Егерија (митологија)

Егерија (|Ἠγερία ) била нимфа на која и се припишува легендарна улога во раната историја на Рим како божествена сопруга и советник на Нума Помпилиј, вториот крал на Рим, на кого му дала закони и ритуали кои се однесуваат на античката римска религија. Нејзиното име се користи како епоним за женски советник.
1 Потекло и етимологија
Егерија може да му претходи на римскиот мит: таа можела да има италично потекло во светата шума Ариција во Латиум, која била подеднакво шумата на Дијана Неморенсис („Дијана од Неми“). Во Ариција имало и Маниус Егериј, машки пандан на Егерија.
Името ''Егерија'' различно се толкува. Жорж Думезил предложил дека потекнува од ''ē-gerere'' („излез“), што укажува на потекло од нејзината улога на породување. Може да значи „на црната топола“ (грчки αἴγειρος, ''aigeiros''). Нејзината улога како пророчица и авторка на „свети книги“ ќе ја спореди неа со етрурската фигура на Вегоја (наводен автор, меѓу другото на „Libri Fulgurales“, кој дава клучеви за толкување на значењето на ударите на гром, гледано како застрашувачки пораки од различни на божества).
2 Функција
Егерија како нимфа или мала божица на римскиот религиозен систем е од нејасно потекло; таа е постојано, иако не на многу јасен начин, поврзана со друга фигура од типот на Дијана; познато е дека нивниот култ се празнувал во светите шумички, како што е местото Неми кај Ариција, и уште еден блиску до Рим; и двете божици се исто така поврзани со вода која носи чудесни, религиозни или медицински својства (изворот во таа шумичка во Рим бил посветен на ексклузивната употреба на Весталките); нивниот култ бил поврзан со други, машки фигури со уште понејасно значење, како што се Вирбиус, или Маниус Егериј, веројатно младешки маж, кој сепак во подоцнежните години бил идентификуван со фигури како Атис или Хиполит, поради референцата на Дијана.
Опишана некогаш како „планинска нимфа“ (Плутарх), таа обично се смета за водена нимфа и некако нејзиниот култ вклучувал и некаква врска со породувањето, како грчката божица Илитија.
Но, најмногу од сè, Егерија дала мудрост и пророштва за возврат за либање вода или млеко во нејзините свети шумички. Овој квалитет е особено популарен преку приказната за нејзината врска со Нума Помпилиус (вториот легендарен крал на Рим, кој го наследи неговиот основач Ромул).
3 Врска со Нума Помпилиус
Според митологијата, таа го советувала и го водела кралот Нума Помпилиус (латински ''numen'' означува „изразена волја на божество“) во воспоставувањето на оригиналната рамка на закони и ритуали на Рим. Се вели дека Нума ги запишал учењата на Егерија во „светите книги“ што тој ги закопал со него. Кога случајна несреќа ги вратил на виделина околу 500 години подоцна, Сенатот ги оценил како несоодветни за откривање на луѓето и нареди нивно уништување. Она што ги направи несоодветни било некоја работа од религиозна природа со „политичко“ значење што очигледно не е дадено од Валериј Антијас, изворот што го користел Плутарх. Дионисиј од Халикарнас навестува дека тие всушност биле чувани како многу блиска тајна од понтифиците.
Таа, исто така, била надарена со оркуларни способности (таа за Нума ги толкувала невнимателните предзнаци на боговите, на пример епизодата на предзнакот од Фаунус). Во друга епизода, таа му помага на Нума во битката на мудроста со самиот Јупитер, при што Нума се обиде да добие заштитен ритуал од удари од гром.
Нума, исто така, се повикал на комуникација со други божества, како што се Музите; оттука природно, малку „бледата“ фигура на Егерија подоцна била категоризирана од Римјаните како едно од Камени, божества кои биле поистоветувани со грчките музи бидејќи Рим паднал под културното влијание на Грција; па Дионисиј Халикарнас ја вброил Егерија меѓу Музите.
Прецизното ниво на нејзината врска со Нума е опишано различно. Обично ѝ се доделува етикетата за почитување ''coniūncta'' („сопружник“); Плутарх е многу заобиколен во однос на вистинскиот начин на интимност меѓу Нума и Егерија, и навестува дека самиот Нума имал ниво на нејасност. До денот на Јувенал, таа традиција била третирана покритички. Јувенал ја нарече Нума ''амика'' (или „девојка“) во скептична фраза.
Нума Помпилиј умрел во 673 п.н.е. Според ''Метаморфозите'' на Овидиј, со смртта на Нума, Егерија се стопила во солзи од тага, со што станала извор (''...donec pietate dolentis / mota soror Phoebi gelidum de corpore fontem / fecit...''), традиционално идентификуван со еден во близина на Порта Капена во Рим.
4 Изворот Егерија во Рим
Извор и шумичка некогаш свети за Егерија стојат блиску до портата на Рим, Порта Капена. Нејзините води биле посветени на ексклузивна употреба на Весталките.''Нинфео'', омилено излетничко место за Римјаните од деветнаесеттиот век, сè уште може да се посети во археолошкиот парк Кафарела, помеѓу Апискиот пат и уште подревната Виа Латина во близина на бањите на Каракала (подоцнежна градба) .
Во вториот век, кога Ирод Атик ја преправил наследената вила во близина како голем уреден имот, природното грото била формализирано како заоблена внатрешност со апсидален крај каде што некогаш стоела статуа на Егерија во нишата; површините биле збогатени со од зелени и бели мермерни облоги и зелен порфирен под и фризови од мозаик. Првобитниот извор, еден од десетиците извори што се влеваат во реката Алмон, бил направен за напојување на големи базени, од кои еден бил познат како ''Лакус Салутарис'' или „Езеро на здравјето“. Јувенал жали за претходната фаза на архитектонска елаборација:
:''Нимфа на пролетта!''''Почестен да бевте,'':''Ако, без уметност, работ на живо зелено,'':''Твојот жуборен извор беше ограничен сам,'':''И мермерот не го оскверни родниот камен.''
5 Во модерната литература
* Во трагедијата за англиската реставрација на Натаниел Ли,''Lucius Junius Brutus'' (1680), Егерија се појавува во визија на синот на Брут, Титус.
* Во ''The Importance of Being''''Earnest'' на Оскар Вајлд, канонот Chasuble се однесува на учителката на Сесили, Мис Призма, како „Егерија“.
* Во ''Under Western Eyes'' на Џозеф Конрад (1911) Мадам де С__.