Сор (алатка)

Сор, косир или косор — алатка која, во зависност од нејзината големина и дизајн, се користи за различни задачи во земјоделството, шумарството, лозарството и градинарството. Типично е закривеното сечило во облик на срп со повеќе или помалку закривен врв надолу. Низ вековите сорот го задржал овој основен облик, но се развиле бројни варијанти, во зависност од подрачјето и видот на употреба. Алатките во облик на сор се познати во многу европски земји уште од римско време и денес сè уште се користат, на пример во шумарството и хортикултурата.
Тешките сорови се користат за кастрење на гранки и грмушки. Замавот на сечилото и закривениот врв овозможуваат сечење на гранки и грмушки. Закривеноста на врвот спречува сорот да се закачи во подебели гранки или камења кога се работи блиску до земјата. Соровите може да се користат и за цепење дрва и трупци. Соровите за режење и градинарските сорови, од друга страна, се многу помали и полесни и се користат за сечење, а не за кастрење или цепење.
Поголемите сорови во минатото се користеле и како оружје и понекогаш имале свои имиња кои се користат и денес.
Соровите се прикажани на бројни општински грбови. Алатките во облик на сорови порано биле уметнички украсувани. Во некои подрачја, соровите сè уште имаат културно значење денес, како на пример во Англија, каде што собирањето ''сорови'' се практикува и во клубови. Во книжевноста, сорот, сличен на косата, се користел како алегорија за смртта.
1 Историја
Ножевите во облик на сорови се користеле за чистење уште од бронзеното време. Пронајдени се тешки сорови слични на секира изработени од бронза, кои се користеле како лисни српови. Римјаните користеле алатка слична на коса, наречена ''falx arboria et silvatica'', за сечење лисја и гранчиња, кои им се давале на добитокот свежи или сушени. Овие ''фалкси'' биле исто така прикачени на долги рачки за да се овозможи сечење лисја на поголеми височини. Римските занаетчии како плетачите на кошници и изработувачите на стапови, исто така, ги користеле овие алатки за сечење гранки. Фалкс сличен на секира бил пронајден, на пример, во тврдината Нидербибер ( Волфганг Гајч ). Помала варијанта бил сорчето за лоза, ''falx vinatoria''.
Во својот сеопфатен учебник за земјоделство, ''„De re rustica“,'' кој бил објавен на германски јазик во 1538 година, Колумела опишува повеќенаменска алатка за лозарство и овоштарство.
Во германското издание на учебникот ''Ruralia commoda'' објавен од Петрус де Кресентиис околу 1300 година, опишана е употребата на ''хепелин'' за калемење калинки: ''„Тие се издробени со растенијата што се отсечени од нивното мајчино стебло. Сепак, подобро е да е долг половина јагула и дебел како секира, измазнет на двата краја со остар, чист хепелин и да е добро намачкан со слатко ѓубриво на главата и на долниот дел и добро вкопан“'' .
Друг приказ за употребата на сор сличен на секира може да се најде во германското издание на прирачникот за шумарство од Французинот Анри Луј Диамел ди Монсо од 1766 година. Го опишува производството на фашини, кои исто така се користеле во изградбата на реките за зајакнување на бреговите. Понатаму, фашините биле користени во големи количини од страна на војската за поставување заштитни бариери за време на изградбата на утврдувања. Исто така, сорови се користеле во воените утврдувања за добивање и обработка на потребното дрво за производство на ровови.
2 Поврзано
*Сорче
*Срп