Марказит

Марказит, понекогаш наречен бел железен пирит — минерал којшто претставува железен сулфид (FeS<sub>2</sub>) со орторомпична кристална структура. Физички и кристалографски се разликува од пирит, кој е железен сулфид со коцкеста кристална структура. Двете структури содржат дисулфид S<sub>2</sub><sup>2−</sup> јон, кој има кратко растојание за поврзување помеѓу атомите на сулфур. Структурите се разликуваат по тоа како овие ди-анјони се распоредени околу катјоните Fe<sup>2+</sup> . Марказитот е полесен и покршлив од пирит. Примероците на марказит често се рушат и се распаѓаат поради нестабилната кристална структура.
На свежи површини е бледо жолта до речиси бела и има светол метален сјај. Се оцрнува до жолтеникава или кафена боја и дава црна лента. Тоа е кршлив материјал кој не може да се изгребе со нож. Тенките, рамни, табеларни кристали, кога ќе се спојат во групи, се нарекуваат „петлиња“.
Во доцниот средновековен и раниот модерен период, зборот „марказит“ ги означувал сите железни сулфиди воопшто, вклучувајќи ги и пирит и минералот марказит. Потесната, модерна научна дефиниција за марказитот како конкретно ортохомбичен железен сулфид датира од 1845 година. Накитот каде што се користи пирит како скапоцен камен се нарекува накит од марказит, термин кој датира пред научната дефиниција, користејќи ја оригиналната смисла на зборот. Марказитот во научна смисла не се користи како скапоцен камен поради неговата кршливост.
1 Појава
Марказитот може да се формира и како примарен и како секундарен минерал. Обично се формира при ниски температури, високо кисели услови. Се јавува во седиментни карпи ( шкрилци, варовници и јаглен со низок степен) како и во хидротермални вени со ниска температура. Вообичаено поврзани минерали вклучуваат пирит, пиротит, галена, сфалерит, флуорит, доломит и калцит.
Како примарен минерал, марказитот формира нодули, конкременти и кристали во различни седиментни карпи, како на пример во слоевите со креда што се наоѓаат на двете страни на Ла Манш во Довер, Кент, Англија и во Кап Блан-Нез, Па де Кале, Франција, каде што се формира како остри поединечни кристали (тука се прикажани оние кристали, и без оние кристали). Марказитот се наоѓа и во сложени сулфидни наслаги. Во рудникот Реоцин, Кантабрија, Шпанија, се појавуваат како кристали групирани во форма на ''чешли''.
Како секундарен минерал, тој се формира со хемиска промена на примарен минерал, како што е пиротит или халкопирит.
1.1 Седиментен марказит и ниска pH вредност
Во лабораториски експерименти, марказитот се формира преференцијално во пирит при pH помала од околу 5. Од самиот почеток пресметките сугерираат дека ова се должи на пиритот кој има поголема површинска енергија (со тоа е помалку термодинамички стабилен) од марказитот при ниска pH вредност.
Поради поврзаноста на марказитот со ниска pH вредност, појавата на марказит во седиментните карпи во геолошкиот запис подразбира присуство на висококисели услови за време на формирањето и раната дијагенеза на тие карпи. Сепак, седиментните пори води под современиот океан обично се тампонирани со речиси неутрална до малку алкална pH вредност од растворени карбонатни видови. Ова го покренува прашањето како седиментните пори води станале доволно кисели за да промовираат формирање на марказит во минатото.
Предложени се неколку теории за формирање на ран дијагенетски марказит, вклучувајќи: делумна оксидација на примарниот пирит со молекуларен кислород кој се инфилтрира од водната колона, и брзо распаѓање на аноксична органска материја и генерирање на органска киселина со ферментација и метаногенеза.
2 Сорти и мешавини
Блуит (SHEmmons): Никел сорта на марказит, пронајдена во Денисон Друри и Тауншипс, округот Садбери, Онтарио, Канада.
Лонхидит (Август Брејтаупт): вид на арсен на марказит, пронајдена во рудникот Чурпринц Фридрих Август Ербстолн (Рудник Курпринц), Гросширма Фрајберг, Рудни Планини, Саксонија, Германија; идеална формула Fe(S, As)<sub>2</sub> .
Синоними за оваа сорта:
* каусимкиес,
* кирозит,
* лончандит,
* металонхидит (Сандбергер) опишан во рудникот Бернхард во близина на Хаусах (Баден), Германија.
Сперкисе: означува марказит со двоен кристал на копје на {101}. Сперкисе потекнува од германскиот Speerkies (''Speer'' што значи копје и ''Kies'' чакал или камен). Овој близнак е многу чест кај марказитите со варливо потекло, особено кај оние од Кап Блан-Нез .
3 Распаѓање
Марказитот реагира полесно од пирит во услови на висока влажност. Производот на ова распаѓање е железо(II) сулфат и сулфурна киселина. Водниот железен сулфат формира бел прав кој се состои од минералот мелантерит, FeSO<sub>4</sub>·7H<sub>2</sub>O.
Ова распаѓање на марказитот во минералните збирки е познато како „распаѓање на пирит“. Кога примерокот поминува низ распаѓање на пирит, марказитот реагира со влага и кислород во воздухот, сулфурот оксидира и се комбинира со вода за да произведе сулфурна киселина која ги напаѓа другите сулфидни минерали и минерални етикети. Ниската влажност (помалку од 60%) условите за складирање ја спречуваат или забавуваат реакцијата.
Галерија