procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Историја на Зимбабве

Едни од најстарите народи кои живееле на денешната територија на Зимбабве (тогаш ''Родезија'') биле Пигмејците. Во текот на VIII век, тие се помешиле со типичните земјоделски народи по име ''шона'', дел од народите банту, кои започнале да добиваат злато и мед од богатите семејства во регионот. Во текот на XV век на овие простори била формирана империјата Мономотапа, која била главната територија која што ги контролирала реоните со злато, кое пак главно било продавано на арапите и португалците. Во следниот XVI век, империјата се распаднала на четири дела, по кое следувале многубројни конфликти и граѓански војни. Во меѓувреме дошле и португалските трговци, а со тоа и армијата на Португалската империја. Во почетокот империјата на Португалците не бележиле којзнае какви успеси, за да сепак кон XVIII век испее да ја наложи својата моќ. Во 1911 годфина била основана јужна Родезија а како британска колонија била официјално објавена во 1923 година. Во 1912 година, т.н. бели колонизатори се откажале од намерата да се приклучат кон јужноафриканскиот сојуз. По крајот на Втората светска војна, бројот на белото население драстичо се зголемило. Во периодот од 1953 до 1963 година, Јужна Родезија била дел од федерацијата на Родезија и Њесаленд. По распаѓањето на федерацијата, формално била објавена независноста на земјата, која од 1965 година била преименувана во Родезија. По изгласувањето на републиканскиот устав од 1970 година, врските со Велика Британија биле прекинати. По ова следувала осудата од страна на ООН за расизам|расистичката политика на власта. Земјата ги подобрила односите со Јужна Африка, чиоја цел била да излезе од политичката изолација. Од друга страна пак, црното население започнало да формира политички движења. Следувале повторните економски санкции и избувнување на партизански акции, кое го принудило премиерот да си поднесе оставка. Во 1977 година, за нов премиер на земјата бил избран Музорева, но граѓанските конфликти продолжиле. Во негово време земјата била преименувана во ''Зимбабве-Родезија''. Во 1979 година во Лондон се провела конференција на која било подготвено прогласуувањето на независност на земјата. Следната година била прогласена независноста, а на власт дошле социјалистите. Во 1988 година во земјата бил воведен еднопартиски систем.
Метеорологија

Името метеорологија произлегува од комбинацијата на грчките зборови мета (околу), еора (се гледа) и логос (наука), што значи наука за она што се гледа, набљудува, наоколу и горе, т.е. што се случува во атмосферата.
Метеорологијата, понекогаш нарекувана физика на атмосферата, заедно со физиката на литосферата, физиката на хидросферата и физиката на високите слоеви на атмосферата, е дел од општата геофизика, која пак заедно со геологијата, геодезијата и географијата се делови од пообемните научни дисциплини, науки за Земјата, по поширока смисла на зборот.
За метеорологијата може да се каже дека е наука чија област на истражување е атмосферата и која се занимава со толкување на сите временски појави и процеси кои се случуваат во неа и на Земјината површина, па затоа уште се нарекува наука за времето и климата.
Метеорологијата е млада наука, бидејќи своите најголеми достигнувања ги остварила кон крајот на XIX и почетокот на  XX век, со откривањето на повеќето инструменти за определување на физичко-метеоролошките состојби на атмосферата. Подоцна, со повеќето теоретски и експериментални истражувања на регионално и светско ниво, како и со откривањето на некои закони на атмосферата, користејќи ги фундаменталните закони од другите научни области (од физиката, астрономијата, механиката, математиката, статистиката и сл.) метеорологијата се вбројува во групата на егзактни науки.
Метерологијата е научно изучување на атмосферата, со цел предвидување на временските промени. Временската прогноза ни ја соопштуваат метеролозите кои работат во метеролошка станица. За да ни соопштат метеролозите какво ќе биде времето потребни им се мерни инструменти, а тоа се ветроказ, барометар, топломер и ветромер. Ветроказот го покажува правецот на ветерот. Барометарот го покажува воздушниот притисок. Топломерот ја мери температурата на воздухот. Брзината на ветерот се мери со анемометар. Овие инструменти се сместени во метеролошки кукички на отворен простор.Освен податоците добиени од овие инструменти, метеролозите користат и податоци кои ги добиваат преку сателит.
За временските промени дознаваме од временските прогнози'' кои ги добиваме прекуу телевизијата,радиото и дневниот печат. Временските прогнози се особено важни за земјоделците, пилотите, морнарите, извидниците и други.''
Сем Вортингтон

Самуел Хенри Џ. Вортингтон (англиски: ''Samuel Henry J. "Sam" Worthington'') или попознат само како Сем Вортингтон (2 август 1976) — австралиски глумец. Тој е најпознат по неговата улога ''Џејк Сали'' во филмот Аватар од 2009 година.
1 Ран живот
Сем Вортингтон е роден во Годалминг, Сари во Англија, но се преселил во Перт во Западна Австралија за време на неговото детство. Тој израснал во Варнбро . Тој го напуштил училиштето на 17 години и започнал да работи како градежен работник, живеејќи подоцна во Сиднеј.
Историја на Коморите

Се верува дека Коморите за првпат биле посетени од феникиски морнари. Најраните жители на островите, според некои извори биле морнарите од Меланезија, кои се населиле овде кон 5 век. Племето Банту очигледно на овие простори се населило кон 14 век главно од бреговите на денешната држава Мозамбик. Во текот на 15 век и 16 век овде се населиле арапски имигранти, кои започнале да ја шират својата религија градејќи џамии. Португалските истражувачи ги посетиле островите во 1505 година. Коморските острови во 1886 година биле колонизирани од страна на Французите. Во 1958 година островите добиле статут на француска територија. Во 1968 година островите добиле можност за самостојно внатрешно управување. На 6 јули 1975 година островите биле објавени за независна држава, а од 1978 година како федерална исламска република. Во текот на 1989 година бил извршен државен удар и бил убиен претседателот Алмед Абдалах. Од прогласувањето на независноста на земјата биле извршени вкупно 19 државни преврати. Политичката нестабилност и дестабилизацијата на земјата се решила во 2001 година кога бил избран новиот устав според кој секој остров има своја широка автономија и свое право да избира свој претседател. Земјата е член од ООН од 1975 година.
Потез 29

Потез 29 (|Potez 29) — француски патнички двокрилен авион во производство на фабриката „Авион Анри Потез“. Иако бил предвиден за патници, голем број од овие авиони подоцна се употребувале во Француското воено воздухопловство.
Авионот е познат како првиот патнички авион во Македонија, кој го опслужувал Скопскиот аеродром, почнувајќи од 1928 г. летајќи на одредиштата Белград-Скопје-Подгорица-Мостар-Сараево-Белград.
1 Развој
Потез 29 бил дворкилец со носен клипен мотор од 335 kW (450 КС) од типот „Lorraine 12Eb 3“, со опашест стоен трап. Бил заснован на претходниот модел Потез 25, задржувајќи ги истите крила и мотор, но со нов труп и затворена кабина за двајца екипаж и пет патници. Овој авион доживеал голем успех, опслужувајќи патнички линии во разни земји, а 120 авиони биле испорачани на Француското воено воздухопловство, каде служеле како амбуланти и леки транспортери.
2 Варијанти
;Потез 29
:Прототип и шест произведени со мотор „Лорен 12Eb“.
;Потез 29/2
:Наменети за Француското воено воздухопловство со мотор „Лорен 12Eb“ (изработени: 123)
;Потез 29/4
:Патничка варијанта со кружен мотор од 359 kW (480 КС) од типот „Гном-Рон 9Ady Јупитер“ (изработени: 15)
3 Оператори
3.1 Цивилно воздухопловство
;* CIDNA
;* LARES
;* Аеропут
3.2 Воено воздухопловство
;* Француско воено воздухопловство
;* Слободно француско воено воздухопловство
;* Кралско воено воздухопловство (RAF)
4 Наводи
**
Историја на Лесото

Областа позната како Лесото датира дури од пред 40.000 години. Во моментов Лесото (тогаш наречен Басутоленд) се појавил како единствен систем до на управување под раководство на највисокиот началник Мошешое I во 1822. Под негово раководство Басутоленд се приклучил кон останатите племиња во регионот за борба против Империјата Зулу во периодот од 1818 - 1828. Во периодот од 1868 до 1966 година, територијата била под британски протекторат удвоен од територијата на Јужноафриканската република. На 4 октомври 1966 година била прогласена независноста на земјата. Притоа, била воведена повторно традиционалната монархија. Во следните години бил воведен еднопартиски систем, а по ова за првпат во земјата во 1993 година се одржале слободни избори. Кон крајот на 90-тите од минатиот век, економската ситуација во земјата се влошила, кое довело до големи протести и по изборите во 1998 година, каде биле уништени важни објекти од престолнината. Немирите биле спречени од страна на ЈАР и Боцвана. Од тогаш, економската и политичката ситуација во земјата се стабилкизирала.
300 избрани Алехинови партии

300 избрани Алехинови партии е шаховска книга од советскиот шахист и автор Василиј Панов, којашто целосно е посветена на шаховската кариера на четвртиот светски првак во шах, Александар Алехин. Анализираните партии претставуваат вистински приказ на шаховското творештво на големиот шахист. Низ страниците на оваа книга се слуша гласот на вистинскиот Алехин, кој целиот свој живот го посветил на шахот. Партиите во делото се дел од златниот фонд на светското шаховско наследство, а делото претставува библиографска реткост. Книгата е напишана на руски јазик во 1954 година.
1 Содржина
Книгата е поделена на два дела, а содржи и воведен дел, во кој авторот го запознава читателот со творечкиот пат и рворечкиот облик на Александар Алехин. Во воведниот дел дадена е кратка хронологија на настаните во кариерата на Алехин. Исто така наведено е и како настанала книгата.
Во првиот дел од книгата, хронолошки се подредени Алехиновите партии одиграни во периодот од 1907 до 1944 година. Главно станува збор за партии во кои Алехин победил, но има и неколку партии кои завршиле реми, како на приемер дваесет и втората партија од мечот за светски првак против Капабланка, одиграна во Буенос Аирес во 1927 година или партијата против Ботвиник, одиграна во Нотинген во 1936 година. Особено внимание заслужува и последната партија од мечот за светски првак против Еве во 1935 година.
Вториот дел содржи само 16 партии, од кои 8 се одиграни при одиграна симултанка, а 8 се одиграни на слепо. Преку содржината на овој дел, авторот ја прикажува моќта на Алехин и во овие сегменти од шахот. Авторот ја потврдува оваа констатација, цитирајќи ги следните зборови, кои Капабланка ги упатил во чест на Алехин:
Во симлутаките и партиите на слепо, од мајсторите во минатото и сегашноста на Алехин му нема рамен. Да се имитира во таа област е апсолутно невозможно. За да се направи тоа, потребно е да се поседува неговата неверојатна шаховска меморија, соединета со неговата колосална способност за интензивна ментална работа.
Книгата содржи и список на турнири на кои Алехин ги одиграл партиите во делото, како и спсиок на противници против кои ги одиграл партиите и отворањата кои настанале.
2 Стил на пишување
Како редок пример за творештгвото на еден од најголемите светски шахисти, книгата изобилува со одлично осмислена содржина, а во партиите авторот се обидел на читателот да му го претстави карактерот и шаховскиот дух на шахистот. Анализираните партии се поткрепени со соодветни дијаграми, на кои се претставени сите критични позиции во партиите. Потезите се запишани со помош на алгебарската шаховска нотација.
Историја на Камерун

Според изворите,. територијата на денешната држава Камерун била населена уште во времето на неолитот. На овие простори живееле племето Бака односно Пигмејците кои живееле на овие простори најрано за разлика од останатите земји и племиња во Африка. Овие племиња главно живееле на источните и јужните провинции, главно во шумите. Во текот на 5 век и 15 век, на овие простори опстојувала цивилизацијата на племето ''Сао'', која постепено била асимилирана од страна на Канемска империја.
Во текот на 1472 година, за првпат португалските трговци и морепловци престигнале на бреговите на денешен Камерун. Тие во своите патешествија ја опишале флората и фауната на река Бури, нарекувајќи ја ''Рио Дос Камароеш''. Се смета дека името на денешната земја доаѓа од оваа фраза. Кон почетокот на 1800-тите, народот Фулани успеал да го освои поголемиот дел од денешен северен Камерун. Во следните години, европските трговци успеале да ја наметнат својата моќ на овие простори. Населението, како и кај другите африкански земји, главно било користено за трговија со ровоби, кое главно служело за немените на Јужна Америка. Во текот на 1884 година, Камерун станал колонија на Германското Царство, која го дала почетокот на развојот на земјата, подобрувајќи ја инфраструктурата на земјата, но во исто време користејќи го трудот на месното население. По поразот на Германија во Првата светска војна во 1919 година, Камерун бил разделен помеѓу победителите од војната, Франција и Велика Британија. Франција го продолжил економскиот развој на земјата подобрувајќи ја исто така инфраструктурата на земјата, Слично како и претходните власти, така и француските, месното население повторно го користеле за своите потреби. Од друга страна пак, Велика Британија својата територија на Камерун ја управувала од денешна Нигерија. Нигериските работници биле испраќани во јужниот дел на Камерун, кое дополнително предизвикувало незадоволство помеѓу месното население.
Својата независност Камерун ја добил од Франција на 1 јануари 1960 година. Прв претседател на земјата станал Ахмаду Ахиџо. Следната година, на 1 октомври 1961 година, британскиот дел на Камерун исто така добил независност, по кое двата дела формирале ''Федерална Република Камерун''. Ахмаду Ахиџо, кој бил од партијата Камерунски национален сојуз, имал идеја да ги искористи идеите на комунизмот и капитализмот истовремено. Во следните години, земјата доживеала определен економски развој. На 4 ноември 1982 година, за нов претседател на земјата бил избран Пол Бија од Народното демократско движење на Камерун. За разлика од своите претходници, тој се стремил кон подемократско управување. Сепак во негово време, земјата доживеала економски регрес. Во 1990 година, од една група на граѓани била создадена нова република под името Амбазонија. Следувале години на конфликти и анархија.
Мата Уту

Мата-Уту (''Mata-Utu'' или ''Matāutu'') е главен град на француската тихоокеанска територија Валис и Футуна. Градот се наоѓа на островот Валис (Увеа), во округот Хахаке, воедно и негов административен центар. Населението брои 1.191 жители .
Во центарот на Мата-Уту доминира Богородичната катедрала, прогласена за национално богатство на Франција. Во близината има неколку ресторани, хотели, пошта, дворецот на Кралот на Увеја (едно од трите традиционални кралства). Недалеку од градот се наоѓаат полициската станица и трговскиот центар. Во близината на Мата-Уту две важни археолошки наоѓалишта: остатоците од тврдината Талиетуму и местото Тонга Тото.
Британски јазици

:''За поединечниот јазик видете британски јазик.''
Британските јазици сочинуваат една од двете гранки на островски келтски јазици. Другата гранка јазици се гојделските јазици. Името на групата потекнува од велшкиот јазичар Џон Рис кој го вовел терминот како спротивен назив на Англичаните (англосаксоните), односно именувана според старите Британи.
1 Класификација
Јазиците во оваа група се:
* Островски келтски јазици
** Британски јазик:
*** Западнобритански јазик:
**** кумбриски †
**** велшки
*** Југозападен британски јазик:
**** корнски †
**** бретонски
Британски
романо-британски
западнобритански јазик, југозападен британски
кумбриски, велшки, корнски, бретонски
2 Користена литература
* Aleini M (1996). Origini delle lingue d'Europa.
* Dillon M and Chadwick N (1967). Celtic Realms.
* Filppula, M., Klemola, J. and Pitkänen, H. (2001). ''The Celtic roots of English'', Studies in languages, No. 37, University of Joensuu, Faculty of Humanities, ISBN 9-5245-8164-7.
* Forster Pa and Toth A (2003). Towards a phylogenetic chronology of ancient Gaulish, Celtic and Indo-European. PNAS 100/15 9079-9084.
* Hawkes, J. (1973). ''The first great civilizations: life in Mesopotamia, the Indus Valley and Egypt'', The history of human society series, London: Hutchinson, ISBN 0-09-116580-6.
* Jackson, K., (1994). ''Language and history in early Britain: a chronological survey of the Brittonic languages, 1st to 12th c. A. D'', Celtic studies series, Dublin: Four Courts Press, ISBN 1-85182-140-6.
* Nichols and Gray (2004). Quantifying Uncertainty in a Stochastic Model of Vocabulary Evolution.
* Rivet A and Smith C (1979). The Placenames of Roman Britain.
* Vennemann T, (2003). Europa Vasconica - Europa Semitica. Berlin
Историја на Мавританија

Во текот на 3 век, на територијата на денешна Мавританија започнала миграцијата на берберски племиња, главно од Северна Африка. Во 7 век и 8 век на овие простори дошле Арапите. Во 1076 година, Алморавидите го нападнале и освоиле Ганското царство. Мавританската триесетгодишна војна (1644−1676) бил неуспешен обид на берберите да ја спречат инвазијата на арапските племиња, главно од кои било племето Бени Хасан. Потомците на ова племе го оформиле високиот слој на мавританското општество. Француската колонизација на почетокот на XX век резултирала со укинување на ропството. Во 1920 година земјата била објавена за колонија на Франција, а од 1946 година за прекуморска територија. Независноста, земјата ја добила на 28 ноември 1960 година. По независноста, во земјата бил наложен еднопартиски систем, изгласувајќи нов устав. Неговата партија останала единствената легална организација во земјата. Претседателот Моктар улд Дада бил избран на таа функција на изборите во 1966, 1971, 1976. Во 1975 година земјата ја анексирала јужната територија на Шпанска Сахара, денеска Западна Сахара. Во 1978 година бил извршен државен удар и на власт дошол Воениот комитет за национална обнова. Следната година раководството на оваа група било протерено за да новите раководители името на организацијата го променат во ''Воен комитет за национален спас''. Последниот воен удар во земјата станал во 2005 година, кога на ело на земјата дошол ''Воениот совет во името на справедливоста и демокатијата''. На референдумот од 2006 година, народот на земјата го одобрил новиот устав според кој се ограничело времето на претседателскиот мандат. Денеска, земјата е член на Арапската лига и Организацијата на африканското едиство и ООН.
Историја на Мадагаскар

Пишаната историја на Мадагаскар започнала во 7 век, кога Арапите воспоставиле трговски контакти со островот. Контактот со европските сили започнал во 1500-ните кога португалскиот морнар Диего Дијаз, за својот пат кон Индија го пронашол островот. Кон крајот на 17 век, французите воспоставиле трговски односи околу неговиот источен брег. Во почетокот на 1790-тите, владетелите на Мерина успеале да воспостават контрола врз поголемиот дел од островот. Во 1917 година Мерина и Велика Британија потпишале договор за укинување на трговијата со робови, која била значајна за економијата на Мадагаскар. За возврат на тоа, островот добил финансиска помош од Британија. Британците ја прифатиле француската доминација на островот во 1885 година, во замена за Занзибар, денешен дел од Танзанија. Апсолутната француска контрола врз островот била воспоставена во 1895 година, а монархијата Мерина била укинета. Во времето на Втората светска војна, во 1942 година островот бил окупиран од страна на Велика Британија, а по поразот на Нацистичка Германија и Вишиевска република, островот повторно бил вратен на Франција. По војната започнале конфликтите против француската власт. По ова, земјата тргнала кон својата неависност по мирен пат. На 14 октомври 1958 година била прогласена Малгашката република, како автономна територија во внатрешноста на француската заедница. Целосна независност островот добил во 1960 година.
Ден на бројот пи

Ден на бројот пи — два празника кои се слават помеѓу математичарите ширум светот, а со кои се одбележува важноста на бројот пи.
Денот во математичкиот свет се слави секој 14 март, зашто ако го напишете датумот во облик на м.дд тогаш се добива наједноставната апроксимација на бројот π: 3,14.
Момент во текот на денот, кој е особено значаен е во 1 час и 59 минути (или наутро или попладне), бидејќи тогаш го бројот π е зададен со пет децимални места и изгледа вака: 3,14 1 59.
Со необврзувачка одлука на Конгресот на САД со која 14 март 2009 се прогласува за Национален ден на бројот π. Со ова им се предлага на училиштата да го одбележат денот на овој број.
1 Денот на апроксимацијата на бројот пи
Во земјите како Македонија каде датумот се запишува во формат дд.мм вообичаено како ден на бројот π се одбележува 22 јули, односно 22/7.
2 Останато
Друг важен детал во врска со овој ден е тоа што на 14 март се одбележува роденденот на Алберт Ајнштајн.
3 Поврзано
* Пи
* Дарвинов ден
Антонио Митриќески

Антонио Митриќески — македонски филмски режисер.
1 Животопис
Митриќески е роден во Скопје во 1961 година. Филмска режија завршува на Високата државна школа за филм и телевизија во Лоѓ, Полска.
На филм започнува да работи во 1985 година. Вработен е како професор по предметот филмска и ТВ режија на Факултетот за драмски уметности во Скопје. За својата работа добитник е на повеќе награди и признанија, меѓу кои: Специјална награда на градот Лоѓ за филмовите ДВОБОЈ и ДЕН (1985), Златен медал за дебитантски филм на 38-миот фестивал на југословенскиот документарен и кусометражен филм во Белград за филмот ЉУБОВТА НА КОЧО ТОПЕНЧАРОВ (1991), Награда на публиката на меѓународниот филмски фестивал „Браќа Манаки“ (1997). Според ист мотив, развиен од сценаристот Ташко Георгиевски, Митриќески го создава поетичниот игран филм ПРЕКУ ЕЗЕРОТО.
Докторира со темата „Теорија и практика на документарниот филм (Казимиеж Карабаш, Столе Попов, Мајкл Мур)“.
2 Награди:
1985 Специјална награда од градот Лоѓ / „Двобој“ и „Ден“
1991 ФЈДКФ, Белград, Златен медал Белград / „Љубовта на Кочо Топенчаров“
1997 МФФ „Браќа Манаки“, Битола, Награда од публиката / „Преку езерото“
3 Филмографија
*2026 Течение (режија)
*2014 Деца на сонцето (Режија)
*2003 Како лош сон (Продуцент, Режија, Сценарио)
*1997 Преку езерото (Режија, Сценарио)
*1991 Љубовта на Кочо Топенчаров (Режија, Сценарио)
*1987 Ехо, сценарио, режија, краток игран, Висока државна школа за филм и ТВ - Лоѓ, Полска
*1986 Време, сценарио, режија, документарен, Висока државна школа за филм и ТВ - Лоѓ, Полска
*1985 Двобој, сценарио, режија, краток игран, Висока државна школа за филм и ТВ - Лоѓ, Полска
*1985 Ден, сценарио, режија, документарен, Висока државна школа за филм и ТВ - Лоѓ, Полска
Историја на Нигер

Во древно време, територијата на денешен Нигер биле покриени со плодородни рамнини. На овие простори постоеле древни култури, чие главно занимање им било земјоделството и сточарството. На овие простори постојат цртежи кои датираат од пред 12.000 години. Според УНЕСКО, обработката на железо на овие простори започнале во околу 1500 п.н.е.Најголемата држава која постоела на овие простори во антиката било Царство Сонгхај. По неговото пропаѓање кон крајот на 16 век, овде започнале да се формираат сојузи помеѓу локалните племиња. Првиот европски истражувач на овие земји бил Манго Парк, кој ја истражувал Сахара барајќи го изворот на река Нигер, кон 1900 година пристигнале француските колонизатори, а од 1922 година Нигер станал француска колонија, како дел од Француска Западна Африка. По реформите во земјата, во 1965 година се одржале избори во земјата на кои победила прогресивната партија. Независноста на земјата била објавена на 3 август 1960 година. Обид за државен удар се случи ноќта на 30 и 31 март 2021 година, неколку дена пред инаугурацијата на Мохамед Базум, избран претседател. На 2 април 2021 година, Мохамед Базум положи заклетва и ја презеде функцијата.
Гојделски јазици

Гојделските јазици се една од двете гранки на островските келтски јазици. Другата група е именувана како британски јазици. Гојделските јазици порано биле еден дијасистем кој се протегал од јужна Ирска, преку островот Ман па сè до северна Шкотска. Денес има три модерни гелски јазици: ирски јазик или ''Gaeilge'', шкотски јазик или ''Gàidhlig'' и мански јазик или ''Gaelg''.
1 Класифицијација
Семејството гојделски јазици ги сочинува јазиците:
* Островски келтски јазици
** Примитивен ирски јазик
*** Староирски јазик
**** Средноирски јазик
***** Ирски јазик
***** Шкотски јазик
***** Мански јазик
2 Споредба
2.1 Броеви
#, Ирски, Шкотски, Мански
1, aon, aon, un, nane
2, dó, dhá, dà, dhà, daa
3, trí, trì, tree
4, ceathair, ceithir, kiare
5, cúig, còig, queig
6, sé, sia, shey
7, seacht, seachd, shiaght
8, ocht, ochd, hoght
9, naoi, naoi, nuy
10, deich, deich, jeih
11, aon déag, aon deug, nane jeig
12, dó dhéag, dà dheug, daa yeig
2.2 Фрази
Ирски, Шкотски, Мански, Македонски
Fáilte, Fàilte, Failt, Добредојде
Conas atá tú? /Cad é mar atá tú?, Ciamar a tha thu?, Kys t'ou?, Како си?
Cad é an t-ainm atá ort?, Dè an t-ainm a tha ort?, Cre'n ennym t'ort?, Како се викаш?
Is mise..., Is mise..., Mish..., Јас сум...
Lá maith, Latha math, Laa mie, добар ден
Maidin mhaith, Madainn mhath, Moghrey mie, добро утро
Trathnóna maith, Feasgar math, Fastyr mie, добро попладне/ден
Oíche mhaith, Oidhche mhath, Oie vie, добра ноќ
Go raibh maith agat, Tapadh leat, Gura mie ayd, благодарам
Slán leat, Slàn leat, Slane lhiat, пријатно
Sláinte, Slàinte, Slaynt, „здравје“ (или на македонски се користи „на здравје“)
3 Поврзано
* Келтски јазици
* Ирски јазик
* Шкотски јазик
* Мански јазик
Вилијам Гилберт

Вилијам Гилберт (24 мај 1544? – 30 ноември 1603), исто така познат како Гилберд, бил англиски научник-лекар и физичар. Особено се занимава со испитувањето на магнетизмот и електрицитетот и вовел повеќе поими и изрази за магнетите и електричните големини. Неговото класично дело "Де магнете" (1600) претставува прво големо научно дело објавено во Англија. Називот "Гилберт" е даден на единицата на магнето-моторните сили. Починал во Лондон на 1 декември 1603.
Историја на Малави

На територијата на денешен Малави, народот Банту започнал да се населува кон 10 век, за да кон 15 век на овие простори формире голема држава која ги опфаќала териториите на денешните земји: Замбија, Танзанија и Зимбабве. Таа држава се распаднала во 16 век, кога Португалците го откриле езерото Малави. Освен Португалците, во овој регион биле присутни и Арапите, а во 1835 година, јужните делови од денешната земја биле заземени од страна на народот Зулу. Англискиот истражувач Дејвид Ливингстон бил оној копј ги направил најголемите чекори за колонизацијата на земјата, по кое шкотската црква испратила свои мисии околу езерото. Група од шкотски трговци по потекло од Глазгов, во 1878 година основала “''Компанија на африканското езеро''“, за да се осигури снабдувањето на мисионерите.
Во 1891 година Велика Британија го основала Протекторатот на Британска Централна Африка, кој во 1907 година се преименувал во Њасаленд. Следувало период во кој народот во Малави на повеќепати не успеал да ги истера британците од својата територија, проследено преку конфликти. Африканската елита, која се школувала главно во Европа и Америка, во 1944 година основала ''Њасаленд африкански конгрес''. Британија во 1953 година го споила Њасаленд со Северна и Јужна Родезија, создавајќи ја Јужноафриканската федерација. Во 1958 година водач на Њасаленд Африкански Конгрес станал Хастингс Камузу Банда. Во 1959 година тој бил затворен поради своите политички активности, но веќе следната година бил пуштен од затвор, учествувајќи на конференцијата во Лондон. На 15 април 1961 година партијата ги освоила изборите во законодавниот совет, добивајќи на тој начин контрола врз извршниот совет на Њасаленд. На втората уставна конференција во Лондон, која се одржала во 1962 година, британската влада на Њасаленд дала право на самоуправување. Хастингс Камузу Банда станал премиер на 1 февруари 1963 година, додека пак британците сѐ уште ги контролирале финансиите, безбедноста и правниот систем во земјата. Федерацијата помеѓу Родезија и Њасаленд престанала да постои на 31 декември 1963 година, па така на 6 јули 1964 година била прогласена независноста на земјата, под името Малави.
По две години Малави освоил нов устав со кој бил воведен еднопартиски систем. Хастингс Камузу Банда станал првиот претседател во 1970 година. Во следната 1971 година тој бил прогласен за доживотен претседател на земјата. Но под притисок на меѓународната заедница, на 14 јуни 1993 година во земјата се одржал референдум според кој бил воведен повеќепартиски систем. На првите слободни избори на 17 мај 1994 година победил Бекили Мулузи, водач на Обединетиот Демократски фронт, кој формирал влада заедно со Сојузот на Демократи. Коалицијата била распуштена во 1996 година, но нејзините членови останале во владата. На изборите во 2004 гофина победил кандидатот на ОДФ.
Историја на Намибија

Според археолошките истражувања, се смета дека територијата на денешна Намибија била населена уштењ од најрани времиња. Во античко време на овие простори живееле Бушманите, племињата Дамара и Мамака. Во текот на 14 век, сите овие племиња биле преполовени од страна на народите Банту. Подоцна овие територии биле населени од европските колонизатори. Во 1878 година, Велика Британија регионот околу Волфиш Беј го објавил за своја територија, вклучувајќи го во ’Ртската Колонија. Во 1883 година Адолф Лудерик го купил крајбрежјето на денешната земја. По преговорите помеѓу Германија и Велика Британија било одлучено бреговите да припаднат на Германците со исклучок на Волфиш Беј. Оваа теритоија била позната под името Германска Југозападна Африка. Првото позначајно востание кое било подигнато во денешна Намибија се случило во 1903 година под раководство на Самуел Махареро. Во почетокот староседелците имале добри резултати, но по испраќањето на голема германска војска, тие претрпиле голем пораз, и голем број на црнци биле или убиени или прогонети во денешна Боцвана. По крајот на ова востание се случило и поредниот бунт. Немирите продолжиле до 1907 година кога бил постигнат мир. Во тој конфликт се смета дека загинале околу 40.000 луѓе. Во времето на Првата светска војна, Јужноафриканскиот сојуз успеал да ја зазеде Намибија. Во 1920 година земјата добила право да ја контролира територијата на Југозападна Африка од страна на Лигата на народите. Во 1966 година Југозападниот африкански фронт започнал борба за независност на ЈАР, кои главно имале поддршка од Советскиот Сојуз. Од тој период, Југозападна Африка започнала да се нарекува Намибија. Меѓународната заедница не го признавала правото на ЈАР да ги контролира овие области. На 21 март 1990 година, во присуство на Генералниот секретар на ООН и претседателот на ЈАР, земјата била прогласена за независна држава.
Илија Чавчаваѕе

Принц Илија Чавчаваѕе (|ილია ჭავჭავაძე) — грузиски писател, поет, новинар и правник кој го проширил грузиското национално движење во втората половина на 19 век за време на руското владеење со Грузија. Денес тој се смета за основач на модерна Грузија. Чавчаваѕе бил канонизиран како Свети Илија Праведен од страна на Грузиската православна црква. Исто така, во Грузија се нарекува и како „татко на татковината“.
Негови најпознати книжевни дела се „Хермит“, „Духот“, „Отарант прозор“, „Како лоповот“ и „Дали човекот е овој човек“. Чавчаваѕе бил против русизација на грузиската култура, јазик, народ и литература.
1 Користена литература
* Baron de Baie: ''Au nord de la chaine du Caucase souvenirs d'une mission", Paris, 1899 (in French)
* Baron de Baie: ''Tiflis souvenirs d'une mission'', Paris, 1900 (in French)
* Companjen, Françoise J. , "Between Tradition and Modernity". Amsterdam 2004, pp. 167–171 (in English)
* Leist, Arthur: ''Das georgische Volk'', Dresden, 1903 (in German)
* Lehman-Haupt, C.F. : ''Reisen und Forschungen'', Berlin, 1910, pp. 106–111 (in German)
* Reisner, Oliver: ''The Tergdaleulebi: Founders of Georgian National Identity''. In: Ladislaus Löb, István Petrovics, György E. Szonyi (eds.): ''Forms of Identity: Definitions and Changes''. Attila Jozsef University, Szeged 1994, pp. 125–37
* Wardrop, Oliver ''The Kingdom of Georgia'', London, 1888, pp. 150–152
2 Поврзано
* Грузијци
* Грузиска книжевност
* Историја на Грузија
Варијабилни трошоци

Варијабилни трошоци се трошоци кои се менуваат пропорционално според активноста на бизнисите. Со други зборови варијабилните трошоци се износот од маргиналните трошоци. Исто така може да се сметаат како нормални трошоци. Заедно со фиксните, варијабилните трошоци ги прават двете компоненти од вкупните трошоци. Директните трошоци,сепак се трошоци кои лесно може да се поврзат со одреден потрошен предмет. Не сите варијабилни трошоци се директни трошоци,сепак, на пример, варијабилните производствени целокупни трошоци се варијабилни трошоци кои не се директни трошоци, но индиректни трошоци. Варијабилните трошоци понекогаш се наречени трошоци по единица производ како што варираат со бројот на произведени единици.
Директната работна сила и целокупните трошоци најчесто се наречени променливи трошоци,додека дирекните материјали и директната работна сила најчесто се познати како директни трошоци.
1 Објаснување
На пример, производствена фирма плаќа за суровини. Кога активноста е намалена, помалку суровини се користат и така опаѓа трошењето за суровини. Кога е зголемена активноста, се користат повеќе суровини и трошењето се зголемува. Треба да се забележи дека промената во трошоците се случува со малку или без потреба од менаџерска интервенција.
Компанијата ќе плати наемнини и трошоци за одржување во секој период без разлика колку енергија се користи и некоја електрична опрема( клима уреди или осветлување) може да бидат во употреба дури и во период на ниска активност. Овие трошоци може да се наречат како фиксни. Но покрај ова компанијата ќе користи струја за да работи погонот и машинеријата како што е потребно. Колку повеќе е зафатена компанијата, толку повеќе погонот ќе работи и така повеќе струја се користи. Ова дополнително трошење може да се земе предвид како варијабилно.
Во малопродажба трошоците за стока се скоро целосно варијабилни трошоци, ова не е исто и во производството каде што многу фиксни трошоци како што е амортизањето, се вклучени во трошоците за стоки.
Иако оданочувањето нејчесто варира со профитот, кој во профитот по акција варира со обемот на продажбата, нормално не се смета за варијабилен трошок.
Во повеќето интереси, платата е исплатена по месечни стапки. Сепак може да постојат работни норми на работната сила врз основа на тоа директните трошоци (работна сила) може да бидат опфатени во трошокот за производот,во овој случај платата не може да биде одредена како варијабилна.
Историја на Сомалија

Сомалија за време на колонијализмот беше поделена помеѓу Велика Британија под чие власништво беше северниот дел на земјата, и Италија на која и припаѓаше остатокот од земјата. Северниот дел се осамостои на 26.јуни 1960, а на 1 јули 1960 се обединија двата дела на Сомалија. Првиот претседател на независна Сомалија стана Аден Абдулах Осман Дар, а Абдирашид Али Шермарке премиер. Во текот на 1967 Мохамед Ибрахим Егал стана премиер во владата на Аден Абдулахи Осман. Егал подоцна беше избран за претседател на самопрогласениот Сомалиленд.
При крајот на 1969 година воена влада ја презема власта по убиството на Шермарке, кој беше избран и служеше како претседател, од 1967 до 1969 година. Мохамед Сиад Баре стана претседател после пучот од 1969 година. револуционерните воени водачи кои ги предводеше Баре, организираа големи јавни работни програми. Тие исто така успешно ја зголемија писменоста во урбаните и руралните краеви од 5% на 55% до средината на ’80 години од минатиот век.
Граѓанската војна трае во Сомалија со прекини од 1977 до 1991 година. Бунтовничките сили, кои ги предводеше Мохамед Фарах Аидид, водич на Обединетиот сомалиски конгрес, ја прогонија владата на Баре. Истата година северниот дел на земјата прогласува независност како Сомалиленд, кој е де факто независен и релативно стабилен во однос на бурниот југ, Сомалиленд не го признава ниедна странска влада.
Со почетокот на 1993, двогодишните напори од страна на Обединетите нации го намалија гладот во земјата. Обединетите нации се повлекоа во Операцијата Обединет штит, претрпувајќи големи губитоци.
Уште една сецесија во Сомалија се одигра во североисточниот регион. Самопрокламираната држава го зеде името Пунтленд.
Трета сецесија се случи во 1988. со прогласувањето на државата Јубаленд. Територијата на Јубаленд денес ја опкружува државата Југозападна Сомалија, и нејзиниот статус е нејасен.
Четвртиот самопрокламиран ентитет, предводен од Раханвејската армија на отпорот, е воспоставен во 1999.
Сомалија е една од многуте земји кои беа погодени од цунами, кој следеше после земјотресот во Индискиот Океан 2004. година.
Во текот на 2006. Унија на исламските судови, нова фракција во граѓанската војна, зазема голем дел од јужна Сомалија. Во декември истата година Етиопија покренува Војна во Сомалија која во рок од неколку недели ја ослободува територијата од Исламистите.
1 Наводи
ja:ソマリア#歴史
Александар Карелин

Александар Карелин (руски: ''Александр Александрович Карелин''; роден на во ) — поранешен советски и руски борач, Херој на Руската Федерација. Има повеќе прекари како: „''Руска мечка''“, „''Руски Кинг-Конг''“, „''Александар Велики''“ и „''Експеримент''“. Карелин се смета за најуспешниот борач во грчко-римски стил на сите времиња. Карелин освоил златни медали на Олимписките игри во 1988, 1992 и 1996 година под друго знаме (Советски Сојуз, Обединета екипа и Русија) и сребрен медал на Олимписките игри во 2000 година. Неговиот рекорд за борење е 887 победи и два порази. Карелин бил носител на национално знаме на три последователни Олимпијади: во 1988 за Советскиот Сојуз, во 1992 за Обединета екипа, а во 1996 година за Русија.
Историја на Сиера Леоне

Според археолошките ископувања и истражувања, територијата на денешната држава Сиера Леоне била населена уште пред 2.500 години, главно од различни номадски племиња по потекло од Централна Африка. Постојат и податоци според кои на овие територии во околу 9 век п.н.е. на овие простори бил обработуван металот како суровина. Во 1462 година португалскиот морепловец Педро де Синтра престигнал на бреговите на Сиера Леоне. Многу бргу биле основани поголем број на европски трговски бази односно станици. Во 1787 година од страна на британците бил основан Фритаун. Во текот на XVIII век, територијата била широко реколонизирана со афроамерикански калвинисти од Нова Шкотска, кои учествувале на страна на Велика Британија за време на војната за американската независност. Во 1790-тите се одржале избори, на кои право на глас имале и црнците, како и жените. Во 1808 година земјата станала британска колонија. Својата независност земјата ја добила на 27 април 1961 година. Во 1991 година започнал вооружен конфликт помеѓу владата на Револуционерниот обединет фронт кој пак се борил, со поддршка на Либија, за праведна распределба на приходите добиени од продажбата на дијаманти.
Таихо Коки

Таихо Коки (大鵬幸喜, Taihō Kōki, , роден како Коки Наја (Kōki Naya)) — јапонски сумо борач. Тој е обично се смета за најголемиот сумо борач на повоениот период. Тој станал јокозуна во 1961 и бил најмладиот во тоа време, и тој рекорд го освоил на 32 турнири во периодот од 1960 до 1971 година. Неговата доминација е таква што тој освоил шест турнири по ред на две одделни пригоди.
1 Поврзано
* Сумо борење
Историја на Того

За предколонијалниот период од историјата на денешен Того има малку информации. Познато е дека во период од 11 век и 16 век на овие простори живееле или минувале различни племиња. Поголемиот број од нив живееле или се населувале по бреговите. Во текот на XVIII век Того бил колонизиран од страна на Данска. По колонизацијата, населението било главно користено за трговија со робови. Того заедно со соседните региони бил познат под името “''Робски брег''“. Во 1884 година бил подпишан договор според кој Германија ги зазела териториите на Того под своја контрола, и како германски протекторат останал до крајот на Првата светска војна. Германски Того вклучувал територии од денешна Гана. По Версајскиот договор, Того станал француска колонија. Кон 1950-тите, африканските земји започнале да се подготвуваат за деколонизација. Француски Того успеал да издвои независност во 1960 година. Во 1963 година билизвршен државен удар во кој бил убиен претседателот Сулванус Олимпио. Во 1967 година, Гнасинбе Ејадема ја предводел војската и станал претседател на Того. До неговата смрт во 2005 година, тој бил африкански водач кој најдолго бил на таа функција, со период како претседател од 38 години.
Нереди во Џос (2010)

Во почетокот на 2010 година, во Нигерија избувнале немири помеѓу христијанското и муслиманското население во Централна Нигерија, во близина на градот Џос. Конфликтот главно и во елина имал религиозен карактер, како и етничките и економските разлики. Првиот облик на насилство започнал на 17 јануари 2010 и траел најмалку четири дена. голем број на куќи, цркви, џамии, возила биле уништени за време на конфликтот. Најмалку 200 луѓе биле убиени. Конфликтите продолжиле и во наредните месеци (март). Според New York Times, голем број на христијански жители биле заклани.
На 7 март 2010 година, повеќе од 100 христијани биле убиени од страна на Хауса-Фулани, во селото Дого-Нахава, во близина на градот Џос. Нападите продолжиле четири часа,, вклучувајќи и и соседните села. Поради ова се јавил голем страв од страна на селаните, кои во целина биле христијани. Голем број на згради пострадале во нападите. . Поолемиот дел од жртвите биле жени и деца. Помеѓу жртвите се нашло и едно тримесечно бебе. Труповите биле расфрлени по улиците. Вицепретседателот Гудлук Џонатан изјавил дека убијците ќе бидат фатени. Бројот на жртвите подоцна се искачил на 300, а подоцна и на 500. Стотици луѓе ги напуштиле своите домови од страв дека напаѓачите повторно ќе се вратат.
Македонија на Зимските олимписки игри 2010

Македонија учестуваше на Зимските олимписки игри 2010 во Ванкувер, Канада со тројца спортисти.
1 Алпско скијање
Натпреварувач, Категорија, 1. трка, 2. трка, Вкупно
Време, Место, Време, Место, Време, Место
Антонио Ристевски, Велеслалом, 1:24.29, 55, 1:27.61, 53, 2:51.90, 53
Слалом, не завршил
2 Скијачко трчање
* Дарко Дамјановски
* Росана Кироска
3 Наводи
*
Историја на Судан

Според археолошките ископувања и истражувања, територијата на денешен Судан била населана уште од најрани времиња, пред околу 60.000 години. Културата на тамошните жители својот расцут го достигнала кон 8000 п.н.е. Старите древни жители на Судан живееле во колиби главно создадени од тула или кал. Главно, населението се занимавало со лов и риболов, како и земјоделство и сточарство.. Овие територии биле познати за Стар Египет, и честопати тие територијата на Судан ја нарекувале Куш. Во текот на 8 век п.н.е. на чело на Куш застанал монарх којшто го проширил своето влијание кон Египет. Во околу 750 п.н.е. кралот на Куш успеал да ги зазеде териториите на Горен Египет, и со нив владееле околу десетина години. Во текот на 4 век и 5 век, Судан бил заземен од Римското Царство, но во 6 век на овие простори се создале три царства: Нобатија, Алодија и Макурија. Кон 540 година во Нобатија пристигнале мисионери испратени од Византија за да го проповедат и шират христијанството. По ова земјата го прифатила христијанството. Кон 7 век во Африка преку арапите дошол исламот, кој бил прифатен од голем дел од населението. Кон 16 век скоро целата територија на Судан паднала под контрола на владетелите на Египет, кои биле вазали на Османлиското Царство. Во 19 век се формирала полунезависна држава која за кратко време успеала да стане и целосно независна. Во 1899 година Велика Британија ги победила војските на Судан, создавајќи го Англо-египетскиот Судан. Тој постоел до 1956 година кога била издвојувана независност. Со независност се стекнува на 1 јануари 1956 година. Претходната година избувнува граѓанска војна помеѓу муслиманскиот север и христијанско-анимистичкиот југ. Војната трае до 1972 година, по што следува примирје, кое повторно се претвора во граѓанска војна во 1983 година. Втората граѓанска војна трае до јануари 2005 година, кога двете страни потпишуваат мировен договор. Во февруари 2003 година избувна конфликт со западната покраина Дарфур, кој сè уште трае.
Ксенија Пајчин

Ксенија Пајчин (српски: ''Ксенија Пајчин'', , - , ) — српска пејачка, моден творец и фотомодел.. Ксенија Пајчин е по родум од Босна и Херцеговина.
Својата кариера ја започнала како танчерка во дискотеки. Понатака, таа станала член на музичката група „The Duck“ и со песната „Дачо, те сакам“ (''Дачо, волим те'') оваа група ја забележува својата популарност. По напуштањето на групата, Ксенија ја започнува својата соло кариера и станува сопственик на училиште за танцување во Белград.
На 16 март 2010 година, Ксенија Пајчин трагично и мистериозно го завршила својот живот. Таа била пронајдена мртва во својот стан со прострелна влезна и излезна рана во главата и до неа било нејзиното момче Филип Каписода со прострелна рана. Се верува дека се работи за убиство на Ксенија и самоубиство кои ги извршил Филип.
1 Дискографија
1.1 Албуми
* 1997. — -„Too hot to handle“
* 2001. — -„Еxtreme“
* 2004. — „Сигурна“
* 2006. — -„The best of“
1.2 Синглови
* 2007. - „Вештица“ (''Вештерка'')
* 2008. - „Хајде сестро“ феат. Индира Радић (''Ајде сестро со Индира Радиќ'')
* 2008. - „Пица“ (''Пица'')
* 2009. - „Супица“ феат. Данијел Алибабић (''Супа со Даниел Алибабиќ'')
* 2009. - „Фарса“ (''Фарса'')
* 2009. - „Брка“ (''Брка'')
Гоце Арнаудов

Гоце Арнаудов (, - , ) — популарен македонски пејач на фолклорна музика.
1 Животопис
Гоце Арнаудов бил роден во Струмица на 19 август 1954 година. Тој уште на десет годишна возраст почнал да свири на гитара и да пее во групата на неговиот татко. По завршувањето на средното образование ја формирал групата „Крик“, со која се претставувале низ цела поранешна Југославија.
Гоце во Македонија се вратил во 1993 година и за кратко време ги освоил симпатиите и признанијата на својата публика и на музичката критика и каде и да учествувал предизвикувал еуфорија, а на сите фестивали ги освојувал првите места.
Во 1994 година на Фолк Фест Валандово со песната „Дали чекаш стара мајко“ ги освоил сите можни награди и веќе дваесет години е меѓу омилените песни во македонскиот фолклор, композитор на песната е Миле Барбаровски, а текстот го напишал Георги Барбаровски. Гоце Арнаудов има напишано над 200 песни, учествувал на стотина фестивали, од кои на преку 60 има добиено прво место. Во рамките на пет години бил прогласуван за најпопуларната личност на Македонија. Учествата на фестивалот Фолк Фест Валандово му донеле 22 награди, а неговите песни многупати ги имаат добиено наградите на публиката и на телевизискиот аудиториум. Неколкупати станал сопственик на наградата за интерпретација на најголемиот пејач „Никола Бадев“ на фестивалот „Гоце Фест“.
Често во Европа, Америка и Австралија учествувал на добротворни концерти.
Во 2000 година, во својот роден град Струмица, Арнаудов направил концерт на стадионот и собрал 10 илјади публика, а раководството на областа му дала награда за пејач на деценијата и за почесен граѓанин.
Починал од рак на белите дробови, на 6 декември 2011 година во болницата во Франција каде што се лекувал.