Химеризам

Генетски химеризам или химера ― единствен организам составен од клетки со повеќе од еден различен генотип. Кај животните и човечкиот химеризам, ова значи поединец изведен од два или повеќе зиготи, кои може да вклучуваат поседување на крвни клетки од различни крвни групи и суптилни варијации во обликот (фенотип). Животинските химери се создаваат со спојување на два (или повеќе) зародоци. Во растителните химери, сепак, различните видови ткиво може да потекнуваат од истиот зигот, а разликата често се должи на мутација при обична клеточна делба. Нормално, генетскиот химеризам не е видлив при случајна проверка; сепак, тоа е откриено во текот на докажувањето на потеклото. Спротивно на тоа, поединецот каде секоја клетка содржи генетски материјал од два организми од различни раси, сорти, видови или родови е нарекуван хибрид.
Друг начин на кој химеризмот може да се појави кај животните е со пресадување органи, давајќи му на поединечни ткива кои се развиле од различен геном. На пример, пресадувањето на коскена срцевина често ја одредува крвната група на примателот.
1 Класификации
1.1 Природен и задолжителен химеризам
Одредено ниво на химеризам се јавува природно во дивината кај многу животински видови, но во некои случаи може да биде задолжителен дел од нивниот животен циклус.
1.1.1 Симбиотски химеризам кај риболовката
Химеризмот природно се јавува кај возрасните цератиоидни риболовки и всушност е природен и суштински дел од нивниот животен циклус. Штом мажјакот ќе достигне зрелост, тој ја започнува својата потрага по женка. Користејќи силни миризливи (или мирисни) рецептори, мажјакот бара додека не најде женка риболовка. Мажјакот, со должина помала од еден сантиметар, ја каснува нејзината кожа и ослободува ензим кој ја вари кожата и на неговата уста и на нејзиното тело, спојувајќи ја двојката до нивото на крвните садови. Иако оваа приврзаност станал неопходна за опстанокот на мажјакот, таа на крајот ќе го потроши, бидејќи и двете риболовки се спојуваат во еден хермафродит. Понекогаш во оваа постапка, повеќе од еден мажјак ќе се прикачи на една жена како симбиот. Во овој случај, сите тие ќе се внесат во телото на поголемата женка риболовка. Откако ќе се спојат со женка, мажјаците ќе достигнат полова зрелост, развивајќи големи тестиси додека нивните други органи атрофираат. Оваа постапка овозможува сперматозоидите да бидат во постојано снабдување кога женката произведува јајце-клетка, така што химерската риба може да има поголем број потомци.
1.1.2 Сунѓери
Химеризмот е пронајден кај некои видови морски сунѓери. Пронајдени се четири различни генотипови кај еден поединец и постои потенцијал за уште поголема генетска хетерогеност. Секој генотип функционира независно во однос на размножувањето, но различните генотипови на внатрешниот организам се однесуваат како еден голем поединец во однос на еколошките реакции како што е растот.
1.1.3 Задолжителни химери
Било покажано дека жолтите луди мравки се задолжителни химери, првиот познат таков случај. Кај овој вид, матиците настанале од оплодени јајца со размножувачки x размножувачки генотип, стерилните работнички покажуваат размножувачки x работнички распоред, а мажјаците наместо да бидат хаплоидни како што обично се случува кај мравките. исто така прикажуваат размножувачки x работнички генотип, но за нив размножувачката јајце-клетка и работничката сперма не се спојуваат, така што тие се развиваат како химера со некои клетки кои носат размножувачки, а други носат работнички геном.
1.2 Вештачки химеризам
Вештачкиот химеризам се однесува на примери на химеризам кои се намерно произведени од луѓе, било за истражувачки цели или за комерцијални цели.
1.2.1 Тетрагаметски химеризам
Тетрагаметскиот химеризам е облик на вроден химеризам. Оваа состојба се јавува преку оплодување на две одделни јајце-клетки со две сперматозоиди, проследено со агрегација на двете во фазата на бластоцист или зигот. Ова резултира со развој на организам со измешани клеточни линии. На друг начин, химерата е образувана од спојување на два неидентични близнаци (слично спојување веројатно се случува со идентични близнаци, но бидејќи нивните генотипови не се значително различни, добиената поединка не би била сметана за химера). Како такви, тие можат да бидат машки, женски или да имаат мешани заемнополови особини.
Тетрагаметската состојба има важни импликации за пресадување органи или матични клетки. Химерите обично имаат имунолошка толеранција на двете клеточни линии.
1.2.2 Микрохимеризам
Микрохимеризмот е присуство на мал број клетки кои се генетски различни од оние на поединецот домаќин. Повеќето луѓе се раѓаат со неколку клетки генетски идентични со нивните мајки и процентот на овие клетки се намалува кај здравите поединци како што стареат. Забележано е дека луѓето кои задржуваат поголем број на клетки генетски идентични со оние на нивната мајка имаат повисоки стапки на некои автоимуни болести, веројатно затоа што имунолошкиот систем е одговорен за уништување на овие клетки и вообичаениот имунолошки дефект го спречува тоа да го стори и исто така предизвикува автоимуни проблеми.
Повисоките стапки на автоимуни болести поради присуството на клетки добиени од мајката е причината зошто во студија од 2010 година на 40-годишен маж со болест слична на склеродермата (автоимуна ревматска болест), женските клетки откриени во неговиот крвоток преку флуоресцентната „на лице место“ хибридизација биле сметани дека потекнуваат од мајката. Сепак, било откриено дека овој облик на микрохимеризам се должи на исчезнат близнак и не е познато дали микрохимеризмот од исчезнат близнак може да ги предиспонира поединците и за автоимуни болести. Мајките често, исто така, имаат неколку клетки генетски идентични со оние на нивните деца, а некои луѓе исто така имаат некои клетки генетски идентични со оние на нивните браќа и сестри (само браќата и сестрите од мајката, бидејќи овие клетки им се пренесуваат затоа што мајка им ги задржала).
1.2.3 Зародишен химеризам
Зародишниот химеризам се јавува кога зародишните клетки (на пример, сперматозоидите и јајце-клетките) на еден организам не се генетски идентични со неговите. Неодамна било откриено дека мармозетите можат да ги носат размножувачките клетки на нивните браќа близнаци поради спојот плацентата за време на развојот. Мармозетите скоро секогаш раѓаат браќа близнаци.
2 Видови
2.1 Животни
Како што се развива организмот, може да дојде да поседува органи кои имаат различни групи на хромозоми. На пример, химерата може да има црн дроб составен од клетки со еден сет на хромозоми и да има бубрег составен од клетки со втор сет на хромозоми. Ова се случило кај луѓето и некогаш било сметано дека е исклучително ретко, иако поновите докази наведуваат дека тоа не е така.
Ова е особено точно за мармозетот. Неодамнешните истражувања покажуваат дека повеќето мармозети се химери, кои споделуваат ДНК со нивните браќа близнаци. 95% од мармозетските браќа близнаци разменуваат крв преку хорионски спојувања, што ги прави хематопоезни химери.
Кај папагалот, поради многуте постоечки варијации на бојата на перјата, тетрагаметските химери можат да бидат многу забележливи, бидејќи добиената птица ќе има очигледна поделба помеѓу два вида бои - често поделени двострано по средината. Овие поединци се познати како полустрани тигрици.
Животинска химера е единствен организам кој е составен од две или повеќе различни групи на население на генетски различни клетки кои потекнуваат од различни зиготи вклучени во половото размножување. Ако различните клетки произлегле од истиот зигот, организмот е нарекуван мозаик. Вродените химери се образувани од најмалку четири матични клетки (две оплодени јајца или рани зародоци споени заедно). Секоја население клетки го задржува својот карактер и добиениот организам е мешавина од ткива. Документирани се случаи на човечки химери.
2.1.1 Химеризмот кај луѓето
Некои сметаат дека мозаицизмот е облик на химеризам, додека други ги сметаат за различни.
Мозаицизмот вклучува мутација на генетскиот материјал во клетката, што доведува до подгрупа на клетки кои се различни од останатите.
Природниот химеризам е спој на повеќе од еден оплоден зигот во раните фази на пренаталниот развој. Тоа е многу поретко од мозаицизмот.
Во вештачкиот химеризам, поединецот има една клеточна лоза која била наследена генетски во времето на создавањето на човечкиот зародок, а другата која била воведена преку процедура, вклучувајќи пресадување органи или трансфузија на крв. Специфичните видови пресадувања кои би можеле да ја предизвикаат оваа состојба вклучуваат пресадување на коскена срцевина и пресадување на органи, бидејќи телото на примателот во суштина работи на трајно вклучување на новите крвни матични клетки во него.
Боклаж тврди дека многу човечки „мозаични“ клеточни линии ќе бидат „откриени дека се химерски доколку се тестирани правилно“.
Спротивно на тоа, човекот каде секоја клетка содржи генетски материјал од два организми од различни раси, сорти, видови или родови е нарекуван човечко-животински хибрид.
Додека германскиот дерматолог Алфред Блашко ги опишал Блашковите линии во 1901 година, на генетската наука и требало до 1930-тите да пристапи до речник за феноменот. Поимот „генетска химера“ бил користен барем од написот на Белговски од 1944 година. Зборот „химера“ доаѓа од грчкото митолошко суштество Химера.
Оваа состојба е или вродена или е синтетичка, на пример, добиена преку инфузија на алогени крвни клетки за време на пресадување или трансфузија.
Кај неидентични близнаци, вродениот химеризам се јавува со помош на анастомози на крвните садови. Веројатноста потомството да биде химера се зголемува ако биде создаде преку ин витро оплодување. Химерите често можат да се размножуваат, но плодноста и видот на потомството зависат од тоа која клеточна линија ги родила јајниците или тестисите; различни степени на меѓуполови разлики може да резултираат ако еден сет клетки е генетски женски, а друг генетски машки.
На 22 јануари 2019 година, објавило статија: ''Објаснето химеризам: како едно лице може несвесно да има две групи на ДНК'', каде што тие наведуваат: „...Тетрагаметичкиот химеризам, каде што бременоста со близнаци еволуира во едно дете, моментално е верувано дека е една од поретките облици. Сепак, знаеме дека 20 до 30% од единечните бремености првично биле близнаци или повеќекратна бременост. Поради оваа статистика, сосема е можно тетрагаметскиот химеризам да е почест отколку што укажуваат сегашните податоци “.
Повеќето човечки химери ќе поминат низ животот без да сфатат дека се химери. Разликата во фенотиповите може да биде суптилна (на пр. т.н.автостоперски палец и исправен палец, очи со малку различни бои, диференцијален раст на влакна на спротивните страни на телото итн.) или целосно незабележлива. Химерите, исто така, може да покажат, под одреден спектар на ултравиолетова светлина, карактеристични белези на грбот кои личат на точки со стрелки кои се насочени надолу од рамената надолу кон долниот дел на грбот; ова е еден израз на нерамномерност на пигментот наречен Блашкови линии.
Друг случај беше оној на Карен Киган, која исто така била осомничена (првично) дека не е биолошка мајка на нејзините деца, откако ДНК тестовите на нејзините возрасни синови за пресадување бубрег што и требало, изгледало дека покажале дека таа не е нивна мајка.
2.2 Растенија
2.2.1 Структура
Разликата помеѓу секторските, мериклинските и периклинските растителни химери се широко користени.
2.2.2 Калемени химери
Тие се создавани со калемење генетски различни родители, различни сорти или различни видови (кои може да припаѓаат на различни родови). Ткивата може делумно да се спојат заедно по калемењето за да се образува единствен растечки организам кој ги зачувува двата вида ткиво во еден растеж. Исто како што составните видови веројатно ќе се разликуваат во широк опсег на особини, така и однесувањето на нивните периклинални химери е многу променливо. Првата таква позната химера веројатно бил цитрусот бизарија, која е спој на фиренцкиот цитрон и киселиот портокал. Добро познати примери на калемени химери се ''Laburnocytisus'' 'Adamii', предизвикани од спојување на родот ''Laburnum'' и племето Genistae, и „семејни“ дрвја, каде што повеќе сорти јаболка или круша се накалемени на истото дрво. Многу овошни дрвја се одгледувани со калемење на телото на фиданка на подлога.
2.2.3 Хромозомски химери
Тоа се химери во кои слоевите се разликуваат во нивната хромозомска градба. Повремено, химерите произлегуваат од губење или добивка на поединечни хромозоми или хромозомски фрагменти поради погрешна поделба. Почесто цитохимерите имаат едноставен множител на нормалниот хромозомски комплемент во променетиот слој. Постојат различни ефекти врз големината и особините на растот на клетките.
2.2.4 Јадрени генско диференцијални химери
Овие химери настануваат со спонтана или индуцирана мутација на јадрен ген до доминантен или рецесивен алел. Како по правило, еден дел е погоден во исто време во листот, цветот, плодот или другите делови.
2.2.5 Пластидни генско диференцијални химери
Овие химери се појавуваат со спонтана или индуцирана мутација на пластиден ген, проследена со подредување на два вида пластиди за време на вегетативниот раст. Алтернативно, по саморазвивање или термодинамика на нуклеинска киселина, пластидите може да бидат подредени од мешана јајце-клетка или мешан зигот соодветно. Овој вид химера е препознаван во моментот на потекло по шемата на подредување во листовите. Откако ќе заврши подредувањето, периклиналните химери се разликуваат од сличните јадрени генско диференцијални химери по нивното неменделово наследство. Поголемиот дел од химерите со разновидни листови се од овој вид.
Сите пластидни генски химери и некои јадрени генско диференцијални химери влијаат на бојата на плазмидите во листовите, и тие се групирани заедно како хлорофилни химери, или по можност како разновидни химери на листовите. За повеќето разновидност, вклучената мутација е губење на хлоропластите во мутираното ткиво, така што дел од растителното ткиво нема зелен пигмент и нема фотосинтетички способност. Ова мутирано ткиво не е во состојба да преживее самостојно, но се одржува во живот со неговото партнерство со нормално фотосинтетско ткиво. Понекогаш се среќаваат и химери со слоеви кои се разликуваат и во однос на нивните јадрени и нивните пластидни гени.
2.2.6 Потекло
Постојат повеќе причини да биде објаснета појавата на растителна химера во фазата на обновување на растението:
(1) Постапката на органогенеза на ластарот започнува од повеќеклеточното потекло.
(2) Ендогената толеранција доведува до неефективност на слабите одбирачки агенси.
(3) Механизам за самозаштита (вкрстена заштита). Преобразените клетки служат како чувари за заштита на непреобразение.
(4) Забележливата особина на трансгенските клетки може да биде минливо изразување на генот на маркерот. Или тоа може да се должи на присуството на клетки од агробактерии.
2.2.6.1 Откривање
Непреобразените клетки треба лесно да бидат откриени и отстранети за да бидат избегнати химерите. Тоа е затоа што е важно да биде одржа стабилната способност на трансгенските растенија кај различни генерации. Известувачките гени како што се GUS и зелената флуоресцентна белковина се користени во комбинација со растителни одбирачки маркери (хербицид, антитела итн.) Сепак, изразувањето на GUS зависи од фазата на развој на растението и зелената флуоресцентна белковина може да биде под влијание на автофлуоресценцијата на зеленото ткиво. Квантитативната полимеразна верижна реакција би можел да биде алтернативен метод за откривање на химерата.
2.3 Вируси
Во 2012 година, првиот пример на природно-настанатиот хибриден вирус од РНК-ДНК бил неочекувано откриен за време на метагеномската студија на киселата крајна средина на езерото Бојлинг Спрингс, кое се наоѓа во Вулканскиот национален парк Ласен, Калифорнија. Вирусот бил именуван BSL-RDHV (кратенка од Boiling Springs Lake RNA DNA Hybrid Virus). Неговиот геном е поврзан со ДНК цирковирус, кој обично ги инфицира птиците и свињите, и РНК томбусвирус, кој ги инфицира растенијата. Студијата ги изненадила научниците, бидејќи ДНК и РНК вирусите варираат и начинот на кој химерата била споена, не бил разбран.
Пронајдени се и други вирусни химеризми, а групата е позната како химерски вируси.
3 Истражување
Првите познати приматски химери се близнаците од видот макаки-резус, Року и Хекс, секој со шест геноми. Тие беа создадени со мешање на клетки од тотипотентни четириклеточни морули; иако клетките никогаш не се споиле, тие работеле заедно за да создаваат органи. Било откриено дека еден од овие примати, Року, бил полова химера; бидејќи четири проценти од крвните клетки на Року содржеле два хромозоми.
Голема пресвртница во испитувањето со химерите била сторена во 1984 година кога химерска овца-коза била створена со комбинирање на зародоци од коза и овца и живеела до зрелоста.
За да ја истражат развојната биологија на птичјиот зародок, истражувачите создале вештачки химери од препелица и кокошкино пиле во 1987 година. Со користење на пресадување и аблација во фазата на зарокоот на пилето, нервната цевка и клетките на нервниот гребен на пилето биле аблирани и заменети со истите делови од препелица. Откако ќе бидат изведени, пердувите од препелица биле значително видливи околу областа на крилата, додека остатокот од телото на пилето бил направено од сопствени кокошки клетки.
Во август 2003 година, истражувачите од Вториот медицински универзитет во Шангај во НР Кина објавиле дека успешно ги споиле клетките на човечката кожа и зајачките јајце-клетки за да ги создадат првите човечки химерички зародоци. На зародоците им било дозволено да се развијат неколку дена во лабораториски услови, а потоа биле уништени за да бидат собрани добиените матични клетки. Во 2007 година, научниците од Медицинскиот факултет при Универзитетот во Невада создале овца чија крв содржи 15% човечки клетки и 85% овчји клетки.
Во 2023 година, една студија го објавила првиот химерски мајмун кој користел линии на зародочни матични клетки, тоа е единственото живо раѓање од 12 бремености кои произлегуваат од 40 засадени зародоци од ракојадниот макаки, во просек 67% и најмногу 92% од клетките низ 26-те тестирани ткива биле потомци на матичните клетки од дарителот наспроти 0,1-4,5% од претходните опити врз химерски мајмуни.
3.1 Работа со глувци
Химерските глувци се важни животни во биолошкото истражување, бидејќи овозможуваат истражување на различни биолошки прашања кај животно кое има два различни генетски фондови во себе. Тие вклучуваат увид во проблемите како што се ткивните специфични барања на генот, клеточната лоза и клеточниот потенцијал.
Општите методи за создавање химерси глувци може да бидат сумирани или со вбризгување или со агрегација на зародочни клетки од различно потекло. Првиот химерски глушец бил создаден од Беатрис Минц во 1960-тите преку агрегација на зародоци во осум клеточни фази. Вбризгувањето од друга страна било пионерско од Ричард Гарднер и Ралф Бринстер кои вбризгувале клетки во бластоцисти за да создадат химерски глувци со зародишни клетки целосно добиени од вбризгувани зародочни матични клетки. Химерите може да бидат изведени од зародоци на глувци кои сè уште не се поставени во матката, како и од засадени зародоци. Зародочните матични клетки од внатрешната клеточна маса на засаден бластоцист може да придонесат за сите клеточни лози на глушецот вклучувајќи го и зародишот. Зародочните матични клетки се корисна алатка во химерите бидејќи гените може да се мутираат во нив преку употреба на хомологна рекомбинација, со што се овозможува целење кон гените. Откако ова откритие било сторено во 1988 година, зародочните матични клетки станале клучна алатка во создавањето на специфични химерски глувци.
3.1.1 Основна биологија
Способноста да бидат направени глувчешки химери доаѓа од разбирањето на раниот развој на глушецот. Помеѓу фазите на оплодување на јајце-клетката и засадување на бластоцистот во матката, различни делови од зародокот на глушецот ја задржуваат способноста да доведат до разновидни клеточни лози. Штом зародокот ќе достигне стадиум на бластоцист, тој се состои од неколку делови, главно трофектодермот, внатрешната клеточна маса и примитивниот ендодерм. Секој од овие делови на бластоцистот предизвикува различни делови од зародокот; внатрешната клеточна маса доведува до соодветен зародок, додека трофектодермот и примитивниот ендодерм доведуваат до дополнителни зародочни структури кои го поддржуваат растот на зародокот. Зародоците од две до осум клеточни стадиуми се способни за правење химери, бидејќи во овие фази на развој, клетките во зародоците сè уште не се посветени да доведат до одредена клеточна лоза и може да доведат до внатрешната клеточна маса или трофектодермот. Во случај кога два диплоидни зародоци од осум клетка се користени за да биде направена химера, химеризмот подоцна може да биде најден во епибластот, примитивниот ендодерм и трофектодермот на бластоцистот на глушецот.
Можно е да биде сециран зародокот во други фази за соодветно да биде доведен до една лоза на клетки од зародокот преку одбирање, а не од друга лоза. На пример, подмножества на бластомери може да бидат користени за да биде создаден химери со одредена клеточна лоза од еден зародок. Внатрешната клеточна маса на диплоиден бластоцист, на пример, може да биде користен за да биде направена химера со друг бластоцист од осумклеточен диплоиден зародок; клетките земени од внатрешната клеточна маса ќе доведат до примитивниот ендодерм и епибластот кај химерусот. Од ова сознание, развиени се придонеси на зародочни матични клетки во химерите. Зародочните матични клетки може да бидат користени во комбинација со зародоци од осум и две клетки за да бидат направени химери и исклучиво да биде образуван зародокот. Зародоците што треба да бидат користени во химерите можат дополнително да бидат генетски изменети со цел конкретно да придонесат само за еден дел од химерата. Пример е химерусот изграден од зародочните матични клетки и тетраплоидни зародоци, кои се вештачки направени со електрофузија на два двоклеточни диплоидни зародоци. Тетраплоидниот зародок исклучиво ќе доведе до трофектодермот и примитивниот ендодерм во химерата.
3.1.2 Методи на производство
Постојат различни комбинации кои можат да доведат до успешен химерски глушец испоред целта на опитотможе да биде избрана соодветна комбинација на клетки и зародок; тие се претежно, но не ограничени на диплоиден зародок и зародочни матични клетки, диплоиден зародок и диплоиден зародок, зародочна матична клетка и тетраплоиден зародок, диплоиден зародок и тетраплоиден зародок, зародочни матични клетки и зародочни матични клетки. Комбинацијата на зародочни матични клетки и диплоиден зародок е вообичаена техника што е користена за правење химерски глувци, бидејќи целењето кон гените може да биде направено во зародочната матична клетка. Овие видови химери може да бидат направени преку агрегација на матични клетки и диплоиден зародок или со вбризгување на матичните клетки во диплоидниот зародок. Ако треба да бидат користени зародочни матични клетки за целење кон гените за да биде направена химера, вообичаена е следнава постапка: конструкција за хомологна рекомбинација за целениот ген ќе биде воведена во култивирани глувчешки зародочни матични клетки од глушецот дарител, по пат на електропорација; клетките позитивни за настанот на рекомбинација ќе имаат отпорност на антибиотици, обезбедена од касетата за вметнување што е користена во целењето кон на гените; и да можат да бидат позитивно избрани. Зародочните матични клетки со точниот насочен ген потоа се вбризгувани во диплоидниот бластоцист на глушецот домаќин. Потоа, овие вбризгувани бластоцисти се засадувани во псевдо бремена сурогат женка глушец, која ќе доведе до крај на зародоците и ќе роди глушец чиј зародиш е изведен од зародочните матични клетки на глувчето дарител. Истата процедура може да биде постигне преку агрегација на зародочните матични клетки и диплоидни зародоци, диплоидните зародоци се култивирани во агрегациони плочи во места каде што може да бидат вклопени поединечни зародоци, на овие места се додавани зародочните матични клетки агрегатите се култивирани додека не биде создаден еден зародок и не напредува во фаза на бластоцист, а потоа може да биде пренесен во сурогатот глушец.
4 Етика и законодавство
Соединетите Држави и Западна Европа имаат строги етички кодекси и регулативи кои изрично забрануваат одредени подмножества на испитување со помош на човечки клетки, иако има огромна разлика во регулаторната рамка. Преку создавањето на човечки химери се поставува прашањето: каде општеството сега ја повлекува линијата на човештвото? Ова прашање поставува сериозни правни и морални прашања, заедно со создавање контроверзии. На шимпанзата, на пример, не им се нуди никаква правна положба и се евтанизирани ако претставуваат закана за луѓето. Ако шимпанзото е генетски изменето за да биде повеќе слично на човекот, тоа може да ја замагли етичката линија помеѓу животното и човекот. Правната дебата ќе биде следниот чекор во постапката за да биде утврдено дали на одредени химери треба да им бидат дадени законски права. Заедно со прашањата во врска со правата на химерите, поединци изразиле загриженост за тоа дали создавањето човечки химери го намалува „достоинството“ да се биде човек или не.
5 Поврзано
* 46,XX/46,XY
* Генетски химеризам во фикцијата
* Ретрон
* Близнак што исчезнува
* Исклучување на Х хромозомот (лионизација)
6 Дополнителна литература
** Appel, Jacob M. "The Monster's Law", ''Genewatch'', том 19, број 2, март–април 2007.
* Nelson, J. Lee (Scientific American, февруари 2008).
* Weiss, Rick (14 август 2003). Archived 2012-10-25 at the Wayback Machine. ''The Washington Post''.
* Weiss, Rick (13 февруари 2005). . ''The Washington Post''.
***