procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Падот на Маите

Падот на Маите или класичниот пад на Маите се однесува на напуштањето на ''класичниот период'' од историјата на Маите на јужните мајански предели помеѓу 8 век и 9 век. Класичниот период е дефиниран како период од 300 до 900 година. Овој пад е еден од најголемите мистерии во историјата на археологијата и човештвото воопшто.
Високо развиените мајански центри од јужните предели пропаднале за време на овој период и биле напуштени. Податоците за овој пад се исцрпени од натписите на Маите на архитектонските конструкции.
Нова демократија (Грција)

:''За останати значења на поимот „Нова демократија“, видете ја страницата за појаснување.''
Нова демократија (|Νέα Δημοκρατία; ''Неа димократи́а'') — грчка либерално-конезрвативна, политичка партија и е една од најголемите партии во Грција. Партијата беше основана од Константин Караманлис во 1974 година и го состави првиот кабинет на ''Третата Грчка Република''. Партијата владееше со Грција непречено од 2004 година сè до 2009 кога беше поразена на парламентарните избори од ПАСОК. Партијата со својот нов претседател Антонис Самарас ги доби мајските и јунските парламентарни избори во 2012 година.
Партијата има црвсти анти-македонски ставови кои се забележуваат низ говорите на претседателите и членовите.
Човеково жртвување кај Маите

Човековото жртвување кај Маите претежно имало религиозен карактер и со тоа се мислело дека се прави жртва кон одреден бог. Маите верувале дека варовнички сеноти биле премин од материјалниот до духовниот свет. Така во сенотите денес се пронајдени голем број на човекови остатоци, повеќето од нив луѓе под 20 години.
Маи

:''Оваа статија е за денешниот народ ''Маи'', за старата цивилизација, видете Мајанска цивилизација.''
Маите се американски староседелски народи во Мексико и северниот дел на Средна Америка. Овој термин се користи за тие народи поради големата сличност на етничките групи, но секоја си има свои специфичности и поедини одлики. Денес има околу 7 милиони Маи во тој регион. Етничките Маи од јужно Мексико, Гватемала, Белиз, Ел Салвадор и западен Хондурас успеале да го задржат античкото културно наследство до денес. Некои од Маите се интегрирале во модерните општества, но има и голем број на етнички групи кои останале да живеат според традиционалниот начин на живот.
Најголем број на Маи живеат во Јукатан, Мексико, и во средноамериканските држави Белиз, Гватемала, Хондурас и Ел Салвадор.
1 Наводи
::::Restall, Matthew (1997). ''The Maya World. Yucatecan Culture and Society, 1550-1850''. Stanford: Stanford University Press. ISBN 9780804736589.
::
Список на анархистички книги

Автор, Наслов, Текст, ISBN
Михаил Бакунин, ''Бог и државата'', Викиизвор
Михаил Бакунин, ''Париската комуна и идејата за државата''
Михаил Бакунин, ''Капиталистичкиот систем''
Михаил Бакунин, ''Бездржавен социјализам: Анархизам''
Михаил Бакунин, ''Неморалноста на државата''
Александар Беркман, ''Што е анархизам?''
Александар Беркман, ''Затворски мемоари на еден анархист'', Викиизвор
Мјуреј Букчин, ''Социјален анархизам или лајфстајл анархизам: Непремостливиот јаз'', ISBN 1-873176-83-X
Ноам Чомски, ''Белешки за анархизмот''
Ноам Чомски, ''Чомски за анархизмот'', ISBN 1-904859-20-8
Ема Голдман, ''Анархизам и други есеи''
Ема Голдман, ''Живеење на мојот живот''
Дејвид Гребер, ''Фрагменти на анархистичка антропологија''
Даниел Герин, ''Анархизам: Од теорија до пракса''
Петар Кропоткин, ''Взаемна помош: Фактор на еволуцијата''
Петар Кропоткин, ''Освојувањето на лебот'', Викиизвор
Петар Кропоткин, ''Мемоари на еден револуционер''
Нестор Махно, ''Борбата против државата и други есеи'', ISBN 1-873176-78-3
Ерико Малатеста, ''Анархија'', текст
Пјер Жозеф Прудон, ''Што е сопственост?'', Викиизвор
Рудолф Рокер, ''Анархосиндикализам''
Макс Штирнер, ''Егото и неговото себство''
Лав Николаевич Толстој, ''Царството божјо е во тебе'', Викиизвор
Волин, ''Непознатата револуција''
Геза

Геза (унгарски:Géza) (роден околу 945 - починал околу 997) бил шестиот голем везир на Унгарците, кој владеел од околу 972 до околу 997. Тој бил син на Такшон, кој исто така бил голем везир на Унгарците. Геза се оженил со Шаролт, која била ќерка на Ѓула. Овој брак го наговорил, неговиот татко Такшон. Од овој брак се родил првиот унгарски крал, кој бил христијанин, Иштван I.
По смртта на Такшон (пред 973), Геза како постар син ја наследил титулата голем везир и станал владетел на Унгарците.
1 Брак и потомство
''пред 972:'' Шаролт, ќерка на владетелот на Ердељ, Ѓула (? - по 997)
* Јудит (? - по 988) - сопруга на идниот полски крал, Болеслав
* Маргит (? - по 988) - првата сопруга на идниот македонски крал Гаврило Радомир
* Иштван (967/969/975 - 1038)
* Марија (? - по 1026) - сопруга на венецијанскиот дужд Ото Орсело
* Гизела (? - ?) - сопруга на идниот крал на Унгарија, Шамуел Аба
Роанок

Колонијата Роанок на островот Роанок, во денешна Северна Каролина била целосно финансирана и организирана од Сер Волтер Рели, кон крајот на 16 век. Целта било да се основа постојана англиска наслеба во рамките на колонијата Вирџинија. Меѓу 1585 и 1587 година, неколку групи на доселеници се обиделе да основаат колонија, но исчезнале. Последната група колонисти исчезнала после три години, а мистеријата на „Изгубената колонија“ до денес не е разрешена. Едно од можните објаснувања е дека се асимилирани меѓу локалните Индијанци.
Во 1587 година, Волтер Рали испратил експедиција на Роанок која вклучувала: 91 маж, 17 жени (2 од нив бремени) и 9 деца. Набрзо по пристигнувањето, една од жените родила ќерка, Вирџинија Дејр, која се смета за прво дете од англиски родители родено во Америка. Командантот на експедиција, Џон Вајт, се вратил во Англија по уште доселеници, но поради војната со Шпанија, не можел да се врати во Роанок цели три години. Кога во 1590 година стигнал во Роанок, го нашол островот сосема опустен, без никакви знаци за судбината на доселениците што ги оставил таму. Исклучок бил таинствениот натпис „Croatoan“, изрезбан на столб. Никогаш не било најдено решение на мистеријата за „изгубената колонија“.
Мајанско писмо

Мајанското писмо или мајанските хиероглифи било писмото на кое пишувале Маите до ''пред-колумбискиот период'' и денес е единствено дешифрирано староамериканско писмо. Најстарите натписи од писмото датираат од 3 век п.н.е. и се во Сан Бартоло, Гватемала. Писмото се користело постојано сè до доаѓањето на Шпанците во Америка во 16 век. Маите користеле логограми составени од сет слоговни глифови, нешто слично со јапонското писмо денес.
Познато е и со името „мајански хиероглифи“ бидејќи на првите Европејци кои дошле во Америка писмото им наликувало на египетските хиероглифи.
1 Јазици
Денес се верува дека мајанските кодекси и класични текстови биле напишани од свештеници или членови на свештенството. Се пишувало писмена форма на чолти јазик. Можно е маите да го зборувале овој јазик како лингва франка низ целиот регион каде живееле Маи. Покрај овој јазик, писмото се користело и за други јазици.
2 Структура
Мајанското писмо се состои од високо развиени глифи, кои биле обоени на керамика, ѕидови. Глифовите биле гравирани, но бојата денес не е сочувана.
Околу три-четвртини од мајанските глифови денес можат да се прочитаат со голем степен на сигурност, доволно да се разбере идејата на нивната структура.
Мајанското писмо е лого-слоговно. Поединечните симболи или глифови можат да претставуваат или цел збор или слог. Во некои случаи, еден знак може да биде и двете. Така на пример, календарскиот симбол „маник’“ бил користен за слогот ''чи''. Најверојатно, овие конфликтни читања на симболите произлегле како последица од прифаќање на одредени симболи од различни јазици. Покрај овој феномен, има и различни симболи кои означуваат иста работа. Така, има повеќе симболи за запишување на личната заменка за трето лице u-.
Мајанскиот јазик обично се пишувал во блокови, во колони по два блока и се читаат на следниот начин:
Во секој блок, симболитебиле наредени одозгора па надолу и од лево кон десно, нешто слично како и корејските хангул блокови. Во мајанскиот случај, секој блок тежнее да соодветува со именска или глаголска фраза. Понекогаш мајанските симболи биле заменувани, каде еден елемент од еден симбол ќе замени дел од друг.
3 Наводи
::::
4 Поврзано
* Мајански јазик
Американска револуција

Револуционерната војна на Тринаесетте колонии е воено-политички процес од втората половина на 18. век во кој првобитните тринаесет британски колонии во Северна Америка ја отфрлиле власта на Велика Британија и станале суверена држава — Соединетите Американски Држави. Во текот на револуцијата, колониите најпрво ја отфрлиле власта на Парламентот на Британија бидејќи во него немале свои претставници, и создале самоуправни независни држави. Овие држави, на Вториот континентален конгрес, се обединиле против британците за да ја одбранат својата самостојност, што резултирало со вооружен конфликт кој траел од 1775 до 1783, познат и како ''Американска војна за независност''. Ова довело до целосно обединување на државите и формирање на една национална држава, која се отцепила од Британската Империја во 1776., кога Конгресот ја донел Декларацијата за независност. Со декларацијата се отфрлил легитимитетот на Британската круна и парламент во владеењето со колониите, и се создал нов легитимитет произлезен од волјата на граѓаните. Војната траела 7 години, со победа на Американците во 1781., и потпишување на мировен договор во Париз во 1783. година.
Револуцијата на Тринаесетте колонии претставувала цела низа на промени и поместувања во младото независно општество, и создавање на политички и државни органи кои ја презеле власта и организацијата на државата. Овој процес траел сè до 1787. кога е донесен Уставот на САД, со што се конечно дефинирани правните основи на новонастанатата демократска држава.
Лос Анџелес Лејкерс

Лос Анџелес Лејкерс (|Los Angeles Lakers) е еден од двата кошаркарски тимови од Лос Анџелес (Калифорнија), кои се натпреваруваат во НБА лигата. Лос Анџелес Лејкерс биле формирани во 1946, а две години подоцна, во 1948 тие се приклучиле кон НБА лигата. Екипата се натпреварува во Тихоокеанската дивизија од Западната конференција во американската национална лига.
Тие се најуспешната франшиза во НБА со 17 шампионски титули, исто колку што има и екипата на Бостон Селтикс.
1 Историја
Екипата првично била сместена во Минеаполис, во сојузната американска држава Минесота. Во тоа време освоиле шест шампиоски прстени предводени од центарот Џорџ Мајкан, кој бил познат како првата „вистинска“ НБА ѕвезда. По повлекувањето на Мајкан раководството имало финансиски потешкотии, па затоа тие се преместиле во Лос Анџелес (Калифорнија), пред почетокот на сезоната 1960/61.
Во текот на 60-тите екипата шест пати се пласирала во големото финале, но секој пат губела од Бостон Селтикс. Тогаш за Лејкерс играле Џери Вест и Елџин Бејлор, додека за Бостон настапувале Бил Расел и Боб Кузи помеѓу останатите. Уште од тогаш датира големото соперништво помеѓу овие две организации. Кон крајот на декадата во клубот пристапил Вил Чембрлен, со кого Лејкерси загубиле две финалиња во 1969 и 1970, но затоа пак во 72′ првпат се радувале на титулата по преселбата во „Градот на ангелите“.
По пензионирањето на Вест и Чембрлен, во екипата дошол Карим Абдул-Џабар, но навивачите чекале на златниот пехар сѐ до појавувањето на Меџик Џонсон. Меџик и Џабар формирале легендарно дуо кое во 9 години дури 5 пати се закитило со престижниот трофеј. Во тие 5 титули спаѓаат две победи во финалето против лутите противници од Источна Америка, Бостон Селтикс (1985 и 1987). Составот бил предводен од тренерот Пет Рајли.
Во текот на 90-тите Лејкерси биле засенети од успехот на Чикаго Булс и шутерот Мајкл Џордан. Кон крајот на таа деценија во франшизата пристигнал трофејниот тренер Фил Џексон, а нешто пред него играчите Шекил О′Нил и Коби Брајант. Со нив организацијата направила шампионски „хет-трик“ во периодот 2000-2002. Во текот на новиот милениум следеле два пораза во финалињата 2004 и 2008 од екипите на Детроит Пистонс и Бостон Селтикс соодветно. Последните две победи во финалните серии биле во 2009 и 2010 последователно.
2 Играчи
2.1 Повлечени броеви
* 8 Коби Брајант, Б, 1996-2006
* 13 Вилт Чемберлен, Ц, 1968–1973
* 22 Елџин Бејлор, К, 1958-1971
* 24 Коби Брајант, Б, 2006-2016
* 25 Гејл Гудрич, Б, 1965-1968 и 1970-1976
* 32 Меџик Џонсон, П, 1979-1991 и 1996
* 33 Карим Абдул-Џабар, Ц, 1975-1989
* 34 Шекил О'Нил, Ц, 1996-2004
* 42 Џејмс Ворти, К, 1982-1994
* 44 Џери Вест, П, 1960-1974
* 52 Џамал Вилкис, П, 1977-1985
* Чик Херн, коментатор, 1961-2002
Хеба

Хеба е божица на младоста, ќерка на Јупитер (Зевс) и Јунона (Хера). Таа е позната и како Неотета (грчки: ''νεότης''), што значи „младост“. На Олимп ја извршувала функцијата како пехарничка, т.е. по наредба на Зевс, таа ги служела боговите со нектар. Кога Херакле станал бог, Хеба се омажила за него.
Света сенота

Светата сенота (|cenote sagrado) или позната како Сенота на жртвувањето е сенота во Мексико, поточно во мајанската археолошката локација Чичен Ица. Светата сенота била користена за човеково жртвување како дар кон боговите бидејќи во тој период имало голема суша.
За сенотата најпрво се мислело дека служела за принесување на материјални дарови кон боговите, како злато или жад, но археолозите во XX век откриле човечки остатоци во сенотата.
1 Наводи
****
Лангр

Лангр (фр. ''Langres'') — општина во североисточна Франција. Тоа е потпрефектура на департманот Горна Марна во регионот Шампања-Ардени.
Ова е родно место на познатиот просветител и енциклопедист Дени Дидро (1713–1784)
1 Збратимени градови
Лангр е збратимен со:
* Биконсфилд, Велика Британија
* Елванген, Германија
* Абјатеграсо, Италија
Мајанска митологија

Мајанската митологија е дел од поголема група на митолиогии од Средна Америка. Мајанската митологија претежно се заснова на приказни и раскажувања каде има персонификација на природните сили и феномени. Останатите приказни со етичка порака не се сметаат за дел од мајанската митилогија.
1 Значајни митолошки теми
Некои од најзначајните теми присутни во мајанската митологија се опишани подолу.
1.1 Создавање на светот
Попул Вух го опишува создавањето на земјата од страна на силите на морето и небото. Книгата од Чилам Балам опишува распад на небото проследено со поново раѓање на небото е израснување на Петте светски дрва.
1.2 Создавање на човештвото
Попул Вух дава четири описи за создавањето на животот. Во првиот опис се дава објаснување за создавањето на животните, потоа следи создавање на глината/ почвата, потоа следи шумата и на крај човекот. Создавањето на човекот се опишало како отворање на Планината Пченка и од неа излегол човекот проследено со молњи.
1.3 Дејства на хероите: Подредување на светот
Најпознатиот митски херој е за победата над смртта и болеста од страна на браќата Хунахпу и Шбаланке. Од иста важност е и победата на молњата од страна на херојот од пченката и создал договор со нив.
1.4 Брак со земјата
Оој мит ја опишува врската помеѓу човештвото и житариците. Херојот Шбаланке ѝ се додворува на ќерката на Богот Земја и подоцна жената на херојот е претворена во пчели, змии, инсекти и пченка.
1.5 Потекло на сонцето и месечината
Потеклото на сонцето и месечината не било како производ на напоменатиот брак со земјата. Од Чијапаси Гватемала доаѓа приказна за еден Помлад Брат и неговиот љубоморен постар брат. Помладиот брат станува сонце, неговата мајка станува месечина и постариот брат бил претвпрен во диви животни.
2 Реконструкција на митологијата од пред колонизацијата
Трите преживеани мајански книги се претежно од ритуален карактер, и содржат малку митски сцени. Не е сигурно дали митските приказни биле претставувани хиерархиски. Токму поради тоа, откривањето и разбирањето на митовите се тесно сврзани со керамиката на кои се претставени или ѕидовите.
Со сигурност е потврдено дека митот за браќата близнаци е од Попол Вух, приказна која кружела и во класичниот мајански период. Понекогаш, античките мајански митови биле зачувани од околните народи, не од самите Маи.
3 Наводи
: John Bierhorst, ''The Mythology of Mexico and Central America''. Oxford U.P. 2002.
: Didier Boremanse, ''Cuentos y mitología de los lacandones. Tradición oral maya''. Editorial: Academia de Geografia e Historia de Guatemala.
: Gary Gossen, ''Chamulas in the World of the Sun''.
: Robert Laughlin, ''Of Cabbages and Kings''.
: Karl Taube, ''The Major Gods of Yucatan''. Dumbarton Oaks 1992.
:::
4 Поврзано
* Список на мајански богови и натприродни суштества
* Мајанска религија
Blue (Da Ba Dee)

Blue (Da Ba Dee) (или ''I'm Blue'' во некои други земји) е техно песна направена од италијанската група Eiffel 65. Blue (Da Ba Dee) ја има во албумот ''Europop'' од 1999 година. Оригиналната должина на песната е 3:29, а продолжената верзија 4:43.
Оваа песна е многу позната, освојувајки во 1999 година 1-во место во многу топ-листи на песни низ Европа и светот, меѓу кои Ирска, Обединетото Кралство, Шпанија, Франција, Шведска, Швајцарија, Нов Зеланд, Австралија и Германија. Исто така таа стигнала на 6-тото место од топ 100-те песни на списокот на САД. Во Обединетото Кралство таа станала една од 40-те најпродавани песни.
Оваа песна била номинирана за Греми награда за најдобра техно песна на Греми наградите во 2001 година.
1 Текст и инспирација
Оваа песна била напишана од пејачот на Eiffel 65, Џефри Џеј, свирачот на синтисајзер Маврицио Лобина, и продуцентот Масимо Габути.
Инспирацијата за песната дошла кога Маврицио Лобина го компонирал делот на песната која се исполнува со пијано. После ова, продуцентите сакале да направат техно песна со таа содржина. Џеј потоа почнал да работи на текстот на песната, додека Лабино го исмислил делот "da ba dee" на истата.
Џеј сакал да го напише текстот за некој човек и неговиот живот. Сината боја е главната тема на песната и таа е случајно избрана. Џеј сакал текстот на песната да биде безмислен.
2 Видео
Видеото на песната било режирано од страна на Џош Барисон, било издадено во 1999 година и содржело копјутерски анимации.
Видеото почнува со следнава содржина: пејачот Џеј го земаат сини вонземјани додека тој настапува на концерт. Потоа тие си заминуваат од земјата. За да го спасат Џеј, останатите членови на групата одат по вонземјаните со нивно мало вселенско возило. Тие стигаат на планетата на вонземјаните преку портал. Вонземјаните го стават Џеј на сцена да настапува за нив, но тој не сака. Тој пробува да излезе од планетата и ги тепа сините вонземјани. Подоцна останатие членови го спасуваат Џеј и си одат дома. Но сините вонзмјани ги молат да се вратат, но тие не сакаат.
3 Ремикси
Бидејќи оваа песна е многу позната низ целиот свет, напправени се голем број ремикси:
1. "Blue (Da Ba Dee)" (Blue Ice Pop радио преработка) — 3:39
2. "Blue (Da Ba Dee)" (DJ Ponte Ice Pop микс) — 6:26
3. "Blue (Da Ba Dee)" (Hannover ремикс) — 6:24
4. "Blue (Da Ba Dee)" (Dub микс) — 4:48
5. "Blue (Da Ba Dee)" (Ice Pop инструментален микс) — 6:27
6. "Blue (Da Ba Dee)" (Blue Paris ремикс) — 7:42
7. "Blue (Da Ba Dee)" (Blue Ice Pop радио преработка) — 3:39
8. "Blue (Da Ba Dee)" (DJ Ponte Ice Pop микс) — 6:26
Сеноти

Сеноти (шпански: ''cenote'') — дупка исполнета со подземна вода опколена од карпи. Сенотите се типични за Јукатан, Мексико и во околните карипски острови. Името на сенотите доаѓа од називот на Маите за место каде е достапна свежа вода. Сенотите имале важна улога во религискиот живот на Маите и се верувало дека тие се преминот од материјалниот кон подземниот свет каде живееле богови, духови и натприродни суштества.
1 Сенотите и Маите
Полуостровот Јукатан скоро и да нема реки и има малку езера. Сенотите се единствените извори на свежа вода на полуостровот. Главните мајански центри имале потреба од достапност до извор на свежа вода, и токму поради тоа големите градови, меѓу кои и Чичен Ица, биле градено до овие природни извори на вода. Некои од сенотите, како на промер Сенотата на жртвувањето, имале главна улога во религијата на Маите. Верувајќи дека сенотите се премин кон подземјето и задгробниот живот, Маите фрлале вредни артефакти во сенотите, но покрај овие вредни подароци Маите фрлале и човекови жртви најчесто млади момчиња и девојки како дар за Боговите.
2 Познати сеноти
2.1 Мексико
;Јукатан
* Дос Охос, во близина на Тулум, Мексико
* Цибилчалтун, Јукатан, Мексико
* Света сенота, Чичен Ица, Мексико
* Xtacunbilxunan, Болончен , Мексико
;Сентрален и северен регион
* Закатон, Тамаулипас, Мексико
2.2 Канада
* Ѓаволска бања, северен Ванкуверски Остров, Канада
2.3 САД
* Ботомлес Лејк, во близина на Розвел, Ново Мексико
* Монтезумас Вел, Аризона
2.4 Автралија
* Ивенс Пондс, Јужна Австралија
3 Наводи
::
Багаватам пурана

Багаватам пурана или Шримад багаватам е ведски спис кој спаѓа во Пураните, запишан на санскрит пред неколку илјади години а содржи 18000 стихови. Во него се наоѓа суштината на целото Ведско учење кое е претежно опишано преку разни алегории и приказни со моќна духовна порака. Секој што ќе го простудира докрај добива искуствено знаење со кое станува потполно свесен за Бога.
Коба

Коба (шпански:''Cobá'') е голем разрушен мајански град. Археолошкото наоѓалиште се наоѓа во Кинтана Ро во Мексико, поточно 90 километри источно од мајанскиот град Чичен Ица. Од Карипското Море градот е оддалечен 40 километри, а додека од Тулум е оддалечен 44 километри со кој е поврзан со асфалтен пат.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
2 Галерија
IPhone

iPhone (транскрипција: ''ајфон'') — интернет-мултимедијален телефон дизајниран и дистрибутиран од ''Apple Computer Inc''. Телефонот има минимален хардверски интерфејс, и нема вградена тастатура. Тастатурата е виртуелна, бидејќи телефонот работи на Screen Touch. Исто така служи за слушање на музика (претходник е iPod Touch), и можат да се инсталираат секакви разни апликации.
Тулум

Тулум (мајански:''Tulu'um'', шпански:''Tulum'') — археолошко наоѓалиште и град на мајанската цивилизација. Градот бил главно пристаниште за Коба. Рушевините се наоѓаат на ’рт висок 12 метри покрај брегот на полусотровот Јукатан во Мексико. Како еден од најзачуваните крајбрежни мајански градови, Тулум е голема туристичка атракција.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
Херакле

Херакле, Херкул (|Ἡρακλῆς, |Hercules) — старобалкански полубог, син на Зевс и на смртната жена Алкамена. Најстарите римски извори укажуваат дека легендата за овој јунак во Стариот Рим била преземена од Грција и таа се надоврзува на митскиот италијански овчар Рекаран или Гаран, познат по својата физичка сила. Покрај наследените митски и иконографски особини, римскиот Херкул се одликувал и со низа особини кои биле типично римски. Така, името Херкулес не е директно позајмено од грчкото име Херакле, туку претставува модификација на етрурското име Херкелер. Инаку, зборот Херакле буквачно значи „во слава на Хера“.
1 Опис
Херкул најчесто е прикажан со наметка од лавовска кожа и топуз, а на мозаиците е со темен, исончан тен. Иако бил победник и голем воин, според митовите, Херакле бил способен и за измами и нечесни измами за да постигне победа. Бил познат по тоа што го направил светот побезбеден за човештвото, бидејќи уништил многу опасни чудовишта. Неговото жртвување за луѓето му обезбедило одобрување и заштита од боговите.
2 Животопис
Според шестото пеење на епот „Енеида“, Херкул го ослободил Тезеј кој бил заробен во подземниот свет. Притоа, при влезот во подземниот свет, Херкул го совладал троглавото куче Кербер, врзувајќи го со синџир.
Кога Херкул се оженил со Дејанира, кентаурот Несо ѝ се понудил да ја пренесе на својот грб преку една река, но притоа се вљубил во неа и се обидел да избега со неа. Сепак, Херкул го забележал и го ранил со отровна стрела. Тогаш Несо ја излажал Дејанира, убедувајќи ја дека Херкул ќе ѝ остане засекогаш верен ако му ја облече кошулата натопена со неговата крв. Кога Херкул ја облекол кошулата, се отрул затруената крв и умрел.
3 Дванаесетте подвизи на Херакле
Дванаесетте подвизи на Херакле се серија епизоди во врска со покајанието извршено од Херакле. Тие биле постигнати во служба на кралот Евристеј.
# Немејскиот лав
# Лернејската хидра
# Еримантски вепар
# Керинејскиот елен
# Стимфалиските птици
# Шталите на Ауги
# Критскиот бик
# Кобилите на Диомед
# Појасот на Хиполита
# Говедата на Герион
# Златните јаболки на Хесперидите
# Троглавиот Кербер
4 Херкул во уметноста и популарната култура
4.1 Херкул како тема во книжевноста
* „Херкул и топката“ — басна на старогрчкиот баснописец Езоп.* „Полудениот Херкул“ (латински: ''Hercules Furens'') — трагедија од Сенека.
* „Херакле и Антај“ — песна на ирскиот поет Шејмас Хини.
4.2 Херкул како тема во филмот
* „Херкул: Легендарните патувања“ (''Hercules: The Legendary Journeys'') - американска телевизиска серија од 1995-1999 година.* „Херкул во Њујорк“ (''Hercules in New York'') - американски филм од 1970 година.* „Херкул“ (''Hercules'') - американски филм од 1983 година.* „Херкул“ (''Hercules'') - американски анимиран филм од 1997 година.* „Херкул“ (''Hercules'') - американски филм од 2014 година.* „Легендата за Херкул“ (''The Legend of Hercules'') - американски филм од 2014 година.
4.3 Херкул како тема во музиката
* „Херкуловите столбови (враќање дома)“ (''The pillars of Hercules (Homeocming)'') - песна на Никола Коџабашија и групата „Фолтин“ од 2011 година.
5 Поврзано
* Херакле (принц) — син на Александар Македонски
* Хераклеја
Видеоконференција

Видеоконференција или видеотелеконференција е множество од интерактивни телекомуникациски технологии кои овозможуваат луѓето на две или повеќе различни локации да комуницираат преку симултан двонасочен аудио и видео пренос. Позната е и како визуелна колаборација, и е наменета за соработка меѓу групи.
Како колаборативни системи видеоконференциите се класифицираат во системите кои овозможуваат соработка меѓу луѓе, додека според парадигмата место-време се вројуваат во систмите со различно но предвидливо место за корисниците и исто време.
Видеоконференциските системи овозможуваат:
* Побрза комуникација и полесна колаборација
* Се намалуваат трошоците за деловни патувања, се намалува потрошеното време
* Побрзо може да се донесат одлуки за разлика од другите системи за соработка на далечина, бидејќи менаџерот или водачот на тимот истовремено може да го види расположението на тимот и како тие прифаќаат одредена одлука. Ваквите состаноци се продуктивни.
* Повеќе членови од тимот може да учествуваат на состанокот без трошење од работното време на патувања
Пример за ваков систем е Polycom Video Conferencing.
Каракол (Белиз)

Каракол или Ел Каракол е име на голем стар мајански град, денес археолошко наоѓалиште. Наоѓалиштето лежи во Белиз, во областа Кајо. Каракол се наоѓа околу 25 милји јужно од Шунантунич и Сан Игнасио Кајо на надморска висина од 460 метри. Градот бил населен во 1200 п.н.е. но својот најголем подем го доживеал во мајанскиот класичен период. Наоѓалиштето има над 40 градби.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
Бекан

Бекан (шпански:''Becán'') е археолошко наоѓалиште од времето на Мајанската цивилизација. Бекан се наоѓа во близина на центарот на Јукатан, во денешната мексиканска држава Кампече, околу 150 километри северно од Тикал. Во околината на Бекан се наоѓаат мајанските археолошки наоѓалишта Баламку, Калакмул и Шпухил.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
2 Галерија
Калакмул

Калакмул е име на еден од најголемите мајански градови. Се наоѓа во Мексико, поточно во сојузната држава Кампече, во џунглите на Басенот Петен, 30 километри од гватемалската граница.
Калакмул бил главен центар на мајанската велесила. Градот бил центар на голем регион . Се утврдило дека во градот живееле околу 50.000 луѓе. Во наоѓалиштето се наоѓаат околу 6.750 антички градби, од кои најголема е пирамидата. Пирамидата е висока околу 55 метри и е највисока мајанска пирамида.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
Сеибал

Сеибал е мајански град, денес археолошко наоѓалиште од мајанскиот класичен период. Наоѓалиштето лежи во департманот Петен во Гватемала. Тој бил најголем град во регионот Пасион.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
Катманду

Катманду (|काठमांडौ, |येँ) — главен и најголем метрополитенски град во Непал. Градот се наоѓа во Катмандуската Долина, каде во близина се сместени и градовите Лалитпур и Бактапур. Градот се наоѓа на околу 1400 метри надморска висина и има население од околу 2.000.000 жители.
1 Катманду како тема во уметноста и во популарната култура
* „Пат за Катманду“ (''Put za Katmandu'') — песна на хрватската рок-група „Азра“.
2 Галерија
Чунчукмил

Чунчукмил бил голем мајански град, денес археолошко наоѓалиште, во западниот дел на Јукатан во Мексико. Иако повеќе истражувачи поминувале покрај градот, наоѓалиштето претходно не било откриено. Поради различните детали и градби во него, се заклучило дека градот не го владееле различни кралски семејства, туку тој бил голем трговски центар и попатен центар за превоз на стока од Мексиканскиот Залив до Јукатан.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
Нов Амстердам

Нов Амстердам бил град од 17 век на холандските колонизатори на Америка, кој подоцна се претопил во Њујорк Сити. Градот бил основан на јужниот дел на островот Менхетен, кој служел како седиште на колонијалната влада во Нова Холандија. Населбата се формирала околу тврдината Амстердам, која се наоѓала на стратешкиот јужен врв на островот Менхетен и требало да ги брани операциите за трговија со крзно на холандската Западноиндиска компанија во реката Хадсон. Во 1624 година, градот станал провинциско продолжение на Холандската Република, и бил назначен за главен град на покраината во 1625 година. Нов Амстердам станал град кога ги добил општинските права на 2 февруари 1653 година.
До 1655 година, населението на Нова Холандија пораснало на 2.000 луѓе, а 1.500 од нив живееле во Нов Амстердам. До 1664 година, населението на Нова Холандија се зголемило на речиси 9.000 луѓе, од кои 2.500 живееле во Нов Амстердам, 1.000 живееле во близина на Форт Оринџ, а остатокот во други градови и села.
Во 1664 година, Англичаните го презеле Нов Амстердам и го преименувале во Њујорк по војводата од Јорк. По Втората англо-холандска војна од 1665–1667 година, Англија и Обединетите провинции на Холандија се согласиле на статус кво со Договорот од Бреда. Англичаните го задржале островот Менхетен, Холанѓаните се откажале од своето право на градот и остатокот од колонијата, додека Англичаните формално го напуштиле Суринам во Јужна Америка и островот Рун во Источни Инди на Холанѓаните, потврдувајќи ја нивната контрола на вредните Спајс Острови. Областа на која се наоѓал тогашен Нов Амстердам, денес е Долниот Менхетен.
Едвард Кардељ

Едвард Кардељ (1910 - 1979) - југословенски политичар и народен херој на Југославија.
1 Животопис
Едвард Кардељ е роден на година во , во работничко семејство. Татко му бил кројач и член на Социјалдемократската партија, а мајка му работничка во фабрика. По завршетокот на граѓанската школа, се запишал на учителска школа, која ја завршил во 1929 година. Член на СКОЈ станал 1926 година, а во 1928 и член на КПЈ. Како учител никогаш не работел, бидејќи по матурата бил повеќепати апсен поради комунистичките делувања. Во 1930 година бил осуден од Судот за државна заштита, на затворска казна во траење од две години, која ја одлежал во Забели кај Пожаревац.
Во работничкото движење се активирал рано. Работел илегално како противник на шестојануарската диктатура. Заради политичките активности и како публицист често бил апсен и прогонуван. Во 1934 заминал илегално во странство и до Втората светска војна се занимавал со публицистика. Меѓудругото ја објавил политичко-историската „Развитокот на словенечкото национално прашање“, која излегла 1939 година под псевдонимот „Сперанс“, но цензурата заради антифашистичките тенденции ја запленила.
Во 1941 бил еден од основачите на Ослободителниот фронт во Словенија и потпретседател на неговиот извршен одбор. На второто заседание на АВНОЈ во Јајце е избран во Претседателството на АВНОЈ и именуван за потпретседател на Националниот комитет за ослободување на Југославија. Тој е еден од творците на историските одлуки донесени на заседанието на АВНОЈ во Јајце.
По војната, Кардељ бил еден од најважните личности во СФРЈ и поседувал чин генерал-потполковник во ЈНА. Во 1978 тешко се разболел и починал во клиничкиот центар на во . Погребан е во алејата на великаните во Љубљана.
Најзначајни дела на Кардељ се:
* Патот на нова Југославија, Белград, 1960.
* За основите на општественото и политичко уредување, Загреб, 1970.
* Проблемите на нашата социјалистичка изградба, Белград, 1972.
Теночтитлан

Теночтитлан бил главен град на царството на Ацтеки. Тој се наоѓал на островот на езерото Тешкоко, таму каде што е денес градот Град Мексико. Теночтитлан на врвот од својата моќ, бил еден од најголемите градови на светот со околу 200.000 жители.
Градот го уништиле шпанските конквистадори во 1521 година. На неговите урнатини е изграден денешниот град Град Мексико, а езерото Тешкоко постепено е исушено.
Пионир 2

Пионир 2 беше развиен од лабораториите на воздухопловството на САД, и беше лансирано за НАСА од Воздухопловната Дивизија за Балистички Проектили, на 8 ноември 1958 до Кејп Канаверал.
1 Инструментација и мисија
Пиопнир 2 имаше скоро идентичен дизајн со своите претходници. Оваа сонда беше 36.9 килограми тешка и вклучуваше ТВ скенер и нов тип батерија во неа, како и нов телескоп на космички зраци кој требаше да го истражува ефектот на Черенков. За ова лансирање инженерите направија многу промени на Тор-Ејбл лансерот. Како и претходниците, Пионир 2 не стигна до целта. Сигнал од земјата го исклучи вториот стадиум на Тор порано од планираното. Згора на тоа, кога третиот стадиум на моторите на Х-248 се одвои, одби да се стартува. Како резултат на сево ова, сондата изгоре во атмосферата на Земјата на само 45 минути по лансирањето. За време на кратката мисија, стигна на висина од 1550 километри, и испрати назад податоци кои укажаа дека екваторската област на Земјата има поголем флукс на енергија отколку што се мислеше порано. Информациите исто така покажаа и дека густината на микрометеоритите е поголема во близина на Земјата, отколку во вселената. Понатамошната истрага заклучи дека третиот стадиум на моторите не се стартувал поради прегорена жица.
Пионир 1

Пионир 1/Ејбл 2 (ang.''Pioneer 1/Able 2'') беше втората и најуспешната од трите вселенски сонди од броектот Ејбл (Able). 34.20 килограми тешкото летало беше многу слично по дизајн со Пионир 0. Требаше да ја проучува јонизирачкото зрачење, космичките зраци, магнетните полиња и микрометеоритите во близината на Земјата и во орбитата на Месечината.
Лансиран беше на 11 октомври 1958 од Кејп Канаверал
1 Тек на мисијата
За време на мисијата, вториот стадиум на Тор ракетата се исклучи 10 секунди порано поради погрешна информација од мерачот на забрзувањето. Поради тоа, леталото не доби доволна брзина за да избега од Земјината гравитација. обидот за внесување на леталото во висока орбита на 32.200х128.700 километри со користење на ретромоторот неуспеа, бидејќи внатрелните теператури паднаа доволно за да неможат батериите да обезбедат доволно енергија. Сепак, сондата успеа да дојде до висина од 115.400 километри до 12:42 часот, и да го потврди постоењето на појасот на Ван Ален и да се врати со други корисни податоци пред да се врати во атмосферата, 43 часа и 17 минути после лансирањето.
Мисијата се смета за делумно неуспешна: мало количество корисни податоци беше добиено, податоци кои покажаа дека зрачењето околу Земјата е во форма на појаси, и беа измерени ширините на истите, со што се створи слика за јонизирачкиот флукс, со што пак беа направени првите набљудувања на хидромагнетни осцилации на магнетното поле, и исто така беа направени првите мерења на густината на микрометеоритите и меѓупланетарното магнетно поле.
Петар Пан

Петар Пан (|Peter Pan) е лик создаден од шкотскиот романописец и драматург Џ. М. Бери (1860–1937). Палаво момче кое може да лета и магично одбива да расте, Петар Пан го поминува своето бескрајно детство во авантури на малиот остров Недојдија како водач на неговата банда Изгубените момчиња, заедно со сирени, Индијанци, самовили и пирати, и одвреме-навреме сретнувајќи необични деца од надворешниот свет. Освен во две дела од Бари, ликот има доживеано низа адаптации во театарски претстави, на телевизија и во филмови. Во 2006 година, британската авторка Џералдин Макоркран објави официјално продолжение на оригиналната книга на Бери, насловено „Петар Пан во црвено“.
Иако македонскиот правопис налага имињата од странско потекло исклучиво да се транскрибираат на кириличното писмо, во овој случај наместо ''Питер Пен'', името е преведено и познато како ''Петар Пан'', поради преводите на делата поврзани со овој лик. Името е адаптирано на овој начин за да биде послично со мнозинството имиња во македонскиот јазик, исто како што е направено и со многу други имиња кои навлегле во македонската народна кулутра и народен говор.
1 Личност
Петар, во главно, е пренагласен стереотип на наперчено и безгрижно момче. Тој е брз во укажувањето на тоа колку е одличен, дури и кога таквите тврдења се сомнителни (како кога си честита ''себеси'' за успешното прилепување на неговата сенка ''од страна на Венди'').
Петар има лежерно, на-кому-му-е-грижа однесување, и е бестрашно самоуверен кога станува збор за запаѓање во невоља. Бари пишува дека кога Петар мислел дека ќе умре, се почувствувал уплашено, но сепак тој почувствувал само една морница како помнува низ него, додека која било друга личност би се уплашила до смрт. Со неговата блажна непредупреденост на трагедијата за смрт, тој вели, 'Кога би умрел тоа би било ужасно голема авантура'.
Во некои варијанти од приказната, Петар може да биде доста пакосен и себичен. Во Дизниевата адаптација од приказната, Петар е прикажан како многу критички расположен и надуен (на пример, ги нарекува Изгубените момчиња 'дебелоглавци' и кога Дарлинговите деца велат дека веднаш треба да си заминат дома, тој прима погрешна порака и луто претпоставува дека тие сакаат да пораснат).
Во играниот филм од 2003, Петар Пан е чувствителен кога станува збор за 'растење'. Кога е соочен од Кука дека Венди некогаш ќе порасне, ќе се омажи и на крајот дури и ќе му го 'затвори прозорецот' на Петар, тој станува многу депресивен и конечно ја губи волјата за борба.
Пионир 0

Пионир 0 (познат и како Тор-Ејбл 1) беше неуспешен обид на САД за праќање на сателит во орбита на Месечината, којшто носеше телевизиска камера, детектор на микрометеорити, и магнетомер. Бешпе дизајниран од воздушната флота на САД како првиот сателит во Пионир програмата, и беше првиот обид да се лансира нешто надвор од Земјината површина од страна на било која земја, но обидот беше неуспешен бргу после лансирањето. Затоа сондата не е наречена Пионир 1.
Леталото се состоеше од тенка цилиндрична средина со збиени конуси долги 17см на двете страни. Цилиндарот беше 74см по пречник, и висината од врвот на едниот до врвот на другиот конус беше 76см.
Лансиран беше на 17 август 1958 во 12:18 по Гринич
1 Инструментација
Во линија со оските на леталото и штрчејќи од крајот на долниот конус се наоѓаше 11 килограми тешката ракета и обвивка за ракета, напојувана со цврсто гориво, коешто претставуваше главен дел од структурата на леталото. Осум мали потисници за нагодување на брзината беа поставени на крајот од горниот конус, во прстеновидна серија која можеше да биде отфрлена после употреба. Магнетна диполна антена излегуваше од врвот на гониот конус. Школката беше составена од ламинирана пластика, и беше обоена со шема од темни и светли риги, за да се помогне во регулирањето на температурата.
Инстументацијата тежеше 11,3 килограми и се состоеше од:
- Инфрацрвен телевизиски систем за скенирање слики, дизајниран да ја проучува површината на Месечината, посебно темната страна,
- Низа од диафрагми и микрофони за откривање на микрометеорити. Микрометеоритите кои удараат во дијафрагмата би создале акустичен пулс кој би патувал кон микрофонот преку дијафрагмата. Микрофонот содржеше пиезоелектричен кристал. Исто така, беше поставен и појачувач, кој би го појачал сигналот, за да истиот биде детектиран.
- Магнетометар со нелинеарен појачувач кој требаше да ги измери Земјиното, Месечевото, и меѓупланетарното магнетно поле. Во тоа време не се знаеше дали Месечината има магнетно поле или не.
Вселенското летало беше напојувано од никел-кадмиумови батерии за палење на ракетите, сребро-оксидни батерии за телевизискиот систем и живини батерии за останатите кола. Леталото требаше да се стабилизира во своето вртење на 1.8 вртежи во минута, а правецот на вртење требаше да биде приближно ортогонален со геомагнетските меридиански рамнини на траекторијата .
2 Крај на мисијата
Пионир 0 беше уништен од експлозија на првиот степен од бустерот на Тор, 73,6 секунди по отиснувањето од земјата, на 16 километри височина, и падна во Атлантскиот Океан. Неуспехот се претпоставува дека е предизвикан од фаличен лагер на турбопумпата, кој ја престанал работата на пумпата за течен кислород. Нееднакви телеметриски сигнали беа примени од товарот и горните степени во наредните 123 секунди по експлозијата, и горните степени беа следени до паѓањето во океанот. Планирано беше леталото да патува 2,6 дена до Месечината и за тоа време моторите на солидно гориво да се запалат и да го стават леталото во 29.000 километри долга орбита околу Месечината која би треала 2 недели.
Чонталски јазик

Јоко очоко, или познат како чонталски, и акалански, е мајански јазик од чолската група на јазици. Јазикот се зборува во мексиканската држава Табаско. Има најмалку три дијалекти, тамулте де лас Сабанас Чонтал, Буена Виста Чонтал и Мирамар Чонтал.
1 Наводи
* Keller, Kathryn C. and Plácido Luciano G., compilers. 1997. ''Diccionario Chontal de Tabasco''.
Франсоа Фијон

Франсоа Фијон (; роден на во Ле Ман) е поранешен премиер назначен на тоа место од страна на претседателот Никола Саркози на 17 мај 2007. На функцијата се задржал сè до 15 мај 2012, кога новоизбраниот претседател Франсоа Оланд на негово место го назначил Жан-Марк Еро.
Чолски јазик

Чолскиот е дел од западната подгрупа на мајански јазици кој го зборуваат Чолците во мексиканската држава Чијапас. Јазикот има два големи дијалекта:
*''Чолски од Тила'' кој го зборуваат околу 43.870 луѓе
*''Чолски од Тумбала'' кој го зборуваат околу 90.000 луѓе.
1 Наводи
:
Чортиски јазик

Чортиски јазик — мајански јазик кој се зборува од чортиските Маи. Чортискиот е дирктен потомок на класичниот мајански јазик на кој се напишани голем дел од археолошките наоѓалишта на Маите. Јазикот се зборува претежно во Гватемала.
1 Наводи
* Houston, SD, J. Robertson, and DS Stuart, The Language of Classic Maya Inscriptions, Current Anthropology 41:321-356 (2000).
* (2003). Verbal art and performance in Ch'orti' and Maya hieroglyphic writing [electronic resource]. Doctoral dissertation, The University of Texas at Austin. Available electronically from
Класичен мајански јазик

Класичниот мајански јазик — најстариот историски забележан мајански јазик. Тој е главниот јазик на кој се напишани голем број на мајански натписи со мајанско писмо.
1 Односи
Класичниот мајански јазик е директен потомок на прамајански јазик и претходник на трите мајански групи на јазици: ''чолански'', ''јукатански'' и ''хуастекански''. Овие јазици денес имаат свои говорители во Мексико, Гватемала, Ел Салвадор, Белиз и Хондурас.
2 Наводи
:::
Ицански јазик

Ица и еден од подгрупата на јукатански јазици од фамилијата на мајански јазици. Денес јазикот е скоро изумрен, го зборуваат околу 10 стари луѓе во Гватемала. Останатите пропадници на народот ица зборуваат шпански јазик.
1 Поврзано
* Ица
Вастечки јазик

Вастек или хуастекански јазик — мајански јазик од Мексико кој го зборуваат хуастеканците. Иако малку е изолиран од останатите мајански јазици, поврзан е со мајанските јазици од јужно и источно Мексико и Средна Америка. Според пописот во 2020 година, јазикот го зборувале околу 170.000 луѓе. Јазикот локално се вика ''тенек''.
1 Наводи
Instituto Nacional de Estadística, Geografía, e Informática (INEGI) (an agency of the government of Mexico). 2005.
Чикомуселтечки јазик

Чикомуселтечки јазик — мајански јазик кој се зборувал во мајански заедници во Мексико и Гватемала. До 1970-1980-те години јазик исчезнал и денес нема живи луѓе кои го зборуваат јазикот.
1 Пад и исчезнување
Во XX век било јасно дека овој јазик има пад што се однесува до бројот на говорници и кога во 1926 година Франц Термер ја посетил заедницата каде живееле чикомукелтеци забележал дека пронашол само три лица кои го зборувале јазикот.
2 Наводи
:::
Таклобан

Таклобан (варајски: ''Siyudad han Tacloban'', тагалски: ''Lungsod ng Tacloban'') — пристаништен град на околу 360 километри југоисточно од Манила. Тој е прв град од регионот Источни Висаи што е класифициран како високоурбанизиран град. Тој е главен град на покраината Лејте.
Тохолабалски јазик

Тохолабалскиот е мајански јазик кој се зборува во Чијапас, Мексико. Јазикот е близок со чухскиот кој се зборува во Гватемала. Тохолабалскиот го зборуваат околу 20.000 луѓе.
Името на јазикот доаѓа од фразата /tohol/ /ab'al/ што значи „десен јазик“.
1 Наводи
*
Подножна белешка

Подножна белешка или фуснота (од гер. Fußnote'') — белешка под текстот што објаснува поблизу некои делови од текстот или споменатиот податок, односно термин. Подножната белешка се означува со натпис во облик на горен индекс или со ѕвездичка на горната десна страна од последната буква на зборот во текстот.
1 Употреба
:<sup>1</sup> за првата подножна белешка на страницата, <sup>2</sup> за втората подножна белешка, итн. Други типографички симболи за означување на подножна белешка освен ѕвездичката (*) можат да бидат †, ‡, §, ‖, ¶.
Има обичај подножната белешка да биде применувана како алтернатива на долги образложувачки анотации кои би го одзеле вниманието на читателот. Подножната белешка секогаш се печати со поситни букви на подножјето на страницата.
Акатечки јазик

Акатечкиот е мајански јазик кој е сличен со канхобалскиот јазик и токму поради тоа понекогаш овој јазик се именува како „западноканхобалски јазик“. Акатечкиот се зборува во Сан Мигел Акатан во Гватемала и во мали делови во Мексико.
Хакалтечки јазик

Ханалтечкиот е мајански јазик кој се зборува во Гватемала од околу 90.000 хакалтеци. Покрај ова име, во Гватемала јазикот е познат и како поптиски јазик.
Синтаксата на хакалтечкиот е ''глагол-подмет-прирок''. Како и останатите американски јазици, хакалтечкиот има сложена морфологија. Јазикот е поделен на два дијалекта, кои се многу слични меѓу себе при изговор, но не и во пишувањето.
Лакандонски јазик

Лакандонски јазик — мајански јазик кој се зборува на Јукатан во Мексико. Јазикот е сличен со јукатански мајански јазик. Изворно овој јазик се нарекува ''Hach T'ən'' или во превод „вистински јазик“, додека лакандонците се нарекуваат ''Hach Winik'' или во превод „вистински народ“. Лакандонците биле трговци и поради тоа имаат позајмено голем број на зборови од чухски јазик и од целталски јазик.
Хуанг Сјенфан

Хуанг Сјенфан (упр. кинески 黄现璠, трад. 黃現璠; ); 13 ноември 1899 - 18 јануари 1982) — кинески историчар, етнологог, антрополог и основач на џуанологијата.
1 Рани години
Хуанг Сјенфан е роден на 13 ноември 1899 г. во Фусуј, во селото Цуcи во Кина. Основното образование го завршил во родното село. Завршил учителска школа во 1922 г. во Гуангсји, Виша педагошка школа во 1926 г. во Пекинг, Историски факултет во 1935 г. во Токио. Од 1938 до 1940 г. бил професор по историја на Универзитетот во Гуангсји, од 1941 до 1942 г. бил професор по историја на Универзитетот во Џунгшан, од 1943 до 1953 г. бил професор по историја на универзитетите во Гуангсји. Од 1954 до пензионирањето во 1982 г. бил предавал историја на Вишата педагошка школа во Гуангсји.
2 Објавени книги
* Кинеска историја I-III, 1932-1934.
* Џуаншка историја, 1957, 1988.
3 Поврзано
* Џуанци
* Џуанологија
* Џуаншки јазик
Канхобалски јазик

Канхобалскиот е мајански јазик кој се зборува во Гватемала и во делови од Мексико. Според проценка на Етнолог во 1998 година имало околу 77.700 луѓе што го зборувале јазикот. Овој јазик е дел од подгрупата на канхобалско-чухски јазици.
1 Зборовен фонд
1.1 Броеви
* 1 ''jun''* 2 ''kab
* 3 ''oxeb
* 4 ''kaneb
* 5 ''oyeb
* 6 ''waqeb
* 7 ''uqeb
* 8 ''waxaqeb
* 9 ''b'aloneb
* 10 ''lajoneb
2 Наводи
::
Камилица

Камилица, боливач или вртипоп (''Matricaria chamomilla, Chamomilla recutita'', ''Matricaria recutita'') — една од најпознатите билки и е присутна во скоро секое домаќинство. Најлековит дел се нејзините цветови. Камилицата брои околу 100 евроазиски видови, кои го сочинуваат семејството Anthemis во мешовита фамилија; исто така, слично растение во редот Chamaemelum од исто семејство. И двата имаат жолти и бели светови во облик на диск. Неколку од овие видови се одгледуваат како украсни, особено златната маргарита или жолтата камилица (A. tinctoria). Плевелот со силен мирис (A. cotula) се користи како лек и инсектицид. Чајот од камилица, кој се употребува како тоник или антисептик, а и во билни лекарства, се прави од C. noble или A. nobilis.
1 Поврзано
* Париче