procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Карлос Бака

Карлос Артуро Бака Ахумада (роден на година) — колумбиски фудбалер, напаѓач на Атлетико Хуниор.
1 Тенхички одлики
Тој е познат по својата брзина, агресивност и чувство за постигнување голови.
2 Клупска кариера
Бака ја започнал својата кариера во Атлетико Хуниор, каде што бил најдобар стрелец во сезоната 2010/2011 година. Во јануари 2012 година, тој се преселил во белскискиот клуб Бриж, каде што бил најдобар стрелец во Белгиска про-лига во сезоната 2012/2013, пред да се приклучи на шпанската Севиља за 7 милиони евра. Со Севиља тој ја освоил Лигата на Европа во првите две сезони со клубот, постигнувајќи двапати во гол во финалето во 2015 година.
Во летото 2015 година, тој се преселил во Серија А во тимот на Милан за 30 милиони евра. Тој го направил своето деби за Милан во пријателска победа над градските соперници против ФК Интер во Шенџен, Кина, додека официјалното натпреварувачко деби го направил на 17 август во третото коло од Купот на Италија во победата од 2:0 над Перуџа во Сан Сиро. Првиот гол во Серија А го постигнал на 29 август 2015 година во победата од 2-1 против ФК Емполи. На 21 август 2016 година го постигнал својот прв хет-трик против ФК Торино во победата од 3-2 во Сан Сиро.
На 16 август 2017 година, ФК Вилјареал го потврдил потпишувањето на Бака на едногодишен договор за наем во износ од 2,5 милиони евра, со можност да го купи играчот за дополнителни 15,5 милиони евра. Четири дена подоцна, тој го имаал своето деби во поразот од 1:0 против Леванте. Бака го постигнал својот прв гол на 10 септември, искористувајќи ја грешката од голманот на Реал Бетис, Антонио Адан, за да ја отвори победата од 3-1 на Етадио де ла Керамика.
На 14 август 2018 година, Бака бил трајно продаден на Виљареал.
3 Репрезентативна кариера
За колумбиската репрезентација настапува од 2012 година, а во тој период ја претставувал својата земја на Светското првенство во Бразил во 2014 година и Светското првенство во Русија во 2018 година, како и на Копа Америка 2015 и Копа Америка Сентенарио, на вториот го освоил третото место.
Preply

Preply или Приплај е меѓународно претпријатие за обука и едукација со седиште во Брајтон, Масачусетс, што нуди можност за поврзување на ментори со ученици, независно дали локално (лично) или на дистанца (преку Скајп). Платформата преку која се спроведува поврзувањето – preply.com – користи алгоритам за класификација и препорачување на посоодветни тутори.
1 Историја
На инаутуративната IDCEE конференција за интернет технологии и иновации, Приплај е прогласена за една од најнадежните стартап компании во Украина. Веднаш потоа, стартапот e повлечен од инкубаторот Истлабс, па по почетна инвестиција од $175.000, го лансира мрежното место preply.com во ноември 2012. Основана од Сергеј Лукјанов, Дмитро Волошин и Кирил Бигај – нејзиниот моментен директор – компанијата првично ги освојува украинскиот, рускиот, белорускиот и казахстанскиот пазар, пред да се прошири на полскиот и да добие уште еден грант од $120.000 преку берлинската подружница на TechStars. На почетокот од 2016 година, влегува и на бразилскиот пазар. Откако добива уште еден грант во вредност од 1,3 милиони долари во јуни 2016, Приплај објавува план да се прошири и на уште три пазари: Велика Британија, Германија и Шпанија.
2 Услуги
Според една статија од февруари 2017 година, на preply.com се регистрирани над 47.000 ментори, кои нудат помош за 40 различни предмети, 27 од кои се исто толку светски јазици. До јули 2017 година, според интерните статистики на самата компанија, речиси 100.000 ученици успешно нашле ментор користејќи ја платформата. Се проценува дека менторите одржуваат околу 30.000 часа месечно за цена што варира меѓу $2 (минимум) и $100.
Југопрес

Југопрес — новинска агенција, која е основана од Сојузот на новинари на Југославија во 1952 година. Агенцијата известувала за домашната и странската јавност исклучиво за актуелни случувања и проблеми во Југославија, нејзината внатрешна и надворешна политика.
Магнетоскоп

Магнетоскоп (|video tape recorder) — уред за снимање слика и тон на магнетоскопска лента за одложена репродукција. Најмногу употребуван во телевизијата, како многу сложен електронско-механички уред, со сè поголемата примена во другите области. Ширината на лентата може да биде од 1/4 инчи (6,3 мм) до 2 инчи (5,08цм). Времетраењето на снимката на една касета е до 1,5 часа, во зависност од должината на лентата. Постојат повеќе стандарди за снимање на магнетоскопската лента кои можат претежно да се сместат во две групи: квадруплекс стандардни и хеликоидални стандардни.
Расипан телефон

Расипан телефон – друштвена игра која особено им е омилена на децата. Нејзиното потекло не е познато. Минималниот број на играчи е 3, а може да биде и стотина. Вообичаеното времетраење на една игра е минута до две за пет до десет играчи.
1 Опис
Играта расипан телефон се состои од брзо пренесување од уста на уво од играч до играч во низата на израз или реченица кој го смислува првиот играч. Последниот играч треба гласно да го изговори тоа што го слушнал.
Се споредува изговореното со почетната верзија. Заради брзината, евентуални артикулативни грешки, изговорот, конфузијата меѓу зборовите и гласовите, крајната реченица може да биде сосема поинаква од почетната.
Интересноста на играта расте со бројот на учесници и сложеноста на пораката.
2 Правила
Секој учесник му ја предава реченицата на својот сосед без притоа да биде слушнат од останатите и не смее да ја повторува доколку соседот не ја слушнал добро.
2.1 Цел на играта
Да се пренесе пораката усно од првиот до последниот учесник и притоа да се зачува интегралноста на пораката.
2.2 Поставеност
Потребно е само да се направи низа од играчите.
2.3 Одвивање
Играчите се поставуваат еден до друг. Првиот измислува реченица и му ја шепнува на вториот без притоа да го слушнат останатите, овој пак на третиот и така до последниот играч, кој пак гласно ја соопштува пораката што ја слушнал.
2.4 Крај на играта и победник
Еден круг од играта завршува кога пораката ќе стигне до последниот играч.
Нема поединечни победници. Победата е колективна. Групата победува доколку последниот играч ја соопшти почетната порака.
Српски воени гробишта (Битола)

Српски воени гробишта во Битола – воени гробишта од Балканските војни и Првата светска војна во кои почива 1321 војник на Српската армија убиени во периодот 1912-1918.
1 Местоположба
Српските воени гробишта се наоѓаат јужно од градот Битола, крај патот кој води за село Буково, на околу 2 км од центарот на градот. Истите се наоѓаат во продолжение на Буковските гробишта.
2 Историја
Во текот на Балканските војни и Првата светска војна на подрачјето на Битолскиот Регион погинале околу 8.000 српски војници. Најголем дел од нив погинал во борбите на Кајмакчалан во 1916 година. Во спомен-костурницата на Кајмакчалан почиваат 4.400 војници, а на Српските воени гробишта во Битола е погребан 1.321 војник.
3 Гробови
Во гробиштата се наоѓа 1.321 гроб на српски војници.
Петкамен

Петкамен – вид детска игра со пет камчиња или други предмети слични на камче кои се фрлаат во височина и се фаќаат со една рака. Во оваа игра доаѓа до израз вештината и брзината на играчите. Повеќе ја играле женските деца. Истата постои уште од антиката.
1 Историја
Во Македонија играта се игра со камчиња од каде и доаѓа нејзиното име, но на други места и порано истата се играла со ашици (ашик -
коска од задното колено од мали јагниња или јариња). Овие камчиња или ковчиња се такви што лесно се лизгаат низ прстите. Оваа игра била многу популарна во Стара Грција. Сократ ги зема „ашиците“ како пример кога расправа со Теетет на идејата за квантитет.
Во денешно време, повеќе не се игра со природни ашици, туку со копии изработени од метал или пластика, помали, значи полесни за манипулација за децата, но заради тоа што се лесни (оние од пластика) и површината им е многу мазна, не можат да се изведат покомплицирани манипулации.
2 Опис на играта
Петкамен вообичаено се игра со пет камчиња (или ашици) од кои едно се разликува од другите, на пример по бојата.
Со правилата на играта се проверува вештината и брзината на играчот со:
*фрлање на едно камче во воздух (најчесто различното)
*земање на едно камче од оние кои се на земја
*и фаќање на фрленото камче пред истото да падне на земја.
Значи во првиот круг, четири пати се собира по едно камче. Во вториот круг, треба да се земат двапати по две камчиња наеднаш, потоа три и едно камче, и на крајот сите четири.
Втора групата со состои во поминување на камчињата низ поставена чепорок од раката. Како и во претходниот случај се фрла различното камче во воздух, се протнува едно камче низ чепорокот и се фаќа фрленото камче пред истото да падне на земја. И во овој случај има четири круга на поминување на камчињата низ чепорокот.
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Грчиште

Свети Архангел Михаил — главна селска црква во валандовското село Грчиште.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа на самото сретсело во Грчиште.
2 Историја
Според натписот над споредната врата од западната страна, кој е оштетен и тешко читлив, црквата била изградена во 1849 година. Годината е испишана во ниша над крст изведен во релјеф.
3 Архитектура
Градбата на црквата е трикорабна, со рамни дрвени тавани, потпрени на шест столба. Таа содржи женски дел во нејзината западна страна, а на источната страна завршува со полукружна апсида. Кон јужната страна, каде е сместен главниот влез, е доградена припрата.
Во дворот на црквата се наоѓаат камбанаријата и помошен објект. Камбанаријата има квадратна основа и истата се издига над оградата од дворот, непосредно од левата страна на влезната порта. Таа е поделена во два дела, при што долниот дел е понизок и со поголема основа, додека горниот дел е повисок и на секоја од четирите страни има по една монофора.
3.1 Фрескоживопис
Внатрешноста на црквата е фрескоживописана, а автори на фреските се браќата Доневи од селото Гари.
3.2 Икони и иконостас
Во црквата има иконостас кој е широк околу десет метри и е исполнет со вредни стари икони од XIX век. Царските двери се изработени во резба и претставуваат ретко убаво копаничарско дело од XIX век на просторот на јужновардарскиот регион. Не е познато името на авторот, но не се исклучува можноста да бил Андон Китанов, кој подолго време работел во овој крај.
4 Галерија
5 Поврзано
* Грчиште
* Повардарска епархија
* Гевгелиско архијерејско намесништво
* Валандовска парохија
Салма Џајуси

Салма Хадра Џајуси (|سلمى الخضراء الجيوسي; 1927 или 1928 - ) — палестинска поетеса, писателка и преведувачка. Таа е основач и директор на проектот „Превод од арапски јазик“ (PROTA), чија главна цел е превод на арапската литература на англиски јазик.
1 Животопис
Rодена во Сафед, Палестина. Татко ѝ бил Палестинец со арапска националност, а мајка ѝ Либанка. Основно училиште посетувала во Ерусалим, а учела арапска и англиска книжевност н Американскиот универзитет во Бејрут. Се омажила со јордански дипломат, со кого има три деца.
Во 1960 година, ја објавила својата прва стихозбирка. Во 1970 година, докторирала на Универзитетот во Лондон. Предавала на Универзитетот во Картум, во Судан, како и на универзитетите во Алжир и во Константин. Во 1973 година, била поканета да одржи предавања низ Канада и САД. Во 1975 година, Универзитетот во Јута ја поканил да предава арапска книжевност, и оттогаш, таа предава на разни универзитети низ САД.
Во 1980 година, Џајуси го основала проектот „Превод од арапски јазик“ со цел да овозможи пошироко запознавање со арапската литература.
Починала на возраст од 96 години во Јордан.
2 Творештво
*''Modern Arabic poetry: an anthology'', 1987
*''The Literature of modern Arabia: an anthology'', Columbia University Press, 1988
*''Anthology of Modern Palestinian Literature'', Columbia University Press, 1992
*''The Legacy of Muslim Spain'', 2 vols, 1992
*''Modern Arabic drama: an anthology'', 1995
*''The Secret life of Saeed: the Pessoptimist'' от Имил Хабиби, 2002. (превод заедно с Тревър Легусик)
*''Short Arabic plays: an anthology'', 2003.
*''Modern Arabic fiction: an anthology'', 2004.
*''Beyond the dunes: an anthology of modern Saudi literature'', 2005
*''Human rights in Arab thought: a reader'', 2009
*''Classical Arabic stories: an anthology'', 2010.
Референдум во Општина Дојран (2017)

Референдум во Општина Дојран (2017) — референдум на локално ниво кој се одржал во Општина Дојран на 23 јули 2017 година.
Првично референдумот требал да се одржи на 18 јуни, но поради тоа што одлуката на Советот не била потпишана од градоначалникот Борче Стамов, истиот се одржал на 23 јули.
Овој референдум бил успешен поради тоа што гласале повеќе од половина од вкупниот број на регистрирани гласачи.
1 Поврзано
* Општина Дојран
Вилијам Гладстон

Вилијам Јуарт Гладстон (|William Ewart Gladstone) — британски политичар и државен деец, член и еден од создавачите и идеолозите на Либералната партија. Во целата своја кариера Гладстон е познат како противник на кралицата Викторија и водачот на конзервативните Бенџамин Дизраели. Тој бил 4 пати премиер на Велика Британија.
Александар Коларов

Александар Коларов (р. ) — српски професионален фудбалер, кој настапува за калчолигашот Рома и за репрезентацијата на Србија како лев бек, но Коларов исто така знаел и да одигра на централната дефанзивна позиција.Тој од време на време е заменик капитен на Србија, веднаш после Бранислав Ивановиќ. Тој бил именуван за најдобар фудбалер на Србија во 2011-2012 година.
Коларов ја започнал својата кариера во Црвена Ѕвезда Белград, но во 2004 година не се пробил во првиот тим, па затоа и се преселил во Чукарички. Две години подоцна, тој се приклучил на белградскиот ОФК Белград пред да се пресели во Серија А со трансферот во Лацио , каде што го освоил Купот на Италија и Суперкупот на Италија во 2009 година. Во 2010 година тој се преселил во Манчестер Сити, со кој освоил две Премиер Лига титули, ФА Куп и Лига Куп.
Коларов го направил своето највисоко меѓународно деби за Србија во 2008 година и оттогаш настапил над 60 пати. Коларов бил член на српската репрезентација на Летните олимписки игри 2008 - на машкиот турнир во фудбал и 2010 ФИФА Светско Првенство.
Мајка (филм од 1926)

Мајка (руски: ''Мать'') – советски филм од 1926 година, во режија на Всеволд Пудовкин, а според сценариото на Натан Зархи и Максим Горки, засновано врз истоимениот роман на Горки. Главните улоги ги играат: Вера Барановска, Николај Баталов, Александар Чистјаков и Иван Ковал-Самборски.
1 Содржина
Мајката на Павел Власов се наоѓа среде виорот на Октомвриската револуција, а нејзиниот сопруг и синот се наоѓаат на спротивните страни за време на работничкиот штрајк. Штрајкот пропаѓа при што нејзиниот сопруг погинува, а таа избира да ги предаде идеалите на Павел, со намера да го спаси неговиот живот. Но, и покрај тоа, Павел е затворен и осуден на тешка робија. Додека тој е во затворот, неговата мајка им се придружува на револуционерите и заедно со стотици мажи маршира кон затворот, со цел да ги ослободи затворениците, кои знаат за тој план. Тогаш доаѓа до судир меѓу поворката и царската војска...
Вадитапа

Вадитапа или вадичеп — алатка за вадење плутени тапи од шишиња, најчесто вински. Обичната вадитапа се состои од метална спирала која е прицврстена на дршка. Дршката се притиска и се врти сè додека спиралата не влезе доволно длабоко во тапата, после што се повлекува вертикално нагоре за да се извади тапата од шишето. Дршката најчесто е направена од дрво, а може да има и дополнителни лостови со кои се засилува снагата која се применува на тапата.
1 Видови вадитапи
1.1 Крилеста вадитапа
Крилестата вадитапа има два лоста на спротивните страни на спиралата. Овие лостови потсетуваат на крила, по што го добила и името.. Кога спиралата ќе навлезе доволно длабоко во тапата, потребно е само да се повлечат лостовите надолу за да се извади тапата од шишето.
Овој вид на вадитапа е измислен во 1939 година.
1.2 Келнерска вадитапа
Келнерската вадитапа може да се склопи како џебно ноже, а името го добила заради популарноста кај персоналот во рестораните и баровите. На едната страна на нејзината дршка се наоѓа потпирач кој се поставува на грлото на шишето. Келнерската вадитапа вообичаено има и ноже со кое се отстранува фолијата или капчето која ја покрива тапата на винското шише.
Оваа вадитапа ја измислил Германецот Карл Винке во 1882 година.
1.3 Вадитапа со шилци
Овој вид вадитапа нема спирала, туку два паралелни шилци. Шилците се ставаат меѓу тапата и грлото на шишето, со што се овозможува тапата да се извади неоштетена.
Љубов во тројка (филм од 1927)

Љубов во тројка (руски: ''Третья Мещтанская'') – советски филм од 1927 година, во режија на Всеволд Пудовкин, а според сценариото на Абрам Ром и Виктор Шкловски. Главните улоги ги играат: Људмила Семјонова, Николај Баталов и Владимир Фогел. Сценариото е напишано според една статија во весникот „Комсомолска правда“ во која било опишано како една родилка во болницата ја посетила двајца комсомолци кои се претставиле како татковци на детето, со објаснение дека „вистинските комсомолци не го познаваат чувството на љубомора“. Овој филм е еден од ретките советски филмови кои се занимаваат со сексуалноста. Тој добил негативни критики во весникот „Правда“, а во конзервативните области на СССР публиката го дочекала со непријателски став. Исто така, и некои западни земји одбиле да го прикажуваат поради истакнувањето на неморалот.
1 Содржина
На улицата Мештанска, во Москва, во еден малечок стан живее брачниот пар Људмила и Николај, кои како привремен станар го примаат Владимир, пријателот на Николај. Владимир и Људмила започнуваат љубовна врска, а кога ќе дознае за тоа, Николај не презема ништо, туку одлучува да ја сподели сопругата со својот пријател, со што се создава љубовен триаголник.
Цилостазол

Цилостазол е кинолонски лек кој се користи за ублажување на симптомите на повремена клаудикација кај пациенти со периферна васкуларна болест.
Цилостазолот е фосфодиестераза инхибитор со терапевтски фокус на цикличниот аденозин монофосфат (cAMP). Ја инхибира агрегацијата на тромбоцитите и е директен артериски вазодилататор. Неговите главни ефекти се дилатација на артериите со што се подобрува снабдувањето со крв во нозете и намалување на коагулацијата на тромбоцитите.
Равенка за љубовта и смртта

Равенка за љубовта и смртта – кинески филм од 2008 година, во режија на Баопинг Цао. Главните улоги ги играат: Сјун Џоу, Чао Денг и Сјанју Џанг. Филмот е добитник на наградата за најдобар режисер-дебитант на филмскиот фестивал во Сан Себастијан.
1 Содржина
Една таинствена смрт наеднаш поврзува петмина непознати луѓе. Полицијата открива шверц со дрога и во текот на истрагата се откриваат приказните на овие пет туѓинци (вклучувајќи и три љубовни приказни), кои се меѓусебно поврзани на чуден начин...
Трн (град)

Трн (|Трън) — град и седиштето на истоимената општина во Западна Бугарија, Перничка Област. Има население од околу 2.460 жители (2022).
1 Географија
Трн се наоѓа во планинско подрачје, во близина на границата со Србија. Градот се протега на бреговите на реката Ерма, во најисточниот дел од висорамнината котлина Знеполе. Опкружен е со ридовите Китка, Грчки Камен, Чарчалат и Мурговица.
Градот има влажна континентална клима со големи температурни амплитуди. Најниската температура во Бугарија −38,3 °C била забележана во Трн во јануари 1947 година. Бидејќи температурите честопати паѓаат на −20 °C - −25 °C во зима, Трн може да се смета за еден од најстудените градови во Бугарија.
2 Населени места
Населби во општината: Банкја, Берајнци, Богојна, Бохова, Бусинци, Бутроинци, Велиново, Видрар, Врапча, Вукан, Главановци, Глоговица, Горна Мелна, Горочевци, Доќовци, Долна Мелна, Долга Лука, Ездимирци, Еловица, Ерул, Забел, Зелениград, Јарловци, Кожинци, Костуринци, Кашле, Лева Река, Лешниковци, Ломница, Љалинци, Милќовци, Милославци, Мракетинци, Мрамор, Насалевци, Неделково, Парамун,Пенќовци, Проданча, Радово, Рани Луг, Рејановци, Слишовци, Стајчовци, Стрезимировци, Студен Извор, Трн, Туроковци, Филиповци, Цегриловци, Џинчовци, Шипковица.
3 Историја
Најраните траги од луѓе пронајдени во пештерите во Трнско датираат од неолитот. На територијата на градот Трн, археолозите пронашле траги од неколку праисториски населби. Животот во антиката во сегашниот град досега е документиран само со откриената античка гробница и со пронајдените римски монети од 4 век. Oвде последователно живееле Тракијци, Готи и Словени.
За прв пат Трнско влегло во границите на бугарската држава за време на владеењето на Кан Крум по заземањето на Средец во 809 година. За време на Првото Бугарско Царство, реонот бил подреден на болјарот Кракра, кому му биле доверени земјиштата во Пернишко, Средецко и Трнско. За време на владеењето на Самоиловото Царство, болјарот му пружил жесток отпор на императорот Василиј II, но и покрај тоа, во 1018 година, оваа област заедно со остатокот од Самоиловото Царство потпаднала под византиска власт.
Трн е стара, средновековна населба, регистрирана во османлиските документи од средината на 16 век под имињата Изнебол, Турун и Таран Паланка. За постоењето на населбата во овој период сведочи и средновековната гробишна црква „Св. Петка“, а исто така и од доцносредновековната керамичка печка откриена пред години кога започнала поновата градба во градот.
На крајот на Руско-турската војна (1877-1878), Трн бил привремено окупиран од Србија до 1879 година. Нејскиот мировен договор од 1919 година донесол сурови последици за градот Трн и неговата околија. Голем број населби биле дадени на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците, а други како Врабча, Стрезимировци, Банкја и Петачинци, буквално биле преполовени од границата, поделувајќи ги на две дворови, гробишта, а исто така и многу семејства.
4 Поврзано
* Трнски Манастир
* Ждрелото на Ерма
* Музеј на јогурт
Меланија Трамп

Меланија Кнаус Трамп (|Melania Knauss Trump, родена ''Меланија Кнавс'', Melanija Knavs , април 26, 1970; германизирано во Melania Knauss) е првата дама на САД. Пред да се омажи за претседателот Доналд Трамп во 2005 година, таа работела како модел.
Родена е во градот Ново Место во Словенија, тогаш позната како Социјалистичка Република Словенија во рамките на Југославија. Таа станала постојан жител на САД во 2001 година, а добила државјанство во 2006 година.
Трамп е првата натурализирана американска граѓанка која станала прва дама, а втора прва дама која е родена во странство, првата е Луиза Адамс која е родена во Лондон.
Струмичка група

Струмичка група (на |Струмишка група) претставувала фракција во МОРО, НФП и ВМРО (Автономистичка) како и главна структура на БНМОРО која дејствувала во Струмица и Струмичко од 1908 до 1912. Како нејзин водач се посочува Христо Чернопеев. Првично идеологијата на групата била во партијата на Јане Сандански, но истата се променува кога Чернопеев како вообичаено паѓа под влијание на врховистите и ја прима нивната идеологија.
1 Хронологија
1.1 Почетоци и дел од МОРО
Оваа група се формира кога се создаваат и другите две групи во Македоно-одринската револуционерна организација - Серската и Солунската група. Иако членовите на организацијата требале да бидат обединети, во тоа време тоа не се случувало токму поради постоењето на овие три групи. На 27 септември 1908 г. оваа група започнува со издавање на весникот „Единство“, одделен од „Конституциона зора“, органот на организацијата. Единството во организацијата сепак се постигнува на одреден период кога, на 15 јануари 1909 година се постигнува протокол за обединување на сите три политички групи, при што за Струмичката група потпишале Чудомир Кантарџиев и Чернопеев. Според истиот протокол, работата на весникот на Струмичката група прекинува, и со работа започнува весникот „Народна волја“, нов орган на МОРО.
1.2 Во НФП и нејзино напуштање
Од 3 до 10 август 1909 г. во Солун се одржувал Првиот конгрес на Народната федеративна партија, на кој делегати од Струмица биле Христо Чернопеев и Костадин Самарџиев. На конгресот било одлучено Чернопеев да влезе во Советот на партијата како делегат од Струмичко. Поделбата во партијата се покажува на Вториот конгрес на НФП кога истата повторно се разделува на три групи. Струмичката група се оддалечува од османистичките позиции на Сандански и левичарските идеи на Влахов. Во јануари 1910 г. оваа група конечно се одделува од НФП и ја формира Бугарската народна македонско-одринска револуционерна организација.
1.3 Обид за возобновување на ВМРО
БНМОРО практично претставувала пред-организација на ВМРО (Автономистичка). Обидот за возобновување на старата ВМРО најголемо дејствие имало во Струмичко. Уште додека бил дел од НФП, при крајот на 1909 година, Чернопеев заедно со поранешни дејци на ВМОК ја обиколува струмичката околија со цел повторно да формира комитет овде. На 4 мај 1910 година во Софија било свикано основачкото собрание на БНМОРО, на кој на чело на Главниот комитет бил избран струмичанецот Чернопеев. По разговорите во Софија на почетокот на 1911 година доаѓа до обединување на Конзервативната струја со БНМОРК и со дел од пораншниот ВМОК. Така во почетокот на 1911 година е избран нов ЦК во кој влегле: Тодор Александров, Христо Чернопеев и Петар Чаулев, а за резервен член бил избран врховистот Александар Протогеров, меѓутоа целосно возобновување на ВМРО не било постигнато. Идејата дополнително била напуштена со избувнувањето на Првата балканска војна, кога практично запоставува работата на Струмичката група, дел од нив погинуваат а дел ги прекинуваат контактите помеѓу нив.
2 Поврзано
* Серска група
Гестапо

Гештапо, кратенка од Geheime Staatspolizei (Тајна државна полиција), ― службената тајна полиција на Германија и европските територии заземени од неа.
Таа била створена од Херман Вилхелм Геринг во 1933 година со комбинирањето на различни безбедносни агенции на Прусија во една организација. Почнувајќи од 20 април 1934 година таа била предадена кон администрацијата на Шуцштафелот и националниот водач Хајнрих Химлер, кој во 1936 година бил назначен за шеф на германската полиција (''Chef der Deutschen Polizei'') од Адолф Хитлер, при што Гештапо станала национална наместо пруска државна агенција. За време на Втората светска војна, Гештапо имала важна улога во нацистичкиот план „конечно решение“ за истребување на Евреите од Европа.
Травничка хроника

Травничка хроника - роман на југословенскиот писател Иво Андриќ.
1 Осврт кон романот
Во романот „Травничка хроника“ Андриќ повторно се зафаќа со историјата на Босна, како последица на спомените од неговото детство во кое се врежале две места: Травник и Вишеград. Основната тема на романот е животот на продуховениот човек од западната цивилизација во дивата средина на босанската заостаната касаба. Оваа тема му овозможила на Андриќ да постави силни контрасти: на една страна се маркантните поединечни црти на претставниците на турската власт, заедно со ориенталната атмосфера; на другата страна се осаменоста и изолацијата на западните дипломатски претставници.
Госпоѓица (роман на Иво Андриќ)

Госпоѓица (српски: ''Gospođica'') - роман на писателот Иво Андриќ.
1 Осврт кон делото
За разлика од другите дела на Андриќ, сновен белег на романот „Госпоѓица“ е отсуството на ориенталниот колорит: во него се опишани настаните околу Првата светска војна. Овој роман претставува прецизна психолошка студија на една жена која се откажала од радоста на животот и им се посветила на парите. Притоа, сакајќи да се одмаздува и да ги ги уништува туѓите животи, таа го изобличува својот лик со аскетска, мизантропска осаменост. Во овој роман, Андриќ напишал психолошка монографија на човечкото суштество кое е длабоко поразено во времето кога во човечката природа се создаваат најубавите илузии и соништа за животот.
Во мусафирханата

Во мусафирханата (српски: ''U musafirhani'') — расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
Католичкиот калуѓер фра Марко Крнета е задолжен да управува со мусафирханата — посебен дел од манастирот во кој ноќеваат Турците кои се на пропатување. Еден ден пристигнуваат тројца јаничари, од кои едниот е тешко болен при што болниот им го оставаат на нега на калуѓерите. Марко со несебична енергија се грижи околу него, а кога гледа дека јаничарот нема да преживее, тој си поставува задача да го покрсти. Сепак, јаничарот умира без да ја промени верата.
2 Осврт кон делото
Четири раскази на Андриќ, „Во мусафирханата“, „Во занданата“, „Исповед“ и „Покрај казанот“, се посветени на католичкиот калуѓер Марко Крнета. Во нив, авторот сликовито го портретирал ликот на калуѓерот како суров селанец, човек на елементарната природа, но со невино срце зачудено пред злото со кое е обвиен светот. Притоа, Андриќ ја создава личноста на фра Марко супериорно интелектуално и несентиментално, но и без иронија кон неговата неученост и примитивност.
Мустафа Маџар

Мустафа Маџар (српски: ''Mustafa Madžar'') - расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
Во Добој е во тек голема прослава по повод победата на турската војска во Битката кај Бања Лука, во која особено се истакнал нивниот сограѓанин Мустафа Маџар. Меѓутоа, Мустафа доаѓа уморен и нерасположен и веднаш се затвора во својата куќа, без желба да комуницира со луѓето. Како последица на тешките битки во кои учествувал (на Крим, во Славонија итн.), тој го има изгубено сонот и живее во постојана борба со кошмарите. Една ноќ, тој го напушта домот и започнува да скита низ околината. Најпрвин доаѓа во еден католички манастир, но го наоѓа заклучен. Бесен, тој среќава двајца калуѓери и почнува да ги тормози, а потоа и ги убива. Подоцна пристигнува во еден ан, каде поради мала расправија убива едне турски бег, по што повторно започнува да талка низ околината. Најпосле, целосно паднат во агонија, тој стигнува во Сараево, каде во една меана ги навредува присутните Турци и започнува борба со нив. Тогаш, од сите страни го напаѓаат многу луѓе, но тој успева да им побегне. Сепак, додека бега, еден Циганин го удира со железен предмет во слепоочницата и го убива.
2 Осврт кон делото
Расказот „Мустафа Маџар“ којшто обработува не витешка, туку војничка легенда. Во него, главниот јунак е затворен во мрачната самица на животот, а крајот на светот се вселил длабоко во него. Оттука, единствено му преостанува лудачко бегство од самиот себеси, од својата сенка која е огледало на човечките гадости. Во трката без цел и без смисла, тој ја раѓа катастрофата која уништува сè пред себе, вклучително и него самиот. Во овој расказ, Андриќ навлегол длабоко во мрачната страна на човековата психа, во мракот на потсвеста, изразувајќи ја стихијата на човечките нагони.
Смртта во Синановото теќе

Смртта во Синановото теќе (српски: ''Smrt u Sinanovoj tekiji'') - расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
На возраст од 65 години, познатиот дервиш Алидеде, чија мудрост е нашироко позната, наеднаш одлучува да го напушти Цариград и да се пресели во Сараево. Таму, во Синановото теќе се собираат многу учени и угледни луѓе кои ја слушаат неговата мудрост. Една вечер, додека Алидеде ги поучува присутните луѓе, наеднаш почувствува слабост и набргу умира. Непосредно пред смртта, тој се сеќава на два настана: Еднаш, кога имал 10-11 години, излегол пред својот дом за да си игра во калта и во наносите што останале по поплавата на реката Босна и таму го здогледал трупот на некоја гола девојка. Уплашен и засрамен, тој избегал дома, каде потоа со денови чувствувал голем немир, но немал сила да го раскаже тоа што го видел; Другпат, кога имал 25 години и веќе се наоѓал во Цариград, една ноќ излегол на прозорец и здогледал како двајца мажи бркаат полугола девојка, која дошла до капијата на теќето. Повторно, тој бил вознемирен од глетката одредено време, но немал сила да го сподели немирот со другите дервиши. Затворајќи ги очите за последен пат, Алидеде прошепотува молитва во која ја искажува својата горчина.
2 Осврт кон делото
Во расказот „Смртта во Синановото теќе“ се забележува сосема поинаков, етеричен и лиричен стил. Сепак, во расказот, мирот и спокојството се само надворешен привид, додека внатре, во човечката природа тлее големиот немир на сетилата. Притоа, сонот и јавето се основниот флуид на овој рефлексивен и сензибилен расказ, кој истовремено претставува и поетски запис во суптилни источни бои.
Патот на Алија Ѓерзелез

Патот на Алија Ѓерзелез (српски: ''Put Alije Đerzeleza'') - расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
Прославениот борач Алија Ѓерзелез пристигнува во еден ан во близината на Вишеград и таму здогледува една убава жена од Венеција. Во него веднаш се раѓа болна страст кон неа и почнува да пие, додека присутните во анот прават шеги на негова сметка. Кога го сфаќа тоа, Алија се разбеснува и сите луѓе бегаат од анот. Тогаш, тој повторно ја здогледува жената и пијан тгрнува кон нејзината соба, но таа му ја затвора вратата. Неколку дена подоцна Алија талка наоколу по ановите, се опива и тагува за убавата жена. За време на една пијанка, тој ја здогледува убавата Циганка Земка и повторно во него се разгорува страста, но таа успева да му побегне. Потоа, долго време Алија патува низ царството, а пред Рамазан доаѓа во Сараево, каде случајно ја здогледува убава девојка. Тој дознава дека таа се вика Катинка и дека поради нејзината голема убавина постојано ја чуваат заклучена дома. Неколку дена, Алија седи спроти нејзината куќа, а потоа дознава дека Катинка ја однеле на непознато место. Повторно, неговото срце е скршено и тој се прашува, зошто неговата сила и слава не се доволни да го најде патот до жената. Разочаран, Алија оди во куќата во која живее проститутката Екатерина.
2 Осврт кон делото
„Патот на Алија Ѓерзелез“ е првиот расказ на Андриќ, во кој главниот лик и темата се преземени од народниот еп. Сепак, во расказот, визијата од народниот еп е заменета со стварноста на прозаичниот живот, каде што главниот јунак е само трагична жртва на своите илузии. Така, легендарниот лик од народната поезија кај Андриќ е изобличен од личните порази, станувајќи трагикомичен јунак. Во реалниот живот, јуначката сила на Алија е немоќна пред недофатливиот лик на жената, а наместо јуначката слава насекаде го дочекува исмејувањето. Така, смешен во трагичната осаменост, јунакот патува по патиштата поплочени со скепса и илузии. Со овој расказ, Андриќ внел нова свежина во српската и во југословенската проза – спиритуален однос кон животот во човечката природа и во психата. Во расказот, тој проговорил посуптилно, посложено за немирите во човековото срце, за сонот во човековата природа и за трагикомичноста на илузијата.
Во занданата

Во занданата (српски: ''U zindanu'') — расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
Бидејќи старешината на манастирот е отсутен, калуѓерот Марко оди во Травник кај помошникот на везирот, за да ја плати давачката. Таму, меѓу нив започнува силна кавга и фра Марко е затворен во малата затворска ќелија, каде го полеваат со студена вода. Во соседната ќелија е затворен еден православен поп, кој го советува Марко да го поткупи чуварот на затворот и така да се спаси од измачувањето. Потоа, во разговорот со него, фра Марко дознава дека двајцата се познаваат од минатогодишното судење меѓу православната и католичката црква. Поради тоа, двајцата свештеници почнуваат да се смеат поради тоа што помошникот на везирот ја искористува неслогата меѓу двете цркви.
2 Осврт кон делото
Четири раскази на Андриќ, „Во мусафирханата“, „Во занданата“, „Исповед“ и „Покрај казанот“, се посветени на католичкиот калуѓер Марко Крнета. Во нив, авторот сликовито го портретирал ликот на калуѓерот како суров селанец, човек на елементарната природа, но со невино срце зачудено пред злото со кое е обвиен светот. Притоа, Андриќ ја создава личноста на фра Марко супериорно интелектуално и несентиментално, но и без иронија кон неговата неученост и примитивност.
Мара Милосница

Мара Милосница - новела на писателот Иво Андриќ.
1 Осврт кон делото
Расказот-легенда „Мара Милосница“ е еден вид роман скратен во рамките на новела. Во него, Андриќ ја открива реалната животна смисла застапена во преданијата при што ги отфрла романтичарските измами. Од преданието за блудната Мара Милосница, авторот проникнува во времето коешто се одликувало со насилство врз човечкиот живот, а Мара е само несреќно суштество уништено од судбината. Во нејзиниот живот сè се одвива како во сон, а јавето ја пречекува со сурови казни.
Исповед (расказ на Иво Андриќ)

Исповед (српски: ''Ispovijed'') - расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
Селанецот Петар Љољо пристигнува во католичкиот манастир, со молба игуменот да испрати еден калуѓер за да го исповеда познатиот разбојник Иван Роша, кој тешко болен се вратил во родниот крај. Калуѓерот Марко се нафаќа да ја изврши задачата и заедно со Љољо оди во пештерата каде лежи разбојникот. Тој најпрвин одбива да се исповеда, но по упорното убедување најпосле се согласува. Во долгата исповед, калуѓерот излегува вџашен од бројните страшни гревови кои ги направил разбојникот. Кога сака да се врати во манастирот, Љољо го повикува да се врати и тие го наѓаат Роша умрен, потпрен на едно млада јасика. Враќајќи се кон манастирот, фра Марко постојано се прашува, зошто луѓето прават гревови.
2 Осврт кон делото
Четири раскази на Андриќ, „Во мусафирханата“, „Во занданата“, „Исповед“ и „Покрај казанот“, се посветени на католичкиот калуѓер Марко Крнета. Во нив, авторот сликовито го портретирал ликот на калуѓерот како суров селанец, човек на елементарната природа, но со невино срце зачудено пред злото со кое е обвиен светот. Притоа, Андриќ ја создава личноста на фра Марко супериорно интелектуално и несентиментално, но и без иронија кон неговата неученост и примитивност.
Покрај казанот

Покрај казанот (српски: ''Kod kazana'') - расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
За време на своето краткотрајно школување во Рим, во една катакомба, калуѓерот Марко здогледува златен медалјон со ликот на младо момче и таа слика му се врежува длабоко во сеќавањето. Подоцна, по враќањето во Босна, тој упорно се прашува зошто постои зло меѓу луѓето и има голема желба да го поправи светот. Меѓутоа, тој не се одликува со големи способности така што не напредува во свештеничката кариера. Освен тоа, во последно време нему му се случуваат бројни непријатни работи: притворот во Травник, случката со разбојникот Иван Рошо, како и случката со девојката која сака да се потурчи. Сите тие случки внесуваат немир во неговата душа. Есента, за време на печењето на ракијата, во манастирот доаѓаат двајца јаничари. Притоа, едниот од нив, почнува да го расипува казанот и го налутува фра Марко, кој му се заканува со едно вжарено дрво. Тогаш, јаничарот пука во него и набргу фра Марко умира. Бидејќи не се одликува со посебни свештенички квалитети, во книгата на умрените калуѓери само ја запишуваат неговата смрт, без никакви други епитети. Сепак, ноќта, најстариот калуѓер во манастирот ги допишува збировите: „Тој го сакаше манастирот како својата душа. Нека се знае.“
2 Осврт кон делото
Четири раскази на Андриќ, „Во мусафирханата“, „Во занданата“, „Исповед“ и „Покрај казанот“, се посветени на католичкиот калуѓер Марко Крнета. Во нив, авторот сликовито го портретирал ликот на калуѓерот како суров селанец, човек на елементарната природа, но со невино срце зачудено пред злото со кое е обвиен светот. Притоа, Андриќ ја создава личноста на фра Марко супериорно интелектуално и несентиментално, но и без иронија кон неговата неученост и примитивност.
Аникините времиња

„Аникините времиња“ (српски: ''Anikina vremena'') — расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Осврт кон делото
Во расказот „Аникиното време“ е прикажана една жена од поинаков ков, пркосна и свесна за својата сила, но и во портретирањето на овој лик Андриќ пристапил спиритуално психоаналитички, како уметник и мислител кого го интересираат неистражените страни на човековата природа и тајните на човековото срце. Притоа, тој не се задржува на еротичноста на Аника, туку, како лиричар, го привлекуваат сенките во душата, не настанот туку поттекстот од кој произлегува настанот. Во односот на Аника со Михајло се забележува голема драма, но таа не се експонира, туку останува уште потрагично да тлее во длабочината на душата. Исто како и во „Мара Милосница“, Андриќ го искористува преданието за жената која им робува на своите страсти со цел да се соживее со нејзиниот личен живот и така, со помош на својата визија, го претвора преданието во сензибилно ткиво на неразбраниот внатрешен живот.
Мостот на Жепа (расказ)

Мостот на Жепа (српски: ''Most na Žepi'') - расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
Во текот на четвртата година од својата служба везирот Јусуф паднал како жртва на некои сплетки и зимата ја поминал во затвор. Кога бил ослободен и ја продолжил службата, тој почнал да се сеќава на своето родно село во Босна. Набргу, везирот испратил дарови за селската џамија, изградил чешма пред неа и наредил да се направи мост на утоката на реката Жепа во Дрина. За таа цел, везирот го најмил еден италијански неимар, кој за една година го изградил мостот. На враќањето кон Цариград, Италијанецот умрел, а везирот западнал во мрачни мисли за смислата на животот. Притоа, тој ја одбил понудата на еден поет, кој напишал натпис за мостот на Жепа и така мостот останал без никаков знак.
2 Осврт кон делото
Во расказот „Мостот на Жепа“, емоционално и спиритуално, Андриќ ја доживува смислата на контрастот меѓу поетската визија на мостот и суровоста на природата, нивниот траен антагонизам. Во овој расказ, кој е болен запис за трагедијата на човечките и уметничките судбини, хармонично се соединети лирскиот поетски дух, мисловноста и артизмот на Андриќ.
Велетовци (расказ на Иво Андриќ)

Велетовци (српски: ''Veletovci'') - расказ на писателот Иво Андриќ.
1 Содржина
При крајот на Првото српско востание, притиснат од турската војска, ајдукот Стојан пребегнува во своето село Велетово, на границата меѓу Србија и Босна. Таму, тој се засолнува во една напуштена бегова кула, заедно со едно младо момче, но набргу Турците ја опколуваат кулата. Во престрелката, Турците го убиваат момчето, но Стојан нема намера да се предаде. Затоа, Турците го повикуваат стрико му на Стојан, стариот Милое, кој треба да го наговори да се предаде. Меѓутоа, во текот на ноќта, Милое го слуша разговорот меѓу Турците, кои се закануваат дека сурово ќе го мачат ајдукот. Поради тоа, Милое му порачува на Стојан никако да не се предава. Тогаш, Турците го убиваат старецот и повторно започнува нивната опсада на кулата. Меѓутоа, тогаш започнува големо невреме и Стојан ја искористува можноста за да побегне. Останувајќи со празни раце, Турците им ги сечат главите на младото момче и на старецот и ги испраќаат во Белград, како доказ дека е убиен познатиот ајдук Стојан. Така, Милое, кој живеел повлечен и мирен живот, на стари години станал ајдук.
Толедо

Толедо (шпански: Toledo) — град во централниот дел на Шпанија. Се наоѓа на 70 километри јужно од Мадрид. Главeн град на провинцијата Толедо и автономните покраини e Кастиља-Ла Манча. Некогаш бил главен град на Шпанското Царство и на Визиготското Царство и местото каде што биле застапени христијанската, еврејската и маварската култура. Многу прочуени луѓе и уметници се родени или живееле во Толедо, меѓу кои Лопе де Вега, Алфонсо X и Ел Греко. Градот Толедо бил место на значајни историски настани, како што е на пример визиготскиот собир во Толедо. Според пописот од 2015 година, градот има 83.226 жители. Стариот центар на градот се наоѓа на гранитна карпа на 548 метри надморска височина.
Приказна за везировиот слон

Приказна за везировиот слон (српски: ''Priča o vezirovom slonu'') — расказ на писателот Иво Андриќ од 1948 година.
1 Содржина
Откако е сменет босанскиот везир, жителите на Травник упорно се обидуваат да дознаат нешто повеќе за новиот везир, Сеид Али Џелалудин паша. Тој е човек со сиромашно потекло, но кој брзо напредувал во хиерархијата благодарение на својата суровост. Тој е назначен за везир во Босна откако претходно крваво се пресметал со беговите во Битола. И навистина, веднаш по доаѓањето во Травник, везирот извршува масакр над беговите ширум Босна, по што се затвора во својот конак, уживајќи во својата збирка на хартија и моливи. Еднаш, везирот набавува млад слон којшто им прави ситни штети на луѓето во чаршијата. Поради тоа, жителите на Травник, кои живеат во постојан страв од везирот, својата омраза ја насочуваат кон слонот. На една од бројните ноќни седенки, ситните трговци се договараат да испратат делегација кај везирот, но планот пропаѓа, зашто сите бегаат од обврската. Така, еден од нив, Алјо, останува сам и тој ја измислува приказната дека божем самиот бил кај везирот, со молба да набави уште еден слон. Сепак, набргу жителите на градот му подметнуваат на слонот јаболко наполнето со мелено стакло и слонот се разболува. Низ градот се шири веста дека слонот умрел, но потоа се открива дека тој е жив. Пролетта, везирот е сменет од функцијата и тој извршува самоубиство, а потоа жителите на Травник го трујат слонот.
2 Занимливости
Во овој расказ Иво Андриќ ја спомнува Битолската чаршија и нејзината генијална урбанистичка целина, зборувајќи за неа како за најзначајната попатна станица по Стамбол.
Тадеуш Слобоѓанек

Тадеуш Слобоѓанек (26 април 1955, Јенисејск, СССР) – полски драмски писател, режисер и театарски критичар.
1 Животопис
Слобоѓанек е роден на 26 април 1955 во градот Енисејск, во Сибир, но набргу по неговото раѓање семејството се преселува во Полска, населувајќи се во Бјалисток. Завршил театарски студии на Јагелонскиот универзитет во Краков.
2 Творештво
Своите театарски критики Слобоѓанек ги објавувал во краковското списание „Студент“ и во неделникот „Политика“, под псевдонимот Јан Коњецполски. Како драмски писател дебитирал во 1980 година во Куклениот театар во Бјалисток. Во 2001 година започнал да предава на Лабораторијата за репортажа при Одделот за новинарство на Универзитетот на Варшава. Во 2010 година станал директор/режисер на варшавскиот „Театар на Воли“, каде во 2009 година премиерно била поставена неговата драма „Нашиот клас“. Следната година, оваа драма била номинирана за престижната полска награда „Нике“, а „Европската театарска конвенција“ ја вброила меѓу најдобрите современи европски драмски текстови напишани во 2009 и 2010 година. Во мај 2012 година бил заначен за директор на Драмскиот театар „Густав Холобек“.
Битлси: Осум дена во неделата

Битлси: Осум дена во неделата (англиски: ''The Beatles: Eight Days a Week – The Touring Years'') – британско-американски документарен филм од 2016 година, во режија на Рон Хауард, а според сценариото на Марк Монро и П. Г. Морган.
1 Содржина
Во филмот се прикажуваат деновите од создавањето на „Битлси“, со нагласок на годините 1963-1966, кога групата доживеала незапаметена светска слава. Во филмот, членовите на групата и бројни други музичари, новинари и глумци зборуваат за големата еуфорија поврзана со нивните плочи и концерти, за притисокот на славата, за повремените кризни настани итн. На свој уникатен начин, режисерот одговара на прашањето: како „Битлси“ се носеле со славата и притисокот? Во филмот се прикажани делови од оригинални интервјуа, архивски снимки и настапи во живо.