Бездомништво во Грција

Мерките за штедење и тековната фискална криза значително го поттикнаал порастот на бездомниците во Грција во 21 век. Случаите на бездомници се доминантно концентрирани во градот Атина. Бездомништвото останува релативно недоволно испитувана област на социјалната политика во Грција, при што првото организирано пребројување за бездомниците се одржало во мај 2018 година. Владите и непрофитните организации направиле напори да се спротивстават на овој феномен.
1 Дефиниција
Дефиницијата за бездомништво била запишана во националното законодавство на Грција во текот на 2012 година. Членот 29 од Законот 4052 вклучува две дефиниции. Според првата, бездомници се „''сите лица кои легално живеат во земјата, кои немаат пристап или имаат небезбеден пристап до доволно станови во приватна сопственост, изнајмени или доделени кои ги исполнуваат бараните спецификации и имаат основни услуги за вода и електрична енергија''“. Според втората, терминот бездомник ги вклучува оние кои живеат во привремени установи, хостели, на улица или „''друго несоодветно сместување''“.
2 Историска позадина и причини
2.1 Неолиберализам
Фаворизирањето на слободниот пазар станало пвеќе присутно во Јужна Европа во текот на доцните 1980-ти, како и во 1990-тите, манифестирајќи се како кратења на социјалната благосостојба и дерегулација на урбаниот развој. Пред ова, владата постојано ја охрабрувала сопственоста од мал обем како добро на слободен пазар. Градењето без градежна дозвола станало вообичаено и ранливите групи се потпирале на добротворни организации или верски тела за поддршка. Заштитата на домувањето станало идентификувано како уставно право во 1980-тите, но не беа направени релевантни политички случувања. Обезбедувањето на семејството во Грција има голема улога во моделот на благосостојба на местото на владата, бидејќи ставовите во врска со светоста на бракот и солидарноста меѓу генерациите се поизразени во Грција од другите нации. Овие вредности ги охрабриле семејствата да ги засолнат членовите, особено женските членови, да не се соочат со бездомништво, додека оние без роднински врски биле дополнително вкоренети. Либерализацијата на пазарот на трудот и либерализацијата на пазарот на услуги биле меѓу инструментите донесени како одговор на конкурентноста во 2010 година. Во поново време, зголемувањето на изнајмувањата на Airbnb во урбаните центри и туристичките области ги зголемило просечните цени на киријата, што им отежнува на местните жители да пронајдат адекватни сместувачки аранжмани.
2.2 Фискална криза
Нискиот извоз и распространетата корупција довеле до слаба економија по Летните олимписки игри во 2004 година. Подоцнежниот јавен дефицит бил неутрализиран со задолжување, но Глобалната финансиска криза од 2007-2008 година ги направила пазарите покревки и Грција била принудена дополнително да се задолжува од глобалните пазари со повисоки каматни стапки. Грчкиот долг во однос на БДП достигнал 109,4% во 2008 година, а државните приходи стагнирале во текот на 2001-2007 година. Новата влада во 2009 година ја претставила вистинската големина на буџетскиот дефицит кој изнесувал 15,2% од БДП. Пазарите ја загубиле довербата во националната економија. Соочена со банкрот во 2010 година, Грција потпишала три Меморандуми инаку познати како договори за спас во неуспешниот обид да се стабилизира економијата. Грција добила економска помош од три меѓународни кредитори - Европската Унија, Европската централна банка и Меѓународниот монетарен фонд во 2010, 2012 и 2015 година соодветно. Условите на структурните реформи и мерките за штедење значеле дека приходот, пензиите, невработеноста, заштедите и другите економски фактори биле засегнати. Владата ги зголемила даноците како ДДВ и ги намалила јавните трошоци. Трошоците за националниот здравствен систем и намалувањата на пензиите и социјалните бенефиции, исто така, се случиле, што го намалило нивото на расположливиот приход за многу Грци. Невработеноста се зголемила на 27,5% во декември 2013 година, при што вкупниот број на невработени достигнал 1.363.137. 24% од домаќинствата не биле во можност да ги отплатат ратите или киријата од хипотеката. Значајната даночна задолженост на приватните домаќинства поттикнало запленување на банкарски сметки и на крајот одземање на станови. Како резултат на тоа, населението бездомници се зголемило од 11.000 луѓе во 2009 година на 40.000 луѓе во 2016 година.
3 Категории
Непрофитната организација „Климака“ го вовела терминот „''нео-бездомништво''“ како опис на состојбата на различното население на луѓе кои останало без покрив над главата поради фискалната криза во Грција. Идентификувала три главни категории во кои може да се поделат бездомниците Грци.
3.1 Комбинација на фактори
Бездомниците кои доживеале невработеност и ниски приходи, недостаток на мрежи за поддршка и проблеми со менталното здравје (често придружени со коцкање, злоупотреба на дрога или алкохол) биле ставени во оваа категорија. Тие често се бездомници долг временски период и имаат нарушувања на менталното здравје. Од 2018 година, малолетниците без придружба имаат 1.191 на располагање засолништа и станови во Грција, со 2.485 на списокот на чекање. Исто така е зголемен и бројот на луѓе кои престојуваат во станови без греење или струја или се иселуваат. Националното претпријатие за електрична енергија објавило соопштение во 2016 година во кое се проценува дека 350.000 клиенти имале долгови во вкупна вредност од приближно 1 милијарда евра.
3.2 „Новиот бездомник“
20% од т.н. нови бездомници поседуваат високообразовни квалификации. Голем дел од нив порано биле вработени во техничката, градежната или туристичката индустрија и биле навикнати на соодветни животни стандарди. Тие обично немаат тешки психолошки нарушувања или вмешаност во деликвенција и имаат поголем потенцијал за социјална реинтеграција од „''традиционалните''“ бездомници.
3.3 Имигранти, баратели на азил и бегалци
Имигрантите и бегалците кои преминуваат во постојан престој се соочуваат со пренатрупаност и несоодветни услови за домување. Речиси 95% од отпуштените мигранти од Затворот за млади престапници немаат понатамошно решение за домување. Бегалците кои ги преминале грчко-македонските граници по договорот ЕУ-Турција од 2016 година биле раселени и барале сместување во кампови, атлетски терени, аеродроми и пристаништа. Во септември 2018 година, 32.189 мигранти или лица кои барале меѓународна заштита во Грција престојувале во 34 отворени прифатни објекти и центри за идентификација низ цела Грција. Од оваа бројка, на околу 18.000 Турци им бил забранет понатамошен влез на островите во Егејското Море, кои имале можност да се сместат во логори и притвори. ''Racist Violence Recording Network'' забележал зголемување на насилните напади врз мигрантите и бегалците, припишувајќи некои на станбени прашања
3.4 Улични деца
Активноста на децата на улица во Грција е силно поврзана со трговијата со луѓе. Во 2003 година, децата на улица лоцирани во државните установи исчезнале. Се смета дека исчезнувањето е поврзано со трговија со луѓе. Бројките се намалиле во последниве години, а Грција презела „''законски дејствија за криминализирање на трговијата со луѓе и поврзаните злосторства''“, иако Амнести интернешенел објавил дека проблемот сè уште постои и дека има неуспех во заштитата на владата и правдата на децата жртви на трговија со луѓе. Питачењето и другите улични активности се забранети во Грција од 2003 година, но неодамнешното зголемување на невработеноста го зголемило и нивото на овие акции. Постојат малку програми за раселените деца во Грција, кои создале проблем со децата на улица во раните 2000-ти. Давањето згрижувачки родители на деца со посебни потреби не е нешто што грчката влада го направила, што довело до поголем број на физички или ментално хендикепирани деца на улица. Исто така, постојат пречки за вработените и сиромашните родители во Грција што ги прави поспремни да ги принудат своите деца на улица. На пример, на децата без родители им се даваат финансиски бенефиции, но доколку живеат во државни објекти, тие не можат да ги добијат овие бенефиции. За вработените родители да добијат владини субвенции, тие често мора да имаат повеќе од едно дете.
4 Ефекти
4.1 Психолошки
Повисоките стапки на нарушувања на менталното здравје биле забележани кај бездомното грчко население во споредба со оние кои не се бездомници. Оние кои се невработени во Грција имаат двојно поголема веројатност да доживеат ментални здравствени проблеми од оние кои се вработени. Академиците спровеле мали меѓународни невропсихијатриски интервјуа на 254 бездомници во Атина во 2013 година, и откриле дека 16,1% од учесниците имале нарушувања на расположението, 11,8% имале анксиозни нарушувања и 13,0% имале психотични нарушувања. Жените искусиле повисоки стапки на овие нарушувања. Овие нарушувања понекогаш се вкрстуваат со злоупотреба на супстанции, при што 5,5% наведуваат зависност од алкохол (сите од нив мажи) и 6,3% навеле злоупотреба на дрога. Да се биде постар и да се живее на улица повеќе месеци ја зголемило веројатноста за развој на психијатриски нарушувања. Грците кои се соочуваат со бездомништво, исто така, имаат тенденција да недоволно ги користат услугите за ментално здравје и обично не контактираат со психијатриски служби.
4.2 Демографски
Заканата од бездомништво, делумно, предизвикала демографски промени, придонесувајќи за лошите економски услови. Било забележано влошување на наталитетот од 3,9% поради високите трошоци. Бил интензивиран и феноменот на одлив на мозоци, при што 350.000 до 427.000 Грци емигрирале заради можности за вработување. Симеон Мавридис ја споменува како „изгубена генерација“ на граѓани родени во 1980-тите и 1990-тите години, што влијаело на продуктивноста и системот на социјално осигурување.
4.3 Услови за живеење
Еден од десет бездомници Грци побарале засолниште во автомобил, додека секој седми ја посетил болницата барем еднаш за да преноќи. За 52,4%, пристапот до храна не е дневен проблем, а 47,1% сметаат дека облеката не е проблем. Било откриено дека 41% укажуваат дека е проблем да се најде место за миење или капење. Околу половина од бездомните Грци живеат со 0 и 20 евра месечно ниво. За време на транспирацијата на економската криза, до Националниот центар за социјална солидарност биле упатени зголемени повици за семејно насилство и прашања за социјална помош, како и неочекувани кризи. Речиси половина милион Грци често ги посетуваат народните кујни организирани од Грчката црква.
4.4 Неформално домување
Побарувачката за недостапен урбан простор довела до неформална градба и непланиран станбен развој во области кои традиционално се наменети за земјоделско и шумско земјиште. Бездомништвото и неможноста да се платат неформалните живеалишта во големите градови како Атина, придонело за овој процес на распространетост во урбаните средини, кој довел до закани за биолошката разновидност, опустинувањето и локалната контаминација на водата. Од 2009 година, околу 3.000 нови објекти без дозвола биле легализирани и интегрирани во урбаниот систем.
5 Напори за помош на бездомниците
5.1 Влада
Биле спроведени некои регулаторни практики за да им се помогне на бездомниците, а други се уште се во тек. Големите американски влијанија врз политиката резултирале со два главни пристапи, „''скалилата на транзицијата''“ и „Прво домување“. Првата работи под претпоставка дека обезбедувањето на подобрени нивоа на привремено сместување треба да доведе до трајно домување, додека второто претпоставува дека може да се користат и други социјални услуги за да се овласти лицето да постигне сигурност. Програмата за домување и реинтеграција била создадена во фискалната средина под притисок во 2013 година, со 9,25 милиони евра доделени на општините, невладините организации, регионалните власти и црковните фондации. Оттогаш, во 2018 година била воспоставена Национална стратегија за бездомништво со цел да се забележат годишните цели за намалување, да се ажурира релевантното законодавство и да се создаде посебен подмеханизам за соработка со засегнатите страни.
Поголемиот дел од бездомниците не можат да добијат бенефиции за невработеност поради неможноста да се усогласат со бирократските процеси. Тие вклучуваат обезбедување документ или потврда од Даночната служба, сметки за јавни комунални услуги, сметки за фиксен телефон или копии од официјален договор за закуп. Некои практики поврзани со бездомништвото се криминализирани, особено забраната за питачење според членот 407 од Кривичниот законик
5.2 Општини
На местно ниво, властите започнале да стануваат оперативни центри за различни социјални услуги, вклучувајќи регулација на јавниот простор, препознавање на корисници за помош за домување и поддршка за финансиски ранливи луѓе. Општините соработувале со непрофитни организации, создавајќи „''Дневни центри''“ и „''Ноќни засолништа''“, како и да ги интегрираат услугите за бездомници во нивните планови. Тие продолжуваат со признавањето на бездомништвото како социјално прашање со потреба да се реши во рамките на оската 9 од Структурните фондови 2014-2020 година. Други практики што ги обезбедуваат општините вклучуваат издавање здравствени картони за оние кои се неосигурени, доделување надоместоци и испитување на условите за живот на децата со судски налози за малолетници.
5.3 Непрофитни организации
Неколку непрофитни организации обезбедуваат услуги за бездомното население. Добротворната организација „Емфасис“ им помага на околу 110 волонтери во Атина кои даваат совети за пристап до социјална помош и распространуваат храна, ќебиња, книги и други основни добра. Друга невладина организација наречена „Праксис“ води дневен центар кој им овозможува на луѓето да ги перат алиштата, да се истушираат и да спијат во кревет. Списанието „Шедија“ има за цел да обезбеди алтернатива за питачење за повеќе од 140 луѓе со тоа што половина од приходите ќе ги префрли на продавачите бездомници. Во Атина постојат четири засолништа за самохрани жени бегалки со деца управувани од Националниот центар за социјална солидарност, покрај 19-те засолништа што ги води Генералниот секретаријат за родова еднаквост.