Германско паганство

Германски паганизам, германска митологија или германската религија (германски: ''Germanische Religion'' или ''Germanische Mythologie'') — традиционалната, културно значајна религија на германските народи. Со хронолошки опсег од најмалку илјада години во област што ги опфаќа Скандинавија, Британските острови, модерна Германија, Холандија и понекогаш други делови од Европа, верувањата и практиките на германскиот паганизам варирале. Научниците обично претпоставуваат одреден степен на континуитет помеѓу верувањата и практиките од римската ера и оние што се наоѓаат во нордискиот паганизам, како и помеѓу германската религија и реконструираната индоевропска религија и фолклорот по конверзијата, иако прецизниот степен и деталите за овој континуитет се предмет на дебата. Германската религија била под влијание на соседните култури, вклучувајќи ја онаа на Келтите, Римјаните, а подоцна и од христијанството. Постојат многу малку извори што биле напишани од самите пагански следбеници; наместо тоа, повеќето биле напишани од надворешни лица и затоа можат да претставуваат проблеми за реконструкција на автентични германски верувања и практики.
Некои основни аспекти на германското верување можат да се реконструираат, вклучувајќи го постоењето на еден или повеќе митови за потеклото, постоењето на мит за крајот на светот, општо верување во населениот свет како Мидгард (буквално: ''средна земја''), како и некои аспекти на верувањето во судбината и задгробниот живот. Германските народи верувале во мноштво богови и во други натприродни суштества како што се јотнари (честопати претставени како џинови), џуџиња, виленици и змејови. Изворите од римската ера, користејќи римски имиња, споменуваат неколку важни машки богови, како и неколку божици како што се Нертус и матроните. Раните средновековни извори идентификуваат пантеон составен од боговите *Воданаз (Один), *Тунраз (Тор), *Тиваз (Тир) и *Фриџо (Фриг), како и бројни други богови, од кои многу се потврдени само од нордиски извори.
Текстуалните и археолошките извори овозможуваат реконструкција на аспекти на германскиот ритуал и практика. Тука спаѓаат добро потврдени погребни практики, кои веројатно имале религиозно значење, како што се богатите гробни предмети и погребувањето во бродови или вагони. Дрвени резбани фигури што можеби претставуваат богови се откриени во мочуришта низ северна Европа, а богати жртвени наслаги, вклучувајќи предмети, животни и човечки остатоци, се откриени во извори, мочуришта и под темелите на нови структури. Доказите за свети места вклучуваат не само природни локации како што се светите шумички, туку и рани докази за изградба на структури како што се храмови и обожавање на столбови на некои места. Други познати германски религиозни практики вклучуваат гатање и магија, а постојат и некои докази за фестивали и постоење на свештеници.
1 Предмет и терминологија
1.1 Дефиниција
Германската религија е првенствено дефинирана како религиозни традиции на говорниците на германските јазици (германските народи). Терминот „религија“ во овој контекст е сам по себе контроверзен, Бернхард Мајер забележува дека „имплицира специфично модерна гледна точка, што ја одразува модерната концептуална изолација на „религијата“ од другите аспекти на културата“. Никогаш не била унифициран или кодифициран збир на верувања или практики, германската религија покажала силни регионални варијации и Рудолф Шимек пишува дека е подобро да се споменуваат „германски религии“. Во многу контактни области (на пр. Рајнска област и источна и северна Скандинавија), германскиот паганизам бил сличен на соседните религии како што се оние на Словените, Келтите или финските народи. Употребата на квалификаторот „германски“ (на пр. „германска религија“ и нејзините варијанти) останува вообичаена во науката на германски јазик, но поретко се користи на англиски и други научни јазици, каде што научниците обично наведуваат која гранка на паганството се подразбира (на пр. нордиски паганизам или англосаксонски паганизам). Терминот „германска религија“ понекогаш се применува за практики што датираат уште од каменото доба или бронзеното доба, но неговата употреба е поопшто ограничена на временскиот период откако германските јазици се разликувале од другите индоевропски јазици (рано железно доба). Германскиот паганизам опфаќа период од околу илјада години во однос на пишаните извори, од првите извештаи во римските извори до конечното преобраќање во христијанство.
1.2 Континуитет
Поради обемот на време и простор што го опфаќа терминот „германска религија“, постои контроверзност околу степенот на континуитет на верувањата и практиките помеѓу најраните сведоштва кај Тацит и подоцнежните сведоштва на нордискиот паганизам од раниот среден век. Многу научници се залагаат за континуитет, гледајќи докази за сличности помеѓу римските, раните средновековни и нордиските сведоштва, додека многу други научници се скептични. Поголемиот дел од германските богови потврдени по име за време на римскиот период не можат да се поврзат со подоцнежен нордиски бог; многу имиња потврдени во нордиските извори се слично без никакви познати ненордски еквиваленти. Многу поголемиот број извори за скандинавската религија довел до методолошки проблематична тенденција да се користи скандинавски материјал за да се комплетираат и толкуваат многу поретко потврдените информации за континенталната германска религија.
Повеќето научници прифаќаат некаков вид на континуитет помеѓу индоевропската и германската религија, но степенот на континуитет е предмет на контроверзност. Јенс Питер Шјод пишува дека додека многу научници гледаат позитивно на споредбите на германската религија со други потврдени индоевропски религии, „исто толку, или можеби дури и повеќе, биле скептични“. Иако ја поддржува индоевропската споредба, Шјод забележува дека „опасностите“ од споредбата се вадењето на различни елементи од контекст и тврдењето дека митовите и митските структури што се наоѓаат низ целиот свет мора да бидат индоевропски само затоа што се појавуваат во повеќе индоевропски култури. Бернхард Мајер тврди дека сличностите со другите индоевропски религии не мора нужно да произлегуваат од заедничко потекло, туку можат да бидат и резултат на конвергенција.
Континуитетот, исто така, се однесува на прашањето дали популарните, постконверзивни верувања и практики (фолклор) што се наоѓаат меѓу германските говорници до современото време одразуваат континуитет со претходната германска религија. Поранешните научници, почнувајќи од Јакоб Грим, верувале дека современиот фолклор е од античко потекло и малку се променил низ вековите, што дозволувало користење на фолклор и бајки како извори на германската религија. Овие идеи подоцна потпаднале под влијание на националистичката идеологија, која го нагласувала органското единство на германскиот „национален дух“ (Volksgeist), како што е изразено во „теоријата за германски континуитет“ на Ото Хефлер. Како резултат на тоа, употребата на фолклорот како извор излегла од мода по Втората светска војна, особено во Германија, но доживеала преродба од 1990-тите во нордиската наука. Денес, научниците се претпазливи во употребата на фолклорен материјал, имајќи предвид дека поголемиот дел бил собран долго по конверзијата и појавата на пишувањето. Областите каде што може да се забележи континуитет вклучуваат аграрни обреди и магиски идеи, како и основните елементи на некои народни приказни.
1.2.1 Примарни извори
Примери за примарни извори вклучуваат некои натписи со латиница и руни, како и поетски текстови како што се Мерзебуршките магии и херојски текстови што може да датираат од паганско време, но биле запишани од христијани. Песните на Еда, иако се пагански по потекло, продолжиле да циркулираат усно во христијански контекст пред да бидат запишани, што ја отежнува примената во претхристијанските времиња. Спротивно на тоа, претхристијанските слики како што се на брактеати, фигури од златна фолија и рунски и сликовни камења се директни сведоштва за германската религија. Толкувањето на овие слики не е секогаш веднаш очигледно. Археолошките докази се исто така обемни, вклучувајќи докази од погребувања и жртвувачки места. Античките вотивни олтари од Рајнската област често содржат натписи во кои се именуваат богови со германски или делумно германски имиња.
1.2.2 Секундарни извори
Повеќето текстуални извори за германската религија биле напишани од надворешни лица. Главниот текстуален извор за германската религија во римскиот период е Germania на Тацит. Сепак, постојат проблеми со делото на Тацит, бидејќи не е јасно колку навистина знаел за германските народи што ги опишал и бидејќи користел бројни топоси што датираат од времето на Херодот, кои биле користени при опишување на варварски народ. Веродостојноста на Такит како извор може да се карактеризира со неговите реторички тенденции, бидејќи една од целите на ''Germania'' била да им претстави на своите римски сонародници пример за доблестите за кои верувал дека им недостасуваат. Јулиј Цезар, Прокопиј и други антички автори исто така нудат некои информации за германската религија.
Текстуалните извори за постримската континентална германска религија се напишани од христијански автори: Некои од боговите на Ломбардите се опишани во „Потекло на ломбардискиот народ“ (латински: ''Origo gentis Langobardorum'') од 7 век, додека мала количина информации за религијата на паганските Франки може да се најде во „Историја на Франките“ (латински: ''Historia Francorum'') на Григориј Турски од крајот на 6 век. Важен извор за претхристијанската религија на Англосаксонците е ''Бедеовата Црковна историја на англискиот народ'' (околу 731 година). Други извори вклучуваат историчари како што се Јордан (6 век од нашата ера) и Павле Ѓакон (8 век), како и животите на светците и христијанското законодавство против разни практики.
Текстуалните извори за скандинавската религија се многу пообемни. Тие ги вклучуваат претходно споменатите песни од Поетската Еда, едската поезија пронајдена во други извори, Прозната Еда, која обично му се припишува на Исланѓанецот Снори Стурлусон (13 век од н.е.), скалдската поезија, поетските кенинг со митолошка содржина, Снориевата Хејмскрингла, Геста Данорум од Саксо Граматикус (12-13 век од н.е.), исландските историски списи и саги, како и надворешни извори како што е извештајот за Русите направен од арапскиот патник Ахмад ибн Фадлан (10 век), Геста Хамабургенсис еклесијае понтификум од епископот Адам од Бремен (11 век од н.е.) и житијата на разни светци.
1.3 Надворешни влијанија и синкретизам
Германската религија е под влијание на верувањата на други култури. Келтските и германските народи биле во близок контакт во првиот милениум п.н.е., а докази за келтското влијание врз германската религија се наоѓаат во религиозниот речник. Ова вклучува, на пример, името на божеството ''*Þun(a)raz'' (Тор), кое е идентично со келтското ''*Toranos'' (Таранис), германското име на руните (келтски ''*rūna'', тајна, магија) и германското име за светите шуми, ''*nemeđaz'' (келтски ''nemeton''). Докази за понатамошни блиски религиозни контакти се наоѓаат кај божиците од Рајнската област од римската ера познати како matronae, кои имаат и келтски и германски имиња. За време на викиншката ера, постојат докази за континуирано ирско митолошко и островско келтско влијание врз нордиската религија.
За време на римскиот период, германските богови биле изедначувани со римските богови и се обожавале со римски имиња во контактните зони, процес познат како Интерпретатио Романа (латински: ''Interpretatio Romana''); подоцна, германските имиња биле применети и на римските богови (''Interpretatio Germanica''). Ова било направено за подобро да се разберат меѓусебните религии, како и да се синкретизираат елементите на секоја религија. Ова резултирало со усвојување на различни аспекти на римското обожавање и иконографија меѓу германските народи, вклучувајќи ги и оние што живееле на одредено растојание од римската граница.
Во подоцнежните векови, германската религија била под влијание и на христијанството. Постојат докази за присвојување на христијанската симболика на златните брактеати и евентуално во разбирањето на улогите на одредени богови. Христијанизацијата на германските народи била долг процес во кој има многу текстуални и археолошки примери за коегзистенција, а понекогаш и мешавина од паганско и христијанско обожавање и идеи. Христијанските извори често ги изедначуваат германските богови со демони и форми на ѓаволот (''Interpretatio Christiana'').
2 Космологија
2.1 Мит за создавањето
Веројатно е дека меѓу германските народи постоеле повеќе митови за создавањето. Митовите за создавањето не се потврдени за континенталните германски народи или Англосаксонците; Тацит ја вклучува приказната за потеклото на германските племиња од боговите Туисто (или Туиско), кој е роден од земјата, и Манус (''Германија, поглавје 2''), што резултира со поделба на три или пет германски подгрупи. Туисто се чини дека значи „близнак“ или „двојно битие“, што сугерира дека тој бил хермафродитско суштество способно да се оплоди. Овие богови се потврдени само во Германија. Не е можно да се одлучи врз основа на извештајот на Тацит дали митот имал за цел да опише потекло на боговите или на луѓето. Тацит, исто така, вклучува и втор мит: Семноните верувале дека потекнуваат од света шума од окови каде што живеел одреден бог (''Германија, поглавје 39'').
Единствениот нордиски сеопфатен мит за потеклото е даден од книгата „''Гилфагининг''“ од Прозата Еда. Според Гилфагининг, првото суштество бил џинот Имир, по кого следела кравата Аудумбла, што на крајот довело до раѓањето на Один и неговите двајца браќа. Браќата го убиваат Имир и го прават светот од неговото тело, пред конечно да ги направат првиот маж и жена од дрвја (Аск и Ембла). Некои научници се сомневаат дека Гилфагининг бил составен од разни контрадикторни извори, при што некои детали од тие извори се изоставени. Освен Гилфагининг, најважните извори за нордиските митови за создавање се едните поеми „''Вилуспа''“, „''Вафшруðнисмаљ''“ и „''Гримнисмаљ''“. Молитвата Весобрун од старовисокогермански јазик од 9 век започнува со серија негативни парови за да се опише времето пред создавањето, што покажува сличност со голем број нордиски описи за времето пред светот, што укажува на усно пренесена формула.
Можеби постои континуитет помеѓу Тацитовиот опис за Туисто и Манус и описот на ''Гилфагининг'' за создавањето на светот. Името ''Туисто'', ако значи „близнак“ или „двојно битие“, би можело да го поврзе со името на првобитното битие Имир, чие име веројатно има слично значење. Од друга страна, формата „Туиско“ може да сугерира врска со Тир. Слично, двата мита имаат генеалогија што се состои од дедо, татко, а потоа три сина. Името на Имир е етимолошки поврзано со санскритските Јама и иранските Јима, додека создавањето на светот од телото на Имир е паралелно со создавањето на светот од исконската суштество Пуруша во индиската митологија, што укажува не само на прагерманско потекло за Имир, туку и на уште постаро индоевропско потекло.
2.2 Мит за крајот на светот
Постојат докази за мит за крајот на светот во германската митологија, кој може да се реконструира во многу општи термини од преживеаните извори. Најпознат е митот за Рагнарок, потврден од старонордиски извори, кој вклучува војна меѓу боговите и суштествата на хаосот, што доведува до уништување на речиси сите богови, џинови и живи суштества во огнена катаклизма. По него следува преродба на светот. Идејата за уништување на светот со оган во јужногерманската област се чини дека е потврдена со постоењето на зборот ''Muspilli'' (веројатно „светски пожар“) што се однесува на крајот на светот во старогорногерманскиот јазик; сепак, можно е овој аспект да потекнува од христијанско влијание. Научните истражувања за Рагнарок имаат тенденција или да тврдат дека тоа е мит со сложено, делумно нескандинавско потекло, дека има индоевропски паралели и затоа потекло, или дека потекнува од христијанско влијание.
2.3 Физички космос
Информации за германската космологија се дадени само во нордиските извори, но постојат докази за значителен континуитет на верувањата и покрај варијациите низ времето и просторот. Научните истражувања се обележани со несогласување околу тоа дали Еда на Снори Стурласон е сигурен извор за претхристијанската нордиска космологија, бидејќи Снори несомнено наметнал уреден, христијански поглед на светот врз својот материјал.
Мидгард („место на живеење во средината“) се користи за да се однесува на населениот свет или бариера што го опкружува населениот свет во нордиската митологија. Терминот за прв пат е потврден како ''midjungards'' во готски јазик со преводот на Библијата од Вулфила (околу 370 година од нашата ера), и има сродни имиња во саксонскиот, староанглискиот и старогорногерманскиот јазик. Затоа, веројатно е старогерманска ознака. Во Прозната Еда, Мидгард се чини дека е и делот од светот населен од боговите. Местото на живеење на самите богови е познато како Асгард, додека џиновите живеат во земји понекогаш наречени Јотунхајм, надвор од Мидгард. Јасенот Игдрасил е во центарот на светот, и ги потпира небесата на ист начин како што се вели за саксонскиот столб Ирминсул. Светот на мртвите (Хел) се чини дека бил под земја, и можно е дека и царството на боговите првично било подземно. Норвежаните го замислувале населениот свет опкружен со еден вид змеј или змија, Јормунгандр; иако експлицитно е потврдено само во скандинавските извори, алузиите на чудовиште што го опкружува светот од јужна Германија и Англија сугерираат дека овој концепт можеби бил вообичаен германски.
2.4 Судбина
Некои христијански автори од средниот век, како што се Беде (околу 700) и Титмар од Мерзебург (околу 1000), им припишуваат силно верување во судбината и случајноста на следбениците на германската религија. Слично, староанглискиот, старогорногерманскиот и старосаксонскиот јазик го поврзуваат зборот за судбина, ''wyrd'', како упатување на неизбежна, безлична судбина или смрт. Додека науката од почетокот на 20 век верувала дека ова значи дека германската религија е во суштина фаталистичка, научниците од 1969 година забележале дека овој концепт се чини дека е силно под влијание на христијанизирана грчко-римска претстава за „фатална среќа“ (латински: ''fortuna fatalis''), наместо да го одразува германското верување. Сепак, нордискиот мит го потврдува верувањето дека дури и боговите биле подложени на судбината. Иако е јасно дека постарата наука ја претерувала важноста на судбината во германската религија, таа сепак имала свој концепт за судбината. Повеќето нордиски текстови што се занимаваат со судбината се херојски, што веројатно влијае на нивното прикажување на судбината.
Во нордиската митологија, судбината ја создавале натприродни женски суштества наречени Норни, кои се појавуваат или поединечно или како колектив и кои им ја даваат судбината на луѓето при раѓање и некако се вклучени во нивната смрт. Други женски суштества, дизирите и валкирите, исто така биле поврзани со судбината.
2.5 Задгробен живот
Раните германски верувања за задгробниот живот не се добро познати; сепак, изворите укажуваат на различни верувања, вклучувајќи верување во подземје, континуиран живот во гробот, свет на мртвите на небото и реинкарнација. Верувањата варирале во зависност од времето и местото и можеби биле контрадикторни во исто време и место. Двата најважни задгробни животи во посведочениот корпус се наоѓале во Хел и Валхала, додека се споменуваат и дополнителни дестинации за мртвите. Голем број извори го нарекуваат Хел општото живеалиште на мртвите.
Старонордиската сопствена именка Хел и нејзините сродни имиња во други германски јазици се користат за христијанскиот пекол, но тие првично се однесуваат на германско подземје и/или локација за задгробен живот што датира од пред христијанизацијата. Неговата поврзаност со западногерманскиот глагол helan („да се скрие“) сугерира дека можеби првично се однесувал на самиот гроб. Исто така, може да сугерира на идејата дека царството на мртвите е скриено од човечкиот поглед. Не било замислено како место на казна сè до раниот среден век, кога добива некои карактеристики на христијанскиот пекол. Опишано е како ладно, темно и на север. Валхала („сала на убиените“), од друга страна, е сала во Асгард каде што славните мртви живеат со Один, се гоштаваат и се борат.
Старонордискиот материјал често ја вклучува идејата дека мртвите живееле во своите гробови и дека понекогаш можат да се вратат како одмаздници. Неколку натписи во Стариот Футарк пронајдени на камења што означуваат гробови се чини дека имаат за цел да го спречат ова. Концептот за див лов на мртвите, првпат потврден во 11 век, се среќава низ германско говорните региони.
2.6 Религиозно значајни броеви
Во германската митологија, броевите три, девет и дванаесет играат важна улога. Симболичката важност на бројот три е широко потврдена кај многу култури, а бројот дванаесет е исто така потврден како значаен во други култури, што значи дека е можно странско влијание. Бројот три често се појавува како симбол на комплетност, што веројатно е начинот на кој треба да се разбере честата употреба во германската религија на тријади на богови или џинови. Групи од три бога се споменуваат во голем број извори, вклучувајќи го Адам од Бремен, Нордендорфската фибула, Старосаксонската крштевачка формула и други. Бројот девет може да се разбере како три тројки. Неговата важност е потврдена и во митологијата и во обожувањето.
3 Натприродни и божествени суштества
3.1 Богови
Германските богови биле категорија на натприродни суштества кои комуницирале со луѓето, како и со други натприродни суштества како што се џиновите (јотнари), вилениците и џуџињата. Разликата помеѓу боговите и другите натприродно моќни суштества можеби не е секогаш јасна. За разлика од христијанскиот бог, германските богови се раѓале, можат да умрат и не се во можност да ја променат судбината на светот. Боговите имале претежно човечки црти, со човечки форми, машки или женски пол и семејни врски и живееле во општество организирано како човечкото општество; сепак, нивниот вид, слух и сила биле натчовечки и поседувале натчовечка способност да влијаат на светот. Во рамките на религијата, тие функционирале како помагачи на луѓето, доделувајќи ''heil'' („среќа, добра среќа“) за правилно религиозно почитување. Придавската форма ''heilag'' (преведено како „свето“) е потврдена во сите германски јазици, вклучувајќи го и готскиот на Прстенот на Пјетроаса.
Врз основа на старонордиските докази, германскиот паганизам веројатно имал различни зборови што се однесувале на богови. Зборови што потекнуваат од прагерманскиот ''*ansuz'', потеклото на старонордиското семејство богови познати како Аси (''Aesir'', еднина ''Áss''), се потврдени како име за божествени суштества од целиот германски свет. Најраните сведоштва се името на воената божица ''Vih-ansa'' („божица на битката“) што се појавува на римски натпис од Тонгерен, со второ рано сведоштво на рунска копча за ремен пронајдена во Вимозе, Данска од околу 200 година од нашата ера. Историчарот Јордан ја споменува латинизираната форма ''anses'' во Гетика, додека староанглиската рунска поема ја потврдува староанглиската форма ōs, а постојат и лични имиња што го користат зборот од областа каде што се зборувал старогорногермански. Индоевропскиот збор за бог, ''*deiuos'', се наоѓа само во старонордискиот, каде што се појавува како ''týr''; Најчесто се појавува во множина (''tívar'') или во сложени имиња.
Во нордиската митологија, Асирите се едно од двете семејства на богови, а другото е Ванир: најважните богови од нордиската митологија им припаѓаат на Асирите и терминот може да се користи и за боговите воопшто. Се чини дека Ванирите биле претежно богови на плодноста. Нема докази за постоење на посебно семејство богови Ванири надвор од исландските митолошки текстови, имено Едската поема ''Vǫluspá'' и Прозата Еда и сагата Инглинга од Снори Стурлусон. Овие извори детално опишуваат митска војна Асир-Ванир, која, сепак, е прикажана сосема различно во различните извештаи.
3.2 Џинови (Јотуни)
Џиновите (Јотуни) играат значајна улога во германските митови како што се зачувани во Исланд, бидејќи се исто толку важни како и боговите во митовите за космологијата, создавањето и крајот на светот. Се чини дека тие биле разни видови моќни, небожествени натприродни суштества кои живееле во еден вид дивина и најчесто биле непријателски расположени кон луѓето и боговите. Тие имаат човечка форма и живеат во семејства, но понекогаш можат да добијат и животинска форма. Покрај старонордискиот: ''jötnar'', суштествата се нарекуваат и þursar, двата термина имаат сродни имиња во западногерманскиот;''jötunn'' веројатно е изведен од глаголот „да се јаде“, или се однесува на нивната сила, или евентуално на канибализам како карактеристична црта на џиновите. Џиновите често имаат посебна поврзаност со некои природни феномени, како што се мраз, планини, вода и оган. Научниците се поделени околу тоа дали во германската религија им се нуделе религиозни жртви или ритуали на џиновите. Научници како што се Гро Штајсланд и Нана Лека сугерираат дека поделбата на боговите од џиновите всушност не е многу јасна.
3.3 Елфи, џуџиња и други суштества
Германската религија содржела и разни други митолошки суштества, како што е монструозниот волк Фенрир, како и суштества како што се вилењаци, џуџиња и други небожествени натприродни суштества.
Елфите се суштества од германската долна митологија кои се претежно машки и се појавуваат како колектив. Снори Стурлусон ги дели елфите во две групи, темни елфи и светли елфи; сепак, оваа поделба не е потврдена на друго место. Разбирањето на луѓето за елфите варирало во зависност од времето и местото: во некои случаи тие биле божествени суштества, во други мртви предци, духови на природата или демони. Во нордиското паганско верување, елфите се чини дека биле обожавани до одреден степен. Концептот на елфите почнува да се разликува помеѓу Скандинавија и западногерманските народи во средниот век, веројатно под келтско влијание. Во англосаксонска Англија, елфите се чини дека биле потенцијално опасни, моќни натприродни суштества поврзани со шуми, полиња, ридови и водни површини.
Како и вилениците, џуџињата се суштества од германската долна митологија. Тие се претежно машки и се замислуваат како колектив; сепак, џуџињата со поединечни имиња играат важна улога и во нордиската митологија. Во нордиските и германските текстови, џуџињата живеат во планини и се познати како големи ковачи и занаетчии. Тие можеби првично биле духови на природата или демони на смртта. Снори Стурлусон ги изедначува џуџињата со подгрупа на вилениците, а многу средновековни германски епови и некои старонордиски митови им даваат имиња на џуџињата со зборот ''gmh'' или ''non'' („елф“) во нив, што укажува на одредена забуна помеѓу двете. Сепак, нема докази дека џуџињата биле обожавани. Во англосаксонска Англија, џуџињата биле потенцијално опасни натприродни суштества поврзани со лудило, треска и деменција и немаат позната поврзаност со планините.
Змејовите се појавуваат во германската митологија, со нордиски примери како што се Нидхегр и светската змија Јермунгандр. Во (доцните) извори за скандинавската религија, змејовите играат важна улога во митската космологија. Тешко е да се каже колку постојните извори биле под влијание на грчко-римските и христијанските идеи за змејовите. Врз основа на изворниот збор ( |lintwurm, поврзано со |linnr, „змија“), раниот опис во ''Беовулф'' и раните сликовни прикази, тие веројатно биле замислени како змијови и со голема големина, способни да плукаат отров или оган и живееле под земјата. Научниот консензус е дека германските змејови првично биле повеќе змијски или црвовидни и не можеле да летаат, но дека идејата за летачки змејови влегла од грчко-римската култура. Средновековните германски јазици не правеле лингвистичка или концептуална разлика помеѓу змии и змејови во нивната митологија.
4 Пантеон
Поради недостатокот на извори и потеклото на германските богови во широк временски период и на различни локации, не е можно да се реконструира целосен пантеон на германски божества што важи за германската религија насекаде; ова е можно само за последната фаза од германската религија, нордискиот паганизам. Луѓето во различни времиња и места би обожавале различни индивидуални богови и групи богови. Доказите за имиња на места што содржат божествени имиња даваат одредена индикација за тоа кои богови биле важни во одредени региони, меѓутоа, таквите имиња не се добро потврдени или истражени надвор од Скандинавија.
Следниот дел прво вклучува некои информации за боговите посведочени за време на римскиот период, потоа четирите главни германски богови ''*Тиваз'' (Тир), ''Тунраз'' (Тор), ''*Воданаз'' (Один) и ''Фријо'' (Фриг), кои се сигурно посведочени уште од раниот среден век, но веројатно биле обожавани за време на римско време, и конечно некои информации за други богови, од кои многу се посведочени само во нордискиот паганизам.
4.1 Римска ера
4.1.1 Германски богови со римски имиња
Римските автори Јулиј Цезар и Тацит користат римски имиња за да опишат странски богови, но додека Цезар тврди дека Германците не обожавале поединечни богови, туку само природни феномени како што се сонцето, месечината и огнот, Тацит споменува голем број божества, велејќи дека најпочитуваниот бог е Меркур, проследен од Херкулес и Марс; тој исто така ги споменува Изида, Одисеј и Лаерт. Научниците генерално го толкуваат Меркур како Один, Херкулес како Тор, а Марс како Тир. Сепак, бидејќи овие имиња се потврдени многу подоцна, постои одредена сомнеж во врска со овие идентификации и се претпоставува дека боговите што ги нарекувал Тацит не биле обожавани од сите германски народи или дека тој пренел информации за Галите на Германците.
Самите Германци, исто така, обожавале богови со римски имиња на вотивни олтари изградени според римската традиција; додека изолирани случаи на германски имиња (како што е ''Mars Thingsus'') укажуваат дека се мислело на германски бог, честопати не е можно да се знае дали се мисли на римскиот бог или на германски еквивалент. Повеќето зачувани посветувања се на Меркур. Од друга страна, на женските божества не им биле давани римски имиња. Дополнително, германските говорници, исто така, ги преведувале имињата на римските богови на своите јазици (''la'') најзначајно во германските денови од неделата. Обично преводот на деновите од неделата датира од 3-ти или 4-ти век од н.е.; сепак, тие не се потврдени сè до раниот среден век. Ова доцно сведоштво ги тера некои научници да ја доведат во прашање корисноста на деновите од неделата за реконструкција на раната германска религија.
4.1.2 Алкис
Тацит споменува божествен пар близнаци наречени Алкис, обожавани од Нахарвали, кои ги споредува со римските коњаници близнаци Кастор и Полукс. Овие близнаци можат да се поврзат со индоевропскиот мит за божествените коњаници близнаци (Диоскури), потврден во различни индоевропски култури. Меѓу подоцнежните германски народи, фигури-основачи на близнаци како што се Хенгист и Хорса алудираат на мотивот на божествените близнаци; имињата на Хенгист и Хорса значат „коњ“, зајакнувајќи ја врската. Во Скандинавија, слики од божествени близнаци се потврдени од 15 век п.н.е. до 8 век од н.е., по што тие исчезнуваат, очигледно како резултат на религиозни промени. Нордиските текстови не содржат препознатливи божествени близнаци, иако научниците барале паралели меѓу боговите и хероите.
4.1.3 Нертус
Во ''Германија'', Тацит споменува дека Ломбардите и Суебите ја почитувале божицата Нерт, и ги опишува нејзините обреди во детали. Во нивниот центар е церемонијална поворка со коли. Колата на Нерт е пронајдена на неодреден остров во „океанот“, каде што се чува во света шумичка и е облечена во бела ткаенина. Само свештеник може да ја допре. Кога свештеникот ќе го открие присуството на Нерт покрај колата, колата ја влечат јуници. Колата на Нерт е пречекана со прослава и мир насекаде каде што оди, а за време на нејзината поворка никој не оди во војна и сите железни предмети се заклучени. Со текот на времето, откако божицата ќе се насити од човечко друштво, свештеникот ја враќа колата во нејзиниот „храм“, а робовите ритуално ја мијат божицата, нејзината кола и ткаенината во „затскриено езеро“. Според Тацит, робовите веднаш се дават во езерото.
Поголемиот дел од современите научници го идентификуваат Нертус како директен етимолошки претходник на старонордиското божество Нјорðр, потврдено повеќе од илјада години подоцна. Сепак, ''Нјорðр'' е потврден како машко, што доведува до многу предлози во врска со оваа очигледна промена, како што се мотивите на инцест опишани меѓу Ванирите, група богови на кои припаѓа ''Нјорðр'', во старонордиските извори.
4.1.4 Матрони
Збирки од три божици познати како матрони се појавуваат на бројни вотивни олтари од римската провинција Германија инфериорна, особено од Келн, кои датираат од третиот и четвртиот век од нашата ера. Олтарите прикажуваат три жени во неримска облека. Околу половина од преживеаните олтари на матрони може да се идентификуваат како германски поради нивните имиња; други имаат латински или келтски имиња. Имињата често се поврзани со место или етничка група, но голем број се поврзани со вода, и многу од нив се чини дека укажуваат на дарежлива и заштитничка природа. И покрај нивната честота во археолошките записи, матроните не се споменуваат во ниту еден пишан извор.
Матроните може да бидат поврзани со женски божества потврдени во колективи од подоцнежни времиња, како што се Норните, дизирите и валкирите; Рудолф Симек сугерира дека врската со дизирот е најверојатна. Дизирот може етимолошки да биде поврзан со помали хиндуистички божества познати како дисани, кои исто така се појавуваат во група; ова би им дало индоевропско потекло. Од Јакоб Грим, научниците се обидуваат да го поврзат дизирот со ''goh'' пронајден во старогорскиот Прв Мерзебургски магичен аром и со претпоставено корегирано име на место од Тацит; сепак, овие врски се оспорени. Дисирите делат некои функции со Норните и валкирите, а нордиските извори сугерираат тесна поврзаност помеѓу трите групи нордиски помали женски божества. Предложени се и други врски на матроните: англосаксонскиот пагански фестивал на „ноќта на мајките“ (латински: ''as'') спомената од Беде е поврзана со матроните. Слично на тоа, слабо потврдените англосаксонски божици Еостре и Реда може да бидат поврзани со матроните.
4.1.5 Други женски божества
Освен Нерт, Тацит на друго место споменува и други важни женски божества обожавани од германските народи, како што се Тамфана од Марсите (''Анали'', 1:50) и „мајката на боговите“ (''la'' ) од страна на Аестиите (''Германија'', поглавје 45).
Покрај колективните ''la'', вотивните олтари од Римска Германија сведочат за голем број индивидуални божици. Божицата Нехеленија е посведочена на бројни вотивни олтари од 3 век од н.е. на островите Валхерен и Норд-Бевеланд на Рајна, како и во Келн. Посветните натписи за Нехеленија сочинуваат 15% од сите постоечки посветувања на богови од римската провинција Германија инфериорна и 50% од посветувањата на женски божества. Се чини дека таа била поврзана со трговија и трговија, и веројатно била хтонско божество: таа обично е прикажана со корпи со овошје, куче или со прамецот на брод или весло. Нејзините атрибути се заеднички со хеленистичко-египетската божица Изида, што укажува на поврзаност со Изида од Суебите спомената од Тацит. И покрај нејзината очигледна важност, таа не е посведочена во подоцнежните периоди.
Друга божица, Хлудана, е исто така потврдена од пет вотивни натписи покрај Рајна; нејзиното име е сродно со старонордискиот Хлодин, едно од имињата на Јерд (земја), мајката на Тор. Затоа се претпоставува дека таа можеби била хтонско божество, веројатно поврзано и со подоцнежни посведочени личности како што се Хел, Хулд и Фрау Холе.
4.2 Пост-римска ера
4.2.1 *Тиваз/Тир
Богот *Тиваз (Тир) може да биде потврден уште од 450–350 година п.н.е. на шлемот Негау. Етимолошки, неговото име е поврзано со ведскиот Дјаус и грчкиот Зевс, што укажува на потекло од реконструираното индоевропско божество на небото *Диес. Според тоа, тој е единствениот потврден германски бог кој веќе бил важен во индоевропско време. Кога деновите во неделата биле преведени на германски, Тир бил поврзан со римскиот бог Марс, така што ''la'' (ден на Марс) станал „вторник“ („ден на *Тиваз/Тир“). Вотивен натпис на „Марс Тингсус“ (Марс на стварта) сугерира дека тој имал врска и со правната сфера.
Научниците генерално веруваат дека Тир со текот на времето станувал сè помалку важен во скандинавската гранка на германскиот паганизам и во голема мера престанал да биде почитуван до Викиншката ера. Тој игра главна улога само во еден мит, врзувањето на монструозниот волк Фенрир, за време на кое Тир ја губи раката.
4.2.2 *Тунраз/Тор
Тор бил најпознатиот и можеби најобожаваниот бог во Скандинавија во Викиншката ера. Кога деновите во неделата биле преведени на германски, тој бил поврзан со Јупитер, така што ''la'' („ден на Јупитер“) станува „четврток“ („ден на Тунраз/Тор“). Ова е во спротивност со претходното la, каде што генерално се смета дека Тор е Херкулес. Текстуални извори како што е Адам од Бремен, како и поврзаноста со Јупитер во la сугерираат дека можеби бил глава на пантеонот, барем во некои времиња и места. Алтернативно, чеканот на Тор можеби се изедначувал со молњата на Јупитер. Надвор од Скандинавија, тој се појавува на фибулите на Нордендорф (6 или 7 век од н.е.) и во Старосаксонскиот крштелен завет (9 век од н.е.). Дабот на Јупитер, уништен од Свети Бонифациј меѓу Хатите во 723 година од н.е., исто така обично се претпоставува дека му бил посветен на Тор.
Рунските камења од викиншкото доба, како и фибулите на Нордендорф, се чини дека го повикуваат Тор да благословува предмети. Најважните археолошки докази за обожавањето на Тор во Скандинавија од викиншкото доба се наоѓаат во форма на привезоците со чекан на Тор. Митовите за Тор се посведочени само од Скандинавија и не е јасно колку е репрезентативен нордискиот корпус за целиот германски регион. Бидејќи името на Тор значи „гром“, научниците од Јакоб Грим го толкуваат како бог на небото и времето. Во нордиската митологија, тој дели карактеристики со други индоевропски богови на гром, вклучително и неговото убивање чудовишта; овие карактеристики веројатно произлегуваат од заеднички индоевропски извор. Сепак, во постоечката митологија за Тор, тој има многу мала поврзаност со гром.
4.2.3 *Воданаз/Один
Один (*''Воданаз'') игра главна улога во голем број митови, како и во добро потврдени нордиски ритуали; се чини дека бил почитуван од многу германски народи во раниот среден век, иако неговите точни карактеристики веројатно варирале во различни времиња и места. Во германските денови од неделата, Один се изедначува со Меркур, ''la'' („ден на Меркур“) што станал „среда“ („ден на *Воданаз/Один“), асоцијација што е во согласност со вообичаената научна интерпретација на ''la'' и се среќава и кај раните средновековни автори. Можеби е инспирирано од врските на боговите со таинственото знаење и со мртвите.
Староста на култот на Один е спорна. Најраниот јасен осврт на Один по име е пронајден на C-брактеат откриен во Данска во 2020 година. Датирано уште од 400-тите години, на брактеатот има натпис од пранордскиот старец Футарк на кој пишува „Тој е човекот на Один“. Археолошки докази за Один се наоѓаат во форма на неговите подоцнежни презимиња на рунски натписи пронајдени во дански мочуришта од 4 или 5 век од н.е.; други можни археолошки сведоштва може да датираат од 3 век од н.е. Слики од Один кои датираат од доцниот период на миграција се познати од Фризија, но се чини дека дошле таму од Скандинавија.
Во нордиските митови, Один игра една од најважните улоги од сите богови. Тој е посведочен и во митовите надвор од нордиската област. Во средината на 7 век од н.е., француско-бургундскиот хроничар Фредегар раскажува дека „Водан“ им го дал името на Ломбардите; оваа приказна се појавува и во приближно современото ''Origo gentis Langobardorum'', а подоцна и во ''Historia Langobardorum'' на Павле Ѓаконот (790 н.е.). Во Германија, Один е посведочен како дел од божествена тријада на фибулите на Нордендорф и втората мерзебуршка амајлија, во која тој го лекува коњот на Балдер. Во Англија, тој се појавува како исцелителен магионичар во амајлијата „Девет билки и во англосаксонските генеалогии. Спорно е дали бил обожаван меѓу Готите.
4.2.4 *Фриџо/Фриг
Единствената голема нордиска божица што се наоѓа и во предвикиншкиот период е Фрига, сопругата на Один. Кога германските денови во неделата биле преведени, Фрига била изедначена со Венера, така што ''la'' („ден на Венера“) станал „петок“ („ден на Фриџо/Фриг“). Овој превод сугерира врска со плодноста и сексуалноста, а нејзиното име етимолошки е изведено од индоевропски корен што значи „љубов“. Во приказните за тоа како Ломбардите го добиле своето име, Фреа (Фриг) игра важна улога во измамата на својот сопруг Водан (Один) да им ја даде победата на Ломбардите. Таа е спомената и во Мерзебуршките магии, каде што покажува магични способности. Единствениот нордиски мит во кој Фриг игра голема улога е смртта на Балдр, и има само малку докази за култ на Фриг во Скандинавија.
4.2.5 Други богови
Богот Балдр е посведочен од Скандинавија, Англија и Германија; освен старогорогерманската втора Мерзебуршка амајлија (9 век од н.е.), сите литературни референци за богот се од Скандинавија и ништо не се знае за неговото обожавање.
Богот Фрајр бил најважниот бог на плодноста од Викиншката ера. Понекогаш е познат како Ингви-Фрајр, што би го поврзало со богот или херојот *''Ингваз'', претпоставениот предок на Ингуаеоните пронајден во ''„Германија“'' на Тацит, чие име е потврдено во старонордиската рунска поема (8-ми или 9-ти век од н.е.) како Инг. Мал бог по име Форсети е потврден во неколку старонордиски извори; тој генерално е поврзан со фризискиот бог Фосите, кој бил обожаван на Хелголанд, но оваа врска е неизвесна. Старосаксонската крштелна формула и некои староанглиски генеалогии споменуваат бог Сакснот, кој се чини дека е основач на Саксонците; некои научници го идентификуваат како форма на Тир, додека други предлагаат дека тој може да биде форма на Фрајр.
Најважната божица во запишаниот старонордиски пантеон била сестрата на Фрајр, Фреја, која се појавува во повеќе митови и се чини дека била обожавана повеќе од Фрига, жената на Один. Таа била поврзана со сексуалноста и плодноста, како и со војната, смртта и магијата. Не е јасно колку е старо обожавањето на Фреја, и нема неоспорни докази за неа или за некој од боговите на ванирите во јужната германска област. Постои значителна дебата за тоа дали Фрига и Фреја првично биле истата божица или аспекти на истата божица.
Освен Фреја, многу богови и божици се познати само од Скандинавија, вклучувајќи ги Агир, Хедр, Хонир, Хајмдал, Идун, Локи, Њердр, Сиф и Улр. Постојат голем број споредни или регионални богови споменати во разни средновековни нордиски извори: во некои случаи, не е јасно дали тие се литературни креации по преобраќањето. Многу регионални или многу локални богови и духови веројатно воопшто не се споменати во изворите. Исто така е веројатно дека многу богови од римската ера и континенталните германски богови не се појавуваат во нордиската митологија.
5 Места и објекти за богослужба
5.1 Божествени слики
Јулиј Цезар и Тацит тврделе дека Германците не ги почитувале своите богови во човечка форма; сепак, ова е топос на античката етнографија кога се опишуваат наводно примитивни луѓе. Археолозите пронашле германски статуи кои изгледа прикажуваат богови, а Тацит се чини дека си противречи себеси кога дискутира за култот на Нерт (''Германија,'' поглавје 40); Едската поема Хавамал исто така споменува дрвени статуи на богови, додека Григориј Турски (''Historia Francorum II: 29'') споменува дрвени статуи и такви направени од камен и метал. Археолозите не пронашле никакви божествени статуи што датираат од по крајот на периодот на миграција; веројатно е дека тие биле уништени за време на христијанизацијата, како што постојано се прикажува во нордиските саги.
Грубо резбани дрвени машки и женски фигури кои можеби прикажуваат богови се чести наоди во мочуриштата; овие фигури генерално ја следат природната форма на гранка. Не е јасно дали самите фигури биле жртви или биле суштествата на кои им била дадена жртвата. Повеќето датираат од првите неколку векови од нашата ера. За предримското железно доба, посведочени се и статуи слични на штици кои биле поставувани на опасни места на кои се среќавале во секојдневниот живот. Повеќето статуи биле направени од дабово дрво. Мали животински фигурини на говеда и коњи се наоѓаат и во мочуриштата; некои можеби се носеле како амајлии, додека други се чини дека биле поставени покрај огништата пред да бидат жртвувани.
Светите места од периодот на миграција често содржат златни брактеати и фигури од златна фолија кои прикажуваат очигледно божествени фигури. Брактеатите првично се базираат на мотиви пронајдени на римски златни медалјони и монети од ерата на Константин Велики, но станале многу стилизирани. Неколку од нив имаат рунски натписи кои може да бидат имиња на Один. Други, како што е Тролхетен-А, може да прикажуваат сцени познати од подоцнежните митолошки текстови.
Камените олтари на матроните и Нехаленија прикажуваат жени во германска облека, но инаку следат римски модели, додека сликите на Меркур, Херкулес или Марс не покажуваат никаква разлика од римските модели. Низ цела Германија се пронајдени многу бронзени и сребрени статуи на римски богови, некои направени од самите ''Германци'', што укажува на присвојување на овие фигури од страна на ''Германците''. Хајко Штојер сугерира дека овие статуи веројатно биле реинтерпретирани како локални, германски богови и користени на домашни олтари: наод од Оденсе кој датира од околу 100–300 година од нашата ера вклучува статуи на Меркур, Марс, Јупитер и Аполон. Увезените римски мечеви, пронајдени од Скандинавија до Црното Море, често го прикажувале римскиот бог Марс Ултор („Марс Одмаздникот“).
5.2 Свети места
Цезар и Тацит тврделе дека античките Германци немале храмови и дека се поклонувале само во свети шумички. Меѓутоа, додека шумичките, дрвјата, мочуриштата, изворите и езерата несомнено биле сметани за свети места од страна на ''Германците'', постојат археолошки докази за храмови. Археологијата, исто така, укажува дека неолитските структури и тумулите од бронзеното доба биле користени како места за богослужба. Штојер тврди дека наодите на жртвени места затворени со палисада во Англија укажуваат дека слично затворени области во северна Германија и Јитланд можеби биле свети места. Големите огништа во близина на населбите, пронајдени на многу места, вклучувајќи ги оние од бронзеното доба, предримското железно доба и периодот на миграција, веројатно служеле како ритуални, политички и социјални локации. Големите сали во населбите веројатно исполнувале и церемонијални религиозни функции.
Тацит споменува храм на божицата Тамфана во ''Анали'' 1.51, а го користи и зборот ''la'' во однос на Нертус во ''Германија'', иако ова едноставно може да значи осветено место, а не зграда. Подоцнежните христијански извори се однесуваат на храмови користен од Франките, Ломбардите, континенталните Саксонци и Англосаксонците, додека ''Lex Frisionum'' (фризиско право) по конверзијата продолжил да вклучува казни за оние кои провалувале во или осквернувале храмови. Храм посветен на Херкул од територијата на Батавите во Емпел во Холандија покажува типичен римско-келтски стил на градење. Други храмови во римски стил посветени на матроните се познати од регионот на Долна Рајна.
Ран скандинавски храм е идентификуван во Упакра, современа Шведска. Зградата, многу голема сала со два влеза, била повторно изградена на точно истото место 7 пати од 200 до 950 година од н.е. Архитектонски, храмот наликува на подоцнежните скандинавски цркви од летви во градбата. Зградата била опкружена со животински коски и неколку човечки коски. Слична градба е пронајдена во Молебеквеј на Зеланд, која датира од 3 век од н.е., додека подоцнежните фази на ритуална куќа во Тисо во Зеланд (850–950 година од н.е.) исто така личат на црква од летви.
Најважниот опис на скандинавски храм е оној на Храмот во Упсала од Адам од Бремен (11 век): тој го опишува храмот како место каде што се наоѓаат идолите на Бор, Тор, Один и Фрај (Фрико). Глосите споменуваат постоење на големо дрво и бунар во близина каде што се принесувале жртви. Некои аспекти од описот на Адам се чини дека се неточни, веројатно под влијание на нордиската митологија. Археологијата покажа дека Упсала станала важен култен центар околу 500 година од нашата ера, со главна кралска сала која датира од 600 до 800 година од нашата ера и имала големи врати со железни спирали рамни на дрвото. Четири големи надгробни могили биле изградени југозападно од главната сала, а имало и ритуални патишта со редови големи дрвени столбови и редови камини. Аранжманите укажуваат дека имало различни поворки и ритуали и во и околу Гамла Упсала. Единствените материјални остатоци од ритуалите што некогаш се извршувале таму се од животни; Возраста на животните укажува дека тие биле положени во март, што се совпаѓа со пишаните извори за ''Dísablót''.
5.3 Свети дрвја, шумички и столбови
Светите дрвја се јавуваат како важни симболи во многу предмодерни култури, особено оние од индоевропско потекло. Современите научници, врз основа на грчко-римското религиозно разбирање, обично прават разлика помеѓу свети шумички и дрвја, каде што се обожава бог, и обожавање на дрвјата како божества (култ на дрвја); не е јасно дали оваа разлика е валидна за германската религија. Тацит ги опишува древните Германи како обожаватели во свети шумички, вклучувајќи ја шумата од окови на Семноните и шумата каде што Алкидите биле обожавани од Наханарвалите. Тацит ги споменува следниве функции за германските свети шумички: прикажување на заробени непријателски знамиња и оружје, чување на животинските знамиња на Батавите (Так. истори. 4.22) и жртвување на луѓе. Реконструираните германски зборови за свети шумички вклучуваат *''nimið-'', *''alh-'' и *''haruh-'', кои можеби првично опишувале различни функции на шумичките.
Физичките дрвја или столбови би можеле да претставуваат или светско дрво (''Yggdrasil'' во нордиската митологија), или светски столб. Современите научници го опишуваат таквото свето дрво како ''axis mundi'' („центар на светот“), центар што се протега по должината и поврзува повеќе нивоа на универзумот, а истовремено го претставува и самиот свет. Во Римска Германија, најчесто се наоѓаат столбови што го прикажуваат богот Јупитер како јавач; тие веројатно имаат келтска позадина и одредена врска со поимот светско дрво или столб. Еден пример за свето дрво во средниот век е дабот на Јупитер, наводно исечен од Свети Бонифациј во 724 година од нашата ера во Хесен. Адам од Бремен споменува свето дрво во Храмот во Упсала, но постоењето на ова дрво е контроверзно меѓу научниците. Исто така се споменува во сагата Херварар, и можеби бил централен фокус на локацијата и го претставувал светското дрво Игдрасил. Дополнителна поддршка за постоењето на вотивни дрвја е дадена од корен од бреза опкружен со животински черепи што бил ископан во Фросе. Паганските англосаксонски населби честопати содржеле големи столбови, кои биле осудени како фокуси на паганско обожавање од англискиот епископ Алдхелм од 6 век. Ирминсул (''голем столб'' на старосаксонците) кај континенталните Саксонци можеби бил дел од таков култ на столбови.
6 Верници
6.1 Животинска симболика и воени бендови
Нордиските текстови по преобраќањето споменуваат посветени групи воини, од кои некои, ''non'' (берсеркери) и ''non'', биле поврзани со мечки и волци, соодветно. Во сагата „Инглинга“, Снори Стурлусон ги поврзува овие воини со Один. Многу научници тврдат дека воинските групи, со нивните иницијациски обреди и форми на организација, можат да се проследат до времето на Тацит, кој дискутира за неколку воински групи и друштва меѓу ''Германците''. Овие научници понатаму тврдат дека овие групи можат да се проследат подалеку до праиндоевропските претходници до одреден степен. Други научници, како што е Ханс Кун, го оспоруваат континуитетот помеѓу нордиските и претходните воински групи. Гробови за инхумација и кремација што содржат канџи, заби и кожи од мечки се наоѓаат низ целата германско говорна област, особено чести на Елба од 100 година п.н.е. до 100 година од н.е. и во Скандинавија од 2 до 5 век од н.е.; овие може да бидат поврзани со воинските друштва.
Археолозите пронашле метални предмети, особено на оружја и брошеви, украсени со животинска уметност и датирани од 4-ти до 12-ти век од н.е. во Скандинавија. Меѓу прикажаните животни се змии, грабливи птици, волци и диви свињи. Некои научници ги дискутираат овие слики како поврзани со шаманизмот, додека други ја сметаат животинската уметност за слична на скалдските кенинзи, способна да изрази и христијански и пагански значења.
6.2 Ритуални специјалисти
Научниците се поделени во однос на природата и функцијата на германските специјалисти за ритуали: многу научници за религиозни студии веруваат дека првично не постоела класа свештеници и дека култните функции најчесто ги извршувале кралеви и поглавари; сепак, многу филолози тврдат врз основа на реконструирани зборови за „свештеник“ дека постоела специјализирана класа свештеници. Цезар вели дека ''Германците'' немале друиди, додека Тацит споменува неколку свештеници. Римските извори не споменуваат поинаку германски култни функционери. Подоцнежните описи на слични ритуали на оние споменати кај Тацит не споменуваат никакви специјалисти за ритуали; сепак, разумно е да се претпостави дека тие продолжиле да постојат. Иако специјалистите за ритуали во Скандинавија од викиншкото доба можеби имале дефинирачки инсигнии како што се стапови и прстени за заклетва, не е јасно дали тие формирале хиерархија и се чини дека исполнувале и некултни улоги во општеството.
И Цезар и Тацит споменуваат жени вклучени во фрлање жрепка и пророкување, а постојат и некои други индикации за жени специјалисти за ритуали. Тацит и римскиот писател Касиј Дио (163-околу 229 година од н.е.) споменуваат неколку пророчици по име, додека еден остракон од Египет сведочи за една што живеела во вториот век од н.е. Жена специјалист за ритуали по име Гамбара се појавува кај Павле Ѓаконот (8 век). Празна во историските записи се јавува сè додека северногерманските записи не започнале повеќе од еден милениум подоцна, кога старонордиските саги често споменуваат жени специјалисти за ритуали меѓу северногерманските народи, и во форма на свештенички и гатачки. И Тацит и ''Ерик сага рауда'' ја споменуваат пророчицата што пророкува од подигната платформа, додека ''Ерик сага рауда'' исто така споменува употреба на стап.
7 Обреди и практики
7.1 Погребни обреди
Увид во германската религија може да се добие преку погребните обичаи, кои многу варирале во време и простор, но сепак покажуваат неколку конзистентни практики. Германските народи генерално практикувале кремација сè до првиот век п.н.е., кога почнуваат да се појавуваат ограничени погребувања со инхумација. Пепелта обично се ставала во урна, но позната е и употребата на јами, могили и случаи кога пепелта се оставала на кладата по кремацијата. Во Скандинавија од викиншкото доба, дури половина од населението можеби не добило никаков гроб, со расфрлана пепел или незакопани тела. Гробните предмети, кои можеле да бидат скршени и ставени во гробот или изгорени на кладата со телото, вклучувале облека, накит, храна, пијалоци, садови и прибор. Почнувајќи од почетокот на 1 век од н.е., малцинство од гробовите вклучувале и оружје. На континентот, погребувањето со инхумација станува најчеста форма на погребување кај јужните германски народи до крајот на периодот на миграција, додека кремацијата останува почеста во Скандинавија. Во периодот на миграцијата и меровиншкиот период, гробот често се отворал повторно и овие гробни подароци се отстранувале, или како грабеж на гробови или како дел од овластено отстранување. До меровиншкиот период, повеќето машки погреби вклучуваат оружје.
Честопати, урните биле покривани со камења, а потоа опкружени со кругови од камења. Урните на мртвите често биле ставани во погребална куќа, која можеби служела како култна структура. Гробиштата можеле да бидат поставени околу или повторно да се користат стари могили од бронзеното време, а подоцна да се поставуваат во близина на римски урнатини и патишта, веројатно за да се олесни преминувањето на мртвите во задгробниот живот. Некои гробови вклучувале погребувања на коњи и кучиња; коњите можеби биле наменети како средства за пренесување во задгробниот живот. Погребувања со кучиња се наоѓаат на широка област во текот на периодот на миграција; можно е дека тие биле наменети или за заштита на починатите во задгробниот живот или за спречување на враќањето на мртвите како одмаздници.
По 1 година од н.е., погребувањата со инхумација во големи гробни могили со дрвени или камени гробни комори, кои содржеле скапи гробни прилози и биле одвоени од нормалните гробишта, почнуваат да се појавуваат низ целата германска област. До 3 век, елитни погребувања се потврдени од Норвешка до Словачка, а голем број се појавуваат на Јитланд. Овие гробови обично вклучуваат садови и прибор за јадење: ова можеби било наменето за починатиот да го користи во задгробниот живот или можеби се користело во погребен оброк. Во 400-тите години од н.е., практиката на поставување елитни de („редови гробови“) се појавува кај континенталните германски народи: овие гробови биле распоредени во редови и содржат големи количини злато, накит, украси и други луксузни предмети. За разлика од гробиштата за кремација, само неколку стотици лица се пронајдени закопани во гробиштата Рајхенгребер. Елитните коморни гробови станале особено чести во Скандинавија во 9-ти и 10-ти век, во кои телото на починатиот понекогаш било закопувано седејќи со предмети во рацете или во скутот.
Камења поставени во форма на брод се познати од Скандинавија, каде што понекогаш се опкружени со гробови или повремено содржат една или повеќе кремации. Најраното погребување на брод е пронајдено во Јитланд од доцниот римски империјален период. Друго претходно погребување е од надвор од Скандинавија, во близина на Врмен на реката Везер во северна Германија од 4-ти или 5-ти век од н.е. Погребувања на бродови се потврдени во Англија од околу 600 година од н.е. и од цела Скандинавија и области каде што Скандинавците патувале почнувајќи од приближно истото време и со векови потоа. Во некои случаи, починатиот очигледно бил кремиран во бродот пред да се фрли насип врз него, како што е опишано од Ахмад ибн Фадлан за Русите. Научниците дебатираат за значењето на овие погребувања: бродот можеби бил средство за транспорт до следниот живот или можеби претставувал сала за гозби. Делови од бродовите честопати биле оставени непокриени подолг временски период.
7.2 Гатање
Различни практики за гатање на иднината се потврдени за германскиот паганизам, од кои некои веројатно се практикувале само во одредено време или место. Главните извори за германското гатање се Тацит, христијански текстови од раниот средновековен период од мисионерскиот период (како што се покајничките посланија и франкиските капитуларии) и разни текстови што ги опишуваат скандинавските практики; сепак, вредноста на сите овие извори за вистинските германски практики е предмет на дебата.
Фрлањето и влечењето жрепка за одредување на иднината е добро потврдено кај германските народи во средновековните и античките текстови; лингвистичката анализа потврдува дека тоа била стара практика. Од 2002 година, околу 160 жрепки направени од разни материјали се пронајдени на археолошки локалитети од римската ера и периодот на миграцијата. Најдеталниот опис на германските жрепки се наоѓа во Тацит, ''Германија,'' поглавје 10. Според Тацит, ''Германците'' фрлале жрепки, направени од дрво на овошни дрвја и обележани со знаци, на бел лист, по што три жрепки биле влечени или од главата на семејството или од свештеник. Иако знаците што ги споменува Тацит се толкуваат како руни, повеќето научници веруваат дека тие биле едноставни симболи. Исландските извори од тринаесеттиот век, исто така, потврдуваат влечење жрепки изрезбани со знаци; сепак, постои дебата за тоа дали овие подоцнежни извори претставуваат форма на искушение што било воведено со христијанството или продолжение на германската практика.
Друга важна форма на гатање вклучувала животни. Толкувањето на дејствата на птиците е вообичаена практика низ целиот свет и е добро потврдено кај ''Германците'' и Нордијците. Поуникатно, Тацит вели дека ''Германците'' го користеле ржињето на коњите за да ја предвидат иднината. Иако нема подоцнежни или поткрепувачки докази за гатањето со коњи на Тацит, важноста на коњите во германската религија е добро потврдена. И двете форми на гатање може да бидат поврзани со прикажувањето на птици и коњи на златни брактеати.
Исто така, се потврдени и неколку други методи на гатање. Тацит ги споменува дуелите како метод за учење на иднината; додека нордиските извори сведочат за многу дуели, ниеден очигледно не се користи за гатање. Римските и христијанските извори понекогаш тврдат дека германските народи ја користеле крвта или утробата на човечките жртви за да ја гатаат иднината. Ова може да произлегува од античките топои отколку од реалноста, иако крвта играла важна улога во паганските ритуали. Нордиските извори вклучуваат дополнителни форми на гатање, како што е форма на некромантија позната како ''non'', како и ритуалите сеир.
7.3 Празници и фестивали
Доказите сугерираат дека германските народи имале повторливи жртви и фестивали во одредени периоди од годината. Честопати овие празници вклучувале жртвување на заеднички оброци, ритуално пиење, како и поворки и гатање. Речиси сите информации за германските религиозни фестивали се однесуваат на Западна Скандинавија, но Тацит споменува дека жртвата на божицата Тамфана се одржала на есен, додека Беде споменува фестивал наречен ''Модранихт'' кој се случил на почетокот на февруари, а Јонас од Бобио во „''Животот на Свети Колумбанус''“ (640-ти) споменува фестивал на Водан (Один) што го одржувале Суебите и вклучувал пиење пиво. Врз основа на неколку информатори и евентуално текстуални извори, Адам од Бремен опишува шведски жртвен фестивал што се одржува на секои девет години во Храмот во Упсала, додека Титмар од Мерзебург споменува сличен фестивал што се одржува секој јануари во Лејре во Зеланд. Шведскиот празник познат како ''sv'' се случи во февруари, исто време како и староанглискиот ''as''; единствениот друг широко потврден фестивал е Јуле околу Божиќ. Снори Стурлусон споменува три дополнителни фестивали во ''сагата Инглинга'': фестивал на почетокот на зимата за добра жетва, еден во средината на зимата за плодност и еден на почетокот на летото за победа. Летниот фестивал не е потврден на друго место, но Рудолф Симек тврди дека зимскиот фестивал веројатно бил во чест на предците, додека друг фестивал напролет бил за плодност.
7.4 Магија
Магијата е елемент на религијата што има намера да влијае на светот со помош на неземните со користење на одредени ритуали, средства или зборови. Изворите за претхристијанската магија кај германските народи се или текстуални описи или археолошки наоди на предмети. На германските јазици им недостасува заеднички збор што може да се преведе како „магија“, и нема индикации дека германските народи правеле разлика помеѓу „бела“ и „црна магија“. Во нордиските текстови, богот Один е особено поврзан со магијата, врска што се наоѓа, на пример, и во старогорскиот втор Мерзебуршки магиски документ. Иако руните често се поврзуваат со магија, повеќето научници повеќе не веруваат дека руните сами по себе се сметаат за магични.
Натписите од времето на миграцијата на брактеати и подоцнежни рунски камења содржат голем број рани магични зборови и формули, од кои најдобро потврдениот, ''alu'', се наоѓа на повеќе предмети од 200 до 700 година од нашата ера. Христијанските извори од континентална Европа по преобраќањето споменуваат форми на магија, вклучувајќи амајлии, амајлии, „вештерство“, гатање и особено временска магија. Старонордиската митологија и литературата по преобраќањето, исто така, сведочат за различни форми на магија, вклучувајќи гатање, магија што влијае на природата (времето или нешто друго), магии за да се направат воините непропустливи за оружје, магии за зајакнување на оружјето и магии за повредување и вознемирување на другите.
Терминот „чај“ се користи за да се означи магична поезија, која може да биде благослов или клетва; повеќето потврдени чајни се благослови и бараат заштита, одбрана од магија или болест и исцелување; единствената форма на клетви потврдена надвор од литературата се повици за смрт. Во старонордискиот јазик, се користел специфичен метар на алитеративен стих (''non'') и некои претхристијански амајлии преживеале врежани на метал или коска. Инаку, малку амајлии се потврдени на старонордиски јазик надвор од литературата. Подоцнежните исландски амајлии по преобраќањето понекогаш го споменуваат Один или Тор, но тие може да одразуваат христијански концепции за магијата. Бројни амајлии се потврдени на старогорногермански јазик, но само Мерзебуршките амајлии постојат во нехристијанизирана форма. Слична ситуација постои и во староанглискиот јазик, каде што се потврдени над 100 амајлии, вклучувајќи го и ''амајлијата со девет билки'', која го споменува Водан (Один).
7.5 Ритуална поворка
Ритуални поворки на идолот на бог во некаков вид возило, обично кочија, се потврдени во многу религии во Европа и Азија. Различни археолошки наоди укажуваат на постоење на вакви ритуали во Скандинавија уште во бронзеното доба. Бродовите можеби се користеле и за поворки, како што е бродот пронајден на мочуриштето Обердорла во Тирингија од периодот на миграција. Поворките обично се толкуваат како обреди на плодност. Фрагментите од таписеријата Озеберг даваат слика од некаков вид процес од викиншкото доба, вклучувајќи мажи, жени и кочии.
Најраниот пишан извор за ритуална поворка во германската религија е во ''„Германија“'' од Тацит, поглавје 40, кога тој го опишува обожавањето на Нерт. Според Тацит, идолот на Нерт се влече низ земјата неколку дена на кола влечена од крави, пред да биде донесена до езеро и исчистена од робови, кои потоа се дават во езерото. Описот на Тацит потсетува на археолошки наоди на високо украсени вагони во вода и во погребувања од јужна Скандинавија приближно современици на Тацит. Сличен ритуал е потврден за Готите, кои ги принудувале христијаните да учествуваат за време на готското прогонство на христијаните (369–372 н.е.), како и меѓу Франките од Григориј Турски, иако вториот го поставува својот ритуал во предгерманска Галија за источна божица. Исто така, се сведочи дека франкиските меровиншки кралеви биле носени со воловска кола на собранијата, нешто што потсетува на описот на Тацит. Опширен опис на ритуална поворка за богот Фрајр се наоѓа во „''Флатејјарбок“'' (1394); таму се опишува како Фрајр се вози наоколу во кола за да се обезбеди добра жетва. Овој и неколку други скандинавски извори по преобраќањето за вакви поворки може да потекнуваат од усната традиција за обожавањето на Фрајр.
7.6 Принесување жртви
Археологијата обезбедува докази за жртвени приноси од различни видови. Депозитите на вредни предмети, вклучувајќи злато и сребро, кои биле закопани во земјата, често се потврдени за периодот од 1 до 100 година од н.е. Иако овие предмети можеби биле закопани со намера повторно да бидат отстранети подоцна, можно е и дека биле наменети како жртви за боговите или за употреба во задгробниот живот. Металните предмети што се депонирани во изворите се потврдени од Бад Пирмонт и Духков, како и такви предмети што се депонирани во мочуришта. Исто така, постојат примери на коса, облека и текстил од околу 500 година п.н.е. до 200 година од н.е. пронајдени во скандинавските мочуришта. Григориј Турски, кога опишува франкско светилиште во близина на Келн, ги прикажува верниците како оставаат дрвени резби од делови од човечкото тело секогаш кога ќе почувствуваат болка.
Жртвувањата на животни се потврдени со коски на разни свети места поврзани со Пржеворската култура, како и во Данска, при што жртвуваните животни вклучувале говеда, коњи, свињи и овци или кози; постојат и докази за жртвување на луѓе. Во Скандинавија, животинските коски често се наоѓаат во мочуришта и езера, каде што се наоѓа поголем процент на коњски коски и коски од млади животни отколку во населбите. Детален опис на нордиското жртвување на животни во Ладе дава Снори Стурлусон во ''„Хаконар сага года“'', иако неговата точност е сомнителна. Докази за жртвување на предмети, луѓе и животни се наоѓаат и во населбите низ Германија, можеби за да се означи почетокот на изградбата на некоја зграда. Кучињата закопани под праговите на куќите веројатно служеле како заштитници.
Римските автори периодично споменуваат човечки жртви, обично за да нагласат елементи што ги сметале за шокантни или ненормални. Поединечните наоди на човечки тела во мочуриштата, кои ги претставуваат сите возрасти и двата пола, покажуваат знаци на насилна смрт и можеби биле човечки жртви или жртви на смртна казна. Само од Данска има над 100 тела од мочуришта, потврдени од 800 година п.н.е. до 200 година од н.е. Делови од човечкото тело, како што се черепите, се депонирани во истиот период и дури во 1100 година од н.е. Редовните човечки жртви кај Норвежаните се споменуваат од автори како што се Титмар од Мерзебург и Адам од Бремен, како и од Гутасага. Сликата на каменот за слика Стора Хамарс I обично се толкува како прикажување на човечка жртва.
Жртви од оружјето на поразените непријатели се откриени во мочуриштата во Јитланд, како и во реките низ цела Германија: вакви жртви веројатно се случиле и во други делови на Германија на суво. Тацит известува за слична жртва и уништување на оружје извршено во шумата по победата на Арминиј над Римјаните во Битката кај Тевтобуршката шума. Големи наслаги на оружје се посведочени од 350 година п.н.е. до 400 година од н.е., а помали наслаги продолжиле да се прават до 600 година од н.е. Наслагите од различни големини биле вообичаени и честопати вклучувале предмети покрај оружјето, дури и воени бродови кои биле изгорени и уништени. Се чини дека се од ритуал што се изведувал над поразен непријател за да им го предаде оружјето на боговите. Нема археолошки докази за тоа што се случило со воините што го носеле оружјето, но римските извори ги опишуваат како жртвувани. Можен исклучок е локалитетот Алкен Енге во Јитланд: таму се наоѓаат згмечени и распарчени тела на околу 200 мажи, на возраст од 13 до 45 години, кои се чини дека загинале на бојно поле. Ниту еден подоцнежен скандинавски извор не споменува ритуали поврзани со уништување на оружје, што имплицира дека овие обреди исчезнале и биле заборавени во рана фаза.
8 Поврзано
* Античка грчка религија
* Хетитска митологија и религија
* Религијата во антички Рим
* Словенски паганизам