Чилеанска Антарктичка Територија

Чилеанска Антарктичка Територија или Чилеански Антарктик (шпански: ''Territorio Chileno Antártico'', ''Antártica Chilena'') — територија на Антарктикот за која има претензии Чиле. Чилеанската антарктичка територија се движи од 53° западно до 90° западно и од јужниот пол до 60° јужна паралела, делумно преклопувајќи ги аргентинските и британските претензии на Антарктикот. Администриран е од општината Кабо де Хорнос во јужноамериканското копно.
Територијата за која Чиле има претензии ги опфаќа Јужните Шетландски Острови, Антарктичкиот Полуостров, наречена ''„Земјата на О'Хигинс“''''(„Тиера де О'Хигинс“ на шпански)'' и соседните острови, островот Александар, островот Шарко и дел од Елсвортовата Земја, меѓу другите. Има површина од 1.250.257,6 км <sup>2</sup>. Нејзините граници се дефинирани со декрет 1747, издаден на 6 ноември 1940 година и објавен на 21 јуни 1955 година од Министерството за надворешни работи:Чилеански Антарктик или Чилеанската Антарктичка територија се: сите земји, острови, островчиња, плочи, ледници и други, познати и непознати, и соодветните територијални води, кои постојат во границите на капата што ги сочинуваат меридијаните 53° географска должина западно од Гринич и 90° географска должина западно од Гринич. Во рамките на Чилеанската територијална организација Антарктика е името на комуната што управува со територијата. Со општината Антарктика управува општината Кабо де Хорнос со седиште во Пуерто Вилијамс и припаѓа на провинцијата Антарктика Чилена, која е дел од регионот Магаљанес и Чилеански Антарктик. Комуната Антарктика била создадена на 11 јули 1961 година и била зависна од провинцијата Магаљанес до 1975 година, кога била создадена провинцијата Антарктика Чилена, правејќи ја административно зависна од Пуерто Вилијамс, главниот град на провинцијата.
Чилеанските територијални претензии на Антарктикот главно се засноваат на историски, правни и географски размислувања. Остварувањето на чилеанскиот суверенитет над чилеанската антарктичка територија е ставено на сила во сите аспекти кои не се ограничени со потпишувањето на Антарктичкиот договор од 1959 година. Овој договор утврдил дека активностите на Антарктикот треба да бидат посветени исклучиво на мирољубиви цели на потписничките и земјите пристапнички, со што ќе се замрзнат територијалните спорови и ќе се спречи изградбата на нови претензии или проширување на постојните.
Чилеанската Антарктичка територија географски одговара на областите UTC-4, UTC-5 и UTC-6, но ги користи часовниот појас Магаљанес и Чилеанското летно сметање на времето цела година (UTC-3).
Чиле моментално има 13 активни бази на Антарктикот: 4 постојани, 5 сезонски и 4 засолништа.
1 Историја
1.1 Колонијален период
Долги години, картографите и европските истражувачи шпекулирале за постоењето на ''Terra Australis Incognita'' (Непозната Јужна Земја), огромна територија сместена на југот на Магелановиот Теснец и Огнената Земја што се наоѓа до Јужниот пол.
Договорот од Тордесиљас, потпишан на 7 јуни 1494 година, од Шпанија и Португалија (само) ги поставил нивните области на глобално влијание, западно и источно, соодветно, според линијата што се протега од пол до пол која никогаш не била разграничена (на 46° 37 „W во шпанската класична интерпретација, а понатаму на запад, според португалското толкување), така што областите на Антарктикот за кои денес Чиле има претензии, сè уште непознати во тоа време, спаѓаат во областа на шпанско влијание. Договорот, поддржан од папската була ''Ea quae pro bono pacis'' во 1506 година, не бил признат од европските некатолички држави, ниту од некои католички, како Франција. За Велика Британија, Холандија, Русија и други земји, областите на Антарктикот се сметаале за ''res nullius'', ничија земја како предмет на окупација на која било нација.
Во 1534 година, царот Карло V ја поделил на три гувернери јужноамериканската територија:
* Нова Кастиља или Перу на Франсиско Писаро,
* Ново Толедо или Чиле на Диего де Алмагро и
* Нови Леон или Магеланови земји на Симон Сотомајор, кој последователно бил проширен до Магелановиот теснец.
Во 1539 година, било формирано ново гувернерство јужно од Нов Леон, наречено ''Тера Австралис'' на Педро Санчес де ла Хоз. Во 1554 година, освојувачот Педро де Валдивија, кој го водел Гувернератот на Чиле, разговарал со Советот на Индија да му ги даде правата на Леон и ''Тера Аустралис'' на Џеронимо де Алдерете, кој по смртта на Валдивија следната година, стана гувернер на Чиле и ја анектирал Чилеанската колонијална територија.
Постојат бројни историски документи кои го докажуваат тоа, меѓу кои и Кралски декрет од 1554 година:„Поради тоа што беше лично консултирано, на капетанот Џеронимо де Алдерете ќе му ја доделиме земјата преку Магелановиот теснец“Подоцна, во 1558 година, Кралскиот декрет од Брисел ја поттикнало Чилеанската колонијална влада да ''преземе сопственост во наше име од земјите и провинциите што спаѓаат во демаркацијата на шпанската круна'' во однос на земјата ''преку Теснецот'', бидејќи во тоа време тоа се сметало дека Огнената Земја е составен дел на ''Terra Australis''.
Едно од најважните дела на шпанската литература, епската поема ''La Araucana'' од Алонсо де Ерчила (1569), Чиле исто така ја смета за поволна за нивниот аргумент, како што е прикажано во седмата строфа од неговиот Канто IЧиле е, северен југ, многу долг
Нов морски брег, на југ наречен
од исток кон запад, широк
сто милји, толку пошироко земен
под висината на Антарктичкиот пол Во четвртата строфа од неговиот Канто III:Ова беше оној кој ги најде деловите
Индијанци од регионите на АнтарктикотИсто така, постојат приказни и мапи, и чилеански и европски, кои укажуваат на членството на ''Terra Australis'' Antarctica како дел од Генералнната капетанија на Чиле.
Шпанскиот морепловец Габриел де Кастиља отпловил од Валпараисо во март 1603 година во команда на три брода во експедиција доверена од неговиот брат братучед, вицекралот на Перу, Луис де Веласко и Кастиља, да ги потисне упадите на холандските приватници во јужните мориња, достигнувајќи 64 степени јужна географска ширина. Во шпанските архиви не се пронајдени документи кои ја потврдуваат достигнатата географска ширина и видното земјиште; сепак, приказната за холандскиот морнар Лоренц Клас (непознат датум, но веројатно по 1607 г.), ги документира географската ширина и времето. Клас изјавил:пловел под адмиралот дон Габриел од Кастиља со три брода по бреговите на Чиле кон Валпараисо, а од таму до теснецот. Во март 1603 година тој достигна 64 степени и таму имаше многу снег. Во следниот април тие се вратија на брегот на ЧилеДруг холандски документ, објавен во Амстердам на три јазици во 1622 година, вели дека на 64° ЈИ има „''многу висока и планинска, снежна покривка, како земјата на Норвешка, целосно бела, земја. Се чини дека се протега до Соломонските Острови''“. Ова потврдува дека претходното видување на земјиштето би биле Јужните Шетландски Острови.
Други историчари го припишуваат првото видување на антарктичката земја на холандскиот морепловец Дирк Гериц, кој би ги нашол островите сега познати како Јужни Шетландски Острови. Според неговата приказна, неговиот брод бил пренасочен од патеката поради бура откако го префрлил Магеланскиот Проток , за време на патувањето на холандската експедиција во Источна Индија во 1599 година. Постојат сомнежи за вистинитоста на Гериц.
Во тоа време, веќе имало сознанија за постоењето на бел континент јужно од премиовиот Преминнот Дрејк, оОгнената Земјаel Fuego. Во 1772 година, Британецот Џејмс Кук гли обиколи водите на Јужнот Океан.
1.2 19 век
По осамостојувањето на колониите во Америка, новите шпански републики се договориле меѓу себе да го признаат принципот на ''uti possidetis -'' односно новите држави ќе ги имаат како граници оние наследени од шпанските колонии од кои потекнуваат. Според тоа, Република Чиле се состоела од сите земји кои порано припаѓале на Генералниот капетан на Чиле, и сега ги вклучуваат правата врз делови од Антарктикот.
Во 1815 година, аргентинско-ирскиот адмирал Вилијам Браун започнал кампања во Тихиот Океан и, кога го минувал Хорновиот ’Рт, бил спуштен на антарктичкото море над напоредникот 65°С на аргентинските бродови ''Херкулес'' и ''Тринидад''. Извештајот на Браун укажува на присуство на блиска земја, иако тој не бил сведок на ниту еден дел од континентот и не стапнал на него.
На 25 август 1818 година, аргентинската влада, тогаш наречена Обединети Покраини на Рио де ла Плата, ги доделила првите отстапки за лов на фоки и пингвини за антарктичкиот континент на Хуан Педро де Агире, кој управувал со бродот ''Еспириту Санто'' врз основа на Островот Дисепшен.
Бродот ''Еспириту Санто'' го следел американскиот ''бриг''''Херцилија'' до островот Дисепшен. Фактот дека овие аргентински заптивки биле насочени кон островите со фиксен курс обично се смета за доказ дека тоа било претходно познато.
Помеѓу 1819 и 1821 година, руските бродови „''Восток''“ и „''Мирни''“, под команда на Германецот Фабијан Готлиб фон Белингсхаузен на служба на Русија, ги истражувале водите на Антарктикот. Во 1821 година, на 69°С 53-ти, тој здогледал остров кој го нарекол Земја на Александар I, според рускиот цар. Иако двапати го обиколил континентот, ниту еден член на екипажот никогаш не стапнал на копното на Антарктикот.
Во 1819 година, морнарот Вилијам Смит повторно ги открил Јужните Шетландски Острови, вклучувајќи го и островот на Крал Џорџ; Американецот Натаниел Палмер го забележал Антарктичкиот Полуостров истата година. Ниту еден од нив не стапнал на вистинската континентална копнена маса.
Во 1821 година, ловецот на фоки од Конектикат, Џон Дејвис, пријавил дека стапнал на јужна земја за која верувал дека навистина е континент.
Во 1823 година, Англичанецот Џејмс Ведел тврдел дека го открил морето што сега го носи неговото име, достигнувајќи до 74°W 15'S и 34° 17'W.
На 10 јуни 1829 година, Владата на Буенос Аирес издала декрет за создавање на ''Политичко-воена команда на островите Малвини и во непосредна близина на Кејп Хорн во Атлантскиот Океан'', чин што обично се смета за Аргентина, вклучувајќи ги и островите на Антарктикот.
Од тие години, во зоната почнало да се зголемува ловот на китови и јужноамерикански морски лавови.
Во 1831 година, ослободителот на Чиле Бернардо О'Хигинс и напишал на Кралската морнарица, велејќи:Во 1843 година, чилеанска експедиција ја основала Форт Булнес, заземајќи го Магелановиот Проток, само неколку дена пред да пристигнат британските и француските бродови за истата цел.
Во 1856 година, договорот за пријателство меѓу Чиле и Аргентина, кој ги признава границите, бил донесен ''(uti possidetis juris)'', односно оние односно биле дефинирани териториите според поделбата на Шпанското Царство до 1810 година.
Растот на чилеанската колонија во Магаљанес, а потоа и во градот Пунта Аренас, овозможило основање на компании за лов и експлоатација на китови во антарктичките мориња, кои побарале овластување од владата на Чиле. Во 1894 година, моќта за експлоатација на морските ресурси на југ од паралелните 54°С ѝ била дадена на општината Пунта Аренас.
1.3 20 век
Во раните години на 20 век, се зголемил интересот за проучување на териториите на Антарктикот. Некои од овие експедиции побарале дозвола од владата на Чиле да се изведат, меѓу кои може да се истакнат шведскиот учител Ото Норденшелд во 1902 година и британскиот учител Роберт Ф. Скот во 1900 година. Чиле, исто така, дал дозволи за рударство, која дозвола била доделена на 31 декември 1902 година, Уредбата бр. 3310 од Педро Пабло Бенавидес за закуп на островите Диего Рамирес и Сан Илдефонсо, може да го продолжи риболовот на југ на неодредено време под услов да се инсталира поморска станица на островите.
На 8 мај 1906 година било создадено Здружението за китови на Магаљанес со база во Пунта Аренас, кое било овластено на 1 декември да се насели на Јужните Шетландски Острови со декрет бр. на островот Дејспинг, таму е поставено знамето на Чиле и инсталирано наоѓалиште на јаглен. Тоа место го посетил Жан Батист Шарко во декември 1908 година за да го надополни јагленот на бродот и продолжил да биде населен во летната сезона до 1914 година.
Од 1906 година, тие почнале да се објавуваат неколку декрети, дури и од Националниот конгрес на Чиле, за дозволи рударство во областа на Антарктикот. Министерот за надворешни работи на Чиле на 18 септември, националниот ден на Чиле, таа година ги споменал правата на Чилеански Антарктик во спомен и рекол дека разграничувањето на територијата ќе биде предмет на прелиминарни истраги. Аргентина формално протестирала на 10 јуни 1907 година за овие акции во Чиле и започнала преговарачки процес за меѓусебно признавање на териториите на Антарктикот. Требало да се постави ограничување за да се дефинираат две различни области, но овој договор никогаш не бил потпишан.
На 21 јули 1908 година, Обединетото Кралство официјално ги објавил своите претензии за суверенитет над сите земји во рамките на меридијаните 20° и 80° јужно од паралелата 50°, во 1917 година била поместена на 58° јужно и во 1962 година на паралелните 60° јужно.
Во 1914 година, Британецот Ернест Шеклтон започнал експедиција за преминување на Јужниот пол од Веделовото Море до Росовото Море. Со два брода, ''Ендјуранс'' и ''Аурора'', тој заминал на Антарктикот, но времето драматично се влошило додека сантата мраз целосно не го уништил првиот брод. Шеклтон отпловил до аргентинските пристаништа, Фокландите и островите во Јужна Џорџија, без да најде некој што се осмелил да биде член на експедицијата заробен на остров на Антарктикот. Меѓутоа, во Пунта Аренас, тој го нашол пилотот Луис Пардо Вилалон, кој на бродот ''Јелчо'' успеал да ги спаси бродоломите на Слоновиот Остров. На 4 септември 1916 година, тие биле примени во пристаништето Пунта Аренас како херои. Подвигот, пловејќи со температури блиску до -30 °C (-22 °F) и бурното море од ледени брегови, го натерале да освои национално и меѓународно признание.
2 Суверенитет и Антарктичкиот договор
На 14 јануари 1939 година, Норвешка ги прогласила своите територијални претензии на територијата на Антарктикот помеѓу меридијаните 0° и 20° (Земја на Кралицата Мод ), што ја вознемирило чилеанската влада, па претседателот Педро Агире Серда ја охрабрил дефиницијата за Национална антарктичка територија и 7 септември со Уредбата бр. 1541 била формирана специјална комисија за испитување на интересите на земјата на Антарктикот.
Комисијата ги поставила границите според Теоријата на поларните области земајќи ги предвид географските, историските, правните и дипломатските преседани, кои биле формализирани со Уредбата бр. 1747, донесена на 6 ноември 1940 година и објавени на 21 јуни 1955 Како што во Чиле се смета, нивните права на Антарктикот пристигнале до линискиот договор од Тордесиљас, декретот со кој се поставува лимитот на нивните претензии во меридијанот сместен позападно (53°), нивните претензии не ги вклучува Јужните Оркниски Острови предвид правата на Аргентина. Аргентина формално протестирала со декрет во белешка од 12 ноември 1940 година, отфрлајќи ја неговата валидност и изразувајќи потенцијално барање за истата област. За возврат, Обединетото Кралство се спротивставил на 25 февруари 1941 г.
Во доцните 1940-ти, Аргентина и Чиле меѓусебно признале „''...дека Чиле и Аргентина имаат несомнени права на суверенитет во поларната област наречена Американски Антарктик ( „Antártida Americana“ на шпански)''“.
Во јануари 1942 година, Аргентина ги прогласила своите права на Антарктикот помеѓу меридијаните 25° и 68° 24' западно, онаа на Пунта Дунгенес. На 2 септември 1946 година, декретот бр. 8944 поставил нови граници за Аргентинскиот антарктички сектор помеѓу меридијаните 25° и 74° западна географска должина. Конечно, 28 февруари 1957 година, Уредбата со закон бр. 2129 ги утврдила дефинитивните граници на нивните претензии помеѓу меридијаните 25° и 74° западно и паралелните 60° јужна географска ширина. Со овој декрет била воспоставена територија која е надредена на дел од територијата за која има претензии Чиле.
Чиле започнал да врши акти на суверенитет на континентот на Антарктикот со воспоставување на актуелната база „Артуро Прат“ во 1947 година. Следната година, како начин за решавање на чилеанските претензии, претседателот Габриел Гонсалес Видела ја отворил базата „Генерал Бернардо О'Хигинс“, прва официјална посета на шефот на државата на Антарктикот.
На 4 март 1948 година, Чиле и Аргентина потпишале договор за меѓусебна заштита и правна одбрана на нејзините територијални права на Антарктикот, меѓусебно признавајќи:(...) додека не се договори, со меѓусебен договор, линијата на заедничко соседство на антарктичките територии на Чиле и Аргентина, се прогласува:
1) Дека двете влади кои дејствуваат во договор за правна заштита и одбрана на нивните права на американскиот Антарктик, помеѓу меридијаните 25° и 90° западната должина на Гринич, „неспорните суверени права се признати од Чиле и Аргентина“.
Во 1953 година, претставникот на Индија во Обединетите нации презентирал проект за интернационализација на Антарктикот, движење кое се придржува до неколку земји без историја на акти на суверенитет над територијата на Антарктикот. Чилеанскиот амбасадор во Њу Делхи, Мигел Серано, го убедил премиерот Џавахарлал Нехру да го одбие предлогот.
На 4 мај 1955 година, Обединетото Кралство поднело две тужби против Аргентина и Чиле, соодветно, пред Меѓународниот суд на правдата за да ја прогласи невалидноста на барањата за суверенитет на двете земји на антарктичките и под-антарктичките области. На 15 јули 1955 година, чилеанската влада ја отфрлила јурисдикцијата на Судот во тој случај, а на 1 август истото го сторила и аргентинската влада, па така биле поднесени барањата од 16 март 1956 година.
Законот бр. 11486 од 17 јуни 1955 година ја додал Чилеанската Антарктичка територија на провинцијата Магаљанес, која на 12 јули 1974 година станала XII регион Магаљанес и Чилеански Антарктик.
Во 1958 година, претседателот на САД Двајт Ајзенхауер го поканил Чиле на конференцијата до Меѓународната геофизичка година за да се реши проблемот со Антарктикот. На 1 декември 1959 година, Чиле го потпишал Антарктичкиот договор, во кој се вели дека:
* Антарктикот е светско наследство.
* Дава територија на Антарктикот за мирни цели, спречува воена инсталација или морнарица.
* Земјите потписнички на договорот со право воспоставуваат основни научни цели (морска биологија, сеизмологија, вулканологија итн.).
* Се замрзнуваат сите територијални претензии, обезбедувајќи на секоја земја потписничка да има ''статус кво'' за времетраењето на договорот.
* На оваа територија за мирни цели не може да се прават јадрени проби, ниту војна, ниту да се остава токсичен отпад.
Во јули 2003 година, Чиле и Аргентина почнале да инсталираат заедничко засолниште наречено ''Абразо де Маипу'', на половина пат помеѓу базите О'Хигинс, Чиле и Есперанца, Аргентина.
3 Географија и клима
Чилеанската Антарктичка територија зафаќа површина од 1.250.257,6 km <sup>2</sup>, што е еквивалентно на повеќе од 60% од вкупната чилеанска површина, која е покриена во целост, освен малите крајбрежни области, со дебел слој од мраз и снег, кој може да надмине 1200 метри длабочина во некои области од внатрешноста на континент.
Чилеанската претензија главно се состои од сектор на Западен Антарктик, кој го вклучува Антарктичкиот Полуостров, познат во Чиле како Земја на О'Хигинс. Планинскиот венец се смета како продолжение на Андите и е познат како Антартанди, кои јасно разликуваат три географски области во земјата на О'Хигинс: западната падина, централното плато и источната падина.
Антартандите достигнуваат 3239 метри надморска височина во планината Хоуп.
Во земјата за која Чиле има претензии, југозападно од територијата се наоѓаат највисоките врвови на континентот Антарктик, вклучувајќи ја и точката на највисока надморска височина, кои се дел од опсегот Сентинел :
* Винсон масив од 4897 м
* Тирова Планина од 4852 м
* Шинова Планина од 4800 m
Територијата за која се има претензии, има подледничко езеро, езерото ЦЕЦс, кое било откриено во јануари 2014 година од научниците на Центар за научни студии со седиште во Валдивија, Чиле, и било потврдено во мај 2015 година со публикацијата во списанието ''Geophysical Research Letters''. Езерото има околу 18 km <sup>2</sup> површина, 2,6 км длабочина под мразот, и се наоѓа во тампон зона од три главни ледници, така што е во ниско нарушување, а неговото движење на мраз речиси и да не постои. Постои хипотеза дека може да има живот, кој би се развил во услови на екстремна изолација.
Врнежите на територијата се релативно ретки и се намалуваат кон Јужниот пол, создавајќи поларни пустински услови.
Крајбрежните области повеќе на север, како северниот дел од Антарктичкиот Полуостров и Јужните Шетландски Острови, имаат субполарна клима или тундра, односно просечната температура на најтоплиот месец надминува 0. °C (32 °F), некои земји се вечни мразови. Остатокот од територијата е под режим на поларна клима.
4 Население
Комуната Антарктика има население од 150 жители во чилеанските бази, според пописот спроведен на национално ниво во 2012 година, што одговара на 54 цивили и 96 војници. Овие луѓе се главно членови на Чилеанските воздухопловни сили и нивните семејства, кои живеат претежно во Вила Лас Естрелас. Овој град, кој се наоѓа веднаш до базата „Претседател Едуардо Фреј Монталва“, на островот Крал Џорџ, бил отворен на 9 април 1984 година и има аеродром, банка, училиште и грижа за деца, болница, супермаркет, мобилна телефонија и телевизија.
Во 1984 година, првиот антарктики Чилеанец, Хуан Пабло Камачо Мартино, е роден во Вила Лас Естрелас. Досега во чилеанските бази се родени вкупно три лица. Во моментов, развојот на туризмот експлозивно се зголемил преку авиони и бродови за крстарење кои поаѓаат од Пунта Аренас или Ушуаја. Повеќето од летовите што пристигнуваат до островот Крал Џорџ ги управува Дап Груп.
5 Бази, станици, засолништа и населби
Поради географските одлики на Антарктичкиот Полуостров, тој има најдобри услови за развој на човечкиот живот. Затоа Чилеанската Антарктичка територија има најголем број меѓународни бази.
Постојат четири чилеански постојани бази кои работат во текот на годината, додека има пет кои остануваат отворени само во текот на летото (декември - март) (сезонски) со четири засолништа.
Најголемиот центар за население се наоѓа на островот на Крал Џорџ и е формиран од база Едуардо Фреј Монталва (1980), која има воздушна патека, Метеоролошки центар на претседателот Фреј (1969) и Вилата Лас Естрелас. Припаѓа на Чиле, оваа енклава е јадрото на поважна логистичка поддршка на преостанатите земји со научни бази на островот Џорџ.
Чилеанскиот антарктички институт (INACH) под Министерството за надворешни работи, отворен на истиот остров, е основан професор Хулио Ескудеро, главен научен центар на Чиле на Антарктикот.
Чилеанската морнарица помага и во поларната станица Мендел што и припаѓа на Чешка од 14 јануари 1995 година. Максимумот е четворица чилеански истражувачи да вршат научна работа во базата. За да ја реализираат оваа можност, чилеанските истражувачи мора да достават писмо од водечкиот чешки истражувач, кој соработува во неговиот предлог