како и во царинските терминали.
10–24 март 2017, 5,000, 43.34, 43.30, 13.36, 48.8, 51.2
18–22 март 2017, 2,032, 37.0, 46.2, 16.8, 44.5, 55.5
17 март 2017, –, 43.5, 45.5, 11.0, 48.9, 51.1
17 март 2017, –, 42.0, 46.0, 12.0, 47.7, 52.3
8–15 март 2017, 2,000, 42.3, 51.7, 6.0, 44.3, 55.7
10–15 март 2017, 5,000, 40.2, 54.8, 5.0, 42.3, 57.7
6–13 март 2017, 2,753, 46.2, 36.9, 16.9, 55.7, 44.3
12 март 2017, Дипломатска криза избувна меѓу Турција и Холандија, откако Холандија им забрани на турските министри да водат кампања во Ротердам
3–9 март 2017, 8,120, 35.6, 48.2, 16.2, 42.4, 57.6
1–7 март 2017, 3,140, 51.6, 38.7, 9.7, 57.2, 42.8
25 Feb – 2 март 2017, 5,400, 53.0, 37.0, 10.0, 58.9, 41.1
1 март 2017, Претседателот Реџеп Таип Ердоган, наводно, побарал од провладините анкетари да престанат да спроведуваат анкети до крајот на март
16–21 февруари 2017, 4,060, 34.9, 45.2, 19.9, 43.6, 56.4
16–19 февруари 2017, 3,535, 43.8, 45.8, 10.4, 48.9, 51.1
10–18 февруари 2017, 1,985, 36.2, 49.3, 14.5, 42.4, 57.6
10 февруари 2017, Претседателот Реџеп Таип Ердоган го одобри референдумот, со датумот потврден како недела, 16 април 2017 година
9 февруари 2017, –, 43.0, 40.0, 17.0, 51.8, 48.2
8 февруари 2017, –, 41.0, 48.0, 11.0, 46.1, 53.9
4–5 февруари 2017, 2,860, 43.7, 45.7, 10.6, 48.9, 51.1
26 јануари – 1 февруари 2017, 5,400, 52.0, 35.0, 13.0, 59.8, 40.2
30 јануари 2017, –, 55.0, 45.0, –, 55.0, 45.0
24–29 јануари 2017, 1,499, 44.2, 41.1, 14.7, 51.8, 48.2
26 јануари 2017, –, 41.8, 58.2, –, 41.8, 58.2
21 јануари 2017, Парламентот гласа за сите 18 предложени уставни измени да одат на референдум
6–19 јануари 2017, 2,000, 42.4, 44.0, 13.6, 49.1, 50.9
11–17 јануари 2017, 2,240, 42.4, 57.6, –, 42.4, 57.6
1–11 јануари 2017, 2,340, 62.0, 38.0, –, 62.0, 38.0
3–10 јануари 2017, 2,043, 46.3, 40.0, 13.7, 53.6, 46.4
1–25 декември 2016, 5,000, 42.3, 44.6, 13.1, 48.7, 51.3
7–16 декември 2016, 1,000, 36.9, 42.2, 20.9, 46.6, 53.4
15 декември 2016, 2,450, 61.0, 39.0, –, 61.0, 39.0
1–8 декември 2016, АКП и МХП се согласија за нацрт-уставните предлози и ги упатиле до Собранието на консултација
21 Nov – 6 декември 2016, 3,650, 50.0, 39.0, 11.0, 56.2, 43.8
25 Nov – 3 декември 2016, –, 42.0, 58.0, –, 42.0, 58.0
30 ноември 2016, –, 49.0, 51.0, -, 43.3, 56.7
26–27 ноември 2016, 3,010, 45.7, 41.6, 12.7, 52.4, 47.6
data-sort- 15–17 ноември 2016, 1,516, 47.1, 41.3, 8.5, 53.3, 46.7
31 октомври 2016, АКП ги претстави своите уставни предлози до МХП, започнувајќи преговори меѓу двете партии
data-sort- 10–16 октомври 2016, 21,980, 55.9, 36.2, 7.9, 60.7, 39.3
11–12 октомври 2016, Премиерот ги прифаќа повиците на МХП за АКП да ги поднесе своите предлози во парламентот
15–16 Jul 2016, 2016 Turkish coup d'état attempt
5–12 јуни 2016, 2,240, 58.9, 41.1, –, 58.9, 41.1
1 јуни 2016, 1,200, 41.9, 47.5, 10.5, 46.9, 53.1
30 мај 2016, 1,508, 49.3, 41.6, 9.1, 54.2, 45.8
5–6 мај 2016, 1,265, 58.4, 41.6, –, 58.4, 41.6
25–29 април 2016, 5,500, 57.0, 33.0, 10.0, 63.3, 36.7
25 април 2016, 1,214, 35.0, 45.7, 19.3, 43.4, 56.6
19 април 2016, –, 55.2, 35.5, 9.3, 60.9, 39.1
2–6 март 2016, 4,176, 57.0, 43.0, –, 57.0, 43.0
12 февруари 2016, –, 60.0, 31.0, 9.0, 65.9, 34.1
27 јануари – 3 февруари 2016, 8,329, 56.1, 43.9, –, 56.1, 43.9
1 јануари 2016, 4,900, 55.0, 40.8, 4.2, 57.4, 42.6
18 мај 2015, 4,860, 23.8, 76.2, –, 23.8, 76.2
23 февруари 2015, 3,840, 23.2, 76.8, –, 23.2, 76.8
3 февруари 2015, –, 34.3, 42.2, 23.5, 44.8, 55.2
7.2 Во странство
Дата на спроведување, Организација, Големина на примерокот, Неопределено гласање, , Гласање Да/Не
Да, Не, Неопределени, Да, Не
16 април 2017 година, Резултати во странство, , 59,5, 40,5, -, , 59,5, 40,5
10 април 2017 година, Излез анкета, 62.0, 38.0, -, 62.0, 38.0
27 март - 9 април 2017 година, Во странство гласањето за турските иселеници се одвива во 120 репрезентации во 57 земји.
8 Резултати
8.1 Севкупни резултати
Избор, Гласови на национално ниво, %, Гласови во странство, %, Гласови од царина, %, Вкупно гласови, %
Да, 24,325,633, 51.18, 778,833, 59.46, 52,997, 54.17, 25,157,463, 51.41
Не, 23,203,316, 48.82, 530,988, 40.54, 44,837, 45.83, 23,779,141, 48.59
47,528,949, 98.25, 1,309,821, 98.80, 97,834, 99.23, 48,936,604, 98.27
845,627, 1.75, 15,861, 1.20, 763, 0.77, 862,251, 1.73
, , , , , , , ,
Извор:
8.2 Резултати по провинција
Покраина, Регистрирани гласачи, Гласале, Важечки гласови, Неважечки гласови, Да, Да (%), Не, Не (%), Излезност (%)
Адана, 1,510,122, 1,302,288, 1,281,151, 21,137, 535,932, 41.83%, 745,219, 58.17%, 86.24%
Адијаман, 390,493, 336,098, 329,957, 6,141, 230,176, 69.76%, 99,781, 30.24%, 86.07%
Афјонкарахисар, 500,722, 446,104, 435,854, 10,250, 281,392, 64.56%, 154,462, 35.44%, 89.09%
Агри, 292,701, 208,469, 202,528, 5,941, 87,257, 43.08%, 115,271, 56.92%, 71.22%
Аксарај, 261,111, 220,403, 215,895, 4,508, 162,985, 75.49%, 52,910, 24.51%, 84.41%
Амасија, 242,414, 219,528, 215,727, 3,801, 121,360, 56.26%, 94,367, 43.74%, 90.56%
Анкара, 3,853,894, 3,467,364, 3,415,752, 51,612, 1,668,601, 48.85%, 1,747,151, 51.15%, 89.97%
Анталија =, 1,636,742, 1,429,076, 1,403,836, 25,240, 574,421, 40.92%, 829,415, 59.08%, 87.31%
Ардахан, 67,435, 54,178, 52,984, 1,194, 23,455, 44.27%, 29,529, 55.73%, 80.34%
Артвин, 127,944, 108,868, 106,478, 2,390, 49,974, 46.93%, 56,504, 53.07%, 85.09%
Ајдин, 794,509, 699,942, 687,056, 12,886, 245,016, 35.66%, 442,040, 64.34%, 88.09%
Баликесир, 917,350, 824,390, 810,339, 14,051, 368,741, 45.50%, 441,598, 54.50%, 89.87%
Бартин, 144,809, 124,867, 120,904, 3,963, 67,744, 56.03%, 53,160, 43.97%, 86.23%
Батман, 96,139, 36.35%, 168,376, 63.65%
Бајбурт, 37,629, 81.70%, 8,431, 18.30%
Билеџик, 65,867, 48.86%, 68,954, 51.14%
Бинѓол, 95,987, 72.57%, 36,273, 27.43%
Битлис, 87,852, 59.35%, 60,170, 40.65%
Болу, 120,685, 62.26%, 73,162, 37.74%
Бурдур, 87,451, 51.75%, 81,550, 48.25%
Бурса, 987,904, 53.21%, 868,788, 46.79%
Чанаккале, 139,974, 39.54%, 213,991, 60.46%
Чанкири, 79,760, 73.35%, 28,980, 26.65%
Чорум, 219,394, 64.49%, 120,814, 35.51%
Денизли, 289,984, 44.53%, 361,198, 55.47%
Дијарбекир, 251,733, 32.41%, 525,089, 67.59%
Дузџе, 164,122, 70.56%, 68,476, 29.44%
Одрин, 78,907, 29.51%, 188,513, 70.49%
Елазиг, 240,774, 71.79%, 94,620, 28.81%
Ерзинџан, 80,903, 60.50%, 52,816, 39.50%
Ерзурум, 300,589, 74.48%, 103,007, 25.52%
Ескишехир, 236,994, 42.43%, 321,623, 57.57%
Газиантеп, 603,954, 62.45%, 363,136, 37.55%
Гиресун, 164,567, 61.66%, 102,329, 38.34%
Ѓумушхане, 54,601, 75.16%, 18,050, 24.84%
Хаќари, 41,104, 32.42%, 85,689, 67.58%
Хатај, 401,405, 45.65%, 477,978, 54.35%
Игдир, 30,817, 34.80%, 57,736, 65.20%
Испарта, 148,917, 56.04%, 116,809, 43.96%
Истанбул, 4,479,272, 48.65%, 4,728,318, 51.35%
Измир, 870,658, 31.20%, 1,919,745, 68.80%
Кахраманмараш, 458,349, 73.96%, 161,395, 26.04%
Карабук, 88,969, 60.68%, 57,646, 39.32%
Караман, 94,289, 63.85%, 53,386%, 36.15
Карс, 70,920, 50.98%, 68,189, 49.02%
Кастамону, 147,530, 64.82%, 80,078, 35.18%
Кајсери, 557,397, 67.76%, 265,239, 32.24%
Килис, 44,461, 64.09%, 24,912, 35.91%
Крккале, 103,784, 62.42%, 62,478, 37.58%
Лозенград, 68,552, 26.87%, 170,574, 71.33%
Кршехир, 72,363, 53.25%, 63,520, 46.75%
Коџаели, 650,336, 56.69%, 496,925, 43.31%
Конија, 928,602, 72.88%, 345,610, 27.12%
Ќутахија, 261,275, 70.31%, 110,314, 29.69%
Малатија, 323,638, 69.57%, 141,539, 30.43%
Маниса, 417,386, 45.67%, 496,622, 54.33%
Мардин, 149,733, 40.98%, 215,653, 59.02%
Мерсин, 387,611, 35.98%, 689,748, 64.02%
Мугла, 184,507, 30.70%, 416,584, 69.30%
Муш, 87,314, 50.56%, 85,370, 49.44%
Невшехир, 117,548, 65.59%, 61,663, 34.41%
Нигде, 118,141, 59.80%, 79,427, 40.20%
Орду, 275,328, 61.89%, 169,544, 38.11%
Османије, 169,918, 57.84%, 123,860, 42.16%
Ризе, 155,028, 75.55%, 50,158, 24.45%
Сакарија, 413,078, 68.06%, 193,897, 31.94%
Самсун, 507,303, 63.55%, 290,932, 36.45%
Шанлаурфа, 599,073, 70.82%, 246,835, 29.18%
Сирт, 69,121, 47.81%, 74,365, 52.19%
Синоп, 73,324, 57.75%, 53,651, 42.25%
Шрнак, 58,607, 28.30%, 148,482, 71.70%
Сивас, 262,404, 71.28%, 105,730, 28.72%
Текирдаг, 242,247, 38.91%, 380,348, 61.09%
Токат, 226,835, 63.18%, 132,188, 36.82%
Трабзон, 316,308, 66.45%, 159,681, 33.55%
Тунџели, 9,859, 19.59%, 40,478, 80.41%
Ушак, 109,263, 47.03%, 123,053, 52.97%
Ван, 193,584, 42.72%, 259,575, 57.28%
Јалова, 71,929, 49.73%, 72,708, 50.27%
Јозгат, 179,911, 74.27%, 62,338, 25.73%
Зонгулдак, 186,197, 49.35%, 191,117, 50.65%
Резултати од целата земја, 58,366,647, 49,799,163, 48,934,116, 865,047, 25,157,025, 51.41%, 23,777,091, 48.59%, 85.32%
8.3 Резултати од дијаспора
Земја, Да, Да (%), Не, Не(%)
албанија, 153, 41.80%, 213, 58.20%
Алжир, 356, 43.00%, 472, 57.00%
Австралија, 5,960, 41.82%, 8,290, 58.18%
Австрија, 38,215, 73.23%, 13,972, 26.77%
Азербејџан, 1,024, 38.31%, 1,649, 61.69%
Бахреин, 69, 13.56%, 440, 86.44%
Белгија, 54,083, 74.98%, 18,044, 25.02%
Босна и Херцеговина, 750, 61.83%, 463, 38.17%
Бугарија, 365, 28.65%, 909, 71.35%
Канада, 3,247, 27.92%, 8,384, 72.08%
Кина, 213, 23.77%, 683, 76.23%
Чешка, 73, 12.54%, 509, 87.46%
Данска, 6,604, 60.63%, 4,288, 39.37%
Египет, 259, 59.00%, 180, 41.00%
Финска, 558, 28.45%, 1,403, 71.55%
Франција, 91,266, 64.85%, 49,475, 35.15%
Грузија, 285, 40.66%, 416, 59.34%
Германија, 412,149, 63.07%, 241,353, 36.93%
Грција, 176, 22.62%, 602, 77.38%
Унгарија, 232, 25.75%, 669, 74.25%
Иран, 121, 45.32%, 146, 54.68%
Ирак, 119, 34.59%, 225, 65.41%
Ирска, 173, 19.93%, 695, 80.07%
Израел, 284, 43.43%, 370, 56.57%
Италија, 2,135, 37.94%, 3,492, 62.06%
Јапонија, 416, 36.11%, 736, 63.89%
Јордан, 349, 75.87%, 111, 24.13%
Казахстан, 636, 41.41%, 900, 58.59%
Косово, 404, 57.14%, 303, 42.86%
Кувајт, 191, 23.38%, 626, 76.62%
Киргистан, 499, 57.36%, 371, 42.64%
Либан, 1,058, 93.88%, 69, 6.12%
Луксембург, 5,987, 62.86%, 3,538, 37.14%
Македонија, 618, 57.97%, 448, 42.03%
Холандија, 82,672, 70.94%, 33,871, 29.06%
Нов Зеланд, 32, 17.68%, 149, 82.32%
Северен Кипар, 19,225, 45.18%, 23,324, 54.82%
Норвешка, 2,193, 57.20%, 1,641, 42.80%
Оман, 138, 24.04%, 436, 75.96%
Полска, 302, 25.61%, 877, 74.39%
Катар, 241, 18.89%, 1,035, 81.11%
Романија, 824, 44.64%, 1,022, 55.36%
Русија, 833, 26.02%, 2,368, 73.98%
Саудиска Арабија, 4,475, 55.06%, 3,653, 44.94%
Сингапур, 284, 44.31%, 357, 55.69%
ЈАР, 126, 36.84%, 216, 63.16%
шпанија, 172, 13.32%, 1,119, 86.68%
Судан, 240, 65.93%, 124, 34.07%
Шведска, 4,367, 47.09%, 4,902, 52.91%
Швајцарија, 19,181, 38.08%, 31,193, 61.92%
Тајланд, 27, 12.92%, 182, 87.02%
Туркменистан, 510, 43.74%, 656, 56.26%
Украина, 341, 35.74, 613, 64.26%
Обединети Арапски Емирати, 395, 13.31%, 2,572, 86.69%
Обединето Кралство, 7,177, 20.26%, 28,247, 79.79%
САД, 5,296, 16.20%, 27,397, 83.80%
Узбекистан, 169, 53.65%, 146, 46.35%
Гранички реони, 52,961, 54.17%, 44,816, 45.83%
Вкупно резултати од дијаспората, 831,208, 59.09%, 575,365, 40.91%
9 Реакции
9.1 Суверени држави
* – Министерот за надворешни работи Себастијан Курц изразил спротивставување на пристапот на Турција во Европската унија.* – Претседателот Илхам Алиев бил првиот меѓународен водач што го поддржал турскиот претседател, велејќи дека резултатот покажал „голема поддршка на турскиот народ“ за политиката на Ердоган.* – Претседателот Александар Лукашенко и честитал на Турција за успешниот референдум.
* – Кинескиот вицепремиер Лиу Јандонг, кој бил во посета на Турција за време на референдумот, им честитал на Ердоган и на турскиот народ за победата.* – Владиниот портпарол Никос Христодулидес рекол дека Кипар се надева дека ставот на Турција ќе ги придвижи мировните преговори напред кон наведената цел за повторно обединување на островот како федерација.
* – Претседателот Франсоа Оланд изјавил дека турскиот народ има право да одлучи како да организира политички институции, но резултатите од референдумот покажуваат дека Турција е поделена околу реформите.
* – Премиерот Горги Квирикашвили и честитал на Турција за резултатите од референдумот и истакнал дека стабилниот развој на Турција е важен за Грузија.
* – Канцеларката Ангела Меркел рела дека тесниот резултат на референдумот покажал дека Турција е поделена и извештаите за нерегуларностите треба да се сфатат сериозно. Питер Алтмајер, шеф на канцеларијата на Меркел, изјавил дека Германија „ќе го почитува резултатот што се оствари со слободно и демократско гласање“. На прашањето дали резултатот е навистина слободен и демократски, тој рекол дека ќе почека за пресудата на набудувачите на изборите.* – Иранскиот министер за надворешни работи, Мохамед Џавад Зариф, упатил честитка до неговиот турски колега Чавушоглу* – Потпретседателот на Ирак, Осама ел-Наџејфи, испратил порака со честитки до турскиот претседател.
* – Претседателот Нурсултан Назарбаев испратил телеграма со честитки до Ердоган.
* – Претседателот Махамеду Бухари им честитал на народот и владата на Турција за успешниот крај на референдумот во земјата.
* –Претседателот Мамнун Хусеин и премиерот Наваз Шариф исто така му честитале на турскиот народ за победата.* – Претседателот Махмуд Абас упатил честитки до турскиот претседател.
* – Емирот на Катар Тамим бин Хамад Ал Тани му честитал на турскиот претседател за победата.
* – Претседателот Владимир Путин му честита на турскиот претседател во име на рускиот народ.* – Кабинетот на Саудиска Арабија му честитал на Ердоган и на турскиот народ за успешниот референдум за уставните амандмани.* – Претседателот на Сомалија, Мохамед Фармајо им честитал на народот и владата на Турција за успешниот референдум за иднината на Турција
* – Претседателот Доналд Трамп му честитал за победата на претседателот.
9.2 Регионални организации
* - Портпаролот на претседателот на Европската комисија, Jeanан-Клод Јункер изразил загриженост во врска со наводите за нерегуларности на референдумот и ги повикал турските граѓански власти да започнат транспарентни истраги.
10 Поврзано
* Уставен референдум во Турција (2007)
* Уставен референдум во Турција (2010)