Образување и функција на именките во македонскиот јазик

Именките се зборови кои се користат да се означат поими, суштества, предмети, појави и поими. Образувањето на именките се врши на неколку начини и истите имаат неколку различни функции.
За образувањето на именките во македонскиот јазик постојат неколку начини, меѓу кои: ''бессуфиксен, суфиксен, префиксен, префиксно-суфиксен и именки од сложен вид''. Именките најчесто се образуваат со суфикси. Зборообразувачките средства може да се додадат на именки, глаголи, придавки, броеви и други зборовни групи. Бессуфиксниот начин на образување не се служи со никакви наставки за формирање именки и такви се на пример именките „жал“ или „вик“, кои се добиени од глаголите „жали“ и „вика“. Суфиксниот начин на образување на именки се користи со наставки или наставки кои се ставаат на крај од зборот и такви именки се „свадба“ или „столар“. При префиксниот начин на образување на именки наставката се става на почетокот на зборот (пр. ''прабаба'' или ''предговор''), а префиксно-суфиксниот начин е комбинација на наставки кои се ставаат и пред и после зборот (пр. ''бессоница, потколеница итн.'')
1 Именки образувани од глаголи
Овој вид на именки се добиени од глаголи, односно основата е глаголска. На глаголската основа се додаваат наставки и такви ги има повеќе. Меѓу почесто застапените наставки кои се користат да се добие именка од глагол се :
* −ба — пр. ''борба, жалба итн.''* −ач — пр. ''берач, борач итн.''* −ка — пр. ''белешка, дремка итн.''* −еж — пр. ''грабеж, цртеж итн.''* −иште/ −лиште — пр. ''игралиште, ловиште итн.''* −ник — пр. ''скитник, ученик итн.''
2 Именки образувани од придавки
Овој вид на именки се добиени од придавки, односно основата е придавна. На придавната основа се додаваат следните наставки :
* −ина — пр. ''должина, ширина итн.''* −ост — пр. ''лудост, старост итн.''* −ство — пр. ''богатство, пијанство итн.''* −ец — пр. ''белец, црнец итн.''* −ка — пр. ''белка, црнка итн.''* −ило — пр. ''зеленило, црвенило итн.''
3 Именки образувани од именки
Овој вид на именки се добиени од други именки, односно основата е именска. На именската основа се додаваат наставки и такви ги има повеќе. Меѓу почесто застапените наставки кои се користат да се добие именка од именка се :
* −ство — пр. ''пријателство, ропство итн.''* −ник — пр. ''дописник, наставник итн.''* −иште— пр. ''ѓубриште, огниште итн.''* −ар — пр. ''банкар, рибар итн.''* −џија/ -чија — пр. ''бурекчија, бозаџија итн.''* −ец — пр. ''металец, северец итн.''* −ица — пр. ''гулабица, божица итн.''* −ка — пр. ''докторка, членка итн.''
4 Именки образувани од броеви
Овој вид на именки се добиени од броеви и се користат следните наставки :
* −ка/ −ина/ −инка/ −ица — пр. ''десетка, десетина, десетинка, десетица.''
5 Фунции на именките во реченицата
Именките ги имаат следните функции во реченицата:
* подмет
:пр Багремите имаат трнци.
*директен предмет
:пр. Тој купи пенкало.
*индиректен предмет
:пр. Тој му се најавил на Стефан.
*предмет со прилог
:пр. Таа се плаши од пајаци.
*прилошка определба
:пр. Топчето се стркала под столот.
*именски дел од прирокот
:пр. Ѓорѓи е лекар.
*вокативна фунција
:пр. Сакам да се видиме, Стефане!
*атрибут
:пр. Тој купи четири литри сок.
*апозиција
:пр. Највисоката планина во Македонија, Кораб, е во западниот дел од државата.
6 Користена литература
###
7 Поврзано
* Граматика на македонскиот јазик
* Именки во македонскиот јазик
* Граматички категории на именките во македонскиот јазик