Каја Калас

Каја Калас (родена на 18 јуни 1977 година во Талин) е естонска политичарка која е премиер на Естонија од 2021 година и е првата жена што ја извршува оваа улога. Водач на Реформската партија од 2018 година, таа беше член на Риигикогу во 2019-2021 и 2011-2014 година. Калас била член на Европскиот парламент во 2014-2018 година, претставувајќи ја Алијансата на либералите и демократите за Европа . Пред нејзиниот избор во Парламентот, таа била адвокат специјализиран за европско право за конкуренција .
8 Ран живот и образование
Каја Калас е родена во Талин на 18 јуни 1977 година. Таа е ќерка на Сиим Калас, кој беше 14-ти премиер на Естонија, а подоцна и еврокомесар . За време на Втората светска војна, откако Советскиот Сојуз ја нападнал и окупирал Естонија во 1940 година, како дел од бранот погубувања и депортации од Естонија што следеше, нејзината мајка Кристи, стара шест месеци во тоа време, била депортирана од сталинистичкиот режим во Сибир . Заедно со мајка и и баба и во еден сточен автомобил и таму живеела до својата десетгодишна возраст. Прадедото на Калас бил Едуард Алвер (1886–1939), еден од политичарите кои го предводеле формирањето на независна Република Естонија во 1918 година, а исто така и прв шеф на естонската полиција во 1918–1919 година. Освен естонскиот, Калас има и далечно латвиско и балтичко германско потекло, како што откриле истражувачките новинари кои го истражувале потеклото на нејзиниот татко веднаш по неговата премиера.
Каја Калас дипломирала на Универзитетот во Тарту во 1999 година со диплома по право и ги започнала своите постдипломски студии на Естонската бизнис школа во 2007 година.Живеела во Франција и Финска накратко додека учела европско право. Од 2007 година, таа присуствувала на Естонската бизнис школа, добивајќи диплома за Извршен магистер по бизнис администрација (ЕМБА) по економија во 2010 година.
9 Професионална кариера
Калас станала член на Естонската адвокатска комора во 1999 година, а адвокат во 2002 година. Таа станала партнер во адвокатската фирма Луига Моди Хал Боренус и Тарк и Ко, и работеше како извршен тренер во Естонската бизнис школа. Таа е и членка на Европската антимонополска алијанса. Во 2011 година, таа била ставена на неактивен статус како член на Адвокатската комора на Естонија. Во ноември 2018 година, Калас ги објавила своите мемоари ''ЕП: Четири години во Европскиот парламент'', во кои таа го опишала нејзиниот живот и работа во Брисел од 2014 до 2018 година
10 Политичка кариера
10.1 Пратеник во естонскиот парламент (2011–2014)
Во 2010 година, Калас одлучи да се приклучи на Естонската реформска партија. Таа се кандидираше за Парламентот на Естонија во 2011 година за изборната единица на округот Харју и округот Рапла, добивајќи 7.157 гласови. Таа беше член на 12-от парламент на Естонија и претседаваше со Комисијата за економски прашања од 2011 до 2014 година
10.2 Пратеник во Европскиот парламент (2014–2018)
На изборите за Европскиот парламент во 2014 година во Естонија, Калас доби 21.498 гласови. Во Европскиот парламент, Калас беше член на Комитетот за индустрија, истражување и енергија и беше замена за Комитетот за внатрешен пазар и заштита на потрошувачите . Таа беше потпретседател на Делегацијата во Комитетот за парламентарна соработка ЕУ-Украина, како и член на Делегацијата во Парламентарното собрание на Евронест и Делегацијата за односи со САД. Покрај нејзините комисиски задачи, Калас беше член на Интергрупата на Европскиот парламент (МЕП) за дигитална агенда, и беше и потпретседател на Младинската интергрупа.
За време на нејзиниот период во Парламентот, Калас работела на стратегијата за единствениот дигитален пазар, енергетските и потрошувачките политики и односите со Украина. Конкретно, таа ги бранела правата на малите и средни претпријатија, одржувајќи дека границите во дигиталниот свет го попречуваат појавувањето на иновативни компании. Таа е поборник за иновации и често нагласува дека регулативите не можат и не смеат да ја попречат технолошката револуција. Клучни приоритети за новата влада се легализацијата на истополовите бракови, враќањето на системот со рамен данок, обезбедувањето инвестиции во одбраната и зајакнувањето на естонскиот јазик, меѓу другото.
Калас работела како известувач за шест извештаи: мислења за Регулативата за е-приватност, правилата на граѓанското право за роботиката, за Годишниот извештај за политиката на конкуренција на ЕУ, и за Испорачување нов договор за потрошувачите на енергија, законодавство за царински прекршувања и санкции, и извештај за сопствена иницијатива за единствениот дигитален пазар. За време на нејзиниот престој во парламентот, таа била номинирана и за Европски млад лидер. На крајот на нејзиниот мандат, таа била наведена од ''Политико'' како една од 40-те највлијателни европратенички и една од најмоќните жени во Брисел, која била истакната за нејзиното разбирање за технолошките прашања.
На 13 декември 2017 година, лидерот на Реформската партија Хано Певкур објавил дека повеќе нема да се кандидира за раководство на партијата во јануари 2018 година и предложил Калас да се кандидира наместо тоа. По разгледувањето на понудата, Калас на 15 декември 2017 година објавила дека ќе ја прифати поканата да се кандидира на лидерските избори. Калас победила на лидерските избори одржани на 14 април 2018 година и станала првата жена лидер на голема политичка партија во Естонија.
На парламентарните избори во Естонија во 2019 година на 3 март, Реформската партија предводена од Калас добила околу 29 отсто од гласовите, а владејачката естонска Централна партија освои 23 отсто. Партијата на Центар успеала да го формира вториот кабинет на Јури Ратас со конзервативната партија Исама и екстремно десничарската ЕКРЕ, оставајќи ја Реформската партија надвор од власт. На 14 ноември 2020 година, Калас била реизбрана за лидер на Реформската партија на собранието на Реформската партија.
10.3 Премиер на Естонија (2021–сега)
На 25 јануари 2021 година, по оставката на Јури Ратас како премиер по скандалот, бил формиран првиот кабинет на Калас, коалициска влада предводена од реформите со Партијата на Центар. Со тоа таа станала првата жена премиер во историјата на Естонија.
Во втората половина на 2021 година, глобалната енергетска криза 2021–2023 ја наруши естонската економија; бизнисите биле принудени привремено да се затворат, додека јавноста побара владина помош за да ги плати високите цени на струјата и парното. Калас првично се спротивстави на повиците за владина помош, сугерирајќи дека владата треба да бара долгорочни решенија наместо да дели владини бенефиции и дека слободниот пазар не треба да бара доследна владина интервенција за да ги одржува луѓето во живот. Енергетската криза за малку ќе предизвикала колапс на коалициската влада. Калас во својот говор забележала дека високата цена на природниот гас заедно со руско-украинската криза го поттикнува зголемувањето на цените на енергијата и дека мерките за зелена енергија што ги усвои Естонија го ограничуваат она што владата можела да го направи за да се справи со кризата. Во јануари 2022 година, Калас објавила план од 245 милиони евра за намалување на трошоците за енергија од септември 2021 до март 2022 година Енергетската криза влијаела на нејзината популарност во Естонија.
За време на руско-украинската криза 2021-2022 година, Калас рекла дека гасоводот „ Северен тек 2“ е „геополитички проект, а не економски“ и побарала гасоводот да биде прекинат. Таа исто така изјави дека зависноста на Европа од рускиот природен гас е значаен политички проблем. Во јануари 2022 година, Калас ја обврза Естонија да донира хаубици на Украина за да помогне во нејзината одбрана од можна руска инвазија, во очекување на германското одобрување бидејќи хаубиците првично беа купени од Германија. Кога Германија доцнела да даде одговор, Естонија испрати американско производство противтенковски ракети Javelin наместо тоа во првите недели од февруари 2022 година По руското признавање на народните републики Доњецк и Луганск, Калас побара Европската унија да воведе санкции кон Русија. Калас беше пофалена дома за нејзиното лидерство за време на руско-украинската криза. Последователно, нејзиниот рејтинг се зголемил, што ја направиле најпопуларната политичарка во Естонија.
Откако на 24 февруари започнала руската инвазија на Украина во 2022 година, Естонија заедно со другите сојузници го активирала членот 4 од НАТО . Калас вети дека ќе ја поддржи Украина со политичка и материјална поддршка. До април 2022 година, 0,8% од БДП на Естонија по глава на жител во воена опрема и беа предадени на Украина. Калас е пофалена и во Естонија и на меѓународно ниво како водечки проукраински глас во војната, при што ''Њу Стејтсмен'' ја нарекува „Новата железна дама на Европа“. Таа, исто така, силно го поддржала приемот на Украина во Европската унија, велејќи дека има „морална должност“ да го стори тоа.
По нејзината оставка на 14 јули 2022 година, вториот кабинет на Калас положиле заклетва на 18 јули. Новата влада била трипартиска коалиција на Реформската партија, Социјалдемократската партија и Исама. Нејзината претходна влада го загубила парламентарното мнозинство откако Партијата на Центар ја напушти коалицијата. Како премиер, Калас го привлече меѓународното внимание како лидер во напорите за поддршка на Украина за време на руската инвазија, испорачувајќи повеќе воена опрема во Украина како дел од БДП по глава на жител од која било друга земја во светот. Во септември 2022 година, во контекст на планот на три други погранични нации да ги ограничат руските туристи, таа рекла: „Патувањето во Европската унија е привилегија, а не човеково право“. Таа додала дека е „неприфатливо граѓаните на државата агресор да можат слободно да патуваат во ЕУ, додека во исто време луѓето во Украина се мачени и убивани“. Во февруари 2023 година, Калас била спомната како можен кандидат да го замени генералниот секретар на НАТО Јенс Столтенберг по неговото очекувано пензионирање истата година.
11 Личен живот
Во 2002 година, Калас се омажила за Румет Лејгер и се развеле во 2006 година. Таа живеела заедно со поранешниот естонски политичар и стопанственик Таави Вескимаги, кој бил министер за финансии на земјата. Имаат еден син, но се разделиле во 2014 година. Во 2018 година се омажила за Арво Халик, банкар и инвеститор. Тој има две деца од претходната врска.
Освен родниот естонски, Калас течно зборува англиски, руски и француски јазик.
12 Награди и почести
* Европска награда за политичка култура од Фондацијата Ханс Рингје (2022) * Големиот крст на Орденот на Ѕвездата на Романија (2021)
13 Други активности
Од 2020 година, Калас е член на Одборот на доверители на Пријателите на Европа . Дополнително, таа е член на Европскиот совет за надворешни односи, член на советодавниот одбор на Женскиот економски форум, и покровител на Моделот на Европската унија Талин. Таа е исто така ментор на Европската либерална младина, член на Европските млади лидери, европратеник амбасадор на Еразмус за млади претприемачи, член на групата љубители на библиотеката на пратениците, политички член на Европскиот интернет форум, член на проширениот одбор на Европскиот форум за обновливи извори на енергија, член на Глобалните млади лидери, член на Жените политички лидери и европратеничка амбасадорка на Европската образовна мрежа за претприемништво.
14 Наводи
8 Ран живот и образование
Каја Калас е родена во Талин на 18 јуни 1977 година. Таа е ќерка на Сиим Калас, кој беше 14-ти премиер на Естонија, а подоцна и еврокомесар . За време на Втората светска војна, откако Советскиот Сојуз ја нападнал и окупирал Естонија во 1940 година, како дел од бранот погубувања и депортации од Естонија што следеше, нејзината мајка Кристи, стара шест месеци во тоа време, била депортирана од сталинистичкиот режим во Сибир . Заедно со мајка и и баба и во еден сточен автомобил и таму живеела до својата десетгодишна возраст. Прадедото на Калас бил Едуард Алвер (1886–1939), еден од политичарите кои го предводеле формирањето на независна Република Естонија во 1918 година, а исто така и прв шеф на естонската полиција во 1918–1919 година. Освен естонскиот, Калас има и далечно латвиско и балтичко германско потекло, како што откриле истражувачките новинари кои го истражувале потеклото на нејзиниот татко веднаш по неговата премиера.
Каја Калас дипломирала на Универзитетот во Тарту во 1999 година со диплома по право и ги започнала своите постдипломски студии на Естонската бизнис школа во 2007 година.Живеела во Франција и Финска накратко додека учела европско право. Од 2007 година, таа присуствувала на Естонската бизнис школа, добивајќи диплома за Извршен магистер по бизнис администрација (ЕМБА) по економија во 2010 година.
9 Професионална кариера
Калас станала член на Естонската адвокатска комора во 1999 година, а адвокат во 2002 година. Таа станала партнер во адвокатската фирма Луига Моди Хал Боренус и Тарк и Ко, и работеше како извршен тренер во Естонската бизнис школа. Таа е и членка на Европската антимонополска алијанса. Во 2011 година, таа била ставена на неактивен статус како член на Адвокатската комора на Естонија. Во ноември 2018 година, Калас ги објавила своите мемоари ''ЕП: Четири години во Европскиот парламент'', во кои таа го опишала нејзиниот живот и работа во Брисел од 2014 до 2018 година
10 Политичка кариера
10.1 Пратеник во естонскиот парламент (2011–2014)
Во 2010 година, Калас одлучи да се приклучи на Естонската реформска партија. Таа се кандидираше за Парламентот на Естонија во 2011 година за изборната единица на округот Харју и округот Рапла, добивајќи 7.157 гласови. Таа беше член на 12-от парламент на Естонија и претседаваше со Комисијата за економски прашања од 2011 до 2014 година
10.2 Пратеник во Европскиот парламент (2014–2018)
На изборите за Европскиот парламент во 2014 година во Естонија, Калас доби 21.498 гласови. Во Европскиот парламент, Калас беше член на Комитетот за индустрија, истражување и енергија и беше замена за Комитетот за внатрешен пазар и заштита на потрошувачите . Таа беше потпретседател на Делегацијата во Комитетот за парламентарна соработка ЕУ-Украина, како и член на Делегацијата во Парламентарното собрание на Евронест и Делегацијата за односи со САД. Покрај нејзините комисиски задачи, Калас беше член на Интергрупата на Европскиот парламент (МЕП) за дигитална агенда, и беше и потпретседател на Младинската интергрупа.
За време на нејзиниот период во Парламентот, Калас работела на стратегијата за единствениот дигитален пазар, енергетските и потрошувачките политики и односите со Украина. Конкретно, таа ги бранела правата на малите и средни претпријатија, одржувајќи дека границите во дигиталниот свет го попречуваат појавувањето на иновативни компании. Таа е поборник за иновации и често нагласува дека регулативите не можат и не смеат да ја попречат технолошката револуција. Клучни приоритети за новата влада се легализацијата на истополовите бракови, враќањето на системот со рамен данок, обезбедувањето инвестиции во одбраната и зајакнувањето на естонскиот јазик, меѓу другото.
Калас работела како известувач за шест извештаи: мислења за Регулативата за е-приватност, правилата на граѓанското право за роботиката, за Годишниот извештај за политиката на конкуренција на ЕУ, и за Испорачување нов договор за потрошувачите на енергија, законодавство за царински прекршувања и санкции, и извештај за сопствена иницијатива за единствениот дигитален пазар. За време на нејзиниот престој во парламентот, таа била номинирана и за Европски млад лидер. На крајот на нејзиниот мандат, таа била наведена од ''Политико'' како една од 40-те највлијателни европратенички и една од најмоќните жени во Брисел, која била истакната за нејзиното разбирање за технолошките прашања.
На 13 декември 2017 година, лидерот на Реформската партија Хано Певкур објавил дека повеќе нема да се кандидира за раководство на партијата во јануари 2018 година и предложил Калас да се кандидира наместо тоа. По разгледувањето на понудата, Калас на 15 декември 2017 година објавила дека ќе ја прифати поканата да се кандидира на лидерските избори. Калас победила на лидерските избори одржани на 14 април 2018 година и станала првата жена лидер на голема политичка партија во Естонија.
На парламентарните избори во Естонија во 2019 година на 3 март, Реформската партија предводена од Калас добила околу 29 отсто од гласовите, а владејачката естонска Централна партија освои 23 отсто. Партијата на Центар успеала да го формира вториот кабинет на Јури Ратас со конзервативната партија Исама и екстремно десничарската ЕКРЕ, оставајќи ја Реформската партија надвор од власт. На 14 ноември 2020 година, Калас била реизбрана за лидер на Реформската партија на собранието на Реформската партија.
10.3 Премиер на Естонија (2021–сега)
На 25 јануари 2021 година, по оставката на Јури Ратас како премиер по скандалот, бил формиран првиот кабинет на Калас, коалициска влада предводена од реформите со Партијата на Центар. Со тоа таа станала првата жена премиер во историјата на Естонија.
Во втората половина на 2021 година, глобалната енергетска криза 2021–2023 ја наруши естонската економија; бизнисите биле принудени привремено да се затворат, додека јавноста побара владина помош за да ги плати високите цени на струјата и парното. Калас првично се спротивстави на повиците за владина помош, сугерирајќи дека владата треба да бара долгорочни решенија наместо да дели владини бенефиции и дека слободниот пазар не треба да бара доследна владина интервенција за да ги одржува луѓето во живот. Енергетската криза за малку ќе предизвикала колапс на коалициската влада. Калас во својот говор забележала дека високата цена на природниот гас заедно со руско-украинската криза го поттикнува зголемувањето на цените на енергијата и дека мерките за зелена енергија што ги усвои Естонија го ограничуваат она што владата можела да го направи за да се справи со кризата. Во јануари 2022 година, Калас објавила план од 245 милиони евра за намалување на трошоците за енергија од септември 2021 до март 2022 година Енергетската криза влијаела на нејзината популарност во Естонија.
За време на руско-украинската криза 2021-2022 година, Калас рекла дека гасоводот „ Северен тек 2“ е „геополитички проект, а не економски“ и побарала гасоводот да биде прекинат. Таа исто така изјави дека зависноста на Европа од рускиот природен гас е значаен политички проблем. Во јануари 2022 година, Калас ја обврза Естонија да донира хаубици на Украина за да помогне во нејзината одбрана од можна руска инвазија, во очекување на германското одобрување бидејќи хаубиците првично беа купени од Германија. Кога Германија доцнела да даде одговор, Естонија испрати американско производство противтенковски ракети Javelin наместо тоа во првите недели од февруари 2022 година По руското признавање на народните републики Доњецк и Луганск, Калас побара Европската унија да воведе санкции кон Русија. Калас беше пофалена дома за нејзиното лидерство за време на руско-украинската криза. Последователно, нејзиниот рејтинг се зголемил, што ја направиле најпопуларната политичарка во Естонија.
Откако на 24 февруари започнала руската инвазија на Украина во 2022 година, Естонија заедно со другите сојузници го активирала членот 4 од НАТО . Калас вети дека ќе ја поддржи Украина со политичка и материјална поддршка. До април 2022 година, 0,8% од БДП на Естонија по глава на жител во воена опрема и беа предадени на Украина. Калас е пофалена и во Естонија и на меѓународно ниво како водечки проукраински глас во војната, при што ''Њу Стејтсмен'' ја нарекува „Новата железна дама на Европа“. Таа, исто така, силно го поддржала приемот на Украина во Европската унија, велејќи дека има „морална должност“ да го стори тоа.
По нејзината оставка на 14 јули 2022 година, вториот кабинет на Калас положиле заклетва на 18 јули. Новата влада била трипартиска коалиција на Реформската партија, Социјалдемократската партија и Исама. Нејзината претходна влада го загубила парламентарното мнозинство откако Партијата на Центар ја напушти коалицијата. Како премиер, Калас го привлече меѓународното внимание како лидер во напорите за поддршка на Украина за време на руската инвазија, испорачувајќи повеќе воена опрема во Украина како дел од БДП по глава на жител од која било друга земја во светот. Во септември 2022 година, во контекст на планот на три други погранични нации да ги ограничат руските туристи, таа рекла: „Патувањето во Европската унија е привилегија, а не човеково право“. Таа додала дека е „неприфатливо граѓаните на државата агресор да можат слободно да патуваат во ЕУ, додека во исто време луѓето во Украина се мачени и убивани“. Во февруари 2023 година, Калас била спомната како можен кандидат да го замени генералниот секретар на НАТО Јенс Столтенберг по неговото очекувано пензионирање истата година.
11 Личен живот
Во 2002 година, Калас се омажила за Румет Лејгер и се развеле во 2006 година. Таа живеела заедно со поранешниот естонски политичар и стопанственик Таави Вескимаги, кој бил министер за финансии на земјата. Имаат еден син, но се разделиле во 2014 година. Во 2018 година се омажила за Арво Халик, банкар и инвеститор. Тој има две деца од претходната врска.
Освен родниот естонски, Калас течно зборува англиски, руски и француски јазик.
12 Награди и почести
* Европска награда за политичка култура од Фондацијата Ханс Рингје (2022) * Големиот крст на Орденот на Ѕвездата на Романија (2021)
13 Други активности
Од 2020 година, Калас е член на Одборот на доверители на Пријателите на Европа . Дополнително, таа е член на Европскиот совет за надворешни односи, член на советодавниот одбор на Женскиот економски форум, и покровител на Моделот на Европската унија Талин. Таа е исто така ментор на Европската либерална младина, член на Европските млади лидери, европратеник амбасадор на Еразмус за млади претприемачи, член на групата љубители на библиотеката на пратениците, политички член на Европскиот интернет форум, член на проширениот одбор на Европскиот форум за обновливи извори на енергија, член на Глобалните млади лидери, член на Жените политички лидери и европратеничка амбасадорка на Европската образовна мрежа за претприемништво.
14 Наводи