Контрареформација

Контрареформацијата, или Католичка реформација, е историски период од средината на 16 до средината на 17 век, кога Католичката црква спровела реформи и активности за да се спротивстави на протестанството, да ја обнови својата духовна и морална сила и да го зајакне влијанието во Европа и светот. Ова движење доаѓа како одговор на протестантската реформација, започната од Мартин Лутер во 1517 година, која ја предизвикала папската власт, критикувајќи ја корупцијата, продажбата на индулгенции и неморалот во Црквата. Истовремено, Контрареформацијата имала за цел да ги реши внатрешните слабости, како непотизмот, симонијата и ниското ниво на образование кај свештенството, додека се соочувала со политички притисоци од европските монарси за поголема контрола врз црковните работи.
Централна точка на Контрареформацијата бил Трентскиот собор, одржан помеѓу 1545 и 1563 година во Тренто, Италија. Овој собор бил клучен за дефинирање на католичката доктрина и спроведување реформи. Тој ги потврдил основните католички учења, како трансупстанцијацијата, светите тајни и важноста на традицијата покрај Светото Писмо, со што се спротивставил на протестантските ставови. Соборот вовел и практични реформи: подобрување на образованието на свештенството преку основање семинари, забрана за продажба на црковни функции и мерки за подигнување на моралот меѓу свештените лица. Катехизмот од Тридент, издаден по соборот, станал стандарден водич за католичкото учење, олеснувајќи го ширењето на верата.
Покрај соборот, значајна улога одиграл и новоформираниот Ред на Исусовците, основан од Игнациј Лојолски во 1540 година. Исусовците се истакнале со својата дисциплина, образование и мисионерска работа. Тие основале училишта и колеџи низ Европа, ширејќи католичка теологија и контрааргументи против протестантизмот. Нивната мисионерска дејност се проширила и надвор од Европа, во Азија, Африка и Америка, каде католицизмот добил нови следбеници. Исусовците биле и советници на католичките владетели, влијаејќи врз политичките одлуки во корист на Црквата.
Инквизицијата, особено шпанската и римската, била уште еден инструмент на Контрареформацијата. Таа имала за цел да ја искорени ереста, да ги надгледува верските списи и да го спречи ширењето на протестантските идеи. Преку цензура на книги и судења, Црквата се обидела да ја зачува чистотата на верата, иако овие методи често биле критикувани поради нивната суровост и ограничување на слободата на мислата. Индексот на забранети книги, воведен во 1559 година, бил дел од овој напор за контрола на интелектуалниот простор.
Уметноста и културата исто така одиграле значајна улога. Барокот, како уметнички стил, бил промовиран од Црквата за да ја истакне нејзината величественост и да ги привлече верниците. Архитектурата, сликарството и музиката, со дела од уметници како Караваџо и Бернини, биле користени за да се создаде емоционална врска со верата и да се спротивстават на поскромниот протестантски пристап кон уметноста.
Контрареформацијата имала и политички димензии. Католичките владетели, како оние од династијата Хабсбург, активно ја поддржувале Црквата, додека војните и конфликтите, како Триесетгодишната војна (1618-1648), делумно биле мотивирани од верски разлики. Мировниот договор од Вестфалија во 1648 година го означил крајот на големите верски војни во Европа, но и го потврдил поделениот верски пејзаж.
Иако Контрареформацијата успеала да го запре ширењето на протестантизмот во делови од Европа, особено во Италија, Шпанија и делови од Германија и Полска, таа не успеала целосно да го врати влијанието на Католичката црква во региони каде протестантизмот веќе се зацврстил, како Скандинавија и Англија. Сепак, реформите ја зајакнале внатрешната структура на Црквата, го подобриле образованието и моралот на свештенството и го прошириле католицизмот на нови континенти.
На долг рок, Контрареформацијата оставила трајно наследство. Таа не само што ја редефинирала Католичката црква, туку и го обликувала верскиот, културниот и политичкиот пејзаж на модерна Европа. Барокната уметност, исусовците и католичките мисии продолжиле да влијаат на светската култура, додека реформите од Тренто го поставиле темелот за католичката теологија сè до Вториот ватикански собор во 20 век.