Артур Гергеј

Артур Гергеј (роден 30 јануари 1818, а починал 21 мај 1916) бил унгарски воен водач познат по тоа што бил еден од најголемите генерали на Унгарската револуционерна армија.
Во младоста, Гергеј бил многу талентиран хемичар, а неговата работа во областа на хемијата била забележана од многу реномирани унгарски и европски хемичари. Но сепак тој е пошироко познат по неговата улога во Унгарската револуција и војна за независност од 1848-1849 година каде што исто така служел како министер за војна, а во последните денови на револуцијата, пред да им се предаде на Русите во Вилагос, бил диктаторот на Унгарија.
Врските и конфликтите на Гергеј со Лајош Кошут, најистакнатиот политичар и гувернер на Унгарија, влијаеле на текот на војната за независност и неговата воена кариера, но исто така и на неговиот постреволуционерен живот до неговата смрт. Писмото на Косут од Видин, напишано после револуцијата, предизвикало долготрајна омраза за Гергеј меѓу Унгарците, од кои многумина верувале дека тој е предавник. Во 20 век, оваа карактеризација била предизвикана од современите истражувања. Како резултат на тоа, репутацијата на Гергеј како еден од најталентираните и успешни унгарски генерали на 19 век во голема мера била обновена.
1 Почеток на една ветувачка кариера во хемијата
Во 1845 година, по смртта на неговиот татко, Гергеј среќно ја напуштил војската. чувствувајќи дека воениот живот не му одговара и решил да биде студент по хемија на Универзитетот во Прага.
Неговите дела во хемијата од овој период се достојни за внимание. Исто така тој направил истражуање за кокосово масло откривајќи го присуството на деканоична киселина и лауринска киселина.
Тој го започнал своето истражување во пролетта 1847 година во Прага, но ги завршил експериментите дома во Топорц, испраќајќи ги резултатите на Кралската академија во Виена на 21 Мај 1848 година. Неговиот метод за одделување на хомолозите на масни киселини не бил традиционалниот начин на користење фракционална дестилација, туку се користела растворливоста на бариумските соли. Неговото истражување може да се сумира на следниов начин:
* Тој открил присуство на лауринска киселина (C12) и деканонска киселина (C10) во кокосово масло.
* Тој произведувал лауричен етил етер.
* Тој утврдил некои физички својства на дестилација на лауриум киселиот бариум.
* Тој открил дека, во кокосовото масло, удецикличната киселина (C11) имало мешавина од лаурици и деканоични киселини.
2 По поразот на револуцијата
Гергеј ги прашал Русите за милост кон своите офицери и неговите војници, велејќи дека дури и ако сакаат некој да се обеси, тогаш тој ќе го прифати тоа за себе, но во замена сакал неговите генерали да бидат поштедени, што Паскевич и царот ги прифатиле и направиле, барајќи прошка за Гергеј и неговите луѓе, но првично Австријците одбиле да ги исполнат желбите на своите сојузници. По некое време тие прифатиле дека Гергеј нема да биде погубен, а ќе биде задржан во затвор во Клагенфурт, но тие не ги помилувале своите генерали, кои биле погубени на 6 Октомври 1849 во Арад. Поради егзекутирање на неговите 13 генерали, Гергеј беше обвинет за предавство и за нивната смртт.
Таму живеел, главно вработен во хемиска работа, сè до Австроунгарскиот компромис од 1867 година, кога му билп простено и бил вратен во Унгарија.