Зрно (фестивал)

Зрно — меѓународен фестивал за алтернативна фотографија што се одржува во Македонија. Насочен е кон истражување и промовирање на историски, рачни и експериментални фотографски техники. Името на фестивалот ја симболизира идејата за „засадување зрно“ – симбол на страст, знаење и културен раст во областа на фотографијата и секако, фотографското ''зрно'' кое има посебна убавина во историските, благородни фотографски процеси. Основан во 2022 година, фестивалот има за цел да ги обедини љубителите на фотографијата од целиот свет, нудејќи им платформа за размена на знаења, искуства и креативни идеи.
1 Историја
Фестивалот е создаден по иницијатива на македонски автори и ентузијасти во областа на алтернативната фотографија, предводен од Сашо Алушевски како еден од пионерите на алтернативната фотографија во Македонија. Целта била создавање на простор за слободна експериментација и уметничка размена, каде алтернативните процеси се слават како уметничко и културно наследство сублимирано со современоста. Фестивалот „Зрно“ произлегува од потребата на неколку македонски фотографи да се негува разновидноста на фотографскиот медиум и како отпор кон дигитализацијата (воедначувањето, истоста) во фотографијата. Организаторите истакнуваат дека фестивалот има за цел да ја прослави фотографијата во сите нејзини форми, поттикнувајќи ја домашната сцена и предизвикувајќи го светот да забави, да размисли и да се отвори кон „грешките“ во уметноста.
2 Програма и активности
Фестивалот вклучува богата програма составена од:
* Групни изложби: Меѓународни изложби на аналогна фотографија, каде што се претставуваат дела од автори од целиот свет. На пример, во 2024 година, во Мултимедијалниот центар „Мала станица“ беа изложени дела избрани од деветчлено меѓународно жири, претставувајќи пресек на современите текови во светската фотографија.* Авторски изложби: Претставување на индивидуални уметници со уникатни проекти. Во 2024 година, во галеријата на Факултетот за ликовни уметности во Сули ан беа отворени изложбите „Форма“ на Наталија Копкина од Хелсинки и избор на дела на Бабак Хаџи од Техеран.* Работилници: Едукативни сесии за различни алтернативни и благородни фотографски процеси, водени од врвни експерти од целиот свет. Во 2024 година, работилниците се одржаа во село Смилево, каде што учесниците имаа можност да научат техники како нова цијанотипија, течна фотографска емулзија, еко-лумент принтови и мокар колодиум.
3 Изданија и локации
3.1 Прво издание — 2022
Првото издание на фестивалот (2022) вклучи изложба на дела направени на работилници во Скопје (КИЦ-Скопје и Мала станица), под мотото *Да растеме заедно*. На неа беа претставени техники како lumen-принт, цијанотипија и мокар колодиумски процес, со ментори од регионот (Србија, Црна Гора и Македонија).
3.2 Второ издание — 2023
Во 2023 година, фестивалот го надмина регионалниот домен и стана меѓународен. Во Мала станица – Скопје беа презентирани дела од седум континенти, избрани на open call и оценети од осумчлено меѓународно жири. Познати фотографи како Жосеф Марија Рибас Прус (Шпанија) и Дамијан Диаконеску (Романија) беа дел од програмата. Работилниците се одржаа во селото Цапари, со техники како мокар колодиум, полароида manipulations, lumen, колодиумски процес и други.
3.3 Трето издание — 2024
Во јули 2024, „Зрно“ се пресели во село Смилево: изложба на „Вратнички на Улишта“ (Словенија) и фотоклубот Ирис (Темишвар), во соработка со МакеДокс и НУ Смилевски Конгрес, се одржаа проекции, концерти и интензивни програмски активности.
3.4 Четврто издание — 2025
Во 2025, под мотото *ФотоСинтеза*, фестивалот вклучи изложба од избрани автори во Мала станица – Скопје, поддржана од Министерството за култура. Работилници и менторски програми се одржаа во Смилево, поддржани од локалната заедница, и беа охрабрени детали како архивирање на Браќата Манаки. Смилево беше опишано како „европска лабораторија за алтернативна фотографија“.