procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Хафтсин

Хафтсин (|هفت‌سین) е распоред од седум симболични ставки чиишто имиња започнуваат со буквата што се изговара како „син“, 15-та буква во персиското писмо, а „хафт“ (هفت) е персиски за „седум“. Традиционално се прикажува на Новруз, иранската Нова година, која се слави на денот на пролетната рамноденица, означувајќи го почетокот на пролетта на северната полутопка.
21 Век (музичка група)

21 Век — македонски рок бенд од Скопје. Активен е на локалната сцена од 2018 година. Свиреле на повеќе турнеи низ балканот, како и настапувале на различни фестивали во земјата и странство.
„21Век” е бенд кој го сочинуваат тројца познати музичари од скопската алтернативна сцена: Васко Атанасоски („Бернајс пропаганда”, „ХаХаХа”, „FxPxOx”), Раде Јордановски („FxPxOx”) и Дени Крстев („Бернајс пропаганда”, „Фонија”, „My Tear”).
Музиката на „21Век“ претставува силно експресивна палета на влијанија движејќи се од правци како пост-панк сè до македонската традиционална музика. Критичарите, нивната музика ја карактеризираат како „поп музика вкоренета во длабок андерграунд”.„21 век се најљубовниот панкерски бенд или најпанкерскиот љубовен бенд. Нема друг како Васко, кој може во 3 скромни зборови да опише еден цел грст емоции. А Раде и Дени, неговите санчопансовци, умешно го следат јавајќи кон зајдисонцето.
Со нивните 3 енергетски набиени албуми издадени во рок од две години, 21 век само го трансформираа целото музичко и животно искуство од нивните претходни состави (My tear, Bernays Propaganda, FxPxOx, XAXAXA) во лирична зрелост. 21 век не е бенд, туку жесток порив за корнење на срцето. Да заплачеш и заиграш.“
- ЗДРАВО МЛАДИ
1 Настапи
* 16 ноември 2018 - промоција на деби албум во кафулето „Винил“ - Скопје* 26 јули 2020 - МКЦ за Скопје, МКЦ, Скопје* 03 септември 2022 - на 12. Здраво млади, МКЦ, Скопје
* Мини турнеја на 21 Век - 2022 г.
22.03 Feedback, Ниш, Србија;
23.03 Клуб Močvara, Загреб, Хрватска;
24.03 Клуб Kotač, Пула, Хрватска;
25.03 Azimut, Шибеник, Хрватска;
26.03 Клуб Kocka, Сплит, Хрватска;
27.03 Propaganda bar, Никшич, Црна Гора.
* 28 декември 2022 - 50 ГОДИНИ МКЦ во МКЦ
* 22 април 2023 - Настап на ARTAN LILI + 21VEK во Apolo, Панчево
1.1 Прв самостоен концерт
* 01 септември 2023 - 21 ВЕК КОНЦЕРТ, во МКЦ, Скопје
По прославата од пет години од оформувањето, три студиски албуми и илјадници километри поминати за време на нивните настапи надвор од државата, скопското музичко трио „21Век” го одржале својот прв самостоен концерт во Денсинг салата на МКЦ на 1 септември 2023.
2 Дискографија
Музичкиот состав зад себе има три студиски албуми снимени во скопското студио „1060“:
* „1“ (2020),
* „2“ (2020) и  
* „Си нацртав живот“ (2021).
Песната „Ужасно ми фалиш“, прва на албумот „Си нацртав живот”(2021) се задржала долго време на репертоарот на домашните радио фреквенции, а токму албумот го добил епитетот како „највеселиот албум за тешките љубовни јадови”.
3 Дополнителна литература
****
Вила Мела

Вила Мела, или Сан Фелипе де Вила Мела, е општина во Санто Доминго Норте, Доминиканска Република. Вила Мела се наоѓа северно од реката Изабела, на околу 10 километри северно од центарот на Санто Доминго и се смета за дополнителна населба на главниот град. Овој сектор се смета за една од економски стабилните области во метрополитенската област Санто Доминго. Исто така е и дом на музичката организација позната како ''Братство на Светиот Дух на Конго од Вила Мела'', која бил призната во 2001 година од УНЕСКО.
1 Признание од УНЕСКО
Вила Мела е позната по нејзиното задржување и зачувување на африканските културни корени и наследство. Една од најсилните манифестации на ова може да се најде во локалната, 300-годишна ''кофрадија'' (братство или доброволно здружение) на Конго од Еспириту Санто. Конго изведуваат музика од африканско потекло, насочена кон тапани, првенствено за време на традиционалните религиозни празници, како што е за време на Духовден и на погреби.
''Еспириту Санто'' (Светиот Дух) се смета за покровител на областа (која првично се развил од батеи во она што порано било познато како Сабана Гранде дел Еспириту Санто), и е синкретизиран со Калунга, кој го претставувал и богот на мртвите и портата за светот на предците во некои традиционални религии во регионот на Конго.
Братството на Конго на Светиот Дух било прогласено за ремек-дело на УНЕСКО на усното и нематеријалното наследство на човештвото во 2001 година. Во 2006 година, Секретаријатот за култура на Доминиканската влада и Музејот дел Хомбре Доминикано, под покровителство на УНЕСКО, усвоил „План за акција“ за заштита и зачувување на културниот простор на Братството на Конго на Светиот Дух на Вила Мела.
Карлос Ернандес Сото, антрополог и директор на Музејот дел Хомбре Доминикано, напишал студија за Конго во 2004 година.
Лакалака

Лакалака - групно танцување од Тонга каде изведувачите главно стојат во место и прават гестови само со рацете. Се смета за национален танц на Тонга и дел од нематеријалното човечко наследство. Идеален танц е за свечени прилики, како роденден на кралот или отворање на црква.
1 Историја
Се чинело дека сегашната лакалака била сосема еднаква на античкиот танц со раширени раце, чии описи постоеле од раните европски истражувачи, но танцот бил забранет од мисионерите поради тоа што бил премногу „незнабожечки“. Ова било потврдено во 1850 година од кралот Џорџ Тупоу I. Во секој случај, не било прецизирано што точно се подразбирало под „пагански танц“. Има извештаи за некои огромни танцови фестивали од овие времиња, а нема извештаи за какви било апсења.
Лакалака, како што е позната во денешно време, се смета дека била измислена кон крајот на 19 век од висок поглавар, кој бил и методистички проповедник. Со оглед на тоа дека танцот никогаш не престанал да се практикува, веројатно би било подобро да се каже дека тој го ревитализирал. Се родил нов танц, кој сепак задржал многу од неговите оригинални карактеристики и бил одобрен од мисионерите.
2 Кореографија
Танцовите движења на мажите и жените биле различни. Најчесто жените правеле мали чекори само лево и десно, а движењата на рацете им се мали и течни. Сепак, движењата на рацете биле подалеку од телото. Движењата на мажите се подиви и поенергични. Покрај малите чекори, тие понекогаш можеле да се свртат, да седнат или дури и да легнат.
Играчите стоеле во еден или повеќе редови, во зависност од бројот на учесници. Мажите десно, жените лево како што ги гледале од јавноста. Зад нив стои хорот. Лакалака нема многу инструментална придружба. Понекогаш среде некоја лакалака има строфи со поинаков тип на текст и музика од останатите.
Танцот обично започнувал со пеење на првата строфа и од играорците и од хорот, што е почит кон богот, кралот и началниците на земјата. На следната строфа започнува танцувањето. Прво мирно и придушено, но кон крајот станува сè подиво, а темпото на ритамот исто така се зголемува. Сите се возбудуваат, и изведувачите и јавноста.
3 Изведувачи
Личностите во средината на првиот ред, на линијата на поделба меѓу двата рода се централни изведувачи. Тоа биле лицата со највисок ранг од групата, често принц или принцеза. Тие обично носеле униформа различна од останатите. Двете последни позиции, односно на самите краеви на првиот ред, исто така биле резервирани за високи лица.
За танцовата група била голема чест ако принц или принцеза или благородник учествува на централна позиција. Ова можело да се направи само во прилики кога кралот е почесен гостин, за неговиот роденден или стогодишнината од црквата, и слично. Затоа што сите тонгански танци, особено оние формалните како лакалака, се всушност почит кон поглаварите. Во тонганското општество секој има одреден ранг.
Куан хо

Куан хо (官賀) — виетнамски народен музички стил на пеење кој се карактеризира по својата антифонична природа, со наизменични групи од женски и машки пејачи што издаваат музички предизвици и одговори. Куан хо вообичаено го има на фестивалите, а честа тема во многу песни се љубовта и сентименталноста што ги доживуваат младите. Куан хо е признат како практика на нематеријално културно наследство на УНЕСКО во 2009 година.
Стилот куан хо првпат бил забележан во 13 век. Традиционално се поврзува со пролетните фестивали што следат по прославата на Виетнамската Нова Година. Историски, пеењето започнувало вечерта пред фестивалот, но денес е многу почесто пеењето да се случува на главниот ден на фестивалот. Општо земено, почетната „фраза за предизвик“ ја пеат пар пејачки, по што пар пејачи ќе одговорат со избирање и пеење „соодветна фраза“, која мора да ја повтори мелодијата на фразата предизвик. Откако ќе завршат, редоследот се менува, а мажите ќе издадат своја фраза за предизвик со различна мелодија. Додека во минатото пеењето било без придружба, денес е вообичаено пејачите да бидат придружувани од инструменти, без разлика дали се традиционални виетнамски инструменти или модерни како што се електричните клавијатури.
Има голем број куан хо мелодии, со илјадници различни песни снимени и запишани во форма на партитура.
Џублета

Џублетата — брановидно здолниште во форма на ѕвонче, кое го носат жените Албанки. Најчесто се закачува на рамената со помош на две ремени. Дел од албанската традиционална облека, има 13 до 17 ленти и 5 парчиња филц. Пазувите и делот од џублетата покриен со престилка се изработени од хеклана црна волна. Обликот на ѕвончето е нагласен во задниот дел од облеката.
Џублетата е уникатен тип на фустан по својата посебна форма, структура и систем на украсување. Го носат Албанците во Северна Албанија, Косово, Северна Македонија и Црна Гора. Постојат два вида џублета: едната е голема, а другата е тесна. Во однос на боите, денес се користат само две бои: белата за невенчаните жени и црната за венчаните, но во минатото се користеле многу бои, за што сведочи еден автор од 17 век, кој тврдеше дека паунот нема толку бои како џублетата што ја носат келмендчанките. Се смета дека намалувањето на боите во последните два века се должи на ограничувањето на неговата употреба само во оддалечените планински области.
Џублетата била вклучена во списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО, на кое му треба итна заштита во 2022 година.
1 Историја
Џублетата има античко потекло. Има сличности со носење на некои неолитски фигури пронајдени во Босна, но и во други области на медитеранскиот регион, кои припаѓаат на вториот милениум п.н.е., и соодветно се поврзува со старата медитеранска цивилизација. Обично е украсен со албански симболични елементи од античко паганско потекло, како што се симболите на месечината, орлите, змиите, ѕвезди и сонцето. Претежно геометриските додатоци го покажуваат архаичниот карактер на оваа носија.
Тујух рупа (батик)

Тујух рупа батик (|Batik tujuh rupa) — еден од индонезиските батик мотиви со потекло од Пекалонган, Централна Јава. Овој мотив бил многу густ со природни нијанси. Општо земено, тујух рупа батик прикажува животински или растителни мотиви. Мотивите се преземени од различни мешавини на локалната култура и кинеската етничка припадност. Бидејќи Пекалонган во минатото бил транзитен пункт за трговци од разни земји, така, токму оваа мешавина на култури го правела пекалонганскиот батик уникатен за природата.
1 Историја и тип
Тујух рупа батик е многу богат со боја, опишувајќи ги карактеристиките на животот на крајбрежната заедница кои лесно се прилагодувале на надворешните културни влијанија, а исто така биле способни да се прилагодат на влијанието на внатрешниот батик. Занаетчиите поставиле кинески керамички орнаменти како манифестација на предците културни врски кои во нивните слики имале елоквентност и нежност. Различни украсни растенија биле главни мотиви, а нашироко се наоѓале во кинеските керамички слики, комбинирани со разни животни како врапчиња, пауни, змејови и пеперутки.
2 Значењето и филозофијата на тујух рупа батик
Тујух рупа батик ги опишувал и животите на јаванските крајбрежни луѓе кои лесно се прилагодувале на странските култури. Тоа го прави овој батик уникатен, интересен и карактеристичен белег на Пекалонган. Различни батик мотиви создадени во различни региони станале симбол на различноста и мудроста на индонезиската култура. Батик не само што бил убав за гледање, туку имал длабоко значење во секој мотив.
Хаџи Фируз

Хаџи Фируз (|حاجی فیروز) — измислен лик во иранскиот фолклор кој се појавува на улиците до почетокот на новата година, Новруз. Лицето му е покриено со саѓи, а тој е облечен во светло-црвена облека и шешир од филц. Тој танцува низ улиците додека пее и свири на тамбура.
1 Етимологија
''Хаџи'', напишано со осмата буква од персиското писмо, има значење слично како да се користи ''господине'' за да се обратите на некоја личност, без лицето да биде витез. ''Фируз'' е арапизирана верзија на персискиот збор ''пируз'', што значи „победник“.
2 Историја
Во традиционалните песни, тој се претставува како кмет кој се обидува да ги развесели луѓето на кои се обраќа со свои господари.
Точната историја на Хаџи Фируз е непозната. Според некои извори, Хаџи Фируз се заснова врз традиција наречена ''Мир Новруз''. Мир Новруз е комична фигура избрана да владее со општината „последните пет дена од годината“. Привремениот „петдневен крал“ често парадирал низ градот со група пејачи и танчери за прославите на Новруз.
Мехрдад Бахар, истакнат персиски историчар, во 1983 година сметал дека ликот на Хаџи Фируз можеби е изведен од церемонии и легенди поврзани со епот на принцот Сијаваш, кои пак се изведени од оние поврзани со месопотамиското божество на земјоделството и стадата, Тамуз. Подоцна, се тврдеше дека поцрнетото лице на Хаџи Фируз го симболизира неговото враќање од светот на мртвите, неговата црвена облека е знак на крвта на Сијаваш и оживувањето на жртвуваното божество, додека неговата веселост е веселбата на повторното раѓање, типична за оние кои носат подмладување и благослов со себе. Бахар шпекулирал дека името ''Сијаваш'' може да значи „црнец“ или „човек со темно лице“ и сугерира дека терминот ''црн'' во името може да биде референца или на поцрнувањето на лицата на учесниците во гореспоменатите церемонии во Месопотамија, или на црните маски што ги носеле за веселбите.
Јунџин брокат од Нанѓинг

Јунџин (雲錦) или Нанѓин брокат е традиционален кинески луксузен свилен брокат произведен во Нанѓинг од крајот на династијата Сунг и се заснова врз техники на ткаење од династиите Сунг и Танг. Се ткае со разбој и често вклучува златни и сребрени нишки со обоена свила. За време на династијата Минг, ткајачите на јунџин развиле техника на ротирачко ткаење што им овозможи да ткаат шарени дизајни на основната ткаенина во други ткаенини, како што е сатенот. Овој брокат во 2009 година бил избран за списокот на усното и нематеријалното наследство на човештвото на УНЕСКО.
1 Историја
Историјата на брокат во Нанѓин може да се проследи од периодот на Трите кралства (220-280). Во војната, која избувна на крајот на Источната династија Џин (317-420), генералот Лиу Ју го победил Кралството на подоцнежната династија Џин (384-417). Победата ги вратила сите занаетчии во Ксиан во Џијанканг, сега градот Нанѓин, меѓу кои ткајачите на брокат биле доминантна сила. Ткајачите на брокат биле мајстори занаетчии низ целата земја и научиле многу вештини од малцинските етнички групи. Владата на источната династијата Џин основаше специјална канцеларија за брокат во Нанѓин за управување со производството на брокат, што беше формално основање на брокат од Нанѓин. Во династијата Ќинг, во Нанѓин бил основан „Одделот за ткаење Џиангнинг“. Кога ткаењето на Нанѓин Јунџин го достигна својот врв, имало повеќе од 30.000 разбои и речиси 300.000 луѓе заработуваа за живот од овие работни места.
2 Карактеристики
Брокатот Нанѓин Јунџин се смета за еден од најдобрите форми на свила. Познат е по своите бои слични на облак и по шарите. Нанѓин Јунџин брокат е познат по својата извонредна технологија, елегантни шари и мазна текстура. Шарите се разновидни и убави како облак на небото; оттука и неговото име „Јунџин“.
Во кинеската традиција ткаење брокат Нанѓин Јунџин, двајца занаетчии управуваат со горните и долните делови на голем, комплициран разбој за да произведуваат текстил што вклучува фини материјали како свила, злато и предиво од пердуви од паунови перја. Оваа техника некогаш се користела за производство на кралска облека; денес сè уште се користи за правење облека и сувенири од висока класа. Зачуван првенствено во провинцијата Џиангсу во источна Кина, методот вклучува повеќе од сто процеси, вклучувајќи производство на разбој, изработка на шаблони, создавање жакард картички за програмирање на шаблонот на ткаење, облекување на разбојот и многу фази на самото ткаење. Додека работат, ткајачите пеат балади кои ги потсетуваат на техниките што ги користат и ја подобруваат кооперативната, уметничка атмосфера на разбојот. Работниците го гледаат својот занает како дел од историска мисија бидејќи, покрај создавањето ткаенини за современа употреба, Јунџин се користи за реплицирање на древни свилени ткаенини за истражувачи и музеи. Именуван по сјајот на ткаенините како облак, Јунџин е уште популарен низ целата земја.
Уругвајски карневал

Уругвајски карневал — фестивал што се одржува секоја година во Уругвај од средината на јануари до крајот на февруари. Од своето започнување, уругвајскиот карневал се развил во танцова парада во која различни групи улични изведувачи на фестивали во Латинска Америка, свират на тапани и танцуваат. Најголемите карневалски прослави се во главниот град Монтевидео и може да траат до 40 дена. Тие вклучуваат серија културни настани како што се танцови паради на улиците, улични сцени наречени „табладос“ и уметнички натпревар во Монтевидео.
1 Историја
Уругвајскиот карневал ги наоѓа своите корени во колонијалниот период на уругвајската култура, каде што деновите на карневалот, Божиќ и Нова Година ги прославувале Монтевидејците во светли облеки со песна и танц надвор од градските ѕидини. Како што настанот привлекол поголемо внимание, европските карневалски традиции почнале да влијаат врз прославите на карневалот, особено преку предмети и традиции.
2 Свечености и музика
Неколкуте свечености на карневалот вклучуваат театарско-музички претстави, улична музика и паради. Темите на музичкиот театар обично сатирично ја прикажуваат политиката и општеството на Уругвај. Овде, на изведувачите им се насликани лицата и обично се облечени во светли комбинации. Лирската содржина се заснова на одредена тема, избрана од групата, која служела за давање коментари за настаните во Уругвај или на друго место во текот на претходната година.
Покрај тоа, на карневалот традиционално се изведува самба, главно во региони како Артигас и Монтевидео.
Уметноста на минијатурите

Уметноста на минијатурите претставува создавање и дизајн на мали дводимензионални уметнички дела - слики на книги, килими, текстил, ѕидови, керамика и други предмети, користејќи суровини како злато, сребро и разни органски супстанци.
Во 2020 година УНЕСКО ја вклучи уметноста на минијатури во списокот на нематеријално културно наследство на човештвото, како елемент на културното наследство на Азербејџан, Иран, Турција и Узбекистан.
1 Историја
Историски гледано, минијатурата е создадена како елемент на ракописните книги, со цел визуелно да се поддржи текстот. Со текот на времето, елементот еволуирал и денес може да се гледа како елемент во архитектурата или како декорација на јавни простори. Иако постои со векови, тој продолжува да се развива и на тој начин ги зајакнува врските помеѓу минатото и сегашноста. Зачувани се традиционалните сликарски принципи и техники, но уметниците внесуваат и поединечна креативност во процесот.
Во средниот век, минијатурите ги правеле минијатуристи, односно монаси кои работеле на украсување на ракописи, фигурална сцена или портрет во мал формат, изработена со различни сликарски техники и на различни подлоги: хартија, пергамент, слонова коска или метал.
Под исламското влијание, минијатурата добила нов карактер. Во 2020 година УНЕСКО ја вклучи уметноста на минијатурите, особено оние кои се развиле под ова влијание, на списокот на нематеријално културно наследство на човештвото, како елемент на културното наследство на Азербејџан, Иран, Турција и Узбекистан.
2 Карактеристики на минијатурната уметност
Иако има бројни стилски разлики, минијатурната уметност споделува некои клучни карактеристики. Во сите случаи тоа е традиционален занает кој најчесто се пренесува преку процесот на неформално образование (најчесто преку пракса, во односот мајстор-чирак) и се смета за составен дел од општествениот и културниот идентитет на секое општество.
Минијатурните обрасци сликовито ги претставуваат верувањата, погледите на светот и начините на живот. Минијатура покажува одреден вид перспектива во која големината на фигурите се менува според нивната важност, што е клучна разлика од реалистичните и натуралистичките стилови.
Раманатам

Раманатам (малајалам: രാമനാട്ടം, IAST: Rāmanāṭṭaṃ) е храмска уметност во Керала, Индија. Танцовата драма ја претставува приказната за Рама во серија од осум драми, и е создадена под покровителство на Вера Керала Варма (АД 1653–1694) ''алијас'' Котаракара Тампуран. Раманатам се заснова на приказна од епот ''Рамајана'', која ја опфаќа инкарнацијата на Рама до војната Рама-Равана, поразот на Равана и крунисувањето на Рама во Ајодја. Приказната е напишана од Котаракара Тампуран и е поделена на осум поетски делови, така што секој дел може да биде изведен во еден ден. Нашироко се верува дека Раманатам е непосредно стебло на добро познатата класична уметничка форма на Керала, Катакали.
1 Потекло
По поставувањето и создавањето на Кришнатам од тогашниот Заморин Раја од Каликут во 1657 г.н.е., нејзината слава се проширила низ цела Керала. Неговиот успех го натерала соседниот началник на Раја од Котаракара (Котаракара Тампуран) да побара од Заморин заем од трупа изведувачи за свадбата што се одржувала во палатата Котаракара. Кралот на Котаракара испратил гласник до Кожикоде со писмо барајќи од него да испрати уметници. Се вели дека поради внатрешни расправии и политичко ривалство меѓу поглаварите на соседните држави, Заморин, освен што одбил да ги испрати изведувачите, го навредил и понижил Раџа од Котаракара со забелешката:
''„Безкорисно е да се заменува трупата, бидејќи вашиот суд (Раја од Котараккара) не би можел ниту да цени, ниту да разбере ништо од високоуметничкиот Кришнатам и високиот стандард на изведбата“''.
Овде политичкото ривалство меѓу двајцата поглавари се претворило во уметничко ривалство и довело до Котаракара Тампуран, иницирајќи паралелен начин на забава, заснован врз Рамајана, кој го нарекле Раманатам (со буквално значење: животот на Рама во танцова форма). Додека Кришнатам на Манаведа бил напишан на санскрит, „јазикот на боговите“; тој го составил целиот Рамајанам во осум тома во стилот на Маниправалам.
2 Потекло на Катакали
Се верува дека уметничката форма на Раманатам била трансформирана во нова танцова форма наречена Катакали од страна на кралот на Котајам и била создадена во храмот Мридангашаилешвари во Мужаккун. Бил заснован врз епот Махабхарата. Исто така, се верува дека двете уметнички форми, Раманатам и Кришнанатам биле комбинирани за да се формира Катакали. Катакали е многу сличен на Раманата во однос на презентација, костими, глума и музика во позадина.
Процесија за крст на островот Хвар

Процесија за крст на островот Хвар — ноќна поворка што се случувала секој Велики четврток на островот Хвар, Хрватска. Настанот има вековна традиција и бил вклучен во списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО.
Процесијата минува низ местата: Свирче, Врбањ, Врбоска, Јелса, Питве и Вришник. Поворката е единствена церемонија на посебна побожност и израз на верскиот и културниот идентитет на жителите на средниот дел на островот Хвар што се одржува веќе пет века.
1 Опис
Поворката секоја година започнува точно во 22 часот, така што од шест парохиски цркви од средишниот дел на островот, во селата Врбањ, Врбоска, Јелса, Питве, Вришник и Свирче, истовремено започнувале шест поворки. Секоја поворка се вртела во тој голем круг, така што во 7 часот наутро секој се враќа во својата почетна точка.
Секоја поворка ја предводи крстоносец кој носи крст. Улогата на крстоносецот е огромна чест на островот и се одредувала дури 20 години однапред. Крстоносецот одел во придружба на помошници, двајца следбеници кои ги носат големите свеќници, двајца водечки пејачи и неколку одговорни што ја пееле ''Госпински плач''. Сите биле облечени во свечени костуми - бели братски туники. По бројност, најголема била Поворката на Јелса, во која бројот на аџии можела да надмине илјада. Другите биле значително помали, а само оној од селото Питве можел да надмине сто аџии. Поворката на Јелса била специфична и по обичајот вкрстувачот да ги трчал последните стотина метри од патот.
Поминувајќи низ сите шест села вклучени во поворката, учесниците ја покажувале својата побожност во сите цркви на патот. Свештеникот во секоја од црквите го благословувал крстоносецот и го охрабрувал, а пејачите ја пееле ''Госпин плачот'', а одењето продолжувало. Поворките не смееле да се сретнат, а за да се постигнело тоа, нивните движења биле внимателно координирани.
Попатно, аџиите се молеле и пееле, а особено впечатливо било пеењето на ''Госпински плач'' во изворна форма.
На Велики петок овие шест села се опуштале, додека благочестивите луѓе не се одмориле од исцрпувачката ноќ. Само во попладневните часови селата оживувале кога мештаните оделе да учествуваат во благочестието на Страсна седмица.
2 Историја на поворката
Појавата на поворката била врзана за Распетието на ''Свети Крижиќ'', кој се чувал во катедралата Хвар од 1510 година. По записите во Архивот, ''Свети Крижиќ'' во 1510 година бил згрижен во куќата на Никола Бевилаква. Во времето на превирањата меѓу обичните жители и благородништвото на 6 февруари 1510 година, ''Свети Крижиќ'' почнал да крвари. Потоа на Хвар започнало интензивното богослужение на Крстот.
Првиот пишан запис за поворката датира од 16 февруари 1658 година.
Во 2009 година, традицијата на Процесијата била запишана во Списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО.
Новруз во Узбекистан

Новруз (|Navroʻz / Наврўз) нашироко се слави во Узбекистан. Тоа е ден на пролетната рамноденица и го означува почетокот на пролетта на северната полутопка. Се слави на територијата што одговара на денешен Узбекистан најмалку две илјади години. Новруз широко се славеше на огромна територија на Средна Азија и ритуалната практика ги доби своите посебни карактеристики. Фестивалот беше озаконет со молитви во џамиите и со посети на мазарите на муслиманските светци и на светите потоци.Во Емиратот Бухара, широка официјална прослава на Новруз започна Амир Музафар,кој се обиде да го зајакне имиџот на династијата Мангхит за време на кризата на политичкиот легитимитет.
Кога Узбекистан беше дел од Советскиот Сојуз, прославите на Новруз биле генерално неофицијални, а понекогаш дури и забранети. Во моментов Новруз е официјален државен празник во Узбекистан и секогаш се слави на 21 март. Сепак, празничните прослави се шират неколку дена.
1 Обичаи на Новруз
Во подготовките за празникот, луѓето ги средуваат домовите и ''махалите'' (населбите) и купуваат нова облека. Пред, за време и по Новруз, вообичаено е да се подготви ''Саману'', главното свечено јадење на празникот.Сумалак е слатка паста направена целосно од ртена пченица и се готви во голем казан. За да се подготви ''сумалак'', пријателите, роднините и соседите - обично жени - се собираат околу ''казанот'', сите на ред да ја промешуваат смесата.Кога е подготвен,''сумалак'' се дели меѓу соседите, роднините и пријателите. На Новруз луѓето ги посетуваат и роднините и пријателите и им подаруваат подароци на децата.
Новруз често се наведува како најпопуларен празник во Узбекистан. На 21 март се организираат детални празнични концерти низ целата земја, особено во главниот град Ташкент. Саемите на книги,концертите,игрите и специјалните телевизиски и радио програми траат цел месец март. Забележано е дека откако Узбекистан стекна независност во 1991 година, владините претставници го промовираа Новруз како главен национален празник и строго ја контролираа содржината и формата на свеченостите.
Азербејџански тепих

Азербејџански тепих — традиционален тепих (килим) направен во Азербејџан. Азербејџанскиот тепих бил рачно изработен текстил во различни големини, со густа текстура и површина без куп или купови, чиишто шари се карактеристични за многуте региони во Азербејџан каде се правеле килими. Традиционално, теписите се користеле во Азербејџан за покривање на подови, украсување на внатрешни ѕидови, софи, столици, кревети и маси.
Изработката на теписи е семејна традиција пренесена усно и преку пракса, при што изработката на килими и килимите се исклучиво женско занимање. Во минатото, секоја млада девојка морало да ја научи уметноста на ткаење теписи, а теписите што ги ткаела станале дел од нејзиниот мираз. Во случајот со новооженет син, неговата мајка била таа што исплетела голем килим за неговото ново домаќинство.
Во ноември 2010 година, азербејџанскиот тепих бил вклучен на списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО.
1 Во културата и економијата
Во Азербејџан, теписите се користеле за украсување на домот, имаат културно значење како семејна традиција пренесена вербално и со вежбање и се поврзани со секојдневниот живот и обичаите на азербејџанскиот народ. Азербејџанската народна уметност, особено ткаење на килими, бил предмет на внимание од владата за зачувување, проучување, промовирање и развој на традициите на ткаење килими на азербејџанскиот народ. Во декември 2004 година бил усвоен закон насловен „За заштита и развој на уметноста на килими на Азербејџан“. Денот на ткајачот на килими започнал да се слави на 5 мај според претседателски декрет. Новата зграда за музејот за теписи на Азербејџан, која била дизајнирана од австрискиот архитект Франц Јанц во форма на валани тепих, била изградена помеѓу 2007 и 2014 година. Дополнително, во февруари 2018 година од страна на претседателот Илхам Алиев била одобрена државна програма за заштита и развој на уметноста на килими во Република Азербејџан 2018–2022 година, со цел да се создаде подобро снабдување со суровини за оваа индустрија, и да се подобри инфраструктурата за ткаење килими.
2 Поврзано
* Музеј на теписи во Азербејџан
* Латиф Каримов
Фаикса

Фаикса — традиционален каталонски додаток за облека. Тоа бил појас од долго парче ткаенина, носено околу половината и завиткано неколку пати. Во текот на 19 век, земјоделците и занаетчиите го носеле за да ја заштитат лумбалната област за време на работата на полињата. Буржоазијата ја носела во знак на моќ, со различни бои и долга 3 метри. Во денешно време е присутен на многу традиционални ора и фестивали. Оваа облека била вообичаена во каталонските и окситанските области.
1 Каталонски традиционални употреби
Во Каталонија фаиксата се носела за многу традиционални танци и спектакли:
* Каталонска човечка кула: Фаиксата била суштински дел од униформата на овие изведувачи. Речиси секогаш е црна (на оние што посетуваат или штотуку се придружуваат може да им се дозволи црвена фаикса за да знаат другите да го земат предвид нивното неискуство), со различни должини и ширини, во зависност од возраста на носителот, висината, тежината и функцијата во групата. Цврсто се носи на висина на бубрезите и има две функции: да го заштити лумбалниот предел на грбот од тежината и движењата на конструкцијата и да се користи како потпорна точка за другите при качување нагоре и надолу. Членовите на групата на кои не им е потребна фаикса за практични цели (на пр. музичарите) можеле но не морале да носат таква од симболични причини.
* Сардана: изборен предмет за облека за машки сарданисти.
* Соколи: (каталонска верзија на чешкиот сокол гимнастички демонстративен спорт). Фаиксата се користи за да се разликуваат тимовите по бојата. Исто така, служи за заштита на лумбалниот предел и за помош со различни фигури.
Џултаги

Џултаги е традиционална корејска изведба на одење на јаже. Тоа е дел од нематеријалното културно наследство на Јужна Кореја под број 58.
1 Потекло
Нема докази кога настанала оваа акробатска изведба. Некои научници претпоставуваа дека се појавил во ерата на Сила и Горјео. Стана попознат во ерата на династијата Џосеон и сè уште постои до ден-денес.
Тоа е различно од стиловите на одење јаже во другите земји, бидејќи обично е придружено со музички пуштања со раскажување приказна за да се забавуваат гледачите. Џултаги се одржува на државни празници во Јужна Кореја, како што се празниците Деборум, Дано и Чусок. Корејското народно село во Сеул исто така ја претставува оваа претстава за да ги забавува туристите. Се изведувале и на настани што се одржувале во кралската палата, на банкети на високи владини службеници или на селски фестивали. Изведбата на одење по јаже е составена од свирач на јаже, кловн и свирачи на музички инструменти.
Пример за овие претстави може да се види во филмот Кралот и кловнот.
2 Техника
Постојат повеќе од 40 видови на техники џултаги, вклучувајќи одење по цврсто јаже како основно движење, обратно одење по него, скокање со едната нога на него, седење и лежење на него, а понекогаш и преправање дека паѓате. Друг елабориран трик за одење по јаже е скокањето нагоре откако клекнавте на јажето со едното колено и потоа слетавте на јажето во седечка положба со скрстени нозе. Некои стручни одење по јаже можат да скокаат напред додека стојат на јажето без да паднат.
Чипровски килим

Чипровски килим (|Чипровски килим) се рачно ткаени килими со две идентични страни. Тие имаат значајно место во бугарското наследство, уметност и занаети, особено во западнобугарската традиција на ткаење килими. Овие килими го следат своето потекло во 17 век кога започнало производството во градот Чипровци.
Примарните бои се жолта, кафена, црвена, сина и зелена. Раните теписи биле само во две бои - црвена и црна. Оваа препознатлива бугарска традиција напредувала за време на ерата на бугарската национална преродба. Занаетчиите користат природни материјали како памук и волна што резултира со теписи со дебелина од 3 до 5 милиметри.
Во 2014 година, уметноста на изработка на Чипровските килими се здоби со признание на нематеријално културно наследство на УНЕСКО. Иако се вкоренети во уникатна локална традиција, овие теписи се дел од поширокото балканско наследство на килим, историски концентрирано околу Балканските Планини, сега опфаќајќи ја Источна Србија и Западна Бугарија. Така, Чипровските килими се поврзуваат како специфичен тип на историскиот пиротски килим.
1 Историја
По неуспешното Чипровско востание против османлиското владеење од 1688 година, заживувањето на Чипровци во 1720-тите било значително поттикнато од индустријата за ткаење килими.
Ами Буе, патник кој го истражувал Чипровци во текот на 1836-1838 година, забележал дека младите девојки првенствено се занимавале со ткаење на килими, заработувајќи скудни пет франци месечно, што било уште пониско во минатото. До 1868 година, Чипровци произведувал над 14.000 квадратни метри теписи годишно.
Денес, индустријата за теписи (килими) продолжува да напредува во градот. Додека традиционалните дизајни биле главен производ, неодамнешните трендови се смениле, дозволувајќи им на клиентите да ги диктираат специфичните модели за нивните нарачани теписи.
Изработката на еден тепих од 3 на 4 метри е процес кој се протега приближно 50 дена. Оваа педантна работа првенствено ја преземаат жени, карактеризирани со рачна изработка. Сите употребени материјали се природни, волна како потпора, обоена со растителни или минерални пигменти.
Локалните теписи од Чипровци добиле признание на изложби во Лондон, Париз, Лиеж и Брисел. За жал, во последниве години, индустријата за килими во Чипровци е во загуба, а градот и општината се борат со демографска криза.
Медах

Медах претставува уметност на раскажување на драматичен начин и често е претставена во исламските земји. Медах го изведува турски традиционален раскажувач. Тој ги прикажува сите ликови пред мала група луѓе најчесто во кафиќ. Медах е регистриран во 2008 година на Репрезентативниот список на нематеријално културно наследство на човештвото.
1 Историја
Медах во турската култура ја обединува традицијата на народните поети озан од предисламскиот период и богатата култура по прифаќањето на исламската религија. Медах бил особено застапен во Османлиското царство. Еден раскажувач пред помала група на луѓе изведувал перформанс на раскажувања игри со различни ликови. Медах може да користи и реквизити како што се чадор, шамивче или некоја покривка за глава (капа, шешир) за јасно да ја сигнализира промената на карактерот. Медах бил вешт во имитирање на различни гласови и имитирање на различни дијалекти. Временски не бил ограничен и се прилагодувал на приказната и интеракцијата со публиката. Квалитетот на самата изведба зависел од атмосферата помеѓу раскажувачот и гледачите, способноста на Медахот да имитира, импровизира, раскажува шеги, кои се однесуваат на современите настани. Општествената и политичката критика честопати биле предмет на цензура. Најголем процут М''едахот'' постигнал во втората половина на 16 век во Истанбул, во кој тогаш нагло се зголемил бројот на кафеџилници каде што настапувале Медах раскажувачите. Почетокот и крајот на претставата секогаш биле со вкалупени фрази и клишеа. Потоа раскажувале приказни од постарата турска традиција, понекогаш со нерелигиозни теми и теми од секојдневниот живот. Особено биле популарни љубовните народни приказни на блискоисточните народи.
1.1 Каде учествувале
Медасите учествувале во кафаните каде што се служело кафе, караван-сараите, базарите, црквите. Најмногу настапувале пред неписмените жители.
Цртеж на песок

Цртежот на песок — уметничка и ритуална традиција и практика на Вануату, признаена од УНЕСКО како дел на усното и нематеријалното наследство на човештвото.
Друга уметничка форма која подразбира цртање на песок е сликањето на песок, но овој процес подразбира и боење на песокот за да се создаде шарена средина во мали или големи размери.
1 Опис
Цртежот со песок се изведува во песок, вулканска пепел или глина. Се состои од „континуирана меандрирана линија на замислена мрежа за да се добие грациозна, често симетрична, композиција на геометриски форм“. При тоа уметникот користи само еден прст.
УНЕСКО го опишува цртежот на песок како:
Богата и динамична графичка традиција [која] се развила како средство за комуникација меѓу членовите на околу 80 различни јазични групи кои живеат во централните и северните острови Вануату. Цртежите исто така функционираат како мнемонички уред за да сочувуваат и пренесуваат ритуали, митолошка содржини и богатство на усни преданија за локалната историја, космологии, сродство, циклуси на употреба на песните, земјоделство техники, архитектонски и занаетчиски облици, како и кореографски информации. Повеќето цртежи на песок поседуваат неколку функции и слоеви на значење: тие можат да се „читаат“ како уметнички дела, извори на информации, илустрации за приказни, потписи или едноставно пораки и предмети на размислување.
Уметниците како Пабло Пикасо беа познати по тоа што ги подготвуваа своите визуелни идеи во песок. Норман Џозеф Вудленд, изумителот на баркодот, дошол до својот изум цртајќи го во песок.
1.1 Слични форми на уметност
Цртежите на песок се поврзани со индиските мандали од песок поради геометриските формите запишани во песокот. Работата на правење цртежите во песок е, исто така, слична со Сува камена градина во традиционалните јапонски камени градини и со големите линии во Наска (во Перу).
Со оглед на тоа што традиционалната уметност на цртање на песок во голема мерка претставува геометриска форма, се водат академски истражувања за поврзување (етно-) математичките форми што се држат во оваа уметност и да ја поврзат со модерната математика за да се добие чувство за потенцијалното научно знаење што го носат градителите. на цивилизациите кои го практикуваат. Античките грчки математичари кој ја проучувале геометријата со цртање фигури во песок, исто така, може да се поврзат со традиционалните цртежи во посеок пренесуваат многу повеќе од пријатен визуелен ефект.
1.2 Вануату (Сандроингс)
Културниот центар Вануату смета дека цртањето на песок може да исчезне. Само неколку практичари сè уште ги знаат посебните техники на цртање песок. Во денешно време, оваа форма на уметност главно се користи како графички израз за рекламирање или туристички цели, а нејзината првобитна смисла и цел постепено се губи. Националниот акционен план за заштита на цртежите на песок, заедно со Акциониот комитет „Спасете ги цртежите во песок“ се спонзорирани од УНЕСКО. Како резултат на овие напори формиран е Националниот фестивал на цртање песок, од 2004 година.
2 Наводи
Вила Реџина

Вила Реџина е палата во градот Торино, Пиемонт, Италија. Првично билa изграден од Савојската династија во 17 век.
Во 1997 година, била ставена на листата на светско и живо наследство на УНЕСКО заедно со 13 други резиденции на Савојската династија.
1 Историја
Првата оригинална структура била дизајнирана и изградена на почетокот на 1615 година од страна на италијанскиот војник, архитект, херој и воен инженер, Асканио Витоци. Кога умрел во 1615 година, проектот им бил предаден на неговите соработници(колеги), таткото и синот Карло и Амедео ди Кастеламонте. Оригиналната зграда била изградена за принцот-кардинал Морис од Савој за време на владеењето на неговиот брат Виктор Амадеус I, војвода од Савој. Имотот бил изграден како приватна вила со сопствено лозје, па оттука и неговото алтернативно име ''Лозјето на Мадама'' (италијански: ''Vigna di Madama)''. Во 1637 година, кардиналот Морис ги загубил својот брат и неговата снаа Кристина Мари од Франција станала регент на Савој за нејзиниот млад син, Карло Емануел II од Савој.
Принцот Морис од Савој и неговиот брат Томас Френсис, принцот од Карињано се спротивставиле на Регенцијата и побегнале во Шпанија. По неговото враќање во Торино, Морис умрел во вилата во 1657 година и го оставил тоа на својата сопруга Луиз Кристин од Савој, која исто така починала во 1692 година. По смртта на Луиз Кристин, тој преминал на Ана Мари Д'Орлеанс, внука на сопругата на Луј XIV Виктор Амадеус II, војвода од Савој во 1684 година.
Таа ја користела вилата кога можела. Поголемиот дел од сегашниот декор е од нејзиниот живот. Нејзиниот сопруг, бил крал на Сицилија од 1713 до 1720 година, кога ја заменил Сицилија со Сардинија. Зградата била позната како ''Вила дела Реџина'' („Вила на кралицата“). Токму тука, Ана Мари починала во 1728 година. Најстарата ќерка на Ана Мари, Марија Аделаида овде се обидела да го создаде истата градина во Версај во ''Менажеријата''.
Поликсена од Хесен-Ротенбург, снаа на Ана Мари (сопруга на неговиот син), работела во главниот салон на зградата кога станала сопственик на вилата во 1728 година по смртта на Ана Мари.
Внатре има фрески (остатоци) и слики од Џовани Батиста Кросато, Даниел Сејтер и Корадо Џакинто во главната просторија, гротески на Филипо Минеи и слики од браќата Доменико и Џузепе Валеријани во блиските соби; има и скапоцени кинески ормани во лак и златно дрво. Во паркот се наоѓа ''Павилјонот на Солинги'', зградата пагода во која се состанувала ''Академијата на Солингите''; група на интелектуалци основана од кардиналот Морис.
Вилата подоцна ја користела шпанската кралица на Сардинија Марија Антониета Фердинанда. Тоа останала во сопственост на Куќата на Савој до 1868 година, кога Виктор Емануел II ја подарил на Институтот на армиските ќерки и во 1994 година беше даден на државниот домен.
Како што била оштетена во Втората светска војна, денес е отворена за јавноста со цел да се финансира неговото одржување.
Алансонска чипка

Алансонска чипка е иглена чипка која потекнува од Алансон, Франција. Понекогаш се нарекува „Кралица на чипката“. Изработката на чипка започнала во Алансон во текот на 16 век, а локалната индустрија брзо се проширила за време на владеењето на Луј XIV од Жан-Батист Колбер, кој основал кралска работилница во градот за производство на чипка во венецијански стил во 1665 година. Целта на формирањето на оваа работилница била да се намали зависноста на францускиот двор од скапиот странски увоз. Март Ла Периер ја модифицирала венецијанската техника, и Алансон се појавил како единствен стил околу 1675 година по завршувањето на монополот на Колбер. Тантелата што се користи вклучува мотиви со шари со подигнати контури на тесно набиени шевови со копчиња, надворешен раб украсен со пикоти и отворени површини со украсни додатоци.
1 Историја
Иако побарувачката за чипка опаднала по Француската револуција, таа вратила дел од својата популарност за време на Второ Француско Царство. Света Мари-Азели Герин Мартин, мајката на Света Тереза од Лизие била познат чипкач во Алансон. Бамба Милер, сопругата на Махараџа Дулип Синг, носела наметка од Алансонска чипка на нејзината венчавка во Александрија, Египет во 1864 година. Производството на чипката од Алансон опаднало кон крајот на 19 век со промените во модата и развојот на поевтина, машинска чипка.
Рачната изработка на чипката преживеалa во мал обем и техниката била зачувана од кармелитските калуѓерки во Алансон. Во 1976 година во градот била основана Национална работилница за чипка за да се осигура дека оваа техника за правење чипка ќе опстои. Има постојана изложба на чипка и изложба каде се прикажува како се изработува во Музејот на убави уметности, кој се наоѓа во центарот на градот веднаш до работилницата. Самите работилници се отворени за јавноста, но само во одредени денови од годината.
УНЕСКО ја препознал необичната изработка на оваа чипка и ја додал на својот Репрезентативен список на нематеријално културно наследство на човештвото во ноември 2010 година.
2 Поврзано
* Венецијанска чипка
* Бриселска чипка
3 Библиографија
**
Слободари

„Слободари“ (шпански: ''Libertarias'') — филм на режисерот Висенте Аранда од 1996 година. Главните улоги ги толкуваат: Ана Белен, Викторија Абрил, Аријадна Хил и Лолес Леон. На филмскиот фестивал во Токио, режисерот Аранда ја освоил специјалната награда на жири-комисијата, а бил номиниран и за Гран-при. Покрај тоа, филмот имал дури шест номинации за шпанските филмски награди „Гоја“.
1 Содржина
На почетокот од Шпанската граѓанска војна, калуѓерката Марија е принудена да го напушти својот манастир. Таа се засолнува во еден бордел, каде наскоро пристига женска анархистичка дружина која го ослободува манастирот. Тогаш, Марија ѝ се придружува на дружината...
Кукларство во Словачка и Чешка

Кукларството во Словачка и Чешка претставува форма на традиционална забава, но и начин на пренесување на визија за светот и образовно средство со пораки за морални вредности кај населението во овие земји. Ова е причината зошто оваа уметност во 2016 година била вклучена во списокот на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на светот.
Куклите, на реални или измислени ликови, најчесто се направени од дрво и анимирани со различни методи. Првите изведувачи биле семејства на патувачки куклари, чии изведби подоцна добиле локални влијанија, користејќи во главно комични фигури со различни карактеристики.
Куклениот театар е составен дел на словачката и чешката локална театарската и литературната традиција. Исто така, игра важна улога во социјализацијата, помагајќи им на изведувачите да се развијат како креативни мислители и да научат да соработуваат, да комуницираат и да го зајакнат нивното чувство за идентитет во општеството. Обележувањето на традиционалните обреди и свечените настани како празници, пазари и саеми, куклените претстави се изведуваат на многу различни начини денес, но сепак црпат инспирација од традицијата. Учесници се куклари, драмските писатели, изработувачи на куклите и костимите, како и сценографи. Вештините се пренесуваат во заедниците за изведување, како и преку работилници водени од непрофитни организации и музички и уметнички училишта. Во Словачка, оваа уметност се пренесува и во традиционалните куклени династии.
1 Поврзано
* Опера на куклени марионети
Пољакова формула

Во диференцијалната геометрија и математичката физика (особено теоријата на струни), Пољаковата формула ја изразува конформалната варијација на зета функционалната детерминанта на Римановото многуобразие. Предложена од Александр Маркович Пољаков, оваа формула се појавила во проучувањето на квантната теорија на струните. Соодветната густина е месна и затоа е Риманова закривена непроменлива. Конкретно, додека со самата функционална одредница е премногу тешко да се работи воопшто, нејзината конформална варијација може експлицитно да биде запишана.
1 Наводи
**