Земјотрес во Дубровник (1667)

Земјотресот во Дубровник од 1667 година бил еден од трите најразорни земјотреси што некогаш ја погодиле Хрватска во последните 2.400 години, откако започнале да се водат евиденции. Целиот град бил речиси уништен и околу 3.000 до 5.000 луѓе погинале.
Ректорот на градот Симоне Геталди го загубил животот, а над три четвртини од сите јавни згради биле уништени. Во тоа време, Дубровник претставувал главен град на Дубровничка Република, а земјотресот го означил почетокот на крајот на Републиката.
1 Тектонска поставеност
Регионот на Дубровник се наоѓа во источниот дел на Јадранското Море и е тесен појас од земја, испреплетен со низа заливи и Динарските Алпи во позадина, како и стотици острови по должината на брегот.
Градот Дубровник е изграден во сеизмички најактивната област во Хрватска, што ги прави земјотресите најсилни во целата земја. Тоа е единствениот хрватски град кој е прикажан со црвена боја на сеизмичката карта, што значи дека е изложен на потенцијална опасност од најсилните земјотреси, оние од 10 степени на Меркалиевата скала.
2 Земјотрес
Земјотресот се случил околу 8 часот наутро на 6 април 1667 година. Преживеаните од настанот кои воедно и сведочеле на целиот настан го опишувале земјотресот како татнеж проследен со силен удар што го потресол градот.
Се случил околу 8:45 часот наутро и траел помеѓу 8-15 секунди и смета дека овој настан е најголемиот во историјата на Далмација и практично ја дефинира сеизмичката опасност во крајбрежната област на Хрватска.
Последиците од земјотресот биле најсилно почувствувани на територијата на Дубровничка Република, со максимален интензитет од 9 степени EMS98 доделен на три населени места, односно самата Дубровничка Република, Омбла и Груж.
Други делови од Републиката најверојатно биле погодени, иако не се пронајдени пишани записи од историчарите што се поврзани со нив. Венецијанската енклава Катаро доживеала максимален интензитет од 8 степени EMS98, со околу 250-300 мртви во град од околу 1300 жители. Вкупно биле погодени 37 населби, при што EMS98 се протегал од 6 до 9.
2.1 Штета
Многу од градските згради биле сведени на рушевини, а поголемиот дел од оние што останале на место претрпеле значителна штета.
Се претпоставува дека големиот обем на уништување се должи првенствено на два фактори, односно претходните земјотреси од 1520 и 1639 година и лошите својства на лепилата, подготвени со употреба на соленкаста и морска вода, што се користеле во изградбата на зградите.
Ректорската палата, Салата на главниот совет и Спонца палатата за жал претрпеле сериозни оштетувања, како и сите згради на Страдун биле уништени, а преминот низ улицата бил блокиран со урнатини.
Иако францисканската црква и манастирот не биле уништени од земјотресот, последователниот пожар уништил голем дел од манастирот, како и неговата голема библиотека.
Граѓаните на градот биле сведоци на огромни камења како се тркалаат по ридот Срѓ уништувајќи сè што ќе им се нашло на патот. Големи пукнатини се појавиле на земјата, а изворите на вода во градот пресушиле, а прашината создадена од уништените згради била доволно густа за да го затскрие небото.
Подоцна, моќно цунами го опустошило пристаништето, поплавувајќи сè во близина на брегот. Силните ветрови поттикнале пожари во домовите и пекарниците, а пожарот што произлегол од него не бил изгаснат за речиси 20 дена.
3 Последици
Спонца и Ректоровата палата биле единствените згради што ја преживеале природната катастрофа, а градот подоцна бил реконструиран во барокен стил кој е зачуван до ден-денес.
И покрај реконструкцијата, опаѓањето на Медитеранот како центар за трговија значело дека Дубровник, како и другите медитерански пристаништа, започна постојан пад.
Според историчарот Робин Харис, земјотресот убил околу 2.000 жители на градот и до 1.000 во остатокот од републиката. Меѓу загинатите бил Ректорот и половина од членовите на Големиот совет, а последиците од земјотресот, исто така, резултирале со губење на половина од благородничкото население.
3.1 Кражба
Заедно со пожарот, градот го зафатил грабеж како резултат на анархијата што следела, со оглед на тоа што земјотресот го убил ректорот и збришал голем дел од владата.
Првите тужби поднесени пред Кривичниот суд се однесувале на кражби на вредни предмети од срушени куќи и урнатини, со само неколку случаи на кражба на градежен материјал. До почетокот на 1668 година, кражбата на градежен материјал се зголемила. Таа станала доминантна форма на кражба до крајот на годината и останала таква до 1674 година. Во периодот помеѓу 21 јуни 1667 година и 31 декември 1676 година, ~70% од пријавите за кражба се однесувале на материјал што се користел во обновата на градот, додека 30% од пријавите се однесувале на кражба на лични предмети и вредни предмети.
3.2 Недостаток на вода
Земјотресот предизвикал значителна штета на разни извори на свежа вода, поради штетата нанесена на градскиот аквадукт. Понатаму, бунарите околу градот или пресушиле или наместо вода имале жолтеникава, густа маса. Водата морала да се увезува, да се собира од врнежите или да се црпи од бунарите на доминиканскиот манастир Груж, кои биле изненадувачки неоштетени. Следствено, значителни средства морале да се пренасочат кон реконструкција на аквадуктот.