Истражувачка станица „Халеј“

Истражувачката станица Халеј — истражувачка станица на Антарктикот која се наоѓа на Брантовата Ледена Плоча и е управувана од Британското антарктичко истражување (БАИ). Базата била основана во 1956 година за да ја проучува атмосферата на Земјата. Мерењата од Халеј довеле до откривање на озонската дупка во 1985 година. Сегашната основа е шеста во низата структури и вклучува дизајнерски елементи наменети да го надминат предизвикот да се гради на пловечка ледена полица без да биде закопана и здробена од снег. Од 2020 година, базата останала без персонал во текот на зимата од 2017 година, поради загриженоста за ширењето на пукнатина од мраз и како тоа може да ја прекине рутата за евакуација во итен случај. Значајната област за птици во заливот Халеј со колонијата на царските пингвини се наоѓа во општата близина на базата.
1 Историја
Базата била основана во 1956 година, за Меѓународната геофизичка година 1957-1958 година, од експедиција на Кралското друштво. Заливот каде што експедицијата одлучила да ја постави својата база била именувана по астрономот Едмонд Халеј. Преземен од ФИДС (последователно БАИ), била означена како База З. Името било сменето во Халеј во 1977 година, бидејќи оригиналниот залив исчезнал поради промените во ледената плоча.
Во 2002 година, БАИ соопштила дека е можно Халеј V да биде уништена како и своите претходници, па затоа бил спроведен конкурс за дизајнирање нова станица за нејзина замена. Сегашната база Халеј VI официјално била отворена во февруари 2013 година. Таа е првата копнена истражувачка станица во светот која целосно може да се премести и се разликува по својата шарена модуларна структура изградена на огромни хидраулични скии.
На 30 јули 2014 година, станицата го загубила снабдувањето со електрична енергија и греење за време на рекордно ниски температури (и до -55°C), поради истекување на течноста за ладење. Биле направени планови да се евакуираат некои од осумте модули и да се засолнат во преостанатите неколку кои сè уште имаа топлина. Напојувањето било делумно вратено 19 часа подоцна, но сите научни активности, освен метеоролошките набљудувања неопходни за временската прогноза, биле прекинати за сезоната.
2 Згради
Како и кај германската Нејмајер III, базата плови на ледена плоча во Веделовото Море наместо да се гради на цврста земја на континентот Антарктик. Оваа ледена полица полека се движи кон отворениот океан и, ако не се премести, секоја база на крајот би се претворила во леден брег што лебди.
Имало пет претходни бази во Халеј. Испробани се различни методи на градба, од незаштитени дрвени колиби до згради во челични тунели. Првите четири станале затрупани од снежната акумулација и згмечени додека не биле погодни за живеење. Поновите структури се дизајнирани да останат на снежната површина.
2.1 Халеј I
* Изградена: 1956 година
** 1956: Главна структура ** 1961: Главна куќа за живеење
** 1964: Канцелариски блок на површина
* Напуштена: 1968 година
* Структура: Дрвена колиба
2.2 Халеј II
* Изградена: 1967 година
* Напуштена: 1973 година
* Структура: Серија дрвени колиби ** Покривите биле зајакнати со челични потпори за да се поддржи тежината на снегот, но станицата сепак морала да биде напуштена во 1973 година, по само шест години.
2.3 Халеј III
* Изградена: 1973 година
* Напуштена: 1983 година
** За 10 години базата била закопана 12-15 метри под површината и проблемите со пристапот и вентилацијата довеле до нејзино напуштање. Години подоцна се појавила од ледената карпа на морето.
* Структура: Вградена во челична цевка дизајнирана да ги презема снежните товари што се собираат над неа
2.4 Халеј IV
* Изградена: 1983 година
* Напуштена: 1994 година
* Структура:
** Двокатни згради изградени во четири меѓусебно поврзани цевки од иверица со пристапни шахти до површината. Цевките биле со пречник од 9 метри и се состоеле од изолирани армирани панели дизајнирани да го издржат притисокот да бидат закопани во снег и мраз.** Дизајнирана да се справува со закопување во снег.
2.5 Халеј V
* Изградена: 1990 година, оперативно 1989 година
* Демолирана: крајот на 2012 година
** Откако нејзиниот наследник Халеј VI станал оперативен, Халеј V бил урнат.* Структура:
** Главните згради биле изградени на челични платформи кои се подигнувале годишно за да ги задржат над снежната површина.
** На ледената полица што течела, таа на крајот станала премногу блиску до работ.
** Летно сместување во Древри: Двокатната зграда била на скии и можела да се влече на нова повисока локација секоја година.*** Блокот подоцна бил преместен за да се приклучи на базата Халеј VI
** Симпсонова градба се подигала секоја година за да се спротивстави на насобирањето снег
*** Во неасе наоѓалспектрофотометарот Добсон кој се користел за откривање на озонската дупка.
** Платформа Пигот (зграда за вселенска наука): Се користи за истражување на горниот дел од атмосферата.
2.6 Халеј VI
* Изградена : Во текот на четири лета, први оперативни податоци на 28 февруари 2012 година, официјално отворена 2013 година.* Структура: Модуларна
* Цена: приближно 26 милиони фунти
Халеј VI е низа од осум модули кои, како и Халеј V, се закачени на хидраулични ногарки за да се задржат над акумулацијата на снег. За разлика од Халеј V, на дното на овие ногарки има џиновски скии што се повлекуваат, кои овозможуваат периодично преместување на зградата.
Зградата за летно сместување и гаражата од Халеј V биле влечени до локацијата Халеј VI и продолжуваат да се користат. Платформата за работилници и складирање (WASP) обезбедува складирање на теренска опрема и работилница за технички услуги. Постојат шест надворешни научни кабуси во кои се сместени научната опрема за секој експеримент распространет низ локацијата и 1 км од станицата.
2.6.1 Конкурс за дизајн
Конкурс за архитектонски дизајн бил лансиран од страна на Кралскиот институт на британските архитекти и Британското антарктичко истражување во јуни 2004 година за да се обезбеди нов дизајн за Халеј VI. На конкурсот учествувале голем број архитектонски и инженерски фирми. Победничкиот дизајн, од ''Faber Maunsell'' и ''Hugh Broughton Architects'' бил избран во јули 2005 година.
Хали VI е изградена во Кејптаун, Јужна Африка од страна на јужноафрикански конзорциум. Вкупно биле додадени 26 модуларни места за сместување, инсталирани во осум модули, што обезбедува целосно сервисирано сместување за 32 лица. Првите делови биле испратени на Антарктикот во декември 2007 година. Бил составен до Халеј V, потоа влечен еден по еден 15 km и повторно поврзан.
Станицата била официјално отворена на Антарктикот на 5 февруари 2013 година. Кирк Вотсон, режисер од Шкотска, ја снимал зградата на станицата во период од четири години за краток филм. Опис на инженерските предизвици и создавањето на конзорциумот бил обезбеден од Адам Радерфорд за да се совпадне со изложбата во Глазгов.
2.6.2 Дизајнерски елементи
Во фокусот на новата архитектура била желбата да се подобрат условите за живот на научниците и персоналот на станицата. Решенијата вклучувале консултации со психолог за бои за да се создаде специјална палета на бои за да се надомести повеќе од 100 дена темнина секоја година, будилници со симулација на дневна светлина за решавање на проблемите со биоритамот, употреба на специјални дрвени фурнири за да се впие мирисот на природата и да се реши недостатокот на зелениот раст, како и дизајнот на осветлување и планирањето на просторот за да се одговори на потребите за социјална интеракција и прашањата за живеење и работа во изолација.
Друг приоритет на конструкцијата на структурата бил да има што е можно помало влијание врз животната средина врз мразот.
2.6.3 Преместување
Британското антарктичко истражување објавило дека има намера да ја пресели Халеј VI на нова местоположба во летото 2016-2017 година. Голема пукнатина се пропагирала низ мразот и се заканувала да ја отсече станицата од главното тело на ледената плоча, што ја поттикнало одлуката да се пресели. Поради тоа, станицата била префрлена за 23 километри од нејзната претходна местоположба. ''Хоризонт'', долгогодишната документарна серија на Би-Би-Си, ја испратила режисерката Натали Хјуит на Антарктикот на три месеци за да го документира овој потег. БАИ го завршил преместувањето на базата во февруари 2017 година.
Додека станицата се преместувала, се појавила загриженост за друга пукнатина (наречена „''Пукнатина за Ноќта на вештерките''“). Оваа пукнатина била откриена на 31 октомври 2016 година, по кое БАИ сфатил дека и таа може да ја отсече станицата и можеби да ја натера да одлета во морето. Бидејќи евакуацијата на екипажот е сосема невозможна во текот на зимата, БАИ објавил во март 2017 година дека ќе го повлече својот персонал од базата во текот на март до октомври. Персоналот се вратил по зимата на Антарктикот во ноември 2017 година и ја нашол станицата во многу добра форма. Од 2020 година, персоналот се отстранува секоја зима.
3 Клима
Температурите во Халеј ретко се искачуваат над 0 °C иако температури околу -10 °C се вообичаени во сончевите летни денови. Типичните зимски температури се под -20 °C со екстремни ниски од околу -55 °C.
Ветровите се претежно од источен правец; силните ветрови често ја собираат правливата површина снег намалувајќи ја видливоста на неколку метри.
Една од причините за местоположбата на Хали е тоа што се наоѓа под поларниот овал, што го прави идеално сместен за истражување на геопросторот и резултира со чести прикажувања на Аурора Аустралис. Тие најлесно се гледаат во текот на 105 дена (29 април - 13 август) кога Сонцето не изгрева над хоризонтот.
4 Жители
Во летниот период, од крајот на декември до крајот на февруари, бројот на вработени брои околу 70.
4.1 Зимска екипа
Во типична зима, тимот е изолиран од моментот кога последниот авион заминува на почетокот на март до пристигнувањето на првиот авион кон крајот на октомври.
Пред БАИ да ги затвори зимските операции, има околу 13 вработени кои презимуваа. Повеќето се технички специјалисти потребни за одржување на станицата и научните експерименти. Тимот за презимување во Халеј за 2016 година вклучувал готвач, лекар, менаџер за комуникации, механичар на возила, механичар за генератори, електричар, водоводџија, теренски асистент, двајца електронски инженери, метеоролог и менаџер за податоци. Дополнително, има водач на зимска станица кој полага заклетва како судија пред распоредувањето и чија главна улога е да го надгледува секојдневното управување со станицата.
Во 1996 година се појавиле првите жени зимувачи во Халеј. Во 2006 година, пет од шеснаесет биле жени.
5 Основен живот
Во животот на Антарктикот доминираат годишните времиња, со кратко, бурно лето и долга зима. Во базите како Халеј кои се снабдуваат преку море, најзначајниот настан во годината е пристигнувањето на бродот за снабдување (планиран , до 2020 година , пред 1999 година, ) кон крајот на декември. Ова е проследено со интензивна активност за истовар на сите резерви пред бродот повторно да замине; обично, ова се прави за помалку од две недели.
Летната сезона во Халеј трае веќе од средината на октомври кога слетува првиот авион, до почетокот на март кога бродот заминува и последниот авион ќе тргне транзитирајќи низ Халеј и до истражувачката станица Ротера пред да се упати кон Јужна Америка.
Значајни датуми во зима се зајдисонцето (последниот ден кога може да се види Сонцето) на 29 април, средината на зимата на 21 јуни и изгрејсонцето (првиот ден кога Сонцето изгрева по зимата) на 13 август. Традиционално, најстариот човек на база го спушта искинатото знаме на зајдисонце, а најмладиот го крева на изгрејсонцето. Средината на зимата е еднонеделен одмор, за време на кој се избира член на презимувачката екипа да го чува старото знаме.
6 Во популарната култура
Филмот од 2019 година ''Каде одиш, Бернадет'' завршува со снимки и анимирани рендери на Халеј VI.
7 Дополнителна литература
****