Софија Албертина, игуманија на Кведлинбург

Принцезата Софија Албертина од Шведска (''Софија Марија Ловиса Фредрика Албертина''; 8 октомври 1753 – 17 март 1829 година) била последната принцеза-игуманија на опатијата Кведлинбург, и како таква владеела како вазален монарх на Светото Римско Царство.
Софија Албертина била ќерка на шведскиот крал Адолф Фредерик и Луиза Улрика од Прусија. Така, таа била принцеза на Шведска, принцеза на Холштајн-Готорп и сестра на Густав III од Шведска. Била член на Академија во Сан Лука. Кога нејзиниот брат Карл XII од Шведска и остатокот од кралското семејство, исто така, станале норвешко кралско семејство во 1814 година, тоа не ја вклучувало Софија Албертина, која тогаш официјално се нарекувала ''кралска принцеза'' (на ниту една земја).
Таа ги добила двете имиња како имиња на нејзините две баби: пруската кралица Софија Доротеја од Хановер и Маргравина Албертина Фредерика од Баден-Дурлах.
1 Биографија
1.1 На шведскиот суд
Софија Албертина била подучена под надзор на бароницата Улрика Шенстром, бароницата Кристина Курк и грофицата Магдалена Стенбок, сите едноподруго на чело на нејзиниот двор: Ерик аф Сотберг служел како нејзин гувернер, а таа била подучувана на француски од Луиз Ду Лондел танцување, од Маргерит Морел, сликање од Жан Ерик Рен и музика од Франческо Утини. Нејзината мајка можеби не сакала таа да се омажи, бидејќи и договорила формална позиција во опатија Кведлинбург уште во 1767 година. Живеејќи на дворот на нејзината мајка, таа била донекаде изолирана по 1771 година, кога нејзината мајка и нејзиниот владејачки брат сè повеќе се карале еден со друг.
Софија Албертина и нејзиниот најмлад брат, принцот Фредерик Адолф од Шведска, беа миленици на нивната мајка, а исто така многу се зближуваа со себе. Софија Албертина живеела на дворот на нејзината мајка и под нејзина строга контрола до смртта на последната во 1782 година.
За време на конфликтот од 1778 година, кога нејзината мајка, кралицата вдовица, ја поддржала гласината дека нејзиниот брат, кралот Густав III му дал задача на неговиот наследник на грофот Фредерик Адолф Мунк, Софија Албертина и нејзиниот брат Фредерик застанале на страната на нивната мајка. Во 1780 година, кога кочијата на кралицата вдовица и Софија Албертина се сретнала со кочиите на кралот и кралицата, Софија Албертина избегнала конфронтација мавтајќи си со кралската двојка, со што ја криела својата мајка од погледот.
Во 1781 година, таа влегла во конфликт со кралот, кој за малку ќе и забранел од судот кога нејзината мајка одбила да и оддаде почит на кралицата, но ситуацијата ја решила нејзината снаа, Хедвиг Елизабет Шарлот од Холштајн-Готорп. При смртта на нејзината мајка во 1782 година, таа и нејзиниот брат Фредерик запалиле некои од хартиите на нивната мајка пред да можат да бидат видени од кралот. Во Стокхолм, како нејзина резиденција била изградена палата, денес позната како Палатата на наследниот принц. За разлика од нејзините браќа, таа не добила живеалиште на село бидејќи од неа се очекувало секогаш да го придружува дворот на нејзините браќа.
Софија Албертина не била опишана како убава или интелигентна, но таа уживала во забавите и ентузијастички учествувала во свеченостите на дворот на Густав III. Според нејзината снаа, Хедвиг Елизабет Шарлот, таа била добродушна, но многу темпераментна и тешка за комуникација, а ја опишуваат како дарежлива и грижлива, но лесно избувлива. Софија Албертина не сакала да гледа како жените се третираат лошо, и често интервенирала кога сметала дека жената на суд била навредувана или на кој било начин лошо третирана, како на пример кога Густав III пред нејзините очи се однесувал лошо со дамите во чекање кои учествувале во неговиот аматерски театар премногу лошо, и кога нејзината снаа добила лошо место во театарот, што ја натерало Софија Албертина да ја обвини дека не ги почитува нејзините права. Таа, исто така, интервенирала за Магдалена Руденшолд за време на заговорот Армфелт, и успеала да ја укине нејзината смртна казна.
За време на Риксдагот од 1789 година, таа била присутна со нејзината снаа за време на седниците преку таен прозорец кој бил свртен кон собраниската сала. Законот за унија и безбедност го ставил кралот во опозиција со неговото благородништво. Кога нејзината снаа и нејзините браќа се договориле да излезат на јавен протест на следната седница, таа ги поддржала - но на крајот не се изјаснила. Меѓутоа, Софија Албертина не поддржала никакви понатамошни демонстрации против монархот и, наводно, го убедила нејзиниот брат принцот Фредерик да не користи насилни акции кон монархијата. Припадничките на благородништвото, предводени од Жана фон Лантингсхаузен, поттикнале политички демонстрации во социјален бојкот на монархот одбивајќи да учествуваат во неговиот дворски живот и продолжиле да ги посетуваат неа и нејзината снаа Хедвиг Елизабет Шарлот, за кои се знаело дека се спротивставени на Законот за безбедност и што се демонстрирало со одбивање да учествуваат во застапувањето. Ова било делотворно, бидејќи кралицата Софија Магдалена била повлечена, а Хедвиг Елизабет Шарлот и Софи Албертин отсекогаш го исполнувале најголемиот дел од застапувањето на дворот, а кралот ја обвинил дека таа води: „Стража која се става себеси над секоја власт. Тие ги пленат сетилата со својата убавина и талент и владеат со погледите и интересите“. Демонстрациите практично биле прекинати кога кралот ја избркал Џена фон Лантингсхаузен од дворот и одбил било каков контакт со неговата сестра и неговата снаа.
Софија Албертина била заинтересирана за театар и танц, иако според Аксел фон Ферсен Постариот ѝ недостасувал талент за тоа, а учествувала и во аматерскиот театар на дворот. Таа била заинтересирана за јавање и лов и имала најмалку тринаесет именувани кучиња како домашни миленици.
Сликала во пастел и правела профилни портрети и карикатури. За време на посетата на Рим во 1793 година, таа била примена во Аакадемијата на Сан Лука. Како и нејзината снаа, таа уживала во ловот. Имала и неколку мали кучиња: Белман еднаш напишал песна за нејзините 13 кучиња.
1.2 Приватен живот
На почетокот имало планови за можен брак на Софија Албертина. Во 1772 година, нејзиниот брат, кралот Густав III, кој живеел во бездетен и незавршен брак, имал идеја да им дозволи на неговите помлади браќа и сестри да обезбедат наследник на престолот, а за оваа задача се сметале и Софија Албертина и нејзиниот брат принцот Карл. Меѓу брачните партнери кои биле предвидени за Софија Албертина биле нејзиниот братучед принцот Петар од Холштајн-Готорп, кнезот-епископ од Либек, но овие планови пропаднале во 1780 година. И бил предложен и брак со кралот Станислав Август Понијатовски, и покрај верските разлики, но на договорот се спротивставиле сестрите на кралот Лудвика Марија Понијатовска и Изабела Понијатовска, и ништо не излегло од тоа.
Софија Албертина понекогаш ја нарекувале ''Принцеза со ледено срце''. Меѓутоа, во Стокхолм било општо познато дека таа не е изземена од љубовен живот. Имало многу гласини дека Софија Албертина родила дете некаде во 1785/86 година. Некогаш се зборувало дека детето е син, по име Питер Никлас, или ќерка, наречена Софија по неа. Местото за раѓање е наведено како ''Алмана Барнбордсхусет'', јавна болница, каде на жените им било дозволено да се породуваат со лица покриени со маска за да се зачува нивната анонимност.
Наводната ќерка, наводно, била воспитана од згрижувачки родители и било договорено да биде омажена за богат трговец како полнолетна. Оваа гласина е непотврдена и не е позната вистината. Таткото честопати бил идентификуван како гроф Фредрик Вилхелм фон Хесенштајн, син на шведскиот крал Фредерик I и неговата љубовница Хедвиг Таубе. Друг предложен татко бил Густав Бадин, нејзиниот африкански батлер, но не се споменува дека детето било од мешана раса.
Фредрик Вилхелм фон Хесенштајн често се посочува како љубовта на Софија Албертина, и се вели дека таа сакала да се омажи за него, но Густав III одбил да му даде дозвола бидејќи мајката на Хесенштајн била кралска љубовница. Интимната пријателка на Софија Албертина, Каролин Руденшолд, се осврнува на овие прашања во писмо од 1792 година, каде споменува два љубовни интереси на Софија Албертина. Руденшолд спомнала дека е загрижена за довербата што ѝ ја дала принцезата, но дека е уверена дека Софија Албертина „ќе стори сè што е во ваша моќ да направите, за да ја надминете оваа несреќна страст“ и „да го искористите вашиот разум за да ја надвладеете“, и таа вели: „Можам да разберам дека оваа твоја наклонетост е многу понесреќна од претходната“. Се шпекулирало дека Ула Молерсвард е нејзина ќерка.
1.3 Афера со Лолоте Форсберг
Во 1795 година, се случила аферата Лолоте Форсберг, што предизвикало значително внимание. Лолоте Форсберг била слугинка и дадилка на Софија Албертина. Во 1795 година, анонимно писмо било пронајдено од Софија Албертина, во кое била посочена Лолота Форсберг како нејзина тајна сестра. Софија Албертина објавила истрага и верувала дека има причини да верува дека Форсберг навистина е нејзина сестра, и затоа одлучила да преземе одговорност за нејзината благосостојба и да ја третира официјално како сестра. Таа извесно време верувала дека Форсберг е нејзина легитимна сестра, чие раѓање нејзините родители имале причини да го кријат, и затоа барала Лолоте Форсберг да биде официјално признаена. Ова предизвикало скандал, не само во Шведска, туку и во Германија, каде нејзините роднини по мајка, пруското кралско семејство, го изразиле своето неодобрување на она што тие го сфатиле како измама на која таа била жртва. Веројатно е дека Лолота Форсберг всушност била нејзина сестра, но нејзината вонбрачна полусестра од нејзиниот татко и жена која чекала, Ула фон Ливен. Во 1799 година, самата Софија Албертина изјавила дека Лолота Форсберг е нејзината вонбрачна полусестра, и договорила брак со нејзиниот дворјанин, грофот Магус Стенбок, и ја предала на суд. Озборувањата подоцна ќе сугерираат дека Лолота Форсберг била вонбрачно дете на самата Софија Албертина, но бидејќи Форсберг е родена во 1766 година, таа очигледно не била истата жена како наводната тајна ќерка на Софија Албертина и Фредерик Хесенштајн, кои биле родени во 1785 година. Лолоте Форсберг требало да остане со Софија Албертина целиот свој живот и била именувана како нејзин наследник во тестаментот.
1.4 Владење како принцеза-игуманија
Во 1767 година, по милоста на нејзиниот вујко по мајка Фредерик Велики (Фредерик II од Прусија), Софија Албертина била назначена како ''епископ'' на опатијата Кведлинбург, манастир на жени лутеранци.
Во 1787 година, една или две години по наводното тајно породување, таа ја наследила нејзината тетка по мајка, Ана Амалија од Прусија, како принцеза-игуманија од Кведлинбург. Како таква, таа била владејачка глава на германска држава директно под Светото Римско Царство, а со тоа и монарх во Империјата.
Кога успеала да стане игуманија, Фредерик ѝ понудил да ја „ослободи“ од позицијата со купување на царството Кведлинбург и припојување кон Прусија. Таа ја одбила понудата велејќи дека е сигурна дека тој не е сериозен. Софија Албертина отпатувала во Кведлинбург во 1787 година и се заколнала како игуманија на 15 октомври.
Како принцеза-игуманија, таа била активна во владеењето со градот Кведлинбург, а нејзиното владеење било опишано како популарно. Таа основала училишта за сиромашни деца, го основала првиот театар во градот и ја зголемила платата на свештенството. Озборувањата го посочиле Кведлинбург како место каде благородничките оделе да ги раѓаат своите вонбрачни деца во тајност. Таа со себе носела суд од 50 луѓе и често ги забавувала гостите, особено нејзините германски роднини, за време на нејзиниот престој во Кведлинбург. Софија Албертина била присутна во Кведлинбург од 1787 до 1788 година, втор период од 1792 до 1795 година и трет период од 1799 до 1803 година. Таа раководела со државните работи во соработка со нејзиниот канцелар Себастијан фон Молцер.
Во германската медијатизација, државата Кведлинбург била распуштена и инкорпорирана во Прусија. Ова било направено по Договорот од Луневил, кога Првата француска република им дозволила на германските секуларни монарси да ги анектираат германските црковни држави. На Софија Албертина едноставно и било кажано на 11 јули 1802 година дека државата сега е дел од Прусија и дека со тоа и е лишена секаква политичка власт. Сепак, ѝ било дозволено да ги задржи титулата и приходите доживотно. Таа останала во нејзиниот двор до септември 1803 година.
1.5 Последни години
По распуштањето на опатија Кведлинбург, Софија Албертина трајно останала во Шведска. Во 1807 година, таа била лишена од нејзиниот приход од Кведлинбург кога бил припоен од новосоздаденото Кралство Вестфалија. Таа му пишала на Наполеон и го замолила да ги почитува нејзините права како што направил за Ландгравин Луиз од Хесен-Дармштат (1757–1830) и Полин од Анхалт-Бернбург, но не добила никаков одговор. За време на револуцијата од 1809 година, кога нејзиниот внук Густаф IV Адолф бил сменет, таа како и нејзиниот брат го одбиле барањето на кралот да се евакуираат со него, а кога водачите на пучот влегле во Стокхолм, таа наводно го поздравила Георг Адлерспар со нејзиното шамиче. од нејзиниот балкон. Таа потоа учествувала во крунисувањето на нејзиниот брат како Карл XIII.
Таа не била блиска со избраниот наследник, Карл Август од Августенбург, затоа што не го сакал женското друштво. Тој, сепак, ѝ понудил позиција на игуманија во данската фондација Ваљо, откако владата во 1809 година ја откажала нејзината пензија и додатокот од Кведлинбург бил укинат, но таа ја одбила понудата. За време на владеењето на нејзиниот брат Карл XIII (р. 1809-1818), таа ретко се појавувала на суд, бидејќи тој не ја сакал Лолоте Форсберг, чие влијание врз Софија Албертина доминирало во последните години.
Како и нејзиниот брат и снаа, Софија Албертина наводно била шармирана од новиот избран наследник, Карл Џон Бернадот. На Бернадот таа многу сакала да му се легитимира во очите на јавноста, таа вложила максимални напори да ја покаже нејзината наклонетост. Во 1812 година, кога Бернадот ги забранил сите контакти со собореното кралско семејство и сите предмети што би можеле да бидат потсетник за нив, таа како и нејзината снаа решиле да престанат да се допишуваат со поранешната кралица Фредерика самоиницијативно. Меѓутоа, по нејзината смрт, било откриено дека таа чувала многу предмети поврзани со соборениот крал во заклучен простор во нејзината палата. По смртта на нејзината снаа во 1818 година и во текот на првите години од владеењето на Карл XIV Џон, таа дејствувала како прва дама на кралскиот двор до 1823 година, кога се вратила протераната сопруга на Карл Џон, Дезире Клари од Шведска. Во 1819 година, таа го основала добротворното друштво Добротворно женско друштво.
За време на нејзините последни години, таа поминала многу време со двојката престолонаследник. Таа била многу свесна за нејзината позиција како последен член на поранешната династија, а тоа го искористил и Карл XIV Јован, кој бил многу желен таа да биде присутна на сите официјални прилики, во неговиот обид да ја легитимира својата нова династија: Затоа, од Софија Албертина било побарано да учествува често во застапувањето за време на владеењето на Карл Џон. На свадбата на престолонаследникот во Стокхолм во 1823 година, таа ја ставила невестинската круна на главата на Жозефина од Лехтенберг, а во 1826 година била сведок на раѓањето на идниот шведски крал Карл XV и имала задача да го информира кралот за раѓањето и полот на новороденчето. Учествувала во церемониите на кралскиот двор до нејзината смрт и честопати била нарекувана принцезата Васа.
2 Наследство
Главната црква во Ландскрона, црквата Софија Албертина, отворена во 1788 година, е именувана по неа.
3 Пишани извори
* Олоф Јегерскиолд: Ловиса ''Улрика'' (1945)
* Оскар Левертин: ''Театар и драма под Густаф III'' (Театар и драма во времето на Густав III) Алберт Бониерс förlag. Стокхолм Fjärde Upplagan (1920)
*** Svenskt konstnärslexikon (Шведски уметнички речник) Allhems Förlag. Малме (1952)
* Карл Јаник: Софи Албертин. Во: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Бенд 34, Данкер и Хамблот, Лајпциг 1892 година, С. 689.
* Ларс Елгклу (шведски): Бернадот. Historien – или историчар – om en familj (Бернадот. Историјата - или приказните - на едно семејство), Askild & Kärnekull Förlag AB, Стокхолм 1978 година.ISBN 91-7008-882-9 .
* Ларс О. Лагерквист (Шведски) : Sveriges regenter – från forntid till nutid (Регентите на Шведска – од античко време до сега)
* Бергстром, Карин: Софија Албертина : 1753–1829 : självständig prinsessa / Карин Бергстром. Стокхолм Атлантис 2011 година ,
* Софија Албертина, , Svenskt biografiskt lexikon (уметност од Фабијан Персон), hämtad 29-12-2013