procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Антон Мавретиќ

Антон Мавретиќ (11 декември 1934 во Метлика, Словенија - 21 ноември 2019) - словенечки електроинженер кој работел во Соединетите држави.
Мавретиќ бил професор и научен соработник во Центарот за вселенска физика на Универзитетот во Бостон. Тој бил дописен член на Словенечката академија на науките и уметностите од јуни 2007 година. Во 1985 година ја основал својата консултантска фирма СИАТ од Бостон ДОО.
Мавретиќ работел за Центарот за вселенски истражувања МИТ под договор за НАСА од 1972 до 1979 година и придонел за развој на плазма спектрометри за проектите ''Војаџер 1'' и ''Војаџер 2.''
1 Образование
* Диплома за наука во електротехниката на Универзитетот во Денвер, декември 1959 година
* Магистер на науки по електротехника од Универзитетот во Денвер, јуни, 1961 година
* Д-р во електротехника од Државниот универзитет во Пенсилванија, декември 1968 година
2 Наводи
Тодор Тапшанов

Тодор Перов Тапшанов ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Произлегува од сиромашно селско семејство. Основно училиште завршил во селото, а потоа се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година заминал во Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во сите борби на подрачјето околу Чучер, Бањане и Горњане, како и во борбите против балистите и Германците во Качаничката Клисура. По пробивот на Сремскиот фронт неговата Бригада продолжила да ги гони Германците и усташите. Но, веднаш по свршувањето на борбите, тој тешко се разболел. Починал во почетокот на 1946 година, бил закопан на селските гробишта во Љубанци.
2 Наводи
Големиот транспорт (филм)

„Големиот транспорт“ (српскохрватски: ''Велики транспорт'') — југословенски филм од 1983 година, во режија на Вељко Булајиќ. Главните улоги ги играат: Хелмут Бергер, Велимир Бата Живоиновиќ, Драгана Варагиќ, Звонко Лепетиќ итн. Филмот е снимен според вистинити настани од Втората светска војна, кога Главниот штаб на народноослободителната војска на Војводина одлучил на партизанските бригади во Босна да им испрати нови борци, храна и санитетски материјал
1 Синопсис
Пролетта 1943 година, главниот штаб на партизанските единици во Војводина одлучува на партизанската војска во Босна да ѝ испрати борци, храна и санитетски материјал. Така, низ големата низина во Војводина, низ обрачи и заседи, преку реките и железничките пруги, тргнува голема колона, наречена „големиот транспорт“. Колоната треба да помине 300 километри низ окупираната територија, соочувајќи се со бројни опасности.
Александра Корнхаузер Фрејзер

Александра Корнхаузер Фрејзер (26 септември 1926 година - 17 мај 2020 година) - словенечки хемичар. Била професор по хемија на ПМФ и директор на Меѓународниот центар за хемиски студии на Универзитетот во Љубљана, Словенија.
1 Ран живот
Родена како Александра Калеари во богато семејство со петмина браќа и сестри - нејзиниот татко поседувал компанија што подоцна станала компанија Јеловица во Шкофја Лока. Семејството го изгубило своето богатство за време на Големата депресија во 1930-тите и таа пораснала во релативна сиромаштија. Во 1940 година за време на Втората светска војна, на петнаесет години, таа започнала да раководи со младинска организација за поддршка на партизаните. Нејзиниот татко бил затворен во концентрациониот логор во Бегуње, а семејството било ставено на присилна работа, но сите ја преживеале војната. По кратко предавање во Камник и Домжале, таа отишла на универзитет во 1948 година за да студира хемија.
2 Кариера
Помеѓу 1954 и 1980 година, Фрејзер извршила опсежно истражување за алкалоиди и антибиотици за фармацевтски компании. По 1980 година, таа ги комбинирала своите хемиски истражувања со предавања и била вработена како истражувач за меѓународни организации, вклучувајќи ги ЕУ, УНДП, УНЕСКО, МОТ и Агенцијата за заштита на животната средина на САД. Во подоцнежниот живот, таа била особено вклучена во промовирање на чисти технологии, а во 1999 година била првата жена научник на која и била доделена наградата Хонда во Токио за нејзиниот развој на знаење од оваа област.
Во 60-тите и 70-тите години од минатиот век таа била активна во политиката и исто така ја извршувала функцијата заменик претседател на Извршниот совет на Словенија (за време на ерата на Стане Кавчиќ ), каде што била задолжена за здравство, култура, наука и сектори за образование. По три години на функција, таа се вратила на академската фела.
Надвор од нејзината родна Словенија, таа работела со универзитети во Швајцарија, Велика Британија и САД, а дома била домаќин на над 60 меѓународни семинари и работилници. Фрејзер била член на Советот на Обединетите нации, Светската академија за уметност и наука и Академијата Европа во Лондон (од 1988 година) и била добитник на медалот Лоран Лавоазиер на фармацевтската академија и Меморијалната награда Роберт Брастд на Американското хемиско друштво, меѓу другите.
Била професионално активна сè до 90-тата година од животот, кога го завршила мандатот како декан на Меѓународната постдипломска школа „Јожеф Стефан“. Таа ја добила наградата Зоис за животно достигнување во 1997 година, највисоката награда во научната област во Словенија. Таа исто така била почесен граѓанин на Љубљана.
3 Личен живот
Фрејзер била во брак двапати. Нејзин прв сопруг бил Павле Корнхаузер, словенечки лекар. Нејзиниот втор сопруг бил британски хемичар, Малком Фрејзер, професор по хемиско образование на Универзитетот во Источна Англија и последователно главен извршен директор на Советот за национални академски награди. Ги чувал и двете презимиња на своите сопрузи. Таа починала во мај 2020 година на 93-годишна возраст.
Божин Тарчугов

Божин Крстов Тарчугов ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Израснат е во земјоделско сиромашно семејство. Работел во Скопје како чирак-шивач. Во градот се запознал со напредното работничко движење и со отпорот против окупаторот. Така ориентиран веднаш се вклучил во акциите за помош на партизаните што се спроведувал во неговото село. Собирал оружје, муниција и храна за партизаните. Во септември 1944 година стапил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада на Скопска Црна Гора. По пробивот на Сремскиот фронт неговата Бригада ја продолжила борбата за конечно ликвидирање на квинслизите. При крајот на војната неговата единица бил опколена од посилна усташка единица кај Пула. Биле заробени 14 борци, меѓу кои и тој. Усташите сите ги убиле, сечејќи им ги главите. Свечено бил погребан во Пула.
2 Наводи
Матео Алеман

Матео Алеман и дел Неро (септември 1547 година1615 година?) бил шпански романописец и писател.
1 Биографија
Алеман е роден во Севиља, Андалусија, каде што дипломирал на Универзитетот во 1564 година. Подоцна студирал во Саламанка и Алкала, и од 1571 до 1588 година имал функција во финансии, во 1594 година бил уапсен под сомнение за малверзација, но бил брзо ослободен. Според некои автори, тој потекнувал од Евреи насилно преобразени во католици по 1492 година, а еден од неговите претходници бил изгорен од инквизицијата затоа што тајно продолжил да го практикува јудаизмот. Во 1599 година, тој го објавил првиот дел од ''Гусман де Алфараче'', славен пикарески роман, кој поминал не помалку од шеснаесет изданија за пет години, било издадено лажно продолжение во 1602 година, но автентичното продолжение се појавило дури во 1604 година.
Во 1571 година, Алеман се оженил несреќно со Каталина де Еспиноза и постојано бил во финансиски тешкотии, затворен за долг во Севиља на крајот на 1602 година.
Во 1608 година, Алеман емигрирал во Америка и се вели дека работел како печатач во Мексико, каде се претпоставува дека останал до крајот на животот. Неговата ''Ortografía castellana'' (1609), објавена во Мексико, содржи генијални и практични предлози за реформа на шпанскиот правопис. Ништо не е забележано за Алеман по 1609 година, но понекогаш се тврди дека тој сè уште живеел во 1617 година.
2 Работа
Покрај веќе споменатите дела, Алеман е автор и на животот (1604) на Свети Антониј од Падова, а верзии на две ода на Хорациј сведочат за неговиот вкус и метричко достигнување. Неговото најпознато дело е сепак ''Гусман де Алфараче'', кое било преведено на француски во 1600 година, на италијански во 1606 година, на германски во 1615 година, на англиски во 1622 година од Џејмс Мабе и на латински во 1623 година.
3 Наводи
; Атрибуција
**
Александар Тасев

Александар Анев Тасев ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОБ.
1 Животопис
Тасев потекнувал од сиромашно градско семејство. Завршил основно училиште. Изучил занает и работел како столар. Во 1942 година заминал на отслужување на воениот рок во бугарската фашистичка војска. По капитулацијата на Бугарија, се префрлил во Четиринаесеттата македонска ударна бригада со која учествувал во завршните операции против Германците за ослободување на Македонија. Во почетокот на ноември 1944 година, во борбите за ослободување на Свети Николе. Тасев загинал кај селото Судик.
2 Наводи
Дин Ата

Дин Ата е британски поет со кипарско-грчко и карипско потекло. Весникот „''The Independent“'' го наведува како еден од 100-те највлијателни ЛГБТ лица во Велика Британија. Во 2012 година, неговата поема „Јас не сум ничиј нигер“, напишана како одговор на употребата на расната лажливост од страна на убијците на Стивен Лоренс, постигна голема покриеност на социјалните мрежи и бил запишан во ''„Гардијан“''.
Роден од грчка мајка и Јамајканец татко, тој заработил диплома (2006) по филозофија и англиски јазик на Универзитетот во Сасекс, каде што бил претседател на Африканското карипско друштво. Неговата поезија, која често се занимава со прашања за идентитет и социјална правда, е прикажана на Би-би-си радио 4, и бил наложен да пишува за музеи и галерии, вклучувајќи го и музејот Китс Хаус, Националната галерија за портрети во Лондон, Тејт Британија и Тејт Модерн. Во 2018 година, Ата служел како судија за наградата Би-би-си за млади писатели.
Во 2019 година бил објавен романот во стихови на Ата, „''Црното фламинго“'', во издание на Хачет Велика Британија. За ''„Црното фламинго“'', Ата бил еден од двајцата добитници на наградата за книги „Стоунвол 2020“ во категоријата „Деца и млади возрасни“.
1 Книги
*''I Am Nobody's Nigger'', Westborne Press, 2013
*''The Black Flamingo'', Hachette UK, 2019
Ѓорѓи Лазаров

Ѓорѓи Павлов Лазаров (1868 во Кнежево — не порано од 1955 година) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.
1 Животопис
Лазаров е роден во селото Кнежево, Кратовско. Потекнувал од сиромашно селско стопанство, кое се занимавало со правење ќумур. Уште од почетокот бил еден од најактивните селани во селото во движењето на ТМОРО, за ослободување на Македонија од османлиската власт, почнувајќи од 1900 до 1912 година.
Се зачленил во Организацијата во 1900 година, кога дошол првиот организатор на областа во селото, учителот Стоил Антов од Кратово. Тогаш Ѓорѓи Лазаров бил избран за курир.
Цветко Терзиски

Цветко Савев Терзиски ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Израснал во сиромашно селско семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. Поради слабата материјална состојба, тој барал работа во градот, но не успеал да најде. Во септември 1944 година, тој стапил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во многу борби против балистите кај месностите Чучерски Рид и Горни Забел. По ослободувањето на Скопје, тој заминал на Косово и ја продолжил борбата за разоружување на балистичките единици. Во април 1945 година учествувал во пробивот на Сремскиот фронт. Во борбата за ослободување на Банова Japyгa, тој храбро загинал. Бил закопан на местото каде што загинал.
2 Поврзано
* Душан М. Терзиски
* Александар Терзиски
3 Наводи
Излет (филм)

''Излет'' (|Izlet) ― словенечки драмски филм од 2011 година, во режија на Нејц Газвода. Филмот бил избран за словенечки претставник за Оскар за најдобар странски јазик на 85-тото доделување на Оскарите, но тој не добил место во последниот потесен список.
1 Улоги
* Лука Цимприќ како Андреј
* Јуре Хенигман како Грегор
* Нина Раковец како Зива
2 Поврзано
* Список на пријави на 85. Оскари за најдобар странски филм
* Список на словенечки пријави за Оскар за најдобар странски филм
Алонсо Лопес Пинсијано

Алонсо Лопес Пинсијано, (|Alonso López Pinciano), бил шпански хуманист и ерудит од 16 век.
Малку се знае за неговиот живот. Се верува дека е роден околу 1547 година во Ваљадолид, но не е се знае кога и каде починал. Тој бил доктор по медицина и личен лекар на Марија од Австрија, сестра на Филип Втори, која по смртта на нејзиниот сопруг Максимилијан Втори, се вратила во Шпанија и го поминала остатокот од својот живот во манастирот на Босоногите кралски монахињи (|Descalzas Reales) Исто така се грижел и за здравјето на инфантата Маргарита, која била замонашена во истиот манастир. Според тоа, веројатно е дека живеел во Мадрид, на улицата Уросас, каде штоисто така живееле и Хуан Руиз де Аларкон (|Juan Ruiz de Alarcón) и Луис Велез де Гевара (|Luis Vélez de Guevara), и се чини дека живеел таму до крајот на својот живот.
1 Дела
Најпознатото дело на Пинсијан е ''Филозофијата на античката поетика'' (|Philosophía antigua poética) Се работи за педагошки трактат за поетиката, поделен на епистоли. Пинсијано ја следел поетиката на Аристотел, која ја изложил во неговите дела Поетика и Реторика, а потоа и Хорациј. Писмата содржат дијалози во кои се дискутира за среќата, поезијата, доктрината на трагедијата, комедијата итн. Претставува класицистички обид за да се запре незапирливиот успех на Лопе де Вега и неговата нова поетика на театарот, која кулминирала во новата комедија .
Исто така составил една епска песна „Пелајо“ и ги превел афоризмите на Хипократ.
Боро Тодоровиќ

Боро Тодоровиќ ( во Петровец, — во ) — српски партизан, борец за слобода на Македонија и Југославија, учесник во НОВ.
1 Животопис
Татко му бил околиски началник, а мајка му учителка. По завршеното основно училиште, се запишал во Учителската школа во Ужице. Кога во 1933 година во Учителската школа била провалена организацијата, него го исклучиле од училиштето како комунист, без право да го продолжи образованието во друго училиште. Тогаш дошол во Скопје и одлучно со сета енергија се оддал на револуционерната дејност. Уште во 1933 rодина станал член на Месниот комитет на Партијата. Пролетта 1934 година кога била откриена и затворена редакцијата на партискиот билтен „''Искра“'', влегол во новиот редакциски одбор. По неколку месеци редакцијата одново била откриена. По што бил затворен и осуден на две години робија и губење на граѓански права во тек на шест години од Судот за заштита на државата во Белград. По издржувањето на казната, се вратил во Скопје. Во 1937 година партиската организација ја организирала легалната Работничка партија, чиј главен носител на дејноста покрај адвокатот Васо Стефановски и Бошко Шиљеговиќ, бил и тој.
Работничката партија го издавала легалниот весник „''Наша реч''“, чие издавање му било доверено нему. Во исто време партиската организација го задолжила да го организира собирањето на народна помош. Затоа во овој период полицијата почесто го затворала, претпоставувајќи дека со таква мерка успешните акции ќе спласнат. Од почетокот на 1939 до првата половина на 1940 година бил на отслужување на воениот рок. Неколку дена пред отпочнување на војната сам се јавил во својата единица, за да се бори против агресијата на татковината. Разочаран од предавството во редовите на бившата југословенска војска, со тешко срце се вратил во Скопје и се јавил на својата партиска организација. Бугарскиот окупатор знаел за неговата плодна револуционерна дејност. Затоа вложил огромни напори да го затвори. На 7 август, по полноќ го затвориле. Бугарската фашистичка полиција го предала на Гестапо во Белград, доставувајќи ги и податоците за неговата дејност.
На 29 август 1941 година големиот и бескомпромисен револуционер, бил стрелан во логорот на Бањица, во Белград заедно со Алија Авдовиќ. При проштевањето со другарите заедно со Боро Тодоровиќ ја испеле Интернационалата и со дигнати глави заминале на стрелање.
2 Наводи
Родриго Муњос Авија

Родриго Муњос Авија (Rodrigo Muñoz Avia); e роден во Мадрид, во 1967 година, тој е шпански писател.
1 Биографија
Родриго Муњос Авија покрај тоа што почнал да студира физика во 1991 година, дипломирал на Филозофскиот факултет на мадридскиот универзитет Комплутенсе. Во Мадрид исто така студирал и три години уметност на „Факултетот за уметноста“. Неговите први објавени текстови се посветени на делата на неговите родители, сликари Лусиј Муњос и Амелија Муњос. По нивната смрт Муњос поистојано организира претставувања, изложби и промовирања на нивните дела.
Во 1996 година започнува неговто книжевно живеење со романот „Она што не го знаеме“ (''Lo que no sabemos''). Toа е роман за млади и за него има добиено награда „Хаен“ за книжевност за деца и млади. Во 2005 година го објавил својот најуспешен роман „Психијатри, психолози и други болни“ (''Psiqioatras, psicologes y otros enfermos'') , романот е преведен и на македонски јазик.
Во тек на 2007 и 2010 добива награда „Едабе“ за детска книжевност за романот „Совршените“ (''Los perfectos'') и „Брат на генијот“ (''Mi hermano el genio'').
Меѓу неговите популарни дела се и романите: „Земскиот живот“ (''Vidas terrestres''), „Голманот за хокеј (''El potreto de hockey''), „Кафез на горили“ (''La jaula de las gorilas'') и др. Во 2015 година за својата драма за деца „Чудата на мојата земја“ добива престижна награда СГАЕ за детски театар .
Пишува текстови за современата уметност и соработува како сценарист со неговиот брат Николас Муњос. Неговите дела се преведени на повеќе светски јазици.
2 Дела
* Она што не го знаеме (''Lo que no sabemos'');
* Психијатри, психолози и други болни (''Psiqioatras, psicologes y otros enfermos'');
* Совршените (''Los perfectos'');
* Брат на генијот (''Mi hermano el genio'');
* Земен живот (''Vidas terrestres'');
* Голманот за хокеј (''El potreto de hockey'');
* Кафез на горили (''La jaula de las gorilas'').
Бернардино де Саагун

Бернардино де Рибеира (|Bernardino de Ribeira; Саагун, околу 1499 година-Тлателолко, 5 февруари 1590 година), попознат како Бернардино де Сaагун |Bernardino de Sahagún; буквално „Бернардино Саагунски“), бил францискански фратар, шпански мисионер и етнолог, честопати наречен „пионер на антропологијата“. Тој е автор на бројни дела на шпански и ацтечки јазик, кои се највредните извори за историјата на предколумбиското Мексико.
1 Биографија
Потекнува од Кралството Леон и е роден како Бернардино де Рибеира, во семејство на најниското племство. Дипломирал на тогашниот познат Универзитет во Саламанка, каде што студирал класична филологија, историја и теологија. Во 1524 година, тој го избрал духовниот живот и бил ракоположен за свештеник во 1527 година. Откако се замонашил, го добил прекарот „Саагун“, во чест на неговиот роден град. Саагун не бил во првата група на фратри што дошле во Нова Шпанија. Сепак, благодарение на неговиот академски и религиозен углед, во 1529 година отпловил за Нова Шпанија како мисионер.
Првично служел во манастирот во Тламаналко, а во 1535 година веројатно основал манастир во Сочимилко во 1941 година, каде бил старешина. Во 1536 година, со кралска наредба, архиепископот Хуан де Зумарага од Мексико ја основал Кралската школа на Санта Круз во Тлателолко - првата високообразовна институција во Америка, основана за да ги едуцира децата од домородните аристократски семејства за шпанската култура - во која Саагун предавал латински. Од 1539 година до 1558 година активно проповедал во Пуебла, Тула, како и на други места. Во 1558 година за кратко време бил викар на Мичоакан, но истата година се вратил да предава латински јазик во Кралското училиште во Санта Круз, каде предавал до 1585 година, по што се повлекол во манастирот Сан Франциско, каде и починал.
2 Наводи
Еколошко право

Еколошко право е колективен поим кој опфаќа аспекти на законот кои обезбедуваат заштита на животната средина. Поврзан, но посебен сет на регулаторни режими, сега под силно влијание на еколошките правни принципи, се фокусираат на управување со специфични природни ресурси, како што се шумите, минералите или риболовот. Другите области, како што е проценката на влијанието врз животната средина, можеби не се вклопуваат во двете категории, но сепак се важни компоненти на законот за животна средина.
Маријано Хосе де Лара

Маријано Хосе де Лара (Мадрид, 24 март 1809 година - Мадрид, 13 февруари 1837 година) е шпански романтичaрски писател, познат по сатирата и можеби најдобриот прозен писател во Шпанија од 19 век.
1 Биографија
Роден е во Мадрид, неговиот татко служел како лекар во француската армија и бил принуден со своето семејство да го напушти полуостровот во 1812 година. Во 1817 година Лара се вратил во Шпанија, знаејќи помалку шпански отколку француски јазик. Неговата природа била неуредна, образованието несовршено и, по залудни обиди да се здобие со диплома по медицина или право, во дваесетата година непромислно стапил во брак, ги прекинал контактите со роднините и стана новинар.
На 27 април 1831 година ја извел својата прва драма ''Ја нема веќе масата за пишување'' (шпански: ''No Más mostrador'' ), според ''Scribe'' и ''Dieulafoy.'' Иако сакал оригиналност, брилијантно напишан и ја одржува сцената многу години. На 24 септември 1834 година ја продуцирал ''Масијас'' (шп. ''Macías'' ), претстава базирана на неговиот историски роман „ ''Младиот благородник дон Енрике ел Долиенте'' (шпански: ''El doncel de don Enrique el Doliente'') (1834).
Драмата и романот се интересни како експерименти, но Лара во основа бил новинар, а зголемената слобода на печатот по смртта на Фернандо VII му дала на неговиот зајадлив талент пообилно поле. Тој веќе бил познат под псевдонимите ''Хуан Перес де Мунги'' и ''Фигаро'' кои ги користел во „''Сиромашниот говорник“''''El Pobrecito Hablador'' и ''шпанското списание''''Ла Ревиста Еспањола''. Мадрид се смеел на неговиот мрачен хумор, министрите се плашеле од неговото стаклено пенкало и внимателно му се додворувале, го бранел либерализмот од бунтот на карлистите, бил избран за гувернер на Авила и се мислело дека пред него е одлична кариера. Но, ерата на воени востанија ги уништила неговите лични можности и патриотски планови. Неговото пишување добило мрачен призвук, домашните проблеми го зголемиле неговиот песимизам и, како последица на катастрофална љубовна врска, извршил самоубиство пукајќи во себе во февруари 1837 година.
Лара живеел доволно долго за да се докаже како најголем прозаист со кој може да се пофали Шпанија во текот на 19 век. Пишувал со голема брзина со постојан страв од цензура пред очите, но во неговото дело тоа не се забележува, а исто така пишувал со голема умешност. Неговиот политички инстинкт, изобилството на идеи и неговиот стил придонеле за неговиот успех во Шпанија и го поставиле над секое соперништво.
2 Наводи
Хавиер Серкас

Хавиер Серкас Мена (1962) е шпански писател и преведувач. Докторирал на шпанска литература. Две години предавал на Универзитетот во Илиноис, а од 1989 година работи како професор по шпанска литература на Универзитетот во Џирона. Пишува литературни есеи за каталонското издание на дневниот весник Ел Паис. Неговите дела се преведени на повеќе од 20 јазици. Тој важи за еден од најпопуларните шпански современи писатели.
1 Објавени дела
1.1 Романи
*''Мотив'', збирка од пет приказни (1987), подоцна соединети во една (2003)
*''Подстанар'' (1989)
*''Китова утроба'' (1997)
*''Војници на Саламина'' (2001) по кој е снимен филм. Сценарио и режија се на Давид Труеба.
*''Брзина на светлоста'' (2005)
1.2 Летописи, статии и есеи
*''Добра сезона'', збирка статии од весник (1998)
*''Реални приказни'' (2000)
*''Агамемнонова истина'' (2006)
1.3 Критики
*''Књижевното дело на Гонсала Суареса'' (1993)
*''Анатомија на еден момент'' (2009)
1.4 Преводи
Помеѓу други преводи работел од каталонски на шпански јазик
*''Гуадалахара'' (1997), шп. ''Осумдесет и шест приказни'' (2003), ''Splassshf'' (2004), писател Ким Монзоа
* Фрнасеск Трабал - ''Човекот који се изгубил'' (1992)
од англиски на шпански:
* Џорџ Велс - ''Земјата на слепите и други приказни'' (1997; 2005)
1.5 Награди
* Добитник е на неколку награди во 2001 година во Шпанија, британското списание ''„Индипендент“'' - Награда за странска фантастика 2004 година . и наградата Гринзан Кавур - Италија 2003 година за романот ''Војници на Саламина''* Добитник е на Националната награда за литература (проза) 2010 година, за неговото последно дело „ ''Анатомија на еден момент“'' . Оваа награда ја доделува шпанското Министерство за култура за романи објавени изминатата година на кој било од шпанските јазици.
* Награда за критика во Чиле
Како и други награди по избор од читатели и издавачки куќи во Шпанија.
Џон ле Каре

Дејвид Џон Мур Корнвел (|David John Moore Cornwell), (Пул, Дорсет, 19 октомври 1931 година - Труро, Корнвол, 12 декември 2020 година), професионално познат како Џон ле Каре (|John le Carré) ― британски писател. Од 1948 до 1949 година студирал странски јазици на Универзитетот во Берн. Во текот на 1950-тите и 1960-тите работел за британската Служба за безбедност (MI5) и за Тајната разузнавачка служба (MI6). Ле Каре станал познат по неговите шпионски романи во 1960-тите и за време на петдециниската писателска кариера објавил 22 романи, кои биле преведени на 36 јазици. Неговите романи најчесто биле сместени за време на Студената војна (1945–91) и во нив ја обработувал тематиката на борбата меѓу Истокот и Западот, а се вртеле околу ликот на тајниот агент Џорџ Смајли. Од 1990-тите Ле Каре почнал да пишува и на други теми како што е испреплетеноста на политиката и економијата. Неговите дела биле продадени во 60 милиони примероци во светски рамки, а многу од неговите романи биле адаптирани во филмови и серии. Некои од нив се: ''Шпионот кој дојде со студот'' (1965), ''Руска куќа'' (1990), ''Панамскиот кројач'' (2001), ''Внимателниот градинар'' (2005), ''Крпар, кројачот, војник, шпион'' (2011 ), ''Ноќниот менаџер'' (2016). Ле Каре бил разочаран од исходот на гласањето за Брегзит во 2016 година за напуштање на Британија на Европската унија и непосредно пред неговата смрт зел ирско државјанство.
Национален парк Швајцарија

Националниот парк Швајцарија (|Parc Naziunal Svizzer, |Schweizerischer Nationalpark , |Parco Nazionale Svizzero, |Parc National Suisse) — национален парк на западните Ретски Алпи, во источна Швајцарија. Тоа е во рамките на кантонот од Граубунден, меѓу Цернец, С-шанф, Шкуол и Фуорн Пас во Енгадин долината на границата со Италија.
Тој е дел од светските Бисферни резервати на УНЕСКО.
1 Опис
Основана е на 1 август 1914 година, национален празник на Швајцарија. Тој бил еден од најраните национални паркови во Европа.
Од 2009 година, тој е единствениот Национален парк во Швајцарија, иако има планови да се создадат повеќе. Има површина од 174.2 км² и е најголемото заштитено подрачје на земјата.
Во паркот, не е дозволено: да се остават обележани патеки, да се запали оган или да се спие надвор од ''Камана Клуоза,'' планинската колиба сместена во паркот. Исто така е забрането да се вознемируваат животни или растенија или да се носи дома што било пронајдено во паркот. Кучињата не се дозволени, дури и на поводник. Поради овие строги правила, Швајцарскиот национален парк е единствениот парк на Алпите што е категоризиран од страна на МСЗП како строг природен резерват, највисоко ниво на заштита.
Центар за посетители се наоѓа во градот Ерненез. Патот низ паркот води преку превојот Фуорн (или ''Офенсап'') до Јужен Тирол во Италија.
Покрај Швајцарскиот национален парк, Швајцарија има и шеснаесет регионални паркови за природа.
2 Забележителни врвови
* Пиз Писоц, 3.173 м.
* Пиз четиримесечија, 3.165 м.
* Пиз да ла Аква, 3.126 м.
* Пиз Часхауна, 3.071 м.
3 Галерија
4 Поврзано
* Паркови на природата во Швајцарија
* Про Натура
* Список на национални паркови
Васил Тодоровски

Васил Божинов Тодоровски ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Произлегува од многу сиромашно семејство. Основното и граѓанското училиште ги завpшил со одличен успех. Во 1939 година се населил во Скопје. Учел во Втората машка гимназија, каде во 1941 година се запознал со напредното движење и активно соработувал во народно-ослободителната борба против окупаторот. Учествувал во сите акции на средношколската младина. Активно дејствувал во редовите на младината за придобивање на нови приврзаници за оружената борба на македонскиот народ. Растурал илегално летоци и собирал народна помош. Бил уфрлен во бугарската фашистичка организација „''Браник“'', со цел да ја известува организација за секоја акција на фашистичката младина. Во септември 1944 година стапил во Дванаесеттата македонска ударна бригада. Бил учесник во сите борби на Бригадата. Подоцна со Петнаесеттиот македонски корпус заминал на Сремскиот фронт. Како искусен борец бил поставен за политички комесар на заштитната чета во Четириесет и втората дивизија. По пробивот на германско-усташкиот фронт, во април 1945 година, храбро загинал во Срем. По завршетокот на војната, неговите посмртни останки биле пренесени и закопани на партизанските гробишта во Скопје.
2 Наводи
Декларација на Конференцијата на Обединетите Нации за човековата околина

Декларацијата на Конференцијата на Обединетите нации за човековата околина или Стокхолмска декларација била усвоена на 16 јуни 1972 година од Конференцијата на Обединетите нации за човековата околина на 21-от пленарен состанок како прв документ во меѓународното еколошко право што го признава правото на здрава животна средина. Во декларацијата, нациите се согласиле да прифатат одговорност за какви било влијанија врз животната средина предизвикани од нивните постапки.
1 Содржина на Декларацијата
Документот започнува со седум прокламации кои ја покриваат глобалната природа на еколошките проблеми и наведува дека за решавање на нив ќе биде потребна голема соработка меѓу народите. Овие прокламации заклучуваат дека напорите за зачувување и подобрување на животната средина ќе имаат корист за сите луѓе и нивните потомци. Потоа, во декларацијата се наведени дваесет и шест принципи кои треба да ги водат нациите преку нивните одговорности. Акциониот план е поделен во три категории, вклучувајќи проценка на животната средина наречена Земјенчасовник, управување со животната средина и 109 мерки за поддршка.
2 Следење
Декларацијата од Рио од 1992 година ја „реафирмира“ Декларацијата од Стокхолм и се обидува да ја надгради истата.
Делта Ориноко

Делтата Ориноко е огромна речна делта на реката Ориноко, сместена во источна Венецуела.
1 Локација
Делтата Ориноко е еден од осумте природни региони на Венецуела. Ја опфаќа целата држава Делта Амакуро и неколку квадратни километри од државата Монагас и државата Сукре, сочинувајќи ги сите устија на Ориноко. Поделен е на два дела: главен, на најсеверниот дел од системот, сместен помеѓу Кано Манамо и левиот брег на Кано Арагуао, каде што се основани мнозинството села, вклучувајќи ја и главниот град на државата Тукупита, и секундарното, помеѓу десниот брег на Кано Арагуао и Рио Гранде.
Народот Варао живее во регионот.
2 Хидрологија
Делтата е во облик на вентилатор, формирана од реката Ориноко додека се разделува на бројни дистрибутери, наречени ''кањос'', кои навиваат низ делтата на патот кон морето. Главниот дистрибутер е наречен Рио Гранде, кој се испразнува на југ-југоисток преку јужниот дел на делтата, а вториот голем дистрибутер е Кано Манамо, кој тече кон север по западниот раб на делтата. Површината на овој регион е приближно 43.646 км<sup>2</sup>. Делтата Ориноко се одликува со тоа што не е центрична, нема лагуна и е океанска, нешто слична на делтата на реката Нигер. Секојдневните плими и осеки ја носат морската вода нагоре во „кањос“, предизвикувајќи „макарео“ или порока и го менуваат правецот на проток на вода, барем на површината.
3 Животна средина
Преовладувачката вегетација е во екорегионот на мочуришните шуми Делта Ориноко. По должината на крајбрежјето и речните маргини има делови од мангрови Амазон-Ориноко-Јужна Кариба, поточно екорегионот мангрови на Гвајана. На запад, и поблиску до крајбрежјето, има закрпи на екорегионот на мочуриштата Ориноко.
Биосферен резерват Дана

Биосферен резерват Дана е најголемиот природен резерват во Јордан, сместен во јужно-централниот дел на Јордан. Резерватот за биосфера Дана е основан во 1989 година во областа во и околу селото Дана и Вади Дана која се 308 километри.
1 Човечко присуство
Луѓето од племето Ата'та (или Ал Атата) се староседелски жители на Биосферниот резерват Дана. Нивната историја во Дана датира 400 години, но нивната оригинална населба во областа датира повеќе од 6.000 години. Покрај присуството на народот Ата'та, археолошките откритија укажуваат на палеолитска, египетска, набатејска и римска населба во Дана.
2 Сместувања
Посетителите на природниот резерват Дана и селото Дана можат да престојуваат во хотелот Дана Кооператив и во другите сместувачки капацитети.
3 Географија
Биосферниот резерват Дана паѓа од надморска височина од 1.500 метри на висорамнината Кадисија до ниската пустинска област Вади Араба. Разновидната геологија на Дана содржи варовник, песочник и гранит. Областа на Вади Дана се одликува со карпестипесочник. Дана е единствениот природен резерват во Јордан кој поминува низ четири био-географски зони: Средоземна, иранско-туранска, сахаро-арапска и суданска пенетрација.
4 Геологија
Уникатниот пејзаж на Дана е формиран од израсток (изложен темел) на флувијален песочник, датиран од палеозојскиот и долниот креда. Исто така е покриен со плитки морски карбонатни карпи од горниот кредаст и терцијарен период. Областа околу Дана дополнително се одликува со хорст (наречен ''Дана Хорст'') формиран од два раседа што течат од исток кон запад, а тоа се раседите Салаван и раседот Дана. Хорст содржи прекамбриски гранитоиди и вулкански карпи во контакт со кредасти карпи. Се верува дека потеклото на оваа базалтска формација е од две различни вулкански ерупции: првата датира некаде помеѓу миоценот и плеистоценот, додека втората е крајно неодамнешна ерупција во блискиот Јабал Ал-Кадисија.
5 Флора и фауна
Разновидната околина во Дана е дом на 703 растителни видови, 215 видови птици и 38 видови на цицачи.
5.1 Растенија
Дана е најразновидната област на живот на растенијата во земјата, која се состои од бројни видови на вегетација, вклучувајќи: феникиски смрека, зимзелен даб, песочни дини, багрем и карпест суданан. Дана е најјужната област во светот како домаќин на средоземниот чемпрес (''Cupressus sempervirens)''. Од стотици видови растенија што живеат во Дана, три не може да се најдат на ниедно друго место во светот. Многу растенија, особено дрвја и грмушки, растат во висорамнините на природниот резерват.
5.2 Загрозени видови
Загрозениот нубиски јарец (Capra aegagrus hircus), дивата мачка каракал (Caracal caracal), се староседелци од Вади Дана и плановите за спасување на видовите биле изнесени од Глобалниот фонд за животна средина во 1994 година. Дополнително, најголемата колонија за размножување на сирискиот серин е во природниот резерват Дана. Заканите за животните вклучуваат лов.
Блажо Томашевски

Блажо Томашевски ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Произлегува од сиромашно селско семејство. Завршил основно училиште, па се занимавал со земјоделство. По ослободувањето на Скопје, тој стапил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која веќе на 12 април 1945 година бил на позициите кај Шид. Учествувал во големиот пробив на непријателските утврдени позиции. Во тие борби, храбро загинал кај Илинци. По ослободувањето на земјата, неговите посмртни останки биле пренесени и закопани во родното село Глуво.
2 Поврзано
* Коце Томашевски
* Борисав Ј. Томашевски
* Неделко А. Томашевски
* Никола Б. Томашевски
* Билбил Томашевски
* Стево Н. Томашевски
* Атанас Н. Томашевски
3 Наводи
Скакунка

Скакунка - река во Украина во Виничка Област. Десната притока на Соб (слив на Јужен Буг). Што тече низ селата Јасенки и Лукашова, како и низ градот на Липовец, каде што се влева во Соб за 93 км од устата. Должина - 12 км.
Коце Томашевски

Коце Атанасов Томашевски ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Израснал во сиромашно семејство. Основно училиште завршил во родното село, а потоа се занимавал со земјоделство и чување на добиток. Со Шеснаесеттата македонска ударна бригада учествувал во ликвидирањето на одметнатите балистички банди во Скопска Црна Гора и Косово, а потоа заминал во Срем каде со yспex завршил тримесечна воена обука. На 12 април 1945 година учествувал во пробивот на германските позиции. Во една од натамошните борби, поточно во битката за ослободувањето на Славонска Пожега, загинал. Бил закопан на борбената позиција.
2 Поврзано
* Блажо Томашевски
* Борисав Ј. Томашевски
* Неделко А. Томашевски
* Никола Б. Томашевски
* Билбил Томашевски
* Стево Н. Томашевски
* Атанас Н. Томашевски
3 Наводи
Живко Ќоќоров

Живко Крстов Ќоќоров ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. Се занимавал со земјоделство и чување на добиток. На 21 септември 1944 година стапил во редовите на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во борбите против силните балистички сили, како и во акциите против Германците во Качаничка Клисура. По ослободувањето на Македонија во состав на Бригадата учествувал во акциите за ликвидирање на заостанатите балистички банди на Косово. Потоа, заминал на Сремскиот фронт и се борел за ослободувањето на Војводина и Хрватска. На 16 април 1945 година во една битка кај селото Будровци, храбро загинал. Бил закопан на селските гробишта.
2 Наводи
Бојко Усов

Бојко Стоилков Усов ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. Oсновно училиште завршил во селото. Се занимавал со земјоделство и чување на добиток. По формирањето на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, речиси веднаш стапил во нејзините редови. Учествувал во тешките борби против балистите, кои вршеле грабежи и злосторства по селата на Скопска Црна Гора. Потоа се борел против моторизираните германски колони во Качаничката Клисура. По ослободувањето на Македонија, учествувал во ликвидирањето на балистичките банди на Косово. Во составот на Петнаесеттиот македонски корпус учествувал во ликвидирањето на германските трупи во Срем. Во борбите кај Банова Јаруга бил тешко ранет, на 20 јуни 1945 година. Се лечел во партизанските болници, каде и починал. Бил закопан во Славонска Пожега.
2 Поврзано
* Стево Усов
3 Наводи
Санде Урдаревски

Санде Перов Урдаревски ( во — ) македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Завршил основно училиште во селото. Се занимавал со земјоделство и сточарство. Неговото село мошне рано станало главна база на партизанските одреди. Со тоа станал симпатизер на Народноослободителното движење. Откако добил покана за да го отслужи воениот рок, заминал во редовите на бугарската фашистичка војска. Но, набргу избегал и се приклучил во Сврлишкиот партизански одред. Со одредот учествувал во акциите на просторот меѓу Бела Паланка и Бабушница во Србија. Бил учесник во повеќе борби противбројни окупаторски сили: Германци, четници, Љотиќевци. Подоцна живеел илегално во околните села на Ниш, а потоа во градот. Од големите напорни борби на терен тој тешко оболел. Бил префрлен на лечење во болница. Таму му ја ампутирале ногата, за да го спасат, но здравјето не му се подобрувало, по што починал во 1943 година.
2 Поврзано
* Александар Урдаревски
* Никола Урдаревски
* Живко Урдаревски
* Стоилко Урдаревски
*Трипун Урдаревски
* Стојан Урдаревски
* Неделко Урдаревски
* Благоја Урдаревски
* Љубе Урдаревски
* Младен Урдаревски
* Перо Урдаревски
3 Наводи
Ивон Скенел

Хонора Џозефин Ивон Скенел ― професор по еколошко право на колеџот Тринити, Даблинска правна школа, Ирска. Магистрирала на Кембричкиот универзитет и докторирала на колеџот Тринити, Даблин.
Покрај предавањата, таа работи како советник во законот за животна средина, планирање и климатски промени во адвокатската фирма на адвокатот Артур Кокс во Даблин, функција што ја извршува од април 1990 година. Таа во мигов е и директор на одборите на рудниците Тара, ирското претпријатие „Шуми“ и Ирскиот превозен систем. Таа го напишала водечкиот учебник во Ирска на таа тема. Таа е квалификувана баристерски адвокат во адвокатското тело „Гостилницата на кралот“. Таа ја добила наградата „Духот на Колумбо“ за нејзиниот придонес во животната средина во 1994 година и била изучител на Френсис Е. Луис на Вашингтоновата и Лиова универзитетска правна школа, во Вирџинија, САД во 1996 година. Таа е широко објавувана во голем број рецензирани списанија, вклучувајќи го „''Irish Planning and Environmental Journal''“''.'' Таа водела кампања со нејзиниот колега професор Ивана Басик против предложениот амандман на ирскиот устав во 2002 година, со што би се отстранило самоубиството како основа за абортус.
1 Публикации
1.1 Книги
* „Закон за животна средина и употреба на земјиште“ (Thomson Round Hall) (Brehon Series) (2005)
* „Закон за животна средина и планирање“, Irish Academic Press, 1995 година
* „Директива за живеалишта во Ирска“ (со Кларк, Канон, Дојл) (Центар за политика и закон за животна средина) (1999 г.; Препечатена 2000 година).
* „Ирска, Меѓународна енциклопедија на закони“, Хаг, Kluwer, 1994 година.
* „Закон и пракса во врска со контролата на загадувањето во Ирска“, (2. изд.) Лондон, Graham and Trotman, 1982 година.
* „Закон и пракса во врска со контролата на загадувањето во Ирска“, Лондон, Graham and Trotman.
Џејн Нишида

Џејн Тошико Нишида (родена на 26 април 1955 година) ― адвокат и владин функционер од Соединетите Држави. Таа е главен заменик-помошник администратор во Кабинетот за меѓународни и племенски работи на Агенцијата за заштита на животната средина на Соединетите Држави. Нишида служела како вршител на должноста администратор на Агенцијата за заштита на животната средина од 20 јануари 2021 година до 11 март 2021 година.
1 Ран живот и образование
Нишида е родена во Бетесда, Мериленд на 26 април 1955 година. Се стекнала со диплома за меѓународни односи од колеџот „Луис и Кларк“ во 1977 година и докторска диплома од Правниот центар на Џорџтауновиот универзитет во 1980 година.
2 Кариера
Нишида била советник во Генералното собрание на Мериленд во периодот 1981–1984 година, а потоа работела во законодавната канцеларија на гувернерот до 1991 година. Таа тогаш била извршен директор на фондацијата Чесапик Беј во периодот 1991–1995 година. Нишида била секретар за животна средина на Мериленд од 27 март 1995 година до 26 април 2002 година. Нишида тогаш станала виш специјалист за животна средина во Светската банка. Таа започнала да работи за ЕПА во 2011 година.
Права на природата

Права на природата е правна и јуриспрудендална теорија која ги опишува инхерентните права поврзани со екосистемите и видовите слично на концептот на основните човекови права. Концептот за правата на природата ги оспорува законите од дваесеттиот век како генерално втемелени на погрешната концепција на природата како „ресурс“, нешто што треба да биде поседувано, искористено и деградирано. Застапниците тврдат дека законите втемелени во правата на природата го насочуваат човештвото да дејствува соодветно и на начин во согласност со модерната, системски-базирана наука, што покажува дека луѓето и природниот свет се темелно меѓусебно поврзани.
1 Основни принципи
Застапниците на правата на природата тврдат дека, како што човековите права сè повеќе се признаваат во законот, така и правата на природата треба да бидат признати и вметнати во човечката етика и закони. Ова тврдење е поткрепено со две размислувања: дека истата етика што ги оправдува човековите права, исто така ги оправдува правата на природата и дека сопственото преживување на луѓето зависи од здравите екосистеми.
Писмо од непозната жена (филм од 1948)

Писмо од непозната жена — (англиски: ''Letter from an unknown woman'') - американски филм од 1948 година, во режија на Макс Офилс (Max Ophüls) по сценариото на Хауард Кох, засновано врз истоимениот расказ на Штефан Цвајг. Главните улоги ги толкуваат: Џоан Фонтејн (Joan Fontaine), Луј Журден (Louis Jourdan), Мејди Кристијанс (Mady Christians), Марсел Журне (Marcel Journet), Арт Смит (Art Smith), Ерскин Санфорд (Erskine Sanford), Бети Блајт (Betty Blythe), Селија Ловски (Celia Lovsky), Џон Гуд (John Good), Соња Брајден (Sonja Bryden), Лео Б. Песин (Leo B. Pessin), Вотсон Даунс (Watson Downs), Керол Јорк (Carol Yorke) и Хауард Фримен (Howard Freeman). Филмот, кој е најуспешното остварување на Офилс, претставува стилизирана, емотивна и сугестивно режирана приказна за „проклетата љубов“. Во него, Офилс на совршен начин, максимално скрупулозно и педантно му пристапува на расказот на Цвајг. Иако не е потпишан, Офилс соработувал со Хаурад Кох на сценариото при што двајцата успеале расказот да го претворат во раскошна холивудска мелодрама која се одликува и со фасцинантна фотографија (дело на Франц Планер), одлична музика на Даниел Амфитеатроф и одлична глума.
1 Синопсис
Додека лежи тешко болна, Лиза Берндл (ја игра Фонтејн) му пишува писмо на пијанистот Стефан Бранд (го игра Журден). Стефан само што пристигнува во својот дом и се подготвува да побегне, зашто утредента го очекува двобој. Во писмото, таа ја опишува својата голема љубов кон него. Додека Лиза живеела во Виена како тинејџерка, во нејзината зграда се доселил пијанистот Бранд и таа се заљубила во него на прв поглед. По некое време, нејзината мајка се премажила и Лиза била принудена да се пресели во Линц каде ја одбила брачната понуда од офицерот Леполод фон Култнегер (го игра Гуд). Потоа, таа се преселила во Виена, каде се вработила како манекенка во моднито салон на мадам Спицер (ја игра Брајден). Една вечер, таа конечно се сретнала со Стефан, кој не ја препознал, и тие ја поминале ноќта заедно. Утредента, тој заминал на турнеја во Милано, ветувајќи дека ќе се врати по две недели, но не го исполнил ветувањето. Лиза останала бремена и родила син, но не го известила Стефан, а девет години подоцна се омажила за дипломатот Јохан Стауфер (го игра Журне). Една вечер, таа повторно го сретнала Стефан, но тој повторно не ја препознал. Лиза го посетила во неговиот дом, сакајќи да му каже за синот, но во последен миг го напуштила станот. Набргу, нејзиниот син умрел од тифус, а потоа се разболела и таа. Пред да умре, Лиза решила да го напише писмото до Стефан. Дури откако го чита писмото, тој се сеќава на сите заеднички моменти со Лиза, а потоа заминува на двобојот.
Горјан Јовановски

Горјан Јовановски (р. 1993, Скопје) — македонски еко-активист, претприемач и софтверски инженер, кој работи на подигнување на свеста за загадувањето на воздухот преку технологија. Во 2014 година, тој ја создал мобилната апликација Мој Воздух, која користи отворени податоци за визуелизирање на загадувањето на воздухот, а нејзиното лансирање предизвикало протести на национално ниво во Македонија и Србија од страна на граѓаните кои бараат локалните власти да преземат посериозни активности за решавање на ова прашање.
1 МојВоздух
Мој Воздух (од 2019 AirCare) е мобилна апликација која користи податоци од мерните станици за квалитет на воздухот за да го мапира и визуелизира загадувањето на Балканот. Лансиран во декември 2014 година, а во моментов има над 200.000 преземања. МојВоздух акумулира податоци од владините, волонтерските и сателитските мерни станици од Европската вселенска агенција, собирајќи ги за полесен пристап од крајните корисници. Во апликацијата се прикажуваат мерните вредности за присуство честички, азот диоксид, јаглерод моноксид, сулфур диоксид и озон.
Лесниот пристап до информации преку апликацијата довело до повеќе протести на национално ниво во Македонија и Србија и одговор на македонската влада насловен како „План за чист воздух“. За МојВоздух имаат пренесено повеќе меѓународни медиумски куќи како Форбс и ''Гардијан,'' како и американската аеронаутичко-вселенска управа НАСА и Обединетите нации.
Во 2020 година, Горјан бил прогласен за Европски млад иноватор од Светскиот самит за награди на ОН, за неговата работа на подигнување на свеста за загадувањето на воздухот преку МојВоздух.
2 Поврзано
* Семрежен активизам
* Загадување на воздухот
* Екологија