Готландски пијалак

Готландски пијалак е традиционален домашно приготвен алкохолен пијалак направен на островот Готланд, Шведска. Тоа е еден вид пиво, тесно поврзано со финскиот ''сахти'' и норвешкиот ''малтел'' со зачаден, горко-сладок, зачинет вкус на смрека.
Слично е на секојдневниот пијалак што се користел за време на Викиншката ера во повеќето нордиски земји. Традицијата на подготовка на ''пијалакот'' преживеала на Готланд, процес кој првично го спроведувале исклучиво жените.
Тешко да се произведело за комерцијална дистрибуција, станал културен маркер за Готландери.
1 Пијалакот
''Пијалакот'' е традиционален, домашен, ферментиран, нефилтриран и непастеризиран алкохолен пијалак направен на островот Готланд во Балтичкото Море. Главните состојки се гранчиња од смрека, слад, хмељ, квасец, вода и шеќер. Вкусот е зачаден, горко-сладок, со полно тело и зачинет со значаен вкус на смрека. Обично темно жолта до златно-кафеава, понекогаш со розова нијанса и малку матна, обично се консумира додека е сè уште млад и ферментира. ''Пијалакот'' е расиплив производ на кој му треба околу една недела да ферментира и треба да се конзумира во рок од уште две недели. После тоа вкусот обично се влошува, во зависност од рецептот и техниката на варење. Поради слаткоста на пијалакот, може да биде тешко да се процени неговата содржина на алкохол, која е некаде од 3 до 12% во зависност од количината на додаден шеќер, обично 4-5%.
2 Историја
Името ''готландсдричка'' буквално значи „готландски пијалак“. Жителите на Готланд многу се грижеле да направат разлика помеѓу овој пијалак и пиво. ''Пијалакот'' првично се служел само со оброци, како што е млекото, водата или виното во различни современи култури. Пивото некогаш се сметало за „алкохолен пијалак“. Во претиндустријализираната Шведска, овие пијалаци се правеле од слад, смрека, сок од бреза и мед. Пијалакот направен од смрека се сметал за пијалак на сиромашните, а уште повеќе сок од бреза. Пијалаците од слад се сметале за најдобри и се служеле во посебни прилики. Поедноставните пијалаци направени од мед не се вареле како медовина. Откако ќе се извади медот од саќе, тие го вареле во вода. По ладењето, восокот бил отстрануван, а преостанатата медена вода се оставала да ферментира. Само две од нив сè уште често се користат во оброците: свагдричка и готландсдричка.
Од Викингшката ера до времето на индустриската револуција, подготовката на пиво и овој пијалак на Готланд традиционално било правено од страна на жените. Мажите можеле да помогнат при носење вода, дрва, смрека или правење на потребната опрема, но самото варење било строго за жени. Репутацијата на една фарма често била доведена во прашање кога станувало збор за правење добри пијалаци за луѓето кои работеле на фармата и за гостите, а домаќинката би се гордеела со нејзините вештини за подготовка на пиво.
Готландсдричка е во суштина истиот секојдневен пијалак што го пиеле Викинзите. Техниките на варење се ажурирани низ вековите, но состојките и вкусот остануваат исти. Оригинално овој вид на пијалак се правел во сите нордиски земји, но широко распространетата традиција на неговото производство преживеала само до модерното време во мали поизолирани области, како островот Готланд. Кога хмељот бил воведен во Скандинавија во текот на 13 век, бил користен за да комплементираат ''пијалакот'' со смрека гранките како арома. Готланд, исто така, ја задржал традицијата на користење на смрека, иако во рецептите било додадено хмељ, бидејќи бил подобар конзерванс и додавал повеќе вкус. Главниот аромат бил сè уште гранките од смрека и слатката вода. Во текот на 20 век, шеќерот станал замена за медот како засладувач, но тој сè уште се приготвува со мед, или воопшто без дополнителен засладувач, во делови од островот. Готландсдричка е тесно поврзана со финскиот ''сахти'' и норвешкиот ''корнол'' кој се прави со користење на истите состојки и техники.
3 Процес на варење
Процесот на подготовка на ''готландсдричка'' започнува со слад на жито во слад. Зрното може да биде јачмен, пченица, 'рж или овес, а изборот на жито зависел од тоа што се одгледува и што е достапно локално. Сладот се добивал така што се оставало да никне зрното и потоа се сушело. На Готланд сушењето се врши или во суѓалната на фармата или во мала, посебна колиба наречена ''келна'', обично изградена на врвот на пиварницата. Поголемиот дел од слад се суши со чадот од огнот запален под ''келната'', но има фарми кои дозволуваат топлиот воздух да циркулира во цевките под местото на сладот за да се минимизира чадениот вкус на ''пијалакот''. Има речиси исто толку верзии на употреба на дрво и ако треба да биде со или без кора, колку што има фарми. ''Келната'' може да се користи и за сушење лен или како пушална за месо, риба, јагнешко и други прехранбени производи. Конечно, сувиот слад се меле и има различни мислења за тоа колку фин треба да биде крајниот производ.
Сладот потоа се става во дрвена каша и топол пијалак направен од вода зовриена со гранчиња и бобинки од смрека, се истура во тавата. Смесата слична на каша наречена каша прво темелно се промешува, а потоа се остава да одмори неколку часа.
Варењето се врши во дрвена када наречена ''ростбун'' со чешма на дното. Во ''ростбун''''се поставени'' слоеви од различни компоненти за подготовка. Ова се нарекува „поставување на ''пециво''“. ''Правилно'' добивање на пециво е најтешкиот и најважниот дел од подготовката. Слоевите мора да бидат доволно компактни за течноста да тече бавно низ ''ростбунот,'' но не толку компактни за целосно да го запрат протокот. Постојат голем број на традиции за „положување на ''пециво''“, од кои многумина вклучуваат стари суеверија - меѓу другото, потребна е целосна тишина за време на работата, не смее да има „некој што гледа“, треба да се стави парче челик или античка камена секира. во ''пецивото''. Решетка од оголени гранки од смрека е поставена во долниот дел на рождот, а областа блиску до чешмата е ''преполна со гранки од смрека.'' Кадата потоа се обложува со изматена слама (понекогаш наместо тоа се користат потенки гранки од смрека) и кашата се става во средината на ''пецивото''.
Кога ''пецивото'' ќе се смири, се прелива уште врел пијалак врз кашата и чешмата внимателно се отвора. Сладовина, се собира во кофа под чешмата. ''Алкохолот'' за варење може постојано да се додава на ''пецивотo'' во зависност од потребната јачина на лану. Понекогаш првото ''лану'' се чува одвоено како појак пијалак за посебни прилики, а последниот се користи за секојдневно пиење. Собраноте ''лану'' е варено-на подолг вриење на послатка со дополнителни ароми, како што се хмељ или слатка вода и се додава шеќер или мед.
Пијалакот потоа се лади и се филтрира. Квасецот, обично обичен квасец за печење, се додава и ''пијалакот се'' става во дрвени буриња или стаклени садови за да ферментира четири или пет дена. Модерни пиварите експериментирале со флаширање на ''пијалакот'' пред ферментација, да се направи пенесто и газирано.
4 Модерно пиво
Во модерните подготовки, повеќето дрвени садови се заменети со повеќе практични кади и кофи направени од челик или пластика. Сладот се купува од пиварници и целиот процес може да се скрати на вриење со текстилна кеса која содржи слад, хмељ и други зачини директно во пијалакот со помош на големо тенџере поставено на шпоретот. Ферментирањето најчесто се врши во пластични канти.
5 Комерцијално пиво
Кога во 1984 година започнала годишната Средновековна недела на Готланд '', пијалакот'' се подготвувал и се продавал на средновековниот пазар. Во 2000 година, ова го привлекло вниманието на правните власти на копното на Шведска и полицијата интервенирала и ја прекинала продажбата. Главниот проблем било што содржината на алкохол во пијалакот не била проценета, туку значително се разликувала. Друг проблем бил тоа што со оглед на тоа што ''пијалакот'' е многу лесно расиплив, не може да се направи со техники и да се флашира на начин што е во согласност со правилата и прописите на Националната администрација за храна. Ова, исто така, спречило ''пијалакот'' да се служи на настани во врска со изборот на Готланд за „главен град на храната“ на Шведска во 2013 година.Направени се неколку предлози до Риксдагот за да се овозможи да се служи или продава на јавни настани.
Во 2012 година, Гуте го создале првото комерцијално виски направено од ''готландсдричка'', „Гутевин Судрет виски“. Првата серија била поставена во буриња во 2004 година и созреале до 2013 година.
Пиварата Џестер Кинг во Тексас прави верзија на овој пијалак, и исто така се приготвува и на колеџот Нијагара во Канада.
6 Културен маркер
Кога северниот дел на Готланд станал индустријализиран во почетокот на 20 век, локалните традиции и обичаи исто така се промениле. Домашното варење главно било напуштено, а уметноста на правење пијалак се повлекла на јужниот дел од островот. Кон крајот на 1960-ти, интересот за производство на слад бил оживеан како дел од бранот за повторно откривање на старите традиции и занаети што ја зафатиле Шведска во тоа време. Готланд, исто така, се развил во место каде туризмот станувал сè повитален за економијата на островот, а традиционалната готландска култура и занаети, станале начин луѓето на островот да го задржат својот сопствен статус и идентитет.
7 Конкуренција
Светското првенство за подготовка на овој пијалак се одржува секоја година од 1991 година, традиционално во локација на јужниот дел на островот. Натпреварот е отворен за секој што подготвува ''готландсдричка'', а жирито составено од шест лица вообичаено добива 35-40 пријави за оценување.
Првенството во 2008 година бил документиран од германската телевизија ProSieben за нивната серија „Галилео“, која вклучувала програми за одвратни јадења од целиот свет. Фокусот бил ставен на традиционалната готландска храна - варени јагнешки очи и јагнешки черепи, кои се сервираат со ''пијалакот''.
8 Библиографија
****