Бела Лугоши

Бела Ференц Дежо Блашко (; 20 октомври 1882 година — 16 август 1956), подобро познат како Бела Лугоши (/ l ə ɡ oʊ s i /, ) — унгарско-американски глумец познат по прикажувањето на грофот Дракула во филмот од 1931 година и за неговите улоги во други хорор-филмови.
Откако глумел во мали дела на сцената во неговата родна Унгарија, Лугоши ја добил својата филмска прва улога во 1917 година. Тој морал да ја напушти земјата по неуспешната Унгарска комунистичка револуција од 1919 година. Тој дејствувал во неколку филмови во Германија пред да пристигне во Соединетите Држави како морнар на трговски брод.
Во 1927 година, тој се појавил како грофот Дракула во адаптација на Бродвеј во романот Брам Стокер. Подоцна се појавил во класичниот филм "''Дракула"'' од Universal Pictures. Во текот на 1930-тите години, тој заземал важна улога во популарните хорор филмови, со источноевропски амбиент, но неговиот унгарски нагласок го ограничил неговиот репертоар, и тој неуспешно се обидувал да избегне типизирање.
Во меѓувреме, тој честопати бил поврзан со Борис Карлоф, кој бил во можност да бара највисока наплата. На негова фрустрација, Лугоши, повелба на членот на Американското филмско здружение за филмски глумци, повеќе се ограничувал за помали делови, главно вработени во студиото, за да можат да го стават неговото име на постерите. Меѓу неговите сопартии со Карлоф, тој изведувал големи улоги само во ''Црната мачка'' (1934), ''Гавранот'' (1935) и ''Синот на Франкенштајн'' (1939); дури и во ''"Гавранот"'', Карлоф бил највисоко платен и покрај тоа што Лугоши ја глумел водечката улога. Во тоа време, Лугоши добивал редовни лекови за ишијас, и тој станал зависен од морфин и метадон. Оваа зависност од дрога била забележана од продуценти, а понудите на крајот се намалиле на неколку делови во нискобуџетните филмови на Ед Вуд, особено ''Планот 9 од далечната вселена''. Лугоши, кој петпати се оженил и имал еден син, Бела Џорџ, починал од срцев удар на 16 август 1956 година.
1 Ран живот
Лугоши, најмладиот од четирите деца, е роден како Бела Ференц Дежо Блашко во Лугош, Кралството Унгарија (сега Lugoj, Романија) на унгарскиот таткото Иштван Блашко, банкар, и српска мајка Пола де Војнич. Подоцна го основал своето презиме во неговиот роден град. Тој и неговата сестра Вилма биле земени во римско-католичко семејство.
На 12-годишна возраст, Лугоши излегол од училиште. Ја започнал својата глумечка кариера во 1901 или 1902 година. Неговите најрани познати изведби се од провинциски театри во сезоната 1903-04, играјќи мали улоги во неколку претстави и опери. Тој продолжил со драмите на Шекспир и други главни улоги. Откако се преселил во Будимпешта во 1911 година, играл десетици улоги со Народниот театар во Унгарија помеѓу 1913-19. Иако Лугоши подоцна тврдел дека "стана главен глумец на Кралскиот национален театар на Унгарија", скоро сите негови улоги имале мали или придружни делови.
За време на Првата светска војна, тој служел како пешадија во Австроунгарската армија од 1914-16, што се издигал во ранг на поручникот. Тој бил награден со Медал поради тоа што ги претрпел сите рани додека служел на рускиот фронт.
Поради неговиот активизам во унијата на глумци во Унгарија за време на револуцијата од 1919 година, тој бил принуден да ја напушти својата татковина. Тој првпат отишол во Виена пред да се насели во Берлин (во Langestrasse), каде што продолжи со глума. Тој го зел името "Лугоши" во 1903 година за да го почитува неговото родно место, и на крајот патувал во Њу Орлеанс, Луизијана како екипаж на брод.
2 Личен живот
Во 1917 година, Лугоши се оженил со Илона Смик. Двојката се развела во 1920 година, наводно поради политичките разлики со своите родители. Во 1921 година тој се оженил со Илона фон Монтаг и се развел во 1924 година. Во 1929 година, Лугоши го зазел своето место во холивудското општество и скандалот кога се оженил со богатиот жител на Сан Франциско, Беатрис Викс, вдовица на архитект Чарлс Питер Викс. Таа поднесе барање за развод четири месеци подоцна, наведувајќи ја глумицата Клара Лук како "друга жена".
На 26 јуни 1931 година, Лугоши станал натурализиран државјанин на САД. Во 1933 година се оженил со 19-годишната Лилијан Арк, ќерка на унгарски имигранти. Имале дете, Бела Г. Лугоши, во 1938 година. Бела имал четири внуци и шест правнуци.
Лилиан и Бела, како и неговата мајка, се одморале на имотот на езерото во Езерото Елсиноре, Калифорнија (тогаш наречено Елсиноре), на две лота помеѓу 1944 и 1953 година. Бела Лугоши Џуниор присуствувал на Елсинорското поморско и воено училиште во езерото Елсиноре. Лилиан и Бела се развеле во 1953 година, барем делумно поради љубомората на Бела над Лилијан, која завршила со полно работно време како помошник на Брајан Донлеви за сериите и студиите за радио и телевизиски серии Донели, ''опасната задача'' - Лилијан конечно се омажи за Брајан Доневи, во 1966 година. Лугоши се оженил со Хот Линингер, неговата петта сопруга, во 1955 година; тие останале венчани до неговата смрт. Таа била љубител, пишувајќи му писма кога бил во болница, се опоравувал од зависност од Демерол. Таа ги потпишала буквите "Црната на надежта". Починал во 1997 година на возраст од 77 години.
3 Смрт
Лугоши починал од срцев удар на 16 август 1956 година, лежејќи на креветот во својот стан во Лос Анџелес, на возраст од 73 години. Гласините дека Лугоши го држеле сценариото за ''The Final Curtain'', планираниот проект Ед Вуд, за време на неговата смрт, не е вистина. Лугоши бил погребан со облеката од „Дракула“ на Света Крст на гробиштата во Калвер Сити, Калифорнија. Спротивно на популарното верување, Лугоши никогаш не побарал да биде погребан во неговата наметка. Бела Г. Лугоши во бројни прилики потврдил дека тој и неговата мајка, Лилијан, всушност, ја донеле одлуката, но верувале дека тоа би го сакал неговиот татко.
Во 1979 година, расправајќи по предметот ''Lugosi v. Universal Pictures'', Калифорнија донел одлука дека правата на личноста на Лугоши не можат да му ги пренесат наследниците, како авторски права. Судот пресудил дека според законот во Калифорнија, сите права на публицитет, вклучувајќи го и правото на неговиот имиџ, престанале со смртта на Лугоши.
4 Значење и влијание
Инспирирани од Бела Лугоши, британската рок-група „Баухаус“ ја снимила песната „Бела Лугоши е мртов“ (''Bela Lugosi's Dead''), која станала една од најпознатите песни во нивната кариера.
5 Дополнителна литература
*''Ед Вуд невестата од чудовиштето'' од Гери Д. Родос и Том Вивер (2015) BearManor Media, 1593938578
*''Дракула'' на ''Тод Браунинг'' од Гери Д. Родос (2015) Томахавк Прес, 0956683452
*''Бела Лугоши во лице'' од Бил Кафенбергер и Гери Д. Родос (2015) BearManor Media, 1593938055
*''Без патници се враќа: Изгубените години на Бела Лугоси'' од Бил Кафенбергер и Гери Д. Родос (2012) BearManor Media, 1593932855
*''Бела Лугоши: соништа и кошмари'' од Гери Д. Родос, со Ричард Шефилд, (2007) Колекционерство / Алфа Видео издавачи, 0-9773798-1-7 (тврд повез)
*''Лугоси: Неговиот живот на филм, сцена и во срцата на хорор љубовници'' од Гери Д. Родос (2006) McFarland & Company, 978-0786427659
*''Бесмртниот број: Животот и филмовите на Бела Лугоси'' од Артур Лениг (2003), 0-8131-2273-2 (тврд повез)
*''Бела Лугоши (серија на глумци'' на полноќните филмови) од Гери Свехла и Сузан Свехла (1995) 1-887664-01-7 (мат)
*''Бела Лугоши: мајстор на Macabre'' од Лари Едвардс (1997), 1-881117-09-X (Мека)
*''Филмови на Бела Лугоси'' од Ричард Бојарски (1980) 0-8065-0716-0 (тврд повез)
*''Злобни серии на Борис Карлоф, Бела Лугоши и Лон Чејни, помлади'' од Леонард Џ. Кол (2000) 1-887664-31-9 (мат)
*''Вампир над Лондон: Бела Лугоши во Велика Британија'' од Френк Џ. Дело Стритто и Анди Брукс (2000) 0-9704269-0-9 (тврд повез)
*''Лугоси: Човекот зад Кејп'' од Роберт Кример (1976) 0-8092-8137-6 (тврд повез)
*''Бела Лугоси: Биографија на метаморфози'' од Едгардо Франсосини (1998) 88-459-1370-8