Реалгар

Реалгар буквално - пештерска прашина, рудничка прашина, исто така ''сандарак'' (застарено име) или ''мешавина од црвена арсен'' е руда минерал од класата на сулфидни минерали од составот As S или As<sub>2</sub>S<sub>2</sub> ( арсен сулфид).
Кристалната структура е сложена; конструиран од поединечни As<sub>4</sub>S<sub>4</sub> молекули, јоните на сулфур формираат квадрат а јоните на арсен формираат тетраедар, центрите на квадратот и тетраедарот се совпаѓаат. Се кристализира во моноклиничкиот систем, формирајќи призматични кристали. Бојата на реалгар се движи од огнено црвена до портокалово-жолта. Обично се јавува како цврсти зрнести маси, тенки вени, подмножества или прашкасти земјени акумулации.
Црвениот арсен сулфид As<sub>2</sub>S<sub>2</sub> е античка боја. Плиниј го споменува под името „сандарак“. Ченини ја опишува, но не ја пофалува особено. Овој пигмент е доста редок во старите слики, а практично исчезнал од втората половина на 19 век.
1 Етимологија
Името доаѓа од арапскиот rahj al-ġār (رهج الغار [rahdʒælɣaːr] , „прав на рудникот“), преку средновековен латински, а неговиот најраен запис на англиски е во 1390-тите.
4 Наоѓалишта
Реалгар е помала руда на арсен извлечена во Кина, Перу и Филипините.
Реалгар е од хидро термално потекло. Често се наоѓа заедно со орпимент, цинабар и антимонит во глините, изменетите глинени лапори и шкрилци, а исто така и во рудните жили. Орпимент и реалгар се важни руди на арсен. Минералот е многу токсичен, канцероген, бара претпазливост при секој контакт, ситната прашина е особено опасна.
Има портокалово-црвена боја, се топи на 320 °C и гори со синкав пламен испуштајќи испарувања од арсен и сулфур. Реалгар е мек со цврстина на од 1,5 до 2 и има специфична тежина од 3,5. Нејзината лента е со портокалова боја. Тој е триморфен со парареалгар и бонацит.
3 Потекло
Потеклото е нискотемпературно хидротермално . Реалгар обично се наоѓа со орпимент или со антимонит, како помала нечистотија понекогаш и со руди на олово, сребро и злато. Се наоѓа и како производ на сублимација при вулкански ерупции и во форма на наслаги од топли извори. Под влијание на сончевата светлина се распаѓа и се претвора во жолт прав од мешавина на орпимент As<sub>2</sub>S <sub>3</sub> и арсенолит As<sub>2</sub>O<sub>3</sub>.
За реалгар, како и орпимент, постојат три полиморфни сорти - моноклинични α- и β- и црни аморфни - γ-As<sub>2</sub>S<sub>3</sub>. Во природата, α- и β-реалгар несомнено постојат. Постоењето на аморфен црн реалгар не е со сигурност докажано. Исто така во природата, под екстремни услови, привремено постои ''течен реалгар'' и присуството ''на гасовитиот реалгар'' е многу веројатно.
Реалгар и орпимент многу често се наоѓаат заедно во блиски асоцијации, што е сосема природно, бидејќи орпиментот често се формира од реалгар. Реалгар е умерено стабилен и претрпува постепена промена, главно под влијание на светлината. Кристалните маси на реалгар од површината постепено се претвораат во светло портокалов прав, кој е прилично стабилен во својот состав и се состои од As<sub>2</sub>S<sub>2</sub>, As<sub>2</sub>S<sub>3</sub>, As<sub>4</sub>S<sub>3</sub>, As<sub>2</sub>O<sub>3</sub>. Овој производ бил соодветно изолиран како посебен минерал - оксиреалгар. Исто така, познати се случаеви на претворање на реалгар во фармаколит. Покрај горенаведените производи на оксидација, кои се забележани во скоро сите наоѓалишта на реалгар, познати се и директни негови премини во орпимент. Сето ова укажува на привремената природа на постоењето на реалгар во природата - за време на распаѓањето на сложените соединенија на сулфур-арсен; Крајниот резултат е производство на одделни кислородни соединенија ''на арсен'' и ''сулфур''.
4 Наоѓалишта
Наслаги на Реалгар се наоѓаат во Закавказја (рудникот Елбрус); во странство - во Грузија, Киргистан, Чехословачка, Романија, Грција, САД, Јапонија и други земји.
Во релативно големи количини, реалгарот се јавува како придружник на орпиментот во орпиментните рудни жили и заедно со него се ископува како руда за добивање метален арсен (содржи 70,1% As).
5 Употреба
Се користи како додаток за зголемување на отпорноста на топлина на бакарот, во производството на оловен шут, некои легури за печатење, а исто така и бабити од арсен -кадмиум. Се користи во сликарството со темпера како портокалов минерален пигмент.
Понекогаш реалгар се наоѓа за време на археолошките ископувања - во погребите на номадите на југот на Русија.
6 Токсичност
Минералот содржи арсен и затоа е токсичен и канцероген, како и сите други соединенија на арсен. Покрај тоа, ситната прашина е особено опасна.
7 Во литературата
Во ''Кантербериските'' приказни, англискиот поет од четиринаесеттиот век Џефри Чосер го споменува реалгар во „делото на алхемичарот“:
И сега калцинирајте повторно до светлината,
Преку глина, креда, па дури и преку протеини,
Преку реалгар, восочено платно...
/Пролог на слугата на Канонот, прев. Кашкина/