Црна луња

Црна луња — средноголема граблива птица од семејството јастреби. Се смета за најзастапен вид во светот од сите јастреби, но некои популации имаат драматичен пад или колебања. Моменталната глобална популација е над 6 милиони единки.
За разлика од другите во семејството, црната луња е опортунистички ловец (лесно се прилагодува кон условите) и затоа полесно доаѓа до храна. Тие поминуваат многу време лебдејќи и пловејќи во термалните струења во потрага по храна. Нивните аголни крија и препознатливата чаталеста опашка ги прави лесно препознатливи. Широко е распространет низ умерените и тропските делови на Евроазија и делови од Австралија и Океанија, со мала популација која има тенденција да биде преселничка. Има неколку подвидови. Европската популација на црната луња е мала, но во јужна Азија е многу голема. Оваа птица ја има во Македонија.
1 Таксономија и систематизација
Црвената луња е познато дека се хибридизирала со црната луња на места каде што двата вида биле заедно.
Неодамнешните ДНК-анализи сугерираат дека жолтоклуните африкански раси ''parasitus'' и ''aegyptius'', значајно се разликуваат од црната луња од евроазискиот клад, и треба да се сметаат за посебен, алопатичен вид - жолтоклун јастреб ''M. aegyptius''. Тој е застапен низ цела Африка освен басенот на реката Конго и Сахара. Имало сугестии и подвидот ''M. m. lineatus'' да се стави во посебен вид ''M. lineatus'', но не било широко поддржано.
1.1 Подвидови
*''Milvus migrans migrans'' (Boddaert, 1783): европската црна луња;
:се размножува во јужна и источна Европа и на југ до североисточен Пакистан. Зимува во потсахарна Африка. Главата му е белузлава;
*''Milvus migrans lineatus'' (J. E. Gray, 1831): црноушеста луња;
:Сибир, околу Хималаите до северна Индија, северна Индокина и јужна Кина; Јапонија. Птиците од северниот дел се селат зиме во Персискиот Залив и јужна Азија;
*''Milvus migrans govinda'' (Sykes, 1832): мала индиска луња;
:источен Пакистан на исток, преку тропска Индија и Шри Ланка до Индокина. Постојан жител;*''Milvus migrans affinis'' (Gould, 1838):
:Австралија;
*''Milvus migrans formosanus'' (Kuroda, 1920): тајванска луња;
:Тајван, постојан жител.
2 Распространетост
Видот е распространет низ Европа, Азија, Африка и Австралија. Птиците од умерените краишта се преселници, а оние од тропските краишта се постојани жители.
3 Опис
Црната луња се разликува од црвената луња по тоа штоо е малку помала, што има помалку лисеста опашка која се забележува во лет, и претежно темно перје, без пувкасти делови. Половите се слични. Одозгора е кафеав, но главата и вратот се посветли. Дамката зад окото изгледа потемно. Пердувите за летање одозгора се црни, пердувите имаат темни вкрстени линии и се шарени во основа. Долните делови на телото се бледо кафеава боја, кои стануваат посветли кон брадата. Пердувите на телото имаат темни линии, што му дава набразден изглед. Очите му се жолти, а клунот црн. Нозете му се жолти, а канџите црни. Тие имаат карактеристичен писклив свиреж проследен со брз повик како ’ржење.
4 Поведение
4.1 Исхрана
Црната луња најчесто се гледа како лебди и плови на термалните струења додека бараат храна. Лета стабилно, со леснотија, спретно менувајќи ги насоките. Ќе се насочат надолу со спуштени нозе за да го грабнат пленот: риби, отпадоци од храна и мрши. Опортунисти во исхраната, јадат сè што нуди околината, како птици, лилјаци и влекачи. Ги привлекува чадот и огнот од каде го начекуваат пленот кој бега. Ова поведение го создаде верувањето кај некои австралиски научници дека црната луња намерно зема запалени гранки и ги фрла во сувата трева за да предизвика пожар. Во Индија, видот е многу добро адаптиран за живот во густо населени градови. Голем број од нив може да се видат како лебдат на небото. Некаде, дури, набрзина ќе украдат храна што ја држат луѓето во раце.
4.2 Јато
Во зима, црната луња формира големи колонии со седала. Јатото може прво да лета наоколу, пред да одлучи каде да се смести. Кога се селат, повеќе од другите грабливки имаат тенденција да формираат јато, особено пред да поминат некоја поголема вода. Во Индија, подвидот ''govinda'' покажува големи сезонски преселби, со најбројни јата во периодот од јули до октомври. Овие локални движења ги прави заради долгата сезона на дождови.
4.3 Размножување
Сезоната на парење во Индија започнува на зима, за младенчињата да се оперјат пред монсуните.
Гнездото претставува тркалезна платформа од гранчиња и партали, поставена на дрво. Гнездата може да ги користат и по неколку години. Европските птици гнездат лете. Птиците во италијанските Алпи, гнездат близу до вода, на стрмни карпи или високи дрвја. Свртеноста на гнездото зависи од правецот на ветрот и паѓањето на дождот. Некои гнезда ги украсуваат со светли материјали, како бела пластика, а студија од Шпанија сугерира дека тоа го прават за да ги држи понастрана останатите луњи. По спарувањето, мажјакот често копулира со женката. На незаштитените женки може да им пријдат други мажјаци и копулацијата со други женки е честа.
И мажјакот и женката имаат улога во градењето на гнездото, инкубацијата и грижата за малечките. Вообичаено несат 2, а понекогаш 3 јајца. Квачењето трае различно, обично од 30 до 40 дена. Во Индија и повеќе, до два месеца. Пилињата на европските популации побрзо се оперјуваат. Грижата за младенчињата е забрзана на местата каде птиците треба се селат.
Скоро изведените пилиња имаат старински пердувчиња на грбот и црни околу очите, а пувкасти на главата, вратот и одоздола. Тие се заменуваат со кафеавкастосиви втори долни пердуви. Ваквите им изникнуваат по 9 до 22 дена на целото тело, освен на врвот од главата. Пердувите на телото почнуваат да се појавуваат по 18 до 22 дена, а на главата стануваат забележливи од 24 до 29 ден. Младенчињата првично се хранат со храна што ќе падне на дното на гнездото и започнува да го раскинува месото по 33-39 дена. Тие се во состојба да стојат на нозе по 17-19 дена, а започнуваат да мавтаат со крилјата по 27-31 ден. По 50 дена ќе почнат да се движат во близина на гнездото. Птиците се способни за размножување по втората година. Родителите го бранат гнездото и агресивно ги напаѓаат натрапниците. И луѓето што се приближуваат до гнездото ќе бидат нападнати со нагли спустови.
5 Поврзано
* Црна луња