’Рж (род)

’Рж (науч. ''Secale'') е род на треви од потсемејството на ливадарките. Најпознат и најзначаен член на родот е житната ’рж (''Secale cereale'').
Другите два вида се:
*''Secale montanum'' - планинска ’рж
*''Secale sylvestre'' - шумска ’рж
’Рж е род од племето трева Triticeae, кое е поврзано со јачменот (Hordeum) и пченицата (Triticum). Родот вклучува култивирани видови како што се 'рж (Secale cereale), како и плевелни и диви видови 'рж. Најпознатиот вид од родот е култивираната 'рж, S. cereale, која се одгледува како житна и фуражна култура. Дивите и плевелните видови 'рж помагаат да се обезбеди огромен генски фонд што може да се користи за подобрување на култивираната 'рж.
1 Еволутивна историја
Secale strictum subsp. africanum, Secale strictum anatolicum, Secale sylvestre и Secale strictum subsp. strictum еволуирале последователно од заеднички предок на Secale по географска одвоеност и генетска диференцијација.
Сегашниот плевелен 'рж еволуирал од подвидот S. strictum strictum, кој бил припитомен во култивиран 'рж. Податоците укажуваат на поделба на родот на три вида: сегашниот див вид S. sylvestre, повеќегодишниот див вид S. strictum, кој вклучува многу подвидови, и S. cereale со подвидови од култивиран и плевелен 'рж.
Се верува дека Secale sylvestre е најдалечен роднина на S. cereale и најтесно поврзана со други вонгрупи. Ова се гледа преку пониските стапки на секвенци на повторување на едноставна секвенца (ССР) кај 'ржта во споредба со другите членови на родот Secale. Затоа, Secale sylvestre е најстариот вид Secale. По одвојувањето на S. sylvestre од другите таксони на родот, повеќегодишните таксони исто така се одвоиле. Secale montanum потекнува директно од S. sylvestre, а други повеќегодишни таксони потекнуваат од S. montanum. Повеќегодишните таксони се предци на едногодишните таксони. Сите едногодишни таксони се најтесно поврзани и формираат монофилетска група.
2 Развој на култури
Разбирањето на дивите растителни видови станува важно во развојот на нови култури. Дивата повеќегодишна 'рж (Secale montanum) е предок на култивираната 'рж (Secale cereale). Во Турција се наоѓаат многу форми на повеќегодишна 'рж, вклучувајќи ги Secale montatum Guss var. anatolicum Boiss и Secale montanum Guss var. vavilovi Grossh. Овие повеќегодишни видови обично имаат голем раст, висока отпорност на мраз, силна способност за орадење и толеранција на сиромашни почви и суша. Недостатоците на 'ржта што треба да се надминат вклучуваат мали и ретки лисја и кршливи стебла.
Повеќегодишната житна 'рж (PC) ACE-1 е развиена во Канада како нова култура за силажа и производство на зелена храна. 'Ржта е развиена со прво вкрстување на Secale cereale L. ('рж) и Secale montanum (повеќегодишна дива 'рж), а потоа со повратно вкрстување на произведената F1 генерација со Secale cereale L. и со селекција на повеќегодишните типови. Корисните карактеристики на културата вклучуваат ран раст напролет, добра конкуренција со плевелите и производство на значителен повторен раст за силажа или пасишта. PC 'ржта, исто така, има широк коренов систем што може да се користи за подобрување на плодноста на почвата и спречување на ерозија на почвата во текот на есенските и зимските месеци. Новоразвиената култура не покажа значителна подложност на болести. Новата сорта во моментов се оценува дополнително за да се тестира за адаптација и потенцијал за принос. Овие карактеристики би можеле да го направат овој вид привлечна култура што ќе се користи во иднина.
3 Видови
* Secale africanum Stapf – покраина Кејп во Јужна Африка
*Secale anatolicum Boiss. – Грција, Бугарија, Турција, Кавказ, Ирак, Иран
*Secale cereale L. – Турција; широко одгледувана и натурализирана на многу места
*Secale ciliatiglume (Boiss.) Grossh. – Турција, Ирак, Иран
*Secale iranicum Kobyl. – Иран
*Secale montanum Guss. – од Шпанија + Мароко до Пакистан
*Secale segetale (Zhuk.) Roshev. – Централна Азија, Синџијанг, Кашмир, Пакистан, Авганистан, Иран, Ирак, Кавказ
*Secale sylvestre Host – Балкан, Унгарија, Украина, Европска Русија, Кавказ, Централна Азија
*Secale vavilovii Grossh. – Турција, Кавказ, Ирак, Иран
претходно вклучени
види Agropyron Brachypodium Dasypyrum Eremopyrum
*Secale barbatum – Eremopyrum orientale
*Secale bromoides – Brachypodium distachyon
*Secale hirtum – Eremopyrum orientale
*Secale orientale – Eremopyrum orientale
*Secale prostratum – Eremopyrum triticeum
*Secale pumilum – Agropyron cristatum
*Secale pungens – Eremopyrum bonaepartis
*Secale reptans – Eremopyrum triticeum
*Secale villosum – Dasypyrum villosum