Угур Мумџу

Угур Мумџу (22 август 1942 – 24 јануари 1993 година) бил турски истражувачки новинар за дневниот весник ''Џумхуриет''. Тој бил убиен со бомба поставена во неговиот автомобил пред неговиот дом.
1 Биографија
Угур Мумџу е роден како трет од четирите браќа и сестри во Киршехир. Заминал на училиште во Анкара, а во 1961 година го посетувал Правниот факултет на Универзитетот во Анкара. Дипломирајќи во 1965 година, тој првично ја започнал својата кариера како адвокат. Во 1969 година работел како асистент на факултет до 1972 г.
Почнал да пишува за време на универзитетот во неколку левичарски весници. Помеѓу 1968 и 1970 година пишувал статии за политика за весниците ''Акшам'', ''Џумхуриет'' и ''Милиет''.
Уапсен веднаш по воениот удар во 1971 година, тој бил мачен. Кога бил уапсен, тој пишувал за ''Ortam'', кој бил неделен политички магазин со седиште во Истанбул. Подоцна, Мумџу напиша дека неговите мачители му рекле: „Ние сме контра-герилата . Дури и претседателот на Републиката не може да не допре.“
Во 1974 година, Угур Мумџу ја започнал кариерата како колумнист, во дневниот весник ''Јени Ортам'' и од 1975 година наваму во дневниот весник ''Џумхуриет'', која ја продолжил до својата смрт.
2 Истражување
Угур Мумџу е поздравен како првиот истражувачки новинар на модерна Турција. Објавил книги за актуелни и историски политички прашања во Турција. Тој ги истражувал врските на Курдската работничка партија со Националната разузнавачка организација (МИТ) во времето на неговиот атентат.
Непосредно пред неговата смрт, Мумџу истражувал како 100.000 огнено оружје во сопственост на турските вооружени сили завршиле во сопственост на Џалал Талабани, еден од курдските водачи на северен Ирак и, од 2008 година, претседател на Ирак. Дваесет и пет дена по смртта на Мумџу, генералот Ешреф Битлис, кој го истражувал истото прашање, загина во авионска несреќа, за која се верува дека се должи на саботажа. Во својата статија од 8 јануари ''во Џумхуриет'', насловена како ''Ултиматом'', Мумџу категорично изјавил дека наскоро во нова книга ќе ги открие врските меѓу курдските националисти и некои разузнавачки организации (т.е. Абдула Оџалан и Националната разузнавачка организација).
Според неговиот син, Озгур, Мумџу имал состанок со пензионираниот обвинител Баки Туг на 27 јануари за да дознае повеќе за осомничените врски на Абдула Оџалан со МИТ (државата официјално се борел против неговата милитантна организација, ПКК). Очалан бил приведен на 31 март 1972 година додека студирал политички науки на Универзитетот во Анкара. Според клаузула 16/1 од Воениот закон (№ 1402), тој бил осуден на три месеци затвор за учество во бојкот. Тој бил ослободен на 24 октомври 1972 година, откако Националната разузнавачка организација испрати порака до обвинителот што го води случајот, Туг, дека еден од осомничените е еден од нивните агенти. Туг подоцна рекол дека не може да се сети дали агентот е Очалан или некој од другите осомничени.
3 Атентат
Утрото на 24 јануари 1993 година, Мумџу го напуштил својот дом и бил убиен од пластична бомба Ц-4 додека го стартувал својот автомобил, Рено 12.
Атентатот сè уште не е целосно расчистен, а постојат бројни хипотези за тоа кој е одговорен за неговото убиство.
3.1 Хипотеза
Една хипотеза е дека тој е убиен за да ги заштити државните тајни во врска со ПКК. Членот на врховниот совет на ПКК Мустафа Карасу тврдеше дека Мумџу бил убиен од страна на државата.
3.2 Хипотеза за Иран
Неговиот атентат првично било сценирио на Иран. Според оваа хипотеза, иранското Министерство за разузнавање ангажирало Организација на исламското движење (|İslami Hareket Örgütü) да го изврши атентатот. Мехмет Али Шекер, Мехмет Зеки Јилдирим и Ајхан Уста се приведени. Сепак, беше откриено дека полицијата го фалсификувала датумот на нивното апсење. Полицијата во Истанбул спроведуваше операција насочена кон исламистички организации, непосредно пред нападот. Нејзиниот шеф на разузнавањето, Ханефи Авџи, рече дека напаѓачите не оставиле никаква трага од нивната припадност.
Поранешниот министер за внатрешни работи Хасан Фехми Гунеш рекол дека нема сомнеж за вмешаноста на Министерството на Иран.
Наводната мотивација за хипотезата за Иран е дека иранските лидери гледале на секуларизмот како непријател на исламот, а Мумџу морал да биде убиен затоа што бил отворен промотор на тоа. Меѓутоа, други ја оспоруваат хипотезата за Иран бидејќи атентатот се совпаднал со државната посета на Иран за да се преговара за минување на гасовод за природен гас од Иран, кој тогаш бил предмет на ембарго од страна на САД. Тензиите се разгореле по атентатот, а договорот за гасоводот вреден 25 милијарди долари пропаднал.
3.3 Хипотеза на ЦИА
Мумџу работел на случајот Мехмет Али Агџа, и бил првиот што ја открил врската меѓу турската мафија и турската екстремна десница. Во својата колумна ''за Џумхуриет'', Мумџу ја именувал Рузи Назар како врска на ЦИА со екстремно десничарските Сиви волци. Шефот на станицата на ЦИА во Турција, Пол Хензе, и еден американски известувач го терале Мумџу да напише дека атентаторот на папата работел за Советите или Бугарите, но Мумџу рекол дека тој едноставно ќе ја следи информативната трага.
3.4 ЈИТЕМ хипотеза
Абдулкадир Ајган, доушник на ЈИТЕМ од Курдската работничка партија, рекол дека атентатот го извршиле оперативци на ЈИТЕМ, вклучително и Џем Ерсевер по налог на генералот Вели Кучук, кому години подоцна, во 2008 година, му се судело. Ајган ркол дека тој и Ајтекин Озен имале актовка од околу 20 кг C-4 (експлозив), добиен од ветеран од Виетнам, и дека тие користеле дел од него за да го убијат Мустафа Озер. Неименуваниот американски војник, наводно, го дал експлозивот на регионалната управа за вонредни состојби во 1991 или 1992 година.
Доверлив форензички извештај, од 29 јануари 1993 година, го подготвил началникот на лабораторијата за криминалистичка полиција, Мухитин Каја. Во него пишувало дека пластичниот експлозив тежи приближно 2,5 kg.
3.5 Хипотеза на МОСАД
Братот на Угур Мумџу, Џејхан Мумџу, сметал дека доказите за хипотезата ЈИТЕМ се слаби. Тој се сомневал во вмешаноста на Израел бидејќи ги поддржувал Барзани и Талабани во Заливската војна. Амбасадорот на Израел во Турција постојано барал да руча со Угур, единствениот новинар кој пишувал за зделките. Угур се согласил под услов да му биде дозволено да донесе сведок. Амбасадорот ја одбил понудата, а Мумџу набргу потоа бил убиен.
Џејхан Мумџу рекол дека неговите сомнежи се поткрепени со докази откриени во истрагата за Ергенекон. Во извештајот запленет од пензионираниот генерал Вели Кучук, од 2 февруари 1993 година, кој наводно потекнува од МИТ, се вели дека биле вмешани ЦИА и израелската ОАДНА.
4 Личен живот
Угур Мумџу имал сопруга Ѓулдал и две деца, Озгур и Озге Мумџу. Ѓулдал Мумџу и нејзините деца ја основале Фондацијата за истражувачко новинарство Угур Мумџу во октомври 1994 година.
По него се именувани бројни паркови, улици и споменици.
5 Библиографија
*''Mobilya Dosyası'', um:ag (октомври 1975), 279 стр.,
*''Suçlular ve Güçlüler'', Tekin (мај 1977), 99 стр.,
*''Sakıncalı Piyade'', um:ag (1977),
*''Бир Пулсуз Дилекче'', um:ag (1977),
*''Büyüklerimiz'', um:ag (1978),
*''Чикмаз Сокак'', um:ag,
*''Tüfek İcad Oldu'', um:ag,
*''Silah Kaçakçılığı ve Terör'', um:ag (1981),
*''Söz Meclisten İçeri'', um:ag (1981),
*''Ağca Dosyası'', um:ag (февруари 1982), 175 стр.,
*''Terörsüz Özgürlük'', um:ag,
*''Папа - Мафја - Агца'', um:ag,
*''Либерал Чифтлик'', um:ag,
*''Devrimci ve Demokrat'', um:ag,
*''Aybar İle Söyleşi'', um:ag,
*''İnkılap Mektupları'', um:ag,
*''Рабита'', хм:аг,
*''12 Ејлул Адалети'', um:ag,
*''Бир Узун Јуријуш'', um:ag,
*''Тарикат - Сијасет - Тикарет'', um:ag,
*''Kazım Karabekir Anlatıyor'', um:ag,
*''40'ların Cadı Kazanı'', um:ag,
*''Kürt İslam Ayaklanması 1919-1925'', um:ag,
*''Gazi Paşa'ya Suikast'', um:ag,
*''Sakıncalı Piyade'' (претстава), um:ag,
*''Söze Nereden Başlasam'', um:ag (октомври 1999), 119 стр.,
*''Bu Düzen Böyle mi Gidecek?'', хм: аг,
*''Bomba Davası ve İlaç Dosyası'', um:ag,
*''Sakıncasız'' (драма), um:ag (ноември 1984), 112 стр.,
*''Eğilmeden Bükülmeden'', um:ag (2004), 168 стр.,
*''Kürt Dosyası'', Текин (август 1993), 107 стр.,
6 Наводи
7 Дополнителна литература
**