Награда Ханс Кристијан Андерсен

Наградата Ханс Кристијан Андерсен или наградата Андерсен е најпознатата меѓународна награда за детска литература. Наградата ја доделува Меѓународниот одбор за книги за млади (|International Board on Books for Young People, IBBY), на секои две години, на еден писател и еден илустратор на детски книги, за нивниот „траен придонес во детската литература“. Во 1956 г. била прв пат доделена на писател, додека наградата за илустрација прв пат била доделена во 1966 г. Таа понекогаш се нарекува „Нобелова награда за детска литература“.
Наградата е именувана по Ханс Кристијан Андерсен, дански писател на бајки од 19 век. Секој победник добива златен медал Ханс Кристијан Андерсен и диплома. Медалите се доделуваат на биеналниот конгрес на IBBY.
1 Историја
Меѓународниот одбор за книги за млади (МОКМ) бил основан од Јела Лепман во 1950-тите. ''Наградата Ханс Кристијан Андерсен'' за прв пат била предложена во 1953 г. и доделена три години подоцна, во 1956 г. Била создадена по Втората светска војна со цел да се поттикне развојот на висококвалитетни книги за деца. Наградата првично се доделувала на секои 2 години за индивидуални дела објавени во претходните две години. Од 1962 г. формалните критериуми за доделување на наградата биле променети. Наградата се доделува на „жив автор за кој се смета дека дал траен придонес кон добрата литература за млади луѓе. При доделувањето на медалот ќе бидат земени предвид целокупните дела на авторот“.
МОКМ во 1966 г. ја проширил и на илустратори од поради зголемување на квалитетот на сликовниците. Од 1966 до 1996 година второпласираните автори добиваат „Исклучителна препорака“ а од 1998 година ова било заменето со список од три до четири „финалисти“.
Наградата понекогаш се нарекува „Мала Нобелова награда“ или „Нобелова награда за детска литература“ и се наведува како „најважна активност“ на МОКМ. Од 1992 г. покровител на наградата е кралицата Маргарета II од Данска.
2 Жири
Добитникот ''на наградата Ханс Кристијан Андерсен'' го избира жири составено од Извршниот комитет на МОКМ. Претседателот на жирито го избира Генералното собрание на МОКМ. Првично имало седум членови, па осум, а од 2000 г. жирито броело десет членови. Две години подоцна, жирито било поделено на пет члена со фокус на пишување, а другите пет се занимавале со илустрации. Од жирито се очекува да биде компетентно во детската литература и да претставува разновидна група. Обично потребни се шест месеци за да се разгледаат кандидатите и да се избере победник.
Јела Лепман беше претседател на жирито од 1956 до 1961 г. и останала член на жирито сè до нејзината смрт во 1970 г. најпрво како претседател на МОКМ, а потоа и како почесен претседател. Тековните четиригодишни мандати опфаќаат два циклуса на доделување награди. Други значајни претседатели биле Вирџинија Хавиленд (1970–1974), Патриша Крамптон (1982–1986) и Ана Марија Машадо (1986–1990).
3 Победници
Година, Писци, Илустратори
Добитник, Држава, Добитник, Држава
1956., Елинор Фарџеон, OK
1958., Астрид Линдгрен, Шведска
1960., Ерих Кестнер, Германија
1962., Мејндерт ДеЏонг, САД
1964., Рене Гијо, Франција
1966., Туве Јансон, Финска, Алоис Кариџет, Швајцарија
1968, Џејмс Крус, Германија, Јиржи Трнка, Чехословачка
Хосе Мариа Санчез-Силва, Шпанија
1970., Џани Родари, Италија, Морис Сендак, САД
1972., Скот О'Дел, САД, Иб Спанг Олсен, Данска
1974., Мариа Грипе, Шведска, Фаршид Месхали, Иран
1976., Сесил Бодкер, Данска, Татјана Маврина, Совјетски Савез
1978., Пола Фокс, САД, Свенд Ото С., Данска
1980., Бохумил Риха, Чехословачка, Суекиќи Акаба, Јапонија
1982., Лижја Божунга Нунеш, Бразил, Збигњев Ричлицки, Пољска
1984., Кристина Нестлингер, Австрија, Мицумаса Ано, Јапонија
1986., Патриша Рајтсон, Австралија, Роберт Ингпен, Австралија
1988., Ени М. Г. Шмит, Холандија, Дусан Калај, Чехословачка
1990., Турмуд Хауген, Норвешка, Лизбет Цвергер, Австрија
1992., Вурџинија Хамилтон, САД, Квета Пацовска, Чехословачка
1994., Миќио Мадо, Јапонија, Јорг Мјулер, Швајцарија
1996., Ури Орлев, Израел, Клаус Енсикат, Германија
1998., Катарина Петерсон, САД, Томи Унгерер, Франција
2000., Ана Марија Машадо, Бразил, Ентони Браун, ОК
2002., Ејдан Чемберс, ОК, Квентин Блејк, ОК
2004., Мартин Вадел, Ирска, Макс Велтијс, Холандија
2006., Маргарет Махи, Нов Зеланд, Волф Ерлбрух, Германија
2008., Јург Шубигер, Швајцарија, Роберто Иноќенти, Италија
2010., Дејвид Алмонд, ОК, Јута Бауер, Германија
2012., Марија Тереза Андруето, Аргентина, Петер Сис, Чешка
2014., Нахоко Уехаши, Јапонија, Роџер Мело, Бразил
2016., Цао Венсјуен, Кина, Ротраут Сузан Бермер, Германија
2018., Еико Кадоно, Јапонија, Игор Олејников, Русија
2020., Жаклин Вудсон, САД, Албертина Зуло, Швајцарија
2022., Мари-Од Мјурај, Франција, Сузи Ли, Јужна Кореја