Буки

Буките (науч. ''Fagaceae'') сочинуваат околу 900 вида на зимзелени и листопадни дрва и грмушки, кои се одликуваат со алтернирачки прости листови со пинатна венација, еднополови цветови во форма на реси и плод со чашковидни (купула) оревчиња. Листовите се често составени од повеќе делови, при што се присутни лисни дршки и прилисници. Кај плодовите отсуствува ендосперм и тие лежат во лушпеста или боцкаста капсула која може, но и не мора да го затвори целиот плод. Плодот може да се содржи од една до седум семки. Најпозната група од оваа фамилија се дабовите (''Quercus''), чиј плод се нарекува желад.
Неколку членови од ''Fagaceae'' имаат важна економска употреба. Многу видови на дабови, костени и буки имаат квалитетно дрво кое се користи во градежништвото. Дрво за бурињата за вино најчесто се добива од ''Quercus suber''. Плодовите од костенот се мошне вкусни и се јадат најчесто во текот на зимата.
1 Систематика
''Fagaceae'' е најчесто поделена на три или четири потсемејства, во кои се распоредени вкупно девет или десет родови. Монофилијата на буките е силно поддржана од морфолошките (особено морфологија на плод) и молекуларните податоци.
Варијантата од јужната полутопка наречен „јужи буки“ (''Nothofagus'') традиционално беше сместен во оваа фамилија како сестрински род на ''Fagus''., но скорешните молекуларни анализи не ја поддржуваат оваа систематика. Иако јужната бука дели неколку заеднички одлики со претставниците од ''Fagaceae'' (како купулата и структурата на плодот), таа се разликува значајно по морфологијата на прилисниците и поленот, како и по тоа што има различен број на хромозоми. Сегашното гледиште на систематичарите е тоа што ''Nothofagus'' би требало да се смести во своја посебна фамилија - ''Nothofagaceae''.
2 Родови
*''Castanea'' - Костени; осум видови; распространети во северните умерени региони на источна Азија, југоисточна Европа, источна Северна Америка.
*''Castanopsis'' - со околу 125-130 видови од југоисточна Азија.
*''Chrysolepis'' - со два вида од западниот дел на САД
*''Colombobalanus'' - еден вид, ''C. excelsa'', северна Јужна Америка, често вклучен во ''Trigonobalanus''.
*''Fagus'' - Буки; 10 видови од северните умерени региони на источна Азија, југозападна Азија, Европа, источна Северна Америка.
*''Formanodendron'' - еден вид, ''F. doichangensis'', југоисточна Азија, често вклучен во ''Trigonobalanus''.
*''Lithocarpus'' - Карпести дабови, со околу 330-340 видови, сите освен еден вид од топло-умерените до тропските делови на Азија. Еден вид (''L. densiflorus'') е од Калифорнија и југозападен Орегон.
*''Quercus'' - Дабови; околу 500 видови, распространети во северната полутопка, но го преминуваат екваторот во Индонезија.
*''Trigonobalanus'' - еден вид ''T. verticillata'' од тропска југоисточна Азија (три вида доколку севклучат ''Colombobalanus'' и ''Formanodendron'').
Подродот ''Cyclobalanopsis'' од родот ''Quercus'' се третира како одделен род од страна на , но од страна на повеќето таксономи, тој има ранг на подрод.
3 Распространување
Буките се нашироко распространети во северната полутопка. Диверзитетот на ниво на род е сконцентриран во југоисточна Азија, каде за повеќето рецентни родови се мисли дека еволуирале пред мигрирањето во Европа и Северна Америка (преку Беринговиот Мост). Членовите на ''Fagaceae'' (како ''Fagus grandifolia'', ''Castanea dentata'' и ''Quercus alba'' во североисточен САД, или ''Fagus sylvatica'', ''Quercus robur'' и ''Q. petraea'' во Европа) се често еколошки доминантни во северните умерени шуми.
4 Наводи
**