procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Шпион на високи потпетици

„Шпион на високи потпетици“ (српски: ''Шпијун на штиклама'') – филм на режисерот Милан Јелиќ од 1988 година, по сценариото на Верослав Ранчиќ. Главните улоги ги играат: Милан Гутовиќ, Милена Дравиќ, Мира Фурлан, Милан Штрљиќ, Ева Рас, Борис Дворник и Бата Живоиновиќ.
1 Синопсис
Ливадинка Кукуриќ (ја игра Дравиќ), директорка на новооснованата дискографска куќа, ја уфрлува својата службеничка Нарциса Зец (ја игра Гутовиќ), преправена во чистачка, во конкурентската дискографска куќа со намера да дојде до ексклузивните снимки на светската естрадна ѕвезда и на тој начин, служејќи се со измама да обезбеди банкарски кредити за изградба на студио.
Ага Јусуф-паша

Ага Јусуф-паша (Јусуф-паша агата), познат и како Гурџу Јусуф-паша (Јусуф-паша Грузиецот), бил османлиски војсководец и голем везир од 18 век.
Јусуф-паша бил со грузиско потекло и бил одземен преку данокот во крв. Во 1710 година, тој бил назначен за Ага на јаничарите, командант на јаничарите. Како воен водач, тој станал успешен за време на Прутската кампања (1710–1711). Со Договорот од Прут (1711), Петар Велики од Руското Царство се согласил да обезбеди слободен премин за кралот Карл XII Шведски да се врати во својата земја. Следната година, Ага Јусуф-паша бил назначен за голем везир. Сепак, иако составен командант, му недостигало вештина на државник. Кога Петар Велики одбил да дозволи слободен премин на карл XII, османлискиот султан Ахмет III (вл. 1703–1730) одлучил да и објави војна на Русија. Но, Ага Јусуф-паша го убедил султанот да се откаже од идејата верувајќи дека Петар Велики конечно ќе ги следи условите на договорот. Меѓутоа, рускиот цар сè уште не сакал, а налутениот султан го разрешил Ага Јусуф-паша од неговата функција како голем везир на 11 ноември 1712 година. Иако бил протеран на островот Родос, набрзо бил погубен.
Ch'ella mi creda

„''Ch'ella mi creda''“ (се изговара: Кела ми креда; во превод: ''Верувај ми'') ― арија за тенор од чинот 3 од операта „''Девојката од Запад''“ од Џакомо Пучини. Таа е отпеана од Дик Џонсон (познато како бандитот „Рамерез“) пред да биде погубен од линчувачка толпа трагачи на злато предводени од шерифот Џек Ренс. Во аријата, Џонсон бара од нив да не и кажуваат на Мини, која тој ја сака, дека е убиен. Наместо тоа, тој ги замолува „да нека поверува“ (насловната фраза, „ch'ella mi creda“) дека тој е далеку, на патот кон откупувањето од неговото бандитско минато.
Аријата за прв пат ја испеал Енрико Карузо, на светската премиера на ''Девојката од Запад'' во Метрополитенската опера во Њујорк на 10 декември 1910 година. Се вели дека за време на Првата светска војна, италијанските војници ја пееле оваа арија за да го одржат својот дух. Аријата е популарна и како парче на концерти и албуми со извадоци.
На 125-годишнината на Метрополитен операта на 15 март 2009 година, Пласидо Доминго ја испеал аријата во рекреација на сцената како што била изведена од Карузо на премиерата скоро 100 години порано. Сетот на Дејвид Беласко и првичните костими биле пресоздадени за настанот. Дизајнерите на продукцијата на галата изјавиле за ''The New York Times'' дека сликата на Карузо во ''Девојката од Западот'' (види во прилог) во сцената на третиот чин во која се пее „''Ch'ella mi creda''“ е била првата слика од метрополитенското минато што започнале да биде пресоздадено за галата.
Каваноз Ахмед-паша

Каваноз Ахмед-паша — отомански државник кој служел како Голем везир на Отоманското Царство во периодот од 22 август 1703 до 17 ноември 1703 година, во времето на отоманскиот султан Ахмед III.
Нишанџи Сулејман-паша

Нишанџи Сулејман-паша (исто така познат како Силахдар Сулејман-паша, починал во 1715 година) ― висок османлиски државен службеник и голем везир од 18 век.
1 Животопис
Сулејман-паша имал абазинско потекло. Во 1705 година, тој бил назначен за управник на Алепо, во регионот Сирија. Тој, исто така, служел на островот Евбеја во Грција, и Кипар. Во 1709 година, тој бил унапреден на високата функција нишанџи, дворски известувач.
На 12 ноември 1712 година бил назначен за голем везир. Главниот дипломатски проблем за време на неговиот мандат била судбината на кралот Карл XII Шведски, кој престојувал во османлиските земји по неговиот пораз од руските сили во Битката кај Полтава (1709). Кога Карл XII одбил да се врати во својата земја Шведска, Сулејман-паша го преселил своето живеалиште од Бендер во Молдавија во Дидимотика во Тракија. Но, османлискиот султан Ахмет III (владеел 1703–1730) не ја одобрил оваа политика кон гостин на Империјата.
На 4 април 1713 година, тој бил разрешен од функцијата голем везир. Иако тогаш бил назначен Капудан Паша, голем адмирал на Османлиската морнарица, тој бил обвинет за корупција, а во ноември 1713 година бил протеран на островот Кос во Грција. Следната година, тој беше префрлен на Родос, друг османлиски грчки остров. Во 1715 година, тој бил погубен.
Лаџа (река во Правишко)

Лаџа (|Μάρμαρα, ''Мармара'') — река во Правишко, Егејска Македонија.
Реката извира во северниот дел на Лути Рид, северно под врвот Товљани (434 м) под името Песулук или Песалук (во 1969 г. преименувана во ''Крионери''). Тече во југозападен правец во впечатлива долина која ја двои планината Кушница на северозапад од Лути Рид на југоисток. Кај селото Деве Киран ги прима десната притока Гранос Лакос и левата Кара Муслу (Пиги). Кај Самоков ја прима десната притока Самоковина. По месноста Согајајери свртува на юг и навлегува во клисура на Лути Рид. Ја прима десната притока Емир Дере (Лакија) и се влева во Егејското Море во месноста Калива Капа.
1 Поврзано
* Нестрамкол
Јуриј Венелин

Јуриј Иванович Венелин (|Юрій Іванович Венелін; роден Георги Хуца; 22 септември 1802 – 26 март 1839) бил русин славист, фолклорист, етнограф и филолог познат по неговите истражувања на јазикот, историјата и културата на Бугарија.
1 Биографија
Венелин е роден во селото Велика Тибава во Субкарпатска Рутенија, Кралство Унгарија (денес во Украина).
Во 1822 година, Венелин се запишал на Универзитетот во Лавов, каде што го продлабочил своето знаење за словенските јазици и култури. По краток престој во Лавов, тој се преселил во Кишинев, каде што се запознал со јазикот, историјата и културата на бугарските иселеници во Бесарабија. Ова искуство имало клучно влијание врз неговата подоцнежна работа, насочувајќи го кон проучување на бугарскиот народ.
1.1 Преселба во Русија и академска кариера
Во 1825 година, Венелин се преселил во Москва, каде се запишал на Империјалниот Московски Универзитет за да студира медицина. Иако формално студирал медицина, неговите интереси останале насочени кон славистиката, етнографијата и историјата. Во Москва, тој се вклучил во интелектуалните кругови на руските слависти, кои биле под влијание на романтичарскиот национализам и панславистичките идеи на XIX век. Овие идеи го инспирирале да се посвети на проучувањето на словенските народи, особено оние под османска власт.
Во 1830, тој бил испратен од Петербуршката академија на науките во Бугарија под Османлиска власт. Ги посетил бугарските градови Варна, Каварна и Силистра, каде запишал народни песни и приказни, стекнувајќи се со знаење за бугарскиот јазик од прва рака. Во 1836, се запознал со бугарскиот емигрант Васил Априлов во Одеса, со кого водел активна кореспонденција.
Починал во Москва во 1839.
2 Дела
** "О характере народных песен у славян задунайских" (1835);
******
Дамат Хасан-паша

Морали Дамат Хасан-паша (современ |Moralı Enişte Hasan Paşa или ''Moralı Damat Hasan''''Paşa''; 1658, Триполи, Мореја – 1713, Урфа) ― голем везир на Отоманската Империја со грчко потекло. Тој исто така бил двапати управник на Египет.
1 Животопис
Тој имал грчко потекло и е роден во Мореја, и бил преобратен во ислам рано во Ендерунското училиште преку данокот во крв. Првично служел како оклопник и се искачил на местото голем везир, каде што служел помеѓу 1703 и 1704 година. Се оженил со Хатиџе султан, ќерката на султанот Мехмед IV, земајќи го епитетот „Дамат“ (турски: ''младоженец, зет''), и на крајот бил протеран со неговата сопруга во Измит.
2 Поврзано
* Список на османлиски големи везири
* Список на османлиски управници на Египет
* Грци муслимани
Ќопрулу Нуман-паша

Ќопрулу(заде) Нуман-паша (|Numan Pasha Kypriljoti; 1670–1719) ― османлиски државник кој бил голем везир на Османлиското Царство помеѓу јуни и август 1710 година. Тој бил член на влијателната фамилија Ќопруловци, како и дамат („младоженец“) на Османската династија откако се оженил со Ајше, ќерката на султанот Мустафа II.
Кога го започнал својот мандат како голем везир, Ќопрулу Нуман-паша имал углед на чесен, нерасипан и способен организатор и искусен војсководец. Од него се очекувало да ја реши многу тешката политичка ситуација предизвикана од кралот Карл XII Шведски, кој се повлекол на османлиските земји по неговиот пораз во Битката кај Полтава 1709 година. Кралот Карл и неговиот политички сојузник, Кримскиот хан Девлет II Гирај, го убедиле османлискиот султан Ахмед III да започне војна против Русија на Петар Велики. Во обид да избегне приклучување кон војна, Ќопрулу Нуман-паша ветил голема војска која ќе го придружува кралот Карл до Балтичкото Море преку Полскa. Сепак, овој план бил сметан за опасен, бидејќи можело да значи дополнителни проблеми со Полска и Русија. Покрај тоа, како побожен муслиман, тој вовел тврдокорни верски дејствија против католиците и православните христијани кои живеат во османлискиот главен град Константинопол, предизвикувајќи странски критики.
Неуспешно во одржувањето на мирот со Русија и стабилизирањето на политичката ситуација во Истанбул, Нуман-паша бил сменет од функцијата по само два месеци и два дена. Политичката ситуација тогаш довела до Руско-турската војна од 1710-1711 година. И покрај неговиот неуспешен мандат, тој ја продолжил својата работа на високи функции и во цивилни и во воени. Неговите војници ја уништиле австриската војска во Босна откако Австрија го освоила Белград во 1717 година. По неговата победа, тој бил поставен на Крит како управник на негово барање, но се разболел штом пристигнал на островот. Починал во Ираклион во 1719 година.
Молдавскиот војвода Димитрие Кантемир, кој се побунил против османлиската власт во 1711 година и бил протеран во Русија, како на губитничката страна (како сојузник на Русите) во Руско-турската војна, напишал забавна, иако не многу веродостојна анегдота за својот непријател. Нуман-паша во неговата историја, што довело до негова одлука да ја смени страната за време на војната. Според Кантемир, Нуман-паша бил книгољубив и блед по кожа, а исто така немал здрав ум; неговото време на функција било забележано по инцидент каде што тој инсистирал на тоа дека секогаш има мува што слетувала на неговиот нос. Бил излечен само кога за време на преглед, кога еден француски лекар му давал миризлива вода (лажејќи дека е за медицински цели) и се преправал дека се согласува со него. Лекарот извадил нож и ја отсекол замислената мува, а потоа му покажал на Нуман-паша мртва мува која веќе била скриена во неговата рака. Слична приказна претходно раскажал Семјуел Батлер во неговата сатирична поема ''Худибрас''.
1 Поврзано
* Ќопруловски период
* Ќопруловци
* Список на османлиски големи везири
* Список на османлиски управници на Крит
Амидон

Амидон (Ἀμυδών, Ἀμυδῶνος) — древен град кој се наоѓал некаде околу долниот тек на реката Вардар, односно во Амфакситида. Амидон се споменува во Хомеровата Илијада како град на Пајонците. Страбон го споменува Амидон во својата „Географија“ како Абидос (Ἄβυδος).
Хаџи Халил-паша

Хаџи Халил-паша (турски: ''Hacı Halil Paşa'') ― османлиски голем везир. Неговиот епитет Хаџи значи „аџија“.
1 Рани години
Тој бил со албанско потекло, роден во Елбасан и се издигнал низ Бостанџискиот корпус. Во 1694 година, тој поднесол оставка и отишол во Багдад како подреден на управникот на Багдад. Во 1711 година бил унапреден во севкупна команда на Бостанџискиот корпус (Бостанџибаши) и во 1716 година на функцијата беглербег на Ерзурумскиот Пашалак. Сепак, тој не служел во Ерзурум поради избувнувањето на Австриско-турската војна од 1716–1818 година, и бил прекомандуван да служи во Белград.
2 Голем везир
За време на одлучувачката Битка кај Петроварадин на 5 август 1716 година, бил убиен големиот везир Силахдар Али-паша. По предлог на командантите, султанот го назначил Халил-паша за нов голем везир. Следната година тој водел кампања за помош на Белград, кој бил опколен од австриската војска. Меѓутоа, Ежен Савојски Австриски го поразил Халил-паша и го зазел Белград. По овој пораз тој бил разрешен од функцијата на 26 август 1717 година.
3 Подоцнежни години
Иако бил осуден на смрт, тој се сокрил во Константинопол. На 7 јуни 1720 година бил откриен, но со помош на неговите соборци бил помилуван. Во 1727 година, тој станал управник на Егрибозкиот Санџак во средна Грција, а следната година бил назначен за управник на Крит, каде што починал во 1733 година.
4 Поврзано
* Список на османлиски големи везири
Дивитдар Мехмед-паша

Дивитдар Мехмед Емин-паша („Мехмед Емин-паша стенографот“; познат и како Дивитар Емин Мехмед-паша или Емин Мехмед-паша или Мухамед-паша Амин; починал во 1753 година) — отомански државник кој служел како голем везир на Отоманската Империја од 1750 до 1752 година. По ова, три години бил прогонет во Ретимно на Крит.
По враќањето од егзил, тој служел како османлиски гувернер на Египет во 1753 година. Починал или во мај 1753 или во август 1753 во Каиро откако ја презел функцијата гувернер на Египет. Тој бил погребан во близина на светилиштето и гробот на Ал-Шафи.
Мелничарот кој бил волшебник, измамник и стројник

''Мелничарот кој бил волшебник, измамник и стројник'' (руски: Мельник – колдун, обманщик и сват) – е руска баладна опера во три чина со либрето од Александар Аблесимов која премиерно била прикажана на 31 јануари 1779 година. Нејзината музика заснована на народни песни долго време му се припишувала на Евстињи Фомин, но сега се смета дека е од Михаил Соколовски, а други придонеле музиката повторно да оживее.
1 Заднина
Музиката за операта во денешно време се смета дека е на Михаил Соколовски, иако цел век погрешно му се припишува на Евстињи Фомин. Операта за првпат била продуцирана во театарот Медокс, Москва, на 31 јануари 1779 г. Операта била една од најпопуларните во XVIII век во Русија. Сопругата на Соколовски премиерно ја извела улогата на Ањута, а во рефренот била неговата сестра. Соколовски бил виолинист во театарот и голем дел од музиката била преземена од руските народни песни. Либретистот Аблесимов самиот избрал многу од користените народни мелодии. Поголемиот углед на Фомин веројатно е одговорен за погрешното припишување на операта за него. Исто така, се верува дека увертирата на операта можеби ја напишал боемскиот композитор, кој работел во Русија, Арношт Ванчура.
Операта е една од ретките од ваков вид што преживеала во изведба во Русија до XIX век. Преродбата во Москва од 1915 година вклучувала народни песни аранжирани од Николај Римски-Корсаков, а имаше понатамошно заживување во Париз во 1929 година, уредено од Николај Черепнин.
2 Улоги
+, Улоги, тип на глас
Анакудин, селанец, бас
Фетиниа, жена на Анакудин, мецосопран
Ањута, нивна ќерка, сопран
Филимон, додворувач на Ањута, тенор
Фадеи, воденичар, бас
Танчери, хор
3 Синопсис
Дејството на операта е сместено во едно руско село.
Чин 1: Мелничарот Фадеи напредува искористувајќи ја својата репутација меѓу селаните како волшебник. Филимон, кој го консултирал за да го пронајде својот изгубен коњ, решава да побара помош од него за да ја освои Ањута, чии родители не можат да одлучат за кого да ja омажат; мајката бара благородник, таткото земјоделец.
Чин 2: Филимон и објаснува на Ањута дека ја добил поддршката на Фадеи. Фетинија, оценувајќи ги вештините на Фадеи како гатач, прашува кој ќе биде сопругот на Ањута. Мелничарот ја праќа на прошетка и вели дека тоа ќе биде господин, првиот човек што ќе го сретне на нејзиниот пат. (Филимон, се разбира). На средбата со Анкудин, Фадеи го уверува дека сопругот на неговата ќерка ќе биде работен земјоделец. Кога ќе се сретнат Фетинија и Анкудин, тие се караат за навидум неспоивите ветувања што им ги дал воденичарот.
Чин 3: Во куќата на Анкудин, среде пријателите на Ањута, Фадеи објаснува дека бидејќи Филимон е и земјопоседник и активен земјоделец, тој ги исполнува барањата и на Анкудин и на Фетинија. Сите се задоволни и се завршува среќно.
Џо Арибо

Џозеф Олувасеји Темитопе Ајоделе-Арибо (роден на во ), на скратено познат како Џо Арибо — нигериски фудбалер, играч од средниот ред на и на нигеријската репрезентација. Иако е роден и израснал во околината на Лондон, Англија, поради нигериското потекло се одлучил репрезентативно да ја претставува оваа африканска земја.
Својата клупска кариера ја започнал во полупрофесионалниот клуб Стејнс Таун за потоа да помине четири години со Чарлтон Атлетик во фудбалската лига. Во 2019 година потпишал за шкотскиот гигант Ренџерс, каде што го освои шкотското првенство во 2021 година и Купот на Шкотска една година подоцна. Во летото 2022 година, потпишал за .
Својот дебитантски настап за Нигерија го направил во 2019 година. Бил во составот на репрезентација на Африканскиот куп на нации 2021.
1 Технички карактеристики
Арибо е разноврсен играч кој може да игра централно или странично во средниот ред. Технички умешен, тој може да ги користи своите долги нозе за делотворно да ја заштити топката од противниците. Меѓу неговите силни страни се брзината со топката во нозете и способноста да се прилагоди на повеќе позиции на теренот.
2 Титули
2.0.1 Ренџерс
* Премиер лига на Шкотска : 1
: 2020-2021
* Куп на Шкотска : 1
: 2021-2022
Збор (филм)

Збор — македонски филм од 2015 година во режија на Слободан Деспотовски. Главните улоги ги играат: Диме Илиев, Сенко Велинов, Игор Стојчевски.
1 Улоги
Глумец, Улога
Диме Илиев, Горди
Сенко Велинов, Арсо
Игор Стојчевски, Вернер
Катерина Шехтанска, Тони
Ванчо Петрушевски, Првиот човек
Ана Стојановска, Нана
Гораст Цветковски, Мишел
Гоце Тодоровски, Трговецот
Роберт Вељановски, Копачот
Илбер Муртези, Вториот човек
Ќосе Бахир Мустафа-паша

Ќосе Бахир Мустафа-паша — османлиски голем везир. Неговиот епитет ''Ќосе'' значи „''безобрад''“. Тој бил познат и како Чорлулу Бахир Мустафа мислејќи на неговиот роден град Чорлу. Пред да биде голем везир бил ''имрахор'' („гувернер на кралските штали“).
1 Прв мандат
Тој бил назначен за голем везир од султанот Махмут I на 1 јули 1752 година. Но, султанот починал на 14 декември 1754 година. Новиот султан Осман III го разрешил од функцијата на 17 февруари 1755 година. Бил протеран во Мидили (Лезбос, сега грчки остров). Подоцна бил преместен во Мореја (денес во Грција).
2 Втор мандат
Неговиот втор мандат како голем везир бил прилично краток. Тој бил назначен на 30 април 1756 година и бил разрешен на 3 декември 1756 година. Тој бил прогонет на Родос (денес грчки остров) Но, новиот голем везир Коџа Рагип-паша бил пријател на Бахир-паша и му помогнал да биде назначен на различни функции во Мидили и Егрибоз (Евбеја). На 11 јуни 1758 година бил назначен за гувернер на Египет, место кое го задржал до 1762 година. Иако бил назначен за гувернерот на Алеп (сега во Сирија), тој одбил да оди во Алеп.
3 Трет мандат
Неговиот последен мандат како голем везир започнал на 1 ноември 1763 година за време на владеењето на Мустафа III. Сепак, тој бил обвинет за корупција. Тој бил разрешен на 30 март 1765 година. Следниот месец бил погубен во Мидили.
Котел (град)

Ко̀тел (|Котел) — град во Источна Бугарија, административен центар на Општина Котел во Сливенската Област. Има население од околу 4.674 жители (2024).
Котел е познат по бројни личности од бугарската преродба кои на различни начини се поврзани со градот, како што се политичарите Александар Богориди и Стефан Богориди, просветителите Софрониј Врачански и Петар Берон, јавниот деец Гаврил Крстевич, револуционерот Георги Раковски, како и премиерот Добри Божилов.
Силахдар Дамат Али-паша

Силахдар Дамат Али-паша (1667 - 5 август 1716), исто така наречен Силахдар Али-паша — отомански генерал и голем везир. Неговиот епитет ''силахдар'' значи оружјеносец, а ''дамат'' значи младоженец.
1 Рани живот
Али-паша е роден во турско семејство во Изник (античка Никеја), во современаТурција. Неговиот татко се викал Хаџи Хусеин. Се школувал во школата на палатата Ендерун во Истанбул и за време на владеењето на Мустафа II бил назначен за личен секретар на султанот. Во 1709 година, тој се верил со ќерката на Ахмет III, добивајќи ја титулата ''дамат'' и бил назначен за втор везир. На 27 април 1713 година, тој станал Голем везир.
2 Голем везир
Набргу по неговото назначување, тој успеал да го ратификува Прутскиот договор со Русија, со што ги обезбедил северните граници на Отоманското Царство кај реката Днепар.
До почетокот на 1714 година, неговото внимание се префрлило на Мореја, која била под контрола на Република Венеција од Мореската војна и Договорот од Карловци од 1699 година. Османлиите никогаш не се помириле со оваа загуба. Кога Венецијанците им дале засолниште на српските бунтовници од Црна Гора и Херцеговина во нивната далматинска провинција, а некои од нивните трговци биле вклучени во спорови со османлиските бродови, отоманската порта (владата) брзо го искористила ова како изговор за објавување војна.
Понатамошната кампања во 1715 година, предводена од самиот Силахдар Али-паша, претставувала огромен успех, бидејќи целата Мореја паднала многу бргу и со мало крвопролевање на османлиската војска.
Меѓутоа, Хабсбуршка Австрија, сојузник на Венеција, исто така објавила војна против Османлиите. Во 1716 година, Али се преселил на австрискиот фронт каде командувал со османлиската војска против австриските сили предводени од принцот Јуџин Савојски во Битката кај Петроварадин (5 август 1716 година). За време на битката животот го загубил и самиор Али-паша. Неговиот гроб се наоѓа во Белград .
По неговата смрт бил наречен Шехит Али-паша (Шехит значи ''маченик'').
3 Поврзано
* Турбе на Дамат Али-паша
Ефектот на Среќа

Ефектот на Среќа — македонски филм од 2019 година во режија на Борјан Зафировски. Главните улоги ги играат: Јовица Михајловски, Јана Стојановска, Петре Арсовски, Ана Стојановска и Сашко Коцев.
1 Улоги
Глумец, Улога
Јовица Михајловски, Петар
Јана Стојановска, Студент 1
Ана Стојановска, Ана
Петре Арсовски, Професор
Сашко Коцев, Игор
Дејана Попоска, Леа
Мими Таневска, Марина
Сара Анастасовска, Јана
Бора Јовановска, Леа дете
Ивана Павлаковиќ, Студент 2
Филип Илиев, Игор дете
Кристина Христова-Николова, Докторка
Оливер Митковски, Франк
Александар Микиќ, Адвокат
Ана Данчевска, Жената
Билјана Танески

Билјана Танески — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица. Таа дипломирала на Факултетот за драмски уметности, во класата на професорот Владимир Милчин.
1 Филмографија
Танески ги остварила филмските улоги:
Година, Филм, Улога
1991, Македонија може ТВ-серија
1993, Бог да ги убие шпионите ТВ-филм
1993, Македонска сага ТВ-филм, Ѓемиле
1995, Ангели на отпад ТВ-филм, Младата Мими
2014, Деца на сонцето ТВ-филм, Мира
2016, Златна петорка ТВ-филм, Загариева
2017, Љубов и предавство ТВ-серија, Загариева
2018, Ругање со Христос ТВ-филм, Рајна
Јирмисекизаде Мехмед Саид-паша

Јирмисекизаде Мехмед Саид-паша (починал во октомври 1761 година), порано во својот живот познат како Мехмед Саид Ефенди (понекогаш наречен Сахид Мехемет-ефенди во Франција), ― османлиски државник и дипломат. Бил голем везир на Османлиското Царство од 25 октомври 1755 година до 1 април 1756 година.
1 Животопис
Тој бил син на Јирмисекиз Мехмед Челеби, амбасадор на Османлиското Царство во Франција во 1720–21 година. Тој веќе го придружувал својот татко за време на оваа прва мисија како негов личен секретар. Се вели дека тој неверојатно уживал во француската култура и начин на живот, а на крајот течно зборувал француски.
Мехмед Саид бил испратен за во амбасада во Париз во 1742 година, како и во друга историски позначајна во Шведска во 1733 година и во Полска, што довело до тоа да напише сефаретнаме (амбасадска книга) како неговиот татко. Во Шведска, тој го наследил Мустафа-ага како амбасадор.
Мехмед Саид бил од грузиско потекло преку неговиот татко. Неговиот епитет Јирмисекизаде, што значи „син на дваесет и осум“ на турски, е упатување на епитетот на неговиот татко Јирмисекиз („дваесет и осум“), упатување за членството на Јирмисекиз Мехмед Челеби во 28-от јаничарски баталјон (орта), рано во неговиот живот.
2 Поврзано
* Француско-османлиски сојуз
* Список на турски дипломати
3 Дополнителна литература
* Фатма Муге Гочек. ''East encounters West: France and the Ottoman Empire in the eighteenth century''. Oxford University Press US, 1987 година
* Колин Имбер, Кеико Кијотаки, Роудс Марфи. ''Frontiers of Ottoman studies: state, province, and the West''. IBTauris, 2005
Каде одат дивите свињи

„Каде одат дивите свињи“ (хрватски: ''Kuda idu divlje svinje'') — хрватска телевизиска серија (во десет епизоди) од 1971 година. Режисер на серијата е Иван Хетрих (Ivan Hetrich), автор на сценариото е Иво Штивичиќ, снимател е Миливој Вижинтин, а сценографијата е дело на Душко Јеричевиќ. Серијата постигнала голем успех кај публиката, а подоцна останала забележана за едно од најголемите достигнувања на хрватската телевизиска продукција.
1 Улоги
Главните улоги во серијаат ги играат:* Љубиша Самарџиќ (Црни Рок)
* Младен Црнобрња (Плик)
* Гордан Пичуљан (Шарац)
* Фабијан Шоваговиќ (Миле Врбица)
* Иво Сердар (Шојка)
* Јован Личина (Верига)
* Изет Хајдархоџиќ (Папагини)
* Миодраг Лончар (Лујо)
* Светлана Бојковиќ (Вера)
* Илија Џувалековски (Професорот)
* Весна Малохоџиќ (Јелена)
* Сабрија Бисер (Мољац)
* Адам Чејван (Чапља)
Разрешување (музика)

Разрешување во теоријата на музиката е движење на нота или акорд од дисонатен (нестабилен звук) во консонантен (поконечен или постабилен звук).
Дисонанта, разрешувањето и неизвесноста може да се користат за да се создаде музички интерес. Онаму каде што се очекува мелодија или акордска шема да се разреши до одредена нота или акорд, наместо тоа може да се реши различна, но слично соодветна нота, создавајќи интересен и неочекуван звук. На пример, измамничката каденца .
1 Основа
A dissonance has its resolution when it moves to a consonance. When a resolution is delayed or is accomplished in surprising ways&mdash;when the composer plays with our sense of expectation&mdash;a feeling of drama or suspense is created. Roger Kamien (2008), p.41Резолуцијата има силна основа во тонската музика, бидејќи атоналната музика генерално содржи поконстантно ниво на дисонанца и нема тонски центар во кој може да се разреши.
Концептот на „резолуција“ и степенот до кој се „очекува“ е контекстуален во однос на културата и историскиот период. Во класично дело од барокниот период, на пример, додадена шестакорд (на пример, составен од нотите C, E, G и A) има многу силна потреба да се разреши, додека во помодерно дело, таа потреба е помалку силна - во контекст на поп или џез дело, таков акорд би можел комотно да го заврши делото и да нема посебна потреба да се разрешува.
2 Пример
Пример за единечна дисонантна нота која бара разрешување би било, на пример, F за време на акорд во C-дур, C–E–G, што создава дисонанца и со E и G и може да се реши на било кое, иако обично на E. (колку што е поблиску висински). Ова е пример за суспендиран акорд. Во однос на акорди и прогресии, на пример, фразата што завршува со следната каденца IV–V, половина каденца, нема висок степен на разрешување. Меѓутоа, доколку оваа каденца се смени во (IV–)V–I, автентична каденца, таа би се разрешила многу посилно завршувајќи на тоничен акорд (I).
3 Поврзано
* Квинтно тркало
* Корели каденца
* Неправилно разрешување
* Липс-Мајер закон
* Удвојување (музика)
4 Наводи
Куќа на Партенија Зографски (Галичник)

Куќа на Партенија Зографски ― поранешна и родна куќа на македонскиот учебникар, филолог, фолклорист, митрополитот Партенија Зографски. Градбата била заведена како културно наследство на Македонија.
1 Поврзано
* Културно наследство на Македонија во Општина Маврово и Ростуше
Коџа Мехмед Рагип-паша

Коџа Мехмет Рагип-паша (1698–1763) ― османлиски државник кој служел како државен службеник пред 1744 година како покраински управник на Египет од 1744 до 1748 година и голем везир од 1757 до 1763 година. Тој бил познат и како поет. Неговиот епитет Коџа на турски значи „голем“ или „џин“.
1 Рани години
Неговиот татко бил Шевки Мустафа, бирократ во Османлиското Царство. По завршувањето на своето образование, Мехмет Рагип работел во различни делови на империјата како државен службеник. Тој служел како главен благајник во Багдад. Бил член на османлиските претставници во Белградскиот договор во 1739 година. Тој бил унапреден на функцијата рејс ул-ќутаб (еднакво на денешен министер за надворешни работи) во 1740 година. Тој бил управник на Египетскиот Пашалак од 1744 до 1748 година, кога бил принуден да се повлече од месните трупи.
2 Како голем везир
Тој бил назначен за голем везир на 12 јануари 1757 година од страна на султанот Осман III. Кога Осман III починал десет месеци подоцна, Мехмет Рагип-паша продолжил под водство на новиот султан Мустафа III со кого имал многу добри односи. Тој се оженил со Салиха, сестрата на султанот, и ја добил титулата дамат (зет).
Мандатот на Рагип бил за време на османлискиот пад. Тој сепак донел реформи во османлиската администрација и благајна. За прв пат османлиските приходи ги надминувале расходите. Тој бил приврзаник на мировната политика. Неговиот мандат на функцијата, речиси се совпаднал со Седумгодишната војна во Европа (1756-1763). И покрај опасноста од војна, тој успеал да ја задржи Османлиското Царство од судир. По неговата смрт, Мустафа III напишал елегија (|ağıt) изразувајќи ја својата тага за неговиот добар пријател.
3 Поврзано
* Список на османлиски големи везири
* Список на османлиски управници на Египет
4 Наводи
* ↑ ↑
* ↑ ↑
* ↑ ↑
* ↑ ↑
* ↑ Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: ''Türkiye tarihi Cilt III'', AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 35
Ахмед Изет-паша

Ахмед Изет-паша (1864 – 31 март 1937), познат како Ахмед Изет Фургач по Законот за турско презиме од 1934 година — отомански генерал за време на Првата светска војна. Тој исто така бил еден од последните големи везири на Отоманското Царство (14 октомври 1918 - 8 ноември 1918 година) и нејзин последен министер за надворешни работи.
1 Животопис
Роден е во Наслич, Битолски Вилает, во албанско семејство. Неговиот татко бил истакнат државен службеник во областа. Од 1887 до 1890 година се образувал за стратегија и воена географија на Отоманскиот воен колеџ, додека подоцна до 1894 година студирал во Германија кај Колмар Фрајхер фон дер Голц. Како резултат на неговото учество во Грчко-турската војна бил унапреден во чин миралај (полковник). Во 1908 година по Младотурската револуција станал началник на османлискиот генералштаб. Во тој период (за време на Младотурската влада) тој се спротивставува на воените дејствија на османлиската војска под водство на Махмуд Шевкет-паша против албанските националисти за време на албанските бунтови од 1910 година. Неговото силно противење на политиката на Махмуд-паша довело до негово разрешување и повторно именување во Јемен во февруари 1911 година.
Во 1916 година, бил назначен за командант на Втората армија која се борела на Кавказ заедно со Третата армија. Во 1917 година, бил назначен да командува со анадолската група армии, која ја сочинувале Втората и Третата армија. Највисокиот чин што го имал бил маршал.
По војната, и со поддршка од Мустафа Кемал-паша, бил повикан да ја предводи владата која го потпишала Примирјето од Мудрос во име на Отоманското Царство, со што ставил крај на Првата светска војна за Османлиите. Тој истовремено ја извршувал функцијата министер за надворешни работи за време на неговата премиерска функција. Бил разрешен на 8 ноември 1918 година. Потоа, бил критикуван дека им дозволил на сите тројца од Тројцата паши да избегаат во странство ноќта меѓу 2 и 3 ноември, пред да им се суди пред Турските воени судови од 1919-20 година за злосторства, вклучително и злосторства врз Ерменците од Царството. Ахмед Изет-паша поминал голем дел од своите 25 дена на премиерската функција прикован за креветот откако го фатил шпанскиот грип во 1918 година .
По распаѓањето на Отоманското Царство и последователното губење на титулата паша по формирањето на Република Турција, Ахмед Изет го усвоил презимето ''Фургач'' во 1934 година. Починал на 31 март 1937 година во Истанбул.
Одлуките на Ахмед Изет Паша за време на Кавкаската кампања исто така биле критикувани и се сметаат за еден од факторите за нејзиниот неуспех, додека неговата последователна висока репутација во Турција се припишува на неговата успешна активност за време на Турската војна за независност.
2 Поврзано
* Примирје на Мудрос
Чудата на Свети Димитриј

''Чудата на Свети Димитриј'' (|Miracula Sancti Demetrii) се хомилии од 7ми век, на грчки јазик, во кој се опишани чудата на заштитникот на Солун, Свети Димитриј. Тој е важен извор за историјата на градот и на Балканот воопшто, особено во однос на словенските инвазии во доцниот 6ти и 7ми век.
''Чудата'' се состојат од две книги. Првата била завршена помеѓу и од солунскиот архиепископ, Јован, а втората била завршена во 680-те.
Рафаел Карера

Хосе Рафаел Карера и Турсиос, (24 октомври, 1814 - 14 април 1865) бил Гватемалски војник и државник, првиот претседател на Гватемала.
1 Биографија
Неписмен, но интелигентен, тој станал водач на востание против Федералната Република на Средна Америка. Поддржан од конзервативните фракции, ја презел контролата над поголемиот дел од Гватемала во 1838 година. Претседателот на федерацијата, Франциско Моразан не можел да го фати својот противник, а сепаратистите се прошириле во Никарагва, Хондурас и Костарика, како вовед во општата граѓанска војна и распадот на Федерацијата.
Карера бил избран за претседател на својата земја во 1844 година. Тој владеел на диктаторски начин, потпирајќи се на големите земјопоседници, конзервативците и свештенството. Бил прогласен за доживотен претседател во 1854 година, задржувајќи ја власта до неговата смрт во 1865 година.
Неговото ривалство со претседателот на Ел Салвадор, Херардо Бариос, во 1863 година резултирало со војна меѓу двете земји. Карера доживеал тежок пораз кај Коатепеке. Примирјето што следело било краткотрајно. Непријателствата се прошириле, при што Хондурас застанале на страната на Ел Салвадор додека Никарагва и Костарика застанале на страната на Гватемала. Конечно Карера излегол како победник од конфликтот, го окупирал Ел Салвадор, па дури и ја проширил својата доминација над Хондурас и Никарагва.
До својата смрт тој одржувал пријателски односи со европските народи. Негов наследник бил генералот Висенте Черна Сандовал, кого Карера сам го препорачал пред неговата смрт.
Алеко Константинов

Алеко Константинов (|Алеко Константинов) (1 јануари 1863 – 11 мај 1897) (NS: 13 јануари 1863 – 23 мај 1897) бил бугарски писател, познат по неговото дело Бај Гањо, еден од најпознатите ликови во бугарската белетристика.
1 Биографија
Роден во семејство на богат трговец во градот Свиштов на реката Дунав. Студирал на Правниот факултет на Универзитетот во Одеса, а дипломирал во 1885 година. Работел како правник во Софија, пред да започне кариера како писател. Како кандидат на опозицијата, учествувал на изборите за Народното собрание, одржани на 11 септември 1894 година, а своето лошо искуство од изборите подоцна го опишал во расказот „Бај Гањо прави избори“.
Неговиот прв роман, напишан во форма на збирка раскази, „Бај Гањо“, го опишува патувањето на еден трговец на ружино масло и килими низ Западна Европа. Иако безобразен и несмасен, Бај Гањо, се покажува како генијален, а некои го сметаат за огледало на Бугарија која во тоа време се модернизирала. Се верува дека овој лик е инспириран од трговецот од Карлово, Гањо Сомов.
Константинов, космополитски патник, бил првиот Бугарин кој пишувал за неговите посети на Западна Европа и САД. Тој ги посетил Светските изложби во Париз во 1889, Прага во 1891 и Чикаго во 1893 - при што ги посетил и Нијагарините водопади - што му обезбедил на бугарскиот читател, кој неодамна добил независност од 500 годишното Османлиско ропство, портрет на развиениот свет.
Тешка борба

„''Тешка борба''“ — македонска народна песна. Песната е посветена за слободата на Македонија, поточно за борбите за слобода во Кратовско. Песната има родољубив карактер.
1 Текст
Тешка е била борба за слобода,
борба за слобода, за Македонија.
Ми го нападнаа градот Кратово,
градот Кратово, село Шлегово.
Па ми отворија оган и пламен,
оган и пламен над Здравчин Камен.
Таму загинаа двајца другари,
двајца другари од Шопско Рударе.
Кога загинаа, тие извикнаа:
- ние загинавме за Македонија.
Балморал

Замокот Балморал е резиденција на британското кралско семејство во Абердиншир, Шкотска. Се наоѓа во близина на селото Крати, 14 km западно од Балатер и 80 km западно од Абердин.
Имотот и правобитниот замок кои припаѓале на семејството Фаркухарсон, биле купени од страна на принцот Алберт, сопругот на кралицата Викторија, во 1852. Куќата била мала, и наскоро била започната изградба на новиот замок. Архитект бил Вилијам Смит од Абердин.
Утрото на бессоните

„Утрото на бессоните“ — збирка раскази од македонскиот писател Андреј Ал-Асади, објавена во 2021 година од издавачката куќа Бегемот во рамките на библиотеката „Наше маало“.
1 Содржина
Збирката содржи 13 раскази:* Розови јагниња
* Еден јазик
* Круг
* Вертикала
* Un amore grande! или Зини да ти кажам!
* Опачина
* Едно обично октомвриско утро
* Изгубената битка
* Недоречености
* Зелени полјани
* Разделба
* Утрото на бессоните
* Вуле Загазовиќ
2 За делото
Во збирката, авторот одлучно и бескомпромисно го „истражува“ младиот човек во неговиот урбан контекст, во психолошката замрсеност, соочен со безизлезноста, заробеноста, несоодветноста, меланхоличноста, честопати отсликани со очудувачка и онирична форма, водејќи го читателот по патот на некоја друга, помалку позната или непозната свест и потсвест. Патот по кој авторот го води читателот минува низ фантастични и завиени предели, притоа искажувајќи ја „многуслојноста“ на себеспознавањето на главните ликови, но исто така, преточувајќи ја во алегорија за животот на урбаниот млад човек. Сето тоа авторот не го искажува со неосновна бунт и со младешки пркос, туку напротив, неговото пишување се одликува со самоуверена и концизна мисла која засега пошироки, универзални и безвремени прашања што ја измачуваат човечката мисла, како: себеспознавањето, духовноста, несфатеноста, младешкиот идентитет итн.
3 Технички одлики
Книгата, со обем од 101 страница и со димензии од 19 сантиметри, е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски“, Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-4869-50-4. Таа е испечатена во печатницата Графоден во тираж од 500 примероци, а издавањето на книгата било финансиски помогнато од министерството за култура. Графичкото уредување го направила Наталија Луковска, лектурата е дело на Ирена Ралева, а јазичната редакција на направил Филип Димевски.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Долно Кочан

Успение на Пресвета Богородица (|Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου) — црква во селото Долно Кочан, Правишко, Егејска Македонија. Влегува во состав на Правишката епархија на Цариградската патријаршија.
Жителите на селото се Грци од Источна Тракија (Турција), дојдени од селото Димокранија (Ѓузелџе) и во 1923 г. Тие се населиле во селото Кочан во кое дотогаш живееле Македонци-муслимани. Тамошната џамија ја претвориле во црква и во неа ја донеле скапоцената икона „Пресвета Богородица Димокраниска“. Во 1950-тите поради свлечишта се преместиле надолу и го основале новото село Долно Кочан.
Парохиската црква „Успение на пресв. Богородица“ е подигната на висок рид и доминира во центарот на селото и претставува трикорабна базилика. Камен-темелникот е поставен на 15 декември 1961 г. од митрополитот Амвросиј Правишки. Отворена е на 23 септември 1973 г. од истиот митрополит. Во храмот се чува чудотворната икона на Богородица донесена од Димокранија во Турција.
1 Поврзано
* Правишка епархија
Дом на културата Битола

Дом на културата Битола (архитектура) - Автори: Марко Мушич и Александар Смилевски , ентериер: Љубица Никољска, локација: Широк Сокак бб, Битола, година на изведба: 1976-1980, изведувач: РГО „Бетон”,финансиер: самопридонес на граѓаните на Битола.
1 Опис на проектот
Домот на културата во Битола претставува интегрална целина на најразновидни програмски и просторни барања, реализиран под еден покрив, создавајќи впечаток на продолжување на средишниот градски простор и неговото содржинско збогатување.
Во барањето на оптималната концепција предложено е систем на поврзување на сите простории за публика што дава широки можности за еластично и флексибилно користење. Домот содржи две мали сали во правоаголна поставка што дава можност за заедничко и рационално користење на сценскиот простор. Големата сала е со капацитет 1000 места и има универзален карактер со примарна функција на кино и естрадна сала. Малата сала е наменета за театарски претстави и има 600 места.
Во обликувањето на објектот главен пластичен акцент на композиционата целина се покривните елементи од бакарен лим обликуван во склад со функцијата на волумените.
Динамичната пластика на покривот со присутни кружни форми во контраст со ортогонална структура на градскиот центар остварува врска со присутните форми на историските споменици.
2 Историја
Градбата започнала на 15 март 1975 година.
Изграден како „Спомен дом на културата за Првото заседание на АСНОМ". Свечено бил предаден во употреба на 11 октомври 1980 г. со изведба на претставата „Залезот над езерската земја" од Томе Арсовски, а во режија на Димитар Христов и со ретроспективна изложба на битолските ликовни уметници..
Земја на Кралицата Марија

Земјата на Кралицата Марија или Брегот на Кралицата Марија — дел од брегот на Антарктикот што лежи помеѓу Филхнеровиот ’Рт, на 91° 54' источно, и Хордерновиот ’Рт, на 100° 30' источно.
Откриен е во февруари 1912 година од страна на Австралиската антарктичка експедиција (1911–14) под водство на Даглас Мосон, кој го именувал по Марија, кралицата на Џорџ V.
Лагер Ниш (филм)

„Лагер Ниш“ — југословенски филм од 1987 година во режија на Миомир Стаменковиќ. Главните улоги ги играат: Светислав Гонциќ, Милан Штрљиќ, Миодраг Мики Крстовиќ и Танасије Узуновиќ.
1 Синопсис
Кон крајот на 1941. година, Гестапо го формира првиот концентрационен логор во Југославија - Лагер Ниш. Во логорот се сместени политичките затвореници, заложниците, Евреите и заробените партизани. Во филмот се прикажува судбината на нишкото семејство Зариќ, таткото и синот, како и настаните во логорската соба бр. 12, наречена „соба на смртта“. Додека германската војска секојдневно ги стрела заробениците, во логорот се подготвува план за бегство. Најпосле, од 145 луѓе затворени во логорот, над сто успеваат да побегнат...
Земја на Вилхелм II

Земјата на Кајзер Вилхелм II е дел од Антарктикот кој лежи помеѓу Пенковиот ’Рт на 87° 43'E и Филхнеровиот ’Рт на 91° 54'Е. Земјата на Принцезата Елизабета се наоѓа на запад, а Земјата на Кралицата Марија на исток. Австралија тврди дека областа е дел од Австралиска Антарктичката Територија, но како и другите територијални претензии на Антарктикот, ова не е универзално признаено.
1 Истражување
Областа била откриена на 22 февруари 1902 година, за време на Гаусовата експедиција од 1901-1903 година, предводена од арктичкиот ветеран и геолог Ерих фон Дригалски. Дригалски го нарекол по кајзер Вилхелм II кој ја финансирал експедицијата со 1,2 милиони златни марки. Експедицијата го открила и Гаусберг, висок 370 метри изгаснат вулкан, кој го добил името по математичарот и физичар Карл Фридрих Гаус.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Кочан (Правишко)

Успение на Пресвета Богородица (|Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου - Ακροβουνίου) — црква во селото Долно Кочан, Правишко, Егејска Македонија. Влегува во состав на Правишката епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е поранешната џамија на селото, кое до 1920-тите било населено со Македонци-муслимани. Во 1923 г. по сила на Лозанскиот договор, домородното население е иселено во Турција, а на негово место се доведени Грци од источнотракиското село Димокранија (Ѓузелџе). Дојденците ја претвориле џамијата во црква, минарето го претвориле во камбанарија, а во храмаот ја поставиле чудотворната икона „Пресвета Богородица Димокраниска“.
Во 1950-тите, поради свлечишта дојденците се населиле во Долно Кочан, каде изградиле „нова истоимена црква“. Црквата е обновена во 2009 г. и на 16 септември 2009 г. во неа е одржана служба на која чиноначалствувал митрополитот Хрисостом Правишки. Старата црква, заедно со Кочанскиот мост се единствените преостанати градби во старото село.
1 Поврзано
* Правишка епархија
Диван

Диван ― совет, собрание, суд, канцеларија, уред; совет на султановиот двор во Истанбул на везирот или покраински намесник.
Султанскиот совет (дивани-хумајун) ги издавал највисоките наредби и решенија. До средината на 15 век, со него претседавал лично султанот, а потоа големиот везир. Отпрвин заседавал секој ден (освен в петок), од втората половина на 16 век, само четири дена (од сабота до вторник), од крајот на 17 век, само два дена, а од 1750 година престанал да се собира, иако официјално не бил укинат.
1 Наводи
Епитропи

Епитропи (еднина: епитроп) ― членови на црковно-училишните општини.
Обично се наоѓале на чело на општинските црковни или манастирски комисии или настојништва. Во почетокот на основањето на општините, првиот или главниот член на општината, т.е. претседателот, бил именуван како епитроп. Оттаму првите црковни општини биле именувани како црковно-епитропски општини. Епитропите биле личности кои се грижеле околу опслужувањето на секоја црква, манастир или параклис.
Енгелани

Енгелани или Енхелеи ― палеобалканска популација, која ги населувала териториите во југозападниот дел на Македонија, областите околу Охридското езеро. Најстаро познато население во Охридско-струшкиот регион.
Најверојатно припаѓале на горномакедонската група племиња. Последен пат се споменуваат во 3 век п.н.е. за време на војната на македонскиот крал Филип V против Илирите.
Иван Шишманов

Иван Шишманов (|Иван Димитров Шишманов; 4 јули 1862 во Свиштов, Османлиско Царство – 22 јуни 1928 во Осло, Норвешка) бил бугарски писател, етнограф, политичар и дипломат. Бил амбасадор на Бугарија во Украинската Држава и Украинската Народна Република.
1 Биографија
Иван Шишманов е роден на 22 јуни 1862 во Свиштов во познатото семејство Шишманови. Учел во Педагошкото училиште во Виена од 1876 до 1882. Потоа студирал филозофија и литература во Јена во 1884 и две години во Женева. Во 1888, завршил докторски студии во Лајпциг кај професорот Вилхелм Вунд.
На 28 декември 1888, се оженил со Лидија Шишманова, ќерка на Михајло Драгоманов. Во 1888 Шишманов бил еден од основачите на Високата Школа во Софија.
Шишманов бил член на Народнолибералната партија, и во 1903 станал Министер за народна просвета, но во 1907 ја напуштил функцијата поради несогласување со властите. Како министер, тој отворил училиште за слепи во 1906.
Позната е неговата средба како министер за народна просвета со францускиот новинар Гастон Рутие во 1903, кој подоцна во неговата книга ''Македонското прашање'' го објавил нивниот разговор, при што Шишманов изјавил:
„По десет години ако Македонија стане автономна, таму нема да постојат ниту Бугари, ниту Срби, ниту Грци, ќе постојат само Македонци. Тие ќе имаат многу заеднички политички интереси, особено економски, што треба да ги создадат со својата неуморна работа ако сакаат да бидат независни од државите што се понапредни од нив и чие производство би го уништило нивното.
Како земјоделци, не ќе им биде воопшто од интерес да се спојат со земјоделските земји како што се Србија и Бугарија; како индустријалци, ќе сакаат да ја штитат својата индустрија која ќе биде против нашата; најпосле, тие ќе сакаат да ги задржат за себе местата на функционери во нивната администрација и на офицери во нивната војска. Значи, Македонија ќе биде независна и Македонците ќе останат Македонци. Ако Европа го мисли спротивното, таа греши; ако Бугарите сметаат на бугаризација на Македонија тоа се илузии“. Gaston Routier La qusetion masédoine – on doit au peuple vérité, 1903, стр. 376-377
Починал во Осло на 23 јуни 1928, на 65 годишна возраст.
2 Библиографија
* .
* Наченки на руското влияние в българската книжнина. С., 1899.
* Критичен преглед на въпроса за произхода на прабългарите от езиково гледище и етимологиите на името «българин». — СбНУНК, XVI—XVII, 1900.
* Тарас Шевченко — неговото творчество и неговото влияние върху българските писатели преди Освобождението. С., 1914.
* Избрани съчинения в три тома. С., 1965—1971
* Дневник 1879—1927 г. С., 2003.