Борацит

Борацит — магнезиум боратен минерал со формула: Mg<sub>3</sub>B<sub>7</sub>O<sub>13</sub>Cl. Се јавува како синозелени, безбојни, сиви, жолти до бели кристали во орторомбично -пирамидниот кристален систем. Борацитот, исто така, покажува псевдоизометриски кубни и октаедарски форми. Се смета дека овие се резултат на транзиција од нестабилна изометриска форма на висока температура при ладење. Пенетрациските близнаци не се невообичаени. Се јавува како добро формирани кристали и дисперзирани зрна, често вградени во гипсени и анхидритни кристали. Има Мосова тврдост од 7 до 7,5 и специфична тежина од 2,9. Вредностите на индексот на прекршување се nα = 1,658 - 1,662, nβ = 1,662 - 1,667 и nγ = 1,668 - 1,673. Има конхоидна фрактура и не покажува расцепување. Нерастворлив е во вода (да не се меша со боракс, кој е растворлив во вода).
Борацитот обично се наоѓа во евапоритни секвенци поврзани со гипс, анхидрит, халит, силвит, карналит, каинит и хилгардит. Минералот за првпат е опишан во 1789 година за примероци од неговиот типски локалитет Калкберг Хил, Линебург, Долна Саксонија, Германија. Исто така, се наоѓа во близина на Сасекс, Њу Бранзвик.
Името е изведено од неговата содржина на бор (19 до 20% бор по маса).
1 Етимологија и историја
Борацитот првпат е откриен во рудникот за варовник во Линебург во Долна Саксонија и опишан во 1787 година од Г. Ласиус[8] како кубни кварцни кристали од Линебург. Поради својата локација и сјај, минералот бил наречен и Линебуршки дијамант. Своето сегашно име, борецит, го добил во 1789 година од Абрахам Готлоб Вернер, кој го именувал по неговата главна состојка, бор.
Други синоними што ги користат разни истражувачи вклучуваат варовнички боракс, боракс спр, коцкаст камен (околу Линебург), варовнички кварц, седативен спр (по Х. Веструмб) и стасфуртит.
Бидејќи борецитот бил познат и признат како посебен минерален вид долго пред основањето на Меѓународното минералошко здружение (IMA), неговата Комисија за нови минерали, номенклатура и класификација (CNMNC) го усвоила ова означување и го нарекува борецитот таканаречен „дедовски“ (G) минерал. Кратенката (исто така и симболот на минералот) за боратит, признаена од IMA/CNMNC од 2021 година, е „Boc“.
2 Класификација
Во застареното, но сè уште делумно користено, 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, боритот припаѓал на заедничката минерална класа „карбонати, нитрати и борати“ и во рамките на таа класа на поделбата на „рамковни борати“, каде што го дал своето име на „борацитната група“ со системски број V/L.04 и другите членови чамберзит, конголит, ерикаит и трембатит.
9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, важечко од 2001 година и користено од Меѓународното минералошко здружение (ИМА), го класифицира боритот во сега независната класа на „борати“ и во рамките на таа класа на поделбата на „хептаборати и други мегаборати“. Оваа класификација е понатаму поделена според видот на кристалната структура, така што минералот, врз основа на неговата структура, може да се најде во подгрупата „Рамковни хептаборати (.05); Слоевити наноборати (.10 до .20); Рамковни додекаборати (.25); Мега-рамковни борати (.30 до .35)“, каде што го позајмува своето име и на „Борацитната група“ со системски број 6.GA.05 и другите членови чамберзит, ерикаит и висок боратит.
Дана класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски, го сместува борецитот, како и застарената Strunz класификација, во вообичаената класа на „карбонати, нитрати и борати“, но таму во поделбата на „Безводни борати со хидроксил или халоген“. Тука, го позајмува своето име на „Борацитната група (орторомбична: Pca21)“ со системски број 6.GA.05. 25.06.01 и другите членови Чемберзит и Ерикејт може да се најдат во рамките на подразделот „Безводни борати со хидроксил или халоген“.
3 Кристална структура
Борацитот првично кристализира во кубниот кристален систем, просторна група F43c (просторна група бр. 219), со параметри на решетката a = 12,10 Å и 8 формулни единици по единична ќелија. На температура на транзиција од 268 °C, кристалната решетка се трансформира во орторомбично-пирамидална кристална класа Pca21 (бр. 29), со параметри на решетката a = 8,55 Å, b = 8,55 Å и c = 12,09 Å и 4 формулни единици по единична ќелија. Овој посебен процес на структурна промена во истата состојба на материјата се нарекува и полиморфизам.
Ова својство на борацитот е исто така причината зошто често се наоѓаат параморфи на борацит по кубни форми.
4 Својства
Нискотемпературната форма на борит е силно пироелектрична и го формира антилогниот (негативен) пол на октаедарските површини (111) и аналогниот (позитивен) пол на спротивните октаедарски површини (111).
Понатаму, боритот е тешко да се стопи пред цевка за дување и го обојува надворешниот пламен зелено. Тој е ретко, но целосно растворлив во хлороводородна киселина и исто така се раствора многу бавно во вода.
Дури и кога боритот е обоен од нечистотии, тој изгледа безбоен на пропуштена светлина.
5 Модификации и варијанти
Соединението α-(Mg,Fe)3[Cl|B7O13] е диморфно и се јавува во природата не само како орторомбичен борит, туку и како тригонално кристализирачки трембатит.
Хујсенит е варијанта на борит што содржи железо. Железен борит, од друга страна, се однесува на варијанта на борит со содржина на вустит (FeO) до 36%.
Заматена форма на борит е позната како паразит.
6 Употреба
Борацитот нема никакво друго значење освен како минерален примерок за музеи и колекционери. Повремено, добро формирани и проѕирни парчиња се сечат во фацетирани скапоцени камења од страна на аматерски лапидари и се нудат за размена и/или продажба.