УЕФА Лига Европа

УЕФА Лига Европа (скратено како ''УЛЕ''), претходно познато како ''Куп на УЕФА'', е годишно фудбалско клупско натпреварување организирано од УЕФА. Денес УЕФА Лига Европа, е второто по ранг европско фудбалско натпреварување, зад УЕФА Лигата на шампионите, а пред УЕФА Лигата на конференции. Купот на УЕФА било трето ниво од 1971 до 1999 година пред да згасне УЕФА Купот на победниците на куповите. Клубовите се квалификуваат за учество на турнирот врз основа на пласманите во нивните национални првенства и домашни купови.
Натпреварувањето настанало во 1971 година, под името Куп на УЕФА, како замена за Купот на саемските градови. Во 1999 година, УЕФА Купот на победниците на куповите бил споен со Купот на УЕФА и бил прекинат како посебно натпреварување. Од сезоната 2004-2005 била додадена групна фаза пред нокаут фазата. Од сезоната 2009-2010, натпреварувањето е познато под денешното име УЕФА Лига Европа, при што дошло и до промена на форматот. Ребрендирањето во 2009 година донело спојување со УЕФА Интертото купот, создавајќи зголемен формат на натпреварување, со проширена групна фаза и промена во критериумите за квалификации. Победникот на УЕФА Лига Европа, се квалификува за Суперкупот на УЕФА и, од сезоната 2014-2015, добива право на учество во УЕФА Лигата на шампионите за следната сезона, влегувајќи директно во групната фаза.
Моментален шампион е Аталанта, која во финалето на последното издание го победила Баjер Леверкузен со 3-0, со хет-трикот на Адемола Лукман. Најмногу титули има освоено (7).
1 Историја
Купот на УЕФА настанал во 1971 година, како наследник на Купот на саемските градови, кој бил европско фудбалско натпреварување што се играло помеѓу 1955 и 1971 година. Конкуренцијата пораснала од 11 екипи за време на првото издание (1955–58) на 64 екипи до последното издание што се играло во сезоната 1970–71, по што ова натпреварување било укинато и заменето со Купот на УЕФА, ново сезонско натпреварување на конфедерацијата кое имало поинаква регулатива, формат и дисциплинска комисија. Првото издание на Купот на УЕФА се играло во сезоната 1971-1972 година, а завршило со се-англиско финале помеѓу Вулверхемптон Вондерерс и Тотенхем, а првиот освојувач на трофејот бил Тотенхем.
До 1999 година, второпласираните екипи во домашните првенства учествувале во Купот на УЕФА. Тогаш Купот на УЕФА бил споен со натпреварувањето кое УЕФА решила да го укине - УЕФА Купот на победниците на куповите. Оттогаш, Купот на УЕФА вклучувал и екипи кои освоиле домашен куп (или финалисти во случај победникот да се квалификувал преку првенството за Лигата на шампионите) и екипи елиминирани во групната фаза на УЕФА Лигата на шампионите. Исто така, право на учество во ова натпреварување имале и победниците на УЕФА Интертото купот до 2009 година, а од 1995 до 2015 година, три клуба се квалификувале благодарение на коефициентот за фер-плеј од минатата сезона.
Од сезоната 2009-2010, натпреварувањето било ребрендирано под новото име УЕФА Лига Европа. Во исто време, УЕФА Интертото купот, третото натпреварување на УЕФА, било укинато и споено со новата Лига Европа.
2 Трофеј
Трофејот кој се доделувал секоја година од страна на УЕФА, во тогашниот Куп на УЕФА го носел истото име како и самото натпреварување.
Победниците на натпреварувањето претходно го добивале оригниналниот трофеј, кој можеле да го задржат една година пред да го вратат во УЕФА, и помала копија, која ја добивале во трајна сопственост. По истите тие правила, екипите кој го освоиле Купот на УЕФА трипати по ред или вкупно пет пати можеле да го добијат оригиналниот трофеј во трајна сопственост, а УЕФА во тој случај би направила нов за идното натпреварување. Меѓутоа, по новите одредби, оригиналниот трофеј засекогаш останува во посед на УЕФА, а победникот добива копија со иста големина, додека клубовите со три последователни титули или пет вкупно добиваат посебна значка. Единствениот клуб кој досега стекнал право на победничката значка е Севиља, која со победата во финалето 2016 година ги исполнила двата услови оддеднаш.
Трофејот бил дизајнирана и направена од страна на Силвио Гацанига, вработен во Бертони, за финалето 1972 година. Тој тежи 15 килограми и е сребрена боја на жолт мермер плинт.
3 Квалификации
Во Лига Европа учествуваат клубови од сите земји членки на УЕФА. Во зависност од УЕФА коефициентот фудбалските асоцијации имаат право на од два до четири претставници, со тоа што едно место е резервирано за освојувачот на националниот куп. Во пракса секоја асоцијација има право на три претставници, освен Андора и Сан Марино кои имаат по два претсавника и Гибралтар и Лихтенштајн (од Лихтенштајн право на учество има само победникот на купот) кои имаат по еден претсавник. Исто така во Лига Европа се приклучуваат и испаднатите клубови од различни фази на најсилното европско фудбалско натпреварување Лигата на шампионите. Според тоа, клубовите кои ќе испаднат во третото квалификациско коло на Лигата на шампионите влегуваат во првото коло на Лига Европа, а оние кои ќе го освојат третото место во групите од групната фаза на Лигата на шампионите се приклучуваат во нокаут-фазата.
Иако УЕФА резервира едно место за актуелниот шампион, тој не мора да ја брани титулата, ако во претходната сезона изборил настап во Лигата на шампионите. Со воведувањето на правилото шампионот на Лига Европа следната сезона да игра директно во групната фаза од Лигата на шампионите, се поретко ќе може да се види како клубот кој ја освоил титулата ќе ја одбрани во следната сезона иако во теорија тоа е сè уште возможно (ако тој клуб заврши трет во групната фаза на Лигата на шампионите и се приклучи во Лига Европа).
4 Формат на натпреварување
4.1 Поранешни формати
Конкурсот беше традиционално чиста нокаут турнирот. Сите врски се двукрак, вклучувајќи го и финалето. Почнувајќи со 1997-98 сезона, конечниот стана еден-оф натпревар, но сите други врски останаа две нозе.
Пред 2004-05 сезона, на турнирот се состојат од еден квалификациско коло, по што следеше серија од нокаут рунди. 16-губитници во третиот квалификациско коло на Лигата на шампионите влегоа во првиот круг правилно; подоцна во текот на турнирот, преживеаните ќе биде придружуван од третото место угоени во групата фаза од Лигата на Шампионите .
Од 2004-05 сезона конкуренција започна со две нокаут квалификациите круга се одржа во јули и август. Учесници од здруженија рангирана 18 и пониски влезе во првата квалификациско коло со оние од здруженија рангирана 9-18 се приклучи на нив во втора квалификациско коло. Покрај тоа, три места во првиот квалификациско коло беа резервирани за УЕФА Фер Плеј рангирање победниците, а единаесет места во вториот квалификациско коло за УЕФА Интертото Куп победници.
Добитници на квалификациите за круга потоа се приклучија екипи од здруженија рангирана 1-13 во првиот круг во ред. Покрај тоа, губитници во третото квалификациско коло на Лигата на Шампионите, исто така, се приклучи на конкуренцијата во овој момент, заедно со тековната насловот на сопствениците на (освен ако тие квалификувани за Лигата на Шампионите преку нивните национални лига), за вкупно од 80 екипи вкупно во првиот круг.
По првиот елиминационен круг, на 40 преживеани влезе во групата фаза, со клубови да биде вовлечен во осум групи од пет секоја од нив. За разлика од Лигата на шампионите, група фаза, Купот на УЕФА група фаза беше одигран во еден круг-Robin формат, со секој клуб, играјќи две дома и два далеку игри. Првите три екипи во секоја од осумте групи квалификувани за главниот нокаут рунда, заедно со осум третопласираниот тимови во Лигата на шампионите, група фаза. Од тогаш на една серија на две нозе нокаут односи беа изиграни пред еден нозе финалето, традиционално се одржува на Среда Мај веднаш пред Лигата на шампионите, финалето.
4.2 Тековен формат
Од 2009-10 сезона, натпреварот е ребрендиран какоУЕФА Европа Лига, во обид да се зголеми на профилот на натпреварот. како и промена на натпреварот име, екстра 16 тимови сега се квалификува за главните чекори на натпреварот, со фазата по групи сега се состои од 12 групи од по четири екипи (во двоен круг Робин ), со првите две поставени тимови во секоја група напредува. Конкуренцијата тогаш напредува во поголемиот дел на ист начин како и претходниот формат, со 4 рунди на двукрак нокаут рунди и еднократна финалето се одржа на неутрален терен средба [УЕФА [УЕФА елити стадионот | елити стадион критериуми.
Квалификација, исто така, значително се промени. Здруженија рангирана 7-9 во УЕФА коефициенти ќе го испратам на победникот Купот и три други тимови да се на УЕФА Европа Лига квалификација, сите други народи испрати победник Куп и две други екипи, со исклучок на Лихтенштајн, Андора и Сан Марино, кој само ќе го испратам победник првенство. Обично, другите тимови ќе биде следниот највисок ранг клубови во секоја домашната лига, по оние квалификациите за Лигата на Шампионите, но Франција и Англија ќе продолжи да се користи и една точка за нивните Лига Куп победникот. Покрај тоа, три места во првата од четирите круга квалификациите сè уште се резервирани за Фер Плеј победниците. За инаугурацијата 2009-10 сезона овие места ќе одат на Розенборг на Норвешка, Рандерс на Данска и Motherwell на Шкотска. Со укинувањето на Интертото Купот нема повеќе нема да бидат празни места се задржани во квалификациите за рунди за тимови се квалификуваат преку тој пат. Општо земено, повисоки асоцијација е рангирана во Лигата на коефициенти, за подоцна неговата клубови на проектот во квалификација, но секој тим освен насловот сопственикот има да игра најмалку една квалификација круг.
Освен споменатите тимови, дополнителни 15 губат тимови од Лигата на Шампионите квалификација круг три ќе влезе во четвртиот и последен УЕФА Европа Лига квалификација круг, порано позната како првиот круг, и 10 губитници на Лигата на шампионите квалификација круг 4 ќе директно да внесувате на УЕФА Европа Лига фазата по групи. 12-победниците и 12 подгласниците во фазата по групи ќе ги унапреди до првиот нокаутирам круг, заедно со осум 3. Поставени тимови од Лигата на Шампионите фазата по групи. На губење финалист за домашната чаша конкуренција сепак ќе има право да се внесат за УЕФА Европа Лига треба на домашните Купот на Победниците се квалификува за Лигата на Шампионите.
5 Победници
Финалињата на Купот на УЕФА се играле во два натпревари, сè до 1997 година. Првото финале помеѓу Вулверхемптон Вондерерс и Тотенхем, се одиграло на 3 мај 1972 година во Вулверхемптон, и на 17 мај 1972 во Лондон. Првиот натпревар завшрил со победа на Тотенхем на гости со 2-1. Вториот натпревар завршил нерешно 1-1, што означило дека Тотенхем станал првиот освојувач на Купот на УЕФА.
Финалињата во еден натпревар со однапред одбрани локации биле воведени во 1998 година. Стадионот-домаќин мора да ги исполнува или надминува стандардите на УЕФА за да може да биде домаќин на финалето на Купот на УЕФА/УЕФА Лига Европа. Првото финале на еден натпревар се одиграло на Паркот на принцовите во Париз, Франција во 1998 година, кога во се-италијанското финале го победил со 3-0. Само во два наврати, финалето се играло на стадионот на кој домаќин е некој од финалистите: во 2002, кога Фејенорд на својот Де Којп ја совладал Борусија Дортмунд, и во 2005 кога Спортинг Лисабон загубил од ЦСКА Москва на нивниот домашен терен Жозе Алваладе.
Победник на последното издание на Купот на УЕФА (пред натпреварувањето да биде ребрендирано во УЕФА Лига Европа) бил Шахтар Донецк на 20 мај 2009 година. Украинскиот тим го победил Вердер Бремен од Германија со 2-1 по продолженија, на стадионот Шукру Сараџоглу, во Истанбул, Турција. Првиот победник на Лига Европа бил Атлетико Мадрид, кој го победил Фулам со 2-1 по продолженија.
* 1971-1972: (1)
* 1972-1973: (1)
* 1973-1974: (1)
* 1974-1975: (1)
* 1975-1976: (2)
* 1976-1977: (1)
* 1977-1978: (1)
* 1978-1979: (2)
* 1979-1980: (1)
* 1980-1981: (1)
* 1981-1982: (1)
* 1982-1983: (1)
* 1983-1984: (2)
* 1984-1985: (1)
* 1985-1986: (2)
* 1986-1987: (2)
* 1987-1988: (1)
* 1988-1989: (1)
* 1989-1990: (2)
* 1990-1991: (1)
* 1991-1992: (1)
* 1992-1993: (3)
* 1993-1994: (2)
* 1994-1995: (1)
* 1995-1996: (1)
* 1996-1997: (1)
* 1997-1998: (3)
* 1998-1999: (2)
* 1999-2000: (1)
* 2000-2001: (3)
* 2001-2002: (2)
* 2002-2003: (1)
* 2003-2004: (1)
* 2004-2005: (1)
* 2005-2006: (1)
* 2006-2007: (2)
* 2007-2008: (1)
* 2008-2009: (1)
* 2009-2010: (1) (*)
* 2010-2011: (2)
* 2011-2012: (2)
* 2012-2013: (1)
* 2013-2014: (3)
* 2014-2015: (4)
* 2015-2016: (5)
* 2016-2017: (1)
* 2017-2018: (3)
* 2018-2019: (2)
* 2019-2020: (6)
* 2020-2021: (1)
* 2021-2022: (2)
* 2022-2023: (7)
* 2023-2024: (1)
* 2024-2025: (3)
5.1 Успешност по клубови
Клуб, Шампион, Финалист, Година шампион, Година финалист
, 7, 0, 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023, —
, 3, 2, 1991, 1994, 1998, 1997, 2020
, 3, 1, 1973, 1976, 2001, 2016
, 3, 1, 1977, 1990, 1993, 1995
, 3, 1, 1972, 1984, 2025, 1974
, 3, 0, 2010, 2012, 2018, —
, 2, 2, 1975, 1979, 1973, 1980
, 2, 0, 1974, 2002, —
, 2, 0, 1980, 2022, —
, 2, 0, 1982, 1987, —
, 2, 0, 1985, 1986, —
, 2, 0, 1995, 1999, —
, 2, 0, 2003, 2011, —
, 2, 0, 2013, 2019, —
, 1, 1, 1983, 1984
, 1, 1, 1992, 2017
, 1, 1, 2017, 2021
, 1, 1, 1988, 2024
, 1, 0, 1978, —
, 1, 0, 1981, —
, 1, 0, 1989, —
, 1, 0, 1996, —
, 1, 0, 1997, —
, 1, 0, 2000, —
, 1, 0, 2004, —
, 1, 0, 2005, —
, 1, 0, 2008, —
, 1, 0, 2009, —
, 1, 0, 2021, —
, 1, 0, 2024, —
, 0, 3, —, 1983, 2013, 2014
, 0, 3, —, 1999, 2004, 2018
, 0, 2, —, 1977, 2012
, 0, 2, —, 1988, 2007
, 0, 2, —, 1993, 2002
, 0, 2, —, 2000, 2019
, 0, 2, —, 2008, 2022
, 0, 2, —, 1991, 2023
, 0, 1, —, 1972
, 0, 1, —, 1975
, 0, 1, —, 1976
, 0, 1, —, 1978
, 0, 1, —, 1979
, 0, 1, —, 1981
, 0, 1, —, 1982
, 0, 1, —, 1985
, 0, 1, —, 1986
, 0, 1, —, 1987
, 0, 1, —, 1989
, 0, 1, —, 1990
, 0, 1, —, 1992
, 0, 1, —, 1994
, 0, 1, —, 1996
, 0, 1, —, 1998
, 0, 1, —, 2001
, 0, 1, —, 2003
, 0, 1, —, 2005
, 0, 1, —, 2006
, 0, 1, —, 2009
, 0, 1, —, 2010
, 0, 1, —, 2011
, 0, 1, —, 2015
5.2 Успешност по држави
Држава, Шампион, Финалист, Вкупно
Англија, 10, 9, 19
Шпанија, 13, 5, 18
Италија, 9, 7, 16
Германија, 7, 8, 15
Холандија, 4, 3, 7
Португалија, 2, 5, 7
Русија, 2, 0, 2
Шведска, 2, 0, 2
Белгија, 1, 2, 3
Украина, 1, 1, 2
Турција, 1, 0, 1
Франција, 0, 5, 5
Шкотска, 0, 4, 4
Австрија, 0, 1, 1
Унгарија, 0, 1, 1
Југославија, 0, 1, 1
;Забелешка
* A Ги вклучува клубовите и од Западна Германија, но не и од Источна Германија затоа што ниту еден клуб од таму не стигнал до финалето.
6 Парични награди
Слично на УЕФА Лигата на шампионите, паричната награда која ја добиваат клубовите е поделен на фиксни плаќања врз основа на учеството и резултатите, и варијабилни плаќања кои зависат од вредноста на нивниот ТВ пазар.* Квалификување за групната фаза: €3,630,000
* Победа во натпревар од групната фаза: €630,000
* Нерешено во натпревар од групната фаза: €210,000
* Прво место во групната фаза: €1,100,000
* Второ место во групната фаза: €550,000
* Нокаут рунда плејофи: €500,000
* Осминафинале: €1,200,000
* Четвртфинале: €1,800,000
* Полуфинале: €2,800,000
* Финалист: €4,600,000
* Шампион: €8,600,000
7 Награди
7.1 Играч на сезоната во УЕФА Лига Европа
Почнувајќи од изданието 2016–2017, УЕФА вовела награда во натпреварувањето за Играч на сезоната во УЕФА Лига Европа.
Жирито е составено од тренери на клубовите кои учествувале во групната фаза на натпреварувањето, заедно со 55 новинари избрани од групата на Европските спортски медиуми (ЕСМ), по еден од секоја асоцијација членка на УЕФА.
;Победници
Сезона, Играч, Клуб
Играч на сезоната во УЕФА Лига Европа
2016–2017, Пол Погба
2017–2018, Антоан Гризман
2018–2019, Еден Азар
2019–2020, Ромелу Лукаку
2020–2021, Жерар Морено
2021–2022, Филип Костиќ
2022–2023, Хесус Навас
7.2 Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа
Почнувајќи од изданието 2021–2022, УЕФА вовела награда во натпреварувањето за Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа.
;Победници
Сезона, Играч, Клуб
Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа
2021–2022, Ансгар Кнауф
2022–2023, Флоријан Вирц
8 Поврзано
* Список на Купот на УЕФА и Лигата на Европа победа менаџери
* Статистика на УЕФА Лига Европа
9 Нотес