Ридски град

Ридски град е вид населба изградена на рид. Често заштитени со бедеми, стрмни насипи или карпи, ваквите населби на ридовите обезбедувале природна одбрана за своите жители. Терминот „ридски град“ повремено е малку погрешен, бидејќи некои од овие населби се изградени на „постаменти“ различни од ридовите во строга географска смисла.
Во Европа, особено во Италија, Шпанија, Португалија и јужна Франција, ваквите градови биле вообичаени. Во Италија, ридските градови сочинувале околу половина од важните градови во средниот век. Во многу случаи, римските и средновековните локалитети денес се напуштени поради нивната оддалеченост, на пример во јужна Англија. Сепак, во делови од Италија (Тоскана и Умбрија), повеќето од античките ридски градови се сè уште населени, а некои станале и важни центри, како Сиена.
Шпанците дури го донеле традиционалниот европски ридски град во Америка, а значаен пример е мексиканскиот ридски град Гуанахуато од 16 век. Сепак, утврдените ридски градови во никој случај не биле исклучиво европска творба. На пример, утврдените ридски градови на Инките постоеле многу векови пред доаѓањето на Шпанците и се натпреваруваат со оние во Европа, вклучувајќи го и Мачу Пикчу, ридски град на Инките изграден во средината на 15 век во Перу, кој денес е во урнатини. Изградбата на утврдени ридски градови била вообичаена во многу цивилизации. Антички примери може да се најдат и во Африка и Азија.
И покрај предизвиците за градење населби на нерамна површина, градовите во сложени топографски услови „рутински“ се сметаат за меѓу најкарактеристичните, како и пријатни за око кога се набљудуваат одвнатре или се уживаат како дел од пејзажот.
1 Урбан дизајн
Од почетокот на човечката цивилизација, повеќето урбанисти високо ја ценеле достапноста на рамно земјиште. Сумерските градови-држави и римските градови се наоѓале на рамнини, со изградени одбранбени утврдувања. Градските места со предизвикувачки карактер, како ридовите, честопати биле места за засолниште (во Италија, експлозивниот раст на ридските градови во средниот век бил резултат на губењето на стабилноста по падот на Римското Царство). Понекогаш изборот за изградба на град на врв на рид (или страна на рид) е воден од желба за поволно пристаниште среде суров брег, религиозно место (покачените локации се „вообичаена преференција“ за места за богослужба) или тешко пристапно работно место (како каменолом за мермер). Високите локации исто така обезбедуваат олеснување од болести што се пренесуваат преку комарци како што е маларијата. Некои градови започнале како замоци и еволуирале во места за мирување за време на воените маршеви. Рејмонд Е. Крист, исто така, предложил уште една можна причина за поставување на град на парче земја најмалку погодно за живеење - на латифундиум: кога сите рамни површини на пониска надморска височина се потребни за земјоделско производство, природно е работничките одаи да се сместат на околните ридови.
Како што урбаното ширење ги исцрпувало достапните рамни површини, поголемите градови низ целиот свет стануваат поридести (Сан Диего, Сао Паоло, Мадрид, Најроби, Нагасаки, Перт).
2 Медитеран
Медитеранските ридски градови значително се разликуваат по изглед, но имаат „несомнена сродност“ во однос на нивните урбани средини. Архитектите ги проучувале нивните заеднички карактеристики уште од почетокот на 19 век (Карл Фридрих Шинкел), но интензивното истражување започнало со формирањето на Тим 10 во 1953 година и создавањето на Меѓународната лабораторија за архитектура и урбан дизајн (ILAUD) во 1976 година.
2.1 Италија
Ридските градови во Тоскана и Умбрија задржале многу средновековни градби, што е доказ и за нивното поранешно богатство кое било потребно за употреба на трајните материјали, како и за брзото осиромашување подоцна што го спречило рушењето на старите градби. Иако на прв поглед се убедливо средновековни, овие ридски градови обично имаат подлабоки корени што датираат од времето на Етрурците, а често и од културите од бронзеното време. Градовите на ридовите биле типичен тип на населби во предримска Италија. За време на римското освојување овие градови биле срушени, а нивното население протерано во рамнините. Со падот на Римското Царство, градовите биле повторно изградени како места за засолниште, обично околу замоци кои датирале од раниот среден век. Ова било потпомогнато од општото влошување на состојбата со земјоделството, со враќањето од редовна ротација на културите кон променливо одгледување и номадско сточарство, на кое не му биле потребни постојаните мали населби во рамнините кои биле распространети за време на римската колонизација. Во исто време, мочуриштата се појавуваат во долините со истовремено ширење на маларијата. Овие фактори ја обновиле потребата од централизирани и добро бранети населби на повисоки локации. Со текот на вековите, потребата за физичка безбедност се намалувала, но ридските градови продолжиле да опстојуваат поради „законот на инерција“, сега опкружени со помали населби на соседните рамнини, делумно поради мецадрискиот систем на заедничко земјоделско производство, каде што земјопоседниците живееле во блиските градови. Градовите, исто така, ја сместувале најсиромашната група на население, работници без земја (''braccianti'').
Наизменичното менување на периодите на уништување било типично за тосканските ридски градови. Меѓуградските конфликти биле вообичаени за време на средниот век и ренесансата. Во исто време, контролата врз блиските патишта и водни патишта им овозможувала на градовите да наплаќаат данок од трговците кои патувале. Градовите што имале среќа да бидат блиску до Виа Франчигена, како што е Сиена, исто така можеле да добијат пари со тоа што обезбедувале услуги за аџиите.
2.2 Стара Грција
Типичниот старогрчки град започнал како утврден полис на врвот на ридот, честопати заменувајќи го замокот на микенскиот владетел. Со постепеното подобрување на безбедноста, градовите се спуштале кон падините и рамнините подолу.
2.3 Франција
Ридски градови можат да се најдат низ цела Франција, Е.М. Фрајер ги поделил на четири типа:
# голем град со масивни ѕидини и величествени кули, како и тврдина (како Поатје);
# град за снабдување сместен во феудална резиденција на врвот на рид (Шовињи);
# утврден град без замок, заштитен од заедницата, со ѕидини како и со зајакнати куќи и цркви (Узерче);
# манастирски град со примарни одбранбени сили околу светилиштето (Мон Сен Мишел, Ле Пуј ан Веле, Рокамадур).
3 Англија
Ридски градови можат да се најдат во секоја планинска област на Англија, со голема концентрација во Пенините, проследено со Шропшир, Глостершир, Вилтшир и Дорсет. За разлика од нивните италијански еквиваленти, англиските ридски градови не се секогаш препознаваат како посебен вид населба. Стивен Овен се концентрирал на изгледот на градовите и предложил потесна дефиниција за типот: „самостојни мали градови сместени во англиски планински предели каде што, поради нивната локација на претежно конвексни земјишни форми, целата населба [...] е видлива од гледни точки и патишта во околниот пејзаж“ (ова ги исклучувало селата со помалку од 2000 жители на кои им недостасувало сложеност и градови со повеќе од 10.000 жители кои не можеле да се доживеат како целина).
3.1 Ридски села
Дороти Силвестер ги проучувала помалите ридски градови („ридски села“), исклучувајќи ги поголемите места како Денби или Лонсестон. Во времето на нејзиното пишување (1947), во Англија имало повеќе од илјада ридски села и двесте во Велс, вклучувајќи ги рударските градови и комбинациите црква/парохиски дом. Силвестер постулирала дека постојат седум вида терен што ги користат ридските села: врв на рид, врв на гребен, гребен, стрмнина, ридска падина, висорамнина, места на мочурливи острови, како и две општи категории на тешко класифицирани локации (една на големи надморски височини, една на ниски надморски височини). Сите, освен неколку од ридските села, се наоѓаат под надморска височина од 1000 стапки, а речиси сите се под 800 стапки.
4 Модел на ридски град
Вернакуларната архитектура на ридските градови привлекла голем интерес кај архитектите за време на 1950-тите и 1970-тите години како урбан модел што би вклучил „искуство на ридски град“. Бернард Рудофски ги користел ридските градови како модел на урбанистичко планирање што не се совпаѓал со тогашните стандардни „западни“ принципи утврдени од Меѓународниот конгрес на модерна архитектура (CIAM) и прогласени за несоодветни од Рудофски.
Во Германија, значајни биле зградите од Клаус Шмит, Петар Фалер, и Херман Шродер; тие ја комбинирале идејата за хаотичен ридски град со тевтонската дисциплина.
Јонас Лерман се потпирал на ридските куќи на Санторини кога во 1966 година предложил нискокатница со висока густина на згради, како алтернатива и на пространите предградија, така и на градските високи згради. Моше Сафдие во 1967 година изградил „апсолутно модерен ридски град“, Хабитат 67, во Монтреал, Канада.
Џанкарло Де Карло дал голем придонес во моделот на ридскиот град, вклучувајќи го и станбениот развој на Вилаџо Матеоти во Терни (Италија). Црпејќи ги принципите предложени од Лерман, Де Карло се обидел да изгради средина што не личи ниту на градски блок, ниту на домување со ниска густина на населеност. Обидувајќи се да го повтори резултатот од лентениот урбан развој, тој завршил со станбени единици од по шест станови, при што вторите биле меѓусебно поврзани со отворени скали.
Во последниве години, Бил Бјукенен, Даглас Дуани, Лусиен Стајл и други ги проучувале ридските градови со цел да го оживеат интересот за трајната форма. Бјукенен изјавил дека формата дава утеха без оглед на моменталната закана, бидејќи еволуиравме да сакаме грбот да ни биде заштитен, а воедно можеме да ги гледаме сите што ни се приближуваат, и тоа го прави нашиот населен простор да се осеќа голем.