procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Замок Козјак

Замокот Козјак е руиниран замок од 13 век на карпест рид над селото Долење Селце во близина на градот Добрнич, дел од општината Требње во Долењска, Словенија .
1 Историја
Изграден по 1250 година, самата тврдина првпат била спомната дури во 1332 година (на латински) како каструм Козјак, иако историчарот Јохан Вајхард фон Валвасор забележува дека витезот Улрик од Косиец веќе бил сопственик на тврдината во 1274 година. Првично, подрачјето било дел од господарството на Шумберк; по изградбата на тврдината од страна на Грофовите од Гориција, таа станала дом на витезите од Косиец и околу неа било формирано одделно господарство Козјак. По смртта на Улрик од Косиец во 1317 година, Ортолф од Косиец станал сопственик на тврдината до 1329 година. Последниот домашен господар на Козјак бил - според Валвасор - Луис од Косиец, кој бил заробен од Турците во 1475 година. Иако неговото семејство го откупило по една година за сума од 2000 гулдени, тој починал кратко по враќањето, наводно отруен од неговите заробувачи.
По изумирањето на семејството, замокот бил наследен од роднините на Косиец, семејството Саур. Првиот познат сопственик на ова семејство бил Панкратус Саур, сопственик помеѓу 1540 и 1550 година, а потоа неговиот син Георг Саур помеѓу 1555 и 1556 година, Јост Саур во 1576 година, Јост и Георг Саур во 1588 година и Јохан Луис Саур помеѓу 1594 и 1599 година. По управувањето на последниот Саур, Франц, замокот во 1611 година го купил неговиот зет Јохан Фредерик, благородникот Рајбер, кој во 1619 година му го предал на својот брат Јохан Луис. Околу 1689 година, замокот бил купен од принцот Франц Фердинанд Ауерсперг, кој го споил неговиот посед со Шумберк. Замокот бил делумно напуштен на крајот на 17-тиот век, при што ненаселените делови се распаѓале; веројатно е дека остатокот не бил целосно напуштен до почетокот на 19-тиот век. По Втората светска војна, Иван Комељ го опишал само како „целосно обраснато купче камења“.
Денес, само неколку надворешни ѕидови и централна зграда опстојуваат прилично непроменети, иако основниот план на подот, вклучувајќи ги остатоците од просториите и темелите на кулите, останува јасно видлив.
2 Архитектура
Првиот познат приказ на замокот е офорт во ''„Славата на Војводството Крањска“'' од Валвасор од 1689 година, кој го прикажува како двокатна зграда со правоаголен распоред и со значителна екстензија на јужната страна. На источната страна има истакната платформа на подигнати купови. Замокот бил опкружен со надворешни ѕидини утврдени со три кули.
3 Во литературата
Замокот Козјак е главен амбиент на книгата ''Јуриј Козјак'' од словенечкиот писател Јосип Јурчич, која вклучува описи на животот во средновековниот замок и неговата околина за време на ерата на османлиските упади.
Црква „Св. Димитриј“ - Лесковица

Свети Димитриј — помала селска црква во штипското село Лесковица, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа во западниот дел на селото.
2 Галерија
3 Поврзано
* Штипско архијерејско намесништво
* Осма приградска парохија
* Лесковица
Mortal Kombat: Special Forces

Mortal Kombat: Special Forces — акциско-авантуристичка игра од 2000 година, развиена и објавена од Midway за PlayStation во 2000 година. Спиноф на франшизата ''Mortal Kombat'', таа е второто продолжение што не е борбена игра и првиот 3D-спиноф. Сместена пред првата игра ''Mortal Kombat'', играчите го управуваат Џекс додека тој го гони злосторничкиот водач Кано и неговата банда.
Специјалните сили претрпеле тежок развој поради тоа што соавторот на серијата Џон Тобијас и другите членови на кадарот го напуштиле Midway пред да се заврши играта. Заминувањето на Тобијас довело до значително намалување на содржината, вклучително и отстранување на Соња Блејд како лик што може да се игра. По објавувањето, играта била критикувана од критичарите поради лошиот дизајн и досадниот играчки процес, и се смета за една од најлошите видеоигри на сите времиња.
1 Играчки процес
''Mortal Kombat: Special Forces'' е акциско-авантуристичка игра со поглед од трето лице. Главниот јунак е Џекс, кој користи не само техники за ракопашна борба, туку и огнено оружје и избувливи средства. Постојат пет нивоа поставени на Земјата во Нетерелмот, со битка со бос на крајот од секое од нив. Истражувајќи ги местата во потрагата по клучеви, играчите решаваат загатки, ги наоѓаат шифрите за отклучување на вратите и избувнуваат скриени премини во ѕидовите. Џекс може да се искачи на платформи на повисоко ниво иако не може да скока, но може да турка големи блокови.
Играчот може да го врати мерачот за здравје на Џекс користејќи комплети за прва помош. Играчот има и ограничена енергетска резерва: секогаш кога Џекс изведува една од неговите специјални техники, тој троши енергија што може да се надополни со изведување одредени комбинации. Џекс може да напаѓа со раце и нозе, како и да блокира контраудари. Иако нема Fatality-системи, комбосистемот овозможува да се заврши противникот со последниот удар во случај здравствената линија на непријателот да биде исцрпена до овој момент. Поените на искуство што играчот ги добива со победување на непријателите му овозможуваат на некој да добие нови комбинации. Менито во играта го прикажува присуството на ставки во инвентарот на играчот, а исто така содржи информации за целта на тековната мисија. По завршувањето на играта, играчот може да го активира чит-менито за да започне нова игра со дополнителни бонуси.
2 Оценки
Играта добила „неповолни“ одзиви според веб-страницата за собирање податоци Metacritic. Блејк Фишер од ''NextGen'' рекол за играта: „Не дозволувајте евтината цена да ве измами. Играва не вреди да отидете ни до продавницата“.
До зори (филм)

''До зори'' (|Until Dawn) — американски филм на ужасите што потекнува од играта ''Until Dawn'' од 2015 г., сместен во истата вселена и содржи оригинална самостојна приказна што се проширува на митологијата на серијата игри. Филмот е режиран од Дејвид Ф. Сандберг по сценарио на Блер Батлер и Гери Доберман. Во него играат Ела Рубин, Мајкл Чимино, Одеса Ејзајон, Џи Јонг Ју, Белмонт Камели и Питер Стормар, кои се појавија во играта.
Премиерата на филмот во САД била на 25 април 2025 г., а во Македонија на 24 април истата година.
1 Содржина
Една година по таинственото исчезнување на нејзината сестра Мелани, Кловер и нејзините пријатели се впуштаат во оддалечената долина каде што исчезнала сестра ѝ, очајни за одговори. Но нивната потрага добива смртоносен пресврт кога ќе бидат жестоко убиени — само за да се разбудат на почетокот на истата кобна ноќ. Заробени во бескраен циклус на ужас, тие мораат да го преживуваат кошмарот одново и одново, само секојпат, убиствената закана е различна, секоја пострашна од претходната. Нивната единствена надеж за бегство? Да преживеат до зори.
2 Улоги
Ела Рубин, Кловер
Мајкл Чимино, Макс
Одеса Ејзајон, Нина
Џи Јонг Ју, Меган
Белмонт Камели, Абел
Маја Мичел, Мелани
Петер Стормаре, Хил
Индит

Индит е исклучително редок индиум - железен сулфид минерал, кој се наоѓа во Сибир. Неговата хемиска формула е FeIn<sub>2</sub>S<sub>4</sub>. Припаѓа на групата линеит и нејзиниот IMA симбол е Idt.
Се јавува како замена на каситеритот во хидротермалните наоѓалишта. Се поврзува со џалиндит, каситерит и кварц. За прв пат бил опишан во 1963 година за појава во наоѓалиштето на калај Џалинда, опсегот Мали Кинган, Хабаровски Крај, Далечниот источен регион, Русија.
1 Наводи
Библиографија
* Емсли, Џон. ''Градежни блокови на природата.'' Оксфорд, 2001 година.ISBN 0-19-850341-5
*
Белграмони-Тако замок

Замок Белграмони–Тако (|palača Belgramoni-Tacco) е замок во градот Копер, во југозападна Словенија. Изграден е околу 1600 година. Се одликува со елементи на ренесанса и барок, но генерално се смета за маниристичка зграда. Вилата моментално служи како седиште на Регионалниот музеј на Копер. Таа е заштитена како културен споменик од локално значење.
Кадмоиндит

Кадмоиндит (хемиска формула CdIn<sub>2</sub>S<sub>4</sub>) е редок минерал на кадмиум индиум сулфид откриен во Сибир околу отворот на висока температура (450-600°C) фумарола на вулканот Кудријави, островот Итуруп на Курилските острови. Исто така е пријавено и од рудникот за јаглен Катерин во Бохемија, Чешка.
Кадмоиндитот се формира во најниските слоеви на минерални кори повторно сублимирани од фумароли. Придружните минерали што може да се појават вклучуваат гренокит , пирит , ренит (исто така рениум дисулфид ), вурцит што содржи кадмиум и разни сулфиди на олово-бизмут.
1 Кристална структура
Кадмоиндитот CdIn<sub>2</sub>S<sub>4</sub> ја покажува структурата на спинелот, која може да се опише со кубна единица ќелија со 8 тетраедрално координирани и 16 тетраедрално координирани катјонски места. Дистрибуцијата на Cd(II) и In(III) по местата на катјонот е тешко да се разјасни од стандардните техники на дифракција на Х-зраци бидејќи двата вида се изоелектронски, но и мерењата со Раман спектроскопија на синтетички примероци и симулациите на функционалната теорија на густината покажуваат дека околу 20% од тетраедарските места се окупирани во (III) катјони.
Музеј на Нинтендо

Музејот на Нинтендо е музеј за видеоигри лоциран во Уџи, префектурата Кјото, Јапонија. Тој е во сопственост на компанијата за видеоигри Nintendo и прикажува широк спектар на производи од целата историја на компанијата. Музејот бил отворен на 2 октомври 2024 година.
1 Историја
Планот за Музејот на Нинтендо првпат бил објавен во 2021 година. Музејот се наоѓа на местото на старата фабрика Огура, каде што Нинтендо компанијата правела картички за размена, како и поправки на играчки и конзоли. Се одликува со нова галерија која ги „прикажува многуте производи што Нинтендо ги лансираше во текот на својата историја“, и се фокусира на „историјата на развојот на производи и филозофијата со јавноста“ на компанијата што датира од нејзиното потекло. Изградбата на музејот била завршена во мај 2024 година. Nintendo Direct на музејот се емитуваше на 19 август 2024 година со датум на отворање на 2 октомври 2024 година.
Генералниот директор на Нинтендо, Шинја Такахаши, изјавил дека музејот ќе содржи „широк спектар на производи на Нинтендо од историјата на компанијата“. Градоначалникот на Уџи, Ацуко Мацумура, се надева дека новиот музеј ќе биде „привлечен за љубителите на видео игрите“. Во моментов нема планови за проширување на музејот на други локации надвор од Јапонија.
На 20 август 2024 година, компанијата Нинтендо објавила на својата официјална веб-страница дека музејот ќе работи на систем базиран на лотарија. Билетите се продаваат по случаен избор, а посетителите ќе можат однапред да се пријават за одреден датум. Откако ќе бидат избрани, тие потоа ќе продолжат со плаќање на билетите.
2 Атракции
Покрај музејската поставка, која го зафаќа целиот втор кат од зградата, музејот Нинтендо има голем број интерактивни искуства засновани на различни играчки кои претходно ги произведувала компанијата, вклучувајќи ги Ultra Hand, Ultra Machine, Love Tester, Game & Watch и NES Zapper. Дополнително, посетителите можат да играат различни класични видео игри на домашни конзоли се до Nintendo 64 или да завршат одредени предизвици во игрите со помош на огромни контролери за кои се потребни двајца играчи. Музејот нуди и работилница за дополнителен надомест, во која гостите се поканети да создадат свој сет на картички Ханафуда или да научат како да играат игри со картичките.
Аркејн (ТВ-серија)

Аркејн (|Arcane) — анимирана серија во жанрот авантуристичка фантазија заснована на вселената на играта ''League of Legends'', создадена од американската компанија Riot Games. Анимираната серија била произведена од француското студио Fortiche под надзор на Riot Games и објавена на преносната услуга Netflix. Серијата била најавена за време на 10-годишнината на играта во 2019 г. Првата сезона се прикажувала од 6 ноември до 20 ноември 2021 г. Втората и последна сезона се прикажувала од 9 ноември до 23 ноември 2024 г.
Дејството се одвива во измислените градови Пилтовер и Заун во вселената на ''League of Legends''. Заплетот ја раскажува приказната за две сестри, Вај и Џинкс, и силите што ги разделиле на различни страни од барикадите.
1 Содржина
Серијата се сосредоточува на настани што се случуваат во два града: напредниот, утописки Пилтовер и запуштениот, потиснички Заун. И двата града се дел од светот на Рунтера, иако значително се разликуваат по други начини. Напнатоста меѓу градовите нагло се зголемила по создавањето на Хекстек (англ. ''Hextech''), технологија што му овозможува на секој да управува магична енергија. Во тоа време, во Заун се појавува нова моќна дрога, Шимер (англ. ''Shimmer''), која ги претвора луѓето во зависни чудовишта. Соперништвото што постои меѓу овие два града предизвикува непријателство меѓу луѓето, што понекогаш води до раздор меѓу блиските луѓе. Анимираната серија раскажува за односите на ликови како Вај, Џинкс, Кејтлин, Џејс, Виктор, Еко, Синџед, Хајмердингер и други.
2 Озвучување
Хејли Стајнфелд, Вајолет / Вај
Ела Пернел, Паудер / Џинкс
Кевин Алехандро, Џејс Талис
Кејти Лоу, Кејтлин Кираман
Токс Олагундоје, Мел Медарда
Хари Лојд, Виктор
Џејсон Спајсак, Силко
Џеј-Би Бланк, Вандер
Рид Шенон, Еко
Мик Вингерт, Сесил Б. Хајмердингер
Елен Томас, Амбеса Медарда
Брет Такер, д-р Корин Ревек / Синџед
Амира Ван, Севика
3 Епизоди
Сезона, Епизоди, Датуми на објавување
Почнала, Завршила
1, 9, 6 ноември 2021, 20 ноември 2021
2, 9, 9 ноември 2024, 23 ноември 2024
Ден на независноста и единството (Словенија)

Денот на независноста и единството (словенечки: Dan samostojnosti in enotnosti) ― словенечки национален празник кој се празнува на 26 декември, за да се одбележи официјалното прогласување на референдумот за независност на Словенија на 26 декември 1990 година. Референдумот се одржал на 23 декември таа година. На него, 95% од гласачите го поддржале основањето на независна и суверена нација. Меѓу 1991 и 2005 година, празникот бил познат едноставно како Ден на независноста. Тековното име било усвоено во септември 2005 година, по предлог на тогашната опозиција, Социјалдемократите, со цел да се истакне националниот консензус во времето на референдумот од 1990 година, кој бил поддржан од сите политички партии претставени во Собранието на Социјалистичка Република Словенија во тоа време.
Денот на независноста и единството не треба да се меша со Денот на државноста на Словенија, кој се слави секоја година на 25 јуни, во чест на прогласувањето на словенечката независност од Југославија во 1991 година.
Јосип Вошњак

Јосип Вошњак (4 јануари 1834 – 21 октомври 1911) бил словенечки политичар, писател и лекар.
1 Биографија
Роден е во Шоштањ, кој тогаш бил дел од Австриското Царство (денес Словенија). Студирал медицина на Универзитетот во Виена и станал доктор. Како активен член на словенечкото национално движење, тој одиграл клучна улога во развојот на словенечката национална свест во 19 век.
Тој бил еден од водечките членови на Националната партија на Словенците, која промовирала културна и политичка автономија за словенечкиот народ во рамките на Хабсбуршката монархија. Вошњак бил избран за пратеник во Австрискиот парламент и во Државниот збор на Крањска, каде што се залагал за словенечките права и за унапредување на јазикот и културата.
Покрај политиката, Вошњак бил активен и како писател. Тој напишал неколку книги и статии за националното прашање и за историјата на словенечкиот народ. Неговите дела помогнале во зајакнувањето на словенечкиот национален идентитет.
Јосип Вошњак починал на 21 октомври 1911 година во Марибор. Останува запаметен како една од најзначајните фигури во словенечката национална историја, чија работа оставила траен белег врз развојот на Словенија.
Star Worlds Arcade

Star Worlds Arcade е забавна аркада лоцирана во ДеКалб, Илиноис. Аркадата го одржала своето свечено отворање на 11 јануари 1985 година, во Мејпл Парк, Илиноис, САД, со само 18 аркадни игри. Денес, со стотици игри кои редовно се ротираат низ неговите соби за игри, Star Worlds се наоѓа во ДеКалб, Илиноис, каде се преселила во 2004 година кога на сопственикот и менаџер Патрик О'Мали и на партнерот Глен Томас им требало повеќе простор и повеќе клиенти. Иако е претежно аркада за видеоигри со неколку соби посветени исклучиво на Златното доба на видео аркадни игри, исто така е мал музеј кој изложува широк спектар на колекционерски предмети поврзани со иконографијата на аркадните игри, домашните конзоли за видеоигри и поп културата од 1980-тите воопшто. Аркадата била примена во Меѓународниот регистар на историски аркади за видеоигри на галаксиите на „Твин“ од Волтер Деј, бидејќи била една од последните преостанати аркади во соседството што сè уште функционира од 1980-тите.
1 Оригинална колекција на аркадни игри
Патрик О'Мали ја започнал аркадата како лична колекција на игри во гаражата на неговите родители кога сè уште бил тинејџер во Мејпл Парк. Но, потоа ги преместил игрите во комерцијален малопродажен простор низ градот кога го купил неодамна затворениот синџир на аркади Star Worlds (порано лоциран во Женева, Илиноис и Западен Чикаго, Илиноис) од Том Софрански од Gerault Amusements. Меѓу првите 18 игри биле:
*''Q*bert''*''Space Invaders''*''Hangly-Man''*''Asteroids''*''Rapid Fire''*''Wizard of Wor''*''Sky Raiders''*''Depth Charge''*''Frogger''*''Space Encounters''*''Kangaroo''*''Donkey Kong''*''Stargate''*''Pengo<''*''Le Mans''*''Scramble''*''Make Trax''*''Pac-Man''
Star Worlds Arcade и неговите сопственици се прикажани во голем број документарни филмови, вклучително и ''Star Worlds: A Pocket Full of Tokens and I'm Heading to the Arcade'',''Man vs Snake'' и ''Go Big''.
Луѓе од пченка

„Луѓе од пченка“ (шпански: ''Hombres de maíz'') — роман на гватемалскиот писател Мигел Анхел Астуријас од 1949 година.
1 За делото
Според Марио Варгас Љоса, „Луѓе од пченка“ е најтаинствениот и најконтроверзниот роман на Астуријас при што некои критичари го сметата за неговото најуспешно дело, додека други му забележуваат поради нарушувањето на целината на заплетот и на стилската херметичност. На пример, професорот Џералд Мартин, преведувач на делото на англиски јазик, во својот предговор на романот (двапати подолг од самиот роман) навел речиси 1 500 забелешки. Неговата теза е дека романот претставува обемна алегорија за она што му се случило на човечкиот род кога се распаднала племенската култура и кога била заменета со класното општество. Под телото на романот сележат мајанските и ацтечките извори кои непосредно или тангентно се искористени во него, почнувајќи од насловот и мотото („Овде жена, а јас сонувам“) до вознемирувачкиот мравјалник во кој се претвора човештвото на крајот до романот. Мартин покажува дека ненадејните промени во нарацијата и необичниот ритам на книгата не се без свое оправдание, туку се производ на древната смисла на постоењето на луѓето кои одржуваат религиски врски со природата и кои живеат во природната состојба. Од друга страна, сите елементи на магијата, празноверието, обредите и свеченостите со кои обилува книгата, Мартин ги споредил со константите кои Мирча Елијаде ги открил во верувањата и религиските обичаи на луѓето и со истражувањата на Јунг за митските форми во кои се изразува колективното несвесно. Астуријас имал свест за изворите што ги користел при што, преуредувајќи ги тие материјали и мешајќи ги со материјалите што самиот ги измислувал и користејќи ја техниката на автоматското пишување, Астуријас несвесно, интуитивно ги обликувал според системите на мислењето и митското творештво на првобитните општества. Уште една заслуга на Мартин е тоа што дал докази кои помогнале да се исправи уште една грешка за Астуријас — дека бил костумбристички писател. Навистина, Астуријас го користи локалниот речник, но тој јазик не е дексриптивистички и не е избран за да го прикаже живиот говор, туку од поетски и изразни причини. Астуријас воопшто не зборувал на некој од домородните гватемалски јазици, а обичаите прикажани во романот произлегуваат од книгите, а не од доживеаното искуство. Доказите што ги наведува Мартин, наспроти она во кое верувал самиот Астуријас кој често изјавувал дека неговото творештво стекнало општетсвена свест дури по овој роман, цврсто ја воспоставуваат сликата на книжевната имагинација вкоренета врз историјата на искоренувањето на првобитните култури. Оттука произлегува големиот парадокс: Астуријас бил голем ангажиран писател, дури и тогаш кога самиот не знаел дека е таков.
Џејмс Линд

Џејмс Линд (4 октомври 1716 – 13 јули 1794) бил шкотски лекар. Тој бил пионер на поморската хигиена во Кралската воена морнарица. Го спровел едно од првите клинички испитувања, со што ја развил теоријата дека цитрусното овошје лекува скорбут.
Линд се залагал за здравствените придобивки од подобрената вентилација на бродовите, подобрената хигиена на морнарите, облеката и постелнината, и фумигација под палубата со сулфур и арсен. Тој исто така предложил дека питката вода може да се добива со дестилација на морската вода. Неговата работа ја унапреди практиката на превентивната медицина и подобрената нутриција.
Лиам Лосон

Лиам Лосон (роден на 11 февруари 2002 година) е возач на формула од Нов Зеланд кој се натпреварува во Формула 1 за РБ.
Лосон — кој е менториран од трикратниот победник на Големата награда на Нов Зеланд, Кен Смит — преминал од картинг до јуниорски формули во 2015 година, освојувајќи го својот прв шампионат во 2016–17 NZ F1600 како приватен. Тој завршил како вицешампион на австралиските првенства 2017 F4, 2018 ADAC F4 и 2019 Еуроформула Оупен, пред да ја освои Тојота Рејсинг серијата во 2019 година со M2 Трката. Лосон потоа напредувал во Формула 3 на ФИА во 2020 година пред да се пресели во Формула 2 во 2021 година, каде што се пласирал на третото место следната сезона со Карлин Моторспорт. Лосон се натпреварувал во Супер Формула шампионатот во 2023 година, завршувајќи како второпласиран после Ритомо Мијата со Муген.
1 Ран и личен живот
Лиам Лосон е роден на 11 февруари 2002 година во Хејстингс, Нов Зеланд. Тој израснал во Пукекохе, во регионот Окленд на Северниот Остров. Неговите родители морале да ја продадат својата куќа за да ја финансираат неговата тркачка кариера.
2 Јуниорска тркачка кариера и ДТМ
2.1 Картинг
Роден во Хестингс, но израснат во Пукекохе, Лосон започнал да се занимава со картинг на седумгодишна возраст, натпреварувајќи се на бројни првенства низ Нов Зеланд, освојувајќи две картинг титули во 2014 година. Секоја година се враќал во Картспорт Окленд Го Карт клубот на Росебанк Роад, Авондејл и се натпреварувал на големата трка Сити оф Сејлс на викендот на годишнината на Окленд.
2.2 Тојота тркачки серии
Во ноември 2018 година, Лосон се приклучил на M2 Натпреварот за шампионатот 2019 година. Лосон доминирал на дебито на Хајлендс, победувајќи на 2 трки со повеќе од девет секунди секоја и го освоил Меморијалниот трофеј Дороти Смит како резултат на победата во Трката 3. Постигнувајќи три дополнителни победи во текот на сезоната, Лосон ја обезбедил титулата на Големата награда на Нов Зеланд по сезонската битка со јуниорот и сонародник на Ферари, Маркус Армстронг.
3 Кариера во Формула 1
Во февруари 2019 година, Лосон се приклучил на јуниорскиот тим на Ред Бул.
3.1 Ред Бул (2025-сега)
По неколкумесечни шпекулации, Ред Бул Рејсинг на 18 декември 2024 година објавил дека Перез ќе го напушти тимот со непосреден ефект по завршувањето на сезоната 2024 година. Еден ден подоцна, тие потврдиле дека Лосон бил промовиран на негово место, соработувајќи со одбраната на четирикратниот светски шампион во возачи, Макс Ферстапен за 2025 година.
Татјана Брегант

Татјана Брегант (16 февруари 1932 – 15 февруари 2002 година) била словенечки археолог и праисторичарка, која била професорка по предметна археологија на Универзитетот во Љубљана. Била претседател на праисториските секции и на Сојузот на археолошките друштва на Југославија и на Словенечкото археолошко друштво.
1 Биографија
Брегант била родена на 16 февруари 1932 година во Рута, Ловренц на Похорју. Дипломирала археологија на Филозофскиот факултет при Универзитетот во Љубљана во 1955 година. Од 1964 година била уредник на Извештајот за палеолитски, неолитски и енеолитски истражувања во Словенија. Истата институција ѝ доделила докторат во 1966 година со наслов „Орнаментација на керамиката од неолитскиот период во Југославија“. Еден од нејзините ментори бил Јосип Корошец.
Подоцна работела како предавач на Универзитетот во Љубљана, специјализирајќи се во областа на неолитската керамика, археолошкото цртање и конзервацијата на керамика. Нејзините истражувања за неолитската археологија во Словенија ја довеле до заклучок дека постојат три различни периоди.
Од 1972 до 1976 година била претседател на праисториските секции и на Сојузот на археолошките друштва на Југославија и на Словенечкото археолошко друштво. Во 1984 година била назначена за професор по предметална археологија. Таа водела ископувања во Љубљанските мочуришта и во замокот Цеље. Ископувањата во Сподње Мостишце во мочуриштето сè уште се сметале во 2004 година како најнапредните археолошки истражувања што се извршени во областа. Други локации на кои таа работела се Блатна Брезовица, Друловка, Корта и Павловско Врх . Во 1996 година таа курираше изложба во Градскиот музеј во Љубљана која ја истражуваше словенечката археологија од праисторијата до средниот век.
2 Избрани публикации
* Брегант, Татјана. „Приспевек биолошко-технички дисциплина к проучување култура Љубљанскега Барја“. Годишњак Центра за балканолошка испитивања 13 (1976): 85–96.
* Брегант, Татјана. „Орнамент на керамики југослованскега неолитика во стил простора“. ''Археолошки весник'' 19 (1968).
* Брегант, Татјана. „Трговија во менито Господарство во неолитично Југославија“. ''Археолошки весник'' 6.1 (1955).
175. вечно дерби во фудбал (Србија)

175. вечно дерби бил фудбалски натпревар одигран на 22 февруари 2025 година на Стадионот Рајко Митиќ во Београд. Натпреварот се одиграл во рамките на 24-тото коло од Суперлигата на Србија во сезоната 2024-2025, и завршила со нерешен резултат 3-3 (0-1). Главен судија на натпреварот бил Ненад Минаковиќ од Нови Сад.
Ова било првпат во историјата на белградското вечно деби еден натпревар да заврши со резултат 3-3.
1 Последните десет меѓусебни дуели
#, Натпреварување, Домаќин, Гостин, Датум, Резултат
166., Суперлига на Србија 2021-2022, 27.02.2022., 2 - 0
167., Суперлига на Србија 2021-2022, 17.04.2022., 0 - 0
—, Куп на Србија 2021-2022 — финале, 26.05.2022., 2 - 1
168., Суперлига на Србија 2022-2023, 31.08.2022., 1 - 1
169., Суперлига на Србија 2022-2023, 03.03.2023., 1 - 0
170., Суперлига на Србија 2022-2023, 26.04.2023., 0 - 0
171., Суперлига на Србија 2023-2024, 20.12.2023., 2 - 1
172., Суперлига на Србија 2023-2024, 09.03.2024., 2 - 2
173., Суперлига на Србија 2023-2024, 20.04.2024., 3 - 2
174., Суперлига на Србија 2024-2025, 23.09.2024., 0 - 4
2 Пласман на екипите на табелата во Суперлигата на Србија 2024-2025
2.1 Пред 24. коло
, М, Клуб, ОН, П, Н, И, ДГ, ПГ, ГР, Бод.
1, 23, 22, 1, 0, 83, 13, +70, 67
2, 23, 13, 7, 3, 43, 23, +20, 46
3, 23, 11, 4, 8, 40, 31, +9, 37
2.2 По 24. коло
, М, Клуб, ОН, П, Н, И, ДГ, ПГ, ГР, Бод.
1, 24, 22, 2, 0, 86, 16, +70, 68
2, 24, 13, 8, 3, 46, 26, +20, 47
3, 24, 12, 4, 8, 41, 31, +10, 40
*
3 Натпреварот
Помошни судии: Никола Боровиќ, Бошко Божовиќ, Милан Митиќ
VAR судија: Момчило Марковиќ
Помошни VAR судии: Јелена Цветковиќ
Делегат: Владо Глоѓовиќ
4 Занимливости
* На овој натпревар за првпат во првенствен натпревар од вечното дерби заиграли:
** за Црвена ѕвезда: Ебенезер Анан, Иван Гутеша, Андреј Ѓуриќ, Вељко Милосављевиќ;
** за Партизан: Милан Вукотиќ, Милан Рогановиќ, Никола Симиќ, Златан Шеховиќ.
Сина гарда (Словенија)

Сината гарда, позната и како словенечки четници, била словенечка антикомунистичка милиција, првично под водство на мајор Карл Новак, а подоцна и Иван Презељ. Нивното официјално име било Кралската југословенска војска во Словенија.
1 Историја
Делувањата под командата на Новак биле дел од пошироките четнички единици кои вклучувале формации од цела Југославија, кои му се заколнале на верност на Дража Михаиловиќ. Рангот бил составен од словенечки офицери од предвоената Кралска југословенска војска. Во почетокот, единиците на Југословенската војска во Словенија кои нуделе отпор биле под командата на Јака Авшич до неговото преминување во Југословенските партизани во средината на 1941 година. Во 1944 година, поголемиот дел од членовите се приклучиле на Легијата на смртта.
По поразот во Битката кај Грчарице, Новак поднел оставка, а Презељ бил назначен за командант. Неговото седиште било со Нотрањска и Соча одреди, а словенечките четници вклучувале и одреди во Долењска и Штаерска, под командата на Јоже Мелахер.
Во септември 1943 година, словенечките партизани се соочиле со Сината гарда во Грчарице, што довело до пораз на четниците.
Од 14 до 19 септември 1943 година, словенечките партизани ја опседнале Турјашката тврдина, што довело до победа на партизаните.
Легија на смртта (воена единица)

Легијата на смртта била словенечка антикомунистичка милиција од Втората светска војна. Единиците кои се нарекувале Легија на смртта започнале со регрутирање и организирање против партизаните во мај 1942 година.
Конечно, тие се состоеле од три баталјони заедно со баталјонот на Плавата гарда од Штаерска била вклучена во Антикомунистичката доброволна милиција, антикомунистичката милиција на фашистичките Италијанци кои ја окупирале Словенија во тоа време. Главно се бореле против комунистичките југословенски партизани. Единицата достигнала бројност од 1731 член во октомври 1942 година, но плановите за понатамошно проширување никогаш не биле реализирани. Единицата била предводена главно од поранешни офицери на Југословенската кралска армија. Кога Италијанците капитулирале во 1943 година, единицата била распуштена, а нејзините членови апсорбирани во единиците на Словенечката домашна гарда.
Јан Цвиткович

Јан Цвиткович (роден 1966) е словенечки филмски режисер, сценарист и актер.
1 Живот и кариера
Јан Цвиткович бил роден во Љубљана. Основно училиште завршил во Толмин, а средното образование го завршил во Идрија. Дипломирал археологија на Филозофскиот факултет во Љубљана.
Кон крајот на 1990-те години, влегол во светот на филмското создавање како сценарист, кратко потоа и како актер, а потоа и како филмски режисер.
Неговите филмови добиле меѓународно признание, со проекции на повеќе од 200 фестивали ширум светот и повеќе од 60 награди. Меѓу најпрестижните награди што ги добил се Лавот на иднината на Венецијанскиот филмски фестивал и Наградата за најдобар нов режисер на Сан Себастијанскиот филмски фестивал, што се значајни моменти во неговата кариера.
Неговите филмови биле емитувани во повеќе европски земји на познати телевизиски канали.
Цвиткович бил награден со Прешернова награда од Универзитетот во Љубљана за неговите значајни уметнички придонеси во областа на филмот и телевизијата.
Тој е член на Европската филмска академија и имал улога како член на жири на повеќе меѓународни филмски фестивали, вклучувајќи ги Локарно, Сараево, Мајами, Хихон, Палм Спрингс, Варшава, Скопје, Херцег Нови и Белград.
Бил гостин-професор на Универзитетот на Пенсилванија, каде што биле прикажани неговите играни филмови.
Цвиткович е исто така коосновач на филмската продукциска компанија Старагара и иницијатор и почесен претседател на Меѓународниот филмски фестивал Кино Оток.
2 Филмографија
2.1 Режисер
* Леб и млеко (2001)
* Гробница (2005)
* Основите на убивањето (2017)
2.2 Актер
* Добра ноќ, Миси (2011)
* Зоран, мојот внук идиот (2013)
* Примери на инспекторот Вренка (2023)
3 Кратки филмови (режија)
* Срцето е парче месо (2003)
* Знам (2007)
* Дали ме гледаш? (2022)
4 ТВ серии
* Далеку е смртта (2002) – режисер и косценарист
* Паркот на Ленин (2022) - актер
5 Документарни филмови
* Вкупен гамбит (2010) – режисер и ко-сценарист
Ада Видович Муха

Ада Видович Муха (родена на 8 март 1940 година) е словенечки лингвист. Таа е почесен професор и има објавено неколку книги за словенечката лингвистика.
1 Живот
Муха е родена во Пивка во 1940 година. Во 1963 година дипломирала на Факултетот за уметности во Љубљана по студиите за словенечка и српско-хрватска литература. По дипломирањето, таа студирала на Карловиот универзитет во Прага. Магистрирала на Факултетот за уметности во Љубљана во 1979 година со теза за синтаксичката улога на придавките и станала доцент. Во 1984 година докторирала лингвистика.
Предавала на Институтот Фран Рамовш, а потоа и на Факултетот за уметности во Љубљана.
Во 2000 година, таа го објавила референтниот зборник ''„Словенечка лексичка ономатопеја: говорен речник“'' за семантиката на словенечкиот јазик.
Динарска варовничка блокова ела шума

Динарските варовнички сребрени елови шуми се ендемичен вид на вегетација на приморските Динарски Алпи, сместени во екорегионот на мешани шуми на Динарските планини во Југоисточна Европа. Чисти насади од динарски варовнички сребрени шуми (''Abies alba'') се појавуваат на варовничките шуми во планинските зони Орјен, Велебит, Биоково и Прењ. Како ендемичен и редок вегетациски тип на Динаридите, им е потребна заштита.
1 Структура
Динарските варовнички шуми од сребрна ела имаат отворена структура која е еколошки осетлива. Бидејќи бури од типот бура (ветар) и југо се чести во приморските динарски планини, ветерот игра голема улога во формирањето на високо лабилната структура во чистите заедници на сребрната ела. Сребрните ели можат да достигнат висина до 35 метри, а дијаметри на стебло од 1 метар се забележани.
2 Дистрибуција
Динарските варовнички сребрени елови шуми се дисперзирани во помали делови на хиперкарстните литорални карстни планински средини на Динаридите. Истакнати се оние на Велебит и Орјен, кои се појавуваат на голи варовнички гребени во планинската животна зона помеѓу 1,200-1,500 м. Изобилството на врнежи на овие крајбрежни планини до 5000 мм/м <sup>2</sup> a со сувите почвени услови ги ограничува овие чисти сребрени елови шуми на најврнежливите и влажни места на Динаридите.
3 Екологија
Сребрената елка е составен дел на планинските централноевропски шуми. Како редок вид во сува клима на Медитеранот, присуството на сребрени елки на планината Орјен е ограничено на влажните северни падини. Овде се гледа забележлива разлика во шемите на вегетација на елата. Има честа причина во формирањето на почвата . Високата содржина на почва-вода во кафеава земја на глацијалниот суперстрат води до букова ела, додека сувите почетни рендзини на глацио-карстичен супстрат поддржуваат ксерични динарски варовнички сребрени елови шуми. Последната ендемска заедница богата со субмедитерански видови има еволутивни паралели со заедниците на босанскиот бор.
Максим Гаспари

Максим Гаспари (26 јануари 1883 – 14 ноември 1980 година) бил словенечки сликар најпознат по неговите слики и илустрации, како и многубројните разгледници со фолклорни мотиви и сцени од руралниот живот.
Гаспари е роден во Селшчек над Церкница во Внатрешна Крањска во 1883 година. Студирал цртање на Академијата за ликовни уметности во Виена, но не можел да се издржува финансиски, па се вратил во Камник, каде што живеел пред да оди во Виена. Потоа, некое време студирал во Минхен и се насели во Љубљана во 1913 година, каде што предавал уметност. Починал во Љубљана во 1980 година.
Гаспари денес е најпознат по своите разгледници со рурални мотиви и честитки, како и политички пораки. Збирка од неговите разгледници има Националната и универзитетска библиотека во Љубљана. Илустрирал и бројни книги и списанија. Тој ја добил наградата Левстик во 1949 година за неговите илустрации на ''Чури-Мури великан'' (Чудовиштето лебарка) на Корнеј Чуковски. Во 1953 година ја добил Прешереновата награда за неговите достигнувања во сликарството.
Од 1972 година е редовен член на Словенечката академија на науките и уметностите .
Карл Новак

Карл Новак (Лудвиг) (Пула, 19 октомври 1905 – Атина, 1975) бил словенечки четнички војвода и полковник.
1 Биографија
Новак е роден во Пула во 1905 година. Откако завршил гимназија во Марибор, ја посетувал воената академија.
Пред Втората светска војна, Новак бил мајор во Југословенската кралска армија.
По инвазијата на Оската врз Југославија во април 1941 година, Новак заминал во штабот на Дража Михаиловиќ на Равна Гора заедно со Јака Авшич. Михаиловиќ го упатил да се инфилтрира во штабот на комунистичките сили во Словенија, но овој обид не успеал бидејќи словенечките комунисти биле предупредени од комунистичкиот штаб од Ужице.
Во февруари 1943 година, Новак формирал своја милиција позната како Плава гарда (исто така позната како "словенечки четници").
Во 1943 година, Новак бил назначен за претставник на генерал Михаиловиќ во преговорите со западните сојузници и заминал во Италија. По војната, се преселил во Атина, каде што живеел до својата смрт во 1975 година.
Замок Лож

Замокот Лож, познат и како Пусти Град е руина на замок над населбата Лож во долината Лож во централна Словенија. Замокот и неговото владеење се споменуваат во документите од периодот под различни имиња, вклучувајќи ги Лос, Лоус, Лосе и Лош.
1 Историја
Изграден во средината на 12-тиот век од Патријаршијата на Аквилеја, првично бил под власт на грофовите од Вовбрик. Неговите следни жители биле роднини на Вовбрик, грофовите Штернберг од Стрмец на Корошкем. Во 1244 година, Патријаршијата успеала да го врати Лож и сите негови земји откако Вовбрик биле уништени во финансиска криза. Во 1269 година, првпат се споменува "гасталд" или администратор; неговите функции би биле економско-административни, надзорни и судски, со особена одговорност за правилно собирање на давачки и даноци. Брзо по 1296 година, имотот станал седиште на гувернери.
Меѓу 1306 и 1308 година, Лож бил незаконски окупиран од страна на гроф Хенри од Гориција. Потоа, Патријаршијата му го дала феудот на Карниоланскиот провинциски гувернер граф Мајнхард од Ортенбург. Во 1342 година, Патријаршијата му го дала замокот со сите припадачки права и неговото провинциско судство како феуд на Херман и Џорџ Верденстајн, кои истата година го продале сè на куќата Ортенбург. По убиството на Патријархот Бернард од Свети Генесијус во 1350 година, господството преминало кај Хабсбурговците до 1366 година.
Во таа година патријархот на Акуилеја му го дал Лож на својот сојузник, Хенри, но овој последниот во 1368 година му го дал на Јован Штебершкему, кој станал сојузник на патријархот Маркварда. Патријархот му доделил на графот Фридрих Ортенбург, Ортенбуршки замоци како феуд, Полјане, коски и Чушперк, Локанскиот замок, но во подароците на овој хотел не се вклучени. Сепак, тие имале скоро целосна власт над Графштап Ортенбург и Ложем, дури и кога го поседувала семејството фон дер Дир (1390–1410).
По 1418 година, замокот и властелинството преминале по наследство на Грофовите од Цеље, кои го задржале до исчезнувањето на нивната линија во 1456 година. Во поранешната војна меѓу Грофовите од Цеље и Хабсбурговците, последните двапати го нападнале градот Лоќ, го заземале вториот пат, но не успеале да го пробијат замокот. Вратениот на Хабсбурзите на власт во 1456 година го задржале замокот од страна на Цељскиот закупец Мартин Сниценпавмер. Во 1460 година, тој бил кратко заменет како закупец од Херман Равбар, кој во 1461 година бил откупен од епископот на Трст, Антонио де Гопо. Следни закупци на имотот биле благородничките семејства Халер и Корадуци.
Во втората половина на 16-тиот и раниот 17-ти век, замокот Лож и владеењето со него биле во сопственост на (од 1574) Чарлс Џорџ, благородникот Хофер, Еразмус Борсе, Франц Шајер и браќата Кристофер и Франциско Мошкон. Последниот станар на замокот бил Вулф Парадејзер. Во 1635 година, замокот и имотот биле купени од принцот Јанез Антон Еггенберг, кој го пренел седиштето на владеењето на Лож во повеќе удобниот замок Снежник, додека замокот Лож бил напуштен. Неговото пропаѓање се забрзало откако владенијата на Лож, Снежник и Постојна биле купени од графот Јанез Вајкард Турјак (Ауерсперг) во 1669 година.
Боровнички вијадукт

Боровничкиот вијадукт (Сло: Borovniški viadukt) е поранешен железнички вијадукт во Боровница, Словенија.
1 Историја
Вијадуктот бил завршен во 1856 година и се протегал по Боровничката долина по должината на рутата од Виена до Трст до Љубљана. За време на нејзината изградба и неколку децении потоа бил најголемиот камен мост во Европа. Бил 561 м долги и 38 м високо. Структурата била планирана од Карл Ритер фон Гега, а изградбата започнала во 1850 година, а траела до август 1856 година, кога бил пуштен првиот воз. Тоа била двокатна структура; првиот кат се состоел од 22 свода, а вториот имал 25 сводови. Имал 24 столбови изградени од облечен камен што стоеле на дрвени столбови забиени во глинеста барска почва. Сводовите биле изградени од тули. За изградбата биле потребни еден милион кубни стапки скршен камен, пет милиони тули и еден милион кубни стапки камени блокови.
Вијадуктот бил во лоша состојба пред Втората светска војна. Вода навлегувала во вијадуктот со децении, што ги ослабувало тула, а дубовите столбови што го поддржувале започнале да се распаѓаат, што довело до тоа целиот објект полека да се сели. Возовите што го преминувале морале да го намалат брзината на 5 километри на час (3,1 mph). На почетокот на Втората светска војна во Југославија, повлекувајќи се, Југословенската армија го минирала дел од мостот; Италијанските сили го замениле недостигниот дел со железна конструкција. По повлекувањето на Италијанците, Германските сили изградиле заобиколен пат покрај вијадуктот поради опасноста од сè почести воздушни напади. По последниот голем воздушен напад на сојузниците во 1944 година, делумно уништениот виадукт не бил поправен. Железницата била пренасочена на крајот на долината Боровница во 1947 година, каде што и денес поминува. Остатокот од вијадуктот бил постепено демонтиран до 1950 година. Денес, останува само една колона од вијадуктот, која стои во средината на Боровница.
Замок Лихтенберк

Замокот Лихтенберк (Сло: Grad Lihtenberk) е руина од замок од 13 век лоцирана во општината Шмартно при Литији во централна Словенија, директно во непосредна близина на подоцнежниот замок Богеншперк. Најпознат е по малата поврзаност со историчарот од 17 век, Јохан Вајхард фон Валвасор, кој ја поседувал урнатината и се нарекол (меѓу другото) „фон Лихтенберг“.
1 Архитектура
Лихтенберк бил ограден замок со трикатен станбен палациум, чии остатоци се единствениот елемент кој се уште е видлив денес.
2 Историја
Замокот првпат се појавил во писмени извори во 1223 година, во форма на споменување на неговиот тогашен сопственик, аквиљанскиот министеријалец Алберт де Лихтенберк; витезите фон Лихтенберк го земале замокот од витезите Андес, а тие од витезите Вишегорски. Во 1250 година, замокот е запишан како ''castrum Лихтемберк, во 1288 како каструм Лејтемберх, во 1338 како Пилгримум де Лехтенберг, и во 1393 и 1396 едноставно како Лејхтенберг.'' Околу 1288 година замокот бил привремено окупиран од грофот Меinhард од Тирол, кој го дал на феуд, но Патријархатот на Аквиља брзо интервенирал за да го врати замокот на претходниот сопственик.
На крајот на 15-тиот век, замокот бил добиен како мираз од Болтежар, благородникот од Ваген, императорски администратор на замоците Хошперк кај Планина и Штеберк во Церкинца, како и господар на замокот Костел близу реката Колпа. До овој период, замокот бил во многу лоша состојба или во поправки, и седиштето на господарството било преместено во новоизградениот замок Богеншперк во близина. Судбината на Лихтенберк била запечатена од земјотресот во 1511 година во Идрии, кој сериозно го оштетил објектот; во 1630 година неговиот сопственик Јуриј Кхејсел го срушил тоа што останало и ги искористил материјалите за консолидирање и поправка на Богеншперк, практика која подоцна продолжила во векот од страна на Валвасор.
Логатец

Логатец е град во Словенија. Седиште е на општина Логатец. Се наоѓа приближно во центарот на Нотрањска, помеѓу главниот град Љубљана и Постојна. Градот Логатец бележи брз индустриски развој и имиграција по завршувањето на блискиот автопат А1 до брегот.
1 Име
Името Логатец е од келтско потекло, веројатно изведено од келтското ''longatis'' што значи „превозник, бродичар“, од протокелтската реч ''longā'' која значи „брод“, што подразбира „населба на превозниците“. Името станало Лонгатикум на латински, што било позајмено во словенски како ''Lǫgatьcь''. Раните потврди на словенското име вклучуваат Логах во 1265 година (и Логатц во 1296, Логач во 1307, Логачво 1319, и де Логас во 1354 година).
2 Историја
Најраните споменувања на населбата се од римско време (римска попатна станица ''Mansio Longatico''). Близината на трговските патишта помеѓу внатрешноста и брегот отсекогаш играла важна улога во регионот. Прво римскиот пат од Аквилеја до Емона, а подоцна патот до Трст и Јужната железница.
Градот Логатец е формиран со комбинирање на голем број поранешни села:
* Блекова Вас
* Брод. Името на населбата е сменето од ''Брод'' во ''Брод-Логатец'' во 1955 година.
* Чевица се приклучила на Логатец во 1972 година.
* Долења Вас
* Долењи Логатец се приклучил на Логатец во 1972 година.
* Горење Вас Името на населбата е сменето од ''Горење вас'' во ''Горење вас под Режишами'' во 1953 година. Тој бил приклучен на Логатец во 1972 година.
* Горење Логатец порано Церковска Вас се приклучил на Логатец во 1972 година.
* Мандрге
* Мартињ Хриб, се приклучил на Логатец во 1972 година.
Градскиот дувачки оркестар е основан во 1913 година.
2.1 Масовни гробници
Логатец е локалитет на три познати масовни гробници од времето на Втората светска војна или по неа. Масовната гробница на Шемоновото Брезно се наоѓа на јужната падина на ридот Стрмица, северно од градот. Влезот на 27-метарскиот (89 стапки) шахт е обележан со две борови дрвја. Гробницата ги содржи останките на цивили од близината на селото Ровте, кои биле убиени во мај или јуни 1945 година.
Масовната гробница на шахтот Кошовец е 45 метри длабока и се наоѓа во средината на шумата, околу 2 километри (1,2 милји) јужно од Логатец. Покрај човечките останки, истражителите пронашле германски идентификациски ознаки, златни протези, прстен, муниција и остатоци од воена и цивилна обуќа во шахтот.
Масовната гробница во пештерата Градишница се наоѓа јужно од Логатец. Таа содржи останки на две до пет непознати жртви.
3 Цркви
Бидејќи Логатец е направен од она што првично биле одвоени населби, има голем број цркви во она што сега е град. Парохиската црква е во областа Доленџи Логатец и е посветена на Свети Никола. За прв пат се споменува во пишаните документи кои датираат од 1526 година. Од 1795 до 1803 година на местото била изградена нова црква. Црквата во Чевица е посветена на Свети Јосиф, а во Горењи Логатец на Богородица.
4 Галерија