Портрет на млад маж (Рафаело)

''Портрет на млад маж'' — слика на Рафаело. Често се смета дека тоа е автопортрет. За време на Втората светска војна сликата била украдена од нацистите од Полска. Многу историчари ја сметаат за најважната слика која недостасува по Втората светска војна.
Портретот е направен во масло на табло, веројатно од 1513 до 1514 година, а е дело на италијанскиот сликар и архитект од високата ренесанса Рафаело Санцио де Урбино, попознат едноставно како Рафаело. Идентитетот на субјектот е непроверен, но многу научници традиционално го сметаат за автопортрет на Рафаело. Специјалистите ги перцепираат цртите на лицето како компатибилни, ако не и јасно идентични со единствениот несомнен автопортрет на Рафаел во неговата фреска ''Атинската школа'' во Ватикан, идентификувана како таква од Вазари. Ако се работи за автопортрет, не се дава навестување за професијата на Рафаело; портретот покажува богато облечен и „самоуверено подготвен“ млад човек.
Не биле направени фотографии во боја на сликата пред да исчезне; обоената слика е вештачки обоена.
1 Анализа
Како портретно сликарство на високата ренесанса, акцентот на Рафаело на исправената рамнотежа, гестот, текстурата, украсниот украс и омекната форма претставувал култивиран маниристички израз со атрибутите на благородната класа во стил кој се прошири низ јужна Италија по смртта на Рафаело. Текстуралните детали на ѕидот во боја на месо, крзното од самур и брановидната темна коса не само што постигнуваат нео-класична, чувствителна рамнотежа помеѓу вистинската човечност и природата, туку тие ги продолжуваат и гестовите видени во претходното поставување на женската рака за да ја нагласат улогата на мажот како хуманист. Рафаел го хуманизирал машкиот пол, така што лентата на ракавите и магливите рабови околу косата и пејзажот ја рефлектираат заменливоста на секој пол. Левата дланка поставена во близина на срцето го истакнува самоидентитетот и страсниот став.
Веројатно е дека студиозниот пристап на Рафаело кон идеализираното претставување на човечката пропорција бил заснован врз неговите студии за античките атлетски и воени херои во класичната скулптура како што се Дорифорос и Август од Прима Порта. Сликата била донесена во Полска, заедно со Дамата со хермелин на Леонардо да Винчи, и многу римски антиквитети, од принцот Адам Џорџ Чарториски, син на принцезата Изабела Чарториска, на неговите патувања во Италија во 1798 година.
2 Нацистичка германска кражба
За време на инвазијата на Полска во 1939 година, принцот Августин Јозеф Чарториски зел некои слики од музејот Чарториски, меѓу кои и ''Портрет на млад маж'', и ги скрил на имотот во Сјењава. Таму се откриени од страна на Гестапо, кои работеле за Ханс Франк, човекот што Хитлер го поставил како главен на владата. Франк поставил три од сликите во својата куќа во Краков пред да ги испрати за Берлин, и Дрезден, од каде биле предадени во приватната колекција на Хитлер во Линц.
Во јануари 1945 година, Франк ги вратил сликите од Германија во Краков за негова сопствена употреба во кралскиот замок Вавел. Ова е местото каде последен пат е виден ''Портрет на млад маж''. Кога Германците се евакуирале од Краков подоцна истиот месец пред советската офанзива, се смета дека Франк ги однел сликите со себе во Шлеска. Американците го уапсиле Франк на 3 мај 1945 година, за големи воени злосторства (и бил погубен во 1946 година). Полскиот претставник во Сојузничката комисија за пронаоѓање на уметнички дела лоцирал некои од сликите украдени од Франк, и ги побарал во име на музејот Чарториски. Сепак, ''Портрет на млад маж'' и 843 други артефакти недостасувале од складиштето. Во нејзината книга за нацистичкиот грабеж од 1994 година, ''Силувањето на Европа'', Лин Х. Николас сугерирала дека ако сликата повторно се појави, ќе вреди повеќе од 100 милиони американски долари (што е еквивалентно на милиони долари во ).
3 Непознато каде се наоѓа
По Студената војна, семејството Чарториски правело постојан напор да ја лоцира сликата. Во едно интервју, принцот Адам Чарториски изјавил дека се обидел да врати многу од сликите што биле изгубени за време на Втората светска војна. Сликата била сместена во триделна колекција на семејството Чарториски заедно со ''Пејзажот со добриот Самарјанин'' на Рембрант и ''Дамата со хермелин'' на Леонардо. За разлика од ''Портрет на млад маж,'' другите две слики биле пронајдени. Сепак, се верува дека портретот не е изгубен туку украден.
Локацијата на сликата е непозната, иако полското Министерство за надворешни работи наведува дека е познато „со години“ дека сликата ја преживеала војната. Меѓутоа, во летото 2012 година во популарните медиуми се појавила лажна информација за повторното откривање на сликата, што се припишува на наводна изјава дадена од претставник на полскиот министер за надворешни работи за враќање на културните добра. Пријавено е дека е скриена во банкарски трезор на неидентификувана локација. Потоа се дознало дека ваквата вест била измама, наменета за поголем број читателска публика. Набргу потоа, портпаролот на министерството во јавна објава објаснил дека нема нови докази во врска со тоа каде се наоѓа уметничкото дело; потврдувајќи ја нивната доверба во нејзиното експресно враќање во Полска штом навистина ќе биде пронајдено.
Во 2016 година, сликите се преселиле од музејот на принцовите Чарториски, откако биле купени од полската држава. Оригиналната празна рамка на сликата моментално виси во Националниот музеј во Краков, каде што се прикажува кралската колекција.
4 Популарна култура
Портретот се појавил во епизодата ''на Симпсонови'' „Разбеснетиот Абе Симпсон и неговиот внук што мрмори во Проклетството на летечкиот пекол“, и го прикажува како една од сликите што Монтгомери Брнс и Абрахам Симпсон ги крадат. Откако ќе биде пронајден, американскиот Стејт департмент му го предава на наследникот на неговиот вистински сопственик.
Во филмот ''„Чуварите на наследството“'' од 2014 година, сликата е прикажана како е уништена од Германците. Прикажана е заедно со големо количество украдени дела, складирани во неидентификувана пештера или рудник, што германските трупи ја запалиле со пламенофрлачи. Сцената завршува со крупен кадар на сликата додека таа почнува да гори, а потоа ја проголтува пламенот. На крајот од филмот, за време на брифингот што ликот на Џорџ Клуни, Френк Стоукс, му го дава на претседателот Хари Труман во затемнета просторија за прикажување, тој проектира слика од сликата на екранот и ја групира со многу други познати слики што допрва треба да се најдат.
Телевизиската серија ''„Лов на нацистичкото богатство“'' на Националниот географски канал ги истражува потенцијалните осомничени за кражба на уметнички дела во епизодата „Исчезнато ремек дело“.
Во првата епизода од ''Национално богатство: на работ на историјата'', антагонистот на серијата ја наоѓа сликата во скриен кеш во Мадрид, Шпанија.
5 Поврзано
* Кражба на уметнички дела за време на Втората светска војна