procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Балиски јазик

Балиски јазик (''Basä Bali'') — јазик од поширокото малајско-полинезиски семејство кој го говорат 3,3 милиони луѓе на индонезискиот остров Бали, на северот на Пенида, западниот дел на Ломбок и источна Јава. Највеќето говорници на балискиот го владеат и индонезискиот јазик.
Во 2011, Културната агенција на Бали објавила дека на островот Бали нема повеќе од 1 милион жители што го користат балискиот јазик во секојдневниот живот бидејќи во градовите родителите говорат само на индонезиски (па дури и англиски), а истиот има исчезнато од установите и медиумите. Најголемиот дел од населението не го владее и користи балиското писмо, а во секојдневието, јазикот се употребува смешан со индонезиски. Меѓутоа, иселениците во други подрачја вон Бали го користат јазикот во изворен облик и затоа тие играат важна улога во неговото зачувување.
Повисоките регистри на јазикот имаат многу заемки од јаванскиот. На Бали се користи и кави (стар облик на класичниот јавански) во богослужби, обреди и свечености.
1 Фонологија
1.1 Самогласки
, Предни, Средни, Задни
Затворени, i, u
Средни, e, ə, o
Отворени, a
Литературниот правопис ги означува обата гласа и со ''a''. Меѓутоа, ''a'' обично се изговара како кога стои на крајот на зборот, а се јавува и во претставките ''ma-'', ''pa-'' и ''da-''.
1.2 Согласки
, Уснени, Забни, Предно-непчени, Задно-непчени, Гласилни
Избувни, p, b, t, d, c, ɟ, k, ɡ
Носни, m, n, ɲ, ŋ
Струјни, s, h
Трепетни, r
Странични, l
Приближни, w, j
1.3 Акцент
Акцентот во балискиот паѓа на последниот слог.
2 Граматика
Зборовниот ред е сличен на индонезискиот, а глаголите и имениките исто така минимално се менуваат. Меѓутоа, изведувањето игра значајна улога и се користат наставки за определен и неопределен член, како и присвојност (по избор).
2.1 Регистри
Балискиот има разни регистри зависно од односот кон и статусот на соговорникот: низок (''basa ketah''), среден (''basa madia'') и висок (''basa singgih''). Високиот се одликува со многу заемки од санскрит и јавански.
3 Бројки
Јазикот користи декаден броен систем, но има и голем број на зборови за поединечни бројки како 45, 175 и 1600.
4 Писмо
Балискиот денес се пишува на латиница, но порано се користело балиското писмо.
4.1 Балиско писмо
Балиското писмо („чаракан“) е азбучнослоговно писмо (абугида) и води изворно потекло од индиското писмо брами и е речиси исто како јаванското. Најстариот пронајден запис на ова писмо датира од XI век, но денес само малку луѓе имаат познавања од него.
4.2 Латиница
Денес во улилиштата на Бали се изучува само латиницата, локално наречена ''Tulisan Bali''.
5 Поврзано
* Јавански јазик
* Балиско-сасачки јазици
* Јазици во Индонезија
Шаховско првенство на Азербејџан

Ова е список на сите победници на Првенството шаховски на Азербејџан. Првото првенство е спроведено во 1934 година, кога Азербејџан е дел од Закавказка СФСР. Првенства продолжуваат да се одржуваат со прекини во Азербејџански ССР до 1945 година, кога почнуваат да се организираат секоја година. Тоа продолжува и денес во независна Азербејџан.
Ханде Јенер

Ханде Јенер (турски: ''Hande Yener''; родена на 12 јануари 1973 година во Истанбул) е позната турска поп-пејачка.
1 Дискографија
* 2000: ''Senden İbaret''* 2001: ''Extra''* 2002: ''Sen Yoluna... Ben Yoluma''* 2004: ''Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor''* 2006: ''Apayrı''* 2006: ''Hande Maxi''* 2007: ''Nasıl Delirdim?''* 2008: ''Hipnoz''* 2009: ''Hayrola?''* 2010: ''Hande'ye Neler Oluyor?''* 2010: ''Hande'yle Yaz Bitmez''* 2011: ''Teşekkürler''
Јадрени малајско-полинезиски јазици

Јадрените малајско-полинезиски јазици се гранка на австронезиското семејство за скои се смета дека со време се распрснале од нивната прататковина, островот Сулавеси. Се нарекуваат „јадрени“ бидејќи го сочинуваат концептуалното јадро на малајско-полинезиското семејство. Овие јазици се среќаваат ширум Индонезија, со исклучок на средишниот дел на Борнео, Сабах и северот на Сулавеси, како и во Меланезија и тихоокеанското подрачје.
Групата ги содржи јазиците што го напуштиле т.н. „австронезиско порамнување“ наследено од прамалајскополинезиската синтакса. Тука спаѓаат традиционалните географски групи како централните, источните, и дел од западните малајско-полинезиски јазици, дел кој се нарекува внатрешни малајско-полинезиски јазици.
Затоа, внатрешните малајско-полинезиски јазици (сундско-сулавеските) се дефинираат негативно, т.е. оние јазици на Сунда и Сулавеси кои не се вбројуваат во централно-источните малајско-полинезиски јазици. Централно-источните претставуваат подрачна група, различна од останатите малајско-полинезиски јазици поради нивните неавстронезиски (папуански) супстрати, наместо поради некаква генеалошка сродност.
1 Јазици
Јадрените малајско-полинезиски јазици се состојат од голем број на кладови со неутврдена сродност. Тука се наведени оние што не се сметаат за спорни како единици:
*''чаморски''*''палауански''*тамански (мбалох)
*јужносулавески
*целебески
*мокленски
*чамски
*батачки
*''гајски''*''енгански''*''ментавајски''*''нијаски''*''сикулеански''*''симеулуеански''*''реџаншки''*лампуншко–сундски
*''јавански''*''мадурски''*''банџарски''*малајски
*балиско-сасачки
*сумпско-флорески
*''ирарутуански (касира)''*селаруански
*''јамденски''*кејско–танимбарски
*севернобомберајски
*''ковиајски (Ј бомберајски)''*источни централномалучки
*сулско–буруански
*тиморско–бабарски
*западнодамарски
*теорско–курски
*јужнохалмахерски
*раџаампатски
*бедоанашко–ерокванашки (бомберајски)
*бијачки (чендеравасишки)
*јапенско–варопенски (чендеравасишки)
*''морски'' (чендеравасишки)
*''иресимски'' (со други чендеравасишки јазици?)
*''тандиски'' (со други чендеравасишки јазици?)
*''јаурски'' (со други чендеравасишки јазици?)
*''јеретуарски'' (со други чендеравасишки јазици?)
*океански
2 Наводи
*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, 2005, ''The Austronesian languages of Asia and Madagascar.'' Routledge.
*''Austronesian Basic Vocabulary Database''
Приказна за играчките

Приказна за играчките (англиски: ''Toy Story'') — американски компјутерско-анимиран филм од 1995 година. Филмот е првиот долгометражен филм продуциран од страна на продукциската куќа Pixar, како и прв филм целосно направен со компјутерска генерирана слика. Филмот бил дистрибутиран од страна на Walt Disney Pictures. Режисер на филмот бил Џон Ласетер, додека гласовите ги позајмиле Том Хенкс, Тим Ален, Дон Риклс, Џим Ворни и други. Извршен продуцент на филмот бил Стив Џобс заедно со Ендрју Стентон. Приказната се фокусира на една група играчки кои оживуваат кога нивниот сопственик не е присутен, фокусирајќи се на Вуди, каубојска играчка (Том), и на Баз Лајтјиар, играчка астроанаут (Ален).
Филмот заработил 361 милион долари ширум светот. Реценциите и критиките биле позитивни, фалејќи ја посебно иновативната анимација и духовитоста на сценариото, и сега филмот се смета од голем број на критичари, за најдобар анимиран филм во светот.
Во 2009, филмот бил пуштен во 3Д.
Поради успешноста и популарноста, филмот добил две продолженија: Приказна за играчките 2 (1999), Приказна за играчките 3 (2010), и Приказна за играчките 4 (2019). Двете продолженија бил инстант хит и заработиле многу позитивни критики, исто како првиот филм. Приказна за играчките 3, до денес, е највисоко-заработувачки филм на Pixar со вкупна заработка од 1.063.171.911 милијарди долари.
1 Гласови
* Том Хенкс како Вуди
* Тим Ален како Баз Лајтјир
* Дон Риклс како Г. Компироглав
* Џим Ворни како кучето
* Валас Шон како диносаурусот Рекс
* Џон Ратзенбергер како Хам
* Ени Потс како Бо Пип
* Џон Морис како Енди Дејвис
* Ерик Вон Детен како Сид Филипс
* Лори Меткалф како мајката
Предмет-прирок-подмет

Предмет-прирок-подмет (меѓ. крат. OVS, од анг. ''object–verb–subject'') е еден од видовите на зборореди во реченицата. Овој збороред е меѓу послабо застапените меѓу јазиците. Пример за ваков редослед е реченицата: „Јаболко јаде Томе.“
1 Класификација
Овој збороред се нарекува „предмет-прирок-подмет“ бидејќи најчесто кај овие јазици на прво место се наоѓа предметот, кој е проследен од глаголот и лицето кое го врши дејството. Ваквиот редослед во македонскиот скоро и да не се користи. Јазици кои го користат овој редослед се тамилскиот јазик, ураринскиот, хишкарјанскиот и други.
2 Поврзано
*Збороред
*Предмет-подмет-прирок
*Синтакса
*Лингвистичка типологија
Слободно скијање на Зимските олимписки игри 2010

Натпреварите во слободно скијање или скијање во слободен стил на Зимските олимписки игри 2010 беа одржани на планината Сајпрус. Натпреварите се одржале од 13 до 25 февруари 2010, и била вклучена нова дисциплина на овие игри, ски-кросот.
1 Освојувачи на медали
1.1 Табела на медали
1, 2, 1, 0, 3
2, 1, 1, 2, 4
3, 1, 1, 0, 2
4, 1, 0, 0, 1
4, 1, 0, 0, 1
6, 0, 1, 2, 3
7, 0, 1, 1, 2
8, 0, 1, 0, 1
9, 0, 0, 1, 1
Вкупно 6 6 6 18
1.2 Мажи
машки могул, Александар Билодо, 26.75, Дејл Бег Смит, 26.58, Брајон Вилсон, 26.08
машка акробатика, Алексеј Гришин, 248.41, Џерет Петерсон, 247.21, Ли Џунгчин, 242.53
машки ски-крос, Михаел Шмид, Андреас Мат, Аудун Гронволд
1.3 Жени
женски могул, Хана Кирни, 26.63, Џенифер Хејл, 25.69, Шенон Барк, 25.43
женска акробатика, Лидија Ласила, 214.74, Ли Нина, 207.23, Го Синсин, 205.22
женски ски-крос, Ешли МекАјвор, Хеда Бернтсен, Марион Жосеранд
2 Натпревари
Шест натпреварувања се одржале на ЗОИ 2010:
Мажи, Жени
Акробатика, Акробатика
Могул, Могул
Ски крос, Ски крос
3 Програма
Ден, Датум, Старт, Крај, Натпреварување, Фаза
Ден 2, Сабота 2010-02-13, 16:30, 17:30, Женски могул, Квалификации
19:30, 20:30, Женски могул, Финале
Ден 3, Недела 2010-02-14, 14:30, 15:30, Машки могул, Квалификации
17:30, 18:30, Машки могул, Финале
Ден 9, Сабота 2010-02-20, 10:00, 11:30, Женска акробатика, Квалификации
Ден 10, Недела 2010-02-21, 9:15, 10:15, Машки ски-крос, Квалификации
12:15, 13:30, Машки ски-крос, Финале
Ден 11, Понеделник 2010-02-22, 18:00, 19:30, Машки ски-крос, Квалификации
Ден 12, Вторник 2010-02-23, 10:30, 11:30, Женски ски-крос, Квалификации
13:00, 14:15, Женски ски-крос, Финале
Ден 13, Среда 2010-02-24, 19:30, 20:30, Женска акробатика, Финале
Ден 14, Четврток 2010-02-25, 18:00, 19:00, Машка акробатика, Финале
4 Наводи
**
Заднонепчена согласка

Заднонепчени согласки (меконепчени или велари) — согласки што се создаваат меѓу задниот дел од јазикот и задниот дел од непцето, т.е. мекото непце.
Бидејќи заднонепчениот дел на горниот дел од устата е релативно голем, а движењата на јазикот не се многу прецизни, заднонепчените согласки лесно претрпуваат едначење по звучност, поместувајќи ја творбата напред или назад, зависно од тоа какви се соседните самогласки. Честопати автоматски стануваат предни, т.е. делумно или целосно преднонепчени кога стојат пред предна самогласка и повлечени пред задни самогласки.
Палатализираните заднонепчени согласки (како , мак. ''к'') понекогаш се нарекуваат преднонепчено-заднонепчени („палатовелари“).
Многу јазици имаат и лабијализирани заднонепчени согласки, како што е , каде творбата е дополнета со заоблување на усните. Постојат и усненозаднонепчени согласки како , што се создаваат со двојна творба: со задниот дел на непцето и со усните. Оваа разлика отсуствува кај приближната согласка , бидејќи лабијализацијата подразбира придодавање на уснена приближна творба во звукот. Оваа ситуација меѓународно се нарекува „лабиовелар“.
Во македонскиот, заднонепчени се гласовите г, к и х. Согласно Меѓународната фонетска азбука (МФА), постојат следниве заднонепчени согласки:
МФА, Опис, Пример
Јазик, Правопис, МФА, Значење
, заднонепчена носна согласка, англиски, прстен
, безвучна заднонепчена избувна согласка, македонски, оса, коса
, звучна заднонепчена избувна согласка, македонски, ира, игра
, безвучна заднонепчена струјна согласка, македонски, Орид, Охрид
, звучна заднонепчена струјна согласка, грчки, άτα, мачка
, безвучна усненозаднонепчена приближна согласка, англиски, ich, кој
, заднонепчена приближна согласка, шпански, paar, плаќа
, заднонепчена странична приближна согласка, вахги, aae, вртоглав
, звучна усненозаднонепчена приближна согласка, англиски, itch, вептерка
, заднонепчена исфрлена согласка, арчински, ан, дно
, звучна заднонепчена уфрлена согласка, синди, əro/ڳرو, тежок
1 Јазици без заднонепчени согласки
Заднонепчената согласка [k] е најзастапена согласка во светските јазици. Единствените јазици без заднонепчени согласки (и воопшто, без среднојазични гласови) се шавантскиот и тахитскиот. Меѓутоа, постојат други јазици што немаат прости заднонепчени согласки. Особина на многу јазици од северозападното тихоокеанско крајбрежје на Северна Америка е изгубеното историско *k, кое со време се палатализирало и станало , но во други јазици, како саничкиот, салишкиот и чемакумскиот истиот станал . (По истиот процес, историското *k’ станало , а историското *x станало ; не постоеле *g и *ŋ.) Меѓутоа, сите три јазика сепак имаат лабијализирана низа , како и ресична низа.
2 Наводи
*
3 Поврзано
* Преднонепчена согласка
* Место на творба
Збороред

Збороред — поим во лингвистиката кој се однесува на проучувањето на редоследот на синтаксните елементи на еден јазик, но и какви видови зборореди постојат меѓу јазиците. Главниот збороред кој е од интерес е „составниот редослед“ на дел-реченицата, односно релативниот редослед на подметот, предметот и прирокот, редоследот на придавките, броевите, показните зборови во именската фраза и останати прилози.
Некои јазици имаат релативно строг збороред, кои често се ослонуваат на редоследот за да се изразат некои граматички функции/ информации. Од другата страна пак, јазиците имаат флекција, односно користат афикси, имаат пофлексибилен збороред. Како и да е, секој јазик претпочита еден збороред кој се користи најчесто.
1 Видови зборореди
Постојат повеќе видови зборореди, кои се класифицираат од најчесто застапени до најретко застапени:
*подмет-предмет-прирок — најчесто застапен меѓу јазиците. Некои од јазиците кои го користат овој збороред се: јапонски јазик, турски јазици, баскиски јазик, дравидски јазици, персиски јазик, латински јазик и сл.
*подмет-прирок-предмет — застапен во македонскиот, англискиот, романските јазици, кинескиот јазик и сл.
*прирок-предмет-подмет — застапен во арапскиот јазик, келтските јазици и хавајскиот јазик, меѓу другите.
*прирок-предмет-подмет — застапен во фиџискиот и малгашкиот јазик.
*предмет-прирок-подмет — застапен во тамилскиот јазик.
*предмет-подмет-прирок — застапен во јамамадискиот јазик.
2 Дополнителни информации
** clearly illustrated with examples.
*''Language Universals and Linguistic Typology: Syntax and Morphology'' – Bernard Comrie (1981) – this is the authoritative introduction to word order and related subjects.
* (PDF) A basic overview of word order variations across languages.
* ISBN 82-471-5060-3
*Song, Jae Jung (2012) ''Word order''. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-87214-0 & ISBN 978-0-521-69312-7
3 Поврзано
* Синтакса
* Морфосинтакса
* Збор
E-sim

е-СИМ е масовна стратегиска веб-игра и е достапна бесплатно за сите корисници. Играта е пуштена на интернет на 8 август 2011 година.
1 Преглед на играта
е слична веб игра на ерепублик. Почнувате со тоа што се вработувате и тренирате. Можете да се придружите во некоја партија, да направите свои компании, да започнете ваш весник, да станете конгресмен, претседател. Во играта може да се борите за вашата земја, за вашите сојузници или за вашите непријатели. Играта има над 24000 регистрирани корисници.
2 Верзии на играта
Постојат две верзии на е-сим: „primera“ и „secura“. По барање на играчите на „primera“, е создадена верзијата „secura“ и е иста верзија на „primera“ само што можат да се купуваат златници.
Список на градови во Индонезија

Ова е список на градови во Индонезија, подредени по поголеми острови или региони. Податоците за населението се однесуваат на пописот од 2005 г.
1 Список
Островска група, Град, Население
Бали, Денпасар, 788.589
Јава, Бандунг, 2.394.873
Јава, Бату, 190.184
Јава, Бекаси, 2.334.871
Јава, Блитар, 131.968
Јава, Богор, 950.334
Јава, Чијанџур, 146.874
Јава, Чилегон, 374.559
Јава, Чимахи, 541.177
Јава, Чиребон, 296.389
Јава, Депок, 1.738.570
Јава, Џакарта, 9.607.787
Јава, Мадиун, 170.964
Јава, Магеланг, 118.227
Јава, Маланг, 820.243
Јава, Моџокерто, 120.196
Јава, Пасуаран, 186.262
Јава, Пекалонган, 281.434
Јава, Проболинго, 217.062
Јава, Салатига, 170.332
Јава, Семаранг, 1.555.984
Јава, Јужен Тангеранг, 1.290.322
Јава, Сукабуми, 298.681
Јава, Сурабаја, 2.765.487
Јава, Суракарта, 499.337
Јава, Тасикмалаја, 635.464
Јава, Тангеранг, 1.798.601
Јава, Тегал, 239.599
Јава, Јогјакарта, 388.627
Јава, Кедири, 268.507
Јава, Серанг, 577.785
Јава, Пурвокерто, 233.841
Калимантан, Баликпапан, 557.579
Калимантан, Банџарбару, 199.627
Калимантан, Банџармасин, 625.481
Калимантан, Бонтанг, 143.683
Калимантан, Паланкараја, 220.962
Калимантан, Понтијанак, 501.843
Калимантан, Самаринда, 727.500
Калимантан, Синкаванг, 186.462
Калимантан, Tarakan, 193.370
Калимантан, Тенгаронг, 72.458
Малуку, Амбон, 331.254
Малуку, Туал, 58.082
Малуку, Тернате, 185.705
Малуку, Тидоре, 90.055
Мали Сундски Острови, Бима, 142.579
Мали Сундски Острови, Матарам, 402.843
Мали Сундски Острови, Купанг, 336.239
Папуа, Џајапура, 200.524
Папуа, Мерауке, 71.838
Западна Папуа, Соронг, 184.239
Западна Папуа, Маноквари, 136.302
Сулавеси, Бау-Бау, 118.998
Сулавеси, Битунг, 173.837
Сулавеси, Горонтало, 153.036
Сулавеси, Кендари, 236.269
Сулавеси, Макасар, 1.194.583
Сулавеси, Манадо, 405.715
Сулавеси, Палу, 291.872
Сулавеси, Паре-Паре, 112.625
Сулавеси, Палопо, 129.273
Сулавеси, Томохон, 80.649
Суматра, Банда Ачех, 174.433
Суматра, Бандар Лампунг, 790.057
Суматра, Batam, 1.153.860
Суматра, Бенкулу, 257.763
Суматра, Бланкеџерен
Суматра, Бинџај, 238.209
Суматра, Биреуен
Суматра, Букитинги, 100.512
Суматра, Думај, 218.643
Суматра, Џамби, 437.012
Суматра, Лангса, 133.600
Суматра, Локсеумаве, 152.895
Суматра, Лубуклингау, 174.472
Суматра, Меулабох
Суматра, Медан, 2.029.797
Суматра, Метро, 127.569
Суматра, Паданг, 799.741
Суматра, Падангпанџанг, 45.439
Суматра, Падангсидемпуан, 178.148
Суматра, Пагаралам, 114.609
Суматра, Палембанг, 1.342.258
Суматра, Панкалпинанг, 145.945
Суматра, Паријаман, 70.032
Суматра, Пајакумбух, 101.819
Суматра, Пеканбару, 717.618
Суматра, Пематангсиантар, 229.525
Суматра, Прабумулих, 129.201
Суматра, Сигли
Суматра, Ределонг
Суматра, Сабанг, 28.454
Суматра, Савахлунто, 53.081
Суматра, Сиболга, 90.489
Суматра, Сигли
Суматра, Синкил
Суматра, Солок, 54.049
Суматра, Такенгон
Суматра, Тапактуан
Суматра, Танџунгбалај, 152.272
Суматра, Танџунгпинанг, 167.958
Суматра, Тебинг Тинги, 134.548
2 Поврзано
* Покраини во Индонезија
* Окрузи во Индонезија
* Намесништва во Индонезија
Подмет-прирок-предмет

Подмет-прирок-предмет (меѓ. крат. SVO, од анг. ''subject–verb–object'') — еден од најчесто застапените зборореди меѓу јазиците. Овој редослед заедно со подмет-предмет-прирок се застапени кај 75% од светските јазици. Овој редослед најчесто се користи и кај сите креолски јазици, што укажува дека овој збороред е очигледен за човековата психологија. Пример за овој редослед е реченицата „Томе јаде јаболка“, каде на прво место се наоѓа вршителот на дејството, проследено од глаголот и предметот.
1 Примери
Јазици кај кои најчесто се користи овој збороред се: македонскиот, албанскиот, англискиот, грчкиот, естонскиот, италијанскиот, јаванскиот, кинескиот, кмрескиот, латвискиот, полскиот, португалскиот, тајландскиот, финскиот, францускиот, хебрејскиот и многу други.
;Англиски јазик
реченица, en
зборови, He, eats, an apple.
глос, тој, јаде, јаболко
делови, подмет, прирок, предмет
превод, Тој јаде јаболко.
;Полски јазик
реченица, pl
зборови, On, zjadł, jabłko.
глос, тој, изел, јаболко
делови, подмет, прирок, предмет
превод, Тој изел јаболко.
2 Поврзано
*Збороред
*Подмет-предмет-прирок
Преднонепчена согласка

Преднонепчените согласки (тврдонепчени или палатали) се согласки коишто се создаваат со доближување на главнината на јазикот до тврдото непце. Кога врвот на јазикот се доближува до непцето свртен наназад, добиената согласка се нарекува свиена (ретрофлекс).
1 Особености
Најчест вид на преднонепчени согласки е сеприсутната приближна согласка (ј), која се вбројува во десетте најзастапени гласови во светските јазици. Носната согласка (њ) е исто така честа, и се јавува во околу 35% од јазиците, но, за разлика од македонскиот, во највеќето нејзината еквивалентна препречна согласка не е (ќ), туку слеаната (ч). Само неколку јазици во северна Евроазија, Америка и средна Африка ги разликуваат преднонепчените избувни од задновенечни слеани согласки - како македонскиот, унгарскиот, чешкиот, словачкиот, латвискииот, турскиот и албанскиот.
Согласките со други главни творби можат да се палатализираат (омекнуваат), каде површината на јазикот се доближува до тврдото непце. На пример, македонското (ш) има таков предонепчен дел, иако главната творба се образува со ставање на јазикот на горното непце (оваа творба се нарекува преднонепчено-венечна или „палатоалвеоларна“).
Во фонологијата, венечно-преднонепчените, преднонепчено-венечните и преднонепчено-заднонепчените согласки се групираат како преднонепчени, бидејќи овие категории ретко се разликуваат од вистинските преднонепчени согласки. Понекогаш на овој начин може да се анализираат и палатализираните венечни и забни согласки.
2 Преднонепчени согласки по МФА
Во македонскиот, преднонепчени се гласовите њ, ќ, ѓ, ј и љ. Согласно Меѓународната фонетска азбука (МФА), постојат следниве преднонепчени согласки:
МФА, Опис, Пример
Јазик, Правопис, МФА, Значење
, преднонепчена носна согласка, македонски, чешање, чешање
, безвучна преднонепчена избувна согласка, македонски, вреќа, вреќа
, звучна преднонепчена избувна согласка, македонски, раѓање, раѓање
, безвучна преднонепчена струјна согласка, германски, nicht, не
, звучна преднонепчена струјна согласка, шпански, yema, жолчка
, преднонепчена приближна согласка, македонски, крај, крај
, преднонепчена странична приближна согласка, македонски, љубов, љубов
, звучна преднонепчена уфрлена согласка, свахили, hujambo, здраво
, преднонепчена чрапава согласка, нǀу, ǂoo, маж
3 Поврзано
* Палатализација
* Заднонепчена согласка
* Место на творба
4 Наводи
*
Кејт Мортон

Кејт Мортон (англиски: ''Kate Morton'', родена во 1976 во Бери, Јужна Австралија) — австралиска писателка која се стекнала со домашен и меѓународен успех со нејзините романи „Куќата на Ривертон“, „Заборавената градина“ и „Далечни часови“.
1 Животопис
Кејт Мортон е најстара од трите ќерки на брачниот пар Мортон. Таа своето образование го започнала во ''Тамборин Маунтан''. Мортон завршила на Тринити Колеџ во Лондон, а набрзо потоа завршила и летен курс за Шекспир на Кралската академија за драмски уметности во Лондон. Својата универзитетска диплома ја стекнала на Универзитетот во Квинсленд, отсек англиска книжевност. За време на своето студирање, Мортон напишала два ракописи кои не се објавени. Своите постипломски студии ги завршила со посебно внимание на трагедијата за време на викторијанскиот период од англиската книжевност. Дипломските студии ги фокусирала на истражување на готските и мистичните елементи во современата книжевост. Мортон е мажена и има два сина.
2 Творештво
Романи
*''Куќата на Ривертон'' (The House at Riverton, 2006)
*''Заборавената градина'' (The Forgotten Garden, 2008)
*''Далечни часови'' (The Distant Hours, 2010)
Уснена согласка

Уснени согласки (лабијали) Се согласки каде вршителот на гласовната творба е една или двете усни. Тука се изземени јазичноуснените согласки, каде врвот на јазикот оди кон задната страна на горната усна и затоа се сметаат за преднојазични (коронални). Двете (во голема мера) најстапени усни согласки се двоуснените (се создават со обете усни) и усненозабните (се создаваат со долната усна и горните заби). Обата бида се присутни во македонскиот гласовен систем. Други усни согласки се забноуснените (се изговараат со горната усна и долните заби), кои се обратен случај од усненозабните.
Во македонскиот јазик усни се гласовите б, п, м, в и ф, од кои избувните [б], [п] и [м] се двоусни, а струјните [в] и [ф] се усненозабни.
Заоблувањето на усните (лабијализација) е честа одлика на споредната творба од приближен тип. Англиското е звучна лабијализирана венечна приближна согласка, која е многу почеста од чисто уснената приближна согласка. Во кавкаските јазици, лабијализираните среднојазични согласки како /kʷ/ и /qʷ/ се мошне застапени.
Меѓутоа, многу малку јазици прават разлика чисто помеѓу двоусни и усненозабни согласки, и фонемите најчесто се опишуваат како „усни“, што се смета за доволно точна определница. Еден јазик што прави таква разлика е еве, каде обата вида на струјни согласки се посебни, иако усненозабните се изговараат со поголема творбена сила.
1 Отсуство на усни согласки
Додека највеќето јазици користат чисто усни фонеми, постојат неколку што ги немаат. Такви примери се тлингитскиот, ејачкиот (обата од семејството на-дене), вичитскиот (кадоанско семејство) и сите ирокески јазици освен черокискиот. Во сите нив усните согласки се присутни во заемки од англискиот.
2 Поврзано
* Двоуснена согласка
* Усненозабна согласка
* Јазичноуснена согласка
3 Наводи
*
Пикеризам

Пикеризам е сексуална потреба за пенетрација на кожата на други луѓе. Сериозноста на повредите може да доведе и до смрт. Пикеризам е парафилија и форма на садизам.
1 Поврзано
* Анреј Чикатило
* Jack The Ripper
Ергатив

Ергативот е еден од граматичките падежи кој се користи за означување на подметот на преоден глагол во ергативно-апсолутни јазици.
1 Особености
Во вакви јазици, ергативот е најчесто означен, а апсолутивот не е означен. Според новите истражувања од ова поле, се тврди дека ергативот го означува вршителот на дејството на глаголот .
Во гренландскиот јазик ергативот се користи да се означи подметот на преодните глаголи и поседувачите на именките.
Несперскиот јазик има троен номинален падежен систем со ергатив (''-nim'') и акузатив (''-ne''), плус апсолут, кој не е означен, за непреодни подмети: ''hipáayna qíiwn'' ‘стариот човек пристигна’; ''hipáayna wewúkiye'' ‘еленот пристигна’; ''wewúkiyene péexne qíiwnim'' ‘стариот човек видел елен’.
Шапатинскиот јазик има ергатив (означен со наставката ''-nɨm'') кој е лимитиран за преодни конструкции само кога директниот предмет е во прво или второ лице: ''iwapáatayaaš łmámanɨm'' ‘старата жена ми помогна’; ''paanáy iwapáataya łmáma'' ‘старата жена му/ѝ помогна' (директен); ''páwapaataya łmámayin'' ‘старата жена му/ѝ помогна’ (спротивно).
Покрај овие јазици, ергативот постои и во грузискиот, чеченскиот, кавкаските јазици, мајанските јазици, михе-зокеанските јазици, вагиманскиот јазик, австралиските староседелски јазици, баскискиот јазик, бурушаскиот јазик, хиндискиот јазик, јагнопскиот јазик и тибетскиот јазик.
2 Наводи
* . Feb 2005.
3 Поврзано
* Список на падежи
* Апсолутив
* Ергативно-апсолутни јазици
Брзозборки

Брзозборките се зборовни конструкции тешки за изговор, се изговараат брзо и при брзиот изговор се прават грешки кои предизвикуваат весело расположение. Во македонската литература брзозборки пишувале Васил Куноски, Рајко Јовчевски, Киро Донев и др.
1 Опис
Брзозборката е необичен фолклорен жанр која претставува своевидна игра на зборови. Брзозборките се градат со поврзување на зборови кои се тешки за изговор и слични по својата звучност, често врз принципот на алитерацијата. Тематската страна на брзозборките не е важна, зашто тие служат за забава, за натревари во брз изговор или практично вежбање за брзо зборување. Оттука, во нив преовладува духовитоста. Од друга страна, брзозборките се многу поетични и ритмички убаво скроени. Денес, брзозборките повеќе му припаѓаат на детскиот фолклор.
2 Примери
* Бел петел бела пепел прета.
* Во дол бол има вол.
* Дрзок дрвар в дрма дрва врзал.
* Едно дрво јаворово преку поле Лазорово.
* Кантар тргат катран.
* Лош кантар црн катран мереше.
* Ми рекоа да му речам и си реков дај да му речам да не речат дека не сум му рекла.
* Петко плете плет, Петкојца меси леб, пушти Петре плет, за да јадеш леб.
* Петре плети плот, да помине поп, да растуре плот, да ни дојде гос.
* Пушка пукна, патка падна.
* Расол лош расол.
* Ситна роса ситно трева росеше.
* Снесла страчка на прачка дванајсет јајца, поминав едно зедов изедов поминав зедоф две изедов, поминав зедов три итн. до 12.
* Страчка каша варила од јачмен и просо, а пак ќосот во ќошот си го чепкал носот.
* Фатив слон и сом на сон.
* Џеб, џепче, џепчиња без денарчиња.
* Штркот штрака со штракалката.
3 Поврзано
Алитерација
Радио Студио 54 Нетворк

Радио Студио 54 Нетворк e радио канал од Локри, Италија. Радиото емитува програма од 6 јуни 1985.
1 Историја
Радио-станицата била создадена во Локри од страна на Пјетро Парета и Франческо Масара и уште две дурги лица на 6 јуни 1985 година. Слоганот на радио-станицата, кој гласи „Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore“, всушност претставува италијански превод на познатиот цитат од Боб Марли, „Едно добро нешто за музиката е тоа што те погодува и не чувствуваш болка“ (|One good thing about music, when it hits you, you feel no pain).
Меѓу директните преноси коишто се емитуваат на радиото се и бројни регионални и национални концерти, како и збиднувања од фестивалот Санремо.
2 Моментен тим
*''Луциано Процопио''*''Росселла Лафацѐ'
* ''Ензо ДиКиера''
* ''Марика Торцивиа''
* ''Деметрио Малгерѝ''
* ''Францо Сицилиано''
* ''Паоло Сиа''
* ''Мара Рекикѝ''
Усненозабна согласка

Усненозабна согласка (лабиодентал) е согласка која се создава помеѓу долната усна и горните заби.
1 Усненозабни согласки според МФА
Усненозабни гласови во македонскиот јазик се ф и в. Тука се вбројува и гласот што се јавува како алофон на м кога стои пред нив.
Согласно Меѓународната фонетска азбука (МФА), постојат следниве усненозабни согласки:
МФА, Опис, Пример
Јазик, Правопис, МФА, Значење
безвучна усненозабна избувна согласка
звучна усненозабна избувна согласка
безвучна усненозабна слеана согласка, цонга, —, нилски коњи
звучна усненозабна слеана согласка, цонга, —, брада
усненозабна носна согласка, македонски, трамвај, трамвај
безвучна усненозабна слеана согласка, македонски, фока, фока
звучна усненозабна слеана согласка, англиски, вода, вода
усненозабна приближна согласка, холандски, wang, образ
усненозабна едноударна согласка, моно, vwa, испраќа
усненозабна чкрапава согласка, нǀу, ʘoe, месо
2 Поврзано
* Уснена согласка
* Забна согласка
* Забноуснена согласка
* Место на творба
3 Наводи
**Olson, Kenneth S. & John Hajek. 2003. Crosslinguistic insights on the labial flap. ''Linguistic Typology'' 7(2). 157–186
Центар за водени спортови (Лондон)

Центарот за водени спортови (англиски: London Aquatics Centre) е повеќенаменска спортска арена која се наоѓа во Лондон, Обединетото Кралство. Арената е наменета за натпреварувањата во водени спортови, и е изградена за потребите на Летните олимписки игри 2012. Се наоѓа во Олимпискиот парк во источен Лондон, непосредно до Ватерполо арената и спроти Олимпискиот стадион.
Во центарот се наоѓаат два олимписки базени со должина од 50 метри, од кои едниот се користи на пливачките натпреварувања, а другиот за подготовка на спортистите, и базен со должина од 25 метри наменет за скокови во вода. Сместивоста на арената изнесува 17.500 места, за време на Олимписките игри, додека пак после игрите сместивоста е намалена на 2.500 места. Во арената ќе се одржуваат натпреварите во пливање, скокови во вода, синхронизирано пливање, и пливачкиот дел од современиот петобој.
1 Особености
Проектот за арената го изработила добитникот на Прицкеровата награда за архитектура, Заха Хадид уште во 2004, и се одликува со карактеристична архитектура со закривен покрив. Изградбата на обејктот започнала во јули 2008, а завршила во јули 2011. Објектот е висок 45 метри, долг 160 метри и широк 80 метри.
Целокупната структура се заснова на само два потпорни столба, едниот на северниот дел, а другиот на јужниот дел од објектот. Челичната конструкција на покривот е тешка 3.200 тони и е изработена од алуминиумски плочи. Површината на покривот изнесува 1.042 м². Уникатната кула со 6 скокалници над малиот базен за скокови во вода е изградена од 462 тони бетон, додека пак таванот е изграден од 30.000 парчиња црвено градежно дрво. Во сите три базени има околу 10.000 литри вода.
Сместивоста на арената изнесува 17.500 места, но по Олимписките игри две трибини се отстранети, и со тоа сместивоста е намалена на 2.500 места, со можност за додавање на уште 1000 места за големи настани.
2 Поврзано
* Летни олимписки игри 2012
* Олимписки парк (Лондон)
Лимонада

Лимонадата е вкусен освежителен пијалак направен од лимон , вода и шеќер.
1 Подготовка
За да направите една чаша лимонада од 0,2 литри потребно ви е :
*1 лимон
*околу 2 лажички шеќер
*вода
Исцедете го лимонот потоа додадете го неговиот „сок“ во чашата , додатете околу 2 лажички шеќер , наполнете ја чашата со вода и измешајте.
Забна согласка

Забна согласка (дентал) е согласка што се создава со приближување на јазикот до горните заби. Такви се such as , , , and in some languages. Забните гласови главно се разликуваат од гласовите што се создаваат со приближување на јазикот до непчениот венец (венечни), поради звучната сличност на гласовите и тоа што латиницата користи исти букви (''t'', ''d'', ''n'' итн).
Во македонскиот јазик, забните согласки се јавуваат во облик на забновенечните согласки д, т, л, н, с, з, ѕ и ц. Меѓутоа, во табелата подолу се наведени чисто забни гласови, од кои во македонскиот е присутен само носниот забен глас во заемки како „банка“.
Во Меѓународната фонетска азбука, дијакритичниот знак за забна согласка е
1 Забни согласки
Забните и забновенечните согласки според МФА се следниве:
МФА, Опис, Пример
Јазик, Правопис, МФА, Значење
, забна носна согласка, македонски, банка, банка
, безвучна забна избувна согласка, фински, tutti, [, мировник
, звучна забна избувна согласка, арапски, دين, вера
, безвучна забна шушкава струјна согласка, полски, kosa, коса
, звучна забна шушкава струјна согласка, полски, koza, коза
, безвучна забна нешушкава струјна согласка(наречена и „меѓузабна“), англиски, thing, ствар
, звучна забна нешушкава струјна согласка(наречена и „меѓузабна“), англиски, this, ова
, забна приближна согласка, шпански, codo, лакот
, забна странична приближна согласка, шпански, alto, висок
, забна едноударна согласка, шпански, harto, заситен
, забна трепетна согласка, унгарски, ró, резба
, забна исфрлена согласка
, звучна забна уфрлена согласка
, забна чкрапава согласка, коса, ukúcola, меле (фино)
2 Поврзано
* Усненозабна согласка
* Место на творба
3 Библиграфија
****
Микрограм

Микрограм (µг, мкг; меѓународно: µg, mcg) — единица за маса еднаква на милионити дел (1/1.000.000) од грамот (1 × 10<sup>−6</sup>) или 1/1000 од милиграм. Ова е една од најмалите единици за маса (и тежина) што се користи во макроскопски размери. Симболот „µg“ е утврден во Меѓународниот систем на мерни единици и често се применува во научната литература, но организациите како Заедничката комисија (JCAHO) од САД препорачуваат да не се користи во болници бидејќи рачно напишан, симболот µ наликува на m, што може да доведе до илјадакратно предозирање. Наместо тоа, се препорачува кратенката мкг (mcg).
1 Поврзано
* Милиграм
* Микрометар
Парохии во Свети Кристофер и Невис

Парохиите во Свети Кристофер и Невис се првостепените административни единици во државата. Свети Кристофер и Невис се поделени на 14 парохии, од кои девет се на Свети Кристофер и пет на Невис.
1 Поврзано
*Свети Кристофер и Невис
* Бастер
Парохии во Свети Винцент и Гренадини

Парохиите во Свети Винцент и Гренадини се првостепените административни единици во државата. Свети Винцент и Гренадини се поделени на шест парохии.
1 Парохии
парохија, површина (км<sup>2</sup>), население (2000), гл. град
Шарлот, 149, 38,000, Џорџтаун
Гренадини, 43, 9,200, Порт Елизабет
Сент Ендру, 29, 6,700, Леју
Сент Дејвид, 80, 6,700, Шатоблер
Сент Џорџ, 52, 51,400, Кингстаун
Сент Патрик, 37, 5,800, Баруалие
Островите Гренадини сочинуваат една парохија.
2 Поврзано
* Свети Винцент и Гренадини
* Кингстаун
Парохии во Доминика

Парохиите во Доминика се првостепените административни единици во државата. Оваа островска држава е поделена на десет парохии.
1 Поврзано
*Доминика
* Розо
ast:Dominica#Organización políticu-alministrativa
de:Dominica#Verwaltungsgliederung
gl:Dominica#Organización político-administrativa
hu:Dominikai Közösség#Közigazgatási felosztás
no:Dominica#Prestegjeld
Пајтон (програмски јазик)

Пајтон — често користен програмски јазик за општа употреба, создаден од Гуидо ван Росум од Python software foundation во 1991. Претстаавува толкуван програмски јазик, дизајниран со филозофија и принципи кои се фокусирани на чист код и едноставна синтакса. Концизноста на јазикот дозволува концепти и алгоритми многу брзо да се претворат во код, и основата на јазикот дозволува проекти од мал и голем размер.
Пајтон е карактеризиран со динамички систем на типови, автоматски менаџмент на меморија и дозволува различни парадигми, како објектно-ориентирано програмирање, функционално програмирање, процедурално програмирање, и др. Има голема сеопфатна стандардна библиотека.
Интерпретери за Пајтон постојат за многу оперативни системи, што му овозможува на овој програмски јазик да работи на различни системи. CPython e референтната имплементација (стандардната имплементација од која потекнуваат и други променети варијанти), напишана во C и објавена како слободен софтвер. Оваа имплементација е одржувана од непрофитната организација Python Software Foundation.
1 Пример
Ова е изворен код напишан во Пајтон кој на стандардниот излез ќе испечати „Здраво, свету!“:
<syntaxhighlight>
print("Здраво, свету!")
</syntaxhighlight>Изразување на циклуси, рекурзивни програми и решавање на сложени дискретни проблеми е многу едноставно. Пример на изворен код кој ќе ги испише сите пермутации од втор ред на множеството {A, B,C}:<syntaxhighlight>
import itertools # стандардна библиотека за итерација
mnozestvo = {'A', 'B', 'C'}
permutacii = itertools.permutations(mnozestvo, 2)
print(list(permutacii))
</syntaxhighlight>Како резултат ќе се добие низа од торки: ''[('A', 'C'), ('A', 'B'), ('C', 'A'), ('C', 'B'), ('B', 'A'), ('B', 'C')].''
2 Име
Името на овој програмски јазик потекнува од телевизиската серија Монти Пајтон, и честа појава е користење на имиња на ликови или цитати од серијата во примери и прирачници за програмирање со Пајтон. Исто така, официјалната документација на овој јазик содржи анегдоти од Монти Пајтон. 
Претставката ''„py-“'' често се користи во имиња на проекти кои се поврзани со овој програмски јазик. Примери се библиотеки и апликации како pygame (библиотека за правење игри), PyQt (Пајтон адаптер за Qt), PyGTK (Пајтон адаптер за GTK).
Административна поделба на Антигва и Барбуда

Административната поделба на Антигва и Барбуда е поим со кој се опфатени административните единици од кои е составена државата. Државата е поделена на шест парохии (само на островот Антигва) и две зависни области, Барбуда и Редонда. Иако Редонда и Барбуда се нарекуваат зависни области, тие се интегрален дел од државата и се основна административна поделба. Името е само титулатрно.
1 Парохии и зависни области
Карта на парохиите на Антигва
бр., парохија илизав. област, гл. град, површина км<sup>2</sup>, населениепопис 2001
1, Сент Џорџ, Пиготс, 24.41, 6 673
2, Сент Џон, Сент Џонс, 66.96, 45 346
3, Сент Мери, Боланс, 63.55, 6 793
4, Сент Пол, Фалмаут, 45.27, 7 848
5, Сент Питер, Пархем, 32.37, 5 439
6, Сент Филип, Карлајл, 40.67, 3 462
Барбуда, Кодрингтон, 160.58, 1 325
Редонда, н.п., 1.50, 0
Антигва и Барбуда, Сент Џонс, 435.31, 76 886
2 Поврзано
*Антигва и Барбуда
* Сент Џонс
Стандардизација на белорускиот јазик

Стандардизацијата на белорускиот јазик бил процес со кој се засновале правописните, граматичките и лексичките норми на јазикот. Белоруската правописна реформа од 1933 година е стандардот кој и денес се користи во Белорусија. Луѓето кои се поддржувачи на стариот правопис тарашкевица тврдат дека белоруската реформа од 1933 година била под силна русификација.
1 Разлики меѓу стариот и новиот правопис
Разликите меѓу стариот и новиот правопис се:
#промена во почетните букви на асимилативо омекнување: „песня“, „свет“, наместо „песьня“, „сьвет“.
#мекиот знак не се пишува меѓу двојни согласки: „каханне“, наместо „каханьне“.
#честичката „не“ и предлогот „без“ се пишуваат непроменето, без разлика на промената на изговорот: „не быў“, наместо „ня быў“; „без мамы’“ наместо „бяз мамы“.
#позајмени зборови се регулирани: т.н. акање е зачувано во сите случаи освен во мала група од околу 10 зборови, средноевропското „l“ се предава како мек и употреба на зборовни завршетоци „-ый, -iй“, на пример „алюміній“ наместо „алюміні“.
#правописот на личните имиња е регулиран па така наместо изведени разговорни имиња се користат канонски православни. Така на пример се користи името Юрый наместо Юрка, Юры, Юра или Юрась.
#завршетоците на „-а“ и „-у“ во генитивот се регулирани како „-а“ во рускиот, не како „-у“ како што е во некои дијалекти. Одреден е и правописот на дативот и предлошкиот падеж.
2 Наводи
* - École normale supérieure, 25 March 2006
3 Поврзано
* Белоруски јазик
* Тарашкевица
* Белорусија
Четврти во Света Луција

Четвртите во Света Луција се првостепените административни единици во државата. Света Луција е поделена на 10 четврти. Одделот за статистика на Св. Луција користи нешто поразлична поделба на државата.
1 Четврти
Место, Четврт, Изворно, Население(2010), Површина(км<sup>2</sup>)
1, Кастри, ''Castries'', 60.263, 90,33
2, Гро Иле, ''Gros Islet'', 22.647, 101
3, Вје Фор, ''Vieux Fort'', 14.632, 43,77
4, Мику, ''Micoud'', 14.480, 78
5, Денери, ''Dennery'', 11.874, 70
6, Суфриер, ''Soufrière'', 7.747, 50,51
7, Лабори, ''Laborie'', 6.507, 38
8, Анс ла Реј, ''Anse la Raye'', 6.033, 31
9, Шоазел, ''Choiseul'', 5.766, 31
10, Канари, ''Canaries'', 1.915, 16
Извор:
2 Поврзано
* Географија на Света Луција
Босанска арабица

Босанската арабица (|arebica, arabica) е верзија на персоарапското писмо која се користела за запишување на босанскиот јазик. Оваа азбука се користела во периодот од 15 до 19 век. Пред Првата светска војна имало неуспешни обиди за присвојување на арабицата како трето писмо за босанскиот јазик, покрај кирилицата и латиницата. Последната книга печатена на арабица била во 1941 година.
Еден од најстарите текстови напишани на арабица е љубовна песна именувана како „Хрватска песна“ (''Chirvat-türkisi''). Песната била напишана во 1588 г. од извесен Мехмед од Босна. Овој ракопис е во музејот во Виена. Покрај книжевноста, арабицата се користела во верските училишта, администрацијата, но сепак во помал обем одошто другите писма.
Арабицата се заснова на персоарапското писмо користено во Отоманското Царство со дополнителни букви кои претставувале босански гласови кои ги немало во арапскиот. Последната модификација на писмото било направено од Мехмед Џемалудин Чаушевиќ кон крајот на 19 век.
Првата книга отпечатена на аребица со ISBN и CIP по 72 години е „Епохе фонетске мисли код Арапа и аребица“, објавена во април 2013 г. во Белград (автор: Алдин еф. Мустафовиќ, издавач: Велики Црлени (Дарко Бабиќ)). Оваа книга е дополнување на стандардизација на аребица кој се потпира на Чаушевиќ верзија, и е исто така учебник за високото образование.
1 Писмо
+ Босанска арабица
арабица, латиница, арабица, латиница, арабица, латиница
آ, a, غ, g, ۉ, o
ب, b, ح, h, پ, p
ڄ, c, اى, i, ر, r
چ, č, ي, j, س, s
ݘ, ć, ق, k, ش, š
د, d, ل, l, ت, t
ج, dž, ڵ, lj, ۆ, u
ج, đ, م, m, و, v
ئه, e, ن, n, ز, z
ف, f, ںٛ, nj, ژ, ž
Пример:
: = ''Molimo se tebi, Bože'' (Ти се молиме тебе, Боже)
2 Наводи
*''Enciklopedija leksikografskog zavoda'', entry: ''Arabica''. Jugoslavenski leksikografski zavod, Zagreb, 1966
3 Поврзано
*Хрватска азбука
*Српска азбука
*Босанска азбука
*Белоруска арабица
Белорусизација

Белорусизација (|беларусізацыя) била политика за унапредување на статусот на белорускиот јазик и промоција на Белорусите во рамките на владата на Белоруската ССР и Белоруската комунистичка партија. Оваа политика била поддржана од белоруската влада во 1920-тите години.
Заедно со украинизацијата во Украинската ССР и останати помали слични процеси, во СССР била спроведена коренизацијата, обид на Комунистичката партија на СССР да се стекне со поддршка од неруското население преку обратен процес на русификацијата која била активна за време на Царска Русија.
1 План за белорусизација
Официјалната политика за белорусизација била започната во 1924 година од Централниот извршен комитет на Белоруската ССР. Комитетот основал комисија чија задача било да:
* воведување на белорускиот јазик во институциите на Белоруската ССР и Црвената армија.
* промовирање на Белорусите и нивни воведување во водечките позиции на Комунистичката партија на Белорусија, Владата на Белорусија и трговската унија.
* организирање образовни институции на белоруски јазик, развивање на белоруската книжевност и сл.
Првичниот план било за период од три години да се воведе белорускиот јазик.
2 Резултати од белорусизацијата
* до 1927, 80% од граѓаните на Белоруската ССР течно зборувале белоруски.
* до 1928, во 80% од училиштата во Белорусија белорускиот бил воведен како наставен јазик.
3 Крај на белорусизацијата
Со подемот на Сталинизмот во 1930-те години се вратил процесот на русификација на целото население на СССР. Сите процеси за културно заживување на народите во СССР биле згаснати, сè до 1990-те.
4 Наводи
* Нарысы гісторыі Беларусі. Ч. 2. — Мн., 1995. С. 119-123
* Запруднік Я. Беларусь на гістарычных скрыжаваннях. Минск, 1996. С. 93-94
Избувна согласка

Избувна согласка (преградна согласка, плозив, експлозив) е согласка каде се затвора гласниот провод, со што престанува текот на воздухот, за потоа да „избувне“ при творбата. Затворањето може да го врши јазикот (рамниот дел: , или основата: , ), уснените или гласилката. Се разликуваат од носните согласки, каде звучниот провод се затвора, но воздухот продолжува да излегува низ носот (на пр. и , како и со струјните согласки, каде делумното затворање го отежнува, но не го запира воздушниот тек во гласниот провод.
1 Застапеност во јазиците
Сите јазици во светот имаат избувни согласки, и во највеќето од нив се присутни барем безвучните , и , но постојат исклучоци: во разговорниот самоански отсуствува преднојазичната согласка , а неколку северноамерикански јазици како ирокеските ја немаат уснената согаска . Од сите безвучните избувни согласки во светот, уснената е најнестабилна, што може да се забележи од неусловената гласовна промена → (→ → Ø) што се има случено во разни несродни јазици низ историјата како што се (класичниот јапонски, класичниот арапски и пракелтскиот јазик. Формалниот самоански содржи само еден збор со заднонепчената согласка , додека разговорниот самоански ги поистоветува и како . Нихауанското наречје на хавајскиот јазик има на местото на во поголема мера од литературниот хавајски, но обата не разликуваат од . Поточно кажано, самоанскиот и хавајскиот ги имаат двете самогласки, но не ги разликуваат.
1.1 Македонски
Во македонскиот јазик се присутни избувните гласови п, б, т, д, ќ, ѓ, к и г.
2 Творба
При творбата на избувниот глас разликуваме три фази:
*Прекин: дишниот провод се затвора, и воздухот нема каде да оди.
*Задршка (оклузија): дишниот провод се држи затворен, што предизвикува мала разлика во притисокот.
*Испуст (избув): пороводот се отвора и воздухот излегува наеднаш, во облик на звук (глас). Ова се нарекува „избувнување“.
Во многу јазици како малајскиот и виетнамскиот, ваквите согласки на крајот од зборот немаат избув (дури и кога им следи самогласка) или имаат носен испуст.
Кај слеаните согласки, прекинот и задршката се од избувен вид, но испустот е како на струјна согласка. Ова значи дека слеаните согласки претставуваат избувно-струјни контури.
3 Примери
Во Меѓународната фонетска азбука (МФА) се претставени следниве избувни согласки.
* безвучна двоуснена избувна согласка (мак. п)
* безвучна венечна избувна согласка (мак. т)
* безвучна свиена избувна согласка
* безвучна преднонепчена избувна согласка (мак. ќ)
* безвучна заднонепчена избувна согласка (мак. к)
* безвучна ресична избувна согласка
* надгласилна избувна согласка
* гласилна избувна согласка
* звучна двоуснена избувна согласка (мак. б)
* звучна венечна избувна согласка (мак. д)
* звучна свиена избувна согласка
* звучна преднонепчена избувна согласка (мак. ѓ)
* звучна заднонепчена избувна согласка (мак. г)
* звучна ресична избувна согласка
4 Поврзано
* Носна согласка
* Струјна согласка
* Начин на творба
5 Наводи
**Ian Maddieson, ''Patterns of Sounds'', Cambridge University Press, 1984. ISBN 0-521-26536-3