Моис Голем Комнин Арианит

Мојси (или Моис) Големиот, познат и како Мојси од Дебар ), бил македонски благородник и командант на Лигата на Леж . Во 1443–44 година ги зазел сите османлиски имоти во областа на Дебарскиот регион . За краток период во 1450 -тите, тој им се придружи на Османлиите, но наскоро ги напушти и се врати во Лигата. Починал во 1464 година, кога бил погубен јавно во Цариград откако бил заробен од османлиската војска. Во албанската народна традиција, Големи стана популарен херој најчесто преку ''Песната за Мојс Големи'' .
1 Семејство
Роден во околината на Дебар, тој е единствениот син на Музака Аријанити, син на Комен Аријанити и брат на Ѓjорги Аријанити . Во 1445 година се оженил со Занфина Музака по нејзиниот развод со Музака Топија, која била во брак со сестрата на Скендербег, Марија. Имале два сина и четири ќерки, од кои две починале во рана возраст. Неговиот првороден син Чезар Арианит (Чезаре Комнино Аријанити) имаше една ќерка по име Јована Комина, која живеела во Неапол и беше во брак со патрицијата Пауло Бранкачио. Неговиот втор син Аранит Аријанити - оженет со сестрата на Јон Музака и имаше само една ќерка Елена, која беше во брак со венецијански командант. Една од овие ќерки, Деспина беше мажена за Станиша II Кастриот, исто така македонски благородник, син на Станиша I Кастриот и внук на Скендербег, додека неговата друга ќерка Елена прво се омажи за Никола IV Дукаѓини, син на Лек Дукаѓини . По неговата смрт, таа беше мажена за Синан бег Музака.
2 Лига на Леж
Кога Скендербег дојде во денешна Албанија, а тогаш, традиционално, територија која се сметала за македонска, Мојси брзо се сојузи со него и стана командант на граничната стража. Големи првпат се одликува во Битката кај Торвиол во 1444 година. Подоцна го надгледувал заземањето на клучниот замок Светиград во денешна Македонија .
По дебаклот на опсадата на Белград, и завидувајќи се по славата што Скендербег ја собра со текот на годините, тој го предаде својот врховен командант и отиде кај Османлиите . Меѓутоа, неговите погранични трупи не го следеа. Наместо тоа, командата на граничните трупи беше предадена на Никола и Димтри Бериша.
Една година подоцна, тој се врати на чело на петнаесет илјади војници, но веднаш беше поразен од Скендербег. Се повлекол прво во Македонија, а потоа во Цариград, каде што бил оставен игнориран од османлиските власти. Набргу потоа, тој се вратил кај Скендербег, кој го простил и го вратил назад. Тој ја врати позицијата командант на албанските погранични трупи.
Мојси го посвети остатокот од својот живот на албанската борба, но во 1464 година тој стана заробеник на Балабан Бадера, османлиски санџакбеј од санџак на Охрид, во Битката кај Вајкал. Испратен набрзина во Цариград, заедно со другите албански кнезови и капетани, тој беше живо одлежан јавно, во Цариград .
3 Домен
Земјите на Музака Аријанити се прошириле во областите Мокер и Черменика . Јон Музака ги споменува Либражд, Кукс, Дорез и Гур меѓу другите како делови од неговиот личен демен. Освен областите што ги наследи неговиот татко Големи, Скендербег го призна за господар на Дебар, додека ја предводеше експедицијата против Османлиите во тој регион. Синот на Големи, Аранит, во современите извори се споменува како господар на баронија во Черменика.
Во народната традиција, Големи стана популарен херој најчесто преку ''Песната за Мојси Големи'' (денес погрешно се третира како албанска народна песна затоа што ја имаат преземено како), еп на Арберешите во јужна Италија.
4 Поврзано
* Муса Кесеџија