procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Манифестации по повод Младотурската револуција

''Манифестации по повод Младотурската револуција'' е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од две минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.
1 Кратка содржина
Масовноста, големината, значењето и вербата што кај народот го предизвикало прокламирањето на Младотурската револуција најдобро се гледа токму од овој материјал, иако тој е снимен само со пет кадар-секвенци. Во него е регистрирана голема колона народ, офицери и воен оркестар како минуваат низ улиците на Битола.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
*''Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници''*''Манифестации (со грчки натписи)''*''Манифестации по повод Хуриетот''*''Парада по повод Хуриетот''*''Турци држат говор на Хуриет''
Закоп на митрополитот Емилијанос од Гревена

''Закоп на митрополитот Емилијанос од Гревена'' е македонски филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година во времетраење од шест минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно-бела техника и на 35 мм филм. Ова е единствен пронајден и сочуван филмски материјал што браќата Манаки самите го развиле и го монтирале во документарна целина подготвена за јавно прикажување.
1 Кратка содржина
Во филмот е забележана погребната церемонија од закопот на митрополитот Емилијан од Гребен (Гревена), Егејска Македонија, кој бил убиен на 1 октомври 1911 година. Филмот започнува со панорама на градот Гребен и со фотографија на двајца умрени (едниот од нив е Емилијанос). Потоа се префрла на закопот, кој започнува во црквата во Гребен (фотографија на ентериерот на црквата со умрениот митрополит, бидејќи со филмската камера браќата не можеле да снимаат внатре).
Церемонијата продолжува со изнесувањето на митрополитот од црквата и движењето на поворката на патот кон гробиштата низ Гребен. На крајот е прикажано самото закопување на Емилијанос. За цело време митрополитот го носат во седната положба.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
Романска делегација во посета на Битола

''Романска делегација во посета на Битола'' е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година со должина од 2 минути. Иако се работи за дел од една целина - ''Романска делегација во посета на Македонија'' - Милтон Манаки, при идентификацијата на филмовите, овој материјал го спомнува трипати . Снимен е во стандард техника, без звук, во црно бела форма и на 35мм филм.
1 Кратка содржина
''Романска делегација во посета на Битола'' почнува со пристигнувањето на делегацијата со кочии во Битола и завршува со престојот на истата во овој град.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
* Романска делегација во посета на Македонија
Романска делегација во посета на Гопеш

''Романска делегација во посета на Гопеш'' е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година со должина од 2 минути. Иако се работи за дел од една целина - ''Романска делегација во посета на Македонија'' - Милтон Манаки, при идентификацијата на филмовите, овој материјал го спомнува трипати . Снимен е во стандард техника, без звук, во црно бела форма и на 35мм филм.
1 Кратка содржина
Втората целина од престојот на романската делегација во Македонија ја опфаќа посетата на Гопеш и нивниот пат до Моловишта на пропатување од Битола кон Ресен и Охрид.
Браќата Манаки ја следеле делегацијата и на овој материјал е забележано пристигнувањето на делегацијата и нејзиниот пречек во Гопеш, како и дел од патот кон Моловишта и соседните села.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
* Романска делегација во посета на Македонија
Александар Караѓорѓевиќ во посета на Битола

''Александар Караѓорѓевиќ во посета на Битола'' — македонски документарен филм од 1912 година, снимен од браќата Манаки. Филмот е во траење од 4 минути и е сниман во црно-бела техника, без звук.
1 Кратка содржина
Филмот започнува со пристигнувањето на Александар Караѓорѓевиќ на битолската железничка станица, при што Караѓорѓевиќ го пречекуваат и го поздравуваат претставници на градот, на војската и на црквата.
Потоа браќата Манаки го следат високиот гостин за цело време на неговиот престој во Битола. Во неколку секвенци делегацијата е снимена како излегува од зградата на Битолската митрополија, како минува низ битолските улици поздравена од насобраниот народ и како присуствува на еден верски обред, церемонија на свечено украсена сцена, околу која има многу насобран народ. По завршувањето на церемонијата, поворката во која, покрај членовите на делегацијата, се и голем број високи свештени лица, минува низ група луѓе и доаѓа до широчината пред битолските касарни каде се врши осветување на темелите на објектот кој треба да започне да се гради, што е всушност и целта на посетата на Александар Караѓорѓевиќ на Битола.
Филмот завршува со мошне краток кадар, на кој Александар Караѓорѓевиќ во придружба на неколку офицери врши смотра на построена чета војници.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
Романска делегација во посета на Ресен

''Романска делегација во посета на Ресен'' е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година во времетраење од 4 минути. Иако се работи за дел од една целина - ''Романска делегација во посета на Македонија'' - Милтон Манаки, при идентификацијата на филмовите, овој материјал го спомнува трипати . Снимен е во стандард техника, без звук, во црно бела форма и на 35мм филм.
1 Кратка содржина
Третиот снимен дел од посетата на романската делегација на Македонија е и најдолг и го следи патот на делегацијата кон Ресен, како и нејзиното пристигнување и престој во овој град. Самиот филм може да се подели на два мини-дела:
* Во првиот со камерата се следи колоната кочии на патот кон Ресен. Колоната е доста долга, придружувана од турска војска.
* Во вториот дел, камерата го следи пристигнувањето на делегацијата во Ресен, нејзиниот пречек од страна на Нијази-бег, еден од водачите на Младотурската револуција, како и нејзиниот престој во овој град.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
* Романска делегација во посета на Македонија
Манифестации по повод Хуриетот

''Манифестации по повод Хуриетот'' е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од две минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.
1 Кратка содржина
Овој филмски материјал, на кој е снимен дел од прославата по повод победата на Младотурската револуција, е снимен од горен ракурс, при што учесниците на парадата се следат во континуитет. Притоа, пред сѐ имајќи ги предвид учесниците на парадата и нивните смени, филмот може да се подели на три секвенци со шест кадри :
* Во првата секвенца, чие траење опфаќа само еден кадар, е прикажана колона мажи во бели народни носии со темни елеци и фесови.
* Втората секвенца (исто така, еден кадар) ги доловува членовите на друштвото „''Пелистерски јунак''“ - деца во бели униформи.
* Во третата секвенца (четири кадри) е регистрирана парада на мажи во темни костуми со бели фесови.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
*''Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници''*''Манифестации (со грчки натписи)''*''Манифестации по повод Младотурската револуција''*''Парада по повод Хуриетот''*''Турци држат говор на Хуриет''
Отворање на градска кафеана во Битола

''Отворање на градска кафеана во Битола'' е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1912 година во времетраење од 2 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм.
1 Кратка содржина
Целиот материјал за двоминутниот филм ''Отворање на градска кафеана во Битола'' е снимен со статична камера од еден агол и безмалку во една секвенца .
Во текот на целото време се прикажува снимка на надворешни скалила по кои слегуваат гости на кафеаната. Најпрвин по нив оди група жени со деца. Потоа следуваат група српски офицери, господа со полуцилиндри, свештено лице, маж со фес и, на крајот, двајца српски офицери. Во кадар постојано се и двајца убаво облечени мажи, кои ги пречекуваат (или испраќаат) гостите. Едниот од нив е горе на скалата, а другиот долу, во нејзиното подножје. Првиот слегува по доаѓањето на последниот гостин.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
Парада по повод Хуриетот

''Парада по повод Хуриетот'' е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од четири минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.
1 Кратка содржина
Во ''Парада по повод Хуриетот'' акцентот е ставен врз манифестациите, дефилето (парадата) на многубројниот народ кој учествувал во прославите по повод победата на Младотурската револуција - ''Хуриетот'' - која е прифатена со задоволство кај населението. Материјалот е доста обемен иако е снимен само во осум кадри во две секвенци, на кои се забележува огромна маса народ во разновидни носии, цивили, војници, господа и госпоѓи со чадори и многу други. Потем во колоната дефилираат голем број знамиња, пароли, како и две кочии со дувачки воен оркестар, секогаш на чело на колоната. Секаде каде што минува, колоната е поздравувана од многубројниот народ.
2 Поврзано
* Браќа Манаки
*''Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници''*''Манифестации (со грчки натписи)''*''Манифестации по повод Младотурската револуција''*''Манифестации по повод Хуриетот''*''Турци држат говор на Хуриет''
Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Солун

''Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Солун'' — филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година во времетраење од 11 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм.
1 Историска позадина
По победата на Младотурската револуција (1908 година), на местото на Абдул Хамид II, во 1909 година за нов султан бил поставен Мехмед V Решад, кој владеел до 1918 година и бил претпоследен турски султан. Во 1911 година Мехмед V Решад тргнал во посета на најоддалечените европски краеви на своето царство и при оваа своја обиколка ги посетил Солун и Битола. Браќата Манаки успеале да издејствуваат специјална дозвола за да го придружуваат и снимаат султанот за време на неговиот престој, реализирајќи две импозантни филмски целини за неговите посети на Солун и на Битола.
2 Кратка содржина
Иако само единаесетминутен, овој краток филм прикажува барем три драматуршки цврсто поврзани секвенци:
* пристигнувањето на султанот во солунското пристаниште;
* неговиот пат низ солунските улици, преку низа манифестации, паради и смотри;
* заминувањето на султанот со воз од Солун и неговиот пат до Битола.
За овие последни секвенци е интересно што тие се снимени од возот во движење така што се забележани попатни предели и железнички станици низ кои минувал султанот и неговата експедиција.
3 Поврзано
* Браќа Манаки
*''Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Битола''
Концентрација

Во хемијата, концентрацијата претставува мерка за тоа колку една супстанција е измешана со некоја друга. Ова се однесува за секој вид на хемиска мешавина, но највеќе се користи кај растворите, каде се однесува на количината на растворената супстанција во растворувачот.
За да се концентрира еден раствор, мора во него да се додаде растворлива супстанција или, пак, да се намали количината на растворувачот (на пример, со селективно испарување). А за да се разреди еден раствор, пак, мора да се додаде растворувач или да се намали количината на растворената супстанција во растворот.
Постои одредена концентрација при која не може понатаму да се раствора растворливата супстанција во растворувачот. При оваа состојба се вели дека растворот е заситен. Ако се додаде растворлива супстанција во заситен раствор, таа нема да се раствори. Наместо тоа, ќе се смени агрегатната состојба во суспензија. Точката на заситување зависи од многу променливи, како амбиенталната температура и прецизната хемиска природа на растворената супстанција и растворувачот.
Концентрацијата може да се изрази и квалитативно (неформално) и квантитативно (бројчено).
Концентрацијата кај растворите се определува со следните изрази:
:''γ''(B) = ''m''(B) / ''V''<sub>(раствор)</sub> [g/dm<sup>3</sup>]
:''σ''(B) = ''V''(B) / ''V''<sub>(раствор)</sub> [без единица]
:''c''(B) = ''n''(B) / ''V''<sub>(раствор)</sub> [mol/dm<sup>3</sup>]
каде:
:γ е масена концентрација
:σ е зафатнинска концентрација
:''c'' е количествена концентрација
:''B'' е растворена супстанција
:''m'' е маса
:''V'' е волумен
:''n'' е количество супстанција.
Каран

Каран (|Κάρανος, 808 — 778 п.н.е., а според некои извори 825 — 778) според одредени извори (Дексип и Евзебиј) — првиот крал на Македонија. Според Херодот, основач на македонската монархија бил кралот Пердика I како обединител на македонските племиња.
Каран е основач на династијата Аргеади и е предок, чукун-дедо на Александар Македонски по 17 колено.
Каран потекнува од семејството на Теменидите од Арг. За него постојат повеќе преданија. Го основал своето крaлство Ајга (денес Кутлеш). Се вели, за него немало место да владее во пелопонескиот Арг, каде тогаш власта ја држел неговиот брат Фејдон и Каран на молба од кнезот на Орестида, денес Костурско, оди да му помогне во борбите против соседот, кнезот на Еордеја, Островско, Кисеј. Го разбил Кисеја и во освоената територија основал свој град.
Според Хигин, Кисеј бил тој што го поканил Каран да му помогне против соседите, ветувајќи му ја својата ќерка и своето кнежевство. Но навреме предупреден од еден Кисеев роб за стапицата која му ја подготвувал, Каран го убива овој кнез.
По победата над Кисеј, Каран издигнал трофеј, но еден лав се спуштил од Олимп и го соборил столбот. Оттогаш македонските кралеви не издигнуваат трофеи по победите.
Според преданието на Јустин, Каран откога собрал војска и дошол во Македонија, врвејќи зад едно стадо кози, со помош на дождот и маглата успеал незабележано да влезе во еден град. Изгледа откако го заземал градот, тој се сетил на претскажувањето и тука го поставил својот престол. Градот го нарекол Ајга. Оттогаш во сите војнички походи, пред единиците, настапувале кози, а Каран откако ги изгонил непријателските кнезови, ги обединил племињата и го основал македонското кралство.
Според второто предание, Аполон му претскажал на Каран дека една коза ќе му го посочи местото каде да го основа градот од каде ќе владее. Тој дошол во Македонија и откако претскажувањето се остварило, градот што го основал го нарекол според козата Ајга.
Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Битола

''Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Битола'' — филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година во времетраење од 16 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм.
1 Историска позадина
По победата на Младотурската револуција (1908 година), на местото на Абдул Хамид II, во 1909 година за нов султан бил поставен Мехмед V Решад, кој владеел до 1918 година и бил претпоследен турски султан. Во 1911 година Мехмед V Решад тргнал во посета на најоддалечените европски краеви на своето царство и при оваа своја обиколка ги посетил Солун и Битола. Браќата Манаки успеале да издејствуваат специјална дозвола за да го придружуваат и снимаат султанот за време на неговиот престој, реализирајќи две импозантни филмски целини за неговите посети на Солун и Битола.
2 Кратка содржина
кадри од филмот
Вториот дел од документарниот филмски запис за посетата на претпоследниот турски султан Мехмед V Решад, браќата Манаки го реализирале при неговата посета во Битола. Филмот започнува со секвенцата на пристигнувањето на султанот на железничката станица во Битола и неговото заминување кон зградата на општината каде престојувал за време на неговата посета на Битола.
Следува долга секвенца од парадата која се одвивала пред султанот, пред зградата на општината, во која учествувале припадници на сите народи и верски заедници во Отоманското Царство, како и претставници на сите општествено-политички, воени и верски структури. Биле застапени сите возрасти - деца од најмлада возраст до постари мажи и жени.
Освен оваа парада пред султанот, во филмот се забележани и неколку негови парадни прошетки низ улиците на Битола, како и патот до и престојот на излетничкото место крај Битола - ''Тумбе Кафе''. Филмот завршува со заминување на султанот од железничката станица во Битола.
3 Поврзано
* Браќа Манаки
* Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Солун
Пердика III

Пердика III бил крал на Македонија од 365 до 359 п.н.е., наследувајќи го својот брат Александар II.
Пердика бил син на Аминта III и Евридика II. Кога Александар II бил убиен од страна на Птоломеј од Алор, Пердика III бил под старосната граница, па со кралството владеел Птоломеј од Алор како регент. Во 365 п.н.е. Пердика го убил Птоломеј и го презел македонскиот престол.
Пердика бил убиен во битка против илирскиот крал Бардил, при обид да ја освои горна Македонија. Бил наследен од неговиот многу мал син, Аминта IV, но престолот наскоро бил узурпиран од помладиот брат на Пердика, Филип II.
Црква „Св. Јован Канео“ - Охрид

„Свети Јован Богослов Канео“ — една од најпознатите цркви во Охрид, на карпестиот рид над плажата Канео во стариот дел на градот.
1 Историја
За историјата на црквата не постојат пишани податоци, современи со нејзиното подигање и живописување. Во натписот зачуван на фреско-малтер од црквата Св. Константин и Елена во Охрид се споменува една нива од селото Лескоец како имот на црквата Св. Јован Канео, што се граничи со имотот на црквата Св. Константин и Елена. Со ова се потврдува постоењето на црквата пред 1447 кога бил испишан натписот на Св.Константин и Елена - како и релативно раната појава на топономастичкиот назив на местото „Канео“ каде што е подигната црквата. Иако за црквата не постојат никакви сигурни историски податоци, нејзиниот живот може да се следи во општи историски рамки на развиток почнувајќи од XIII век па сè до почетокот на XIV век.
Во османлискиот период може да се следи активниот живот на црквата најверојатно сè до 1447 година кога се споменува имотот на црквата. Подоцна манастирскиот живот постепено опаѓа а со тоа доаѓа и уривање на самиот објект (ниските сводови од сите четри агли). Во поново време се претпоставува дека доаѓа до запуштање во подолг временски период меѓу XVII и XIX век. Тоа се докажува врз основа на најстарата запишана година која се наоѓа на најстарата икона во црквата (1676). Во поновата историја се забележуваат зафати со цел да се обнови самата црква, при што се враќаат сводовите како и подигање на анексите од северната јужната и западната страна кои денес се елиминирани. Од друга страна гледано од иконографски аспект, оваа црка обезбедува голем број на информации за историјата на средновековното сликарство во Македонија. Според иконографските одлики се поврзува со традициите од уметноста на Комнините. Во поголем број на цркви се наведуваат вакви одлики како што се Св. Софија во Охрид, Св. Константин во с. Свеќани (Велешко) и Св. Никола во с. Манастир. Меѓутоа само Канео има посебно нагласена модификација на комненските елементи, што помага за поблиско определување на хронологијата. Денес Канео има зачувано добар дел од своите првобитни фрески иако се извршени некои модификации во тој поглед меѓутоа својот првобитен шарм го има задржано до денешен ден што е прилично добро земајќи предвид дека самата црква била подолг период напуштена.
2 Галерија
Аминта I

Аминта I — крал на Античка Македонија (ц. 540 - 498 п.н.е.), даночен вазал на перскискиот крал Дариј I. Син на Алкет I, татко на Александар I, кој го наследил на престолот.
Може да се каже дека со Аминта I почнува историјата на Античка Македонија. Тој бил прв македонски владетел кој одржувал врски со другите држави. Се сојузил со атинскиот тиран Писистрат, а кога неговиот син Хипија бил протеран од Атина, Аминта му ја понудил територијата на Антем на Термајскиот Залив (Солунски Залив) за да може да ги стави грчките феудалци во тој регион под македонска контрола. Оваа понуда е отфрлена од страна на Хипија.
Во почетокот владее со Пиерија и Ботиаја, ги освојува областа покрај делтата на Аксиос и Западна Мигдонија (областа Анатемунт) до северната граница на државата, планината Дисорос. Има добри политички и трговски врски со Пизистратите од Атина. По походот на Дариј против Скитија, Македонија е принудена да ја признае персиската власт; персискиот војсководец Мегабаз испраќа седум персиски пратеници да побараат „земја и вода“ за Дариј (сп. Херодот); на гозбата синот на Аминта, Александар, ги убива Персијците затоа што побарале и жени, што било спротивно на македонските обичаи.
Според попатните забелешки во изворите, кралството на Аминта Први веројатно ги опфаќало областите Пиерија, Ботиаја, Еордаја и Антемунт како и помал дел на подоцнежната Амфакстида. Се чини дека во ова време, притисокот на „вечните“ непријтели на Аргеадите сè уште се чувствувал, илирските племиња на запад и тракиските на исток ниту биле обединети ниту пак толку моќни за да можат посерионо да го загрозат кралството на Аргеадите.
Најголемиот и најсериозниот притисок врз државата на Аминта можел да дојде само од бројните хеленски колонии на крајбрежјето на Халхидик, јужната меѓа на географска и етничка Македонија. Преку овие колонии Хелените веќе вооспоставиле живи трговски врски со Долна Македонија. Но, Аминта кој бил атински проксен одржувал врски со семејството на атинскиот тиранин Пејсисрат.
Вистински неприлики имало единствено долж долниот тек на реката Аксиј, таму се чувствувал отпорот на соседните автономни владетелски куќи, кои жестоко се опирале на централната власт на Аргеадите. Последните години од владеењето на Аминта Први несомнено биле одбележани од политички и воени судири со соседните, автономни македонски племиња. 
1 Антички извори
* Херодот v. 17, 94
* Јустин VII
* Тукидид VII. 100;
* Павзаниј IX. 40
2 Наводи
Аминта IV

Аминта IV бил крал по титула на Кралството Македонија во 359 п.н.е. и член на династијата Аргеади.
Аминта бил син на кралот Пердика III. По смртта на татко му во 359 п.н.е. станал крал, сѐ уште бил малолетен. Негов тутор и регент на кралството станал Филип II Македонски, најмладиот брат на Пердика, кој тогаш имал 23 години. Истата година Филип II Македонски се прогласил за крал на Македонија. Иако ја узурпирал власта на својот млад внук, не го сметал за опасност по неговото владеење, дури му ја дал раката на својата ќерка Кинана. Но, после убиството на Филип II и доаѓањето на Александар Македонски на власт во 336 п.н.е, ситуацијата се променила. Александар сметал дека Аминта претставува опасност на неговиот пат до престолот и веднаш го погубил.
Заминувачка група

Заминувачка група е атом или молекула што се одделува од некоја органска молекула која по одделувањето се нарекува резидуален или главен дел. Способноста за една функционална група да се оддели е наречена ''лабилност''.
Колку е пониска pK<sub>a</sub> на конјугираната киселина, толку е подобро за заминувачката група, бидејќи таа се стабилизира мошне лесно на притоа создадениот негативен електричен полнеж. Во спротивно, јака база е сиромашна заминувачка група. S<sub>N</sub>1 реакциите претпочитаат халидни јони како заминувачки групи.
За време на S<sub>N</sub>2 нуклеофилен напад, се развива делумен негативен полнеж на заминувачката група. За време на S<sub>N</sub>1 реакциите, заминувачката група се анјонизира и "заминува".
Во немеханичките трансформации, заминувачките групи се супституентната група присутна во супстратот и производот.
Глигор Чемерски

Глигор Чемерски (, - , ) — македонски сликар и вајар. Негов син е Огнен Чемерски, познат преведувач и лектор.
1 Творештво
Чемерски е еден од позначајните современи македонски уметници. Неговиот стил е инспириран од експресионизмот и православните икони. Неговот творештво е богато: тој ги изработил мозаиците во Стопанска банка (1971) и на Споменикот на слободата во Кочани (1981).
Чемерски имал бројни самостојни изложби во Македонија и во странство. Во декември 2014 година, во галеријата на Руската академија на уметноста „Зураб Цератели“ во Москва била отворена неговата самостојна изложба „Настани и знаци на земјата македонска“. Изложбата била поставена во чест на неговата инаугурација во почесен член на Руската академија на уметностите „Императорска“, а на неа биле изложени 43 дела од различни периоди на творештвото на Чемерски. Починал во Скопје на 2 април 2016 година.
2 Галерија на уметнички дела
Халогенизација на кетони

Во органската хемија, халогенизација на кетони е специјален тип на халогенизација.
Местото на алфа до карбонилната група во еден кетон се халогенизира лесно како резултат способноста да формира енолат во базен или кисел раствор. Пример за ова е броминацијата на ацетон во базен раствор:
:1 чекор:<math>CH_3-CO-CH_3+OH^- \rarr CH_3-CO-CH_2^-+H_2O</math>:2 чекор:<math>CH_3-CO-CH_2^-+Br_2 \rarr CH_3-CO-CH_2Br+Br^-</math>
Оваа реакција има два чекори, но не е верижна реакција. Повеќекратната броминација може да се случи со оддавање CH<sub>3</sub>-CO-CHBr<sub>2</sub> итн.
Супституција (хемија)

Во супституциската реакција (или реакција на замена), една функционална група од некое хемиско соединение се заменува со друга група.
Во органската хемија, електрофилната и нуклеофилната супституциска реакција се од првенствена важност. Органските супституциски реакции се класифицирани во неколку главни органски реакции во зависност од тоа дали реагенсот што доведува до ваква реакција се смета за електрофилна или нуклеофилна честичка, потоа дали меѓупроизводот во реакцијата е карбокатјон или карбоанјон или слободен радикал и дали супстратот е алифатичен или ароматичен. Деталното разбирање на една реакција помага да се предвиди производот од таа реакција.
Постојат неколку видови на супституции:
1 Нуклеофилна супституција
* Нуклеофилот реагира со алифатичниот супстрат во нуклеофилна алифатичка супституција.
* Кога супстратот е ароматично соединение, реакцијата се нарекува нуклеофилна ароматична супституција.
* Дериватите на карбоксилната киселина реагираат со нуклеофилите во нуклеофилна киселинска супституција.
2 Електрофилна супституција
* Електрофилите најчесто учествуваат во електрофилна ароматична супституција.
* Електрофилните реакции со други незаситени соединенија (освен арените) доведуваат до електрофилна адиција, отколку до супституција.
3 Радикална супституција
Овој тип на супституција вклучува и радикали.
Александар II

Александар II Македонски — македонски крал од династијата на Аргеадите во периодот од 369 до 368 п.н.е., по смртта на неговиот татко Аминта III. Тој бил најстар син на Аминта III и на Евридика, брат на Пердика III и на Филип II. За време на неговото владеење се ковале бронзени монети.
Иако веќе бил полнолетен, Александар бил многу млад кога дошол на власт. Ова било многу проблематично за него, бидејќи неговите непријатели продолжиле да војуваат со Македонија. Александар едновремено бил соочен со илирска инвазија од северозапад и напад од истокот од страна на претендентот Павзаниј. Павзаниј набргу зазел неколку града и се заканил на кралицата-мајка, која била во палатата во Пела со нејзините млади синови. Александар ги победил непријателите со помошта на атинскиот генерал Ификрат, кој пловел по македонскиот брег за да го освои Амфиполис.
На барање на Алевдаите, Александар интервенирал во граѓанската војна во Тесалија. Успешно зазел контрола врз Лариса и неколку други градови, но, изневерувајќи го ветувањето кое го дал, поставил македонска војска (гарнизони) во градот. Ова ја испровоцирало Теба која била водечката воена сила во Стара Грција во тоа време. Тебанскиот генерал Пелопид ги истерал Македонците од Тесалија. Потоа го неутрализирал Александар со тоа што ги заштитувал амбициите на Александровиот зет Птоломеј од Алор, и го натерал Александар да го напушти неговиот сојуз со Атина и да се сојузи со Теба. Како дел од овој нов сојуз, Александар морал да предаде заложници, вклучувајќи го и неговиот помал брат Филип.
За време на еден фестивал врз Александар бил извршен атентат по наредба на Птолемај. Иако братот на Александар Пердика III станал крал, тој бил под старосната граница, и Птолемај бил поставен за регент.
1 Наводи
Нуклеофилна супституција

Во хемијата, нуклеофилна супституција е класа на супституциска хемиска реакција во која богатиот со електрони нуклеофил ја напаѓа молекулата и заменува група или атом, наречени заминувачка група. Ова е фундаментална реакција во органската хемија, каде реакцијата се случува на јаглеродниот центар.
Ако се игнорираат електричните полнежи, општата формула на оваа реакција би била:
:Нук: + R-ЗГ → R-Нук + ЗГ:
Електронскиот пар (:) од нуклеофилот (Нук) го напаѓа супстратот (R-ЗГ), притоа образувајќи нова хемиска врска, додека заминувачката група (ЗГ) "заминува" со еден електронски пар. главниот производ во овој случај е R-Нук. Нуклеофилот може да биде електронеутрален или со негативен полнеж, додека супстратот е обично неутрален или со позитивен полнеж.
Пример за нуклеофилна супституција е хидролизата на алкил бромидот (R-Br) под алкални услови, каде напаѓачкиот нуклеофил е OH<sup>−</sup>, а заминувачка група е бромидот (Br<sup>-</sup>):
:R-Br + OH<sup>−</sup> → R-OH + Br<sup>−</sup>
Овие реакции се важни во органската хемија и можат да се поделат на многу начини во зависност од тоа дали се одвиваат на алифатичен (заситен) или (што е многу поретко) незаситен јаглероден центар.
Електрофилна супституција

Електрофилната супституција е супституциска хемиска реакција во која еден електрофил заменува друга група, но обично не секогаш водородна. Електрофилната супституција е карактеристична за ароматичните соединенија. Електрофилната ароматична супституција е важен начин на претставување на функционалните групи во прстенот на бензенот. Друга подреакција на оваа реакција е електрофилната алифатична супституција.
1 Електрофилна ароматична супституција
Најважни реакции од овој тип се ароматична нитрација, ароматична халогенација, ароматична сулфонација и ацилатичко-алкилирачките Фридел-Крафцови реакции.
2 Електрофилна алифатична супституција
Кај електрофилната супституција во алифатичните соединенија, електрофилот ја заменува функционалната група. Оваа реакција е слична со нуклеофилната алифатична супституција каде реактантот нуклеофил. Двата електрофилни реакциони механизми: С<sub>E</sub>1 и С<sub>E</sub>2 (Супституција, Eлектрофил) се исто така слични со оние на реакциите SN1 и SN2.
Електрофилни алифатични супституциони реакции се:
* Нитрозација
* Халогенизација на кетони
* Кето-енол тавтомеризам
* Алифатично диазониум спарување
* Јаглеродно внесување меѓу C-H врските.
Архелај I

Архелај I — крал на Македонија (413 до 399 п.н.е.). Стапил на престолот по смртта на неговиот татко, Пердика II. Мајка му на Архелај била робинка, а Архелај успеал да дојде до власт со тоа што го убил неговиот чичко Алкет II, братучед и неговиот полубрат кој бил законски наследник. Во текот на своето владеење се докажал како способен и полезен владетел кој од корен ја променил државната административна структура, војската и трговијата.
Кратко по неговото крунисување, Архелај бил соочен со ситуација која му дозволила тотално да ги промени односите на Македонија со Атина, кои претставувале голема закана во последните 50-тина години. Атињаните биле тешко поразени во Сиракуза при крајот на 413 г. и најголемиот дел од нивните бродови биле уништени. Поради ова на атињаните очајно им требало огромно количество на дрво за нови бродови и така Архелај бил во состојба да ја постави цената. Потем тој великодушно ги снабдувал со сето дрво кое им требало. Како признание за ова, атињаните го почестиле Архелај и неговите деца со титулата ,,Народен ''Проксенос'' и ''Евергет''.
Потоа Архелај се зафатил за спроведување на многу внатрешни реформи. Издал големо количество на монети од одличен квалитет, изградил тврдини, направил прави патишта (од важност за подвижноста на војската) и ја подобрил организацијата на војската, особено коњаницата и хоплитите.
Архелај исто така бил познат како човек од култура и создал посебни културно-уметнички врски со Грција. Во неговото ново седиште Пела (кое го преместил од Ајга) тој почнал да ги прима големите поети, трагичари, вклучувајќи го и Еврипид (кој ги напишал неговите трагедии ''Архелај'' и ''Бахите'' за време на неговиот престој во Македонија), музичари, и сликари, вклучувајќи го и Зевкиј (најславниот сликар во тоа време). Архелај исто така и го вовел празникот Олимпија, кој бил верски празник со атлетски натпревари во чест на Зевс и на музите, а се одржувал во градот Дион (светиот град на античките Македонци). Најголемите атлетичари и уметници биле собрани на едно место за овој настан.
Архелај бил убиен во 399 п.н.е. во лов од страна на еден од неговите пажови, Кратер. Можно е ова дело да било дел од заговор, иако ништо никогаш не се докажало. Дотогаш тој успеал да ја претвори Македонија во регионална воена и економска сила. Тукидид дури и има речено дека Архелај направил повеќе за Македонија отколку сите негови претходници заедно.
Аминта III

Аминта III — крал на Македонија од 393/392 г.п.н.е. до 370/369 п.н.е. Бил син на Аридеј татко на Филип II, односно дедо на Александар III Македонски.
Аминта дошол на престолот по десет години проблеми со наследството по убиството на Архелај I. Но тој имал многу непријатели во самата Македонија; во 393 п.н.е. бил истеран од страна на Аргеј II и Илирците, но следната година си го повратил кралството со помош на Тесалија.
По заземањето на власта успеал да ги совлада внатрешните тешкотии, настанати како последица од претходните судири околу престолот и да и обезбеди внатрешна стабилност на македонската држава. Потоа се свртел против неприајтелите што ја загрозувале Македонија однадвор.
Склучил договор со Спарта, кои му помагале да го ликвидира Сојузот на халкидиските градови на чело со Олинт (379 п.н.е.). Аминта III успеал да ги неутрализира и нападите на Илирите, што ја загрозувале македонската држава од запад. Со постојани борби успеал да ги одбрани македонските територии од нападите на надворешните непријатели, да го рашири македонското влијание и да ја афирмира македонската држава како централен балкански фактор. Исто така, влегол во сојуз со Јасон Ферски и предано одржувал пријателство со Атина.
Од неговата жена, Евридика II имал три сина, од кои сите подоцна станаа македонски кралеви: Александар II, Пердика III и Филип II Македонски.
1 Чествување
Името на овој крал го носи популарна улица центарот на Скопје, чиј пораншен назив гласел „Ленинова“.
Нитрозност

Нитрозо се однесува на функционална група во органската хемија која има општа формула R-NO. Нитрозните соединенија се подготвуваат и со редукција на нитро соединенијата или со оксидација на хидроксиламините.
1 Поврзано
* Нитрозамин
Општина Бутел

:''За други значења на поимот, видете ја страницата за појаснување.''
Општина Бутел — општина во состав на град Скопје која се наоѓа во неговиот краен северен дел. Основана е согласно Законот за територијална поделба од 2004 година на 12 април 2005 година, а градоначалник на општината е Дарко Костовски. Бутел е четврта по големина општина во Скопје, осма по бројот на жители, а произлегла од територијата на Oпштина Чаир во 2005 година.
1 Географија
Општина Бутел е една од урбаните општини во Република Македонија. Се наоѓа во Град Скопје, во северниот дел на државата. Се граничи со Општина Чучер-Сандево, на југозапад со Општина Карпош, а на северозапад со Општина Шуто Оризари.
2 Демографија
Општина Бутел зафаќа површина од 60,79 км<sup>2</sup>, вкупно население 36.154, а има густина на населеност од 594,73 жители/км<sup>2</sup>. Етничкиот состав на општината е следниов:
Народ, Вкупно, Удел (%)
Македонци, 22.506, 62,25
Албанци, 9.107, 25,19
Турци, 1.304, 3,61
Роми, 561, 1,55
Власи, 120, 0,33
Срби, 1.033, 2,86
Бошњаци, 970, 2,68
останати, 553, 2,46
3 Населби и населени места
Во својот состав општината опфаќа 4 села и 4 населби:
;Села:*Љубанци
*Визбегово
*Радишани
*Љуботен
;Населби:*Бутел I
*Бутел II
*Скопје Север
*Радишани
*Љуботенски Пат
4 Општествени установи
Основни училишта:
* ОУ Гоце Делчев с. Љубанци,
* ОУ Лиман Каба с. Љуботен,
* ОУ Ацо Шопов Скопје,
* ОУ Св. Климент Охридски Скопје',
* ОУ Живко Брајковски Скопје,
* ОУ Панајот Гиновски Скопје,
* ОУ Петар Здравковски Пенко Скопје,
5 Самоуправа и политика
Во 2017 година, општината имала вкупно 586 вработени, од кои 56 биле вработени во општинската администрација, а останатите во општинските јавни претпријатија.
Градоначалник на општина Бутел е Дарко Костовски од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој бил повторно избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.
Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 19 члена. Според последните локални избори од 2025 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2025-2029 се:
6 Култура и спорт
* ФК Бутел
* KK Лирија
* ТКД Бутел
Македон

Македон – може да се однесува на:
*Македон (митски предок) — митски епонимен јунак и предок на античките Македонци според чие име потекнува името Македонија
*Античка Македонија — друго име за античкото македонско кралство
*ПД „Македон“ — планинарско друштво од Скопје, основано во 2008 година, според чие име е именувана и планинарската патека односно трансверзала по централниот планински масив Мокра
* Машко лично име
Верижна реакција

Верижна реакција — последователност од реакции каде реактивниот продукт или меѓупроизвод предизвикува додатни реакции.
Постојат повеќе видови на верижни хемиски реакции:
* Јадрена верижна реакција
* Електронска верига
* Маркова верига
* Полимеразна верижна реакција итн.
Енолат

Енолат — анјон кој се добива при загуба на протони од алфа јаглеродот на карбонилната група, односно тој е анјон на еден енол.
На пример, базите абстрахираат еден протон од ацетонот за да формираат енолатен анјон.
Енолатниот анјон се стабилизира со резонанција и затоа алфа водородот е кисел.
1 Поврзано
* Кето-енол тавтомеризам
Алкил

Алкил е едновалентен радикал кој содржи само јаглеродни и водородни атоми, поредени во синџир. Алкилите образуваат хомолошки низи со општа формула C<sub>n</sub>H<sub>2n+1</sub>. Примери се метилот CH<sub>3</sub>· (добиен од метанот) и бутилот C<sub>4</sub>H<sub>9</sub>· (добиен од бутанот). Тие обично не се наоѓаат слободни во природата, а се присутни како дел од поголеми разгранети верижни органски молекули. Како одделни тие се слободни радикали и многу реактивни.
Структурата на еден алкил е иста како неговиот прав верижен алкански дел но без еден водороден атом. На пример, структурата на метилот (најмалиот алкил) е ваква:
::
Алкилите се радикали сè додека три од четири валентни електрони се користат во врзувањето на еден од јаглеродните атоми.
Додека се радикали, алкилите обично се наоѓаат како делови од поголеми структури. Радикалите се претставуваат во општите формули со помош на симболот ''R'', како во општата формула на естерите. Во многу случаи R претставува алкил, иако може да е било кој радикал.
Автојонизација на водата

Автојонизацијата на водата е хемиска реакција во која две водни молекули реагираат, притоа образувајќи хидрониум јон (H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>) и хидроксиден јон (OH<sup>-</sup>):
:<math>H_2O_{(l)}+H_2O_{(l)} \Leftrightarrow H_3O^+_{(aq)} + OH^-_{(aq)}</math>
Оваа реакција е исто така позната и како самојонизација или автодисоцијација на водата. Таа е пример за автопротолиза и зависи од амфотерната природа на водата.
Чистата вода не е само едноставна колекција од H<sub>2</sub>O молекули. Дури и во чистата вода, осетливи прибори можат да детектираат многу мала електрична спроводливост од 0,055 µS. Според теориите на Сванте Арениус, ова е резултат на присуството на јоните.
Термодинамика

Термодинамиката е физичка дисциплина што ги изучува својствата на топлинската енергија и нејзините трансформации. Се дели на рамнотежна термодинамика и нерамнотежна термодинамика. Рамнотежната термодинамика ги изучува системите што се во состојба на стационарна термодинамичка рамнотежа, додека нерамнотежната термодинамика ги изучува оние системи што не се во состојба на термодинамичка рамнотежа.
Кога зборуваме за термодинамиката, вообичаено се мисли на феноменолошката термодинамика која термодинамичките системи ги изучува феноменолошки, односно со воопштување на експерименталните резултати и не водејќи сметка за микро одликите на системите.
Законитостите во термодинамиката се засновани на термодинамичките принципи.
Статистичката термодинамика има сосема поинаков приод при изучувањето на термодинамичките системи. За неа основно е познавањето на Хамилтоновиот оператор на системот, којшто преку методот на фазни ансамбли овозможува да се определи најпрвин статистичката сума (интеграл) а потоа и соодветната величина за „врска“ помеѓу микро и макро одликите на термодинамичките системи. Величините за врска се термодинамички потенцијали коишто зависат од изборот на фазниот ансамбл.
Киселинска дисоцијациска константа

Во хемијата и биохемијата, киселинска дисоцијациска константа (''K''<sub>a</sub>) е специфичен вид на рамнотежна константа што укажува на степенот на дисоцијација на водородните јони во киселина. Рамнотежата е онаа на протонскиот трансфер од киселина, HA, до вода::HA(aq) + H<sub>2</sub>O(l) → H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>(aq) + A<sup>–</sup>(aq)
:<math>K_a = \frac{[\mbox{H}_3\mbox{O}^+][\mbox{A}^- ]} {[\mbox{HA}]}</math>
Рамнотежата често се пишува како "H<sup>+</sup>(aq)", што ја рефлектира Бренстед-Лауриевата теорија за киселините:
:HA(aq) → H<sup>+</sup>(aq) + A<sup>–</sup>(aq)
Бидејќи оваа константа се разликува за секоја киселина и е многу варијабилна, киселинската константа е често презентирана од адитивната инверзија на нејзиниот логаритам:
:p''K''<sub>a</sub> = −log<sub>10 </sub>''K''<sub>a</sub>
Со употреба на киселинската дисоцијациска константа може да се одредат концентрацијата на киселината, нејзината конјугирана база, протоните и хидроксидите. Ако некоја киселина е делумно неутрализирана, ''K''<sub>a</sub> исто така моѓе да се користи за пронаоѓање на pH вредноста на добиениот пуфер.
1 Наводи
fr:Constante d'équilibre
Џон Констабл

Џон Констабл (анг. ''John Constable''; – ) — англиски уметник од времето на Романтизмот. Роден е во Источен Берголт, село крај реката Стур во Сафолк, Англија. Татко му бил богат трговец со пченка и Констабл работел кај татко му по завршувањето на училиштето. Меѓутоа наскро сфатил дека не му лежи тој занает и отишол да студира во Лондон. Ја изложил својата прва слика во 1802 г.
Констабл е познат по своите предели, иако за врем на неговиот живот продал само 20 слики и не бил избран за член на Кралската Академија сè до 52 годишна возраст, само 8 години пред неговата смрт. Во тоа време, неговите дела биле повеќе ценети во Франција, а неговото дело „Кола сено“ било изложено во парискиот салон во 1824 год.
Областа Дедемска Долина во Сафолк е позната како „Констаблов крај“. Поглед на Флетфордската воденица, е предмет на една од неговите слики, „Кола сено“. Таа била во сопственост на неговиот татко, богат мелничар. Блиската колиба Бриџ е во сопственост на Националниот фонд.
Констабл бил заљубен во Марија Бикнел, локална девојка чиј татко, кој бил адвокат кој се познавал со кралот и кој не го сметал Констабл за достоен на неговата ќерка. По пет години, тој конечно дал дозвола за брак во 1816 год. По раѓањето на седум деца, Марија умрела од туберкулоза во 1829, настан кој влијаел погубно на нејзиниот сопруг.
Констабл извршил влијание врз францускиот уметник Ежен Делакроа и Барбизонската школа, кои и почнале да скицираат на отворено како него. Француските импресионисти исто така ги темелеле своите техники за фаќање на разни светлини на него.
1 Дела
* „Дедемска Долина“ (1802)
* „Кола сено“ (18210)
* „Солсбериската катедрала од епископскиот имот“ (1825)
* „Пченкарно поле“, 1826.
* „Солсберската катедрала од ливадите“ (1829)
* „Брајтонската плажа со едреници“ (1824)
* „Бродоградителство близу Флетфордската воденица“ (1815)
* „Студија на перјести облаци“ (~1822)
* „Колиба кај Источен Берголт“ (1833).
2 Галерија
Зафатнина

Зафатнина или волумен е квантификација на тоа колку простор зафаќа еден објект. SI единицата за зафатнина е кубен метар (м<sup>3</sup>) (или кубна стапка во САД и Велика Британија).
Зафатнината на цврст објект е бројна вредност дадена за да го опише тридимензионалниот концепт за тоа колку тој зафаќа простор. Еднодимензионалните објекти, како оската и дводимензионалните објекти, како квадратот немаат зафатнина во тридимензионалниот простор. Зафатнината е фундаментален параметар во термодинамиката.
1 Формули за пресметување на зафатнина
Основните својства, т.е. аксиоми за зафатнината се следниве:* V > 0, за секое геометриско тело
* складните тела имаат еднакви зафатнини
* ако телото е составено од два или повеќе составни делови кои немаат заеднички внатрешни точки, тогаш зафатнината на телото е еднакав на збирот на зафатнините на тие делови
* коцка со раб од 1 м има зафатнина од 1 м<sup>3</sup>
Според Светскиот систем за мерки, зафатнината на коцка со раб од едне метар се зема како основна мерна единица за зафатнина и се вика кубен метар, а се зоначува со 1 м<sup>3</sup>.
Тело Формула Променливи
Коцка, <math>a^3\;</math>, ''a'' = должина на било која страна (или раб)
Цилиндар, <math>\pi r^2 h\;</math>, ''r'' = полупречник на кружната страна, ''h'' = висина
Призма, <math>B \cdot h</math>, ''B'' = плоштина на основата, ''h'' = висина
Квадар, <math>l \cdot w \cdot h</math>
Сфера, <math>\frac{4}{3} \pi r^3</math>, ''r'' = полупречник на сфераташто е интеграл на површината на сферата
Елипсоид, <math>\frac{4}{3} \pi abc</math>, ''a'', ''b'', ''c'' = полуоски на елипсоидот
Пирамида, <math>\frac{1}{3}Bh</math>, ''B'' = плоштина на основата, ''h'' = висина на пирамидата
Конус, <math>\frac{1}{3} \pi r^2 h</math>, ''r'' = полупречник на кружницата на основата, ''h'' = растојание од основата до врвот
Тетраедар<ref H. S. M.: ''Regular Polytopes'' (Methuen and Co., 1948). Table I(i)., <math>{\sqrt{2}\over12}a^3 \,</math>, должина на раб <math>a</math>
Паралелопипед, <math>, ''a'', ''b'' и ''c'' се должини на рабовите, а α, β и γ се внатрешните агли помеѓу краците
Секое тело(треба пресметка), <math> A(h) \,\mathrm{d}h</math>, ''h'' = било која димензија на телото,''A''(''h'') = плоштина на пресеците нормални на ''h'' се опишуваат како функција на положбата долж ''h''. ''a'' и ''b'' се лимеси на интеграцијата на зафатнинскиот зафат.(Ова важи за секое тело чиј напречен пресек може да се одреди од h).
Секое завртено тело(треба пресметка), <math>\pi \int_a^b \left({\left[R_O(x)\right]}^2 - {\left[R_I(x)\right]}^2\right) \mathrm{d}x</math>, <math>R_O</math> и <math>R_I</math> се функции што го изразуваат внатрешниот и надворешниот полупречник на функцијата.
Клајново шише, <math>0\;</math>, Нема зафатнина - нема внатрешност.
2 Галерија
3 Поврзано
* Плоштина
* Мера (математика)
Термодинамички потенцијали

Во термодинамиката, термодинамичките потенцијали се параметри вклучени во еден термодинамички систем и кои имаат димензии на енергија. Се нарекуваат потенцијали бидејќи ја опишуваат количината на потенцијална енергија во еден термодинамички систем кога е изложен на некои промени. Различните потенцијали кореспондираат со различните промени на кои може да е изложен системот. Четирите најважни термодинамички потенцијали се:
Име, Формула, Природни променливи
Внатрешна енергија, <math>U\,</math>, <math>~~~~~S,V,\{N_i\}\,</math>
Хелмхолцова слободна енергија, <math>, <math>~~~~~T,V,\{N_i\}\,</math>
Енталпија, <math>, <math>~~~~~S,P,\{N_i\}\,</math>
Гибсова слободна енергија, <math>, <math>~~~~~T,P,\{N_i\}\,</math>
каде ''T'' = температура, ''S'' = ентропија, ''P'' = притисок, ''V'' = волумен. Хелмхолцовата слободна енергија се обележува некогаш и со симболот ''F'', но користењето на ''A'' е препорачано од ИУЧПХ (IUPAC). <math>N_i</math> е бројот на честички од тип ''i'' во системот. Поради комплетност, групата од сите <math>N_i</math> се вклучува во природните променливи, иако тие се игнорираат понекогаш.
Сименс (единица)

Сименс (симбол: S) — SI изведена мерна единица за електрична спроводливост. Именувана е по германскиот истражувач Ернст Вернер фон Сименс.
За спроводни и полуспроводни елементи, електричниот отпор ''R'' и електричната спроводливост ''G'' се дефинирани како:
<math>G = \frac1R = \frac{I}V, </math>
каде
*''G'' е електричната спроводливост,
*''R'' е електричниот отпор,
*''I'' е моменталната струја низ направата,
*''V'' е падот на напонот (разлика во електричниот потенцијал) низ направата.
Единицата сименс за спроводливоста ''G'' е дефиниран со:
1 S = 1 A/V = 1 A<sup>2</sup>/W = 1 кг<sup>−1</sup>·m<sup>−2</sup>·s<sup>3</sup>·A<sup>2</sup>
=1 Ω<sup>−1</sup>.