Брагит

Брагит — сулфиден минерал од платина, паладиум и никел со хемиска формула: (Pt, Pd, Ni)S. Тој е густ ( специфична тежина 10), челично сив, непроѕирен минерал кој кристализира во тетрагоналниот кристален систем. Тој е централниот член во крајните членови на платинската група куперит и висоцкит.
Првпат е опишан во 1932 година за појава во магматскиот комплекс Бушвелд во Јужна Африка. Неговото име доаѓа од Вилијам Хенри Браг (1862–1942) и неговиот син, Вилијам Лоренс Браг (1890–1971). Тоа е првиот минерал откриен со помош на рендгенски зраци.
Се јавува како магматски сегрегации во слоевити магматски интрузии како што се Бушвелд, магматскиот комплекс Стилвотер, магматскиот комплекс Лак де Ил, интрузивот на островот Рум, Големиот Дајк и многу други. Тој е еден од најчестите минерали од платинската група.
1 Композиција
Составот на брагит е помеѓу крајните елементи богати со платина куперит и богати со паладиум висоцкит во цврст раствор и затоа се смета за од примарна економска важност како руда за двата скапоцени метали. Брагитот, како и висоцкитот, биле именувани пред да се дознаат фазните односи во системот Pt-Pd-S и пред обемните анализи на микросонди што се сега достапни. Користејќи анализи на електронски сонди, просечните пропорции за метал во структурата на сулфидот биле утврдени на 64 проценти Pt, 27 проценти Pd и 14 проценти Ni. Врз основа на содржината на единечната ќелија, ова се приближува на Pt<sub>5</sub>Pd<sub>2</sub>NiS<sub>8</sub>.
2 Геолошка појава
Минералите од платинската група се јавуваат на многу места низ целиот свет во слоевити мафични и ултрамафични интрузии формирани на високи магматски температури, како што се наоѓалиштата на Големиот Меренски гребен во Бушвелд Игнејскиот комплекс во покраината Трансвал, Јужна Африка и Прекамбрискиот Стилвотерски комплекс во Монтана. Брагитот е пронајден и како еуедарски зрна во платинско-железни грутки од алувијални наоѓалишта во источен Мадагаскар. Можните извори за овие грутки може да се проследат до ултрамафични фации составени првенствено од пироксенити, перидотит и серпентин, како и тремолит и сапуница. Во раствор, куперитот ја формира првата цврста материја на нешто над 1100 °C, брагит на околу 1000 °C, и на крај високоскит на температури под 900 °C. Количината на брагит варира во секој даден PGM комплекс. Просечно изнесува 35,9 волуменски проценти во Западен Трансвал, додека рудникот Аток Платинум во Бушвелд се гордее со 60 волуменски проценти.
3 Атомска структура
Брагитот е тетрагонален минерал со растојание на решетката a = 6,38, c = 6,57 Å, Z = 8 и агли меѓу оските α = β = γ = 90° со симетрија на просторната група P4<sub>1</sub>/m. Јонски врски се формираат помеѓу X и Z местата, но брагитот, исто така, има тенденција да покажува метални карактеристики на поврзување. Општата сулфидна структура е X<sub>m</sub>Z<sub>n</sub>, каде што X ги претставува металните елементи, а Z неметалниот елемент. Во брагитската структура, Z местото секогаш е исполнето со сулфур со полнеж од 2<sup>−</sup>. Поради нарушувања во структурата, X местото може да варира по големина и е исполнето со Pd, Pt или Ni, секој со полнеж од 2<sup>+</sup>.
4 Физички својства
Брагитот изгледа челично сив до сребрено бел со голо око. Кога се гледа низ петрографски микроскоп, под рамномерна поларизирана светлина, брагитот е бел, малку дворефлектен и нема рефлектантен плеохроизам. Набљудувајќи го помеѓу вкрстени полари, неговата анизотропија е јасна во воздух и се карактеризира со пурпурно-сива до кафеаво-сива нијанса. Има релативно големи кристали (до 8 милиметри долги) кои не се невообичаени за брагит, а нивното кршењето е вообичаено. Брагитот има измерена специфична тежина од 10 и пресметана специфична тежина од 9,383. Ретко се забележува збратимување. Откриено е дека брагитот има вредности на микроиндентација VHN кои се движат од 973–1015.
5 Откривање и именување
Банистер и Хеј го откриле и именувале брагит во 1932 година. Тоа е првиот минерал откриен само со рендгенски методи и затоа е именуван во чест на Сер Вилијам Хенри Брег и Сер Вилијам Лоренс Брег од Универзитетот во Кембриџ; двајцата биле пионери во рендгенското истражување на кристалите.