Меѓународен ден на јогата

Меѓународниот ден на јогата е глобален празник посветен на признанието и промовирањето на јогата, кој секоја година се слави на 21 јуни. Овој датум бил официјално усвоен од Обединетите Нации во 2014 година, по иницијатива на Индија, земјата од која потенува оваа практика.
Јогата, со своите разновидни техники на физички вежби, дишење и медитација, е препознаена како моќна алатка за подобрување на физичката и менталната благосостојба. Истражувањата покажуваат дека редовната практика може да помогне во намалување на стресот, подобрување на концентрацијата, зголемување на флексибилноста и јакнење на имунитетот.
Иницијативата за Денот на јогата ја покренал индискиот премиер Нарендра Моди во неговото обраќање во ОН во 2014 година, а поврзаната резолуција добила широка глобална поддршка, при што 177 земји ја коспонзорирале во Генералното собрание на Обединетите нации, каде што била усвоена едногласно. Последователно, првиот ''Меѓународен ден на јогата'' бил успешно прославен на 21 јуни 2015 година, низ целиот свет, вклучувајќи ги Њујорк, Париз, Пекинг, Бангкок, Куала Лумпур, Сеул и Њу Делхи.
1 Потекло
Во септември 2014 година, индискиот премиер Нарендра Моди, во своето обраќање во ОН, предложил воспоставување на годишен Ден на јогата на 21 јуни. Овој датум бил избран затоа што претставува најдолгиот ден во годината на северната хемисфера и има посебно духовно и културно значење во многу делови од светот.
По предлогот, ОН ја усвоиле нацрт-резолуцијата со наслов „Ден на јогата“ во 2014 година, а консултациите биле свикани од делегацијата на Индија.
Во чест на овој ден, во 2015 година Резервната банка на Индија издала комеморативна монета од 10 рупии, а во април 2017 година. Поштенската администрација на Обединетите нации објавила 10 поштенски марки со асани на еден лист, со цел да го одбележи Меѓународниот ден на јогата.
Со овие активности, Денот на јогата бил не само официјално признат, туку и симболично прославен преку културни и материјални обележја, нагласувајќи ја неговата глобална важност како ден на здравје, духовност и единство.
2 Декларација на ОН
На 11 декември 2014 година, тогашниот претставник на Индија, Асоке Мукерџи, ја претставил нацрт-резолуцијата за Меѓународниот ден на јогата во Генералното собрание на Обединетите нации. Текстот добил исклучително широка поддршка – вкупно 177 земји-членки го коспонзорирале, што претставувало најголем број коспонзори досега за резолуција од ваков вид во историјата на Генералното собрание.
Резолуцијата била усвоена без гласање, што ја покажало силната согласност меѓу државите за значењето на јогата како универзална практика која промовира здравје, благосостојба и хармонија. Иницијативата добила поддршка од многу глобални лидери, а огромниот број коспонзори ја потврдил нејзината светска релевантност и ја зацврстил позицијата на јогата како мост меѓу културите и народите.
Со ова усвојување, Меѓународниот ден на јогата станал еден од најбрзо прифатените меѓународни денови во рамките на ОН, симболизирајќи ја силата на едноставна, но длабока практика да обедини светот околу заеднички вредности.
Кога го предложил 21 јуни како датум за Меѓународниот ден на јогата, премиерот Нарендра Моди истакнал дека тоа е најдолгиот ден во годината на северната хемисфера (и најкраткиот на јужната), што има посебно значење во многу култури ширум светот.
Во индиските календари, летната краткоденица го означува преминот кон Дакшинајана, период кој традиционално се смета за важен во духовниот циклус. Втората полна месечина по краткоденицата е позната како Гуру Пурнима, ден посветен на учителите и духовните водачи.
Според хиндуистичката митологија, токму на овој ден Шива, првиот јоги (Ади Јоги), започнал да го пренесува знаењето за јогата на човештвото и станал првиот гуру (Ади Гуру). Оваа симболика ја засилила важноста на 21 јуни како датум што ја поврзува природната космичка рамнотежа со духовното наследство на јогата.
По усвојувањето на резолуцијата на Обединетите нации за Меѓународниот ден на јогата, неколку лидери на духовни лидери во Индија ја изразиле својата поддршка за иницијативата. Основачот на движењето „Уметност на живеење“, Рави Шанкар, ги пофалил напорите на премиерот Моди, истакнувајќи: ''„Многу е тешко за која било филозофија, религија или култура да преживее без државно покровителство. Јогата досега постоеше речиси како сирак. Сега, официјалното признавање од страна на ОН дополнително би ги проширило придобивките од јогата.“''
Оваа изјава ја нагласила важноста на институционалната поддршка за духовните и културните практики, како и потенцијалот на јогата да стане глобално призната и широко достапна благодарение на официјалното признавање од страна на ОН. Така, иницијативата не само што добила политичка и дипломатска тежина, туку и силна духовна легитимност од индиските водачи.
3 Во пракса
Првиот Меѓународен ден на јогата бил одбележан низ целиот свет на 21 јуни 2015 година. Министерството за AYUSH ги направило потребните подготовки во Индија. 35.985 луѓе, вклучувајќи го премиерот Моди и достоинственици од 84 земји, извеле 21 асана (јога пози) во траење од 35 минути во Раџпат во Њу Делхи, што станал најголемиот час по јога што некогаш е одржан, и со најголем број - 84 - земји учеснички. Слични денови се одржуваат во градови во Индија и низ целиот свет секоја година од тогаш.
4 Рецепција
На првиот Меѓународен ден на јогата, во 2015 година според извештајот на Асошиејтед Прес, учествувале „милиони ентузијасти за јога“ кои се истегнувале и изведувале различни пози, заедно со премиерот Нарендра Моди и членовите на неговиот кабинет. Главниот пат во Њу Делхи бил претворен во огромно место за вежбање, каде Моди зборувал за „мир и хармонија“.
Сепак, настанот не бил без контроверзии. Некои групи во Индија сметале дека промоцијата на јогата претставува партиска хиндуистичка иницијатива. Од програмата била исфрлена серијата „Сурја Намаскар“ (Поздрав на сонцето), бидејќи муслиманските заедници се спротивставиле на импликацијата дека сонцето е хиндуистичкиот бог Сурија. Исто така, било изоставено и пеењето на хиндуистичкиот свет слог „Ом“. Покрај религиозните забелешки, дел од јавноста сметала дека средствата потрошени за организацијата на настанот можеле подобро да се искористат за практични потреби, како на пример чистење на улиците во Делхи.
Во 2016 година, весникот „''Christian Science Monitor''“ забележал дека резолуцијата на Обединетите нации од 2014 година за Меѓународниот ден на јогата била „исклучително популарна“ . Сепак, било нагласено дека јогата има силна медитативна компонента и дека станала позната не само како форма на физичка вежба, туку и како ментална и духовна практика. Како доказ за оваа димензија, бил наведена проповедта на папата Франциск од 2015 година, во која тој предупредил римокатолиците да не ја гледаат јогата како пат кон Бога. Истовремено, премиерот Нарендра Моди одговорил на обвинувањата дека Денот на јогата има цел да го промовира хиндуизмот со зборовите: ''„Јогата не е за другиот живот. Затоа, таа не е религиозна практика.“''
Овој контекст покажува дека јогата, иако глобално прифатена, продолжува да предизвикува дебати околу нејзината духовна и културна природа, но истовремено се нагласува нејзината универзална вредност како практика за здравје и благосостојба.
Во 2015 година, списанието ''„Д Вик (The Week)“'' истакнало дека целта на индиската влада со одржувањето на Меѓународниот ден на јогата била јогата да се признае низ целиот свет како културно наследство на Индија. Индискиот министер за јога, Шрипад Наик, изјавил: ''„Се обидуваме да му докажеме на светот дека е наша“.'' Сепак, забележале дека оваа цел веројатно нема да се постигне, бидејќи многу форми на јога веќе се практикуваат во западниот свет, често во изменета форма. Во статијата било наведено дека христијанските евангелисти се согласуваат со индиската влада дека јогата е „првенствено хиндуистичка духовна практика“. Но, религиозната научничка Ан Глејг истакнала дека поголемиот дел од западната јога е значително изменет токму поради тоа што е практикувана на Запад и е лишена од религиозна содржина. Списанието ја опишало оваа ситуација како иронична, бидејќи ставовите на силно религиозните хиндуси и христијани, иако согласни, се сметале за „историски погрешни“, со оглед на тоа што јогата во глобалниот контекст веќе се трансформирала во практика која надминува религиозни граници и се прифаќа како универзална форма на физичка и ментална благосостојба. Овој пример покажува како јогата, иако потекнува од Индија, денес е предмет на различни интерпретации и културни дебати, што ја прави истовремено национално наследство и глобален феномен.