Втора рапсодија

Втората рапсодија е концертно дело за оркестар со пијано од американскиот композитор Џорџ Гершвин, напишано во 1931 година. Понекогаш се нарекувало и со неговиот оригинален наслов, ''Рапсодија во нитни''.
Втората рапсодија ретко се изведувала во дваесеттиот век, а само во последниве години критичкото и народното внимание се сврте кон делото.
1 Состав
Во 1930 година, Џорџ Гершвин, заедно со неговиот брат Ира Гершвин, бил поканет да оди во Холивуд за да ја обезбеди музиката за филмот ''Вкусно (Delicious''). По завршувањето на работата на повеќето песни од филмот, Џорџ почнал да скицира музика за да ја придружува проширената визуелна монтажа, каде лик талка по улиците на Њујорк. Почетниот наслов на оваа секвенца бил ''Рапсодија на Менхетен'', а за време на продукцијата на филмот бил преименуван во ''Њујоршка Рапсодија'', и на крајот во ''Рапсодија во нитни''. Гершвин ја завршил скицата непосредно пред да се врати во Њујорк кон крајот на февруари 1931 година.
Во Њујорк, Гершвин започнал да работи на целосната партитура од Втората рапсодија на 14 март 1931 година и ја завршил партитурата на 23 мај. Тој бил горд на ова дело и коментирал: „Во многу аспекти, како што се оркестрацијата и формата, тоа е најдоброто нешто што сум го напишал“.
За употреба во филмската секвенца, партитурата била изменета за да се вклопи во должината на секвенцата од седум минути, елиминирајќи повеќе од половина од оригиналната музика. Оваа монтажа е веројатно направена од Хуго Фридхофер, музичар од персоналот во филмското студио Фокс, кој работел со Гершвин на неговата рана скица на рапсодијата. Самиот Гершвин подоцна го избришал воведното трио со пијано, виолончело и виолина.
2 Премиера
На 26 јуни 1931 година, Гершвин диригирал њујоршки музичари и свирел на пијано соло. Пробата професионално ја снимал, но таа никогаш не била комерцијално издадена. Години подоцна, Ира Гершвин ја обезбедила снимката за да може да биде издадена на ЛП. Во 1991 година, историската изведба била издадена на ЦД од „Мјузикмастерс“. Оркестрациите се разликувале многу во неколку области од последната верзија на Гершвин (и подоцнежната реоркестрација на Мекбрајд). На оваа снимка можело да се слушнат неколку сола на пијано и други делови од Рапсодија кои подоцна биле избришани од Гершвин.
Делото ја добило својата премиера во Бостонската симфониска сала од Бостонскиот симфониски оркестар под диригентската палка на Серж Кусевицки на 29 јануари 1932 година, при што самиот композитор свирел дел на пијано. Њујоршката премиера била дадена неколку дена подоцна. Како Рапсодија во сино, партитурата на Втората рапсодија претрпела неколку ревизии и аранжмани, иако ниту една не била надгледувана од самиот Гершвин. Големиот Мајкл Тилсон Томас ја оживеал оригиналната оркестрација во неговата значајна снимка од 1985 година со Филхармонијата во Лос Анџелес, каде што служел и како пијанист и како диригент.
3 Снимка од издавачот
Формата која најчесто се слуша денес е реоркестрирана верзија на Роберт Мекбрајд, создадена четиринаесет години по смртта на Гершвин. Мекбрајд добил задача од Френк Кембел-Вотсон (музички уредник за издавачот на Гершвин, New World Music) целосно да го реновира делото. Бидејќи оваа верзија е единствената понудена од издавачот, за оркестрите било речиси невозможно да го изведат делото како што го замислил Гершвин. Како и да е, снимката од 1931 година на прелет на музиката, со Гершвин свирејќи соло и диригент на оркестарот, дава одредена идеја за оригиналната верзија; оваа снимка е објавена на ЦД, ''Гершвин го изведува Гершвин - Ретки снимки 1931-1935'' (Jazz Heritage-512923A, 1991).
Повеќето од оркестрациите на Гершвин се многу поедноставени. Многу гудачки пасуси биле преназначени на други инструменти (на пример, гудачкиот квартет дел од адаџото беше ренориран за виолина, кларинет, обоа и виолончело), или инструментите што порано имале соло, сега имаат други инструменти кои ги удвојуваат нивните пасуси. Исто така, во рекапитулацијата од страна на уредникот повторно се додадени осум мерки што ги отсече композиторот.
Мајкл Тилсон Томас бил објавувач на оригиналната верзија на Гершвин од 1931 година. Тој го побарал оригиналниот ракопис во библиотеката како основа на неговото снимање од 1985 година и за неговите подоцнежни изведби. Во 2008 година, специјалистот за Гершвин, Џек Гибонс, направил своја реставрација на оригиналната оркестрација на Втората рапсодија од 1931 година, работејќи директно од оригиналниот ракопис на Гершвин, изведувајќи ја за прв пат во лондонската сала Кадоган на 4 јуни година со Новиот Лондонски оркестар под диригентство на Роналд Корп. Оригиналната верзија (вклучувајќи ја и оригиналната дополнителна каденца за пијано на Гершвин) била изведена и во Карнеги Хол во Њујорк на 7 мај 2013 година, од Симфонискиот оркестар на Албани и пијанистот Кевин Кол.
4 Статус на зачувување
На 22 септември 2013 година, било објавено дека на крајот ќе биде издадено музиколошко критичко издание на целосната оркестарска партитура. Семејството Гершвин, кое работело во соработка со Конгресната библиотека и Универзитетот во Мичиген, работи на тоа да ѝ бидат достапни на јавноста резултатите кои ја претставуваат вистинската намера на Гершвин. Не е јасно дали критичката партитура ќе го вклучувала материјалот што Гершвин подоцна го избришал од Рапсодија или дали партитурите ќе ги документираат промените во оркестрацијата за време на процесот на композиција на Гершвин. Исто така, не е познато дали критичката партитура ќе ја вклучи и следната реоркестрација на Мекбрајд (со цел да се обезбеди контекст на историските снимки на делото).
Иако целиот проект на Гершвин може да потрае од 30 до 40 години за да се заврши, веројатно е дека Втора Рапсодија ќе биде предвремено издание.