Grateful Dead

Грејтфул дед (англиски: ''Grateful Dead'') — американска рок-група основана во 1965 година во Пало Алто, Калифорнија. Групата е позната по својот исклучителен и еклектичен стил, кој ги спојува елементите на рок, психоделија, експериментална музика, џез, кантри, фолк, блуграс, блуз, реге и спејс рок при изведби во живо, како и по верната публика. „Нивната музика“, напишал Лени Кеј, „допира на терен за кој повеќето други групи дури и не знаат дека постои“.
Групата „Грејтфул дед“ била основан во Заливот на заливот Сан Франциско во услови на пораст на контракултурата во 1960-те години. Основачи биле: Џери Гарсија (главна гитара и пејач), Боб Веир (ритам-гитара и пејач), Рон „Пигпен“ МекКернан (клавијатури, хармоника, пејач), Фил Леш (бас-гитара, вокал) и Бил Кројцман (тапани). Членовите на „Грејтфул дед“ прво биле познати под името Warlocks и свиреле заедно во разни групи во Заливската Област на Сан Франциско, а Леш бил последен член кој се приклучил на „Ворлрокс“ пред да го променат името во Грејтфул дед. Тој ја заменил Дејна Морган Џуниор, која свирела бас на неколку свирки. Тапанарот Мики Харт и текстописецот Роберт Хантер се приклучиле кон групата во 1967 година. Со исклучок на Мекернан, кој починал во 1973 година и Харт, кој привремено ја напуштил групата во периодот од 1971 до 1974 година, јадрото на групата останало заедно во текот на целата нејзина триесетгодишна историја. Другите официјални членови на групата биле: Том Константен (клавијатури, 1968-1970), Џон Пери Барлоу (текстописец, 1971-1995), Кит Годо (клавијатури, 1971-1979), Дона Гохо (вокал, 1972- 1979), Брент Мидленд (клавијатури, вокали, 1979-1990) и Винс Велник (клавијатури, вокали, 1990-1995). Брус Хорнсби (хармоника, пијано, вокал) бил член на групата на турнејата од 1990 до 1992 година, како и гостин пред и по турнејата.
Во 2015 година, четворицата преживеани ја одбележале педесетгодишнината на групата со серија концерти, кои биле нивните последни настапи заедно.
Во 2004 година, групата била рангирана на 57. место на списокот на најдобри музичари на сите времиња, според музичкото списание „Ролинг Стоун“. Групата била примена во Куќата на славните на рокенролот во 1994 година, а снимката од нивниот концерт од 8 мај 1977 година во Бартон Хол при Универзитетот Корнел во 2012 година била додадена во Националниот регистар за евиденција при Конгресната библиотека. На 10 февруари 2007 година, Grateful Dead добиле Греми награда за животно дело; наградата во име на групата ја примиле Мики Харт и Бил Кројцман. Во 2024 година, четирите живи основни членови од групата (Вир, Леш, Кројцман и Харт) добиле признание од Кенедиевиот центар. И покрај тоа што имале само еден топ-40 сингл во нивната 30-годишна историја („Touch of Gray“ (1987)), во 2024 година, тие го собориле рекордот за најмногу топ-40 албуми на американската ''Билборд'' 200 топ-листа.
1 Дискографија
*''The Grateful Dead'' (1967)
*''Anthem of the Sun'' (1968)
*''Aoxomoxoa'' (1969)
*''Live/Dead'' (1969)
*''Workingman's Dead'' (1970)
*''American Beauty'' (1970)
*''Grateful Dead (Skull & Roses)'' (1971)
*''Europe '72'' (1972)
*''History of the Grateful Dead, Volume One (Bear's Choice)'' (1973)
*''Wake of the Flood'' (1973)
*''From the Mars Hotel'' (1974)
*''Blues for Allah'' (1975)
*''Steal Your Face'' (1976)
*''Terrapin Station'' (1977)
*''Shakedown Street'' (1978)
*''Go to Heaven'' (1980)
*''Reckoning'' (1981)
*''Dead Set'' (1981)
*''In the Dark'' (1987)
*''Dylan & the Dead'' (1989)
*''Built to Last'' (1989)
*''Without a Net'' (1990)