Небесна картографија

Небесна картографија, уранографија, астрографија или ѕвездена картографија ― аспект на астрономијата и гранка на картографијата која се занимава со картирање на ѕвезди, галаксии и други астрономски тела на небесната сфера. За мерење на положбата и светлината на нацртаните предмети потребни се различни инструменти и техники. Овие техники се развиени од мерења на агол со квадранти и голо око, преку секстанти во комбинација со леќи за зголемување на светлината, па сè до сегашните методи кои вклучуваат сметачки автоматизирани вселенски телескопи. Уранографите историски создавале табели за планетарна положба, табели со ѕвезди и ѕвездени карти за употреба и од аматери и од професионални астрономи. Во поново време, сметачко произведените ѕвездени карти биле составувани, а автоматското поставување положба на телескопите користи бази на податоци за ѕвезди и други астрономски тела.
1 Етимологија
Зборот „уранографија“ потекнува од грчкиот „ουρανογραφια“ (коине грчки ουρανος „небо, небеса“ + γραφειν „да пишува“) преку латинскиот ''„uranographia“'' . Во времето на ренесансата, зборот уранографија бил користен како наслов на книгата на различни небесни атласи. Во текот на 19 век, „уранографијата“ била дефинирана како „опис на небесата“. Илија Х. Бурит го предефинирал како „географија на небесата“. Германскиот збор за уранографија е „uranographie“, францускиот е „uranographie“, а италијанскиот е „uranografia“.
2 Астрометрија
Астрометријата, науката за сферна астрономија, се занимава со прецизни мерења на местоположбата на небесните тела во небесната сфера и нивната кинематика во однос на референтната рамка на небесната сфера. Во начело, астрометријата може да вклучи такви мерења на планети, ѕвезди, црни дупки и галаксии до кое било небесно тело.
Во текот на историјата на човештвото, астрометријата играла значајна улога во обликувањето на нашето разбирање за структурата на видливото небо, кое ја придружува местоположбата на телата во него, па оттука ја направи основна алатка за небесната картографија.
3 Ѕвездени каталози
Водолија според Хигинус, Водолија според''Уранометрија'' на Јохан Бајер,засновано на ''Рудолфините табели'', Водолија според KStars
Одредувачки извор на факти за цртање ѕвездени графикони е природно ѕвездена табела. Ова е очигледно кога се споредувани замислените „ѕвездени карти“ на ''Poeticon Astronomicon'' – илустрации покрај наративен текст од антиката – со картите на ѕвездите на Јохан Бајер, засновани на прецизни мерења на положбата на ѕвездите од ''Рудолфините табели'' од Тихо Брахе.
3.1 Важни историски ѕвездени табели
* c: AD 150, ''Almagest'' – ја содржи последната позната табела со ѕвезди од антиката, подготвена од Птоломеј, 1.028 ѕвезди.
* c.964, ''Книга на неподвижните ѕвезди'', арапска верзија на ''Алмагест'' од ал-Суфи.
* 1627, ''Рудолфински табели'' – ја содржи првата ѕвездена табела од западното просветителство, врз основа на мерењата на Тихо Брахе, 1.005 ѕвезди.
* 1690 година, ''Prodromus Astronomiae'' – од Јоханес Хевелиус за неговиот ''Firmamentum Sobiescanum'', 1.564 ѕвезди.
* 1729 година, ''Британски каталог'' – од Џон Фламстид за неговиот Atlas Coelestis, позиција од повеќе од 3.000 ѕвезди со точност од 10“.
* 1903, ''Bonner Durchmusterung (Бонски преглед)'' – од Фридрих Вилхелм Аргеландер и соработниците, околу 460.000 ѕвезди.
4 Ѕвездени атласи
4.1 Со голо око
* 15 век п.н.е. - Таванот на гробницата ТТ71 за египетскиот архитект и министер Сенмут, кој и служел на кралицата Хатшепсут, е украсен со голема и обемна ѕвездена карта.
* 1 н.е? ''Poeticon astronomicon'', наводно од Гај Јулиј Хигин
* 1092 - ''Ксин Ји Ксијанг Фа Јао'' (新儀 象法要), од Су Сонг, хоролошки трактат кој ги имал најраните постоечки ѕвездени карти во печатен облик. Ѕвездените карти на Су Сонг, исто така, ја прикажуваа поправената положба на половата ѕвезда која била дешифрирана поради напорите на астрономските набљудувања од страна на врсникот на Су, полиматичен научник Шен Куо .
* 1515 - првиот Европеец печатени на ѕвезди објавени во Нирнберг, Германија, врежани од Албрехт Дирер.
* 1603 – ''Уранометрија'', од Јохан Бајер, првата западна современа ѕвездена карта заснова на ''Табулае Рудолфинае'' на Тихо Брахе и Јоханес Кеплер
* 1627 – Јулиј Шилер го објавил ѕвездениот атлас ''Coelum Stellatum Christianum'', кој ги заменил паганските соѕвездија со библиски и ранохристијански фигури.
* 1660 - 11-тиот том на Јан Јансониус од ''Atlas Major'' (да не се меша со слично именуваниот и опфатен ''Atlas Maior'') ја содржи ''Harmonia Macrocosmica'' од Андреас Целариус
* 1693 – ''Firmamentum Sobiescanum sive Uranometria'', од Јоханес Хевелиус, ѕвездена мапа ажурирана со многу нови положби на ѕвезди, врз основа на Хевелијовиот ''Prodromus Astronomiae'' (1690) – 1564 ѕвезди.
4.2 Телескопски
* 1729 ''Atlas Coelestis'' од Џон Фламстид
* 1801 ''Уранографија'' од Јохан Елерт Боде
* 1843 ''Уранометрија Нова'' од Фридрих Вилхелм Аргеландер
4.3 Фотографски
* 1914. ''Табели на Френклин-Адамс'', од Џон Френклин-Адамс, многу ран фотографски атлас.
*''Атласот Фалкау'' (Ханс Ференберг). Ѕвезди со светлинска величина 13.
*''Atlas Stellarum'' (Ханс Ференберг). Ѕвезди со светлинска величина 14.
*''Вистинска визуелна величина фотографски ѕвезден атлас'' (Христос Пападопулос). Ѕвезди со светлинска величина 13,5.
*''Кембриџ фотографски ѕвезден атлас'', Аксел Мелингер и Роналд Стојан, 2011 година. Ѕвезди со светлинска величина 14, природна боја, 1°/cm.
4.4 Современи
*''Bright Star Atlas'' – Вил Тирион (ѕвезди до величина 6.5)
*''Cambridge Star Atlas'' – Вил Тирион (ѕвезди до величина 6.5)
*''Norton's Star Atlas and Reference Handbook'' – уред. Иан Ридпат (ѕвезди до величина 6.5)*''Stars & Planets Guide'' – Иан Ридпат и Wil Tirion (ѕвезди до величина 6.0)
*''Cambridge Double Star Atlas'' – Џејмс Муланеј и Вил Тирион (ѕвезди до величина 7.5)
*''Cambridge Atlas of Herschel Objects'' – Џејмс Муланеј и Вил Тирион (ѕвезди до величина 7.5)
*''Pocket Sky Atlas'' – Роџер Синот (ѕвезди до величина 7.5)
*''Deep Sky Reiseatlas'' – Мајкл Фејлер, Филип Ноак (Telrad Finder Charts – ѕвезди до величина 7.5)
*''Atlas Coeli Skalnate Pleso'' (Небесен атлас) 1950.0 – Антонин Бечвар (ѕвезди до величина 7.75 и околу 12,000 јата, галаксии и небули)
*''SkyAtlas 2000.0'', second edition – Вил Тирион и Роџер Синот (ѕвезди до величина 8.5)
* 1987, ''Uranometria 2000.0 Deep Sky Atlas'' – Вил Тирион, Бери Рарапорт, Вил Ремаклус (ѕвезди до величина 9.7; 11.5 и избрани одблизу погледи)
*''Herald-Bobroff AstroAtlas'' – Дејвид Хералд и Питер Боброф (ѕвезди до величина 9 во главните карти, 14 во избрани оддели)
*''Millennium Star Atlas'' – Роџер Синот, Michael Perryman (ѕвезди до величина 11)
*''Field Guide to the Stars and Planets'' – карти на Џеј М. Пасахоф, Вил Тирион (ѕвезди до величина )
*''SkyGX'' (still in preparation) – Кристофер Вотсон (ѕвезди до величина 12)
*''The Great Atlas of the Sky'' – Пјотр Брих (2,400,000 ѕвезди до величина 12, галаксии до величина 18).*''Interstellarum Deep Sky Atlas'' (2014) – Роналд Стојан и Стефан Шуриг (ѕвезди до величина 9.5)
4.5 Сметачко произведени
** Cartes du Ciel
* Селестија
***** Google Sky
* KStars
* Stellarium
* Sky-MAP.ORG
** WorldWide Telescope
* XEphem, за системи слични на Unix
* Stellarmap.com – семрежна ѕвездена карта* Star Walk и Kepler Explorer OpenLab: 2 апликации за небесна картографија за паметни телефони
* SpaceEngine
4.6 Бесплатни и што може да бидат печатени од датотеки
**** Ендрју Џонсон маг 7
5 Поврзано
* Ѕвездена карта
* Астрометрија
* Космографија
* Чеонсанг Јеолча Буњаџидо
* Историја на картографијата
* Планетариум
* PP3