Атлантска есетра

Атлантската есетра (''Acipenser oxyrinchus'') -голем вид есетра кој е роден на двете страни на Атлантскиот Океан и придружните речни сливови. Таа е член на семејството Estera и, заедно со другите есетри, понекогаш се смета за жив фосил. Главниот опсег на атлантската есетра е во источна Северна Америка, протегајќи се од Њу Бранзвик, Канада, до источниот брег на Флорида, САД. Високо загрозена популација се јавува во Балтичкиот Регион на Европа (денес само преку проект за реинтродукција).
Атлантската есетра била во големо изобилство кога првите европски доселеници пристигнале во Северна Америка, но оттогаш се намалила поради прекумерен риболов, загадување на водата и пречки во живеалиштата како што се браните. Се смета за загрозена, па дури и локално исчезната во многу од нејзините оригинални живеалишта. Рибата може да достигне 60 години, 4,6 метри во должина и над 360 килограми во тежина.
1 Таксономија
Заедно со својот роднина, европската морска есетра (A. sturio), атлантската есетра е еден од најбазичните членови на лозата на есетри. Заливската есетра (A. desotoi), ендемска во реките што го исцедуваат Мексиканскиот Залив во југоисточниот дел на Соединети Американски Држави, порано се сметала за подвид на атлантската есетра. Сепак, филогенетските проучувања сугерираат дека и двата вида имаат доволна генетска раздвоеност за да се квалификуваат како посебни видови. Се смета дека двата вида се раздвоиле за време на плеистоценот.
1.1 Балтичка популација
Денес речиси изумрената популација на есетра во областа на Балтичкото Море припаѓа на атлантската есетра ''A. oxyrinchus'', а не на европскиот вид ''A. sturio'' како што се сметало. ''A. oxyrinchus'' се преселил во Балтичкото Море пред околу 1300 години и го заменил домородниот ''A. sturio''.
Последниот познат примерок на атлантска есетра во балтичкиот регион бил забележан во 1996 година во близина на Мухума во Естонија. Тој бил 2,9 метри долг со тежина од 136 килограми, и се проценува дека е стар околу 50 години.
2 Физички изглед
Наместо да има вистински лушпи, атлантската есетра има пет реда коскени плочи познати како лушпи. Примероци со тежина над 362 кг и речиси 15 стапки во должина биле регистрирани, но тие обично растат до и не повеќе од 140 килограми. Неговата обоеност се движи од синкаво-црна и маслинесто зелена на грбот до бела на долната страна. Има подолга уста од другите есетри и има четири мрени од страната на устата.
3 Однесување
Есетрите се анадромни видови кои живеат осамени или во мали групи. Тие се преселуваат низводно во пролет поради мрестење. Есетрите имаат тенденција да ги населуваат плитките води на крајбрежните делови, крајбрежните и естуарските области на мекото дно во морето и можат да живеат до длабочина од 49 метри. Возрасните единки се миграциски додека се на море и ќе прават долги миграции кон крајбрежните области, додека младите единки ќе останат во свежа или соленкаста вода сè додека не наполнат помеѓу две и пет години. Сепак, многу ларви и млади единки почнуваат да се преселуваат и да се распрснуваат на мали растојанија од нивните места за мрестење.
Есетрите се најпознати по тоа што се хранат со ракови, црви и мекотели.
Есетрите може да имаат своја хиерархиска подреденост, при што големите риби се доминантни кога се натпреваруваат за ограничен простор за барање храна.
4 Животен циклус
Атлантската есетра под шест години останува во соленкастата вода каде што се родила пред да се пресели во океанот. Може да е 0,91 - 1,52 метри долга во оваа фаза. Во областите каде што се присутни и кратконосите есетри, возрасните единки од тој вид можат да бидат, и историски гледано, постоеле со векови, помешани со незрелата атлантска есетра. Кога се зрели, тие патуваат спротиводно за мрестење. Женките можат да положат 800.000 до 3,75 милиони јајца во една година, правејќи го тоа на секои две до шест години. По положувањето на јајцата, женките се враќаат низводно, но мажјаците можат да останат спротиводно по мрестењето сè додека не бидат принудени да се вратат низводно од сè постудената вода. Тие дури можат да се вратат во океанот, каде што остануваат во близина на крајбрежјето.
Видот е познат и по своето повремено „''скокање''“, при што рибата излегува целосно од водата со силно движење кое може да биде опасно за сè што има несреќа да биде удрено. Точната причина зошто есетрата скока останува непозната, иако некои научници сметаат дека скокањето е форма на групно општење.
5 Закани
Есетрите се широко распространети по должината на атлантскиот брег на Соединетите Американски Држави. Нивната широка распространетост и склонетоста за раселување довеле до бројни подпопулации на есетра. Овој вид бил регистриран како ранлив и е изложен на ризик да стане загрозен вид поради изградба на брани, багерирање, отстранување на отпад, екстракција на подземни води, наводнување, промени во протокот и други повлекувања на површински води.
5.1 Жетва
Првично, атлантската есетра се сметала за безвредна риба. Нејзината груба кожа често ги кинела мрежите, спречувајќи ги рибарите да ловат попрофитабилна риба. Есетрата била еден од видовите риби ловени во првиот северноамерикански комерцијален риболов и била првата „култура“ собрана во Џемстаун, Вирџинија. Други риболовни објекти по должината на атлантскиот брег ја ловеле за користење како храна, кожен материјал што се употребува во облеката и книговезот, и шмиргла, желатинозна супстанца која се употребува за бистрење желеа, лепила, вина и пиво. Сепак, главната причина за лов на есетра била висококвалитетниот кавијар кој можел да се направи евтино од нејзините јајца, наречен црно злато од водните луѓе. Кон крајот на 19 век, седум милиони фунти месо од есетра биле извезувани од САД годишно. Сепак, за неколку години, таа количина се намалила на 22.000. Бројот подоцна се зголемил на околу 200.000 годишно во 1950-тите.
5.2 Подложност на антропогени нарушувања
Постојат голмем број на подвидови со широка распространетост по должината на атлантскиот брег на Северна Америка. Утврдувањето на различни сегменти на популацијата (РСП) е проблематична поради способноста на есетрите да се распрснат толку широко. Сепак, можно е да се направи одредена карактеризација на генетската диференцијација и да се процени протокот на гени. Овој метод е користен за да се утврди можноста за наведување според Законот за загрозени видови на САД.
Карактеристиките и животниот тек на есетрата ја прават подложна на антропогени нарушувања и го отежнуваат обновувањето на популацијата. Тие имаат доцна сексуална зрелост, само умерена плодност и се мрестат со ниски фреквенции. Женките се мрестат еднаш на секои три до пет години, а мажјаците на секои една до пет години. Ова се должи на нивната способност да живеат екстремно долго време (различни подвидови можат да имаат животен век од десет до шеесет години).
Популацијата на атлантските есетри драматично се намалила поради прекумерно ловење. Кон крајот на 19 век било забележано зголемување на побарувачката за кавијар, што довело до прекумерен риболов на атлантската есетра. Денес, само 22 од нејзините 38 оригинални реки за мрестење сè уште имаат одржливи популации на видот. Тие се особено подложни на смртност од случаен улов поради многуте риболовни објекти што постојат во нивните родени естуари. Нивниот опсег на живеалишта, кој обично вклучува крајбрежни места за мрестење и крајбрежни миграции, ја прави есетрата во контакт со крајбрежните риболовни објекти.
5.3 Ефекти од хипоксија
Хипоксијата во комбинација со високите температури на водата во лето се покажала како постојана со намалените стапки на преживување на младите есетри во Чесапик Беј.
Хипоксијата се дефинира како ниски нивоа на кислород во околината, што може да биде многу штетно за организмите кои живеат во хипоксична водна површина. Честопати, долните региони на водниот столб ќе бидат похипоксични од горните нивоа, поблиску до површината. Кога пристапот до површината е одбиен, ситуацијата е смртоносна за есетрата. Зголемената инциденца на летна хипоксија довело, делумно, до деградација на многу живеалишта за одгледување есетра во Соединетите Американски Држави.
6 Заштитен статус
Во февруари 2012 година, атлантската есетра била наведена од Националната служба за рибарство на океанската и атмосферската администрација според Законот за загрозени видови (ЗЗВ). Четири различни сегменти на популацијата (РСП) биле наведени како загрозени (Њујоршкиот Залив, Чесапик Беј, Каролина и Јужен Атлантик), додека еден бил наведен како загрозен (Мејнски Залив). Постојат загрижености дека изградбата на мостот за замена на Тапан Зи што ги поврзува округот Рокланд со округот Вестчестер во Њујорк, во реката Хадсон, може да влијае на еколошката стабилност на есетрата во регионот.
Американското друштво за рибарство ја смета рибата за загрозена низ целиот нејзин опсег, иако се смета дека повеќе не го населува целиот опсег како што некогаш живеел. Во сливот на Чесапик, реката Џејмс во Вирџинија е едно од последните потврдени места за задржување на популацијата на тој регион. Во мај 2007 година, едно истражување заробило 175 есетри во реката, при што 15 примероци надминале должина од 1,5 метри. Истражување базирано на улов на жива атлантска есетра во делот од заливот во Мериленд открило голем број пријавени заложби во 2005–06 година.
Во 2016 година, Националната служба за морски риболов ја разгледала можноста за прогласување на шеснаесет реки за загрозено живеалиште, што би барало поголемо внимание да се посвети на употребата на реките што влијае на рибите. Потоа, во 2018 година, Националната служба за морски риболов всушност мапирала вкупно триесет и едно критично речно живеалиште по должината на атлантските брегови на Соединетите Американски Држави.
Популациите драматично се намалиле во последните векови, па дури и исчезнале во балтичките држави во доцниот 20 век. Канализацијата и бариерите биле дел од причините за намалувањето што влијаело на миграцијата, заедно со загадувањето. Од 1996 година се прават обиди за обновување на балтичките есетри, при што се употребувале американски донорски популации поради генетски сличности. Повторно воведување со фокус на враќање на овие есетри на нивните родни места за мрестење. NatureServe го смета видот за ранлив. Во 2009 година започнал германско-полски проект за повторно воведување на есетрата во Балтичкото Море со пуштање примероци фатени во канадската река Сент Џон во Одра, река на границата помеѓу Германија и Полска каде што видот некогаш се мрестил. Проектот се проширил во текот на 2013 година за да ја вклучи и Естонија, каде што едногодишните млади примероци биле пуштени во реката Нарва. Популацијата на балтичките есетри се смета за критично загрозена од Меѓународниот сојуз за заштита на природат.
Во 2012 година, атлантската есетра добила заштита според Законот за загрозени видови.
6.1 Ознака за заштита
МСЗП: Ранлив
CITES: Додаток II
Американското друштво за рибарство ја смета оваа риба за загрозена во сите потоци освен оние што зависат од зачувување во реките Хадсон, Делавер и Алтамаха.
Атлантската есетра на реката Делавер е наведена во ЕСА како дел од посебниот сегмент на популацијата на Њујоршкиот Залив (ПСП), кој ги вклучува сите атлантски есетри кои се мрестат во сливовите што се влеваат во крајбрежните води од Чатам, Масачусетс, до границата Делавер-Мериленд на островот Фенвик,Чесапик Беј ПСП, Каролина ПСП и Јужноатлантска ПСП, додека ПСП на Мејнскиот Залив е наведен како загрозен. Популациите со канадско потекло моментално не се наведени според американската ЕСА. Национална служба за морски рибарство верува дека помалку од 300 возрасни единки во мрестење има во популацијата на реката Делавер; пред нешто повеќе од 100 години проценетата популација била 180.000 возрасни женки во мрестење.
6.2 Управување
Атлантската есетра денес е загрозен вид. Управувањето со видот во голема мера се базира на ограничување на риболовот на видот. Ова помага да се ограничи смртноста на есетрата при риболов на случаен улов.