Букерова награда

Букерова награда (|Booker Prize; 1969–2000 г. ''Booker Prize for Fiction''; 2002–2019 г. ''Man Booker Prize'') — книжевна награда што секоја година се доделува на најдобриот роман на англиски јазик во авторство на државјанин на Комонвелтот, Ирска или Зимбабве, а почнувајќи од 2014 г., и било која друга земја во светот, доколку делото е напишано на англиски и објавено во Британија. Наградата на добитникот му гарантира меѓународен углед и успех во кариерата, па затоа таа има големо значење во книгоиздаваштвото. Авторите што ќе се најдат во потесниот, па дури и во поширокиот избор исто така добиваат на значаен углед.
1 Историја и раководство
Букеровата награда првично се нарекувала „Букер-Меконелова награда“ (''Booker-McConnell Prize''), именувана по претпријатието „Букер Меконел“ кое ја основало наградата во 1968 г. под свое покровителство. Кога, во 2002 г,, одговорноста за раководењето на наградата припаднала на Задолжбината „Букерова награда“ (''Booker Prize Foundation''), како покровител се јавила инвестиционата фирма „Ман груп“ (''Man Group''), која го задржала зборот Букер во името на наградата. Во 2019 г. Ман ја доделиле последната награда како покровител на наградите. Покровителството прешло на добротворната задолжбина „Кренкстарт“ (''Crankstart'') на општественикот Мајкл Мориц и сопругата Хериет Хејман, во траење од пет години, со можност за уште пет. Името на наградата е официјално изменето на само „Букерова награда“ (''The Booker Prize'').
Самата задолжбина е независна добротворна организација која работи со средства од сите приходи на Booker Prize Trading Ltd., како единствен акционер. Денес паричниот дел од наградата изнесува 50.000 фунти, и со тоа е една од најбогатите книжевни награди во светот.
2 Жири
Изборот започнува со воспоставување на советодавна комисија составена од писател, двајца издавачи, агент, книжар, библиотекар и претседавач назначен од задолжбината. Тие ја избираат жири-комисијата, чии членови по правило се различни секоја година. Таа е составена од најистакнатите книжевни критичари, писатели, академици и водечки општественици.
Добитникот се прогласува на почетокот на октомври.
3 Лауреати
Во чест на 25-годишнината на наградата, одлучено е да се додели посебна награда „Букер на Букерите“ (''Booker of Bookers''). За најдобар од сите романи што ја добиле наградата е избран „Деца на полноќта“ од Салман Ружди (добитник во 1981 г).
Во 2008 г. е доделена слична награда наречена „Најдоброто од Букер“ (''The Best of the Booker'') во чест на 40-годишнината на наградата. Во потесниот избор влегле шест дела, а добитникот го гласала јавноста. За најдобар роман повторно е прогласен „Деца на полноќта“.
Година, Автор, Наслов, Изворен наслов, Жанр, Земја
1969, Перси Хавард Њуби, „Се бара одговор“, ''Something to Answer For'', роман, Британија
1970, Бернис Рубенс, „Избраниот член“, ''The Elected Member'', роман, Британија
1970, Џејмс Гордон Фарел, „Неволји“, ''Troubles'', роман, Британија
1971, Видијадар Сураџпрасад Најпол, „Во слободна држава“, ''In a Free State'', расказ, Британија
1972, Џон Бергер, „Џ.“, ''G.'', експериментален роман, Британија
1973, Џејмс Гордон Фарел, „Опсадата на Кришнапур“, ''The Siege of Krishnapur'', роман, Британија
1974, Надин Гордимер, „Конзерватор“, ''The Conservationist'', роман
Стенли Мидлтон, „Празник“, ''Holiday'', роман, Британија
1975, Рут Правер Џабвала, „Жега и прашина“, ''Heat and Dust'', историски роман, Британија
1976, Дејвид Стори, „Савил“, ''Saville'', роман, Британија
1977, Пол Скот, „Исчекување“, ''Staying On'', роман, Британија
1978, Ајрис Медрок, „Морето, морето“, ''The Sea, the Sea'', филозофски роман, Британија
1979, Пенелопи Фицџералд, „На море“, ''Offshore'', роман, Британија
1980, Вилијам Голдинг, „Пристапни обреди“, ''Rites of Passage'', роман, Британија
1981, Салман Ружди, „Деца на полноќта“, ''Midnight's Children'', магиски реализам, Британија
1982, Томас Кенили, „Шиндлеровата барка“, ''Schindler's Ark'', биографски роман
1983, Џон Максвел Куци, „Животот и времето на Мајкл К.“, ''Life & Times of Michael K'', роман
1984, Анита Брукнер, „Хотел на езерото“, ''Hotel du Lac'', роман, Британија
1985, Кери Хјум, „Народ на коските“, ''The Bone People'', мистериозен роман
1986, Кингсли Ејмис, „Стари ѓаволи“, ''The Old Devils'', хумористичен роман, Британија
1987, Пенелопи Лајвли, „Месечев тигар“, ''Moon Tiger'', роман, Британија
1988, Питер Кери, „Оскар и Лусинда“, ''Oscar and Lucinda'', роман
1989, Казуо Ишигуро, „Остатоци од денот“, ''The Remains of the Day'', историски роман, Британија
1990, Антонија Сузан Бајат, „Опседнатост“, ''Possession'', роман, Британија
1991, Бен Окри, „Гладниот пат“, ''The Famished Road'', магиски реализам
1992, Мајл Ондатје, „Англискиот пациент“, ''The English Patient'', историографска метапроза,
Бери Ансворт, „Света глад“, ''Sacred Hunger'', историски роман, Британија
1993, Роди Дојл, „Педи Кларк ха-ха-ха“, ''Paddy Clarke Ha Ha Ha'', роман
1994, Џејмс Келман, „Доцна, баш доцна“, ''How Late It Was, How Late'', тек на свеста, Британија
1995, Пет Баркер, „Патот на сеништата“, ''The Ghost Road'', воен роман, Британија
1996, Греам Свифт, Последна заповед, ''Last Orders'', роман, Британија
1997, Арундати Рој, „Богот на малите нешта“, ''The God of Small Things'', роман
1998, Ијан Мекјуан, „Амстердам“, ''Amsterdam'', роман, Британија
1999, Џон Максвел Куци, „Срам“, ''Disgrace'', роман
2000, Маргарет Атвуд, „Слепиот убиец“, ''The Blind Assassin'', роман
2001, Питер Кери, „Вистинска приказна за Келиевата банда“, ''True History of the Kelly Gang'', историски роман
2002, Јан Мартел, „Живот на Пи“, ''Life of Pi'', фантастичен роман
2003, Ди Би Си Пјер, „Малиот Бог Вернон“, ''Vernon God Little'', роман
2004, Алан Холингхарст, „Линија на убавината“, ''The Line of Beauty'', историски роман, Британија
2005, Џон Бенвил, „Море“, ''The Sea'', роман
2006, Киран Десаи, „Наследена загуба“, ''The Inheritance of Loss'', роман
2007, Ен Енрајт, „Собир“, ''The Gathering'', роман
2008, Аравинд Адига, „Белиот тигар“, ''The White Tiger'', роман
2009, Хилари Мантел, „Волчја аула“, ''Wolf Hall'', историски роман, Британија
2010, Хавард Џејкобсон, „Финклеровото прашање“, ''The Finkler Question'', роман, Британија
2011, Џулијан Барнс, „Насетување на крајот“, ''The Sense of an Ending'', роман, Британија
2012, Хилари Мантел, „Подигнете ги телата“, ''Bring Up the Bodies'', историски роман, Британија
2013, Еленор Катон, „Расветители“, ''The Luminaries'', историски роман
2014, Ричард Фланаган, „Тесниот пат код длабокиот север“, ''The Narrow Road to the Deep North'', историски роман
2015, Марлон Џејмс, „Кратка историја на седум убиства“, ''A Brief History of Seven Killings'', историски/експериментален роман
2016, Пол Бити, „Продадена душа“, ''The Sellout'', сатиричен роман
2017, Џоџ Сондерс, „Линколн во бардо“, ''Lincoln in the Bardo'', историски роман
2018, Ана Бернс, „Млекар“, ''Milkman'', роман, Британија
2019, Маргарет Атвуд, „Завети“, ''The Testaments'', роман
Бернардин Еваристо, „Девојка, жена, друго“, ''Girl, Woman, Other'', експериментален роман, Британија
2020, Даглас Стјуарт, „Шаги Бејн“, ''Shuggie Bain'', роман, Британија
2021, Дамон Галгут, „Ветување“, ''The Promise'', роман
2022, Шехан Карунатилака, „Седумте месечини на Мали Алмејда“, ''The Seven Moons of Maali Almeida'', роман
2023, Пол Линч, „Песна на пророкот“, ''Prophet Song'', дистописки роман
2024, Саманта Харви, „Орбитала“, ''Orbital'', научнофантастичен роман, Британија
2024, Дејвид Солој, „Плот“, ''Flesh'', роман, Британија
4 Поврзани награди
Во 2005 г. е воведена посебна „Меѓународна Букерова награда“ (''Man Booker International Prize'') која се доделува на писател од било која земја, на секои две години. Во 1992 г. е воспоставена руска верзија на наградата наречена „Руски Букер“ (''Russian Booker'', офиц: ''Booker-Open Russia Literary Prize'') Во 2007 г., Man Group ја основале „Мановата азиска книжевна награда“ (''Man Asian Literary Prize'') за најдобар роман од Азија напишан или преведен на англиски јазик и издаден во претходната календарска година.
5 Поврзано
* Пулицерова награда
* Нобелова награда за литература
* Гонкурова награда
* Костина награда (порано „Витбредова награда“)