Сергеј Магнитски

Сергеј Леонидович Магнитски (|Сергeй Леонидович Магнитский; |Сергій Леонідович Магнітський; 8 април 1972 година – 16 ноември 2009 година) — руски даночен советник одговорен за разоткривање на корупција и злоупотреба на службена должност од страна на руски владини службеници додека го застапувал клиентот „''Hermitage Capital Management''“ . Неговото апсење во 2008 година и последователната смрт по единаесет месеци во полициски притвор предизвикало меѓународно внимание и официјални и неофицијални истраги за наводи за измама, кражба и кршење на човековите права во Русија. Неговото посмртно судење било прво од таков вид во Руската Федерација.
Магнитски тврдел дека имало кражба од големи размери од руската држава, санкционирана и извршена од руски службеници. Тој бил уапсен и на крајот починал во затвор седум дена пред истекот на едногодишната казна во која можел законски да биде притворен без судење. Вкупно, Магнитски отслужил 358 дена во московскиот затвор Бутирка. Тој развил жолчни камења, панкреатитис и затнат жолчен меур, а му била одбиена и медицинска нега. Советот за човекови права формиран од Кремљ открил дека бил физички нападнат кратко пред неговата смрт. Неговиот случај станал меѓународно познат.
Конгресот на Соединетите Американски Држави и претседателот Барак Обама го донеле Законот за Магнитски кон крајот на 2012 година, со што им забраниле на руските функционери за кои се верува дека се вмешани во смртта на Магнитски да влезат во Соединетите Американски Држави или да го користат нивниот банкарски систем. Како одговор на тоа, Русија го осудила Законот и тврдела дека Магнитски е виновен за злосторства. Речиси десетина други земји, како и Европската Унија, последователно го спровеле или разгледале законодавството за Магнитски.
На почетокот на јануари 2013 година, „ ''Фајненшл тајмс“'' напишал дека „случајот Магнитски е скандалозен, добро документиран и ја опфаќа темната страна на путинизмот“.
1 Позадина
Магнитски бил ревизор во московската адвокатска фирма „Фајерстоун Данкан“, работејќи за нејзиниот сопственик, Џејмисон Фајерстоун. Тој работел со клиентот на „Фајерстоун Данкан“ , „Хермитаж Капитал Менаџмент“, фирма за инвестициско советување обвинета за даночно затајување и даночна измама од страна на руското Министерство за внатрешни работи.
Во текот на годините од своето работење, „Ермитаж“, во неколку наврати, доставувал информации до печатот за корпоративното и владиното лошо работење и корупција во државните руски претпријатија. Коосновачот на компанијата „Ермитаж“, Американецот Бил Браудер, бил протеран од Русија во ноември 2005 година како наводна национална закана; Браудер пристигнал во Москва, му било кажано дека неговата виза е поништена и бил депортиран следниот ден. Браудер изјавил дека претставува закана само „''за корумпираните политичари и бирократи''“ во Русија и верувал дека е отстранет за да ја остави својата компанија отворена за експлоатација.
Поттикнат од генералот на ФСБ Виктор Воронин по Александар Кувалдин (|Александр Кувалдин), кој бил оперативец на Дирекцијата „К“ на СЕБ на ФСБ, ги изнел своите наоди во извештај до Воронин, препорачувајќи го кривичното гонење на Сергеј Магнитски од фондот „Ермитаж Капитал“, Воронин ја додал својата резолуција за извештајот и ја испратил до московската полициска управа, која покренала кривична постапка против Магнитски.
На 4 јуни 2007 година, канцеларијата на „Ермитаж“ во Москва била претресена од околу 20 службеници на Министерството за внатрешни работи. Канцелариите на „Фајерстоун Данкан“ исто така биле претресени. Службениците имале налог за претрес во кој се тврди дека „Камаја“, компанија управувана од „Ермитаж“, ги преплатила своите даноци. Ова било многу нерегуларно, бидејќи руските даночни власти штотуку писмено потврдиле дека оваа компанија го преплатила својот данок. Во двата случаи, налозите за претрес дозволувале заплена на материјали поврзани единствено со „Камаја“. Но, во двата случаи, службениците незаконски ги заплениле сите корпоративни, даночни документи и печати за секоја компанија што платила голема количина руски даноци, вклучувајќи документи и печати за многу од руските компании на „Ермитаж“. Во октомври 2007 година, Браудер добил вест дека една од фирмите што се одржуваат во Москва има судење против неа за наводен неплатен долг од стотици милиони долари. Според Браудер, ова било прв пат да чуе за овој судски случај и не ги познавал адвокатите што ја застапувале неговата компанија на суд. Магнитски бил назначен да го истражи случајот.
2 Разоткривање на скандалот
Во својата истрага, ревизорот Магнитски дошол до верување дека полицијата ги дала материјалите земени за време на полициските претреси на организирани криминалци, кои ги искористиле за да преземат три руски компании на Ермитаж и кои лажно вратиле 230 милиони долари (140 милиони фунти) од даноците претходно платени од Ермитаж. Тој исто така тврдел дека полицијата го обвинила Ермитаж за даночно затајување единствено за да ги оправда полициските претреси, за да можат да ги земат материјалите потребни за да ги киднапираат компаниите на Ермитаж и да ја извршат измамата со враќање на данок. Сведочењето на Магнитски ја имплицирало полиција, судство, даночни службеници, банкари и руската мафија. И покрај првичното отфрлање на неговите тврдења, основното тврдење на Магнитски дека Ермитаж не извршил измама - туку бил жртва на неа - на крајот било потврдено. Раководител се изјаснил за виновен во случајот за „''измама преку претходен договор''“, иако раководителот тврдел дека полицијата не била дел од планот. Сепак, пред тоа, Магнитски станал предмет на истрага од страна на еден од полицајците против кои сведочел како вмешан во измамата. Според Браудер, Магнитски бил „''човекот на кого се обраќаат''“ во Москва за судови, даноци, казни, сè што има врска со граѓанското право“.
Според истрагата на Магнитски, документите што ги одзела руската полиција во јуни 2007 година биле искористени за фалсификување на промена на сопственоста на Ермитаж. Крадците ги употребиле фалсификуваните договори за да тврдат дека Ермитаж должи 1 милијарда долари (~ 1,45 милионие долари) во 2024) на фиктивни компании. Без да биде познато на „Ермитаж“, тие тврдења подоцна биле потврдени од судиите. Во секој случај, адвокатите ангажирани од крадците да го претставуваат „Ермитаж“ се изјасниле за виновни во име на компанијата и се согласиле со тврдењата, со што добиле казни за долгови што не постоеле; сето тоа додека службениците на „Ермитаж“ не биле свесни за овие судски постапки.
Новиот сопственик, со седиште во Татарстан, се покажало дека е Виктор Маркелов, осуден убиец ослободен две години по издржувањето на казната. Лажниот долг на компанијата бил искористен за да се прикажат компаниите како непрофитабилни, со цел да се оправда враќањето на данок од 230 милиони долари што компаниите ги платиле кога биле под контрола на „Ермитаж“. Повратот на данокот било извршено на Бадник 2007 година и претставувало најголемо враќање на данок во руската економска историја.
Ермитаж контактирал со руската влада со наодите од својата истрага. Парите, кои не биле на Ермитаж, ѝ припаѓале на руската држава. Наместо да покренат постапка против полицијата и крадците, руските власти отвориле кривична постапка против Магнитски.
3 Старателство и смрт
Магнитски бил уапсен и затворен во затворот Бутирка во Москва во ноември 2008 година, откако бил обвинет за договарање со Ермитаж. Задржан 11 месеци без судење, како што објавил ''„Телеграф“'', тој бил „одбиен од посети од неговото семејство“ и „присилен во сè полоши ќелии“. Тој развил жолчни камења, панкреатит и калкулозен холециститис, за што му бил даден несоодветен медицински третман за време на неговото затворање. Операција била наредена во јуни, но никогаш не била извршена; шефот на притворниот центар Иван П. Прокопенко подоцна изјавил дека „...''не го сметал Магнитски за болен... Затворениците често се обидуваат да се претстават како болни со цел да добијат подобри услови''“.
На 16 ноември 2009 година, осум дена пред да мора да биде ослободен доколку не биде изведен на суд, Магнитски починал. Затворските службеници прво ја припишале неговата смрт на „руптура на абдоминалната мембрана“, а подоцна на срцев удар. Новинарите дознале дека Магнитски се жалел на влошување на болките во стомакот пет дена пред неговата смрт и дека до 15-ти повраќал на секои три часа и имал видливо отечен стомак. На денот на неговата смрт, затворскиот лекар, верувајќи дека Магнитски имал хронична болест, го испратил со брза помош, а подоцна и го префрлил во медицинското одделение на затворот „Матроскаја Тишина“, кое било опремено да му помогне. Но, хирургот таму - кој го опишал Магнитски како „''возбуден, обидувајќи се да се скрие и велејќи дека луѓето се обидуваат да го убијат''“ - му препишал само лек против болки и го оставил да добие психијатриска проценка. Магнитски бил пронајден мртов во неговата ќелија малку повеќе од два часа подоцна.
Според Људмила Алексеева, лидерка на Московската Хелсиншка група, Магнитски починал од тепање и мачење од страна на неколку службеници на руското Министерство за внатрешни работи. Во официјалниот смртоносен лист било наведено „затворена повреда на черепот“ како причина за смртта (покрај другите споменати погоре), а обдукцијата покажала бројни модринки и рани на нозете и рацете на Магнитски. Друга обдукција од 2011 година ја прикажала смртта како предизвикана од „трауматска примена на тап тврд предмет (предмети)“, што е потврдено со „абразии, екхимоми, изливи на крв во меките ткива“.
Новинарот Овен Метјуз го опишал страдањето на Магнитски во московскиот затвор Бутирка на лседниот начин:Според тажниот затворски дневник на [Магнитски], истражителите постојано се обидувале да го убедат да сведочи против Ермитаж и да ги отфрли обвинувањата против полицијата и даночните власти. Кога Магнитски одбил, бил преместен во сè полоши делови од затворот, и на крајот му бил одбиен медицински третман што можел да му го спаси животот.
4 Последици и официјални истраги
Независно истражно тело, Московската комисија за јавен надзор, во декември 2009 година посочило дека врз Магнитски бил извршен „''психолошки и физички притисок''“. Една од комесарите изјавила дека иако првично верувала дека неговата смрт се должи на лекарска небрежност, таа развила „''застрашувачко чувство дека не станува збор за небрежност, туку дека до одреден степен е ужасно, да се каже, убиство со умисла''“.
Во ноември 2009 година, рускиот претседател Дмитриј Медведев наредил официјална истрага. Руските власти не ја завршиле сопствената истрага до декември 2009 година, но 20 високи затворски службеници веќе биле отпуштени како резултат на случајот. Во декември 2009 година, во два одделни декрети, Медведев го отпуштил Александар Пискунов, заменик-началник на Федералната казнено-поправна служба, и потпишал закон со кој се забранува затворање на лица осомничени за даночни кривични дела. Се верува дека смртта на Магнитски е поврзана и со отпуштањето на генерал-мајор Анатолиј Михалкин, поранешен началник на московската дивизија на одделот за даночни кривични дела на Министерството за внатрешни работи. Михалкин бил меѓу оние обвинети од Магнитски за учество во измама.
Телевизијата „Опалеск“ објавила видео на 8 февруари 2010 година, во кое основачот на „Хермитаж капитал менаџмент“, Бил Браудер, открил детали за маките на Сергеј Магнитски за време на неговите 11 месеци во притвор. На 25 јуни 2010 година, радио станицата „Ехо на Москва“ објавила дека ''Одделот за сопствена безбедност'' на руското Министерство за внатрешни работи започнал истраги против потполковникот Артјом Кузнецов, кој е обвинет за неправилно затворање на Магнитски. Истрагата била одговор на жалбата на „Хермитаж капитал менаџмент“ и државната секретарка на Соединетите Американски Држави, Хилари Клинтон. Во февруари 2011 година, истрагата, која сè уште не идентификувала осомничени, била продолжена до мај.
Во ноември 2010 година, Магнитски добил постхумна награда од Транспаренси Интернешнл за интегритет. Магнитски, според одборот за доделување на наградите, „''верувал во владеењето на правото и умрел за својата верба''“. Филм снимен за да го истакне прогонот на Магнитски е прикажан на американскиот Конгрес и на британскиот, канадскиот, германскиот, полскиот и европскиот парламент.
Во јули 2011 година, Истражниот комитет на Русија првично признал дека Магнитски починал затоа што затворските власти ја ограничиле медицинската грижа за него. Руските власти, исто така, отвориле кривични случаи против двајцата лекари кои го лекувале; д-р Дмитриј Кратов, главен медицински службеник во затворот Бутирскаја, и д-р Лариса Литвинова, која го водела третманот на Магнитски кон крајот. Д-р Кратов бил деградиран набргу по смртта на Магнитски и бил обвинет за убиство од небрежност и се соочувал со пет години затвор. Д-р Литвинова се соочила со до три години затвор доколку биде осудена за предизвикување смрт преку професионална небрежност. Независна комисија за надзор на затворите објавила дека затворските лекари биле притиснати од истражителите да одбијат третман, а д-р Литвинова ѝ открила на Комисијата за јавен надзор дека се обидува да добие одобрение за третман на Магнитски. Сепак, истражителите кои ја истражуваат смртта на Магнитски го ослободиле Олег Ф. Силченко, кој ја надгледувал истрагата за Магнитски, од какво било кривично дело. Обвиненијата за професионална небрежност против д-р Литвинова биле отфрлени поради проблеми со застарувањето. На 23 декември 2012 година, како што судењето се приближувало кон крајот, обвинителот што го водел судењето против д-р Кратов одеднаш го сменил правецот и побарал ослободителна пресуда, наведувајќи дека нема директна врска помеѓу постапките на Кратов и смртта на Магнитски. На 28 декември 2012 година, судот во Тверскиот регион го прогласил Кратов за невин за небрежност што ја предизвикала смртта на Магнитски, со што се исполнило барањето на обвинителството.
Во 2012 година, Павел Карпов, поранешен службеник во руското Министерство за внатрешни работи, обвинет од Магнитски и Браудер дека е главен корисник на даночната измама, поднел тужба за клевета во Лондон. Карпов го изгубил случајот и му било наредено да плати над 800.000 фунти на „Хермитаж Капитал Менаџмент“. Во 2016 година, Карпов бил дополнително осуден на три месеци затвор за „непочитување на судот“ поради неплаќање на трошоците за тужбата за клевета. Од септември 2016 година, над 660.000 фунти од таа сума останале неплатени.
Во февруари 2012 година, руската полиција ја објавила својата намера повторно да поднесе обвиненија за даночно затајување против Магнитски за втор период на судење. Како што било истакнато во печатот, ова било првото посмртно судење во Русија. Браудер, кој живеел во Лондон, бил исто така суден во отсуство. На 11 јули 2013 година, суд во Москва го прогласил Магнитски за виновен за даночно затајување на посмртното судење. Судот, исто така, го прогласил Браудер, поранешен клиент на Магнитски и британски инвеститор роден во САД, за виновен за избегнување на околу 17 милиони долари даноци.
Во 2012 година, Проектот за известување за организиран криминал и корупција, мрежа од истражни центри со седиште во Сараево, успешно ги проследил дел од исчезнатите руски средства до компанија во сопственост на Денис Кацив, син на Пјотр Кацив. Парите биле инвестирани во фирма за недвижности која купувала станови на Волстрит во Њујорк. Министерството за правда на САД поднло налог за заплена за да ги врати становите во септември 2013 година.
Во 2013 година, Меѓународниот конзорциум на истражувачки новинари (МКИН), непрофитна новинска организација со седиште во Вашингтон, добила евиденција за компании и фондови создадени од две офшор компании. Тие вклучувале информации за најмалку 23 компании поврзани со наводна даночна измама од 230 милиони долари во Русија, случај што го истражувал Сергеј Магнитски. Истрагата на МКИН, исто така, открила дека сопругот на еден од руските даночни службеници депонирал милиони на сметка во швајцарска банка отворена од една од офшор компаниите.
Во 2016 година, во Русија била завршена голема кривична истрага во која биле вмешани јавни службеници од даночните, безбедносните и царинските агенции во големи модели на измама со ДДВ, многу слични на оние кои биле користени во измамата против „Хермитаж Капитал“, а со истите високи службеници кои обезбедувале заштитен рекет (|Крыша, „заштита“) во двата случаи. Неколку офицери со низок ранг биле осудени во случајот, но ниту еден офицер од среден или висок ранг не бил обвинет, и покрај вкупните загуби за буџетот што надминале 20 милијарди рубли. Откако односите со Европската Унија се влошиле по 2014 година, верзијата што официјално се промовирала во Русија е дека „Ермитаж Капитал“ на Бил Браудер е одговорна за даночна измама и дека Магнитски починал како резултат на неговата завера во која е вклучен Алексеј Навални, што било истакнато во „истражувачкиот“ филм од 2016 година од Андреј Некрасов. И сопругата и мајката на Магнитски, чии манипулирани цитати биле користени во филмот, напишале протестно писмо во кое го критикуваат филмот за пристрасност и манипулации.
На 21 март 2017 година, адвокатот на семејството Магнитски, Николај Горохов, паднал или бил фрлен од 4-ти кат од неговата станбена зграда во Москва. Тешко повреден, бил однесен во болница со хеликоптер.
5 Меѓународни реакции
Кон крајот на 2010 година, меѓународното внимание кон ова прашање се интензивирало, при што Европскиот парламент побарал на 60 функционери за кои се верува дека се поврзани со смртта на Магнитски да им се забрани влез во Европската Унија, а Парламентот на Канада одлучил да им одбие визи и да ги замрзне канадските средства на наводно вмешани функционери. Парламентот на ЕУ, исто така, ги повикал членовите да ги замрзнат средствата на службениците, додека слични мерки биле во фаза на разгледување во Соединетите Американски Држави. Во октомври 2010 година, американскиот сенатор Џон Мекејн станал коспонзор на Законот за правда за Сергеј Магнитски, со кој ќе се забрани влез во САД на 60 лица именувани во судски документи поврзани со случајот Магнитски. Мекејн изјавил дека законот ќе помогне да се „''пронајдат одговорните за смртта на овој руски патриот, да се направат нивните имиња познати за целиот свет, а потоа да се повикаат на одговорност за нивните злосторства''“. Законот се смета за аналоген на Законот за странски коруптивни практики од 1977 година во преседанот што се надева дека ќе го создаде. Во јули 2011 година, САД изјавиле дека на десетици руски службеници им е забранет влез во Соединетите Американски Држави поради нивна вмешаност во смртта на Магнитски.
Руското Министерство за надворешни работи ја опишало канадската резолуција како „''обид за притисок врз истражителите и мешање во внатрешните работи на друга држава''“, додека во ноемвриската изјава, шефот на меѓународниот комитет на Државната дума, Константин Косачов, ги критикувал заклучоците на Европскиот парламент, посочувајќи дека санкциите го кршат принципот на „презумпција на невиност“ и треба да почекаат одлуката на рускиот суд. ''Блумберг'' во декември објавил дека, според сторијата на ''Интерфакс'', Русија ќе преземе „''идентични мерки“ доколку се воведе забрана од Европската Унија''. Кон средината на декември, Европскиот парламент ја усвоил резолуцијата со која се дозволува земјите-членки да им забранат влез на функционерите и да им се заплени имотот.
Во јануари 2011 година, специјалниот известувач на Обединетите нации за мачење , Хуан Е. Мендез, отворил истрага за третманот и смртта на Магнитски.
Во ноември 2011 година, во музејот „Чекпоинт Чарли“ во Берлин била отворена постојана изложба со наслов „Сергеј Магнитски – сведок за правдата и демократијата во Русија“.
Во декември 2012 година, Соединетите Американски Држави го донеле Законот Магнитски, закон наречен „Закон за Русија и Молдавија за поништување на Џексон-Ваник и за одговорност на Сергеј Магнитски за владеење на правото од 2012 година“, кој, меѓу другото, го овластил претседателот да санкционира лица одговорни за кршење на човековите права во Русија.
Слични акти биле разгледувани и во британскиот парламент и ирскиот Дејл.
Во декември 2012 година, рускиот парламент го усвоил Законот на Дима Јаковлев , кој бил широко оценет од медиумите, вклучително и руските медиуми, како одмазда за законот Магнитски. Рускиот закон, потпишан од Путин на 28 декември 2012 година, им забранил, меѓу другото, на Американците да посвојуваат руски деца.
На состаноците на Светскиот економски форум во 2013 година, прашањето се појавило на највисоко ниво, а Ројтерс објавил дека пред Медведев да го одржи својот воведен говор, околу 78 проценти од испитаниците кои гласале во публика преполна со стотици западни раководители и политичари се согласиле дека најголемиот проблем на Русија е слабата влада и корпоративното управување.
На 1 октомври 2015 година, Сергеј Магнитски постхумно бил награден со „Почесно споменување“ на церемонијата за доделување на наградата „Алард“ за меѓународен интегритет. Семејството Магнитски присуствувало на церемонијата и одговорило: „Сергеј би бил толку горд и понизен од оваа номинација. Тој секогаш се стремел да го живее својот живот на најдобар можен начин, со чесност и интегритет. Шест години по неговата прерана и срцепарателна смрт, токму ваквите награди го одржуваат жив споменот на Сергеј. Номинацијата за наградата „Алард“ им дава на целото негово семејство огромно чувство на гордост и уште еднаш потврдува дека неговиот живот не бил жртвуван залудно. Целото наше семејство е неизмерно благодарно за вниманието што оваа награда ќе го посвети на глобалната кампања за правда на Магнитски, која произлезе од нашата трагедија.“
6 Личен живот
Магнитски бил роден во Одеса, Украинска ССР во 1972 година, и емигрирал во Јужна Русија со своето семејство на 9-годишна возраст. Како дете, тој бил познат по своите академски способности уште на млада возраст, освојувајќи ја Републичката олимпијада по физика и математика на 15-годишна возраст. На 18 години, се преселил во Москва и студирал на Рускиот економски универзитет „Плеханов“. Подоцна се оженил со Наталија Жарикова, адвокатка, која ја запознал во средно училиште. Заедно имале два сина.
Погребан е на гробиштата Преображенској во Москва.
7 Наследство
Во 2022 година, Би-Би-Си премиерно го прикажал ''мјузиклот „Магнитски“''.