procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Андре Ситроен

Андре-Густав Ситроен (5 февруари 1878 – 3 јули 1935) бил француски индустријалец и основач на францускиот производител на автомобили Ситроен. Тој е запаметен главно по марката на автомобилот именуван по него, но и по неговата примена на двојни спирални запченици.
1 Живот и кариерата
Роден во Париз во 1878 година, Андре-Густав Ситроен бил петто и последно дете на еврејски родители, на трговецот со дијаманти Леви Ситроен и Маса Амелија Клајнман. Тој бил братучед на британскиот филозоф Сер Еј Џеј Ајер (единствениот син на неговата тетка Рејн).
Семејството Ситроен се преселило во Париз во 1873 година, кога го смениле презимето во Ситроен.
Неговиот татко се самоубил кога Андре имал шест години (најверојатно по неуспех во деловен потфат во рудник за дијаманти во Јужна Африка). Се верува дека младиот Андре Ситроен бил инспириран од делата на Жил Верн и ја видел изградбата на Ајфеловата кула за светската изложба што го натерало да посака да стане инженер.
Ситроен дипломирал на ''Политехничката школа'' во 1900 година. Во таа година тој ја посетил Полска, родната земја на неговата мајка, која неодамна починала. За време на тој одмор, тој видел столар како работи на комплет запченици со структура на ''коска од риба''. Овие брзини беа помалку бучни и поефикасни.
Ситроен го купи патентот за многу малку пари, што доведе до пронајдокот што му се припишува на Ситроен: двојни спирални запченици. Исто така, се смета дека е инспирација за ''двојното шевронско'' лого на марката Ситроен. Во 1908 година, тој беше поставен како претседател на автомобилската компанија Морс, каде што беше многу успешен.
За време на Првата светска војна бил одговорен за масовно производство на оружје.
Ситроен ја основал автомобилската компанија Ситроен во 1919 година. Трошоците за развој на напредниот погон на предните тркала, довеле до банкрот во 1934 година. Компанијата ја презел главниот доверител Мишелин, кој обезбедил гуми за автомобилите.
Андре Ситроен умрел во Париз, Франција, од рак на желудникот во 1935 година, и бил погребан на гробиштата во Монпарнас, а погребот бил предводен од главниот рабин на Париз.
2 Постхумно признание
На 9 октомври 1958 година, додека се одржувал салонот за автомобили, градските татковци го преименувале во чест на Ситроен, како признание за трансформацијата направена од 15-тиот градски арондисман, две генерации порано, карактеризиран со пазарно градинарство бил избран од Ситроен како локација за првата фабрика за автомобили за масовно производство во Европа.
Во 1843 година била крстена улица, како признание за хемиската фабрика која била формирана за производство на низа индустриски киселини.
Во 1992 година, јавната градина Парк Андре Ситроен во Париз била именувана по него. Изграден е на местото на поранешната фабрика за производство на автомобили на Ситроен, која работела до нејзиното затворање во 1970-тите, и која била урната во период од осум години, помеѓу 1976 и 1984 година. Во 1998 година, Андре Ситроен бил примен во Автомобилската куќа на славните во Дирборн, Мичиген.
Континентална Европа

Континентална Европа или копнена Европа — непрекинатото копно на континентот Европа, без околните острови.
Во најчеста смисла, поимот ги исклучува континенталните острови грчките острови, Кипар, Малта, Сицилија, Сардинија, Корзика, Балеарските Острови, Велика Британија и Ирска и околните острови како Нова Земја и нордискиот архипелаг, но и недалечните океански острови, меѓу кои Канарските Острови, Мадејра, Азорите, Исланд, Фарските Острови и Свалбард.
Понекогаш од оваа дефиниција се исклучува и Скандинавскиот Полуостров, иако технички тој ѝ припаѓа на копнена Европа, фактичките врски со остатокот од континентот се преку Балтичкото или Северното Море (наспроти мошне обиколниот пат преку северот на полуостровот кај Финска, па на југ преку североисточна Европа).
Старото поимнување на Европа како културна целина ја опфаќало „јадрена Европа“ (гер. ''Kerneuropa''), односно континенталната територија на историското Каролиншко Царство, во кое денес спаѓаат Франција, Италија, Германија (или германојазична Европа) и земјите од Бенелукс (историска Австразија).
1 Поврзано
* Континентална филозофија
* Географија на Европа
Св. Ѓорѓи (Бањане)

Св. Ѓорѓи — осамен наод од римското време. Во прагот на црквата „Св. Ѓорѓи“ во селото Бањане е вѕидана надгробна стела со релјеф и латински натпис кој е оштетен. Димензии: 119 × 56 см.
1 Поврзано
* Бања — водовод од римско време; и
* Дуло — вила рустика од доцноантичко време.
Бања (Бањане)

Бања — водовод од римско време. На повеќе места во полето се пронајдени остатоци од стар водовод, цели и фрагментирани тубулуси што се протегаат во правецот северно од селото Бањане, кон месноста Бања. Тука се наоѓаат силни извори од кои водата била носена до римскиот Скупи.
1 Поврзано
* Дуло — вила рустика од доцноантичко време; и
* Св. Ѓорѓи — осамен наод од римско време.
Дуло (Бањане)

Дуло — вила рустика од доцноантичкото време. На еден километар југоисточно од селото Бањане, во близината на изворот „Дуло“, на вакафска парцела („Св. Ѓорѓи“), во 1977 година селаните раскопале темели од вила рустика. Основата на објектот е втемелена по оската северозапад-југоисток, во вид на буквата „Г“, со 6 простории од кои една е создадена апсидно кон северозапад, а тремот е кон југоисток. Ѕидовите се од кршен камен со доста антички мермерни сполии, поврзани со хидрауличен малтер. Зачувани се остатоци од камени столбови, капители, архитрави, имбрекси, тегули, тубулуси, како и многу керамички материјал. Два сада се чуваат во Заводот за заштита на спомениците на културата на Град Скопје.
1 Поврзано
* Бања — водовод од римско време; и
* Св. Ѓорѓи — осамен наод од римско време.
Претстава

Претстава е книжевен облик напишана од драматург која вообичаено се состои од дијалог или пеење помеѓу глумците. Наменета е за театарска изведба и за читање. Терминот „претстава“ може да се однесува и на пишуван текст од страна на драматургот кој опфаќа целосен театарски настап.
1 Жанрови
1.1 Комедија
Тоа се претстави кои се замислени со смешна содржина.
1.2 Фарса
Во нив е доминантен хуморот од најразновидна форма
1.3 Сатира
Во кои комичното дејство најчесто е поврзано со некоја политичка или социјална тема
1.4 Трагедија
Ова се претстави кои се занимаваат со темните страни на човечкото постоење.
1.5 Мјузикл
Театарското дејствување е искажана најчесто со музика и пеење.
Дидаскалии

Дидаскалии (|διδασκαλια, со значење „напатствие“) — кратки забелешки во драмско сценарио кои покажуваат или дообјаснуваат што работи драмскиот – книжевниот лик додека го изговара текстот.
Означени се во заграда пред или по говорниот текст на ликот. Тие се користат како напатствие за актерите како треба да се однесуваат на сцена или што треба да направат во тетатарското дејствие. Покрај тоа, дидаскалите се еден вид современа нотација во литературата.
1 Пример
Дејан Дуковски, Галилео Галилеј
* ТОЈ: (Тој вади пушка и ја подготвува.): - Малку се брзам.
Дејан Дуковски, Силјан Штркот шанца
* Силјан: (СИЛЈАН Е САМ. ЦЕЛИОТ Е ИСКИНАТ И ИЗДРПАН. МОРЕТО ГО ИСФРЛИЛО НА ОБАЛА.): - Ете на што мислеле кокошките. Гемијата од карпа ќе се растури, зошто верба да имам нема.
Драматург на претстава

Драматург на претстава или драматург е лице кое ги избира театарските текстови за репертоар и го создава уметничкиот профил на една театарска куќа.
Најчесто тоа е истакнат книжевник или театарски стручњак.
Вообичаено овој термин се појавува од крајот на XIX век.
Денес, често поимот драматург е заменет со ''драматург на претставата'', а означува стручно лице кое учествува во работата на одредена театарска претстава со свои стручни забелешки, интервенции врз драмскиот текст, како и во соработка со театарскиот режисер.
Скршена џамија (Битола)

Скршена џамија (tr) – муслимански храм од XVI-XVII век во Битола.
1 Местоположба
Џамијата се наоѓала во јужниот дел на градот, во близина на чаршијата, на улицата која води кон Ленски мост.
2 Историја
Според локална христијанска легенда, на местото на џамијата претходно постоела христијанска црква посветена на Свети Никола или на Свети Павле. Месните христијани го посетувале храмот и палеле свеќи на источната страна. Во 1974 година биле спроведени археолошки ископувања, кои не покажале постоење на претходна градба. Името ''Скршена'' се должи на скршеното минаре кое настрадало при бомбардирањата во Првата светска војна.
Градбата била срушена во 1974 година поради лошата состојба. На нејзино место биле изградени зградите Грозд.
3 Архитектура
Џамијата била мала со квадратен молитвен простор со основа 7,93 m. Била покриена со плитка купола над пандантиви со пречник од 6 m. Барабанoт бил поедноставен со користење на горните агли на пандантивите. Таа била стар и поедноставен вид на рана џамија. Ѕидаријата била клоазоне со наизменични редови камен и четири реда тули. Ѕидовите биле дебели 1 m. Горните делови на градбата биле од кршен камен, покриена со ќерамиди. Основата на минарето била од камен и тули, додека телото и шерефето биле исцело од тула. На север имало трем со димензии 3,72 x 7,93 m со цилиндричен свод.
Оваа џамија му припаѓала на провинцијалниот архитектонски конзервативен стил од крајот на шеснаесетти век и почетокот на седумнаесетти век.
Емилија Андреева

Емилија Андреева (Прилеп, - , ) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица.
1 Животопис
Емилија Андреева е родена на 18 јули 1955 година во Прилеп. Дипломирала на Вишата музичка школа во Скопје, на отсекот за драмски глумци, во 1977 година. Била вработена во Македонскиот народен театар од 1979 година до 2022 година до нејзиното пензионирање.
2 Театрографија
* Офелија – „Хамлет” од Вилијам Шекспир, р. Слободан Унковски, Драмски театар - Скопје, 1977;
* Тигар од Мјуриел Шизгал, р. Драган Велјановски, Драмски театар - Скопје, 1978;
* Валерија — „Лов на диви пајки“ од Александар Вампилов, р. Александар Дунаев, МНТ, 1979;
* Љубената — „Обесеник“ од Борислав Пекиќ, р. Владимир Милчин, МНТ, 1979;
* „Вечер на Лундиквист“ од Артур Лундиквист, р. Чедо Камџијаш, МНТ, 1979;
* Малтескињата Лезли — „Кенгурски скок“ од Живко Чинго, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1979;
* Невестата, Гирланда — „Кандид“ од Волтер, р. Владимир Милчин, МНТ, 1980;
* „По претставата“ од Николај Василевич Гогољ, р. Бранко Ставерев, МНТ, 1981;
* „Остен“ од Бранко Ставрев, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1981;
* Јевросима — „Војна и мир во Груда“ од Вељко Радовиќ, р. Благота Ераковиќ, МНТ, 1981;
* Емилија — „Габи“ од Бранко Варошлија, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1982;
* Ходел — „Свирач на покрив“ од Џери Бок, р. Владо Штефанчиќ, МНТ, 1983;
* Саша — „Иванов“ од Антон Павлович Чехов, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1984;
* Евгенија Занданска — „Mazedonische Zustände“ од Јордан Плевнеш, р. Љубиша Георгиевски, МНТ, 1984;
* Трендафила — „Рамна земја“ од Ташко Георгиевски, р. Владимир Милчин, МНТ, 1985;
* Рипката — „Гуштерица“ од Александар Володин, р. Евгениј Лазаров, МНТ, 1986;
* Другарка на Антица — „Антица“ од Ристо Крле, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1988;
* Нина Заречка — „Галеб“ од Антон Павлович Чехов, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1990;
* Госпоѓицата Лујза — „Посета на старата дама“ од Фридрих Диренмат, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1990;
* „Стилски вежби“ од Рејмон Кено, р. Нелко Нелковски, МНТ,2008;
* Монодрама "Незавршената приказна", МКЦ, 2009;
* „Троил и Кресида“ од Вилијам Шекспир, р. Љубиша Ристиќ, МНТ, 2010.
3 Филмографија
* „Исправи се, Делфина“, р. Александар Ѓурчинов, 1977;
* „Томе од бензинската пумпа“, р. Јане Петковски, ТВ-филм, 1979;
* „Оловна бригада“, р. Кирил Ценевски, 1980;
* Евдокија — „Време, води“, р. Бранко Гапо, 1980;
* "Јазол", р. Кирил Цаневски, ТВ-филм, 1985,
* „Цвеќе на карпата“, р. Благој Андреев, ТВ-филм, 1989,
* "Време, живот, р. Иван Митевски, ТВ-филм, 1992,
* "Седумка, љубов или смрт" р. Коле Ангеловски, ТВ-филм, 2009.
;Телевизиски серии
* „Курирот на Гоце Делчев“, 1979,
* "Првите цутови", 1981,
* "Едно лето", 1982,
* "Другарувања", 1984,
* "Опстанок", 1991.
4 Награди
* Награда „Трајко Чоревски“ за најдобар млад глумец на МТФ „Војдан Чернодрински“ - Прилеп, 1984;
* Награда на ревијата „''Екран''“ за најдобар млад глумец за улогата на Евгенија Занданска во претставата „''Mazedonische Zustände''“, 1984.
Сценска уметност

Сценска уметност е заеднички назив за изведувачка уметност преку гест, глума, пеење кои непосредно и директно се изведуваат пред публиката.
Во сценски уметности спаѓаат:
* опера,
* балет,
* пантомима,
* драма,
* комедија
И други.
Латекс

Латекс - стабилна дисперзија (емулзија) на полимерни микрочестички во воден раствор . Пронајден е во природата, но синтетичките латекси можат да се направат со полимеризирање на мономер како што е стиренот што емулгирал со сурфактанти .
Латекс како што се наоѓа во природата е млечна течност која се наоѓа во 10% од сите цветни растенија (ангиосперми). Тоа е комплексна емулзија која се состои од белковини, алкалоиди, скроб, шеќери, масла, танини, смоли и непца кои коагулираат при изложеност на воздух. Обично се ексудира по повредата на ткивото. Во повеќето растенија, латексот е бел, но некои имаат жолта, портокалова или црвена латекс. Од 17 век, латекс се користи како термин за течна супстанција во растенијата. Служи главно како одбрана против тревојадни инсекти. Латекс не треба да се меша со растителни пиперки; тоа е посебна супстанција, одделно произведена и со посебни функции.
Зборот латекс се користи и за природна латексна гума, особено на не-вулканизирана гума. Таков е случајот со производи како латекс ракавици, кондоми од латекс и облека од латекс.
Дакар Рели

Релито Дакар (или едноставно „ Дакар “; порано познато како „Релито Париз-Дакар“) е годишен настан на рели организиран од спортската организација Амаури. Повеќето настани од почетокот на 1978 година биле изведени од Париз, Франција, до Дакар, Сенегал, но заради безбедносни закани во Мавританија, довело до откажување на релито во 2008 година, настаните од 2009 до 2019 година се одржувале во Јужна Америка. Изданието 2020 година се одржувало во Саудиска Арабија. Релито е отворен за аматерски и професионални учесници, аматерите обично сочинуваат околу осумдесет проценти од учесниците.
Релито е настан на теренска издржливост. Теренот на кој го поминуваат конкурентите е многу поцврст од оној што се користи при конвенционалното рели тркање, а користените возила се вистински теренски возила отколку изменети возила на пат. Повеќето од конкурентните специјални делови се теренски, крстосни дини, кал, камила трева, карпи и ерги меѓу другите. Растојанијата од опфатените фази се разликуваат од кратки растојанија до 800-900 километри на ден.
Мрваци

Мрваци — македонска етнографска група што ги населува Серско, Валовишко (Демирхисарско) во Егејска Македонија и Неврокопско во Егејска и Пиринска Македонија.
Етнонимот произлегува од поимот ''мрва'', што значи ситно парченце јагленова пепел, која останува по обработката на рудата. Во подрачјето наречено Мрвачко, во XIX век многу села се занимавале со рударство и железарство, но кон крајот на векот занаетот замрел. Називот „Мрваци“ првично се однесувал на рударските села, а подоцна го опфатил населението на целото подрачје. Мрваците зборуваат на свој мрвачки говор, кој ѝ припаѓа на групата серско-драмски дијалекти на македонскиот јазик.
Според дипломатот Атанас Шопов мрвачки села се:* Неврокопска каза: Даг Чифлик (Добротино), Јуч Дурук (Делчево), Мусомишта (Мосомиште), Лески (Ново Лески), Тешово, Гајтаниново, Парил, Л’ки, Ловча, Караќој, Трлис, Долно Броди, Елес, Куманич, Либјахово, Везме, Зрново, Старчишта и Белотинци
* Серска каза: Лакос, Дутлија, Раховица, Баница, Горно и Долно Фраштани, Мертатово и Метох
* Демирхисарска каза: Горно и Долно Спанчево, Храсна, Ковачево, Петрово, Голешово, Сенгелово, Белово, Црвишта, Крушево, Крчово, Радово, Пулево, Елешница и Герман.
Васил К’нчов ги посетил овие места во 1891 г. и напишал:
Кон крајот на XIX век името ''Мрвак'' почнало да се користи погрдно. Во врска со тоа, во 1893 г. Атанас Шопов напишал:
1 Поврзано
* Мрвачко
* Мрвачки говор
Репаглинид

Репаглинид е антидијабетичен лек од класата на лекови познати како меглитиниди, кој бил откриен во 1983. Се користи перорално за контрола на нивото на гликоза кај тип 2 дијабетес мелитус. Механизмот на дејство вклучува стимулација на ослободување на инсулин од β-клетките на панкреасните островчиња; и како и кај други антидијабетични лекови, главен несакан ефект е хипогликемија.
Во 2024, е триесет и седми најчесто пропишуван лек во Македонија, со повеќе од 171.000 рецепти.
Петар Челик

Петар Челик (Белград, 25 декември 1949) е српски телоградител, трикратен европски првак, како и трикратен светски првак и професор на Универзитетот во Белград. Семејството Челик се преселило во Бачка Паланка каде Петар отворил вежбална, што е неофицијално првиот објект од ваков вид во Југославија.
По повреда на ногата на мраз, тој започнал потајно да вежба со тегови и со тек на време станал познат телоградител на поранешна Југославија. Како и забележан учесник на натпревари ширум светот. Неговата сопруга Ирена Челик исто така вежбала телоградба. Промовирајќи здрав дух во здраво тело, Петар Челик се појавил во видеа и телевизиски настапи на „''Лабораторија за звук''“. Откако престанал со телоградбата, тој започнал да произведува и продава високопротеински производи.
1 Приватен живот
Тој има пет деца. Тој израснал во Бачка Паланка каде и денес живее. Во 2009 работел како тренер во Институтот за виткост на тело во Нови Сад, наречен „Петар Челик“ и предавал од 1998 година како професор на универзитетот во Белград. Тој се подготвувал за Светскиот куп на IBFF, што се одржал на 13.11.2010 година. , на кој тој отишол како фаворит со намера да ја освои таа вредна титула по четврти пат.
Максвел Џенкинс

Максвел Џенкинс (р. ) — американски глумец кој е познат по своите улоги во „''Предавство“'' и „''Смислата“''. Во 2016 година, тој ја имаше улогата на Рајан Јенсен во „ ''Еден човек“''. Од 2018 година, тој се појави како Вил Робинсон во серијата ''Изгубени во Вселената'', преработка на Нетфликс од ТВ сериите од 1965 година.
Џенкинс е син на Џеф Џенкинс, поранешен кловн на Ринлинг и Џули Гринберг. Тие се соосновачи и директори на Чикаго со седиште во полноќниот циркус, чии приходи помагаат за финансирање на општите подобрувања за парковите во Чикаго. Џенкинс започнал да настапува со циркусот на тригодишна возраст, вршејќи дела како прошетка во затворач, жонглирање и играње мандолин.
Максвел ја започна својата глумечка кариера во ''Предавството'' на АБЦ на 8-годишна возраст во 2013 година.
Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities

Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities („Списание за риатач терапија и развојни различности“) е научно списание за психологија, специјална едукација и рехабилитација на лицата со развојни различности чиишто издавачи се ReAttach Therapy International Foundation од Холандија и Македонско научно здружение за аутизам од Македонија. Списанието е шестмесечно, излегува двапати годишно како двоброј.
„Списание за риатач терапија и развојни различности“(електронски: ISSN 2589-7799) е рецензирано, електронско, академско списание со отворен пристап. Главен и одговорен уредник е Владимир Трајковски од Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
1 Цел
„Списание за риатач терапија и развојни различности“ објавува истражувачки рецензирани трудови од областа на специјалната едукација и рехабилитација на лица со лесна, умерена и тешка попреченост, аутизам и други развојни проблеми . Во списанието можат да се објават оригинални и прегледни трудови, куси извештаи, писма до уредникот, резимеа од магистерски и докторски трудови, прикази на случаи, и други придонеси од областа на психологијата, специјалната едукација, рехабилитацијата, медицината, педагогијата, социјалната работа и социјалната политика и други сродни научни дисциплини.
2 Апстрактирање и индексирање
Списанието е апстрактирано и индексирано во 24 бази на податоци од кои најзначајни се: EBSCO, ScienceOpen, GoogleScholar, COBISS, ERIHPLUS и Crossref.
3 Поврзано
*
Кресненска Клисура

Кресненска Клисура (|Кресненски пролом, ''Кресненско дефиле'' или ''Кресненска клисура'') — осма клисура по течението на реката Струма, меѓу Малеш на запад и Пирин на исток. Сместена е на територијата на општините Симитли и Кресна во Пиринска Македонија, денес во Бугарија. Ги поврзува Симитлиската Котлина на север и Светиврачко-петричката Котлина на југ.
1 Географски опис
Клисурата е од епигенетско потекло и има должина од 18 км, со средна надморската височина од 222 м. На изглед е е тесна, живописна, со стрмни страни, всечена длабоко во гранити и метаморфни карпи, од кои е изграден кресненскиот планински праг меѓу Пирин и Малеш. По всечените свијоци на реката се зачувани фрагменти од високи речни тераси.
Започнува источно од селото Крупник на 279 м.н.в. и се насочува право на југ. Во околината на Кресненското Анче е приближната средина на клисурата, при што тука надморската височина на водостојот е околу 222 м. По него реката Струма прави забележителни свијоци и кај градот Кресна излегува од клисурата на 168 м.н.в. и навлегува во најсеверниот дел на Светиврачко-петричката Котлина.
2 Туризам
Во јужниот дел на клисурата, по двата брега на Струма, е сместен резерватот „Тисата“, каде е единственото збирно наоѓалиште на дива фоја во Бугарија. Во климатски поглед, тука минува границата меѓу средоземната и континенталната клима, овозможувајќи огромна разновидност на животински и растителни видови, од кои добар делсе ендемски или реликтни. Много од овие видови се вклучени во Црвената книга на Бугарија и изречно споменати во европските закони и конвенции за заштита на природното наследство. Истовремено Кресненската Клисура претставува важен пат за преселба на крупни цицачи меѓу планините на Балканскиот Полуостров. Низ клисурата минува и една од главните воздушни магистрали за преселба на птиците од Европа кон Африка, наречена „Вија Аристотелис“.
Бујните води на река Струма во Кресненската Клисура даваат добри услови за сплаварење.
3 Сообраќај
По целата должина на клисурата од север на југ минува 23-километарска делница од првокласниот пат I-1: Видин – Монтана – Враца – Софија – Перник – Горна Џумаја – ГП „Кулата - Драготин“ (од 383,3. до 406,4. км).
Напоредно на патот целосно по левата (источна) падина минуваат и 20 км од железничката линија Софија – Горна Џумаја – Кулата, со особено впечатливи мостови над малите леви притоки на Струма и осумте тунели, кои ги пресекуваат нејзините свијоци.
4 Поврзано
* Кресненско
* Симитлиска Котлина
* Светиврачко-петричка Котлина
Хуан Себастијан Елкано

Хуан Себастијан Елкано (понекогаш погрешно напишан ''дел Кано'' ; в. 1476 - 4 август 1526 година) бил шпански истражувач со баскиско потекло кој го направил првото кружење околу Земјата. По смртта на Магелан на Филипините, Елкано ја презел командата со караванот ''Викторија'' од Молучките острови до Санлукар де Барамеда во Шпанија.
И покрај тоа што Магелан не го преживеал патувањето, тој добил поголемо признание за експедицијата отколку што го има Елкано, бидејќи Магелан бил тој што го започнал, бидејќи Португалија сакала да признае португалски истражувач, поради шпанските стравови од баскискиот национализам. Во 2019 година, на 500-годишнината од патувањето, Шпанија и родната Португалија на Магелан поднеле нова заедничка апликација до УНЕСКО за да ја испочитуваат кружната патека.
Вернер Маркс

Вернер Маркс (19 септември 1910 година во Мулхајм - 21 ноември 1994 година во Болсшвил Приори ) бил германски филозоф и експерт за мислата на Хајдегер . Предавал на Универзитетот во Фрајбург .
1 Дела
*''Значењето на „Онтологијата“ на Аристотел'', Ден Хаг 1954 година
*''Хајдегер и умира Традиција.''''Eine problemgeschichtliche Einführung in die Grundbestimmungen des Seins'' , Штутгарт 1961 (mehrere Auflagen, auch anglisch: 1971)
*''Die Bestimmung der Philosophie im Deutschen Idealismus'', Штутгарт 1964 (Antrittsvorlesung vom 11). Мај 1964 година во Фрајбург i. Бр. )
*''Апсолутна рефлексија и прскање'', Франкфурт на Мајна 1967 година
*''Verstehen und Auslegen'', Фрајбург 1967 година
*''Дас Спил.''''Wirklichkeit и Метода'' , Фрајбург i. Бр. 1967 година
*''Вернунф унд Велт.''''Zwischen Tradition und anderem Anfang'' , Ден Хаг 1970 година (auch anglisch: Ден Хаг 1971)
*''Hegels Phänomenologie des Geistes'', Штутгарт 1971 (mehrere Auflagen; auch anglisch: ''Hegel's Phenomenology of Spirit'', Chicago 1975)
*''Einführung во теоријата на Аристотел, вооружена во Сеиенден'', Фрајбург i. Бр. 1972 година
*''Шелинг: Гешиште, Систем, Фрејхит'', Фрајбург 1977 (auch anglisch: ''The Philosophy of FWJ Schelling: History, System and Freedom'', University ''of'' Indiana Press, Bloomington 1984)
* Алс Хрг: ''Хајдегер.''''Freiburger Universitätsvorträge zu seinem Gedenken.''''HG Gadamer, W. Marx, CF v.''''Вајзеркер'' , Фрајбург / Минхен 1977 година
*''Gibt es auf Erden ein Mass?''''Grundbestimmungen einer nichtmetaphysischen Ethik'' , Хамбург 1983 година (auch anglisch: ''Дали има мерка на земјата?''''Основи за неметафизичка етика'', Чикаго 1987)
*''Етос ун Лебенсвелт.''''Mitleidenkönnen als Mass'' , Хамбург 1986 година
*''Die Phänomenologie Edmund Husserls - Eine Einführung'', München 1987 (mehrere Auflagen)
*''Кон феноменолошка етика'', Њујорк 1992 година
Хаџидимовска Клисура

Хаџидимовска Клисура (|Хаджидимовски пролом) — кањонска клисура на реката Места во Пиринска и Егејска Македонија, меѓу Бесленски Рид (северен дел на Драмски Боздаг) на југозапад и крајните југозападни разграноци на Доспат (или Дабраш, најзападниот дел од Западните Родопи) на североисток во Општина Хаџидимово на бугарска и општината Неврокоп на грчка територија.
Долга е 34 км, од кои 17 км се во Пиринска, а 13 км во Егејска Македонија; останатите 4 км сочинуваат дел од државната граница. Средната надморска височина изнесуа околу 406 м. Хаџидимовската Клисура е тесна, со стрмни страни, всечени во протерозојски метаморфни карпи, претежно гнајсеви. Падините се обраснати со дабови шуми, особено со благуни. Во течението на Места низ клисурата, реката од десно ја прима нејзината притока Матница.
Клисурата започнува во најјугоисточниот дел на Неврокопската Котлина, јужно од селото Блатска, на 466 м.н.в. и се насочува на југоисток. По 17 км, во нејзиниот средиштен дел, стасува до државната граница со Грција, на височина од 406 м. Оттука, во должина од 4 км по средината врви државната граница, по што наполно навлегува во Егејска Македонија. По 13 км, веќе главно насочена кон југ, завршува западно од селото Борово (Потами) кај устието на реката Доспат, влевајќи се одлево во Места, на 363 м.н.в. Најдолниот дел на клисурата (околу 2 км) е зафатен од „опашката“ на вештачкото Черешовско Езеро (Тисаврос), кои се исполнуваат со вода при висок водостој.
Високо горе, по десната (југозападна) долинска падина на клисурата во Пиринска Македонија се сместни селата Теплен и Беслен, а на во Егејска Македонија нема населени места.
1 Топографски карти
**
2 Поврзано
* Неврокопско
* Места
Џами Тепе

Џами Тепе (|Ильов връх, до 1942 г. ''Джамо/Джамa'') — највискиот врв на Малешевските Планини. Висок е 1.803 м и лежи на самата македонско-бугарска граница кон Пиринска Македонија.
Се издига во северниот дел на главното планинско било. На северозапад преку седлото наречено Седлото се поврзува со првенецот на планината Влаина — врвот Кадиица; на југоисток седлото Конското го поврзува со врвот Трите Гроба. Врвот е заоблен, со налегнати падини и не се истакнува особено над околните зарамнети била. На североисток оd него се одвојува ридот Краиште.
Врвот е изграден од метаморфни карпи. Почвата е планинско-ливадска. Високите делови се образснати со подалпска тревна растителност, а падините со бука и бор.
Точно низ Џами Тепе поминува државната граница, делејќи го Пехчевско во Р Македонија од Горноџумајско во Пиринска Македонија. На таа кота стои гранична пирамида со број 51.
1 Бугарско име
На 29 јуни 1942 г. бугарската држава го сменила бугарското име во Иљов Врв, кое дотогаш гласело Џамо или Џама. Новото име на врвот е дадено во чест на Дедо Иљо Малешевски согласно политиката на присвојвуање на македонските национални дејци.
2 Поврзано
* Кадиица
Кадиица

Кадиица (|Огреяк, порано: ''Кадийца'') — највисок врв на планината Влаина. Висок е 1.924 м и лежи на самата македонско-бугарска граница кон Пиринска Македонија. Сместен е во најјужниот дел на главното планинско било, јужно од врвот Делибов Камен. На југоисток преку преку седлото наречено Седлото (Четало) се поврзува со првенецот на Малешевските Планини — Џами Тепе (Иљов Врв).
Врвот има остри падини и силно доминира над околните зарамнети била. Северните и западните падини се налегнати, а југозападните и југоисточните се изразено стрмни.
Изграден е од метаморфни карпи. Почвата е кафеава планинско-шумска. До 1600 м.н.в. е покриен со букови шуми, а високите делови се обраснати со подалпска тревна растителност.
Главни пристапни места за искачување на врвот се селата Сушица и Брестово во Општина Симитли. Искачувњето се одвива по некои од пограничните земјени патишта и без патека со дозвола од граничната полиција.
По билото, во правец север-југ минува државната граница, делејќи го Пехчевско во Р Македонија од Горноџумајско во Пиринска Македонија. На највисоката точка стои граничната пирамида со број 55. Во непосредна близина, на 120 м источно, на малку пониско возвишение е поставен знак за триангулација. Висината на врвот е измерена според овој знак, а не во највисоката точка на пирамидата 55.
1 Бугарско име
До 1942 г. врвот го носел истото име како на македонски (''Кадийца''), под кое е и денес е познат меѓу месното население. Како таков се води и во официјалните топографски карти во Бугарија. Во периодот од 1942 до 1946 г. е преименуван во Огрејак (''Огреяк''), а од 1946 до 1989 г. името му е вратено на Кадиица. По 1989 г. повторно е преименуван во Огрејак, каков што стои до денес.
2 Поврзано
* Буковик — недалечен врв, вулканска купа
Хомеотермија

Хомеотермија ( грчки ὅμοιος - ''homoios'' = слично + θέρμη - ''thermē'' = топлина) или хомеотермност е форма на терморегулација со одржување стабилна температура на телото, без оглед на надворешната температура и другите влијанија. Оваа внатрешна телесна температура е често, иако не и неопходно, повисока од онаа на непосредната околина. Хомеотермијата е една од трите форми на топлокрвни животински видови - спротивно на поикилотермија .
Хомеотермите ''не се'' нужно ендотерми. Некои од нив можат да одржат постојана телесна температура преку механизми во однесувањето, т.е. етолошка терморегулација. Многу влекачи ја користат оваа стратегија. На пример, пустинските гуштери се извонредни во одржување на скоро константна температура, преку активности што ја одржуваат телесната температура, што е често околу еден или два степени пониска од нивните смртоносни критични температури.
1 Предности
Ензимите имаат релативно тесен опсег на температурата во која ја постигнуваат својата оптимална ефикасност. Температурите надвор од овој опсег во голема мерка можат да ја намалат брзината на реакциите или да ги запрат целосно. Организмот со прилично константна телесна температура може да ги специјализира ензимите кои се поефикасни на таа температура. Поикилотермите мораат, или да поминат добар дел од своето време под оптимална ефикасност, да мигрираат, хибернираат или да трошат дополнителни механизми за производство на поширок спектар на ензими за да опфатат покријат поширок спектар на варијации на телесната температура.
Сепак, во некои средини има посоодветни температури отколку во други. На пример, тропските предели често имаат сезонски варијации на температурата кои се помалку од нивните дневни колебања. Покрај тоа, големите маси на вода, како што се океаните и многу големи езера, имаат умерена варијација на температурата. Водите под океанската површина имаат особено стабилни температури.
2 Недостатоци
Бидејќи многу хомеотермички животни користат ензими кои се специјализирани во тесен опсег на варијации на телесната температура, хипотермијата брзо доведува до вкочанетост, а потоа и до смрт .
Покрај тоа, хомотермијата заснована на ендотермијата е енергетска стратегија со голема потрошувачка на енергија и многу околини имаат помал капацитет за толеранција за овие организми. Во ладно време, потрошувачката на енергија за одржување на телесната температура го забрзува гладот и може да доведе до смрт.
3 Поврзано
* Терморегулација
* Појакилотермија
Азиски стршлен

Азискиот стршлен, познат и како жолтонозест стршлен (''Vespa Velutina''), е вид на стршлен кој потекнува од Југоисточна Азија. Се смета за дојден, доселен, вид кај некои други земји.
1 Изглед
Азискиот стршлен е малку помал од европскиот стршлен. Обично, матиците се со должина од 30 мм, а мажјаците околу 24 мм. Работниците имаат должина од околу 20 мм. Видот има карактеристични жолти екстремитети (нозе). Градниот кош е со кафеава или црна боја со кафеав абдомен. Секој абдоминален сегмент има тенка жолта граница, освен четвртиот сегмент, кој е портокал. Главата е црна, а лицето жолто. Регионалните форми се разликуваат во боја што предизвикаат потешкотии при класификацијата, а неколку подвидови се различно идентифицирани или отфрлени. Формата што предизвикува загриженост за нејзиното навлегување во Европа е „Vespa velutina nigrithorax“.
2 Особености
Како и другите стршлени, азискиот стршлен гради гнезда во кои можат да се сместат колонии од неколку илјади единки. Женките во колонијата се вооружени со огромни осила со кои ги бранат своите гнезда и го убиваат својот плен. Гнездото е од хартија, приближно во форма на огромно јајце, обично во должина од најмалку половина метар. За разлика од гнездото на европскиот стршлен, неговиот излез обично е страничен, а не на дното. Сезоната на гнездење е долга, а колонијата обично започнува со градење гнездо во ниска грмушка, потоа напуштање по неколку месеци и брзо градење на ново високо на дрво, евентуално како анти-паразитивна мерка. Следната генерација на млади матици се распрснува кон крајот на есента за хибернација во текот на зимата.
3 Распространетост
Азискиот стршлен потекнува од Југоисточна Азија, особено тропските региони, од Северна Индија, Пакистан, Авганистан, Бутан, Кина, Тајван, Бурма, Тајланд, Лаос, Виетнам, Малезија, Индокина и околните архипелаг.
Како навлезен вид, стршленот се појавил во Франција, Шпанија, Португалија, Јужна Кореја и Јапонија. Се очекуваат дополнителни навлегувања во различни земји, вклучително и голем дел од Европа.
Одредени примероци на стршлен фатени во Македонија покажуваат дека можеби азискиот стршлен се населил и кај нас.
4 Галерија
Мина Сандвол

Мина Сандвол е родена на 23 октомври 2001 година и е американска глумица која е позната по улогите во ''Планот на Меги'',''Ферхелд'' и ''# Хорор'' .
Таа го игра ликот на Пени Робинсон во ''Изгубени во Вселената'', преработка од 2018 година од серијата од 1965 година со исто име .
1 Животопис
Сандвол е родена на 23 октомври 2001 година, во Њујорк .   Во 2012 година, таа го има својот прв настап на телевизија на документарната серија „ ''Познати духови приказни“'' . Таа се појави во ''Закон и ред: Специјална единица за жртви'' во 2014 година. Во 2015 година, таа глумеше во романтичната комедија-драма ''Планот на Меги'', трилерот ''Фриделд ,'' и хорор филмот ''#'' Хорор. Таа го игра ликот на Пени Робинсон во двете сезони од серијата на „ Нетфликс “ ''Изгубени во Вселената'', која за првпат се емитуваше во април 2018 година.
2 Филмографија
+, Година, Наслов, Улога, Белешки
2012 година, ''Славни приказни за духови'', Кети
2014 година, ''Добар брак'', Млада Петра
2014 година, ''Закон и ред: Единица за специјални жртви'', Миа Харис, Епизода: „ Гневот на Глазгоман “
2015 година, ''Планот на Меги'', Ineустин
2015 година, ''Слободен'', Маја Келдер
2015 година, ''# Хорор'', Франческа
2018 година - денес, ''Изгубени во вселената'', Пени Робинсон, Главна екипа
Црноопашест стршлен

Црноопашест стршлен (''Vespa ducalis'') е стршлен кој се наоѓа во Источна Азија. Овој вид на стршлен бил за првпат опишан од Фредерик Смит во 1852 година.
1 Description
Должината на телото е помеѓу 24 и 37 мм со забележителна црна „опашка“. Возрасните се само малку помали од азискиот голем стршлен.
2 Распространетост
Стршленот се наоѓа во Азија на места како што е Кина, Хонгконг, Индија (североисточен дел), Јапонија, Кореја, Мјанмар, Непал, Сибир во Русија, Тајван, Тајланд и Виетнам (северен и централен дел).
3 Поведение
Ларвите всушност само ги јадат пулпите (куклите) и ларвите на осите и така возрасните честопати ги напаѓаат гнездата на осите при што ги ловат ларвите, истовремено игнорирајќи ги возрасните.
4 Гнездо
Колониите кои овој стршлен ги создава се најмалите од сите стршлени. Гнездата се под земја и во просек имаат по 50 единки.
Ереа

Ереа(|Erreà) е италијански произведувач на спортска опрема. Ереа е прва италијанска компанија која била акретитирана со сертификат на Оеко-текс стандард кој осигурува дека материјалот направен од нештетни материи и хемикалии.
1 Историјат
Основана  е во 1988 година, седиштето на компанијата се наоѓа во Сан Поло ди Ториле, во близина на Парма. Основачот на компанијата е Ангело Грандолфи кој е и денешниот сопственик.
Ереа влегува во англиски фудбал 1994 година кога потпишува договор со тогашниот премиерлигаш Мидлсбро кое траело долги низ години. Компанијта имала уште едно спонзорство во премиер лига и тоа во 2011 година со екипата Норич.
Во 2013 година компанијата ги прославила своите 25 години на постоење со презентацијата на своите главни клиенти кои ги спонзорира од светот на фудбалот. Во тие клубови спаѓаат: ФК Парма, ФК Аталанта, ФК Норич Сити, ФК Брајтон, ФК Блекпул, ФК Рајо Ваљекано, ФК Нуманција, ФК Алкоркон, ФК АДО Ден Хаг и ФК Нант.
2 Спонзорства
2.1 Телевизија
* Шампиони против Ѕвезди сезона 3
2.2 Рагби
* Викан Вориорси
* London Broncos
* Hunslet RLFC
* London Skolars
* Dewsbury Rams
* Тулуза
* York City Knights
* Wales RL
* Jamaica RL
* Swinton Lions
* USAP Perpignan
3.3 Одбојка
* Денвер
3 Спонзорства на репрезентации
3.1 Кошарка
**
3.2 Фудбал
*****
3.3 Одбојка
******
4 Поврзано
* Капа (компанија)
* Леѓеа
* Спортска опрема
Двобоен стршлен

''Двобоен стршлен (Vespa bicolor)'' вид стршлен опишан од Јохан Кристијан Фабрициус во 1787 година. За овој вид на стршлен е откриено дека е опрашувач на орхидеите,''Dendrobium sinense'' (син. ''Dendrobium christyanum''), и е пронајден само на кинескиот остров Хајнан. Овој стршлен исто така лови пчели, со кои ги храни своите ларви. Орхидејата произведува хемикалија која го имитира пчелскиот феромон со што ја привлекува ова граблива оса.
''Двобојниот стршлен'' е најчестиот вид на голема оса во Хонгконг, заедно со членовите на родот ''Parapolybia''. Може да се најде во разни околини, како и во близина на човечки живеалишта.
Тропски стршлен

Тропскиот стршлен (''Vespa tropica'') е тропски вид на стршлен кој се наоѓа во Јужна Азија, Нова Гвинеја и Западна Африка и за кој неодамна е откриено дека е инвазивен вид на Гуам. Тоа е грабливец на оси и поседува моќен убод, што може да предизвика екстремна болка и оток.
1 Опис
Работниците на тропскиот стршлен се со должина од околу 24–26 мм, додека матиците растат до 30 мм. Главата е темнокафеава или црвена; абдоменот е црн со изразена жолта лента што го опфаќа најголемиот дел од вториот абдоминален сегмент. Сепак, има некои варијации во опсегот и во Сингапур и југоисточна Азија примероците честопати се целосно црни и поголеми по големина, додека во другите региони, како што е Хонгконг, главата и крилјата на градниот кош се нормално црвеникави. Трета форма на боја се наоѓа во Андаманците и Никобарите, која има црвеникаво-кафеава глава и градниот кош и целата дорзална плоча на секој сегмент на гастроумот е портокалова, освен првата.
2 Распространетост
Тропскиот стршлен е распространет низ јужна Азија, од Авганистан до Филипините, јужно до Нова Гвинеја, и Нова Британија, но е забележан во Австралија.
3 Особености
Тропскиот стршлен често ги напаѓа гнездата на другите видови оси и ги зема ларвите назад до своето гнездо за да се хранат со нивните ларви. Забележано е дека често напаѓаат пчели. Тропскиот стршлен се поврзува со шумите во низините, до надморска височина до 2100м. Гнездата обично се наоѓаат на 3м над земјата во шупливите дрвја или во подземните шуплини нормално до длабочина од 20 см. Во близина на човечките живеалишта, стршленот прави гнезди под покриви, во тавани и шупи.
Планински белец

Планински белец (''Pieris ergane'') е пеперутка, дел од семејството на пеперутки белци.
1 Опис
Пеперутката се наоѓа во Јужна Европа, Мала Азија, Сирија, Ирак, Иран и Кавказот.
Распонот на крилјата на пеперутката изнесува од 19 до 24 мм. Возрасните пеперутки летаат од април до септември, во две до три генерации.
Малопојасен стршлен

Малопојасниот стршлен (''Vespa affinis'') е инсект, дел од групата на стршлени. Овој стршлен живее во тропските и суптропските предели на Азија.
1 Опис
Овој стршлен е со мал до среден раст, каде матиците достигнуваат до 30мм, трутовите до 26мм и работници во просек од 22 до 25 мм.
Главата е кафеаво-црвена или црна, со црвено обележување на први и темели, црно теме; сложени очи и црни окели; темнокафеави антени; црн клипеус, мандибула со црн заб. Тораксот е црн со многу пункции и подигнати влакна, црна боја од проподумот. Екстремитетите се темнокафеави. Крилјата се со темнокафеава боја.
Постојат неколку подвидови или географски форми. Во Хонгконг и Јужна Кина осите се главно се црни, а првите два абдоминални сегменти се со жолта боја, формирајќи видлив појас. Страните на главата и градниот кош се црвеникаво или во кафеава боја. Во регионите од Југоисточна Азија, како Сингапур, тие се целосно црни, без црвеникаво кафеави ознаки, а абдоминалната лента е портокалова.
2 Подвидови
Постојат 11 познати подвидови во Азија, секоја со различна боја: ''V. a. alduini – V. a. alticincta – V. a. archiboldi – V. a. continentalis – V. a. hainensis – V. a. indosinensis – V. a. moluccana – V. a. nigriventris – V. a. moluccana – V. a. picea – V. a. rufonigrans.''
3 Распространетост
Малопојасниот стршлен е распространет во тропските и суптропските предели на Азија. Се наоѓа од Хон Конг до Шри Ланка и од Мјанмар до Филипините.
4 Животен циклус
Во суптропскиХонгконг, матиците се будат од хибернација во април, а колонијата обично умира кон крајот на ноември или декември. Во тропските области останува присутен цела година.
Круперов белец

Круперовиот белец (''Pieris krueperi'') е пеперутка од семејството на пеперутки белци. Пеперутката се наоѓа на Балканскиот Полуостров, но и во Иран, Мала Азија, Средна Азија, и Оман.
1 Опис
Овие пеперутки живеат во области кои се обработливи (земјоделски и градинарски) каде има вегетација и градинарски производи. Пеперутката живее и на планински предели до 2.500 метри надморска височина. Распонот на крилјата е од 44 до 54 мм. Возразните единки летаат од април до септември, во две или три генерации по година.
2 Подвидови
*''Pieris krueperi krueperi''*''Pieris krueperi devta'' (de Nicéville, [1884]) (Tian-Shan, Ghissar, southern Ghissar, Darvaz, Alai, western Pamirs)
Голем зелкар

Голем зелкар (''Pieris brassicae'') е пеперутка од семејствот на белци. Оваа пеперутка е во тесно сродство во малиот зелкар (Pieris rapae). Големиот зелкар е распространет низ цела Европа, Северна Америка и Азија.
1 Распространетост
Големиот зелкар е често пристутен во Европа, Северна Африка и Азија, сè до Хималаите. Пеперутката ја има во земјоделските предели, мочуришта и паркови. Пеперутката успеала да опстане во Јужна Африка, а во 1995 година се проценувало дека истата ќе се прошири и во Австралија и Нов Зеланд.
2 Морфологија
2.1 Јајца
Јајцата на пеперутката се појавуваат во бледа жолта боја. Тие се претвораат во потемна жолта боја во рок од дваесет и четири часа откако ќе бидат снесени. Неколку часови пред изведување, тие ќе станат црни по боја, а школката ќе стане потранспарентна, и со тоа ларвите ќе се видливи.
2.2 Ларви
Ларвите доживуваат четири митарења и пет форми. Првата форма следува како се влече јајцето во големи бели ларви. Ларвите се светложолти по боја со карактеристични кафеави глави и имаат меки тела. Ларвите се појавуваат како да се многу влакнести. Потоа, ларвите влегуваат во втората фаза. Имаат туберкули покриени со црни влакна. Во третата фаза, големите бели ларви покажуваат поголема активност. Во овој момент, се забележува дека се повеќе жолти во боја, со црни точки. После третата форма, ларвите минуваат низ четвртата форма, со слични појави како ларвите на третата, но со повеќе аграндизирана големина и однесување кон хранењето.
2.3 Возрасни единки
И за мажјаците и за женките, крилјата се бели со црни врвови на предната страна. Женката, исто така, има две црни точки на секоја предна страна. Долниот дел на секое крило е бледо зеленикаво и служи како одлична камуфлажа кога е во мирување. Црните ознаки обично се потемни во летниот период. Крилото на пеперутка достигнува просек од 5 до 6,5 см.
3 Живеалиште
Живеалиштето на големиот зелкар се состои од големи, отворени простори, како и фарми и градини, заради достапноста на нејзиниот извор на храна - зелка. Некои поволни локации вклучуваат sидови, огради, стебла на дрвја, а често и нивно растение за храна, што е важно за големо преживување на пеперутката, бидејќи тие треба да имаат пристап до нивниот извор на храна за опстанок. Тие првенствено лебдат околу овие локации, кои треба да содржат и диви и култивиран распрскувач.
Мал зелкар

Мал зелкар (''Pieris rapae'') е пеперутка со мала или средна големина, дел од групата на пеперутки белци. Оваа пеперутка е сродна со големиот зелкар, и двата вида на пеперутки се препознатливи по белата боја на крилјата.
Гасеницата на оваа пеперутка се смета за штетник за градинарските култури како што зелка, кељ и брокула. Пеперутката е распространета низ Европа и Азија. Се верува дека потекнува од источното средоземје. Низ минатите два века, пеперутката се проширила и во Северна Африка, Северна Америка, Нов Зеланд и Австралија, како резултат на случајно воведување.
1 Опис
По изглед изгледа повеќе како помала верзија на големиот зелкар. Горната страна е кремасто-бела боја со црни точки на врвотите. Женките, исто така, имаат две црни точки во центарот на предната страна. Нејзините долна страна е жолтеникава со црни точки. Понекогаш се помешува со молец поради неговиот обичен изглед. Распонот на крилјата кај возрасните е приближно 32–47 мм.
2 Живеалиште
Видот има природен живеалиште низ Европа, Азија и Северна Африка. Случајно бил воведена во Квебек, Канада во околу 1860 година и рапидно се ширил низ Северна Америка. Видот се раширил во сите животни зони во Северна Америка. Проценките покажуваат дека една женка од овој вид може да биде предок на неколку генерации од милиони единки. Малиот зелкар е отсутен или оскуден во пустинските и полусушните региони (освен за наводнуваните области). Не се наоѓа на север од канадската животна зона, ниту на Каналските острови крај брегот на јужна Калифорнија. Случајно била воведена и се размножила во Нов Зеланд и Австралија. Има знаци дека навлегува и во Јужна Америка.
Видот може да се најде на кое било отворено подрачје со разнолика вегетација. Може да се види обично во градовите, но исто така и во природните живеалишта, претежно во долинските предели. Иако е прикажан афинитет кон отворените области.
3 Надворешни врскки
***
Ластовичкина опашка

Ластовичкина опашка (''Papilio machaon'') е име на вид на пеперутка од семејството пеперуги Ластовичарки.
1 Латинско име
Зборот „папилио“ на латински значи „пеперутка“, а зборот „махаон“ е лик од старогрчката митологија.
2 Таксономија
Пеперутката била именувана од Карл Линеаус во 1758 година, заедно со уште други 200 видови пеперутки. Подоцна Пје Андре Латреј ја класифицирал како дел од групата на Ластовичарки.''Papilio appalachiensis'' и ''Papilio xuthus'' се истиот вид.
3 Распространетост и статус
Оваа пеперутка е присутна во целиот палеарктички регион, почнувајќи од Русија до Кина и Јапонија, (вклучувајќи ги и Хималаите и Тајван), и секаде низ Алјаска, Канада и САД. Во Азија се појавува уште јужно од Саудиска Арабија, Оман, високите планини на Јемен, Либан, Иран и Израел. Во јужна Азија се јавува во Пакистан и Кашмир, северна Индија (Сиким, до Асам и Аруначал Прадеш), Непал, Бутан и северен Мјанмар.
Оваа пеперутка е широко распространета во Европа. Во Македонија доста се среќава по планините.
Бидејќи пеперугата е распространета низ цела Евроазија и често е вообичаен, таа не е загрозена како вид. Таа е наведена како „ранлива“ во Јужнокорејската и Австриската книга за црвени податоци и во Црвената книга на податоци на поранешниот Советски Сојуз. Во Ерменија видовите демонстрираат стабилен популациски тренд и се оценуваат како Најмала загриженост.
Во некои земји, П. махаон и неговите подвидови се заштитени со закон. Видот е заштитен во Велика Британија, а подвидовите се заштитени во Индија.
4 Животен циклус
Обично има од два до три раѓања во една година.
5 Надворешни
* , НП Галичица
***