Македонски ора

Македонските народни ора се традиционални танци кои се неопходно важни во македонскиот фолклор и музичка традиција. Тесно се поврзани со народните ора од соседните држави, имено, Грција, Бугарија, Србија и Албанија, но поради музичкиот мелос, добиваат ендемски одлики конкретно на регионот Македонија. На територијата на Република Македонија, пак, зависно од стилот, кореографијата и обичаите поврзани со нив, македонските ора се делат во пет регионални групи: Северни ора, Источни ора, Западни ора, Јужни ора и Југозападни ора.
1 Особености
Според содржината и кореографијата, македонските народни игри, песни и музика можат да бидат обредни и световни (соборски или празнични). Од обредните игри ќе ги наброиме: додолските, лазарските, коледарските, русалиските и други. Во световните игри спаѓаат тие што се поврзани со животот и работата на нашиот народ како што се: борбените, свадбарските, жетварските, љубовните, хумористичните и други. Според формата, ората се делат на: ора што се играат во полукруг, во затворен круг, во змијовидна форма или во парови. Македонските ора се многубројни и разновидни. Во разни краеви тие имаат различни имиња, во зависност од местото и начинот на играњето. Нивните имиња се изведени од имиња на места, лични имиња, занаети, животни, инструменти, видот на орото, начинот на држење и обичаите. Ората обично се играат за време на верски празници (Божиќ, Водици, Велигден, Ѓурѓовден, Спасовден, Петровден), државни празници, венчавки, „на сретсело“, пред црквите, училиштата и куќите.
Ората имаат и одлики што се манифестираат и во разнообразноста и богатството на движењата и ставовите (држењето) во играњето. Тие можат да се или отворени, или затворени, а играчите се држат за рацете, за рамењата, за појасите, под рака, или со рацете свртени надолу. Сите играчи играат на ист начин, освен челниот играч и последниот играч, кои смеат да изведуваат додатни чекори и движења. Ората обично се вијат на десно, но има такви што се вијат на лево. Изреката „... се пренесува од колено на колено“, на пример, е конкретно рефлектирана во некои движења на ората. Македонските ора изобилуваат со кореографски движења како: полусвртување, клекнување, потскокнување, трусање, вкрстен чекор, страничен чекор, играње на колена и многу други. Исто така, многу ора имаат промена во ритамот, обично менувајќи се од бавна во брза песна.
1.1 Обичаи поврзани со ората
*Традиционално во Македонија постоела забрана жена да игра оро без дозвола на мажот. Жената можела да игра само со блиски роднини, а со непознати или подалечни роднини, можела да се фати на оро само со држење на шамивче.*Кога се одело по невеста во црква, свирачите запирале со свирење 15-20 чекори пред црквата.*Во Струмичко, Русалиите се играат 12 дена, од Божиќ до Водици, и при тоа собираат пари и подароци за помагање на училишта и за други хумани намени.*Во Штип и Кочани имало обичај во понеделник по свадба да се пеат вулгарни песни, а жените се преоблекувале во машка облека, ставале низа лук и пиперки околу вратот, го црнеле лицето и играле и пееле пред куќите на кумот, деверот и кај други роднини.
1.2 Инструменти и музика
Ората најчесто се придружувани од народните инструменти: гајда, зурла, тапан, кавал, тарабука, ут, дајре. Чалгииските дружини, кои обично имаат виолина, кларинет, ут, лејта, канон и дајре, се карактеристични за градовите. Народната музика е обемен термин, но вреди да се напомене дека најпопуларните ритмички тактови кои ги придружуваат ората се «5/8», «7/8», «5/4» и «7/16» - меѓу многу други.
Што се однесува до времетраењето на ората, тоа не е одредено, и често се игра додека играчите или свирачите не се уморат. Забележани се случаи и кога се играло оро без музика и без пеење. Орото што се играло на ваков начин било слично на „Право оро“ или на „Глуво оро“. При играње само се извикувало „Оп, оп, оп“, а играорците често се држеле за рамо.
2 Видови ора
Дури и со исто име, постојат некои ора што се различни во секој регион или изведувани поинаку поради кореографијата.* Адана: «2/4»* Арамиско (Арап): вер. I «13/16»; вер. II A:«4/4», B:«2/4»* Арнаутско (Арапско): «13/8»* Баба Ѓурѓа: «11/8» вер. I ''(3+2+2/2+2)''; вер. II ''(3+2+2/3+1)''* Бајраче: «11/8» ''(3+2+2/3+1)''* Баро бијав: «2/4»
* Беда: «7/8»* Беласичко: «2/4»* Беранче: «12/8»* Беровка: «2/4»* Брсјачко оро: «2/4»* Буките оро: «11/8»* Буковско (Пиперово): «7/16» + «11/16»* Буфчанско оро: вер. I «2/4»; вер. II «4/4»* Велгошко оро
* Велигденско оро: вер. I «7/8»; вер. II «10/8»* Влаина оро
* Влечено оро
* Водарки
* Воденско
* Гајдарско оро:
* Глувонемо оро:
* Грбач оро:
* Драчевка:
* Дуде Дрне оро:
* Егејско оро:
* Елено моме:
* Жетварка:
* Зарамо оро:
* Зборско оро:
* Ибраим оџа оро:
* Иванице:
* Јени јол оро:
* Кавадарка оро:
* Кавракировско:
* Калајџиско оро:
* Касапско оро:
* Комитско оро:
* Копачка:
* Костурско:
* Крстачко оро:
* Крстено:
* Левото:
* Лесното оро:
* Лисолај оро:
* Малешевка:
* Машкото оро:
* Невестинско оро:
* Овчеполско оро:
* Одено оро:
* Оро машко зарамо:
* Орото почна:
* Осоговка:
* Охридска деветорка оро:
* Пајдушко:
* Пембе оро:
* Повардарие:
* Повратено оро:
* Поступано оро:
* Потрчано:
* Потрчулка:
* Правото:
* Право Тиквешко:
* Пуштено:
* Рамното оро:
* Ратевка:
* Русалии:
* Русинско оро:
* Свадбарско:
* Седенка:
* Ситното оро:
* Скудринка:
* Старо оро:
* Старотиквешко:
* Старското оро:
* Тешкото:
* Тиквешко:
* Топанско:
* Тресеница:
* Тоска:
* Тресеница оро:
* Тропнало оро:
* Циганче оро:
* Циганчица:
* Црногорка:
* Црпи вода, Јано:
* Чалгиско оро:
* Чамче:
* Четворка оро:
* Чупулица:
* Чучук:
* Шаваро оро:
* Ширто оро:
* Шопка:
* Шопското оро:
* Штипско девојче: