Италијанска готска архитектура

Готската архитектура се појавила во просперитетните независни градови-држави во Италија во 12 век, во исто време кога се појавила во Северна Европа. Всушност, за разлика од другите региони на Европа, таа не ја заменила романескната архитектура, а италијанските архитекти не биле многу под влијание на неа. Сепак, секој град развил свои посебни варијации на стилот. Италијанските архитекти претпочитале да ги задржат традиционалните методи на градба воспоставени во претходните векови; Ретко се користеле архитектонски решенија и технички иновации на француската готика. Зголемувањето на висината било помалку важно отколку во Северна Европа. Тули наместо камен бил најчестиот градежен материјал, а мермерот бил широко користен за украсување. Во 15 век, кога готскиот стил доминирал и во Северна Европа и на Италијанскиот Полуостров, Северна Италија станала родно место на ренесансната архитектура.
1 Времеплов
* Пристигнување на цистерцијанската и францисканската архитектура (почетокот на 13 век)
* Рана готика (околу 1228–1290)
* Зрела готика (1290–1385)
* Доцна готика (од 1385 до 16 век)
2 Рана италијанска готика (13 век)
Готскиот стил првпат бил воведен во Италија во 12 век од монасите од цистерциските и францисканските редови. Цистерцискиот ред бил основан во Франција во 1098 година како отцепување од Бенедиктинскиот ред, кој цистерцијците го сметале за премногу лабав. Цистерцијците биле решени да го следат построго ''Правилото на Свети Бенедикт''. Тие изградиле цркви, прво во романескен стил, а потоа со готски одлики, но со целосно отсуство на декорација. Цистерцијците забраниле каква било форма на уметност, скулптура или витраж. Камбанарите биле отсутни или многу едноставни. Ништо не било дозволено што немало суштинска практична цел. Овие цркви обично биле далеку од центарот на градовите. Првите готски градби во Италија биле цистерциските цркви на опатијата Фосанова и опатија Касамари, изградени по моделот на цистерциските цркви во Војводството Бургундија, особено оригиналната цистерцијанска црква, опатија Сито. Касамари првично била изградена како бенедиктинска црква, но била целосно изградена за да ги исполни стандардите на едноставност и штедење на цистерцијците. Цистерцијците изградиле неколку цркви низ Италијанскиот Полуостров, главно во селата. Тие отишле и до Сицилија, каде што ја изградиле недовршената базилика Морпурго во близина на Лентини во провинцијата Саракуза, започната во 1225 година.
На ширењето на францускиот стил на готика воведен од цистерцијците се спротивставила хиерархијата на Католичката црква во Рим, која претпочитала враќање на претходниот стил на архитектура под Константин Велики и на Византија. Првата готска црква во Рим, Санта Марија сопра Минерва, доминиканска црква, била копија на Санта Марија Новела во Фиренца и била започната дури во 1280 година. Францисканците биле основани од Свети Франциск Асишки во 1208 година. Нивната доктрина барала да се допре до општата популација со нивната порака, што значело изградба на цркви со големи кораби без никакви визуелни пречки за проповедање на проповедите на големите конгрегации. За разлика од цистерциските цркви, тие ја поздравиле уметноста во својата архитектура. Горните делови на нивната прва голема црква, базиликата Сан Франческо од Асизи (1228–1253) биле украсени со шарени мурали од Цимабуе кои ги прикажуваат животите на светците. Базиликата била во форма на едноставен латински крст и немала никакви аспирации за голема висина на францускиот готски стил. Изградени се од тули, одвнатре покриени со малтер. Витражите биле намалени во големина, едноставни и безбојни. Францисканците изградиле уште една важна црква, Сан Франческо, Болоња, во (1236–30), која била поблиска до францускиот готски модел. Изградена е од црвена тула, со што започнала традицијата во архитектурата во Болоња која траела два века. Фасадата била слична на оние на романескните цркви, но внатре имала поготска форма, со патеки, амбуланта со капели кои зрачат и летечки потпори. Други важни рани градби ја вклучувале крстилницата Парма од Бенедето Антелами и базиликата ди Сант'Андреа во Верчели, кои го покажале влијанието на Антелами.Катедралата во Сиена (1215-1263) започната во средината на 13 век, е уште една голема значајна црква на раниот италијански готски стил. Нејзината внатрешност е мешавина од готски и романескни елементи, како што се куполената крстосувачка кула и хоризонталната лента на внатрешните столбови со полихроматски мермер. Највпечатлива и оригинална готска одлика е украсената фасада на екранот на западниот крај, со скулпторска декорација дизајнирана и делумно издлабена од Џовани Писано во 1284–1320 година.* Црквата Санта Марија дела Спина, Пиза (1230)
* Базилика Сан Антонио од Падова
* Црквата Сан Франческо, Болоња (1236–1263)
* Црквата Санта Марија Новела, Фиренца
3 Зрела или висока италијанска готика (14 век)
3.1 Катедралата во Фиренца
Голем број на големи италијански готски градби биле започнати кон крајот на 13 век и завршени во 14-ти. Катедралата во Фиренца, дизајнирана од Арнолфо ди Камбио, била отворена во 1296 година. Не е исклучително висока, но во внатрешноста има чувство на просторност создадено од спојувањето на наосот и патеките. Работата се одвивала многу бавно. Кампанилата, дизајнирана од Џото, била започната во 1334 година. Работата продолжила по смртта на Џото во 1337 година, прво под Андреа Писани, а потоа, во 1350-тите, од Франческо Таленти. Кампанилата е квадратна и украсена со мермер со праволиниски облоги и ја следи италијанската романескна традиција. Во голема мера била моделирана по постарата крстилница (1060–1150).
Плановите на катедралата биле модифицирани помеѓу 1357 и 1360 година од неколку комитети на сликари, скулптори и уметници, давајќи им приоритет на декорацијата. Градот Фиренца го сфатил многу сериозно како граѓански споменик, финансирајќи го со данок на сите машки жители на градот, па дури и спуштајќи го нивото на улиците околу него за да биде повидливо. Изменетиот нов план усвоен во 1366 година барал масивна купола, широка колку комбинираниот наос и патеки, на октагонална основа со три апсиди. Техничките проблеми за изградба на толку голема купола биле решени дури во 15 век со нов план на Брунелески. Прилично обичната оригинална фасада била урната за да се изгради куполата; сегашната фасада била изградена дури во 19 век. Источниот крај на катедралата во голема мера ја задржал својата оригинална готска архитектура.
3.2 Орвјетска катедрала
Изградбата на Орвјетската катедрала тарела три века, од 1290 до 1591 година, речиси целиот распон на готскиот период. Таа била започната од страна на папата Урбан IV како црква за аџилак за да се прикаже реликвијата на прогласеното чудо, капларот од Болсена. Архитектурата на фасадата е во основниот романескен стил.
Во 1309 година Лоренцо Мајтани, архитект и скулптор од Сиена, станал мајстор-градител. Тој ги редизајнирал плановите за да му даде поголем структурен интегритет и поунифицирана форма. Оригиналниот план на фасадата е направен по моделот на катедралата во Сиена. Под Мајтани Постепено станал изложба на готската уметност; Внатрешноста и горните делови на фасадата биле украсени со мозаици, извајани фигури и релјефи во мермер и бронза. Горните делови од мозаиците на фасадата се позлатени. Во внатрешноста највпечатливи се бендовите полихромни столбови, а ѕидовите покриени со мурали.
Голем број цркви во овој период го следеле стилот на Сан Франческо во Болоња, а биле изградени од црвена тула, малтерисана одвнатре, наместо од камен. Архитектите на многу италијански готски цркви ја игнорирале француската готска употреба на летечки потпори и користеле дрвени греди за врзување преку наосот за да ги поддржат горните ѕидови.
4 Доцна готика (крајот на 14 век)
4.1 Миланската катедрала
Миланската катедрала, исто така наречена Дуомо, била основана кон крајот на XIV век. Била една од најамбициозните италијански готски катедрали и една од ретките што приспособила многу од структурните одлики на француската готика, вклучувајќи ја летечката потпора и заоблениот свод. Работата започнала во 1387 година, главно заснована на плановите на две француски катедрали, катедралата Бурж и катедралата Ле Ман, со план на висок централен кораб кој се спушта со чекори надолу по патеките. Во исто време, ја следеле италијанската наклонетост за одличен внатрешен простор. Планирањето и раната работа вклучила извонреден број истакнати мајстори ѕидари од цела Европа, вклучувајќи ги Жан Мињо и Николас де Бонавентура од Париз, Ханс Парлер од Германија и познатиот италијански математичар Габриеле Сторналоко.
Изградбата продолжила, со многу прекини, низ вековите; конечно била завршена до 1965 година. Неговите извонредни одлики ги вклучуваат неговите гигантски столбови, чии украсени капители на средината на колоните содржат статуи; бледо розовиот мермер кој гледа кон внатрешноста и надворешноста; и шумата од камени врвови кои ги украсуваат горните делови. Додека внатрешноста е целосно италијанска во стил, надворешноста е покриена со декоративна траса.* Базилика Санта Кроче, Фиренца
* Палацо Векио, Фиренца
* Базилика во Санта Марија Глориоза деи Фрари, Венеција
* Базилика ди Сан Петронио во Болоња.
5 Венецијанска готика (14-15 век)
Во 14-тиот и 15-тиот век се гледа изградбата на серија нови цркви во венецијански готски стил, вклучувајќи ја и црквата на Францисканците, Санта Марија Глориоза деи Фрари, започната во 1340 година. Изграден од тули, има три кораби и апсида со шест капели кои зрачат, и ребрести сводови што произлегуваат од масивни цилиндрични столбови. Доминиканците изградиле и нова црква, Санти Џовани и Паоло (15 век), со три кораби разделени со колони и готски капители, сводови и украси. Пожар во 1419 година многу ја оштетил базиликата Свети Марко, и морало да се прави изградба на нова јужна фасада. Таа била богато украсена со асортиман на готски врвови и шатори.Најоригиналните примери на венецијанскиот готик не биле црквите, туку дворцните резиденции изградени за венецијанските аристократи и трговци. Венеција како трговски центар за Источниот Медитеран. Дуждовата палата, започната во средината на 14 век, но во голема мера се проширила во 1420-тите, ги содржела становите на Дужот, советските одаи, правните судови, затворот и салата за состаноци на долниот дом на венецијанскиот парламент. Приземјето и првиот кат имале двојна колонада, додека горните катови биле украсени со бел и розов мермер во деликатни геометриски дизајни. Главните примери на аристократски резиденции ги вклучуваат Палацо Писани и Палацо Фоскари, но најпознат пример е Ка' д'Оро, или „Куќа од злато“, изградена помеѓу 1421 и 1444 година за Марко Контарини. Имало трем и двојна галерија кои првично биле позлатени, давајќи го името на палатата.
6 Урбанизам и световна архитектура
Почнувајќи од втората половина на 13 век, Италија произвела повеќе примери на световна готска архитектура од другите делови на Европа. Зградите често биле градени од Капитано дел Популо од секој град, организација која ги претставувала еснафите и богатите трговци од градот. Главните примери ги вклучуваат Капитано дел Пополо во Орвјето, Палацо Комунале во Пјаченца и масивната Палацо дел Капитано, или Барџело, во Фиренца. Други главни примери се наоѓаат во Сиена, Фиренца и Венеција. Тие ја илустрираат важноста на италијанските градови како банкарски центри и зголемената граѓанска гордост. Овие згради биле отворени кон надворешноста, со лоѓи на приземје, големи горни прозорци, балкони и надворешни скали, и често имале големи сали кои биле украсени со фрескоживопис.
Друг значаен пример за готско планирање на градот е Кампо во облик на вентилатор, или градскиот плоштад, во Сиена, на кој доминираат Палацо Публико (1298–1348) и Торе дела Мангија, највисоката општинска кула во Италија. Фиренца изградила слична општинска палата, Палацо Векио (1299–1310), иако задржала многу одлики на тврдина. Главен пример за приватна фирентинска палата е Лоѓија на Господарот (1370-ти), веднаш до Палацо Векио, чии кружни сводови и линија на покривот укажуваат на претстојната ренесанса.
7 Замоци и утврдувања
Во Кралството Сицилија на почетокот на 13 век, важна програма за цивилна и воена градба била промовирана од страна на сицилијанскиот крал Фредерик II, кој бил свети римски император и преку неговата мајка Констанца, кралица на Сицилија, внук на големиот нормански крал. Роџер II од Сицилија. Царот ги повикал архитектите и занаетчиите кои ги изградиле цистерциските манастири да изградат замоци и утврдувања. Најважните дела ги вклучуваат Кастел дел Монте во Апулија и Кастело Манијац кој го штити пристаништето Сиракуза, Италија.
8 Поврзано
* Готска архитектура
9 Наводи
10 Библиографија
***