Holacanthus ciliaris

''Holacanthus ciliaris'', позната и како сина ангелска риба, златна ангелска риба или жолта ангелска риба, е вид морска риба што се наоѓа во западниот Атлантски Океан. Тоа е бентал (океански дно) вид на топли води што живее во корални гребени. Позната по својата сина и жолта боја и карактеристична точка или „круна“ на челото. Оваа круна ја разликува од тесно поврзаната и слична на ''Holacanthus bermudensis'', со која се преклопува во опсегот и може да се меша потомството.
Возрасните ''Holacanthus ciliaris'' се селективни во исхраната и првенствено се хранат со сунѓери. Нивната социјална структура се состои од хареми кои вклучуваат еден мажјак риба и до четири женки риби. Тие живеат на територија каде што женките бараат храна одделно и за нив се грижи мажјакот. Размножувањето кај овој вид се случува во близина на полна месечина. Проѕирните јајца пловат во водата сè додека не се отворат. Младите единки од овој вид имаат различна боја од возрасните и се однесуваат како риби чистачи.
''Holacanthus ciliaris'' е популарна во трговијата за аквариуми и е особено чест вид што се извезува од Бразил. Во 2010 година, била оценета како незагрозен вид од страна на Меѓународната унија за зачувување на природата, бидејќи дивата популација изгледала стабилна.
1 Таксономија
''Holacanthus ciliaris'' првпат е опишана како ''Chaetodon ciliaris'' во 1758 година од Карл Линеј во 10-то издание на неговата ''„Система Натура“'', со типска локација дадена како „Западен Атлантик/ Кариби “.Во 1802 година, францускиот природонаучник Бернар Жермен де Ласепед ја префрлил во родот ''Holacanthus'', чие име е изведено од старогрчкиот ὅλος ( ''hólos'' ), што значи „полн“, и ἄκανθα ( ''ákantha'' ), што значи „’рбет“. Неговото специфично име ''ciliaris'' значи „р'бет“, што се однесува на неговите ''squamis ciliatis'' („цилијатни лушпи “). Други вообичаени имиња за видот се „сина ангелска риба“, „златна ангелска риба“ и „жолта ангелска риба“.
Морските ангелски риби од родот ''Holacanthus'' веројатно се појавиле помеѓу 10,2 и 7,6 години. пред милиони години (мегагодини). Најбазалниот вид е гвинејската ангелска риба (''Holacanthus africanus'') покрај брегот на Западна Африка, што укажува дека лозата го колонизирала Атлантикот од Индискиот Океан. Затворањето на Панамскиот Истмус 3,5–3,1 милиони години довело до одвојување на видот од тропскиот источен Пацифик. Најблизок роднина и сестрински вид на ''Holacanthus ciliaris'' е ''H. bermudensis'', од која се одвоила пред околу 1,5 милиони години. Познато е дека се вкрстуваат, создавајќи хибрид познат како риба-ангел Таунсенд кој има карактеристики слични на двата вида. Рибата-ангел Таунсенд е плодна, а единките можат да се размножуваат и едни со други и со двата вида.''Holacanthus ciliaris'' има широко, сплескано, овално тело со триаголна опашка перка, намалена, затапена муцка и мала уста што содржи заби слични на влакна. Грбната перка содржи 14 боцки и 19-21 меки зраци, а аналната перка има 3 боцки и 20-21 меки зраци. Грбната и аналната перка висат зад телото. Овој вид достигнува максимална вкупна должина од 45 сантиметри и тежина од 1600 грама. Мажјаците може да бидат поголеми од женките.
Видот е покриен со жолти сино-зелени лушпи, со светло жолта опашка, градни и карлични перки. И грбната и аналната перка имаат портокалово-жолти краеви, додека градните перки имаат сини дамки во основата. На челото има дамка или „круна“ слична на око, која е кобалтно сина со електрично син надворешен прстен и испрекината со електрично сини точки. Оваа круна е главната карактеристика што го разликува видот од бермудската сина ангелска риба. Младенчињата се темно сини со светло сини вертикални ленти и жолта пекторална површина. Тие личат на млади сини ангелски риби и се разликуваат по позакривени вертикални ленти. Растечките млади развиваат преодни обрасци како што ја достигнуваат својата возрасна боја.
Седум други обоени морфи се регистрирани покрај брегот на архипелагот Свети Петар и Свети Павле, Бразил. Најчесто регистрираната е претежно златна или светло портокалова морфија. Другите морфи може да бидат светло сини со малку жолта, црна или бела обоеност или дури и целосно бели. Друга обоена морфија е регистрирана кај Драј Тортугас, Флорида, во 2009 година. Оваа риба била претежно кобалтно сина со бели и жолто-портокалови обоени области.
Постојат записи за најмалку две ''Holacanthus ciliaris'' во Свети Петар и Свети Павле со скелетна деформација „мопчева глава“, згмечена горна вилица и долна вилица што штрчи. Ваквите деформации најчесто се јавуваат кај риби во заробеништво.
2 Екологија
''Holacanthus ciliaris'' се наоѓаат во тропските и суптропските области на Западниот Атлантски Океан околу бреговите и островите на Америка. Тие се наоѓаат од Флорида по должината на Мексиканскиот Залив и Карипското Море до Бразил. Нивниот опсег се протега дури до Бермуда и архипелагот Свети Петар и Свети Павле на исток.''Holacanthus ciliaris'' се бентални или живеат на дното и се наоѓаат од плитки води близу до брегот до 70 м.Тие живеат во корални гребени, претпочитајќи меки корали и пливаат сами или во парови.''Holacanthus ciliaris'' се хранат со сунѓери, туникати, медузи, корали, планктон и алги. Младите единки дејствуваат како почисти риби и ги населуваат и отстрануваат ектопаразитите од поголемите риби. Во близина на островот Сент Томас и Салвадор, Баија, 90% од исхраната на возрасните единки се сунѓери. Во близина на архипелагот Свети Петар и Свети Павле, може да се конзумираат повеќе од 30 видови плен, од кои 68% се сунѓери, 25% се алги и 5% се мовести животни. ''Holacanthus ciliaris'' се чини дека се селективни во исхраната бидејќи процентот на плен во нивната исхрана не корелира со нивното изобилство. На ниво на вид, ангелските риби од архипелагот Свети Петар и Свети Павле се насочуваат кон помалку вообичаените сунѓери ''Geodia neptuni'', ''Erylus latens'', ''Clathria calla'' и ''Asteropus niger''.
3 Животен циклус
Мажјаците имаат големи територии со харем од две до четири женки. Малку е познато за сексуалниот развој на видот, иако се претпоставува дека се протогини хермафродити. Најголемата харемска женка може да се трансформира во мажјак ако територијалниот мажјак исчезне. Околу пладне, женките бараат храна поединечно на различни локации. Мажјакот се грижи за секоја од нив, брзајќи кон нив, кружејќи околу нив и хранејќи се покрај нив. Мрестењето кај овој вид се случува преку целата година. Се забележува некаде околу полна месечина.
Додворувањето вклучува мажјакот да ѝ ја покаже својата страна на женката и да шлапка со пекторалните перки кон неа или да лебди над нив. На почетокот на мрестењето, женката плива кон површината, а мажјакот плива под неа со муцката притискајќи на нејзиниот отвор. Потоа тие ги положуваат своите јајца и сперма во водата. Женката испушта помеѓу 25 и 75 илјади јајца дневно. По мрестењето, парот се дели и се упатува назад кон дното на океанот.
Проѕирните јајца се пелагични и остануваат суспендирани во водата 15-20 часа. Изведените ларви имаат голема жолчка од кесичка без функционални очи, црево или перки, но два дена подоцна, жолчката се апсорбира, а ларвите имаат поголема сличност со рибите. Овие ларви се хранат со планктон и растат брзо. Помеѓу три и четири недели, кога ќе достигнат должина од 15 до 20 милиметри (0.6 до 0.8 ин), тие се спуштаат на подот како млади. Младите живеат сами и на територии што опфаќаат сунѓери за прсти и корали, каде што воспоставуваат станици за чистење за други риби.
4 Човечки интеракции
''Holacanthus ciliaris'' обично не се јадат ниту се ловат комерцијално. Тие се ловат главно за аквариумска трговија, каде што се многу ценети. Како млади, ангелските риби можат да се прилагодат на јадење типична аквариумска храна и затоа имаат поголема стапка на преживување од единките земени како возрасни, што бара поспецијализирана исхрана.
Во Бразил, ''Holacanthus ciliaris'' е најчестата морска украсна риба што се продава на брод. Од 1995 до 2000 година,43.730 примероци биле тргувани во Форталеза на североистокот од државата. Во 2010 година, к''Holacanthus ciliaris'' била оценета како незагрозен вид од страна на МСЗП, бидејќи видот се лови значително само во близина на Бразил, а дивата популација се чинела безбедна.
''Holacanthus ciliaris'' се фатени во источното Јадранско Море, во Хрватска, во 2011 година, и во Средоземното Море, во Малта, во 2020 година. Овие се веројатни воведувања од аквариумската индустрија, а не природни колонизации. Во 2015 година, ангелска риба воведена од аквариум била пронајдена во Црвеното Море на Коралната плажа во Еилат, Израел. Нејзиниот бубрег бил заразен со болеско-придонесна бактеријата ''Photobacterium damselae piscicida'', која претходно не беше забележана кај рибите во Црвеното Море, што предизвикало загриженост дека би можела да ги зарази домашните риби.