Алиса Лиу

Алиса Лиу (родена на 8 август 2005 година) е американска уметничка лизгачка на мраз и една од најуспешните натпреварувачки на својата генерација, која се истакнува со врвни резултати на најголемите меѓународни натпреварувања; таа е двојна олимписка шампионка од Зимските олимписки игри 2026, каде освоила златен медал и во поединечна и во тимска конкуренција, светска шампионка од Светското првенство во уметничко лизгање 2025, како и бронзена медалистка од Светското првенство во уметничко лизгање 2022; во сезоната 2025–26 триумфирала на финалето на Гран При финале 2025–26, има освоено два медали од Гран При серијата, четири титули од серијата Челинџер и е двократна шампионка на Првенство на САД во уметничко лизгање.
На јуниорско ниво, Алиса Лиу освоила бронзен медал на Светско јуниорско првенство во уметничко лизгање 2020 и сребрен медал на Јуниорско Гран При финале 2019–20, била двократна шампионка во серијата Јуниорско Гран При и јуниорска национална шампионка на САД во 2018 година; во 2019 година, на само 13 години, станала најмладата национална шампионка на САД во женска конкуренција, а следната година станала најмладата лизгачка што освоила две сениорски национални титули, прва жена со последователни титули на САД по Ешли Вагнер (2012 и 2013) и прва што освоила јуниорска и сениорска титула една по друга по Мираи Нагасу во 2008 година.
На Светското првенство во 2025 година, таа станала првата Американка што освоила светска титула по Кими Мајснер во 2006 година. На Зимските олимписки игри во 2026 година, станала првата Американка што освоила индивидуален медал по Саша Коен во 2006 година, а исто така и првата американска освојувачка на златен медал по Сара Хјуз во 2002 година.
Како искусна скокачка, Лиу била првата жена што направила четирикратен скок и трикратен Aксел во истата програма, и првата што извела комбинација од трикратен Аксел-трикратен скок на прсти во кратката програма. Таа била првата жена од Америка што извела четирикратен скок и првата Американка јуниорка што завршила трикратен Aксел на меѓународно натпреварување. Во 2019 година, Лиу била именувана на прво место на ''Time'' 100 Следни во рамките на делот „Феноми“.
1 Ран живот
Алиса Лиу е родена во Кловис, Калифорнија, и израсната во Ричмонд. Алиса почнала да лизга на 5-годишна возраст, а до 7-годишна возраст веќе се натпреварувала на национално ниво, покажувајќи рана страст за спортот. Нејзиниот татко, Артур Лиу, е кинески дисидент кој заминал во егзил во САД во 1989 година поради репресијата врз учесниците во протестите на плоштадот Тјенанмен; тој бил постдипломски студент во Гуангџоу, Кина. На 25-годишна возраст, Артур пристигнал во Оукленд, Калифорнија, и најпрво работел како помошник во кинески ресторан во Беркли. Откако се стекнал со магистратура по бизнис администрација (MBA) од Калифорнискиот државен универзитет, Ист Беј, и со диплома по право од Калифорнискиот колеџ за право во Сан Франциско, тој станал адвокат.
Алиса е најстарата од пет деца, сите родени преку сурогат мајки преку двајца анонимни донори на јајце клетки. Нивната мајка, Јан Ќингсин „Мери“, продолжила да служи како нивен законски старател откако таа и Артур се развеле.
2 Кариера
2.1 Рана детска кариера
Лиу почнала да лизга на петгодишна возраст кога нејзиниот татко, обожавател на Мишел Кван, ја довел во Центарот за мраз Оукленд во Оукленд, Калифорнија. Таа почнала да посетува групни часови со својот прв тренер од детството, Лаура Липецки, поранешна уметничка лизгачка која тренирала кај Френк Керол, и брзо се префрлила на индивидуални тренинзи. Липецки почнала да ја подучува Лиу на 5½ години.
Како малолетничка во 2015 година, Лиу го освоила седмото место на Централно-пацифичките регионални првенства. На првенството на САД во 2016 година, на 10 години таа стана најмладата лизгачка што го освои златниот медал на средниот ранг, победувајќи со помалку од еден поен. Таа била прва по кратката програма; нејзиното слободно лизгање вклучувало два тројни Салхоуа, првиот завршен во комбинација со двоен скок на прсти, со што ѝ донело „највисок резултат во програмата од 7,00 поени“.
Натпреварувајќи се во категоријата почетници, Алиса Лиу го освоила четвртото место на Првенство на САД во уметничко лизгање 2017, при што била прва по кратката програма со водство од 1,22 поени. Нејзината кратка програма содржела комбинација троен Луц – троен тулуп, која беше оценета како недоволно ротирана, како и троен флип; сепак, по долгата програма падна на четвртото место, бидејќи иако успешно извела две комбинации троен-троен скок, не освоила доволно поени во компонентите на програмата за да го задржи минималното водство.
2.2 Јуниорска кариера
2.2.1 Сезона 2017–18: Јуниорско деби и национален јуниорски шампион
Лиу ја започнала сезоната со сребрен медал на Азискиот опен трофеј во 2017 година, на кој завршила втора зад Јапонката Мана Кавабе. Таа била најмладата лизгачка што се натпреварувала во јуниорската дивизија на Првенството на САД во 2018 година во Сан Хозе, Калифорнија. Го освоила натпреварот и покрај тоа што страдала од настинка и болно грло. Таа го постигнала најдобриот резултат во сезоната во кратката програма со речиси седум поени предност пред слободното лизгање. Нејзината кратка програма вклучувала три вртења од ниво 4, заработувајќи ѝ 63,83 поени. Таа освоила 120,33 поени за време на нејзината долга програма откако остварила два двојни аксела и седум тројни скокови, кои сите биле вратени во втората половина од програмата. Лиу добила дополнителни поени за сите нејзини скокови освен за комбинацијата троен превртување со еден превртување и троен Салчоу. Таа освоила вкупен резултат од 184,16 поени и втор највисок резултат досега на јуниорско ниво. Лиу немала право да се натпреварува на Светското јуниорско првенство во 2018 година бидејќи не била доволно возрасна. Наместо тоа, се натпреварувала на Меѓународниот куп за предизвици во 2018 година, каде што го освоила сребрениот медал за напредни почетници зад Хана Јошида од Јапонија.
2.2.2 Сезона 2018–19
Во август 2018 година, Лиу се натпреварувала како почетничка на Азискиот отворениот трофеј 2018 во Бангкок, Тајланд. Го добила златниот медал, надминувајќи ја сребрената медалистка, Јапонката Сара Хонда, за над десет поени. Таа освоила ратификуван троен Аксел во слободно лизгање, станувајќи најмладата лизгачка во историјата што извела чист троен Аксел во натпревар и една од четирите американки што го сторила тоа по Тоња Хардинг, Кими Мајснер и Мираи Нагасу.
2.2.3 Сезона 2019–20: Втора национална титула
Алиса Лиу настапила на Првенство на САД во уметничко лизгање 2020 како фаворит за одбрана на титулата и се пласирала на второто место по кратката програма откако не успеала во обидот за троен аксел, но успешно извела троен флип и комбинација троен луц–троен тулуп, како и вртења и чекори од ниво 4, освојувајќи 75,40 поени, нешто повеќе од 3,50 поени зад Брејди Тенел, иако имала предност во техничката основна вредност од над 16 поени во однос на Тенел и Мараја Бел; лизгајќи последна, веднаш по речиси беспрекорната изведба на Бел. Лиу триумфирала во слободното лизгање со повеќе од осум поени разлика, постигнувајќи 160,12 поени, нејзин личен рекорд, и вкупно 235,52 поени, што било над 10 поени повеќе од резултатот на Бел (втора) и речиси 15 повеќе од Тенел (трета); иако не успеала да стане првата жена на националното првенство што успешно извела четворократен луц, скокот бил оценет како недоволно ротирачки со негативна оценка, нејзините тројни аксели биле сигурни, а последните две вртења со исклучителен квалитет, при што извела две тројни аксели во првите 65 секунди од програмата и уште шест тројни скокови потоа, а подоцна изјави дека победата е „одличен почеток на новата деценија“; на само 14 години, таа станала најмладата двократна шампионка на САД во женска конкуренција и прва жена по Ешли Вагнер (2012–2013) со две последователни титули, додека Мишел Кван останала рекордерка со осум последователни победи, а Бел и Тенел ѝ помогнале на Лиу да се искачи на највисокото место на подиумот за време на церемонијата, повторувајќи го гестот од претходната година.
Лиу се сметала за водечки кандидат за регрутирање жени за Кина како дел од нејзиниот „проект за натурализација“ за регрутирање странски спортисти на Зимските олимписки игри во Пекинг 2022 година. Нејзиниот татко го негирал регрутирањето, наведувајќи ја кинеската влада како ги злоупотребува основните човекови права на кинескиот народ. Во март 2022 година, таткото на Лиу рекол дека тој и Лиу биле цел во ноември 2021 година од шпиони наводно под раководство на кинеската влада, во операција за собирање приватни информации за кинески политички дисиденти кои живеат во Соединетите Држави. Тој рекол дека еден шпион се претставил како службено лице на Олимпискиот комитет на САД и побарал копии од нивните пасоши, и додаде дека добил гаранции дека Стејт департментот на САД ќе преземе дополнителни мерки на претпазливост за да ја заштити Лиу на Игрите.
Во женската конкуренција на Зимските олимписки игри 2022, Лиу се пласирала на осмото место во кратката програма откако добила повик за раб на нејзиниот преврт и малку ја намалила ротацијата во вториот дел од нејзината комбинација со скок. Таа не се обидела со троен Аксел во сегментот. И покрај тие грешки, таа рекла дека е среќна бидејќи „целиот мој тренинг се исплати затоа што сум тука и се натпреварувам. А целта на целиот мој живот и мојата кариера во лизгање беше да се натпреварувам на Олимписките игри“. Таа се искачила на седмото место во слободно лизгање и покрај тоа што ја намалила ротацијата во троен Аксел. Лиу подоцна била поканета да лизга на егзибициската гала, но не подготвила егзибициска програма бидејќи не го очекувала ова.
На Светското првенство во 2022 година, Лиу се сметала за кандидат за подиум во многу поотворениот натпревар. Таа се пласирала на петтото место во кратката програма со чисто лизгање. Во слободно лизгање, Лиу се обидела со троен Аксел, слетувајќи го со под ротација. Таа се искачила на третото место, освојувајќи го бронзениот медал. Станала првата Американка што освоила медал на Светското првенство по Ешли Вагнер во 2016 година, и само втора од 2006 година.
На 9 април 2022 година, Лиу објави на Инстаграм дека се повлекува од уметничко лизгање, наведувајќи дека се чувствува задоволна од својата кариера, ги исполнила своите цели и „продолжува со [својот] живот“. Подоцна, навлегувајќи во повеќе детали за својата одлука, таа објаснила: „Толку бев заинтересирана за лизгање што навистина не правев многу друго. Лизгањето го зафаќа речиси целиот ваш живот. Не знам дали другите луѓе се чувствуваат исто кога ќе се осврнат на одредени делови од својот живот, но за мене, тоа дефинитивно е замаглено, бидејќи некако се спојува, знаете, одење на лизгалиште, враќање дома, натпреварување. Имала многу, многу пати кога не уживав во тоа.“ Поранешниот тренер, Филип ДиГуглиелмо, додал: „Таа чувствува дека го исполнила својот дел од договорот со својот татко и заедницата на лизгачи воопшто, што секогаш беше да оди на Олимписките игри и да биде лизгачката каква што сите сакаа да биде. Откако ги постигна тие цели, беше време да го напушти спортот под свои услови, со голема возбуда.“
Во тоа време, нејзиното рано пензионирање би ја означило како првата американска лизгачка во поединечна конкуренција која не се кандидирала за втора Олимпијада од освојувачката на златниот медал во 2002 година, Сара Хјуз.
2.2.4 Сезона 2024–25: Враќање и светски шампион
2.2.4.1 Сезона 2025–26: Два златни медали на Олимписките игри во Милано Кортина и злато во финалето на Гран При
Лиу ја започнала сезоната на почетокот на септември со натпреварување на Трофејот ЦС Ломбардија 2025. На настанот, таа победила во кратката програма, но се пласирала на петтото место во слободно лизгање, паѓајќи на четвртото место во генералниот пласман. Таа планирала да ја користи кратката програма поставена на „This Is How It Feels“, но подоцна одлучила да ја замени по вестите за истрага во која бил вклучен еден од уметниците поврзани со музиката.
Лиу одлучила да ја врати и повторно да ја изведе својата кратка програма од претходната сезона, а потоа, само неколку дена пред Купот на Кина, објавила дека привремено ќе ја користи својата слободна програма „МакАртур Парк “ од претходната сезона, додека таа и Скали ја преработиле нејзината наменета слободна програма со тема на Лејди Гага. На Купот на Кина, Лиу го освоила својот прв медал на Гран При за сениори, освојувајќи го среброто зад соиграчката Амбер Глен. „Многу сум среќна што имав можност да лизгам тука и да присуствувам на овој настан, беше навистина забавно што моето семејство ме гледаше“, рече таа. „Исто така, ова е навистина добра арена, па ми се допадна навистина!“
Следниот месец, таа се натпреварувала на „Скејт Америка 2025“ каде што успеала да ја победи Јапонката Ринка Ватанабе за злато. Таа била втора во краткиот дел, но завршила прва во слободното лизгање и во генералниот пласман. „Иако, би сакала да имав барем малку подобар настап; имала неколку работи што дефинитивно би ги подобрила“, рече таа по слободното лизгање. „Но, навистина ми е мило што мојата посветеност на креацијата ме доведе до оваа точка. Не ми се допадна како ги изведов моите скокови денес, но ги врзав лизгалките малку премногу цврсто кога излегов таму.“
Лиу се натпреварувала на финалето на Гран При во 2025-26 година, освојувајќи златна медала. „Мојот настап дефинитивно ми дава доверба во мојата издржливост и во мојата конзистентност“, рече таа по натпреварот за слободното лизгање. „Мислам дека многу работи можат да се случат помеѓу сега и Олимписките игри. Само ќе продолжам со тренинзите и ќе продолжам да работам.“
На почетокот на јануари, Лиу и нејзиниот кореограф завршиле со правењето на првично замислената слободна програма „ Лејди Гага “ за сезоната и рекле дека ќе ја започне новата програма на Првенството на САД во 2026 година. На Првенството на САД, Лиу го освоила сребрениот медал зад Амбер Глен. „Треба да ги добијам тие ротации, човече, па ќе работам на тоа“, рече таа по слободното лизгање. „Но, освен тоа, навистина сум среќна и навистина сум горда на тоа како сите се снајдовме.“
Потоа таа беше именувана во американскиот тим за Зимските олимписки игри во 2026 година и рекла дека таму ќе ја користи својата слободна програма „МакАртур Парк“.
На 6 февруари, Лиу учествувала во екипниот натпревар, и се пласирала втора зад Каори Сакамото во кратката програма. „Навистина ми се допадна учеството во екипниот натпревар“, изјавила. „Учествував на Светскиот екипен трофеј минатата година, моето прво екипно искуство воопшто, но олимпискиот тим се чувствува малку поинаков и навистина посебен, иако сличен.“ Резултатот на Лиу, заедно со резултатите на нејзините соиграчи, му обезбедил златен олимписки медал на тимот на Соедниетите Дршави на Америка.
На 17 февруари, Лиу се натпреварувала во кратката програма за натпреварот во женска поединечна конкуренција, освојувајќи личен најдобар резултат и пласирајќи се на третото место зад Ами Накаи и Каори Сакамото. „Искрено, не би можела ни да опишам колку е различно“ од Зимските олимписки игри 2022 година, изјави таа подоцна. „Само фактот дека моето семејство и пријатели се тука, фактот дека нема Ковид, фактот дека сум тука со програми што ги сакам и на кои сум горда што им ги покажувам на луѓето и носам фустани што ги сакам. Премногу сум самоуверена во себе и во сè. Тоа оди подалеку од моето лизгање. Навистина ми е мило што ја добив оваа фаза на која сум токму сега... Не ми треба медал. Само треба да бидам тука. Само треба да бидам присутна и ми треба луѓето да видат што ќе правам следно да го видат мојот талент.“
Два дена подоцна, Лиу се натпреварувала во сегментот на слободно лизгање, каде што имала чиста програма, покрај тоа што добила нејасна предност при полетувањето во двата обиди за троен преврт. Нејзиниот настап го освои слободното лизгање, го постигнал нејзиниот личен најдобар комбиниран вкупен резултат и го освои златниот медал. Таа станала првата Американка што освоила медал во уметничко лизгање на Олимписките игри по Саша Коен во 2006 година и првата американка што освоила злато по Сара Хјуз во 2002 година. „Се чувствував смирено, среќно и самоуверено“, рече таа. „Цело време се забавував. Ова искуство е навистина кул. Имав можност да ги видам моите браќа и сестри и моите пријатели во изминатите две вечери - дури и вечеравме доцна навечер заедно. Беше супер забавно. Едноставно сум толку среќна што можев да го донесам Оукленд во Милано... Претпоставувам дека станува збор за правење работи што луѓето ви велат дека не треба да ги правите. Го правам тоа многу често. Но, исто така станува збор за наоѓање навистина добар тим. Многу сум благодарна - имам толку одличен систем кој што ме поддржува, пријатели кои навистина ме држат до солзи. Без разлика што се случува во животот, мислам дека имам многу убава животна приказна и се чувствувам навистина среќна. Мило ми е што сега има многу луѓе што ме гледаат, па можам да им покажам сè што ми паднало на ум и да ги споделам моите приказни. Сакам да бидам раскажувач на приказни.“ Лиу имала нова рутина за нејзината гала-свеченост две вечери подоцна, настапувајќи на ремиксот на „Stateside“ од PinkPantheress/Зара Ларсон, добивајќи пофалби од двете уметнички, меѓу другите.
Во интервју со НБЦ, Лиу рекла: „Можев да го направам тоа на ваков начин на големата сцена... И успеав да го направам тоа на мојата турнеја. Морав да го направам тоа во тимскиот натпревар, и успеав да го направам тоа вечерва за слободното лизгање, и ќе го направам тоа повторно за Олимписката гала. Едноставно сум, пресреќна. Јас сум најсреќната девојка досега. И навистина сум благодарна.“
3 Ревијално лизгање
Лиу настапувала на летните концерти на SСан Вали он Ајс во 2019 и 2021 година. По нејзиното првично објавување за пензионирање, таа имала турнеја низ САД со Старс он Ајс во пролетта 2022 година. Лиу повторно се придружила на Старс он Ајс за нивниот американски настап во мај 2025 година. Таа се вратила на турнејата Старс он Ајс за време на нивната сезона во 2026 година.
4 Јавен живот и популарна култура
4.1 Спонзорства, одобрувања и партнерства
На почетокот на декември 2020 година, Тим Тојота ја објавил Лиу како една од новите спортисти на својот список на спонзорирани спортисти. Во пресрет на Зимските олимписки игри во 2022 година во Пекинг, Лиу потпишала договор со производителот на играчки Американ Грл, и кога модниот дизајнер Ралф Лорен ги претставил дресовите за церемонијата на отворањето за Тим САД, тој ја избрал Лиу како еден од спортистите што ќе ја претставува неговата колекција. На чело на Зимските олимписки игри во 2026 година во Милано Кортина, Лиу соработувала со Nike и Samsung Galaxy. Таа, исто така, се појави во реклама за Жилет Венус. Лиу е претставена од Јуки Саегуса на IMG.
4.2 Списанија
Лиу била избрана да биде на насловната страница на декемвриското издание на ''списанието „Меѓународно уметничко лизгање“'' за 2019 година. Таа била спомната и во неколку новински и модни списанија, како што се ''„Тајм“'', ''„Спортс илустрејтид'' “ и ''„Ел“''.
4.3 Телевизија
По победата на првенството на САД во 2019 година, Лиу се појавила во ''емисијата „Тудеј“'', ''„Тунајт шоу со Џими Фалон“'' и на доделувањето на наградите „Кидс чојс“ во 2019 година, каде што добила можност да ѝ додели награда на алпската скијачка Линдзи Вон. Лиу се вратила назад во ''емисијата „Тунајт шоу со Џими Фалон'' пред Зимските олимписки игри во 2026 година и била претставена во емисијата ''„60 минути“''.
4.4 Личен стил
Фризурата на Лиу во облик на ореол била спомената во печатот. Според Лиу, таа нанесува лента секоја година кога лизга, создавајќи изглед сличен на „прстени на дрво“. Таа исто така има пирсинг на усните во облик на френулум.
5 Награди и признанија
Во 2019 година, Лиу била именувана на првата листа „ ''Тајм'' 100 Следни“, која фрла светлина врз следната генерација лидери во подем. Мишел Кван е авторка на статијата за признание. Во мај 2020 година, Лиу станала почесен добитник на наградата „Златна куќа А100“. Листата А100 ја објавува секоја година „Златна куќа“ и ги почестува 100-те највлијателни лидери од Азиско-пацифичкиот регион во различни индустрии како што се бизнис, технологија, мода и убавина, забава, музика и спорт.
6 Личен живот и образование
Лиу посетувала кинеско училиште три години пред да се префрли во Училиштето за уметности во Оукленд, кое во тоа време нудело програма за уметничко лизгање. Кога Лиу почнала да отсуствува премногу часови поради патувања поврзани со натпревари, таа се запишала во Академијата за врски во Калифорнија и започнала со домашно образование во адвокатската канцеларија на нејзиниот татко помеѓу праксите. Лиу завршила средно училиште во јуни 2021 година на 15-годишна возраст. Во есента 2023 година, се запишала на Универзитетот во Калифорнија, Лос Анџелес (UCLA), каде што моментално студира психологија.
Во 2020 година, таа го ограничила користењето на социјалните медиуми бидејќи сметала дека „не вреди“ и дека е „исцрпувачко“.