Аполон и Дафне (Бернини)

''„Аполон и Дафне“'' — мермерна скулптура во природна големина од италијанскиот уметник Џан Лоренцо Бернини, која била изработена помеѓу 1622 и 1625 година. Таа се смета за едно од уметничките чуда на барокната ера. Статуата е сместена во Боргеската галерија во Рим, заедно со неколку други најважни рани дела на уметникот. Скулптурата ја прикажува кулминацијата на приказната за Аполон и Дафне (Феб и Дафне), како што била запишана во ''Метаморфозите'' на Овидиј, каде што нимфата Дафне бега од Аполон трансформирајќи се во ловорово дрво.
1 Историја
''„Аполон и Дафне“'' било последното од голем број важни дела нарачани од кардиналот Скипионе Боргезе од Џан Лоренцо Бернини, кои помогнале да се дефинира барокната скулптура. По Боргезе, Бернини им служел на другите последователни папи. ''Аполон и Дафне'' била нарачана откако Боргезе му дал важно дело од неговото покровителство, ''Силувањето на Просерпина'' од Бернини (1621–22), на кардиналот Лудовико Лудовизи. Преку овој великодушен гест, Боргезе се додворувал на омилениот внук на новиот папа, Григориј XV.''Аполон и Дафне'' скоро била завршена во 1622–23 година, но работата на Бернини на неговата скулптура ''Давид'' (1623–24) го одложило нејзиното завршување. Бернини ја завршил ''„Аполон и Дафне“'' во 1625 година, и делото било преместено во Боргеската вила на кардиналот во септември истата година. Бернини не ја изработил скулптурата целосно со свои раце. Како што било вообичаено во тоа време, тој добивал помош од својата работилница. Џулијано Финели, кој бил многу надарен скулптор, ги изработил пофините детали што ја покажуваат конверзијата на Дафне од човек во дрво, вклучувајќи ги гранчињата и лисјата што никнуваат од нејзините раце и нејзината коса што ја крева ветер. Сепак, некои историчари на уметноста ја отфрлаат важноста на придонесот на Финели, тврдејќи дека тој само ја реализирал креативната визија на Бернини. Ентузијастичкиот прием на ''Аполон и Дафне'' започнал веднаш штом делото било претставено.
2 Опис
По долга потера, Аполо мисли дека конечно ја фатил Дафне. Тој има рака на она што мисли дека е нејзиниот колк, но нејзиното месо веќе се претвора во кора од дрво.
Иако скулптурата може да се гледа од повеќе агли, таа била дизајнирана со предна и задна страна. Бернини планирал да се гледа малку од десно, каде што делото би било видливо од вратата до која се наоѓало. Гледањето на скулптурата од овој агол му овозможувало на набљудувачот истовремено да ги гледа реакциите на Аполон и Дафне, и на тој начин да ја разбере нарацијата на приказната во еден миг, без потреба да ја менува позицијата.
3 Иконографија
Кога Феб (Аполон), предодреден од љубовната стрела на Купидон, ја здогледал Дафна, девицата-ќерка на Пенеј, речен бог, тој станал исполнет со восхит од нејзината убавина и обземен од желба. Но, Дафне била осудена на стрелата на Купидон што ја одбива љубовта и ја негирала љубовта кон мажите. Додека нимфата бегала, тој немилосрдно ја бркал - фалејќи се, молејќи и ветувајќи сè. Кога конечно ѝ се истрошила силата, таа му се молела и на својот татко Пенеј. Сепак, Феб воопшто не ја изгубил својата страст кон Дафне.
4 Критички прием
Тешко е да се прецени важноста и непосредниот ефект на статуите што Бернини ги направил за Скипионе Боргезе: „Бернини докажал дека може да создаде слики што визуелно блескаат, раскажуваат приказна со висока драма и будат моќни чувства. Овие признати статуи имале квалитети што црквата ги барала и му помогнале на Бернини да стане главен визуелен пропагандист на Контрареформацијата и најважниот творец на барокниот Рим.“ Бидејќи неговото творештво било толку синонимно со барокот, критичката среќа на Бернини честопати се зголемувала и паѓала заедно со онаа на барокот воопшто.
Восхитувањето на ''Аполон и Дафне'' продолжило, понекогаш преживувајќи го падот на угледот на Бернини по неговата смрт. Еден француски патник во 1839 година забележал дека скулптурата е „зачудувачка и по механизмот на уметноста и по сложеноста, полна е со шарм во ансамблот и деталите“. Едно литературно списание од 19 век го сметало за единственото дело на Бернини достојно за трајна пофалба. Другите критичари биле помалку позитивни. Еден англиски патеписец во 1829 година ја забележал техничката вештина на Бернини, но додал дека скулптурата „ги носи сите недостатоци на проценка, вкус и знаење од тоа време“, продолжувајќи да го критикува изгледот на Аполон, дека е премногу сличен на овчар, а недоволно изгледа на бог.
Поновите историчари се многу попозитивни. Роберт Торстен Петерсон го нарекува „извонредно ремек-дело... исполнето со енергија што произлегува од врвовите на ловровите листови и од раката и драперијата на Аполон“. Ц.Д. Дикерсон III изјавил дека „''Грабнувањето на Прозерпина,''''Давид'' и ''Аполон и Дафне“'' се „широко сметани за врвови на целата кариера на Бернини - па дури и на вајарството од седумнаесеттиот век воопшто“.
5 Наводи
5.1 Библиографија
****************
6 Понатамошно читање
* Barolsky, Paul. "Ovid, Bernini, and the Art of Petrification". ''Arion'' 13, no. 2 (1 October 2005): 149–162. .
* Bolland, Andrea. "Desiderio and Diletto: Vision, Touch, and the Poetics of Bernini's Apollo and Daphne". ''The Art Bulletin'' 82, no. 2 (1 June 2000): 309–330. .
* Kenseth, Joy. "Bernini's Borghese Sculptures: Another View". ''The Art Bulletin'' 63, no. 2 (1 June 1981): 191–210. .
* Wilkins, Ann Thomas. "Bernini and Ovid: Expanding the Concept of Metamorphosis". ''International Journal of the Classical Tradition'' 6, no. 3 (1 December 2000): 383–408. .