Пренос на мтДНК од страна на таткото

Во генетиката, татковскиот пренос на мтДНК и татковското наследување на мтДНК се однесуваат на инциденцата на митохондрискатаја ДНК (мтДНК) која се пренесува од татко на неговото потомство. Наследувањето на мтДНК од страна на таткото е забележано кај мал дел од видовите; генерално, мтДНК се пренесува непроменета од мајка на нејзиното потомство, што ја прави пример за неменделово наследство. Спротивно на тоа, преносот на мтДНК од двајцата родители се случува редовно кај одредени школки.
1 Кај животните
Наследувањето на мтДНК од страна на таткото кај животните варира. На пример, кај школките Mytilidae, татковата мтДНК „се пренесува преку спермата и се утврдува само во машката гонада“. При тестирањето на 172 овци, „''Кај митохондриската ДНК од три јагниња во две семејства било откриено дека покажува татковско наследство''“. Еден пример на истекување од страна на таткото резултирал со студија за кокошки. Постојат докази дека татковскиот придонес е составен дел од митохондриското наследување на ''Drosophila simulans''.
2 Кај луѓето
Во човечката митохондриска генетика, постои дебата за тоа дали е можно или не преносот на мтДНК од страна на таткото. Многу проучувања тврдат дека мтДНК од таткото никогаш не се пренесува на потомството. Оваа мисла е централна за мтДНК генеалошкото ДНК тестирање и за теоријата на митохондриска Ева. Фактот дека митохондриската ДНК е мајчински наследена им овозможува на истражувачите да ја следат мајчината лоза далеку во времето. Y хромозомската ДНК, наследена од татковско потекло, се користи на аналоген начин за следење на агнатата лоза.
Во половото разножување, татковските митохондрии кои се наоѓаат во спермата активно се распаѓаат, со што се спречува „''пренесување од таткото''“. Митохондриите во спермата на цицачите обично се уништуваат од јајце клетката по оплодувањето. Во 1999 година било објавено дека митохондриите на татковските сперматозоиди (кои содржат мтДНК) се означени со убиквитин за да се изберат за подоцнежно уништување во ембрионот. Некои техники на ин витро оплодување (ИВО), особено интрацитоплазматска инјекција на сперма (ICSI) во ооцит, може да го попречат ова.
Денес е разбирливо дека опашката на спермата, која содржи дополнителна мтДНК, исто така може да влезе во јајце клетката. Ова довело до зголемена контроверзност за судбината на татковската мтДНК.
Некои извори наведуваат дека толку малку татковска мтДНК се пренесува што е занемарлива („''Најмногу, се претпоставува дека мора да биде помала од 1 на 1000, бидејќи има 100.000 митохондрии во човечката јајце клетка и само 100 во спермата'' (Сатох и Куроива, 1991).“ ) или дека татковската мтДНК се пренесува толку ретко што е занемарлива („''Сепак, проулчувањата утврдиле дека татковската мтДНК толку ретко се пренесува на потомството што мтДНК анализите остануваат валидни...“'' ) . Неколку студии покажуваат дека, многу ретко, мал дел од митохондриите на една личност може да се наследи од таткото.
Контроверзноста за човечкото пренесување од страна на таткото била сумирана во иследувањето од 1996 година ''Заблуди за митохондриите и оплодувањето на цицачите: Импликации за теориите за човечката еволуција,'' која била рецензирана и отпечатена во ''Зборник на трудови на Националната академија на науките.'' Според апстрактот на студијата:
Се сметало дека мешањето на мтДНК од мајката и таткото е пронајдено кај шимпанзата во 1999 година и кај луѓето во 1999 година и 2018 година. Овој последен наод е значаен, бидејќи двородителната мтДНК била забележана во следните генерации во три различни семејства што довело до заклучок дека, иако догмата за пренос на мајката останува силна, постојат докази дека пренесувањето од страна на таткото навистина постои и веројатно постои механизам кој, доколку е разјаснето, може да претставува нова алатка во репродуктивното поле (на пр. избегнување терапија за замена на митохондриите и само користење на овој механизам за потомството да ги наследи татковските митохондрии). Сепак, постои единствено еден документиран случај меѓу луѓето во кој дури 90% од митохондриите на еден тип на ткиво биле наследени преку татко.
Според проучувањето од 2005 година ''Повеќе докази за не-мајчинско наследување на митохондријалната ДНК?'' , хетероплазмијата е „''новооткриена форма на наследување за мтДНК. Хетероплазмијата воведува мала статистичка несигурност во нормалните шеми на наследување''“. Хетероплазмијата може да произлезе од мутација за време на развојот која се пропагира единствено на подгрупа на возрасни клетки, или може да се појави кога две малку различни митохондријални секвенци се наследени од мајката како резултат на неколку стотици митохондрии кои се присутни во јајце клетката. Сепак, проучувањето од 2005 година вели:
Иследувањето објавена во PNAS во 2018 година, насловена како ''Бипарентално наследување на митохондријалната ДНК кај луѓето,'' открила татковска мтДНК кај 17 индивидуи од три неповрзани мултигенерациски семејства со високо ниво на мтДНК хетероплазмија (која се движи од 24 до 76%) кај вкупно 17 лица.
3 Кај праживотните
Некои организми, како што е ''Криптоспоридиум'', имаат митохондрии без никаква ДНК.
4 Кај растенијата
Кај растенијата, исто така е забележано дека митохондриите повремено може да се наследат од таткото, на пр. во бананите. Некои четинари, исто така, покажуваат татковско наследство на митохондриите, како што е крајбрежното црвено дрво, ''Sequoia sempervirens''.