Прв долен секач

Прв долен (средиштен) секач или прв долен резец (|dens incisivus primus inferior) — најмалиот стален заб на човечкото забало, сместен непосредно до медијалната линија во двата квадранта на долниот забен лак. Многу потсетува на долниот латерален секач, кој е само малку помал од него и покажува билатерална симетрија на круната и коренот, што е единствена појава кај сталните заби. Обично има облик на длето, што ја нагласува нејзината улога во џвакањето („подвижното сечило“ на забалото) и се затвора со горните секачи што ги надополнува во функцијата. Постојат два долни средишни секачи, кои се означуваат на следниов начин:
*''стален долен десен прв секач – 41'' ;
*''стален долен лев прв секач – 31'' .
1 Круна
Круната на забот има облик на длето, што одговара на функцијата на гризење и сечење на залакот. Се опишува од пет различни аспекти: лабијален, јазичен, два проксимални и инцизален.
1.1 Лабијален аспект
Лабијалната површина има облик на правоаголник (со изразена билатерална симетрија) и инцизална и среднина третина се обично рамни, додека цервикалната е благо конвексна. Се среќаваат развојни депресии, иако ретко, а линиите на превиткување обично не се присутни (за разлика од горните секачи).
Проксималните рабови на лабијалната површина се рамни и благо конвергираат кон вратот на забот, а висината на контурата се наоѓа во близина на сечивниот раб. На инцизалниот раб се среќаваат три кумулуси (овални екстензии на глеѓта), кои исчезнуваат со текот на времето поради абразија и инцизалниот гребен станува инцизална површина. Цервикалната линија е симетрично конвексна кон врвот на коренот на забот.
1.2 Лингвален аспект
Оралната површина има триаголен облик, со основа во пределот на сечивниот раб. Таа е потесна од лабијалната, бидејќи проксималните површини (мезијални и дистални) се спојуваат кон оралната. Тој е малку вдлабнат во средината и инцизалните третини и содржи јазична јама (|fossa lingualis s. dentalis), ограничен со маргинални гребени. Цервикалната третина е конвексна и содржи цинкулум, малку помалку истакнат од антагонистичките заби .
Проксималните и инцизалните профили се слични како лабилјални површини, а цервикалната линија покажува малку посилна конвексност. Оваа површина е специфична по тоа што на неа често се таложи забен камен и конкременти, поради екскреторните канали на плунковните жлезди, кои се наоѓаат во непосредна близина - на подот на усната шуплина.
1.3 Проксимален аспект
Мезијалната и дисталната површина имаат облик на триаголник со основата во цервикалниот предел и врв кон сечилниот раб. Тие се многу слични по облик и големина, поради билатералната симетрија, освен мезијално поизразената конвексност на цервикалната линија (што се користи за разликување).
Лабијалниот профил е конвексен, а лингвалниот конкавен или рамен во средната и инцизалната, и конвексен во цервикалната третина на забите. Инцизалната површина е рамна и навалена орално. Контактните зони се на иста висина и се наоѓаат во инцизалната третина.
1.4 Инцизален аспект
Гледано од инцизален аспект, забот има четириаголен облик и повеќе се гледа лабијалната површина, а цинкулумот е малку поместен дистално (што исто така се користи за разликување на левиот од десниот заб).
2 Врат
Вратот на забот (|collum dentis) содржи глеѓно-цементен спој (цервикална линија) кој има конвексен облик на сите четири површини.
3 Корен
Корен на заблот (|radix dentis) е еднокрак и прав, или е наклонет дистално (иако ретко). Има облик на купа и е малку поширок кога се гледа од проксимален аспект. На мезијалните и дисталните страни се гледаат надолжни лонгитудални бразди, кои ги делат на два сегменти. На попречен пресек е овален или правоаголен со заоблени агли.
4 Димензии
Прв долен секач
Мезио-дистална ширина, Лабио-лингвална ширина, Висина на круната, Должина на коренот, Вкупна должина на забите
5,0, 6,0, 9,0, 12,5, 21,5
5 Развој на забите
Почеток на калцификација, Целосно образувана круна, Никнување, Целосен раст на коренот
3-4 месеци, 4-5 години, 6-7 години, 9 години
6 Варијации
Варијациите и аномалиите се многу ретки кај долните секачи, а кога се присутни тие обично се однесуваат на:
* степенот на инклинација (наклон) на лабијалната површина,
* појавата на кумулус и
* закривеност или бифуркација на коренот.
7 Поврзано
* Кариес