Безсмертновит

Безсмертновит, поретко ''бессмертновит'' (|Безсмертновит) — многу редок суперген минерал од класата на сулфиди, комплексен по состав: мешан плумботелурид од злато, бакар, железо, сребро од ''билибинската група'' со пресметковна формула Au<sub>4</sub>Cu(Te,Pb).
Минералот е откриен во 1978 година на златното наоѓалиште Агинское (средна Камчатка), безсмертнивите се издвојуваат меѓу сите други рудни минерали со својата необично висока заситеност и чистота на бојата (портокалово-жолта), надминувајќи дури и златото. Во 1979 година, новиот минерал бил именуван во чест на брачниот пар познати московски минералози: Владимир и Маријана Безсмертнаја. Коавтори на откритието беа двајца московски научници, геологот Ернст Спиридонов и минералогот Татјана Чвилева.
1 Историја на откритието и име
Златното наоѓалиште Агинское (средна Камчатка, Бистрински округ) е откриено во 1964 година и не било веднаш вклучено во планот за индустриски развој. Како дел од работата за истражување и истражување спроведена од 1973 до 1985 година, групи геолози и минералози од целиот Советски Сојуз работеле во областа. За време на истражувањето на наоѓалиштето, откриени се и регистрирани неколку претходно непознати минерали со комплексен состав, од кои еден бил нов и необичен по структура плумботелурид со многу висока содржина на злато, првпат пронајден во 1978 година, а следната година го добил името безсмертновит.
Меѓународно прифатеното име на минералот ја репродуцира старата (црковнословенска) транскрипција на зборот ''„бессмертие“'' (|бессмертие, бесмртност), кој престанал да биде граматичка норма во 19 век, меѓутоа, зачуван во разни јазични формации од раните времиња. Особено, правописот „безсмертие“ (|безсмертие) бил зачуван меѓу корпусот на стари руски презимиња, чиј правопис не беше ажуриран или во модерната украинска верзија. На овој начин новиот минерал доби необично име (необично дури и за рускиот јазик), дадено во чест на брачна двојка составена од авторитетен московски минералог, водечки вработен во IMGRE и специјалист во областа на природните телуриди, Маријана Безсмертнаја (1915-1991) и нејзиниот сопруг, Владимир Безсмертнаја (1912-2002), специјалист во областа на геологијата на рудните наоѓалишта. Покрај тоа, токму Маријана Безсмертнаја инсистираше да се вклучи името на нејзиниот сопруг во списокот за номинирање на минералот безсмертни, сметајќи се себеси за дел од семејниот научен тандем. Ова беше нејзиното единствено барање (важен услов) до Татјана Чвилева и Ернст Спиридонов кога го номинирал минералот за одобрување од страна на комисијата на Академијата на науките и Министерството за геологија на СССР во 1979 година. Инаку, таа не дала согласност за такво име за минералот.
На почетокот, визуелно класифициран како природно интерметално соединение на злато, минералот речиси веднаш предизвика научни дискусии, придружени со низа спектрални и радиографски студии. Во финалната верзија, минералот бил класифициран како комплексна класа на плумботелуриди.
Типични примероци на безсмертнивит се наоѓаат во колекцијата на Институтот за минералогија, геохемија и кристална хемија на ретки елементи и во минералошкиот музеј Ферсман.
2 Класификација
Бидејќи безсмертнивитеот бил препознаен како посебен минерал дури во 1979 година, тој сè уште не е наведен во 8-то издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирана во 1977 година.
Во „Именикот на минерали Лапис“, последен пат ревидиран во 2018 година, кој сè уште ја следи структурата на постарата класификација на Карл Хуго Штрунц, на минералот му е доделен системскиот и минералниот број II/A.03-010. Во „Системот Лапис“, ова одговара на класата „сулфиди и сулфосали“ и, во рамките на тоа, на поделбата „легури и соединенија слични на легури“, каде што безсмертнивитеот, заедно со билибинскитот и малдонит, формира неименувана група со системски број II/A.03.
Именик на минерали „Лапис“ Деветтото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирано од IMA во 2009 година, го сместува безсмертовитот во поделбата „Метални сулфиди, M:S > 1:1 (главно 2:1).“ Оваа поделба е понатаму поделена според доминантните метали во соединението, така што, врз основа на неговиот состав, минералот се наоѓа во поделбата „со бакар (Cu), сребро (Ag), злато (Au)“, каде што е единствен член на неименувана група со системски број 2.BA.45.
Во Дана класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски јазик, безсмертовитот има системски и минерален број 02.01.05.01. Ова исто така одговара на класата „сулфиди и сулфосали“ и, во рамките на тоа, на поделбата „сулфидни минерали“. Тука се наоѓа во рамките на подразделот „Сулфиди – вклучувајќи селениди и телуриди – со состав AmXp, со m:p > 3:1“ како единствен член во неименувана група со системски број 02.01.05.
3 Својства
Безсмертовитот има форма на ламеларно издолжено зрно со неправилна форма со големина не поголема од 0,2 × 0,05 мм. Во рефлектирана светлина и под микроскоп, минералот наликува на злато и има многу светла портокалово-жолта боја, иако има помала рефлектанца. Тој е анизотропен во неутрални сиви нијанси.
Карактеристична оптичка карактеристика на новите минерали од билибинската плумботелуридна група, особено безсмертовитот, е екстремно високата сатурација и чистота на бојата. Дотогаш, највисоките вредности за овој параметар беа карактеризирани само со злато, кое имаше индикатор ''p'' = 48%, во однос на белиот извор на светлина. Сепак, сличниот индикатор за безсмертовитот е значително повисок од златото (''p'' = 62%). Минералот е непроѕирен, има силен метален сјај и портокалова нијанса, што потсетува на бакарно злато. Екстремно високата сатурација на бојата на безсмертовитот е утврдена како ''највисока'' од сите познати рудни минерали.
Во рефлектираната светлина, безсмертовитот е сличен на златото, поради што лесно се открива меѓу агрегатите на билибинскит, богдановит и други минерали од групата: тој е најлесниот од нив, има богата портокалово-жолта боја, а кај вкрстените николи е слабо анизотропен во сиви тонови. Минералот има метална електрична спроводливост.
4 Формирање на минерали
Безсмертновитот е пронајден во вулканско наоѓалиште со доминација на златни телуриди во супергенските зони. Најчесто се наоѓа во асоцијација со два други минерали од неговата група: билибинскит и богдановит, повремено во форма на рабови или инклузии во зрна од природно злато, а се среќава и со рикардит и други телурити.
Плумботелуридите и стибиоплумботелуридите Au-Cu(Ag)-Fe се развиваат во кората на распаѓање (во зоната на цементација) на наоѓалиштата на злато-телуриди. Билибинскиот, богдановитот и безсмертновитот содржат околу 50, 65 и 75 масени проценти злато, соодветно. Макроскопски тие наликуваат на борнит. Тврдоста на овие минерали е значително поголема од онаа на природното злато. Во супергенските зони, минералите од групата ги заменуваат хипогенскиот костовит, кренерит, силванит, нагјагит и алтаит. За возврат, златните плумботелуриди не се стабилни во зоните на оксидација; тие се заменуваат со фино заоблено злато и телурити Cu, Pb, Fe.
5 Појава
Безсмертновитот е многу редок минерал кој се формирал во зоните на атмосферско распаѓање на златни телуриди. Типичното наоѓалиште е полуостровот Камчатка (златно наоѓалиште Агинское) на рускиот Далечен Исток, каде што минералот е откриен во 1978 година. Во 1990-тите, безсмертновитот бил пронајден во слични услови на минерализација на неколку наоѓалишта на златни телуриди лоцирани низ целиот свет. Најпознати од нив: Манка (округ Куршим, регион Источен Казахстан), две наоѓалишта во покраината Шандонг (североисточна Кина); Плавица-Златица (Македонија) и Трикси (Јута). Исто така, постојат податоци за најновите наоди на безсмертновитот на наоѓалиштето Приозерное (Северен Урал).