Славомир Мрожек

Славомир Мрожек (роден на 29 јуни 1930 година во Боржечин, починал на 15 август 2013 година во Ница) — полски писател и карикатурист. Автор е на сатирични приказни и драмски дела со филозофски, политички, социјални и психолошки теми. Како драматург се вбројува во правец на театарот на апсурдот.
1 Биографија
Роден е во Боржечин. Кога имал три години, се преселил во Краков со своето семејство . Во 1949 година го положил својот завршен испит за средно образование во општото средно училиште во Краков . <i>Вартоломеј Новодворски . Студирал на Архитектонскиот факултет на Технолошкиот универзитет во Краков, на Академијата за ликовни уметности во Краков и Оријенталистика на Јагелонскиот универзитет.Но сепак не завршил никакви студии .
Својот почеток како карикатурист го има во 1950 година, а од 1953 година објавува серија цртежи во списанието ''Пресек'' . Збирките раскази објавени истата година: ''Приказни од Бумбарската планина'' и ''Практични полуоклопи'' биле негово книжевно деби. Во 1953 година го потпишал т.н Апелот од Краков, изразувајќи поддршка за сталинистичките власти на Полската Народна Република по апсењето на измислени обвиненија на католички свештеници, осудени на лажно судење на Краковската Курија, и осудувајќи ги на смрт: Едвард Чачлика, Михал Ковалик и свештеникот Јозеф Лелита . Тој го коментирал ова судење во написот за Полски Дневник со наслов ''Главниот криминал и останато,'' каде што напишал:
''„Во меѓувреме, овој човек, движејќи се меѓу нас, работеше на тоа да не убие. Со испраќање шпионски извештаи до Минхен, тој нè посочуваше нас и нашите домови како прецизни цели за бомби, топови и смртоносни бактерии."''
Во периодот 1956–1958 година тој пишувал сатирична колумна со наслов „ ''Прогресивен'' “ во неделникот Литературен живот .
Неговата прва театарска претстава е драмата ''Полица'', објавена во 1958 година. А светска слава му донела драмата ''Танго'' во 1964 година.
Учествувал во продукцијата на втората претстава на театарот Бим-Бом во Гдањск со наслов „Сериозна радост“ (1956) .
Во 1963 година емигрирал. Во следните години живеел во Франција ( Париз ), потоа се преселил во САД, Германија, Италија и во Мексико на ранчот Ла Епифанија, каде што живеел од 1989 до 1996 година . Во 1968 година тој објави писмо во францускиот печат во кое протестирал против интервенцијата на војниците на Варшавскиот пакт во Чехословачка, а во декември 1981 година протестирал против воведувањето на воената состојба .
Во 1996 година се вратил во Полска. Во 2002 година доживеал мозочен удар што резултирало со афазија . Како резултат на тоа, тој ја изгубил способноста да го користи јазикот и усно и писмено. Благодарение на терапијата која траела околу три години, тој ја вратил способноста за пишување и зборување. Како резултатот на неговата борба против болеста, ја напишал својата автобиографија .
На 6 мај 2008 година, Славомир Мрожек објавил дека повторно ќе ја напушти својата татковина за да се пресели во Ница на југот на Франција – бидејќи климата таму е попогодна за неговото здравје. Ја напуштил Полска точно еден месец подоцна - на 6 јуни 2008 година - летајќи од аеродромот Балице .
Починал во раните утрински часови на 15 август 2013 година во болница во Ница . Неговата пепел била положена во Националниот пантеон во Краков . Погребната церемонија се одржала на 17 септември 2013 година во црквата Свети Петар и Павле во Краков . Со мисата чиноначалствуваше митрополитот архиепископ Краковски, кардиналот Станислав Џивиш .
2 Приватен живот
Славомир Мрожек е роден во семејството на управителот на поштата во Боржечин, Антони Мрожек (1903–1987) и Зофија (1906–1949) , ќерка на претприемач на млечни производи. Писателот бил едно од трите деца на брачните другари Мрожек. Имал постар брат Јежи (1928–1932) и помала сестра Литослава (1935–1995) .
Мрожек бил женет двапати. Неговата прва сопруга, од 1959 година, била сликарката Марија Обремба. Бракот завршил со нејзината неочекувана смрт во 1969 година. Во 1987 година се оженил со Мексиканката Сузана Осорио Росас.
3 Награди и одликувања
3.1 Ордени и одликувања
* Голем крст на Орденот на преродбата на Полска – 2013 година, постхумно * Командантски крст со ѕвезда на Орденот на преродбата на Полска – 1997 година
* Златен медал за заслуги на културата Глорија Артис – 2010 година * Орден на Ecce Homo – 2012 година * Легија на честа – Франција, 2003 година * Награден со Значка за заслуги од Адвокатската комора - 2016 година постхумно
3.2 Други
* во 1962 година станал еден од првите четворица добитници на книжевната награда на фондацијата Кошчиелски .
* во 1987 година ја добил наградата "Франц Кафка" на градот Клостернеубург .
* во 1990 година добил почесно државјанство на Кралскиот главен град Краков .
* во 2000 година добил почесен докторат на Јагелонскиот универзитет .
* во декември 2004 година за книгата ''Варија.''''Како станав филмаџија'' бил награден со Краковската награда за книга на месецот .
* во 2007 година бил номиниран за книжевната награда Најк за ''Балтазар.''''Автобиографија''* за неговата кореспонденција со Станислав Лем, во форма на Писма објавени од Книжевна издавачка куќа (Wydawnictwo Literackie), Мрожек ја добил наградата на полскиот ПЕН клуб. Јан Парандовски за 2010 година .
* На 23 март 2012 година, Славомир Мрожек се стекнал со почесен докторат на Универзитетот во Шлезија во Катовице .
4 Творештво
Во своите дела, Мрожек третирал прашања тесно поврзани со полската историја и културните традиции (на пример, романтизмот), но и универзални теми, како што се слободата или заканите од современата цивилизација.
4.1 Збирки раскази
*''Приказни од Бумбарската планина'', 1953 година
*''Практичен полуоклоп'', 1953 година
*''Слон'', 1957 година
*''Свадба во Атомице'', 1959 година
*''Дожд'', 1962 година
*''Две писма и други приказни'', 1970 година
*''Приказни'', 1981 година
*''Денунцијација'', 1983 година
*''Заспаната убавица''*''Вода''*''Последниот Хусар''*''Тетратка''*''Мала проза'', 1990 година
*''Лав''*''Чоколади за претседателот'', 2018 година
4.2 Драми
*''Полицијата'', 1958 година
*''Мачеништвото на Пјотр Охеј'', 1959 година
*''Мисир'', 1960 година
*''На отворено море'', 1961 година
*''Карол'', 1961 година
*''Стриптиз'', 1961 година
*''Забава'', 1962 година
*''Кинолог во дилема'', 1962 година
*''Маѓепсана ноќ'', 1963 година
*''Смрт на поручникот'', 1963 година
*''Танго'', 1964 година
*''Еленот'', 1965 година
*''Racket Baby,'', 1965 година
*''Четворицата'', 1967 година
*''Куќа на граница'', 1967 година
*''Тестариум'', 1967 година
*''Професор'', 1968 година
*''Втор курс'', 1968 година
*''Среќен настан'', 1971 година
*''Кланица'', 1973 година
*''Емигранти'', 1974 година
*''Грбавец'', 1975 година
*''Серенада'', 1977 година
*''Филозофот лисица'', 1977 година
*''Лов на лисици'', 1977 година
*''Кројачот'', 1977 година
*''Аспирант на лисици'', 1978 година
*''Пеш'', 1980 година
*''Вацлав'', 1982 година
*''Амбасадор'', 1982 година
*''Летен ден'', 1983 година
*''Алфа'', 1984 година
*''Договор'', 1986 година
*''Портрет'', 1987 година
*''Вдовици'', 1992 година
*''Љубов на Крим'', 1993 година
*''Пречесните'', 2000 година
*''Прекрасен поглед'', 2000 година
*''Карневал, или првата сопруга на Адам'', 2013 година
4.3 Романи
*''Мало лето'', 1956 година
*''Бегство на југ'', 1961 година
4.4 Колекции на фељтони
*''Мали писма'', 1981 година
*''Дневник за враќање'', 2000 година
*''Мали писма'', 2000 година
4.5 Филмски сценарија
*''Островот на розите'', 1975 година
* Амор, 1978 година
*''Враќањето'', 1994 година
4.6 Останато
*''Цртежи'', Искри, Варшава 1982 година
*''Балтазар.''''Автобиографија'' , 2006 година
*''Човек според Мрожек.''''Цртежи 1950-2000 година''*''Танго со себе.''''Избрани песни'' , Ноар сур Блан, Варшава 2009 година *''Дневник.''''Том 1.''''1962-1969 година'' , Книжевна издавачка куќа, Краков 2010 година
*''Дневник.''''Том 2.''''1970–1979 година'' , Книжевна издавачка куќа, Краков 2012 година
*''Дневник.''''Том 3.''''1980–1989 година'' , Книжевна издавачка куќа, Краков 2013 година
*''Писма'', Книжевна издавачка куќа, Краков 2011 година
*''Во емигрантскиот лавиринт.''''Писма 1965–1982 година'' , Книжевна издавачка куќа, Краков 2017 година,
*''Писма 1964-1988 година.''''Славомир Мрожек, Јозеф Чапски'' , Книжевна издавачка куќа, Краков 2023 година,
5 Наводи
6 Библиографија
**