Обиколка (геометрија)

Обиколка — обемот на една кружница или елипса, т.е. лачната должина на кружницата кога би се отворила и исправила како отсечка. Поопшто земено, обемот е кривинската должина околу секоја затворна фигура.
Обиколката може да се однесува на самата кружница, т.е. работ на круг.
Обиколката на сфера е обиколката или должината на било која од нејзините големи кружници.
1 Кружница
Обиколката на една кружница е растојанието околу неа, но доколку растојанието е претставено како прави линии, ова не може да се користи како дефиниција. Под овие околности, обиколката на една кружница ќе се дефинира како граничната вредност на параметрите на впишани правилни многуаголници како што се зголемува бројот на страни до бесконечност. Поимот обиколка се користи при мерењето на физички предмети, како и за апстрактни геометриски облици.
1.1 Поврзаност со
Обиколката на една кружница е поврзана со една од најважните математички константи —пи (<math>\pi.</math>). Првите неколку децимали на <math>\pi</math> се 3,141592653589793 ... Пи се дефинира како соодносот помеѓу обиколката <math>C</math> на кружница и нејзиниот пречник <math>d:</math><math display=block>\pi = \frac{C}{d}.</math>
Може да се рече дека соодносот на обиколката изнесува двапати полупречникот. Гореспоменатата формула може да се пресрочи за обиколката:
<math display=block>{C} = \pi \cdot{d} = 2\pi \cdot{r}.\!</math>
Употребата на константата е сеприсутна во математиката, инженерството и науката.
Во делото „Мерење на кругот“ (250 г. п.н.е.), Архимед покажал дека овој сооднос (<math>C/d,</math> не користејќи го називот ) е поголем од 3 но помал од 3 со пресметување на обиколките на впишан и опишан правилен многуаголник со 96 страни. Овој метод на приближување на се користел со векови, и со тек на време станувал се поуточнет користејќи многуаголници со сè повеќе страни. Последната ваква пресметка е направена во 1630 г. од австрискиот астроном Кристоф Гринбергер кој користел многуаголници со 10<sup>40</sup> страни.
2 Елипса
Не постои општа формула за обиколката на елипса преку големата и малата полуоска која би користела само елементарни функции. Сепак, постојат приближни формули со овие параметри. Едно такво приближување на Леонард Ојлер (1773) за канонската елипса
<math display=block>\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1,</math>
гласи
<math display=block>C \sim \pi \sqrt{2\left(a^2 + b^2\right)}.</math>
Некои горни и долни граници на обиколката на канонската елипса со <math>a\geq b</math> се:<math display=block>2\pi b \leq C \leq 2\pi a,</math><math display=block>\pi (a+b) \leq C \leq 4(a+b),</math><math display=block>4\sqrt{a^2+b^2} \leq C \leq \pi \sqrt{2\left(a^2+b^2\right)}.</math>
Тука горната граница на <math>2\pi a</math> е обиколката на опишана концентрична кружница која минува низ крајните точки на големата оска, а долната граница <math>4\sqrt{a^2+b^2}</math> е обемот на впишан ромб со темиња во крајните точки на големата и малата оска.
Обиколката на елипса може да се изрази точно по пат на потполн елиптичен интеграл од втор вид. Поточно,
<math display=block>C = 4a \int_0^{\pi/2} \sqrt{1 - e^2 \sin^2\theta}\ d\theta,</math>
каде <math>a</math> е должината на големата полуоска, а <math>e</math> е ексцентрицитетот <math>\sqrt{1 - b^2/a^2}.</math>
3 Поврзано
* Лачна должина
* Обем
* Изопериметарско неравенство