Северинска Бановина

Северинска Бановина или Северинско Банство или Северински Банат (|Szörényi bánság; |Banatul Severinului; |Banatus Zewrinensis ; |Северинско банство; |Северинска бановина) ― унгарска политичка, воена и административна единица со посебна улога во првично противбугарскиот, а подоцна и противотоманскиот одбранбен систем на средновековното Кралство Унгарија. Основана е од принцот Бела во 1228 година.
1 Територија
Северинската Бановина била марка (или гранична покраина) на средновековното Кралство Унгарија помеѓу долен Дунав и реката Олт (во денешна Олтенија во Романија). Повелбата за доделувања, издадена на 2 јуни 1247 година на витезите Болничари, го споменува Олт како нејзина источна граница. Витезите ја добиле „Земјата Северин“ ''(Terra de Zeurino)'', заедно со блиските планини, од Бела IV Унгарски. Кралот го опишал истиот регион како „напуштена и населена“ земја во писмо до папата Григориј IX на 7 јуни 1238 година. Современите изучувачи претпоставуваат дека или унгарското освојување на територијата или судирањата меѓу Бугарија и Унгарија го принудиле месното население да избега. Историчарот Ласло Макаи вели дека населението почнало да се зголемува до крајот на 1230-тите, бидејќи Бела побарал од папата да назначи епископ за Северин.
Повелбата за доделувања од 1247 година, исто така, споменува дека „Куманија“ се граничи со земјата Северин од исток. Во истата диплома се наведени две влашки (или романски) политички единици - кнежевството на Јоан и Фаркаш - кои во оваа прилика биле подложени на Болничарите. Третиот кнез, со кој управувал војводата Литовој, не бил вклучен во доделувањето, но им бил оставен на Власите „како што го одржале“. Меѓутоа, Бела им дал на болничарите половина од кралските приходи собрани во земјата на Литовој, со исклучок на приходите од „Земјата на Хацег“ (сега Цара Хацегулуј во Романија). Александру Мадџару вели дека дипломата покажува дека кнежевството на Литовој се граничело со Северинската Земја на север, така што Банатот мора да ја опфаќал само јужна Олтенија во средината на 13 век. Кенезатусот на Војводата Сенеслау, кој се наоѓал на исток од Олт, бил целосно исклучен од доделувањето.
Бановите првично управувале од тврдината Сорени (сега Дробета-Турну Северин во Романија). Откако Сорени била изгубена кон крајот на 13 век, тврдината Михалд (сега Мехадија во Романија) била средиште на покраината. Покрај Михалд, Банатот ги опфаќал Оршова и романските области по горниот тек на Тамиш.
2 Историја
Калојан Бугарија го зазел регионот помеѓу реките Черна и Олт околу 1199 година. Кралството Унгарија, исто така, се ширело кон југ над Карпатите во почетокот на 13 век, што доведе до судири меѓу двете земји. Куманските племиња кои живееле на исток од Олт до реката Сирет се согласиле да плаќаат годишен данок на кралевите на Унгарија во почетокот на 1227 година. Унгарците ја зазеле бугарската тврдина Северин за време на воена кампања против Бугарија во 1231 година.
Во 1330 година, Бановината бил грубо освоена од Басараб I, а поголемиот дел од него останал во јурисдикција на Влашка во следните векови.
По Мохачката битка во 1526 година, Северинската Бановина била поделена. Југоисточниот дел (на исток од Варчаро/Варчорова, денес дел од Болвашница) потпаднал под јурисдикција на влашките кнезови, а во северозападниот дел (на запад од Оршова) постепено бил преорганизирана во Лугошкокарасебешката Бановина.
3 Список на банови
3.1 Тринаесетти век
Мандат, Бан, Владетел, Забелешки, Извор
1226– 1232, Бузад Ханот, Андраш II, Тој се именувал себеси како „поранешен бан“ во 1233 година. Неговата блиска врска со синот на Андреаш II, Бела, војвода на Трансилванија, предложува дека тој бил бан на Северин (наместо бан на Славонија).
1233, Лукач, Андраш II
1235, Поуш Чак, Бела IV, Исто така господар на ризницата и ишпан (управник) на Бачката Жупанија
1240, Ошл Ошл, Бела IV
1243, Иштван Чак, Бела IV
1260, Лоринц, син на Кемени, Бела IV, Прв мандат
1262, Иштван, Бела IV, Тој е само споменат во неавтентична повелба.
1263, Лоринц Трансилвански, Иштван V (помлад крал), Исто така господар на ризницата на Иштван V.
1268, Шандор, син на Друг, Иштван V (помлад крал)
1268, Угрин Чак, Иштван V (помлад крал), Прв мандат
1270, Лоринц, син на Кемени, Иштван V, Втор мандат. Исто така ишпан на Добочката Жупанија.
1270, Пањит Мишколц, Иштван V
1271–1272, Лоринц, син на Кемени, Иштван V, Трет мандат. Исто така ишпан на Добочката Жупанија.
1272, Алберт Акош, Иштван V
1272–1274, Паул Гуткелед, Ладислав IV, Прв мандат. Исто така ишпан на Валкоската и Добочката Жупанија.
1274–1275, Угрин Чак, Ладислав IV, Втор мандат
1275, Паул Гуткелед, Ладислав IV, Втор мандат
1275–1276, Микод Кокењешраднот, Ладислав IV
1276, Угрин Чак, Ладислав IV, Трет мандат
1277–1278, Паул Гуткелед (?), Ладислав IV, Тој е само споменат во неавтентични повелби. Трет мандат.
1279, Лоринц, син на Лоринц, Ладислав IV, Прв мандат
1291, Лоринц, син на Лоринц, Андраш III, Втор мандат, но можеби постојано ја држел функцијата од 1279 до 1291 година.
3.2 Четиринаесетти век
Мандат, Бан, Владетел, Забелешки, Извор
1335–1341, Денеш Сечи, Кароли I, Исто така бил дворски господар.
1342–1349, Иштван Лошонци, Кароли I, Лајош I
1350–1355, Миклош Сечи, Лајош I, Исто така, бил ишпан на Кевската и Карашката ија.
1355–1359, Денеш Лакфи, Лајош I, Исто така , коњскиот господар, и ишпан на Кевската и Карашката Жупанија
1359–1379, немало бан
1375–1376, ЈаношТреутел, Лајош I
1376–1387, немало бан
#1299&ndash;1307 Андраш Тарнок
#1308&ndash;1313 Андраш Тарнок и Мартон Тарнок
#1314&ndash;1318 Домокош Чорнаи
#1319&ndash;1323 Ласко Ратхолти
#1323&ndash;1329 Денеш Сечи
#1324 Пал
#1330&ndash;1341 Денеш Сечи
#1342&ndash;1349 Иштван Лошонци
#1350&ndash;1355 Миклош Сечи
#1355&ndash;1359 Денеш Тацкфи
#1359&ndash;1375 немало бан
#1376 Јанош Теутел
#1376&ndash;1387 немало бан
#1387 Ласло Лошонци помладиот
#1387&ndash;1388Иштван Лошонци
#1388&ndash;1390 Јанош Каплаи-Шеркеи
#1390&ndash;1391 Миклош Перењи
#1392 Семере Геребенци
#1392&ndash;1393 Бебек Детре
#1393 Франк Сечи
#1393&ndash;1397 немало бан
#1397 Лукаш Осколски
#1393&ndash;1408 немало бан
#1408&ndash;1409 Пипо Спано
#1409 немало бан
#1410 Лоринц, син на Мајош
#1410&ndash;1428 немало бан
#1428 Имре Марцали
#1430&ndash;1435 Миклош Редвиц
#1429&ndash;1435 немало бан
#1435 Ласло Хаѓимаш Берегсовски и Јанош Данч Македонски
#1436&ndash;1439 Франко Таловац
#1439&ndash;1446 Јанош Хуњади, северински бан
#1445&ndash;1446 Миклош Улјаки
#1447&ndash;1454 Михали Чорнаи
#1449 Балас Чорнаи
#1452&ndash;1454 Петер Данч Себешки
#1455-57 немало бан
#1458 Влад и Гергели Бетлен
#1459&ndash;1460 немало бан
#1460 Ласло Дочи
#1462&ndash;1463 Миклош Улочки
#1464&ndash;1466 немало бан
#1466 Јанош Понграч Денгелешки
#1467 немало бан
#1467 Иштван и Михали де Мутноки
#1468&ndash;1471 немало бан
#1471&ndash;1478 Имре Хедервари
#1478 Јанош и Домокош Бетлен
#1478 немало бан
#1479 Амбруш Торок и Ѓорѓи Сентелшебети
#1479 Берталан Паточи
#1480&ndash;1483 Берталан Паточи и Ференц Харасти
#1483&ndash;1489 Ференц Харасти и Андраш Соколи
#1490 Имре Озораи
#1491 Имре Озораи и Данфи Андраш Добоски
#1491&ndash;1492 Ференц Харасти и Данфи Андраш Добоски
#1492 Море Фулоп Чулаи
#1492&ndash;1494 Море Ѓорѓи Чулаи и Ференц Балаша
#1495&ndash;1501 Тарнок Петер Мачкаши и Јакаб Герлиштеи
#1501 Јакаб Герлиштеи и Белаи Барнабаш
#1502 Јакаб Герлиштеи и Тарнок Петер Мачкаши
#1503 Белаи Барнабаш
#1503 Јакаб Герлиштеи
#1504&ndash;1508 Јакаб Герлиштеи и Белаи Барнабаш
#1508&ndash;1513 Михали Пакши и Белаи Барнабаш
#1514 Белаи Барнабаш и Јанош Заполја
#1515&ndash;1516 Миклош Хаѓимаши Берексовски
#1517&ndash;1518 немало бан
#1519 Белаи Барнабаш
#1520&ndash;1521 Миклош Герлиштеи
#1522&ndash;1523 Јанош Вител Калаи
#1524&ndash;1526 Јанош Вител Калаи и Јанош Заполја
#1526&ndash;1540 под власта на лугошкокарансебешките банови
#1526&ndash;1860 под османлиска окупација
4 Поврзано
* Крајовска Бановина
* Амлашка Земја
* Фагарашка Земја
5 Библиографија
**********
6 Дополнителна литература
* Hațegan I., ''Cavalerii teutoni în Banatul Severinului'' (1429 &ndash; 1435), „Tibiscus-istorie“ V, Muzeul Banatului, Timișoara, 1978, pp. 191–196.
* Histoire de la Transylvanie