Фризија (покраина)

Фризија или Фрисланд (|Fryslân; |Friesland) — покраина во северниот дел на Холандија и дел од поголемата историска област Фризија.
Покраината има 646.000 жители (2010), а нејзин административен центар е градот Леуварден (фриз. Љоуверт) со 91.817 жители.
До 1996 г, името на покраината гласело ''Friesland'' според холандскиот правопис, кога покраинскиот совет одлучил да го замени со изворното фризиско име ''Fryslân''. Во 2004 г. решението добило потврда и од владата на Холандија на државно ниво.
1 Географија
Фризија е најголемата покраина во Холандија доколку се вбројат водните површини, а само по земјишна површина е трета. Најголемиот дел е копнен, но покраината има неколку острови: Влиланд, Терсхелинф, Амеланд и Схирмониког, поврзани со копното со траектен сообраќај. Највисока точка во покраината е место на островот Влиланд, со 45 м надморска височина. Има четири национални паркови: Схирмониког, Де Алде Фјанен, Лауерсмер (го дели со Гронинген) и Дрентско-фризиската шума (го дели со Дренте).
2 Историја
Периодот од 400-200 п.н.е. го бележи појавувањето на прафризиската култура, која подоцна се развила во попрепознатлив облик. Во 12 п.н.е. Римјаните ја зазеле Фризија со походот на војсководецот Друз Постариот во Германија. Во VII и VIII век во областа се развило Фризиското Кралство.
На почетокот на средниот век, Фризија се протегала од денешната граница со Белгија до реката Везер во Германија. По припојувањето кон Франкиското царство, Фризија била поделена на три дела, а на почетокот на XI век во западниот дел на областа се појавила нова сила, грофовијата Холандија.
3 Јазик и стопанство
Фризија е единствената покраина во Холандија со свој јазик, западнофризискиот, кој е воедно застапен и во мал дел од соседната покраина Гронинген на исток. Најсродни на него се останатите фризиски јазици што се говорат во Германија: источнофризискиот (сатерски) што се говори во Затерланд и севернофризискиот, застапен во Северна Фризија. Сите тие се во блиско сродство со англискиот јазик.
Стопанството е претежно земјоделско, со познати автохтони раси на домашни животни како што е фризиското говедо и црниот фризиски коњ. Значаен удел во стопанството има и туризмот: главни одредишта се езерата во југозападиот дел на покраината и Ваденското Море на север.
4 Градови
Старите градови во Фризија се следниве:
Холандски, Западнофризиски, Прогласен
Леуварден, Љоуверт, 1285 и 1435
Снек, Снитс, 1456
Ејст, Дрилтс, 1268
Слотен, Слијат, 1426
Ставорен, Старум, 1118
Хинделопен, Хилпен, 1285
Воркум, Варкум, 1399
Болсвард, Боалсерт, 1425
Харлинген, Харнс, 1234
Франекер, Фрјентсјер, 1374
Докум, Докум, 1298
5 Најголеми градови
, Град (''фризиско име''), Население
1, Леуварден (''Љоуверт''), 96.578
2, Драхтен, 44.598
3, Снек (''Снитс''), 33.401
4, Херенфен (''Ит Хиаренфиан''), 28.497
5, Харлинген (''Харнс''), 15.729
6, Докум, 13.145
7, Франекер (''Фрјенцјер''), 12.995
8, Јауре (''De Јаувер''), 12.902
9, Волвега (''Волвегија''), 12.738
10, Лемер (''Де Лемер''), 10.220
Извор: Fryslân.nl (1 декември 2009), општ. и CBS
6 Демографија
Периодот од 1880 од 1900 бележи забавен природен прираст. Поради земјоделска криза, 20.000 Фризи се иселиле во САД.
Уште од доцниот среден век, Фризите биле познати како особено висок народ, меѓу највисоките во индоевропската група. За ова сведочат стиховите во делото „Пеколот“ од италијанскиот хуманист Данте Алигиери, каде опишува еден демон кој е толку висок, што тројца високи Фризи нема да го надминат ако застанат еден врз друг.
7 Поврзано
*Фризија
*Фризи
*Фризиски Острови
*Фризиско Кралство
*Западнофризиски јазик