Јулија Лермонтова

Јулија Лермонтова (|Юлия Всеволодовна Лермонтова) (21 декември 1846 – 16 декември 1919 година) — руска хемичарка. Таа е позната како првата Русинка што докторирала по хемија. Студирала на Хајделбершкиот универзитет и на Хумболтовиот универзитет пред да го добие докторатот на Гетингенскиот универзитет во 1874 година. Таа била примена во Руското хемиско друштво во 1875 година.
1 Ран живот
Јулија Всеволодовна Лермонтова била родена на 21 декември 1846 година во Санкт Петербург, Русија, како ќерка на Елисавјета Андреевна Косиковски и генералот Всеволод Лермонтов (втор братучед на рускиот поет Михаил Лермонтов), од аристократското семејство Лермонтови. Поголемиот дел од својот ран живот го поминала во Москва, бидејќи нејзиниот татко бил задолжен за Московскиот кадетски корпус. Бидејќи нејзините родители биле членови на московската интелигенција, образованието на нивните деца било висок приоритет. Како резултат на тоа, таа учела кај приватни тутори. Иако нејзиното семејство не го разбирало целосно нејзиниот интерес за науката, тие не ја обесхрабриле и таа читала стручна литература и спроведувала едноставни експерименти дома.
2 Образование
2.1 Во Русија
Јулија Лермонтова првично сакала да студира медицина, но наскоро открила дека не може да го поднесе изгледот на скелетите или да ја поднесе сиромаштијата на пациентите. Така, таа аплицирала да студира на Земјоделскиот колеџ „Петровскаја" (сега Тимирјашев-колеџ), кој бил познат по својата одлична програма по хемија. Иако таму имала поддршка од голем број професори, нејзината апликација на крајот била одбиена. Тогаш решила дека за да го продолжи своето образование треба да замине во странство, а во тоа време ова не било лесно. Преку нејзината братучетка Ана Еверинова, таа ја запознала Софија Ковалевскаја, која склучила договорен брак, што потоа им овозможил на двете жени да студираат на универзитет во странство, бидејќи Ковалевскаја можела да дејствува како придружничка.
2.2 Во странство
Во есента 1869 година, на 22-годишна возраст, Јулија Лермонтова пристигнала во Хајделберг и студирала на Хајделбершкиот универзитет, каде што ѝ било дозволено да ги слуша предавањата на Роберт Бунзен и на крајот била примена во неговата лабораторија. Во лабораторијата на Бунзен таа истражувала платински соединенија. Ова истражување во развојот на техники за одвојување на платински легури ѝ го предложил Дмитриј Менделеев. Оттаму, таа се преселила во Берлин, со цел да спроведе истражување под водство на Август Вилхелм фон Хофман. Во Берлин, работела во приватната лабораторија на Хофман и можела да ги посетува неговите предавања по органска хемија. Тука ја објавила својата прва публикација, „Ueber die Zusammensetzung des Diphenins“. Во 1874 година ја завршила својата дисертација „Zur Kenntniss der Methylenverbindungen“ (која се однесувала на анализата на метил соединенијата), а таа есен ја добила дипломата како доктор по хемија од Гетингенскиот универзитет. Дипломирала со почести и била првата жена во светот што докторирала по хемија.
3 Истражувања
По завршувањето на образованието, таа се вратила во Русија и почнала да работи во лабораторијата на Владимир Марковников на Московскиот универзитет. Кога добила покана да се пресели во Санкт Петербург од Александар Батлеров, таа се преселила и таму истражувала 2-метил-2-бутенска киселина.
Во 1877 година, по смртта на нејзиниот татко, таа се преселила во Москва со своето семејство и почнала да работи во лабораторијата на Марковников, во истражување на нафта. Таа била првата жена што работела во оваа област на истражување. Дополнително, таа развила уред за континуирана дестилација на нафта, но уредот не можел да се прилагоди на индустриско ниво.
На конференцијата на Руското хемиско друштво во јануари 1878 година, А. П. Елтеков известил за нов метод за синтетизирање на јаглеводороди со формулата C<sub>''n''</sub>H<sub>2''n''</sub>, пришто Батлеров забележал дека многу од овие експерименти претходно ги спровела Лермонтова. Ова истражување подоцна станало вредно кога синтезата на високо разгранети јаглеводороди била дополнително проучена за нејзино индустриско производство и употреба за некои видови моторни горива. Овој процес подоцна станал познат како Бутлеров-Елтеков-Лермонтова реакција.
Бутлеров се обидел да ја убеди да прифати позиција како предавач на Вишите курсеви за жени, но таа одбила, изразувајќи загриженост дека можеби нема да добие дозвола од министерот за образование. Во 1881 година, таа станала првата жена што се приклучила на Руското техничко здружение.
4 Живот по истражувањата
Бидејќи го наследила семејниот имот во Семенково, таа стекнала навика да живее таму во летните месеци, и на крајот останала таму трајно. Откако трајно се преселила во Семенково, се пензионирала од хемијата. Таму развила интерес за земјоделските науки, развивајќи сирење кое на крајот се продавало низ цела Русија и Украина. Во пролетта 1889 година, таа сериозно се разболела од двојна пневмонија и таа есен отпатувала во Стокхолм за да ја посети Софија Ковалевскаја. Во 1890 година, Ковалевскаја отпатувала во Санкт Петербург со нејзината ќерка Софија (Фуфа), која евентуално била посвоена од Јулија пред смртта на Ковалевскаја во 1891 година.
Во 1917 година, по Октомвриската револуција, бил направен обид за национализација на имотот во Семенково, меѓутоа, со интервенција на министерот за образование, Анатолиј Лунашчарски, ѝ било дозволено на Лермонтова да го задржи. Јулија Лермонтова починала во 1919 година од крварење во мозокот. Иако никогаш не се омажила, Софија (Фуфа) Ковалејскаја (нејзината посвоена ќерка) го наследила целиот имот.
5 Публикации
* Lermontoff, J. and Moskan (1872), Ueber die Zusammensetzung des Diphenins. ''Ber. Dtsch. Chem. Ges.'', 5: 231–236. doi:10.1002/cber.18720050172
6 За понатамошно читање
****STEINBERG C. J., Julia Vsevolodovna Lermontova (1846–1919) in A. S. Chemistry. International Congress of the History of Science. 16th. Proceedings. A. Scientific Sections (1981) 202 p.