Бугарска легија

Бугарската легија во Србија е историски значајна доброволна воена формација, создадена од бугарски емигранти во Белград во втората половина на 19 век, со цел борба против османската власт на Балканот и ослободување на бугарскиот народ. Легијата е формирана двапати – во 1862 и 1867 година – и двата пати е распуштена поради политички и дипломатски причини.
1 Историски контекст
Во 19 век, Бугарија е под османска власт, а голем број бугарски емигранти, главно интелектуалци и револуционери, бараат засолниште во соседните земји како Србија и Романија. Србија, која во тоа време е автономно кнежевство во рамките на Османската Империја, станува центар за бугарската емиграција, особено во Белград. Оваа средина создава услови за формирање на револуционерни организации, кои имаат за цел координирани акции против османската власт. Бугарската легија е пример за вакво движење, кое се стреми да ги обедини напорите на Бугарите и Србите во борбата за ослободување на Балканот.
2 Прва бугарска легија (1862)
2.1 Основање и раководство
Првата бугарска легија е основана во 1862 година од Георги Раковски, еден од најистакнатите бугарски револуционери и идеолози на националноослободителното движење. Раковски, кој е политички емигрант во Србија, склучува договор со српската влада, која во тоа време подготвува планови за војна против Османската Империја. Србија гледа во бугарските доброволци потенцијални сојузници во борбата против заедничкиот непријател. Легијата е формирана во Белград и привлекува бугарски доброволци, меѓу кои се и познати личности како Васил Левски, Илија војвода и Љубен Каравелов.
2.2 Цели и организација
Главната цел на Првата бугарска легија е да се подготви вооружена сила способна да учествува во востание против османската власт. Легијата е организирана по воен модел, со обука и дисциплина, а нејзините членови се обучувани во Белград под надзор на српски воени инструктори. Раковски ја гледа легијата како јадро на идна бугарска револуционерна армија, која би можела да покрене масовно востание во Бугарија.
2.3 Активности
Легијата учествува во неколку помали акции, но нејзината активност е ограничена поради дипломатски притисоци. Во 1862 година, тензиите меѓу Србија и Османската Империја ескалираат, особено по бомбардирањето на Белград од страна на османските сили. Ова го забрзува формирањето на легијата, но и доведува до нејзино распуштање. Османската Империја врши притисок врз Србија да ја прекине поддршката за бугарските револуционери, што резултира со распуштање на легијата кон крајот на 1862 година.
3 Втора бугарска легија (1867-1868)
3.1 Повторно формирање
По неуспехот на Првата легија, идејата за создавање на бугарска воена формација во Србија продолжува да живее. Во 1867 година, Втората бугарска легија е формирана под раководство на Панајот Хитов и Васил Левски, со поддршка од српската влада. Оваа легија е создадена во контекст на зголемените тензии меѓу Србија и Османската Империја, како и на подготовките за Балкански сојуз против османската власт.
3.2 Цели и активности
Втората легија има слични цели како и првата – подготовка на вооружени сили за ослободување на Бугарија. Овој пат, акцентот е ставен на поголема координација со другите балкански народи, особено со Србите и Црногорците. Легијата привлекува повеќе доброволци, вклучувајќи и млади Бугари од емиграцијата, но и од териториите под османска власт. Во 1868 година, дел од членовите на легијата, предводени од Христо Ботев и Панajот Хитов, учествуваат во походи и чети во бугарските територии, но без значителен успех.
3.3 Распуштање
Како и Првата легија, Втората бугарска легија е распуштена поради дипломатски притисоци од Османската Империја врз Србија. Српската влада, под меѓународен притисок, одлучува да ја прекине поддршката за легијата во 1868 година. Ова го принудува раководството на легијата да ги пренасочи своите напори кон други форми на револуционерна активност, како што е создавањето на Внатрешната револуционерна организација од страна на Васил Левски.
4 Значење
Бугарската легија, иако краткотрајна, има важно место во историјата на бугарското националноослободително движење. Таа е првиот обид за создавање на организирана воена формација на бугарските револуционери и поставува основа за идните востанија, вклучувајќи го и Априлското востание во 1876 година. Легијата, исто така, го зајакнува сојузништвото меѓу бугарските и српските револуционери, иако со ограничен успех поради сложените политички околности.