Папел пикадо

Папел пикадо („перфорирана хартија“) е традиционален мексикански декоративен занает направен со сечење сложени дизајни на листови хартија. Папел пикадото се смета за мексиканска народна уметност. Дизајните најчесто се сечат од дури 40-50 обоени хартии наредени заедно и со помош на водилка или шаблон, мал чекан и длета, создавајќи дури педесет транспаренти одеднаш. Папел пикадото може да се направи и со преклопување хартија и со користење на мали, остри ножици. Вообичаени теми вклучуваат птици, цветни дизајни и скелети.
Папел пикадото најчесто се изложува и за секуларни и за религиозни пригоди. Најчесто нанижани заедно и користени како декорации за време на Фиестас Патриас, хартиените пикадоси се користат и за време на Велигден, Божиќ, Денот на мртвите, како и за време на свадби, кинсеањери, крштевки и празници. Во Мексико, хартиените пикадоси често се вградуваат во олтарите (оферендас) за време на Денот на мртвите и се закачуваат по улиците за време на празниците. На улиците на Мексико, папел пикадосите често се нанижуваат заедно за да создадат транспарент што може да се закачи по уличките или да се изложи во домот.
1 Потекло
Во рано Мексико, Ацтеките длабеле духовни фигури во кора. Ацтеките користеле кора од боблка и смоква за да направат груба хартија наречена ''амате''. Овој обичај подоцна еволуирал во уметничка форма позната како папел пикадо. При средината на деветнаесеттиот век, мексиканците за прв пат наишле на хартиени марамчиња во продавниците за хациенда и ја прилагодиле на занаетот. Денес, занаетчиите обично нанесуваат од 40 до 50 слоеви хартиени марамчиња и дупчат сложени дизајни во нив со помош на ''фиерито'', еден вид длето.
2 Сан Салвадор Уишколотла
Сан Салвадор Уишколотла е општина во мексиканската држава Пуебла и се смета за родно место на папел пикадо. Овој град е познат по тоа што има голема заедница на занаетчии кои произведуваат висококвалитетни папел пикадо.
Во Уишколотла, папел пикадото првенствено се создава за прославите на Денот на мртвите. Сепак, папел пикадото се изработува и за многу други празници и посебни настани. Токму во Уишколотла, жителите на градот земале шарена папел де Кина (кинеска хартија) и почнале да изработуваат сложени шари. Со текот на времето, алатката што се користела за изработка на папел пикадо се променила од ножици на длета поради поголемата прецизност и детали што ја дозволуваат. Традиционално, уметноста на изработка на папел пикадо се пренесувала од генерација на генерација. До 1970 година, станало вообичаено жителите на Мексико да ги украсуваат своите улици со папел пикадо и да ги користат за украсување на своите олтари за време на денот на мртвите. Околу 1930 година, уметничката форма се проширила од Уишколотла во други делови на Мексико, како што се Пуебла и Тласкала. Некаде во 1960-тите, папел пикадото се проширило во Град Мексико, а оттаму во Соединетите Американски Држави и Европа.
3 Продукција
Традиционално, папел пикадо се изработуваат целосно рачно.
При изработка на папел пикадото, првиот чекор е да се нацрта избраниот дизајн на хартијата, а потоа да се покрие хартијата со проѕирна пластика; ова ќе го заштити оригиналниот цртеж. За да се направат повеќе копии одеднаш, се редат 40 до 50 листови хартија и се спојуваат заедно. Користејќи мал чекан и длета со различни форми на врвовите, уметникот потоа сече парчиња хартија од купот. Оваа техника овозможува дизајнот да се множи.
Потоа, купот се одвојува, при што секој лист хартија е папел пикадото. Секој слој е идентичен со сите други во купот. Потоа, хартиените пикадо (или „бандеритас“) обично се закачуваат со врвци или се прикачуваат на дрвени штипки.
3.1 Материјали
Примарните материјали за изработка на традиционално папел пикадото се хартија (papel de seda), шаблон, мал чекан и длета. Сепак, папел пикадата може да се направат и со оризова или свилена хартија, а познато е дека се сечат со ножици или со занаетчиски нож.
4 Културно значење
Министерството за туризам и култура официјално ја признава и поддржува уметноста на папел пикадото. Во 1998 година, гувернерот на државата Пуебла донел одлука дека стилот на папел пикадото произведено во Сан Салвадор Уишколота е дел од културното наследство на државата Пуебла (Patrimonio Cultural del Estado de Puebla).
5 Видови
Со безброј комбинации на шари и бои, постојат многу различни видови папел пикадо што се користат во мексиканските прослави. Се верува дека специфичните шари на папел пикада имаат значајно значење и светско влијание. Така, дизајнот што е исечен на хартиеното пикадо е определен од конкретниот настан на кој е прикажано.
5.1 Ден на мртвите
Еден од најпрепознатливите видови папел пикадата се оние што се закачуваат за време на мексиканскиот празник ''Ден на мртвите'', 1 ноември. Папел пикадата што се користат често се исечени со шари на черепи и се нанижани околу олтари (ofrendas). Офрендите ги истакнуваат четирите елементи на земјата: оган, вода, земја и воздух, од кои папел пикадата го претставуваат воздухот.
5.2 Божиќ
Папел пикадата направени за Божиќ традиционално се прават со црвена или зелена хартија и со шари на луѓе и/или предмети поврзани со празникот, како што се бебето Исус, ангелите, Дева Марија, новогодишни елки и ѕвона.
5.2.1 Свадби
Кога се изработуваат за свадби, папел пикадата обично се прават на бела хартија и се гравираат со шари како што се гулаби, срца, цркви и свадбени торти. Покрај тоа, овие видови папел пикада се изработуваат на начин што личи на бела чипка.
5.2.2 Исечени фигури од хартија
Папел пикадата се користат и за да помогнат во животот.
Се верува дека ако некој сака да подобри врска, да си ја подобри жетвата или да добие помош во одредена област од својот живот, тој би отишол кај шаманот (некој за кој се смета дека има контакт со духовите ) кој би изрезбал фигура во форма на папел пикадо со тематика на специфичната потреба на лицето, што би му помогнало во неговата ситуација. За папел пикадата да ја извршат својата работа да помогнат во животот на некого, тие мора да бидат поставени или на семејниот олтар или на поспецифично место, во зависност од конкретната намена на папел пикадото.
6 Значајни уметници од папел пикадо
* Олга Понсе Фергинсон (родена 1918 година) е уметница која пораснала во Мексико и, по дипломирањето на Универзитетот Вудбери во Бурбанк, Калифорнија и престојот во Соединетите Американски Држави, отворила неколку изложби, а некои од нејзините уметнички дела биле прикажани во филмови и телевизиски емисии.* Кармен Ломас Гарза (родена 1948 година) е успешна уметница и авторка со мексиканско-американско потекло. Таа е позната главно по своите слики и Папел пикадо, а нејзините уметнички дела се претставени во Американскиот музеј на уметност Смитсонијан, Националниот музеј на мексиканска уметност и многу други музеи.* Маргарет Соса (родена 1948 година) дипломирала на Калифорнискиот државен универзитет во Лос Анџелес и студирала папел пикадо повеќе од три децении. Работела кај мајсторот уметник за папел пикадо Олга Понсе Фергинсон, а нејзините уметнички дела сега можат да се најдат на изложби низ целиот свет.* Маргарет „Квика“ Аларкон (родена 1969 година) пораснала во Источен Лос Анџелес и живее како уметница и наставничка. Нејзините уметнички дела се претставени во многу музеи како што се Центарот за уметност Палос Вердес, Галерија Отра Вез во Самопомошна графика и уметност и Студио Авенју 50.* Херминија Албаран Ромеро е мексиканско-американска уметница која е најпозната по нејзиното папел пикадото, од кое научила да изработува уште од млада возраст. Во 2005 година, таа ја добила највисоката награда на Соединетите Американски Држави во областа на народните и традиционалните уметности - Националната стипендија за наследство од Националната фондација за уметност (NEA).* Каталина Делгадо Транк (родена 1945 година) пораснала во Град Мексико, а сега живее во Албукерки, Ново Мексико. Нејзините уметнички дела биле изложени во музеи како што се Националниот музеј на американските Индијанци во Смитсонијан и Музејот на современа уметност во Каназава, Јапонија.* Кетлин Тренчард е авторка и уметница која е специјализирана за папел пикадото и предава сликарство, цртање и ценење на уметноста во нејзиното студио во Сан Антонио, Тексас.* Беатрис Васкез е уметница во Индијанаполис, Индијана. Таа ги учи учениците од целата држава за традиционалната уметност на Папел Пикадо. Нејзини дела се изложени во Државниот музеј на Индијана, Музејот и библиотеката Курт Вонегут и Детскиот музеј на Индијанаполис.
7 Поврзано
* Текстил со тунинг
* Молитвено знаме
8 Наводи