Здравствена заштита во Русија

Здравствената заштита во Русија, односно Руската Федерација, ја обезбедува државата преку Федералниот фонд за задолжително медицинско осигурување и е регулирана преку Министерството за здравство. Уставот на Руската Федерација на сите граѓани им обезбедува право на бесплатна здравствена заштита од 1993 година. Во 2008 година, 621.000 лекари и 1,3 милиони медицински сестри биле вработени во руското здравство. Бројот на лекари на 10.000 луѓе е 43,8, но само 12,1 во руралните средини. Бројот на лекари по општа медицина како учество во вкупниот број на лекари изнесува 1,26%. Има околу 9,3 кревети на илјада луѓе, речиси двојно повеќе од просекот на ОЕЦД.
Трошоците за здравствена заштита изнесувале 6,5% од Бруто домашниот производ, 957 американски долари по лице во 2013 година. Околу 48% потекнуваат од владини извори кои првенствено доаѓаат од одбивањата за здравствено осигурување од платите. Околу 5% од населението, претежно во поголемите градови, имаат доброволно здравствено осигурување.
Вкупното население на Русија во 2016 година изнесувало 146,8 милиони. Меѓу ова население, бројот на вработени лица достигнало 72,3 милиони, вклучени во 99-те главни видови продуктивни и непродуктивни активности. Во современи услови, светските експерти го проценуваат целокупното здравје на руското работно население (мажи 18-60 години, жени 18-55 години) како прилично ниско поради високата стапка на смртност, значително повисокото ниво на смртност кај мажите и високата преваленца на големи незаразни болести, особено оние на циркулаторниот, респираторниот и дигестивниот систем. Според официјалната владина статистика, 1 од секои 3 работници во Русија е изложен на штетни работни услови во кои нивоата на изложеност на работното место ги надминуваат националните хигиенски стандарди. Сепак, нивото на професионален морбидитет во Русија останува исклучително ниско. Во 2014 година, биле пријавени само 8,175 случаи на професионални заболувања, што претставува 5,5 случаи на 100.000 во општото население, стапка многу помала отколку во многу европски земји.
По распадот на Советскиот Сојуз, руското здравство станало составено од државни и приватни системи. Драстичното намалување на финансирањето на државниот здравствен систем придонело за пад на квалитетот на здравствената заштита што ја обезбедува. Ова ги направило поскапи приватни установи кои се јавуваат како конкурентни со тоа што се пласираат себеси како обезбедување поквалитетна здравствена заштита. Откако Борис Елцин поднел оставка, приватизацијата повеќе не претставувала приоритет, при што Владимир Путин вратил повисоко финансирање на државниот здравствен систем. Државниот здравствен систем значително се подобрил во текот на 2000-тите, при што трошоците за здравство по лице се зголемиле од 96 американски долари во 2000 година на 957 долари во 2013 година.
Поради руската финансиска криза од 2014 година, големите кратења на здравствените трошоци резултирале со пад на квалитетот на услугите на државниот здравствен систем. Околу 40% од основните медицински установи имаат помалку персонал отколку што треба да поседуваат, а други се затворени. Се зголемиле периодите на чекање за лекување, а пациентите биле принудени да плаќаат повеќе услуги кои претходно биле бесплатни.
1 Историја
1.1 Царски период
Синдикатот на медицинските санитарни работници бил основан во 1820 година. Вакцинацијата против сипаници станала задолжителна за децата од 1885 година. Руското фармацевтско друштво за взаемна помош било основано во 1895 година.
Некои аспекти на здравствените услови во Руската Империја се сметани за „ужасни“. Во 1912 година, меѓуресорска комисија заклучила дека „''огромен дел од Русија сè уште нема апсолутно никакви одредби за медицинска помош''“. Целата руска унија за борба против венерични болести проценила дека имало 1,5 милиони заболени во 1914 година. 10% од регрутираните во војска имале туберкулоза. Трошоците за здравство во тоа време изнесувале 91 копејки по глава на население. Имало десет фабрики во Москва со своја мала болница во 1903 година и 274 медицински кадар. Од 1912 година, законодавството го охрабрувало воспоставувањето на модели за болнички придонеси. Пред 1914 година, повеќето медицински материјали, облоги, лекови, опрема и инструменти биле увезувани од Германија. За време на војната, смртноста на повредените била многу висока. Повеќето починале од сепса, но 16% од тифус. Околу 10.000 лекари регрутирани во армијата починале во периодот од 1914 до 1920 година.
Меѓутоа, во областа на училишната хигиена, императорска Русија ги надминала своите западни соседи во развојот и спроведувањето на училишните хигиенски мерки за заштита на здравјето на децата во училиштата на нацијата. До 1900 година, царска Русија им дала на училишните лекари поголем авторитет над училишните објекти и детските тела, отколку во Франција, Германија и Обединетото Кралство и Соединетите Држави.
1.2 Ран советски период
Болшевиците во 1917 година објавиле барања за „сеопфатно санитарно законодавство“, снабдување со чиста вода, национална канализација и санитарен надзор над комерцијалните и индустриските претпријатија и станбените станови. Серускиот конгрес на синдикатот на медицинските сестри, кој бил основан во 1917 година, во 1918 година имал 18.000 членови во 56 ограноци. Народниот комесаријат за труд објавил широк и сеопфатен список на бенефиции што требало да ги покриваат фондовите за социјално осигурување во октомври 1917 година, вклучувајќи несреќа и болест, здравствена заштита и породилно отсуство, но средствата наменети да дојдат од работодавците не биле достапни. До декември 1917 година, бенефициите биле ограничени на наемниците. Социјалното осигурување било реорганизирано како петстепен модел за бенефиции за болест и несреќа која во принцип вклучувала здравствена заштита и медицински третман до октомври 1918 година. Тековните проблеми во собирањето придонеси од работодавачите продолжиле барем до 1924 година.
Во 1918 година, бил основан Комесаријатот за јавно здравје. Во Петроград бил формиран Совет на медицински одделенија. Николај Семашко бил назначен за народен комесар за јавно здравје на Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република (РСФСР) и ја извршувал таа функција од 11 јули 1918 година до 25 јануари 1930 година. Тој бил „''одговорен за сите прашања што го вклучуваат здравјето на луѓето и за воспоставување на сите прописи (кои се однесуваат на него) со цел да се подобрат здравствените стандарди на нацијата и да се укинат сите услови што му штетат на здравјето''“ според Советот на народни комесари во 1921 година. Во овој период биле основани нови организации, понекогаш заменувајќи ги старите: Сојуз на медицинските работници на Сојузот на Русија, Воен санитарен одбор, Државен институт за социјална хигиена, Петроградска болница за итна помош и Комисијата за психијатрија.
Во 1920 година, било основано првото државно одморалиште за работници во светот, а потоа во 1925 година било отворено и првото здравствено одморалиште во светот, во Јалта, за земјоделски работници.
Поголемиот број на аптеки и фармацевтски фабрики биле национализирани во 1917 година, но тоа не претставувало единствена постапка. Во 1923 година, 25% од аптеките сè уште биле во приватна сопственост. Постоела голема зависност од увезените лекови и состојки. 70% од сите фармацевтски производи и 88% од лековите биле произведени месно до 1928 година. Во многу градови биле основани месни фармацевтски училишта.
Во 1923 година, во Москва имало 5,440 лекари. 4,190 биле државни лекари со плата. Како невработени биле евидентирани 956. Ниските плати честопати се надополнувале со приватна пракса. Во 1930 година 17,5% од московските лекари биле во приватна пракса. Бројот на студенти по медицина се зголемил од 19.785 во 1913 година на 63.162 во 1928 година и на 76.027 до 1932 година. Кога Михаил Владимирски го презел Комесаријатот за јавно здравје во 1930 година, 90% од лекарите во Русија работеле за државата.
Во 1914 година, работеле 12 бактериолошки институти. Уште 25 биле отворени во годините до 1937 година, некои во оддалечените региони, како што е Регионалниот институт за микробиологија и епидемиологија во Југоисточна Русија, со седиште во Саратов. Службата за итни случаи, оживеала по 1917 година. До 1927 година имало 50 станици кои нуделе основна медицинска помош на жртвите на сообраќајни несреќи и несреќи на јавни места и реагирале на медицински итни случаи. Научно-практичниот институт за нега на Скораја бил отворен во 1932 година во Ленинград, одржувајќи курсеви за обука за лекари. 15% од итната работа била со деца под 14 години.
Трошоците за медицински услуги се зголемиле од 140,2 милиони рубљи годишно на 384,9 милиони рубли меѓу 1923 и 1927 година, но финансирањето од тој момент едвај се одржувало со зголемувањето на населението. До 1928 година имало 158.514 болнички кревети во урбаните средини, 59.230 во руралните области, 5.673 кревети за медицински центри во урбаните области и 7.531 во руралните области, 18.241 породилни кревети во урбаните области и 9.097 во руралните области. Во периодот од 1928 до 1932 година биле изградени 2000 нови болници. Во 1929 година Госплан проектирал трошоци за здравство да изнесуваат 16% од вкупниот владин буџет.
1.3 Семашков систем и подоцежен советски период
Како самодефинирано социјалистичко општество, Сојузот на Советските Социјалистички Републики (СССР, основан во 1922 година) развил целосно државен модел на здравствена заштита - Семашков систем - централизиран, интегриран и хиерархиски организиран со владата која обезбедува здравствена заштита финансирана од државата за сите граѓани. Сите здравствени работници биле државни службеници. Контролата на заразните болести имала приоритет пред незаразните. Во целина, советскиот систем имал тежнеење да му даде приоритет на првостепената здравствена заштита и ставила голем нагласок на специјалистичката и болничката нега. П. Михали, пишувајќи во 2000 година, го карактеризира првичнинот модел на Семашко како „''кохерентен, рентабилен систем за справување со медицинските потреби на своето време''“.
Интегрираниот модел постигнал значителен успех во справувањето со заразни болести како туберкулоза, тифусна треска и тифус. Советскиот здравствен систем им обезбедил на советските граѓани способна, бесплатна медицинска нега и придонел за подобрување на здравјето во СССР. До 1960-тите, очекуваниот животен век и здравјето во Советскиот Сојуз се приближило до оние во САД и во несоветска Европа.
Во 1970-тите, бил направен премин од Семашковиот модел кон модел кој ја нагласува специјализацијата за амбулантска нега.
Ефективноста на новиот модел опаднала со недоволно вложување, при што квалитетот на грижата почнал да опаѓа кон почетокот на 1980-тите, иако во 1985 година Советскиот Сојуз имал четири пати поголем број на лекари и болнички кревети по глава во споредба со Соединетите Држави. Квалитетот на советската медицинска нега станал низок според развиените светски стандарди. Многу медицински третмани и дијагнози биле несофистицирани и подстандардни (со тоа што лекарите често поставувале дијагнози со интервјуирање на пациенти без да спроведат никакви медицински испитувања), стандардот на грижата што ја обезбедувале давателите на здравствена заштита бил лош и имало висок ризик од инфекција по операција. Советскиот здравствен систем бил погоден од недостиг на медицинска опрема, лекови и дијагностички хемикалии и немало многу лекови и медицински технологии достапни во западниот свет. Нејзините капацитети имале ниски технички стандарди, а медицинскиот кадар бил подложен на просечна обука. Советските болници нуделе и лоши хотелски погодности како храна и постелнина. Постоеле посебни болници и клиники за номенклатурата кои нуделе повисок стандард на нега, но сè уште често под западните стандарди. Во послесталиновиот период, како што советската бирократија добивала поголема моќ и автономија, овој приоритетен медицински пристап станал особено посакувана привилегија на партиските и државните елити.
И покрај удвојувањето на бројот на болнички кревети и лекари по глава на жител помеѓу 1950 и 1980 година, недостигот на пари предвидени за трошење во здравството, станал очигледно очигледен. Некои од помалите болници немале услуги за радиологија, а неколку имале несоодветно греење или вода. Истражување од 1989 година, покажало дека 20% од руските болници немале топла вода со цевки, а 3% немале ни ладна вода со цевки. 7% немале телефон. 17% немале соодветни санитарни јазли. Секоја седма болница и поликлиника имала потреба од основна реконструкција. До 1997 година, пет години по реформите опишани подолу, СЗО ги проценил здравствените трошоци по глава на жител во Руската Федерација во 1997 година на 251 долари, наспроти 1.211 американски долари во Шпанија, 1.193 долари во Обединетото Кралство, 1.539 долари во Финска и 3.724 долари во Соединетите Држави.
1.4 Реформа во 1991-1993 година
Независната од СССР, Русија била променета во мешан модел на здравствена заштита со приватно финансирање и обезбедување кое работи заедно со државното финансирање и обезбедување. Членот 41 од уставот од 1993 година, го потврдило правото на граѓанинот на бесплатна здравствена заштита и медицинска помош. Ова се постигнува преку задолжително медицинско осигурување (ЗМО) наместо само даночно финансирање. Ова и воведувањето на нови даватели на слободен пазар имало за цел да ја промовира ефикасноста и изборот на пациентите. Била очекувана и поделбата купувач-давател да помогне во олеснувањето на реструктуирањето на здравствената заштита, бидејќи ресурсите ќе бидат преместени таму каде што има најголема побарувачка, ќе го намалат вишокот сместивост во болничкиот сектор и ќе го стимулираат развојот на првостепената здравствена заштита. На крај, било предвидено придонесите за осигурување да ги надополнат буџетските приходи и на тој начин да помогнат да бидат одржувани соодветните нивоа на финансирање на здравствената заштита.
ОЕЦД објавила дека реформите само ги огорчуваат постоечките прашања во советскиот систем. Здравјето на населението се влошувало практично со секоја мерка. Испораката на приватната здравствена заштита не успеала да навлезе многу, а јавното обезбедување здравствена заштита сè уште преовладува.
Резултирачкиот систем е премногу сложен и многу неефикасен. Тој има малку заедничко со моделот предвиден од реформаторите. Иако има повеќе од 300 приватни осигурителни претпријатија и бројни државни на пазарот, вистинската конкуренција за пациентите е ретка, оставајќи ги повеќето пациенти со мал или никаков ефективен избор на осигурител, а на многу места, без избор на давател на здравствена заштита. Осигурителните претпријатија не успеале да се развијат како активни, информирани купувачи на здравствени услуги. Поголемиот дел од нив останале пасивни посредници, кои заработуваат пари со едноставно канализирање на средствата од регионалните фондови на задолжително здравствено осигурување до давателите на здравствени услуги.
Според Марк Бритнел, уставното право на здравствена заштита е „блокирано со непроѕирни и бирократски системи на планирање и регулација“, стапки на надомест што не ги покриваат трошоците на давателите на услуги и високи нивоа на неформални плаќања за да биде обезбеден навремен пристап. Постои „мозаик“ од агенции на сојузно и републичко ниво одговорни за управување со јавниот систем.
1.5 Последни случувања
Почнувајќи од 2000 година, започнал значителен раст на трошоците за јавното здравство и во 2006 година го надминал нивото од пред 1991 година во реални услови. Исто така, очекуваниот животен век се зголемил од нивоата од 1991 до 1993 година, стапката на смртност на доенчиња се намалила од 18,1 во 1995 година на 8,4 во 2008 година.
Во мај 2012 година, Владимир Путин ги потпишал мајските декрети кои вклучуваат план за двојно зголемување на платите на здравствениот кадар до 2018 година и постепена приватизација на државните здравствени услуги. Во ноември 2014 година, зголемувањето на платите во Москва довело до затворање на 15 болници и 7.000 технолошки вишоци.
Во 2011 година, властите од Москва, започнале голем проект познат како УМИАС како дел од својата иницијатива за електронска здравствена заштита. УМИАС е кратенка за Интегриран медицински информациски и аналитички систем на Москва. Целта на проектот била да ја направи здравствената заштита попогодна и достапна за московјаните.
Пазарот за приватно здравствено осигурување, познат на руски како доброволно здравствено осигурување ( |добровольное медицинское страхование, ДМС) за да биде разликуван од Задолжителното медицинско осигурување спонзорирано од државата, доживеало одржливо ниво на раст, поради незадоволството од нивото на услугите што ги обезбедуваат државните болници. Тоа било воведено во октомври 1992 година. Воочените предности на приватното здравство вклучуваат пристап до современа медицинска опрема и пократки списоци на чекање за специјалистички третман. Приватното здравствено осигурување е најзастапено во поголемите градови како Москва и Санкт Петербург, бидејќи нивоата на приходи во поголемиот дел од Русија сè уште се премногу ниски за да генерираат значително ниво на побарувачка.
Приходите за водечките приватни медицински установи во земјата достигнале 1 милијарда евра до 2014 година, со двоцифрено ниво на раст во претходните години. Како резултат на финансиската криза во Русија, процентот на компании кои нудат здравствено осигурување паднал од 36% на 32% во 2016 година. Бројот на луѓе опфатени со доброволна здравствена политика во Москва изнесувал 3,1 милиони во 2014 година, или 20,8% од населението.
Во најголем дел, полисите се финансирани од работодавците, иако осигурувањето може да се купи и поединечно. Друг важен пазар за осигурениците се работниците имигранти, од кои се бара да купат здравствено осигурување за да добијат работни дозволи. Просечниот годишен трошок на моделот спонзориран од работодавачот се движел од 30.000 до 40.000 рубли (530 - 700 американски долари) во 2016 година, додека цените за поединци изнесувале околу 30% повисоки. Критичните состојби, како што се ракот или срцевите заболувања, често се исклучени од политиките на почетно ниво.
Рускиот пазар за здравствено осигурување е ориентиран кон големи претпријатија, при што корпоративните странки сочинуваат 90% од сите полиси за осигурување. Малите и средни претпријатија имаат многу помала веројатност да обезбедат здравствена заштита. Некои компании избираат да понудат здравствено осигурување единствено на одредени категории вработени.
Поголемиот дел од поединците кои купуваат здравствено осигурување се поврзани со луѓе опфатени со модели спонзорирани од работодавачот, а останатите сочинуваат помалку од 2% од сите полиси. Додека компаниите ги намалуваат своите здравствени политики, вработените во некои случаи прибегнуваат кон нивно купување поединечно.
Најголем приватен давател на здравствена заштита според приходите е Медси, чиј главен акционер е конгломератот Система. Странски даватели на здравствени услуги со присуство во Русија го вклучуваат Фресениус, кој има мрежа на центри за дијализа во земјата. Клиниките за плодност и мајчинство се важен елемент на руската приватна здравствена мрежа. Мрежата на клиники за мајки и деца сочинува 9% од сите циклуси на третман со ИВФ во земјата.
Водечките даватели на здравствено осигурување во Русија ги вклучуваат Согаз, Алијанц, РЕСО-Гаранција, АлфаСтрахование, како и поранешната во државна сопственост Росгошстрах и Ингострах. РЕСО-Гаранција е невообичаено меѓу големите осигурителни компании со тоа што индивидуалните клиенти учествуваат со 40% од полисите. Некои осигурителни компании, како што е Ингострах, поседуваат и мрежа на клиники.
Од 1996 година на владините здравствени установи им било дозволено да нудат приватни услуги, а од 2011 година некои приватни даватели на услуги им даваат услуги на државните осигуреници. Приватниот сектор во Москва брзо се проширил. Еден синџир, Доктор Рјадом, третира половина од пациентите според официјалниот модел за осигурување по ниска цена, а другата половина приватно со профит.
2 Пронатална политика
Во обид да ја запре демографската криза во Русија, владата започнала да спроведува голем број програми дизајнирани да го зголемат наталитетот и да привлечат повеќе имигранти за да го ублажат проблемот. Владата ги удвоила месечните исплати за издршка на детето и понудила еднократна исплата од 250.000 рубли (околу 4.000 американски долари) на жените кои имале второ дете од 2007 година.
Во 2006 година, министерот за здравство Михаил Зурабов и заменик-претседателот на Комитетот за здравствена заштита на Државната дума, Николај Герасименко предложиле враќање на данокот за бездетност од советскиот период, кој завршил во 1992 година. Досега данокот не е вратен.
Во 2007 година, Русија забележала највисока стапка на наталитет од распадот на СССР. Првиот вицепремиер, исто така, изјавил дека околу 20 милијарди рубли (околу 1 милијарда долари) ќе бидат инвестирани во нови пренатални центри во Русија во 2008-2009 година. Доселувањето се повеќе е сметано за неопходна за одржување на населението во земјата. До 2010 година, бројот на Русите се намалил за 4,31% (4,87 милиони) во однос на 2000 година, во периодот кога руско население изумрело само за 1,59% (од 145,17 на 142,86 милиони).
3 Стоматологија
Советската стоматолошка технологија и здравјето на забите биле сметани за многу лоши. Во 1991 година, просечен 35-годишник имал 12 до 14 кариеси, пломби или исчезнати заби. Пастата за заби често ја немало, а четките за заби не биле во согласност со стандардите на современата стоматологија. Од распадот на Советскиот Сојуз, стоматолошките вештини, производите и технологијата драстично се подобриле.
4 Професионално здравје
Не постои стандардна дефиниција за „професионално здравје“ на руски јазик. Овој поим може да биде преведен и објаснет како хигиена на трудот (Гигиена труда), заштита на трудот (Охрана труда), работна санитација (Производственная санитария), здравствена инспекција на работно место (Медико-социальная экспертиза) итн.
Според Законот за работни односи на Руската Федерација (Дел X, Поглавје 33, член 209), професионалното здравје (или заштита на трудот) е систем на зачувување на животот и здравјето на вработените во процесот на работната активност, кој вклучува правни, општествено-економски, организациски, технички, санитарни, медицински, третмански, превентивни, рехабилитативни и други мерки.
Михаил Ломоносов станал првиот кој започнал да зборува за професионалното и трудовото здравје во предреволуционерна Русија. Во својата книга (1763) „''Првите основи на металургијата или рудата''“ Михаил Ломоносов прв го допрел прашањето на организацијата на работата и постапката на обновување на луѓето кои работат во планините, како да биде подобрена нивната безбедност и како да бидат вентилирани рудниците. Од крајот на 1800-тите, Хигиената на работното место била воспоставена како еден од предметите на рударскиот универзитет во Санкт Петербург.
Законот за 8-часовен работен ден (Восьмичасовой рабочий день) станал еден од законите што првпат биле донесени по падот на Руската Империја.
Во 1918 година, бил напишан Советскиот работен законик. Во 1922 година законот бил дополнет со прописи за: работа во опасни услови, труд на жени и деца, работа во ноќни смени итн.
Советскиот период се одликува како период на развој на хигиената во земјата. Владата ја контролирала хигиената на сите организации во СССР. Научно-истражувачкиот институт за хигиена и професионално здравје е основан во Москва во 1923 година, каде советските специјалисти за професионално здравје ги добиле своите квалификации и знаења.
По распадот на Советскиот Сојуз, нивото на професионален морбидитет во Русија е понизок отколку во повеќето индустриски земји. Овие нивоа се објаснувани со сложен сет на општествено-економски и психоопштествени проблеми: недоволен број специјалисти по медицина на трудот и ниско ниво на нивното образование; несоодветни медицински прописи за спроведување на задолжителни лекарски прегледи и за дијагностицирање и регистрација на професионални болести; економските организации од работодавачот при постапката на задолжителни лекарски прегледи; и страв дека некој работник ќе ја изгуби работата. Поради горенаведените причини, официјално регистрираната стапка на професионален морбидитет во Руската Федерација со децении (1990–2010) се движела од 1,0 до 2,5 случаи на 10.000 вработени. За современа Русија типично е да има огромни разлики во стапките на професионален морбидитет меѓу различните индустрии, кои се движат од 0,02 на 10.000 работници во трговија на големо и мало до 30 на 10.000 работници во рударството.
Повеќе од 90% од сите новодијагностицирани професионални болести се наоѓаат во 4 индустрии:
Индустрија, % од професионални заболувања
Рударство, 68.4
Земјоделство, лов и шумарство, 8.3
Производство, 7.5
Транспорт и врски, 6.6
Сите други проценти се поделени помеѓу градежништвото, производството и издавањето на електрична енергија, гас и вода, здравствената заштита, рибарството и одгледувањето риби. Деталните бројки се воведени во графиконот 2.
Стапките на професионален морбидитет во Руската Федерација во изминатите неколку децении се намалиле, и покрај континуираното зголемување на процентот на работни места со лоши работни услови. Може да биде претпоставувано дека со сегашниот систем на дијагностицирање и регистрација на професионалните болести, нивото на професионален морбидитет ќе продолжи да се намалува.