Еколошки протести во Србија (2021-2022)

Еколошки протести во Србија (2021-2022) — серија еколошки протести кои започнале во септември 2021 година во Белград и други места во Србија. Протестите, на кои присуствувале десетици илјади луѓе, траеле до февруари 2022 година. Во 2004 година, англо-австралиската корпорација Рио Тинто добила дозвола да истражува рудници во близина на долината Јадар, а во 2017 година, Владата на Србија потпишала договор за спроведување на „''Проектот Јадар''“, според кој на Рио Тинто му била дадена дозвола за експлоатација на силикатниот минерал јадарит. Проектот првично бил планиран да започне во 2023 година. По парламентарните избори во 2020 година, владејачката Српска напредна партија (СНС) освоила супермнозински места во Националното собрание, и како одговор, Националното собрание усвоило закон за референдум и народна иницијатива и измени на законот за експропријација во ноември 2021 година. Двата закони наишле на противење од активисти и политичари.
Во периодот помеѓу септември 2021 и февруари 2022 година, еколошките организации организирале протести барајќи од владата да ги повлече законите за експропријација и референдум и да го откаже проектот Јадар. Протестите продолжиле во ноември 2021 година, а по усвојувањето на законите протестите ескалирале и станале поголеми. Организациите Еколошко востание и Крени-Промени воделе серија протести за блокирање на патиштата, кои станале насилни. Демонстрантите биле нападнати од вооружени хулигани и провладини активисти; а дел од нив бие приведени. По протестите во декември, бројот на демонстрантите се намалил. Протестите продолжиле до 15 февруари 2022 година. Неколку протести за поддршка биле организирани и на меѓународно ниво. Еколошките протести добиле поддршка од опозициските политички партии и јавни личности, додека академици, геолози и невладини организации ја критикувале одлуката на владата да ја поддржи инвестицијата на Рио Тинто. Владата и поединци поврзани со неа ги критикувале протестите и нивните организатори.
Претседателот Александар Вучиќ првично изјавил дека законите нема да бидат укинати, но по ескалацијата на протестите, законот за експропријација бил повлечен и законот за референдум бил изменет на 8 декември, додека Градското собрание на Лозница го укинал просторниот план кој го опфатил планот на Рио Тинто. рудната инвестиција на 16 декември, одложувајќи го работењето на корпорацијата до понатамошно известување. Во јануари 2022 година, владата ги поништила и сите административни акти поврзани со Рио Тинто. Активистите изјавиле дека Рио Тинто продолжила да работи по овие забелешки, но Рио Тинто ги отфрлила тие тврдења.
1 Заднина
Во декември 2004 година, англо-австралиската рударска корпорација Рио Тинто го открила силикатниот минерал јадарит во рудник во близина на долината Јадар. Во јули истата година, за време на администрацијата на Воислав Коштуница, Рио Тинто добил дозвола да ги истражува рудниците, и во неколку документи кои биле потпишани подоцна, неговите граници на истражување биле дополнително проширени. Меѓународното минералошко здружение го признал минералот во ноември 2006 година Во 2017 година, Владата на Србија потпишала меморандум со Рио Тинто за спроведување на „''Проект Јадар''“, со кој на Рио Тинто ќе му се даде дозвола за експлоатација на рудници кај Горње Недељице и долината Јадар. Проектот требало да започне во 2023 година, а производството требало да започне во 2027 година
Во ноември 2021 година, Народното собрание на Србија усвоило закон за референдум и народна иницијатива и го изменила законот за експропријација на земјата. Законот за референдум и народна иницијатива го укинал цензусот од 50 отсто кој бил потребен за референдумот да помине. Опозициските политичари шпекулирале дека изменетиот закон ќе биде злоупотребен во случаи како Рио Тинто. На 25 ноември, претседателот Александар Вучиќ го потпишал законот и изјавил дека нема да го укине. Законот за експропријација наишол на противење и добил негативно известување од новинарите. Истата била критикувана и од политичари, активисти и адвокати; сите повикале на негово повлекување. Владините претставници одговориле со изјавата дека законите немаат никаква врска со Рио Тинто.
1.1 Поврзани протести
Еколошки протести се одржале во јануари 2021 година од страна на иницијативата „''Еко гарда''“. Околу 2.000 демонстранти присуствувале на протестот наречен „''Протести за безопасен воздух''“. На протестот, кој останал мирен, присуствувале и неколку професори и активисти, како Александар Јовановиќ Ќута.
Во март 2021 година, Ќута објавил дека неговата организација „''Брани ги реките на Стара Планина''“ планира да организира протест „''Еколошко востание''“ на 10 април. Протестот го привлекол вниманието на јавноста и учествувале околу 60 еколошки организации. Протестот се одржал пред Домот на Националното собрание, и на него присуствувале 2.000 демонстранти кои барале прекин на сите еколошки проекти и прилагодување на прописите кон највисоките еколошки стандарди. Организациите кои учествувале на протестот објавиле документ во кој има повеќе барања за владата. Премиерката Ана Брнабиќ ги критикувала демонстрантите иако таа подоцна потврдила дека е подготвена да разговара за нивните барања.
2 Времеплов
2.1 2021 година
2.1.1 11 септември
Организацијата „Еколошко востание“, која ја формирал Александар Јовановиќ Ќута, во август 2021 година најавила дека ќе организира протест на 11 септември во Белград. По објавата, Партијата за слобода и правда (ССП), Демократската партија (ДС), Народната партија и движењето Не дозволувај Белград да се удави (НДБ), ја изразиле својата поддршка за протестот, вклучително и глумците Светлана Бојковиќ, Сека Саблиќ, Петар Божовиќ Небојша Зеленовиќ, лидерот на Заедно за Србија (ЗЗС), ги повикал сите да се приклучат на протестот без разлика на нивната политичка определба. Демонстрантите се собрале во Паркот на Пионерите, Белград околу 14:00 часот (UTC+01:00), и побарале Рио Тинто да ја напушти Србија. На протестот присуствувале неколку илјади демонстранти. Ќута изјавил дека ќе го блокираат патот на Бранковиот мост и доколку „механизацијата“ се појави кон Лозница, ќе почнат да „''пречкаат низ Србија''“. Набргу потоа демонстрантите се упатиле кон Бранковиот мост каде два часа го блокирале сообраќајот. Вицепремиерката Зорана Михајловиќ го критикувала протестот додека Вучиќ ги споредил демонстрантите со антиваксерите.
2.1.2 6 ноември
Следниот протест се одржал на 6 ноември пред зградата на Радио телевизија на Србија (РТС). Ден пред протестот, свиркачите во јавноста го објавиле планот за „''Проект Јадар''“. Регулаторното тело за електронски медиуми (РЕМ) му дозволил на РТС да ги рекламира пораките на Рио Тинто во врска со проектот, иако одлуката наишла на противење од 30 организации кои побарале рекламата да биде симната бидејќи наводно го прекршила Законот за огласување. На протестот присуствувале околу 200 демонстранти кои побарале РТС да ги отстрани рекламите на проектот.
2.1.3 19 ноември
Уште еден протест што го организирал „''Крени-промени''“ се одржал пред зградата на РТС на 19 ноември. На него присуствувале 200 демонстранти, кои побарале РТС да емитува реклама против Рио Тинто. РТС подоцна јавно одбила да ја емитува рекламата.
2.1.4 22-24 ноември
На 21 ноември 2021 година, „''Еколошко востание''“ најавил дека ќе организира протест во Макиш на денот кога ќе започне изградбата на белградското метро. Ќута ги поканил опозициските лидери да учествуваат на протестот. ССП го прифатил неговото барање. Демонстрантите еден час го блокирале патот на градилиштето, а на местото на протестот не биле забележани никакви инциденти. Ден подоцна, „''Собрание на слободна Србија''“ повикало на протест пред Домот на народното собрание по усвојувањето на законот за експропријација и законот за референдум и народна иницијатива. На протестот присуствувале 200 демонстранти, и тие побарале владата да ги укине двата закони. На протестот учествувале и глумицата Бојана Новаковиќ. Саво Манојловиќ, директорот на кампањата на „Крени-Промени“, објавил дека испратил петиција со 68.000 потписници кои се спротивставиле на законот за референдум и над 200.000 потписници кои биле против Рио Тинто. Истиот ден се одржале протести пред Новиот двор, на кои учествувале илјадници демонстранти. Тие побарале Владата да го укине законот за референдум.
2.1.5 27-29 ноември
 
Набргу по протестите на 24 ноември, „''Еколошко востание''“ повикало на одржување на уште еден протест на 27 ноември, на кој два часа ќе ги блокира главните патишта низ Србија. Покрај нив, учество најавила и „Крени-промени“. Организаторите ја повикале полицијата да застане на нивна страна иако за време на протестите полицијата ги блокирала демонстрантите и се случила полициска бруталност.
На протестите учествувале две илјади демонстранти; тие еден час блокирале неколку патишта низ Србија. Неколку демонстранти биле приведени, а дошло и до тепачки меѓу демонстрантите и групи маскирани лица. Насилниот инцидент што се случил во Шабац го привлекло вниманието на државата; демонстрант запрел булдожер кој се обидел да помине низ група демонстранти. Демонстрантот бил накратко приведен и пуштен на слобода два дена по протестот. Во текот на денот биле пријавени голем број насилни инциденти; вооружени хулигани нападнале демонстранти. Во тепачка со демонстрантите учествувал и пратеник во Народното собрание, поврзан со Српската напредна партија (СНС). „''Собранието на слободна Србија''“ побарало ослободување на приведените, додека ССП, ДС, Народна партија и НДБ ги осудиле инцидентите. Брнабиќ ги споредила протестите со „''фашизам''“, додека Александар Вулин, министерот за внатрешни работи, повикал полицијата да употреби насилство. Градоначалникот на Нови Сад Милош Вучевиќ изјавил дека вооружените хулигани не биле испратени од СНС.
Еден ден подоцна, во Белград се одржале уште два протести. Демонстрантите побарале ослободување на приведените. СНС организирала контрапротест во Шабац на 29 ноември во знак на поддршка на провладиниот активист кој се возел на булдожерот. На контрапротестот биле нападнати двајца набљудувачи, а опремата на еден фотограф била украдена. Истиот ден во Лозница се одржал протест организиран од локални еколошки здруженија.
2.1.6 4 декември
Здружението на еколошки организации на Србија (СЕОС) повикало на продолжување на протестите додека не се исполнат барањата. Манојловиќ повикал на ненасилство и изјавил дека доколку пристигнат провокатори, демонстрантите да се повлечат од протестот. Непосредно пред протестот на 4 декември, било најавено дека патиштата во над педесет градови ќе бидат блокирани. Еден ден пред протестот, медиумите поврзани со владата ја пренеле пораката на „''Лила револуција''“ иницијатива во која се наведува дека луѓето треба да фрлаат кофи со виолетова боја на автомобилите што се обидуваат да го блокираат сообраќајот. Група адвокати ја изразиле својата поддршка за протестот, додека невладините организации изјавиле дека полицијата треба да ги заштити новинарите за време на протестите.
Илјадници демонстранти се одржале на протестите низ Србија. Мостот Газела бил блокиран од неколку илјади демонстранти. Во Нови Сад се случиле повеќе инциденти; група провладини активисти нападнале група демонстранти, а новинар бил испрскан со бибер. Во Белград, група мажи држеле факели пред демонстрантите. Дополнително, протести за поддршка на еколошките протести се одржале во Њујорк, Берлин, Париз и Лондон. Некои демонстранти потоа биле обвинети за прекршоци.
За време на протестите, Вучиќ бил во Горње Недељице, каде одржал прес-конференција на која најавил дека ќе предложи измени на законот за експропријација. Манојловиќ и „Еколошко востание“ ги прогласиле протестите за „''успех''“ и „''голема победа на граѓаните''“; Манојловиќ подоцна ја повлекол својата изјава. Ден по протестите, Манојловиќ и Зеленовиќ имале полемика за време на ''неделното шоу „Утисак''“. Зеленовиќ изразил поддршка за проширување на барањата, но Манојловиќ се спротивставил на потегот бидејќи „''приказната ќе се разводни''“; тој го споредил овој потег со 1 од 5 милиони протестанти, кои пропаднале поради овој потег. Два дена подоцна, Манојловиќ изјавил дека протестите нема да завршат додека не се исполнат барањата.
2.1.7 11-14 декември
„''Еколошко востание''“ најавило дека на 11 декември ќе има блокади на педесетина локации. На протестот учествувале 40 граѓански иницијативи; Манојловиќ и неговата организација „''Крени-промени''“ не учествувале. Откако владата усвоила две главни барања, демонстрантите продолжиле да бараат Рио Тинто да ја напушти Србија. Спорадични инциденти се случиле во Белград и Ниш. Во Белград, група десничарски и анти-вакцински активисти учествувале на протестот, и група провладини активисти вееле про-Рио Тинто транспаренти. Протести за поддршка на демонстрантите се одржале во Брисел, Прага, Вашингтон, Берлин, Њујорк и Лондон. По протестот, Михајловиќ изјавил дека Ќута ја поддржува „''насилната промена на власта''“. Еден ден подоцна, се случил протест во Зрењанин, додека на 14 декември, неколку стотини средношколци протестирале против Рио Тинто во Чачак.
2.1.8 16-18 декември
СЕОС и „Еко бригада“ организирале протест во Јагодина на 16 декември. Неколку стотици демонстранти кои го изразиле своето противење на отворањето на рудник за литиум во долината Морава, учествувале на протестот. Ќута најавил дека на 16 декември следниот протест ќе се одржи на 18 декември Активисти од неколку еколошки организации изјавиле дека побарале владата да го повлече документот со кој ќе се утврди просторниот план за проектот Јадар; и изјавил дека протестите „''треба да се радикализираат''“ доколку не се исполнат барањата. Протестот на 18 декември започнал во 14:00 часот (UTC+01:00) пред зградата на Владата на Србија; протести се одржале и на неколку други локации во Србија. Бројот на демонстрантите бил помал во споредба со претходните протести. Во Ужице, полицијата идентификувала повеќе новинари и демонстранти кои учествувале на протестот.
2.1.9 24-25 декември
Група средношколци организирале уште еден протест против Рио Тинто на 24 декември. Во соработка со неколку еколошки организации, ЗЗС соопштил дека следниот протест ќе се одржи на 25 декември. На протестот учествувале околу 200 демонстранти. Во Лазница, село во близина на Жагубица, истиот ден се одржал уште еден протест во организација на „''Еколошко востание''“.
2.2 2022 година
2.2.1 3 јануари
Откако Вучиќ изјавил дека Проектот Јадар нема да биде откажан, СЕОС објавил дека ќе организира протест на 3 јануари. На протестот учествувале и „''Еколошко востание''“ и „''Собрание на слободна Србија''“. Протестот траел три часа и се одржал во Горње Недељице и други градови низ Србија и во Лондон, пред зградата на Рио Тинто. Инцидент се случил во Прељина, село кај Чачак, во кој автомобил удрил жена. Во Белград, група активисти против вакцините го блокирале автопатот околу 15 минути. Вучиќ по протестите изјавил дека „''власта ги исполнила барањата, а продолжувањето на протестите е само политичко''“.
2.2.2 8-12 јануари
Протестите на 8 јануари се одржале на седум локации низ Србија. Дополнително, полицијата ги снимала демонстрантите за време на протестите. За време на протестите во Белград и Нови Сад се случиле неколку инциденти. Вучевиќ и Михајловиќ ги критикувале протестите. Еден ден подоцна, протест се случил во Горњи Милановац. На 10 јануари, група активисти „''Нема да го дадеме Јадар''“ фрлале јајца врз зградата на Рио Тинто; еден активист подоцна бил приведен. Протестите продолжиле на 12 јануари; се одржале пред зградата на Владата на Србија. „Еколошко востание“ и СЕОС побарале владата да објави документи поврзани со Рио Тинто и нејзиниот просторен план.
2.2.3 15-16 јануари
Понатамошни протести биле одржани на 15 јануари. Неколку илјади демонстранти присуствувале на протестите, кои се одржале на единаесет места. Инцидент се случил околу 14:00 часот (UTC+01:00) во Прељина кога група луѓе се обиделе да поминат низ толпата демонстранти. Во Белград, возач се обидел да помине низ толпата демонстранти, но бил принуден да се врати назад. Во Шабац возач повредил еден демонстрант. Марчело, кој учествувал во протестите 2018-2020 година, учествувал на протестот во Белград. Ден подоцна, група српски граѓани одржале протест во Брисел.
2.2.4 18-22 јануари
На 18 јануари се случил инцидент пред зградата на Народното собрание, кога Саво Манојловиќ и другите активисти на „Крени-промени“ сакале да побараат итна проверка на иницијативата на народот во парламентот за забраната за експлоатација на литиум. Ова го поттикнало Манојловиќ да организира протест на 20 јануари; Манојловиќ побарал од владата да го укине просторниот план на Рио Тинто и да воведе мораториум за забрана на ископувањето на литиум и бор во следните 20 години. Протестот се одржал пред Новиот двор. Брнабиќ на денот на протестот објавила дека просторниот план е укинат. Манојловиќ и Ќута тогаш изјавиле дека укинувањето на просторниот план наводно е направено на некоректен начин и тврделе дека Рио Тинто ќе се врати по општите избори во април 2022 година. СЕОС и организацијата „Еколошко востание“ најавиле дека ќе организираат протест на 22 јануари во Лозница. На протестот учествувале група активисти и еколошки организации.
2.2.5 27 јануари – 3 февруари
„Крени-Промени“ и неколку еколошки активисти го организирале протестот на 27 јануари. Се започнало пред зградата на претседателството, по што се одржала протестна прошетка која завршила пред зградата на владата. Иницијативата „Еко гарда“ организирала протест на 30 јануари; учествуваа неколку стотици демонстранти. На протестот присуствувале и „Крени-промени“ и НДБ. На 1 февруари во Нов Белград се одржал мал протест.
Понатамошни масовни протести биле одржани на 2 февруари во Ваљево. Еден ден подоцна, полицијата стапила во контакт со Манојловиќ, кој го организирал протестот на 2 февруари, и изјавла дека понатамошните протести ќе се сметаат за „''нелегални''“. Манојловиќ го игнорирал известувањето и организирал протест на 3 февруари. На протестот учествувале околу 2.000 демонстранти.
2.2.6 8-15 февруари
На 8 февруари во Крагуевац се одржал протест; го организирал СЕОС и „Крени-Промени“, кои најавиле дека ќе кампуваат пред зградата на Нови двор додека владата не спроведе мораториум за ископ на литиум и бор. Манојловиќ подоцна изјавил дека демонстрантите ќе кампуваат до распуштањето на Националното собрание, што се одржало на 15 февруари. На 10 февруари се одржал протест пред Нови двор. Активистите одржале уште еден протест на 13 февруари. Ден пред распуштањето на Народното собрание, Манојловиќ изјавил дека протестот на 15 февруари ќе учествува пред Палатата Србија . На денот на протестот, полицијата распоредила кордон околу Палатата Србија за да ги спречи активистите да се приближат до зградата. Се случиле повеќе инциденти; еден демонстрант бил удрен од автомобил во движење, додека други двајца биле прегазени од друг автомобил.
3 Одговор и реакции
3.1 Поддршка и опозиција
Одлуката на владата да ја поддржи инвестицијата на Рио Тинто и да го усвои изменетиот закон за експропријација наишла на противење од еколошки активисти, академици, геолози и невладини организации. Голем број јавни личности, како Новак Ѓоковиќ, Бојана Новаковиќ и Емир Кустурица, ја изразиле својата поддршка за протестите. Зоран Томиќ, професор на Правниот факултет во Белград, изјавил дека владата наводно извршила три прекршоци поврзани со протестите и на 11 декември деканот Ратко Ристиќ ја изразил својата поддршка за протестите.
Еколошките протести биле поддржани и од Двери, чии членови учествувале на протестите во Ниш ; Српската партија заклетници (ССЗ), Ослободително движење, и Сојузот на социјалдемократите на Војводина (ЛСВ). Милош Јовановиќ, претседателот на Демократската партија на Србија (ДСС), го осудил насилството што се случило на 27 ноември. Поранешниот претседател Борис Тадиќ и поранешниот министер Горан Триван ја изразиле својата поддршка за протестите. Епископот Григорије Дуриќ, исто така, ја изразил својата поддршка за протестите , но патријархот Порфириј ги повикал демонстрантите „''да ја прекинат борбата''“. Поддршка за протестот изјавил и Филип Караѓорѓевиќ. Според анкетата на јавното мислење објавена на почетокот на декември 2021 година, мнозинството од испитаниците ги поддржале протестите; околу 14% од приврзаниците на Српската напредна партија (СНС) ги поддржале протестите. Братислав Југовиќ, пратеник на СНС, изјавил дека „''протестите се оправдани''“, но дека „ [<i>Драган] Ѓилас''и неговата клика ги злоупотребуваат''“. Хрватскиот пратеник во Европскиот парламент (ЕП) Иван Вилибор Синчиќ, лидер на партијата Човечки штит (ЖЗ), го критикувал пристапот на владата кон Рио Тинто.
Претседателката на Регулаторното тело за електронски медиуми (РЕМ) Оливера Зекиќ изјавила дека „''секој што протестира треба да биде уапсен''“ додека претседателот на крајнодесничарската Српска радикална партија (СРС) Воислав Шешељ го изразил своето противење на протестите велејќи „''Блокадите се насочени надвор од [Србија] и дека тоа не се еколошки протести''“. Небојша Крстиќ изјавил „''членовите на Крени-Промени треба да вежбаат скокање од мостот''“; Крстиќ повикал и на апсење на Саво Манојловиќ. Пратеникот Владимир Ѓукановиќ ги критикувал протестите и изразил поддршка за Рио Тинто.
3.2 Одговор на владата
Вучиќ на 28 ноември изјавил дека „''ќе чека мислење од неговиот правен тим пред да го потпише законот за експропријација''“. По протестите на 4 декември, Вучиќ ги предложил измените на законот за експропријација, но четири дена подоцна, тој објавил дека законот за експропријација е повлечен. Народното собрание на 10 декември ги усвоил измените на законот за референдум и народна иницијатива. Истиот ден, Вучиќ најавил дека Градското собрание на Лозница ќе го укине просторниот план за проектот Јадар, што ќе го одложи почетокот на работата на Рио Тинто до понатамошно известување; планот бил укинат два дена подоцна. Вучиќ, кој првично го поддржувал проектот Јадар, во јануари 2022 година изјавил дека „''би се надевал дека владата ќе ги раскине договорите со Рио Тинто''“. Еколошките организации „Нема да го дадеме Јадар“ и „Заштити Јадар“ ги оцениле потезите како опортунистички. „Заштитете го Јадар“ изјавил „''Вучиќ да престане да манипулира со празни ветувања''“.
На 8 јануари Брнабиќ објавила дека владата „''била блиску до поништување на сите дозволи дадени на Рио Тинто''“, додека Михајловиќ изјавил дека „''Проектот Јадар бил привремено запрен на барање на граѓаните''“. Во декември 2021 година и јануари 2022 година, Брнабиќ дала мешани изјави; таа изјавила дека владата никогаш не склучила договор со Рио Тинто, но во исто време изјавила дека владата му дала дозволи на Рио Тинто. Брнабиќ подоцна објавила дека владата го укинала просторниот план. Брнабиќ ги обвинила западните влади дека наводно ги поддржуваат протестите, но нивните амбасади изјавиле дека тие немале вмешаност.
4 Последици
Весна Продановиќ, генералниот директор на „''Рио Сава Експлорејшн''“, изјавила на 23 декември дека компанијата ќе планира да го запре Проект Јадар. Набргу по објавата, жителите на Горње Недељице рекле дека работниците од Рио Тинто оделе од куќа до куќа во Горње Недељице и дека жителите добивале СМС пораки од нив. По поништувањето на просторниот план на Рио Тинто, неговите акции пропаднале. Активистите продолжиле да велат дека Рио Тинто продолжил да работи по изјавите на Брнабиќ во јануари, иако Рио Тинто јавно ги отфрлила тврдењата. Саво Манојловиќ собрал над 32.000 потписи за народната иницијатива против експлоатација на литиумот; тој подоцна рекол дека биле поднесени и преку 290.000 онлајн потписи.
Во средината на ноември 2021 година, Ќута објавил дека „Еколошко востание“ ќе учествува на општите избори во 2022 година, и на 14 ноември потпишал договор со партијата ЗЗС на Зеленовиќ за учество на заедничка листа на општите избори. По објавувањето, нивната коалиција била анкетирана со 9 отсто на национално ниво и 13 отсто во Белград. Во јануари 2022 година, коалицијата била официјализирана под името „Ние мораме“. На општите избори, коалицијата освоила околу 5% од гласовите на народот и 13 места во Националното собрание.
На 21 јули 2022 година во Нови Сад се одржале еколошки протести Полицијата интервенирала и група хулигани ги нападнале демонстрантите. Нападите ги осудиле СЈО, Народна партија, ДС, Двери и Заедно. Друг протест што се одржал на 28 јули добил поддршка од локалните еколошки организации. Демонстрантите фрлиле кофи со боја и упаднале во просториите на СНС, а возач се обидел да вози низ толпата демонстранти.
5 Дополнителна литература
*