procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Будизмот во Русија

Будизмот во Русија ''(руски: Буддизм в России)'', историски гледано на руската територија почнава да се инкорпорира уште во раните години на XVI век кога руските истражувачи патувале и го испитувале Сибир, што сега е познато под името Руски далечен исток. Исто се смета дека индискиот крал Ашока испратил монаси во дој дел за да го шират будизмот низ целиот свет вклучувајќи го и Сибир.
1 Историја на будизмот и застапеност во Русија
Првите будизтички верувања на руско тло се прифатени некаде околу езерото Бајкал и од тука набрзина се прозирува кон околните области. На крајот на XVII век будизмот веќе е доминантна религија во Тува. Калмиците кои се доелиле од Кина по долината на реката Волга исто така проповедале будизам. Во тоа време царските авторитети биле многу толерантни кон будистите.
Според последните податоци во Рудија има повеќе извори кои ја прогнозираат бројката на будистите. Но се семта дека тие со помеѓу 0,75% - 1,1% - 1,45% односно од 1.060.333 - 1.555.155 - 2.049.977 верници. Будизмот што се практикува во Русија е Теравада и Тибетски будизам.
2 Галерија
Акче

Акче (тур. ''ак'' = бел, белa пара) — ситна турска сребрена пара, кована од времето на султанот Орхан (1326—59) до крајот на XVII век. Во почетокот вредноста на едно акче била 1/40 талири (гроша), односно 1/60 од златен алтан. Подоцна вредноста опаѓа. Големината му била 10-12мм, а тежината на акчето во почетокот била 1,07 грама, а подоцна тежината, како и вредноста опаѓала до 0,13 г. Во промет се појавувале и таканаречени ''чурук акчеси'' (нездраво, излижано или фалсификувано акче), за разлика од ''саг'' или ''халис акчеси'' (здраво, чисто акче).
Ковано е во многу ковници на Османлиското Царство, па и на балканските простори: Сараево, Сребреница, Чајниче, Белград, Ново Брдо, Кочани, Скопје и Ресен.
Во подоцниот турски паричен систем 1 акче (аспра) вредело три пари.
1 Забелешка
<sup>1</sup> Во 1431година еден млетачки дукат вредел 35 акчи, исто толку и околу 1455 година, додека 1488 година вредел 49 акчи, во 1510 година 54 акчи, а во 1590 година 120 акчи.
Грош

Грош (|Grossus, |Groschen, | grossone, | groš, | grašis, | grosz, | garas, |гроші, | gros, | грош) е назив за монета користена во неколку германски држави, како и во некои земји на Средна Европа (Бохемија, Полска итн.). Зборот доаѓа од италијанскиот збор ''denaro grosso'', или голема пара.
1 Грошот во Османлиското Царство
Во Османлиското Царство, грошот бил ситна сребрена монета со вредност од 40 пари (за споредба, една лира вредела 4.000 пари). Во 1811 година, еден османлиски грош тежел 9,60 грама и имал чистота од 46,6%, т.е. содржел 4,42 грама сребро, но со текот на времето тој постојано обезвреднувал. Така, во 1820 година, грошот тежел 6,41 грам и имал чистота од 46%, т.е. во него имало 2,95 грама сребро. Две години подоцна, грошот тежел само 4,28 грама, со чистота од 54%, така што содржел 2,32 грама сребро. Во 1822 година, вредноста на грошот била петпати помала во споредба со 1780 година, кога тој тежел 18,5 грама. Инаку, во старите ракописни книги во Македонија, вредноста на грошот секогаш била изразена во неговата куповна моќ, а многу ретко во некоја друга валута. На пример, во 1838 година, Ѓурчин Кокале купил пет книги од манастирот Лисокој за седум гроша, или 12 минеи за 81 грош. Во записите од 1741 година е наведено дека едно јагне вредело три гроша, а ока сол се продавала за пет гроша, додека шест години подоцна некој јеромонах купил четири книги за пет гроша. Во 1875 година, една ока слама се продавала за еден грош, додека во 1818 година некој монах запишал дека „едно јагне се продаде за пет гроша“. Слично на тоа, на маргините на едно евангелие од 1879 година било запишано дека „тогаш беше евтина овцата, сосе јагне се даваше за 120 гроша, а само јагне 60 гроша, маслото 20, сирењето 10 гроша, пресното 6 гроша, урдата 5 гроша, месото јагнешко до 8 гроша, јарешко 5 гроша“. Според бугарски извори, во 1880 година, платата на судија изнесувала 1.500 гроша, а еден квалитетен леб чинел два гроша.
Форд Филд

Форд Филд (|Ford Field) е фудбал стадион во Детроит, Мичиген. На него играат Детроит Лајонс од НФЛ. Стадионот се наоѓа во Даунтаун Детроит, до Комерика Парк. Неговиот максимален капацитет изнесува 65 000 - 80 000 гледачи. Главните архитекти задолжен за неговата изградба биле СХГ, Росети Архитекти, и Хамилтон Андерсон Асосијетс.
Муромски јазик

Муромскиот јазик бил дел од групата на угрофински јазици што го зборувале Муромците во муромскиот регион во Русија. Многу малку се знае за овој јазик но се претпоставува дека бил сличен со мордвинските јазици- мокшански јазик и ерзјански јазик. Исчезнал во средновековието и најверојатно биле асимилирани од Словените.
Мерјански јазик

Мерјански јазик — мртов јазик дел од групата на угрофински јазици што го говореле Мерјанците. Тие живееле во денешен Јарослављ северозападно од Москва. Многу малку се знае за овој јазик освен неколку лексички и тополошки поими. Се претпоставува дека јазикот е исчезнат за време на Средновековието и Мерјанците биле словенизирани.
Ду Понт Моторс

Ду Понт Моторс (|Du Pont Motors) била фирма основана од Е. Пол ду Понт со цел на производство на бродски мотори за Антантата во Првата светска војна. По војната, Ду Понт Моторс започнале со производство на висококвалитетни луксузни автомобили.
Финансиите му дозволувале на Е. Пол ду Понт да вработува висококвалитетни конструктори, дизајнери и раководен кадар. Првиот автомобил на Ду Понт, наречен Модел А, бил прикажан во 1919 на Меѓународниот салон во хотелот Комодор во Њујорк (влезот бил исклучиво со покани, бидејќи овој настан бил само за богатите, како и најдобрите произведувачи и каросеристи). Во 1928 г. излегол и Модел G, со 5,3 литарски бочно-вентилски 8-цилиндричен праволиниски мотор со 125 КС.
Помеѓу 1919 и 1931, Ду Понт произвеле само околу 600 втомобили, од кои највеќето денес не се зачувани. Тие се споредувале со луксузни марки како Пакард, Кадилак, па дури и Дизенберг, и биле прочуени по својот квалитет и стил. Меѓу нивната клиентела се вбројуваат и Мери Пикфорд, Даглас Фербенкс, Вил Роџерс и Џек Демпси. Фирмата банкротирала во 1932 и се припоила кон мотоциклите Индијан кога Е. Пол ду Понт ја купил фирмата Индијан.
1 Поврзано
* Ду Понт (семејство)
* Список на поранешни американски автомобилски марки
Сињорија (Фиренца)

Сињорија (итал. ''Signoria'') била владата (управата) на средновековна и ренесансна Фиренца. Таа се состоела од девет членови, наречени „приори“ , кои биле избирани од членовите на еснафите во градот: шест биле од поважните еснафи, а двајца од помалите. Деветтиот член бил гонфалониерот.
1 Избор на членови
Имињата на сите членови на еснафите со возраст од над 30 години се ставале во осум кожни торби наречени „''борзе''“. Секои два месеца овие торби се земале од црквата Санта Кроче, каде што се чувале, и биле церемонијално влечени со ждрепка. Квалификувани за функцијата биле само оние кои не биле во долгови, не служеле скоро, и не биле некако поврзани со веќе извлечените имиња.
2 Служба во Сињоријата
Веднаш по изборот, деветте членови требале да се преселат во Палатата на Сињоријата (Палацо Векјо), каде живееле два месеци додека служеле. Тие биле плаќани скромно, колку да си ги покријат трошоците, и им биле доделувани слуги во зелени ливреи. Униформата на приорите се состоела од алов капут поставен со ермелин и со ермелински јаки и ракави.
При вршењето на управните должности, Сигориајта морала да консултира два други избрани совети под колективен назив „''колегии''“. Првиот бил „''Додичи Буономини''“ со дваесет члена, додека вториот, „''Седичи Гонфалониере''“, се состоел од шеснаесет лица. По потреба се бирале и други совети како Воената десетка, Безбедната осмица и Трговската шесторка.
3 Поврзано
* Гонфалониер
* Фирентински еснафи
de:Signoria
hu:Signoria
it:Signoria
ja:シニョリーア
Мешчерски јазик

Мешчерскиот бил дел од групата на угрофински јазици што го зборувале Мешчерците во денешниот регион околу реката Ока во Русија. Многу малку се знае за овој исчезнат јазик но се тврди дека бил сличен со останатите мордвински јазици - ерзјански јазик и мокшански јазик. Јазикот најверојатно исчезнал во 16 век.
Ијасент Риго

Ијасент Риго (фр. ''Hyacinthe Rigaud'' или ''Hiacint Riagau''; – , ) — истакнат француски барокен сликар од каталонско потекло.
Роден е како Жасинт Риго и Рос во Перпињан, кој набргу по неговото раѓање потпаднал под француска власт со Пиринејскиот мировен договор.
Во 1682 Риго ја освоил Римската награда за сликарство.
Риго бил најважниот сликар на портрети за време на владеењето на кралот Луј XIV. Неговиот инстинкт за импресивни пози и величествени претставувања точно се совпаѓал со вкусовите на неговите клиенти - кралски семејства, амбасадори, свештеници, дворјани и финансиери.
Во неговите слики со голема прецизност ги доловувал ликовите, облеката и позадинските детали, па затоа неговите слики се сметаат за точни сведоштва за тогашната мода и стил на облекување. Риго бил мајстор на барокниот стил. Неговото најпознато дело е портретот на кралот Луј XIV (1701) кој денес е сместен во Лувр, Париз, како и втор примерок од истиот портрет, исто така порачан од кралот, кој денес краси еден од ѕидовите во Версај.
Во 1709 тој бил прогласен за благородник од страна на неговиот роден град Перпињан. Во 1727 бил прогласен за витез со орден на Редот на Свети Михаил.
Меѓународно фонетско здружение

Меѓународната фонетска асоцијација или МФА (англ. ''International Phonetic Association'', ''IPA'') е организација која се занимава со научно проучување на фонетиката и разните практични примена на таа наука. Најголемиот придонес на оваа организација кон фонетиката е создавањето на меѓународната фонетска азбука—стандард на нотација (бележење) за фонетски приказ на сите јазици во светот. Акронимот МФА (''IPA'') се употребува како за оваа асоцијација, така и нејзината азбука.
Асоцијацијата издава и свое списание, со наслов „''Journal of the International Phonetic Association''“.
1 Историја
Во 1886 г. во Париз, мала група на предавачи на јазик формирале асоцијација со цел на промовирање на употребата на фонетска нотација за странските јазици во училиштата, со цел да се помогне на учениците точно и правилно да ги усвојуваат изговорите на тие јазици, како и да се помогне со читањето при описменувањето на малите деца. Оваа група, предводена од Пол Паси, првично се нарекувала ''Dhi Fonètik Tîtcerz' Asóciécon'' (''FTA''). Во јануари 1889, асоцијацијата била преименувана во ''L'Association Phonétique des Professeurs de Langues Vivantes (AP),'' додека во 1897, името било повторно променето на ''L'Association Phonétique Internationale (API)''—што на македонски значи „Меѓународна фонетска асоцијација“ или „МФА“.
Во 1917, асоцијацијата го доживува својот врв во бројноста на членството, како и во нејзиното влијание врз образованието, кога таа броела 1751 члена во вкупно 40 земји. Првата светска војна и нејзините последици предизвикале големи пореметувања во нејзиното работење, а нивното списание престанало да се печати сѐ до 1922 г.
2 Развој на азбуката
Првичната цел на ова група била создавање на низа симболи за кои ќе можат да важат различни изговори, така што секој јазик би имал своја посебна азбука особено прилагодена за претставување на звуците во тој јазик. Подоцна било решено дека всушност идеалното решение е да постои една и единствена универзална азбука, каде еден симбол би се користел за еден глас кој може да се јави во разни јазици, па така започнал развојот на меѓународната фонетска азбука и доживеал забрзан развој кон почетокот на XX век. Оттогаш, направени се разни промени во азбуката на неколку наврати, со некои додавања и одземања на симболи, во согласност со прогресот во полето на фонетиката.
3 Испити
Започнувајќи од 1908 г., Меѓународната фонетска асоцијација одржува испити по фонетика, за чие успешно положување се доделуваат дипломи за владеење на фонетиката на англискиот, францускиот или германскиот јазик.
4 Поврзано
* Меѓународна фонетска азбука
* Список на фонетски теми
5 Библиографија
* International Phonetic Association. (1999). ''Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet''. Cambridge: Cambridge University Press.
Умолапонски јазик

Умолапонски јазик — дел од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство.. Јазикот се зборува во Шведска и Норвешка. Умолапонскиот јазик е при исчезнување бидејќи вкупно го зборуваат 10 луѓе. Јазикот се зборува покрај реката Уме.
Лапонски јазици

Лапонските јазици или самски јазици е група на јазици од угрофинското семејство што ги говорат Лапонците во северна Финска, Норвешка, Шведска и Русија. Според некои теории тие образуваат еден јазик.
1 Јазици
1.1 Западни лапонски јазици
* Јужнолапонски
* Умолапонски
* Питолапонски
* Лулолапонски
* Севернолапонски
1.2 Источни лапонски јазици
* Инарсколапонски
* Кемсколапонски (мртов)
* Сколтсколапонски
* Акалсколапонски (мртов)
* Килдинсколапонски
* Терсколапонски
Инари (езеро)

Инари ''(|Inarijärvi, севернолапонски Anárjávri, инарсколапонски Aanaarjävri, сколтсколапонски Aanarjäuˊrr, |Enare träsk, новешки Enaresjøen)'' е трето по големина езеро во Финска. Сместено е во северниот дел на провинцијата Лапонија, северно од Северниот Поларник. Езерото е на околу 117–119 метри над морското ниво. Во зимскиотпериод е замрзнато од ноември па до почетокот на јуни.
Најпознат остров е Хатумасаари ''(Hautuumaasaari) („Остров-гробје“),'' кој на древните Лапонци им служел како гробишта. Езерото има вкупно 3.000 острови и е доста богато со риба.
1 Наводи
Питолапонски јазик

Питолапонскиот јазик (арјеплог) е дел од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство.. Јазикот се зборува во Шведска и Норвешка. Јазикот е при умирање и има само околу 20 луѓе што го зборуваат јазикот на границата од Шведска.
Хомологни хромозоми

Хомологните хромозоми се хромозоми во клетките на диплоидните организми кои се спаруваат за време на мејоза како биваленти, формирајќи притоа синаптонемален комплекс. Едниот хомологен хромозом е наследен од мајката, додека другиот е наследен од таткото. Кај овие хромозоми постојат исти гени кои се наоѓаат на исти генски локуси (места), но тие можат да носат иста или различна генетска информација.
Не сум таму (филм)

„Не сум таму“ (англиски ''I'm Not There'') е биографски филм од 2007, инспириран од легендарниот пејач и текстописец Боб Дилан, а режиран од Тод Хејнз. Филмот презентира шест различни нивоа на животот на Дилан и неговата јавна личност. Неговиот лик го толкува ансамбл од глумци: Маркус Карл Френклин, Бен Вишо, Хит Леџер, Кристијан Бејл, Ричард Гир и Кејт Бланчет, кои играат ликови засновани на Дилан, но со различни имиња.
Филмот ја раскажува приказната користејќи нетрадиционални техники, слични на поетскиот наративен стил на Боб Дилан. Своето име филмот го добива од истоимената песна на Боб Дилан од 1967, која не била објавена сè до овој филм. Прифатен од критиката, „Не сум таму“ се најде на многу топ списоци на филмови за 2007.
1 Сиже
Филмот се отвора со Боб Дилан кој се качува на сцена за да свири. Кадарот се префрла на Дилан како доживува сообраќајна несреќа на мотор, што се случило во 1966 и завршува на аутопсиска маса.
Алел

Алелот (од грчки αλληλος, меѓу себе) претставува алтернативна форма на еден ген. Обично постојат по два алела за даден ген, така што алелот може да се смета за "''една половина на генот''". Двата алела се наоѓаат на двата хомологни хромозоми (еден на мајчиниот, а друг на татковиот хромозом). Се разликуваат доминантни алели (или алели од див, немутиран тип) и рецесивни (мутирани) алели. Доминантните алели се означуваат секогаш со голема буква (на пример А), додека рецесивните со мала (а). Многу е важно да се познава дали еден ген е хомозиготен (се состои од два исти-доминантни АА или рецесивни аа алели) или, пак, тој е хетерозиготен (се состои од различни, доминантно-рецесивни алели Аа). На пример, доколку црвената боја на цветот кај едно растение е одредена од доминантниот алел А, а белата боја од рецесивниот алел а, тогаш црвена боја на цветот ќе има кај единка со хомозиготни (по доминантен алел, АА) или хетерозиготни (Аа) соматски клетки, додека белата боја на цветот ќе се јави само кај единка со рецесивна генетска градба (аа). Од ова може да се заклучи дека доминантните алели се "надмоќни" над рецесивните, односно при хомозиготност по доминантен алел или хетерозиготност се изразува само својството кое е детерминирано од доминантниот алел.
Bulgaria Air

Bulgaria Air (|България Ер) е Бугарски национален авиопревозник со седиште во Софија. Оперира на 21 одредиште и главна база е аеродромот во Софија. Како подружници на Bulgaria Air постојат две помали авиокомпании, Hemus Air и Viaggio Air.
1 Историја
Авиокомпанијата беше формирана во 2002 година како наследник на пропаднатата Balkan Bulgarian Airlines. По одлуката на министерот за транспорт и комуникации, Bulgaria Air беше официјално прогласена за национален авиопревозник во Ноември 2002, и операциите ги започна на 4 Декември 2002. Bulgaria Air беше приватизирана во 2006, а новиот сопственик беше Hemus Air и група на локални компании со седиште во Софија. Целата инвестиција чинеше околу 92 милиони евра во следните 5 години.
2 Одредишта
Погледни опширно, Bulgaria Air одредишта.
3 Флота
+ Флота на Bulgaria Air
Авион, Вкупно, Патници, Одредишта, Регистрации, Забелешки
Airbus A319-100, 3, 135, ''Кратки и средни одредишта'' Европа и Близок Исток
Airbus A320-200, 3, 162, ''Кратки и средни одредишта'' Европа и Близок Исток, Влез во сервис: Септември 2008
BAe146-200, 1, 90, ''Кратки и средни одредишта'' Европа, LZ-HBZ
Embraer 190, 4, 108, ''Кратки и средни одредишта'' Европа, Близок Исток, LZ-SOF BUR VAR PLO, Ќе биде откажан Замена: Boeing 737-700
Вкупно, 11
Јужнолапонски јазик

Јужнолапонски јазик — најзападниот од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство.. Јазикот е доста загрозен, со мал број на население што го зборува и мнозинско население на овој јазик живее само во две општини во Норвешка. Вкупно население што се изјасниле како северни Лапонци се 2000 од кои само 500 го зборуваат јазикот убаво.
1 Гласови
1.1 Самогласки
, Предни, Централни, Задни
, Незаоблени, Заоблени, Незаоблени, Заоблени, Незаоблени, Заоблени
Затворени, (i), (y), (ï/i)<sup>1</sup>, (u), (o)
Средни, (e), (å)
Отворени, (æ/ä)<sup>2</sup>, (a)
Transavia.com

Transavia.com (|Трансавија) е нискобуџетна авиокомпанија од Холандија, и оперира како независна авиокомпанија од групацијата Air France-KLM. Главна база на авиокомпанијата е аеродромот Схипхол во Амстердам, додека аеродромите во Ротердам и Ајндховен се бази од второ ниво. Transavia најчесто оперира на одредишта за одмор како и чартер летови.
1 Историја
Авиокомпанијата беше формирана на крајот на 1965 година како Тransavia Limburg. Името беше сменето во 1966 година и операциите започнаа на 17 ноември 1966 година. Во 1986 година, името беше променето во Transavia Airlines. Авиокомпанијата беше прва која го искористи договорот за отворено небо помеѓу владите на Холандија и Обединетото Кралство. Transavia започна со редовни летови од Амстердам до Лондон Гетвик на 26 октомври 1986 година.
Во текот на 1991 година, сопственикот на мнозинскиот дел акции во авиокомпанијата, Nedlloyd, го продаде својот дел (80%) на КЛМ. Во 1988 година, Transavia беше првата странска авиокомпанија да оперира на одредишта во границите на Грција. Во Јуни 2003, КЛМ ги откупи преостанатите 20% од Transavia, со што стана 100% сопственик на авиокомпанијата.
Во почетокот на 2000 година, Transavia беше главно нискобуџетна авиокомпанија, со една своја подружница наречена Basiq Air. За да ја засилат својата позиција на маркетот, двете авиокомпании се споија во едно име transavia.com од 1 Јануари 2005 година.
2 Одредишта
Погледни опширно, transavia.com одредишта.
3 Флота
флотата на transavia.com се состои од следниве авиони:
+ transavia.com Флота
Тип на авион Вкупно Авиони
Боинг 737-700, 10
Boeing 737-800, 23
Просечната старост на авионите на transavia.com изнесува 6.1 година заклучно со март 2008.
4 Инциденти и несреќи
Засега не се случила некоја поголема авионска несреќа во која имало некоја жртва. Во 1997 година се случија два инциденти од кој само авионите имаа позначителна штета.
* На 8 Февруари дел од стабилизаторот на авионот се скрши па авионот беше принуден да прави итно слетување на аеродромот во Нирнберг.
* На 24 Декември, авион од типот Боинг 757 враќајки се од Лас Палмас кон Амстердам претрпе значителна штета за време на слетувањето на аеродромот во Амстердам. Авионот слета за време на силни ветрови и се спушти најпрвин со десното тркало, па потоа од силниот удар предното тркало беше скршено и по лизгање на пистата од околу 3 километри, авионот безбедно застана на тревникот околу пистата.
Трагедија

Трагедија (|τραγῳδία, ''tragōidia'') е вид драмско дело во кое се прикажуваат мрачни, жестоки и тажни настани од животот, страшното и ужасното во него, промени од среќа во несреќа, пропаст на возвишени идеали и смрт на главните ликови.
Творците на класичните грчки трагедии Есхил, Софокле и Еврипид, како и големиот творец на комедии Аристофан, ѝ припаѓале на оваа ера, а нивните дела сè уште се сметаат за класика на европското театарско творештво.
1 Трагедијата како мотив во ументоста
* „Античка трагедија“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1991 година.
Одредишта на Bulgaria Air

Bulgaria Air оперира на следните одредишта заклучно со август 2008:
1 Африка
1.1 Северна Африка
*** Триполи (Аеродром Триполи)
2 Азија
2.1 Југозападна Азија
*** Тел Авив (Аеродром Бен Гурион)
*** Бејрут (Аеродром Рафик Харири)
*** Дубаи (Аеродром Дубаи) ''сезонски''
3 Европа
*** Тирана (Аеродром Тирана)
*** Виена (Аеродром Виена)
*** Брисел (Аеродром Брисел)
*** Бургас (Аеродром Бургас)
** Софија (Аеродром Софија)
** Варна (Аеродром Варна)
*** Ларнака (Аеродром Ларнака)
** Папос (Аеродром Папос)
*** Прага (Аеродром Прага)
*** Париз (Аеродром Париз Де Гол)
*** Берлин (Аеродром Берлин Тегел)
** Франкфурт (Аеродром Франкфурт)
*** Атина (Аеродром Атина)''
*
** Рим (Аеродром Рим Фјумичино)
* Холандија
** Амстердам (Аеродром Амстердам)
*
** Скопје (Аеродром Александар Велики)
*
** Букурешт (Аеродром Букурешт)
*
** Москва (Аеродром Москва Шереметјево)
** Санкт Петербург (Аеродром Пулково)
*
** Аликанте (Аеродром Аликанте)
** Барселона (Аеродром Барселона)
** Мадрид (Аеродром Мадрид)
** Малага (Аеродром Малага)
** Палма де Мајорка (Аеродром Палма де Мајорка)
** Валенсија ''(Аеродром Валенсија)
* Швајцарија
** Цирих (Аеродром Цирих)
*** Истанбул (Аеродром Истанбул Ататурк)
****** Лондон (Аеродром Лондон Гетвик)
*** Лондон (Аеродром Лондон Хитроу)
*** Манчестер (Аеродром Манчестер)
** Северна Ирска
*** Белфаст (Аеродром Белфаст) ''сезонски''
4 Поранешни одредишта
*** Копенхаген (Аеродром Копенхаген)
*** Келн (Аеродром Келн/Бон)
*** Даблин (Аеродром Даблин)
*** Лисабон (Аеродром Лисабон)
*** Стокхолм (Аеродром Стокхолм)
Лулолапонски јазик

Лулолапонски јазик — дел од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство.. Јазикот се зборува во Луле Лапмарк во Шведска и во покраината Нурлан во Норвешка. Се пишува со лулолапонска азбука, стандардна латинична азбука. Лулолапонскиот јазик го зборуваат околу 2000 луѓе што го прави втор најголем јазик од групата на лапонски јазици. Денес, се помалку младите луѓе го зборуваат јазикот, но сепак тој е стандардизиран во 1983 година.
Кемсколапонски јазик

Кемсколапонски јазик — мртов јазик од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство. Јазикот исчезнал пред повеќе од 100 години и се зборувал во северна Финска во општините Лапланд и Кусамо. Денес се останати неколку пишани документи што сведочат за јазикот, како што се неколку поеми и мал речник од Кусамо.
Инарсколапонски јазик

Инарсколапонски јазик — дел од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство. Јазикот се зборува во Финска од околу 400 луѓе и поголем дел од тоа население се средновечни луѓе и постари лица во општината Инари. Тој е единствениот лапонски јазик што се зборува само во Финска и е окарактеризиран како јазик во изумирање.
X-хромозом

Х хромозомот (се чита икс хромозом) е еден од двата полови хромозоми кај луѓето и повеќето животни (другиот е Y хромозомот). Половите хромозоми формираат еден од 23 пара на човечки хромозоми во секоја клетка. Х хромозомот поседува околу 155 милиони базни парови (градбените делови на ДНК) и претставува околу 5% од вкупната ДНК во клетката.
Секоја здрава единка поседува еден пар на полови хромозоми во секоја клетка. Женките имаат два Х хромозома како полов пар на хромозоми, додека мажјаците имаат еден Х и еден Y хромозом како полови хромозоми. Рано во ембрионалниот развиток кај женките, еден од двата Х хромозома е случајно и трајно онеспособен во соматските (телесни) клетки (за разлика од половите клетки). Овој феномен е познат како Х-инактивација или лионизација. Со овој процес и женските единки (како и машките) добиваат само по еден функционален Х хромозом во секоја телесна клетка. Бидејќи Х-инактивацијата е случајна и произволна, кај здравите женски единки се среќаваат два типа на клетки - едни со активен Х хромозом наследен од мајката и други со активен Х хромозом наследен од таткото.
Некои гени на Х хромозомот не подлежат на Х-инактивацијата. Овие гени се наоѓаат на врвот од краткиот (р) крак на Х хромозомот, во област позната како псевдоавтозомен регион. Иако многу гени се единствени за Х или Y хромозомот, гените во псевдоавтозомниот регион се присутни и на двата полови хромозоми. Поради ова, мажите и жените имаат по две функционални копии од овие гени. Многу гени во псевдоавтозомниот регион се есенцијални за нормалниот развиток.
Х хромозомот најверојатно содржи помеѓу 900 и 1400 гени. Гените кои се наоѓаат на Х хромозомот се околу 20000 до 25000 од вкупниот број на гени во човечкиот геном. Генетските заболувања кои се поврзани со Х хромозомот се Клинефелтеров синдром, Троен Х синдром, Тарнеров синдром, како и неколку други генетски нарушувања.
Џексон Полок

Пол Џексон Полок (англиски ''Paul Jackson Pollock'') (Коди, - Спрингс, ) бил американски сликар.
На почетокот бил експресионист, а подоцна преминува на апстрактен израз. Извршил силно влијание на современото сликарство и надвор од границите на САД. Паралелно како што растела неговата слава, тој сѐ повеќе пиел, исто како Џек Керуак. Во последната фаза од своето творење на платното фрла бои со четката, а не слика во вистинска смисла на зборот, па затоа го добил прекарот „Џек мачкачот“. Загинал во 44 година од својот живот која со автомобилот се закачил во дрво. Имал две животни сопатнички. Едната ја убил, додека другата преживеала. По смртта, од ателјето му биле продадени сликите кои тој не ги имал за тоа наменето.
1 Животопис
Се родил на 28 јануари 1912 година на ранчот Воткинс во гратчето Коди, на северозапад од државата Вајоминг, како најмлад од петте синови на фармерот Леров Меклури и домаќинката Стела Меј. Додека во потрага за подобар живот се селеле во Аризона и Калифорнија, мајката се надевала дека синовите нема да завршат како припрости фармери каков што бил нејзиниот маж. Современиците подоцна за Полоковиот проблематичен карактер - неконвенционално облекување, носење на долга коса која не била примерна за добрите момци во тоа време, и постојаното спротивставување на авторитетите - причините ги наоѓале во мајчиното влијание. Имено, иако сонувала дека синовите ќе ѝ станат уметници, не им подарувала ни доволно време, ни мајчина љубов. Освен тоа, со оглед на нивните чести преселби, Џексон ниту во еден град не стигнал да најде добри пријатели. Во првите десет години од неговиот живот, семејството се селело десет пати, секој пат во различен град.
Квачење

Квачење — дел од размножувачкиот процес кај јајценесните животни во кој од снесеното (положеното) јајце се развива и излегува младенчето по пат на инкубација. Животното што врши вакво дејство се нарекува квачка, а поимот обично се однесува на птици.
Во текот на квачењето, родителите се однесуваат различно: додека некои видови (главно топлокрвните животни) остануваат да ги чуваат и лежат јајцата, други едноставно ги закопуваат и ги напуштаат. Трети пак, остануваат во близина и по излегнувањето им се враќаат на младенчињата. Лежењето на јајцата („квачење“) кај топлокрвните животни обезбедува постојана топлина на зародишот во јајцето која помага во неговиот развој.
bg:Инкубатор
sv:Häckning#Ruvning
Терсколапонски јазик

Терсколапонски јазик — дел од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство. Јазикот се зборувал во североисточниот дел на Колскиот Полуостров, но денес јазикот е при изумирање. Денес има околу 10 луѓе што го зборуваат. терсколапонскиот јазик не е пишан јазик.
Јајценосни животни

Јајценосни или овипарни животни се оние кои полагаат (несат) јајца, со малку или никаков ембрионски развој во телото на мајката. Ова е метод на биолошка репродукција на повеќето риби, водоземци, влекачи, сите птици и најголемиот број инсекти.
Сувоземните животни ги полагаат јајцата откако е завршен процесот на внатрешно оплодување. Водните животни, како на пример рибите, ги полагаат јајцата пред оплодувањето, а мажјаците ја полагаат спермата на положените јајца, и така настанува надворешно оплодување.
Речиси сите нејајценосни риби, водоземци и влекачи се јајцеживородни (ововивипарни), т.е. јајцата се излегнуваат во телото на мајката (или во случајот на морскиот коњ во телото на таткото). Спротивно на јајценосните се живородните (вивипарните) животни.
Постојат само две фемилии на јајценосни цицачи, наречени едноотворни: клунестите ежови и клунарите, и двата живеат во Австралија.
1 Поврзано
* Живородни животни
* Јајцеживородни животни
* Јајценосни цицачи
Акалсколапонски јазик

Акалсколапонски јазик — мртов јазик од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство. Јазикот се зборувал на Колскиот Полуостров во Русија. Јазикот се сметал за дијалект на килдинсколапонскиот, но денес, посмртно е окарактеризиран како посебен јазик и јазик сличен на сколтскиот лапонски.
Јазикот исчезнал со смртта на последниот човек што го зборувал јазикот, тоа била Марја Сергина и умрела на 29 декември 2003 година.
Ладнокрвност

Ладнокрвни животни или ектотермни животни се оние животни кои ја одржуваат телесната температура со помош на надворешни (''екто'' = надворешност) фактори. Изразот „ладнокрвни“ денес се смета за застарен. Напредокот на проучувањата за тоа како животните ја одржуваат внатрешната температура (''терморегулација'') покажал дека разграничувањето на ладнокрвни и топлокрвни животни не е прецизно, туку дека најголемиот број животни во различни ситуации припаѓаат некаде во средината помеѓу тие два екстреми.
1 Дефиниции
Ладнокрвните животни главно користат некои од следниве форми на терморегулација:
* Ектотермија - ја контролираат температурата преку надворешни средства како што е сонцето или струењето на воздух или вода.
* Поикилотермија - телесната температура варира според температурата на околината.
* Брадиметаболизам - имаат брз метаболизам и повисока температура кога се активни, а многу побавен метаболизам кога се во мирување, хибернација или одмараат.
Голем број ладнокрвни животни користат комбинација од некои од овие форми.
2 Типови на контрола на температурата
Некои примери за контрола на температурата се:
* Змиите и гуштерите кои се сончаат на топли карпи
* Рибите кои ја менуваат длабочината на водата за да најдат посоодветна температура
* Пустински животни кои се кријат под песокот во текот на денот
* Инсектите кои ги загреваат мускулите со треперење
* Ширењето или собирањето на периферните крвни садови заради прилагодување кон надворешната температура.
Како што може да се забележи, и топлокрвните животни користат некои од овие техники, на пример тресење за да се загреат.
Ладнокрвните животни често имаат посложен метаболизам од хомеотермните, бидејќи тој варира со температурата. Поради тоа, ладнокрвните животни ретко поддржуваат сложени органски системи, како што е мозокот или крилјата. Некои од најсложените адаптации на околината во природата се откриени токму кај ладнокрвните животни.
Општо гледано, ладнокрвните животни не го користат својот метаболизам за да се загреат или оладат. Поради тоа користат и многу помалку храна и енергија - 1/3 до 1/10 од топлокрвните.
Некои поголеми ладнокрвни животни, поради големиот однос на телесниот волумен и телесна површина, се способни да одржат релативно висока телесна температура и високо ниво на метаболизмот. Овој феномен, познат како гигантотермија е забележан кај големите морски желки, големите ајкули, а веројатно бил присутен и кај диносаурусите.
3 Поврзано
* Топлокрвни животни
Живородност

Живородно или вивипарно животно е животното кај кое ембрионот се развива во телото на мајката, наместо надвор од телото на мајката (јајценосни животни). Мајката потоа го раѓа младенчето.
1 Поврзано
* Јајценосни животни
* Јајцеживородни животни
Список на луѓе од Струмица

Во продолжение е даден список на луѓе кои потекнуваат од градот Струмица, Република Македонија.
1 А
* Гоце Арнаудов - пејач на народни песни
* Роберт Алаѓозовски - есеист и раскажувач
* Џорџе Арсов - стопанственик
* Санка Апостолова — учесник во НОВ на Македонија.
* Ана Арапова — учесник во НОВ на Македонија.
* Фемија Асанова — учесник во НОВ на Македонија.
* Мара Атанасова — учесник во НОВ на Македонија.
2 Б
* Лазар Бараков - глумец
* Стојче Балкански - поет
* Георги Божинов - сликар
* Глигор Беќаров - сликар
* Зоран Балдовалиев - фудбалер
* Ефтим Богоев - кошаркар
3 В
* Баба Ванѓа - гатачка
* Зоран Витанов - економист
* Вања Изова Велева - поет
4 Г
* Димитар Галев - историчар
* Мите Грозданов - глумец
* Сузана Гавазова - турбо фолк пејачка
5 Д
* Никола Донев - одбојкар
6 З
* Зоран Заев - политичар
* Панче Заев - музичар
7 И
* Благој Истатов - фудбалер
* Владо Илиевски - кошарка
* Даниел Иструмица - еврејски рабин
8 Ј
* Благој Јанков - Мучето - партизан
9 К
* Антон Костадинов - револуционер
10 Л
* Леонтиј II Ерусалимски - византиски патријарх
11 М
* Зоран Маџиров - музичар
* Никола Маџиров - поет
* Митко Маџунков - писател
* Коста Мазнејков - револуционер
* Горан Мазнов - фудбалер
* Дејан Митрев - фудбалер
* Димитар Мираковски - кошаркар
12 Н
* Хари Наковски - одбојкар
* Павел Неделковски - фудбалер
13 П
* Видое Подгорец - писател
* Горан Пандев - фудбалер
* Сашко Пандев - фудбалер
* Коста Пеев - славист и македонист
* Роберт Попов - фудбалер
* Боро Поцков - партизан
* Епаминонда Поп Андонов - партизан
* Зора Аризанова Поп-Стојанова - партизан
*Горан Попов - фудбалер
14 Р
* Кире Ричлиев - одбојкар
* Зоран Русоманов - одбојкар
* Мара Аризанова Рајшиќ - партизан
15 С
* Киро Стојанов - римокатолички бискуп на Скопската бискупија
* Христо Стамболиев - професор
* Ванчо Стојанов - атлетичар
* Ацо Стојков - фудбалер
* Марија Саздева - ТВ и радио водител
* Димитрис Семсис - грчки музичар
16 Т
* Борис Трајковски - поранешен претседател на Република Македонија
* Горан Тренчовски - режисер
* Митко Тошев - уметник
* Софија Тренчовска - писател
17 У
* Киро Урдин - сликар
18 Х
* Перо Христов - пејач на народни песни
19 Ц
* Димитар Циев - одбојкар
20 Џ
* Зоран Џорлев - виолинист
* Душан Џамоња - хрватски вајар
21 Ш
* Ристо Шишков - глумец
Wh (диграма)

Диграмата wh се користи за изразување на фонема:
* Во англискиот јазик, (безвучна усненозаднонепчена струјна согласка) продолжението на праиндоевропскиот усненозаеднонепчен глас (порано се пишувал како ''hw''). Најзабележителен пример се прашалните зборови, кои обично започнуваат со оваа фонема, па така на англиски се наречени ''wh-words''. Меѓутоа оваа диграма денес обично се изговара со кога стои пред буквата „o“, како во „''who''“ или „''whole''“. Фонемата има прераснато во во највеќето варијанти на англискиот јазик.
* Во маорскиот јазик, диграмата ја означува безвучната двоуснена струјна согласка или /f/ , со извесни регионални варијации блиски на /h/ или //. Во регионот Таранаки, Нов Зеланд, некои говорници го изговараат како глотализирано /w/. Изговорот со /f/ е најчест, веројатно поради влијанието на англискиот јазик. При транскрибирање на маорските зборови на македонски, оваа диграма секогаш се предава со „ф“.
* Во африканскиот јазик коса, ова означува //, шумолива варијанта на /w/. Се среќава во заемки.
1 Поврзано
* Хвеар
* Ф
Хромозом 1 (човек)

Првиот човечки хромозом или хромозомот 1 е најголемиот човечки хромозом. Здравите единки имаат две копии на хромозомот 1 (како што е и со останатите телесни хромозоми) кои не се полови хромозоми. Хромозомот 1 се протега на околу 247 милиони нуклеотидни базни парови кои се основните единици на ДНК. Тој претставува околу 8% од вкупната ДНК во човечките клетки.
Се претпоставува дека хромозомот 1 се состои од 4220 гени, надминувајќи ги претходните претпоставки основани на неговата должина. Тој е последниот хромозом на кого му се одредени нуклеотидните низи, и тоа две декади по започнувањето на Human Genome Project.
Бројот на варијации на нуклеотидите (SNP или единечен нуклеотиден полиморфизам) изнесува околу 740000.
1 Гени
Следните ознаки се кратенки за гените кои се наоѓаат на хромозомот 1, а до нив се наоѓа името на белковината (ензимот) кој тие гени го кодираат:
* ACADM: ацил-Коензим А дехидрогеназа, С-4 до С-12
* ASPM: детерминанта за големината на мозокот
* COL11A1: колаген, тип XI, алфа 1
* CPT2: карнитин палмитоилтрансфераза II
* DBT: дихидролипоамид трансацилаза со разгранет С-ланец Е2
* DIRAS3: DIRAS фамилија на гени
* ESPN: еспин (автозомно рецесивна глувонемост 36)
* F5: коагулациски фактор V (проакцелерин, лабилен фактор)
* FMO3: флавин-содржечка монооксигеназа 3
* GALE: UDP-галактоза-4-епимераза
* GBA: гликозидаза, бета; вклучува гликозилкерамидаза (ген за Гаушерова болест)
* GJB3: белковина која влегува во градбата на меѓуклеточните канали, бета 3, 31kDa (конексин 31)
* GLC1A: ген за глаукома
* HFE2: хемохроматоза тип 2 (младешка состојба)
* HMGCL: 3-хидроксиметил-3-метилглутарил-Коензим А лијаза (хидроксиметилглутарикацидурија)
* HPC1: ген за рак на простата
* IRF6: ген за формирање на сврзно ткиво
* KCNQ4: калиумов канал
* KIF1B: 18 член на фамилијата на киназин
* LMNA: ламин А/С
* MFN2: митофузин 2
* MPZ: миелинска белковина нула (Чаркот-Мари-Тут невропатија 1В)
* MTHFR: 5,10-метилентетрахидрофолат редуктаза (NADPH)
* MTR: 5-метилтетрахидрофолат-хомоцистеин метилтрансфераза
* MUTYH: мутY хомолог (''E. coli'')
* PARK7: Паркинсонова болест (автозомно рецесивна) 7
* PINK1: PTEN индуцирана киназа 1
* PLOD1: проколаген-лизин 1, 2-оксоглутарат 5-диоксигеназа 1
* PPOX: протопорфириноген оксидаза
* PSEN2: пресенилин 2 (Алцхајмерова болест 4)
* SDHB: сукцинат дехидрогеназа, подединица В на овој комплекс
* TSHB: тироидно-стимулирачки хормон, бета
* UROD: уропорфириноген декарбоксилаза (ген за порфирија кутанеа тарда)
* USH2A: Ашеров синдром 2A (автозомно рецесивен, блага форма)
Полов диморфизам

Полов диморфизам се нарекува систематската разлика во формата помеѓу единки од различен пол кај ист вид животни. Примерите во природата се однесуваат на растот, бојата, изгледот на крзното итн. Се смета дека кај повеќето видови половиот диморфизам е резултат на сексуалната конкуренција - освојување на женката преку додворување со изгледот или со борба меѓу мажјаците.
Зборот диморфизам доаѓа од грчките зборови ''ди'' - два и ''морф'' - форма.
Примери за полов диморфизам:
Ечер

Ечер (унгарски:''Ecser'', словачки:''Ečer'') е село во унгарската жупанија Пешта. Соседни населени места на Ечер се: Маглод, Вечеш, Ѓамро и Уло. Селото се наоѓа околу 25 километри југоисточно од Будимпешта, блиску до меѓународниот аеродром Ферихеѓ. Покрај Ечер поминува патот M0 и железничката пруга Будимпешта- Солнок.
1 Историја
Ечер за првпат се спомнува на 15 декември 1315, иако селото настанало во 896 година кога унгарците пристигнале во денешната нивна татковина. Според легендата, името на селото му го дал племенскиот водич Арпад. Кога ги прашал селаните за името на селото, тие немале одговор , па тој им рекол: „Па тогаш наречете го даб“ или на унгарски јазик cser(fa).
За време на турското владеење селото останало без население, воглавном како последица од опсадата на Будим од страна на Турците. Во војната за независност на Унгарија (1703-1711), во војската Ракоциј имало 11 војници од Ечер. Во првата половина на 18 век, сопственикот на селото грофот Антал Грасалкович ги населил словаците во ова место. Според пописот од 1836 година, 80% од населението биле словаци. После втората светска војна 25 словачки фамилии се преселиле во Чехословачка, а тука дошле унгарци од Словачка.
2 Култура
Во Ечер се наоѓа барокна католичка црква посветена на Св. Антониј. Датира од 1740 година.
Селото е познато по познатиот сватовски танц (Ecseri lakodalmas). Секој февруари во селото се одржува бал на парови во традиционална облека (Nős és Páros).
На грбот на селото се прикажани црква, сватовски танец и даб.
3 Збратимени населени места
* Злате Класи
* Кумбаг
Сколтсколапонски јазик

Сколтсколапонски јазик — дел од групата на лапонски јазици од угрофинското семејство.. Јазикот го зборуваат околу 400 луѓе во Севетијарви во Финска и во Русија. Јазикот исто така се зборувал и во Норвешка но сепак таму изумрел. Јазикот користи сколтсколапонска азбука заснована на стандардната латиница и е официјализирана во 1973 година.
1 Азбука
А а, Â â, B b, C c, Č č, Ʒ ʒ, Ǯ ǯ, D d
Đ đ, E e, F f, G g, Ǧ ǧ, Ǥ ǥ, H h, I i
J j, K k, Ǩ ǩ, L l, M m, N n, Ŋ ŋ, O o
Õ õ, P p, R r, S s, Š š, T t, U u, V v
Z z, Ž ž, Å å, Ä ä, ʹ
Севернолапонски јазик

Севернолапонски јазик — најзастапениот јазик во групата лапонски јазици од угрофинското семејство.. Јазикот се зборува во Норвешка, Шведска и Финска и исто така во мал дел во Русија. Севернолапонскиот јазик го зборуваат околу 15.000-25.000 луѓе од кои, 2000 живеат во Финска и 5 000 до 6 000 луѓе живеат во Шведска.
1 Азбука
A a Á á B b C c Č č D d Đ đ E e F f G g
a á be ce če de đe e eff ge
H h I i J j K k L l M m N n Ŋ ŋ O o P p
ho i je ko ell emm enn eŋŋ o pe
R r S s Š š T t Ŧ ŧ U u V v Z z Ž ž
err ess eš te ŧe u ve ez ež
Универзијада

Универзитетски игри или „Универзијада“ — повеќеспортски меѓународен натпревар кој се одржува за универзитетските спортисти од страна на Меѓународната универзитетска спортска федерација (МУСФ). Зборот „Универзијада“ е комбинација од зборовите „универзитет“ и „Олимпијада“. Денес наместо поимот Универзијда, често се употребуваат и поимите „Светски универзитетски игри“ и „Светски студентски игри“, иако полследниот може да има значење и на некои подуниверзитетски натпреварувања.
1 Светски студентски игри (пред првата Универзијада)
Меѓународно универзитетско натпреварување за првпат било одржано во 1923 година, а било организирано од Националната унија на студенти на Франција. Официјално, „Летни студентски светски пвенства“ биле одржани во 1924, а организирани од Меѓународната судентска конфедерација, а истите биле преименувани во „Светски студенстки игри во 1930. Од 1949 била организирана „Летна меѓународна универзитетска спортска седмица“, а од 1957 „Светски универзитетски игри“. Алтернативни првенства биле организирани во 1939 и од Меѓународната студентска унија од 1947 - 1962. Натпреварите во женска конкуренција за прфв пат биле одржани на игрите во 1930.
2 Светски студентски игри (Меѓународна студентска унија)
Првите официјални Светски студентски игри биле одржануи во 1924, а од Меѓународната универзитетска спортска фдерација (МУСФ) во 1949. Алтернативен настан бил организиран од Меѓународната студентска унија во периодот од 1947-1962.
3 Места на одржување на универзијадите
Во табелата се дадени годинити и местата нан одржување на Летните и Зимските универзијади.
Година, Игри, Летна универзијада, Игри, Зимска универзијада
1959, I, Торино,, —
1960, —, I, Шамони,
1961, II, Софија,, —
1962, —, II, Вилар,
1963, III, Порто Алегре,, —
1964, —, III, Шпиндлеров Млин,
1965, IV, Будимпешта,, —
1966, —, IV, Сестриере,
1967, V, Токио,, —
1968, —, V, Инсбрук,
1970, VI, Торино,, VI, Рованиеми,
1972, —, VII, Лејк Пласид,
1973, VII, Москва,, —
1975, VIII, Рим,, VIII, Ливињо,
1977, IX, Софија,, —
1978, —, IX, Шпиндлерув Млин,
1979, X, Град Мексико,, —
1981, XI, Букурешт, Романија, X, Хака,
1983, XII, Едмонтон, Алберта,, XI, Софија,
1985, XIII, Кобе,, XII, Белуно,
1987, XIV, Загреб,, XIII, Штрбске Плесо,
1989, XV, Дисбург,, XIV, Софија,
1991, XVI, Шефилд,, XV, Сапоро,
1993, XVII, Бафало,, XVI, Закопане,
1995, XVIII, Фукуока,, XVII, Хака,
1997, XIX, Сицилија,, XVIII, Муџу,
1999, XX, Палма де Мајорка,, XIX, Попрад Татри,
2001, XXI, Пекинг,, XX, Закопане,
2003, XXII, Тегу,, XXI, Тарвизио,
2005, XXIII, Измир,, XXII, Инсбрук / Зеефелд,
2007, XXIV, Бангкок,, XXIII, Торино,
2009, XXV, Белград,, XXIV, Харбин,
2011, XXVI, Шенџен,, XXV, Ерзурум,
2013, XXVII, Казањ,, XXVI, Трентино,
2015, XXVIII, Квангџу,, XXVII, Гранада,
2017, XXIX, Тајпеј,, XXVIII, Алмати,
2019, XXX, Бразилија,, XXIX, Краснојарск,
4 Спортови
Спортови на Летните универзијади (кои беа во програмата на Летната универзијада - 2007)
Спортови на Зимските универзијади:
* Алпско скијање
* Биатлон
* Брзо лизгање
* Карлинг
* Нордиско скијање
* Ски-скокови
* Скијање на даска
* Уметничко лизгањее
* Хокеј на мраз
Бамако

Бамако, е главен и најголем град во Мали кој брои 1,690,471 жител (2006), и моментално е најбрзорастечкиот град во Африка (6-ти во светот). Се наоѓа на реката Нигер.
Авогадров број

Авогадров број, познат како Авогадрова константа — бројот на молекули во еден мол супстанца. Се означува со симболот N<sub>A</sub> (или со L по австрискиот физичар Јохан Џозеф Лошмит), кој прв ја определил приближната големина на молекулата. Авогадровиот број изнесува 6,022 141 99(47) &middot; 10<sup>23</sup> mol<sup>-1</sup>.
Тим Бернерс-Ли

Тим Бернерс-Ли (|Tim Berners Lee; р. 1955) — англиски информатичар кој, во Европската лабораторија за јадрена физика во Швајцарија CERN, пишува предлог за изработка на единствен хипертекстуален програм за расределба на податоците помеѓу луѓето, т.е. сѐ уште само на научниците бидејќи 1989 г. сè уште немало голем број на домашни сметачи и имало многу мал број на корисници на семрежјето (интернетот).
Овој англиски научник на Божиќ во 1990 г. ја воспоставил првата врска помеѓу HTTP-клиент и опслужувач преку семрежјето, со што влезе во историјата како творец на World Wide Web. Сер Бернерс е и еден од основачите на W3C, телото кое го надгледува развојот на WWW. Вработен е на MIT, најценетиот технички универзитет во САД, а иднината на семрежјето ја гледа во семантичкиот веб-паметен систем на организација на податоците на семрежјето, кој на машините ќе им овозможи подобро сфаќање на човековите потреби, а со самото тоа и ќе даде подобар одговор на нив.
Интел

Корпорацијата Интел е најголемата светска компанија за производство на полупроводници која е еден од најстарите пронаоѓачи и производители на микрообработувачи, кои во минатите децении па и денес се најпродавани на светскиот пазар за микрообработувачи. Интел е основана на 18 јули 1968 година во Санта Клара, Калифорнија и регистрирана под името "Integrated Electronics Corporation" (Корпорација за интегрирани електроники). Покрај микрообработувачи Интел исто така произведува и матични плочи, мрежни картички, интегрирани кола, флеш мемории, графички картички како и други производи поврзани со комуникации и компјутери. Основана од страна на Роберт Нојс и Гордон Мур, а под водство на брилијантниот извршен директор Андру Грув, Интел постана водечка компанија за производство на најнови технолошки достигнувања. Познатиот бренд на микрообработувачи на Интел "Пентиум" стана препознатлив насекаде во светот и го има во скоро секој дом.
Првенствено главна цел на производство и пордажба на Интел претставуваа СРАМ и ДРАМ мемориските чипови сè до раните 80-ти кога личните сметачи достигнаа огромен успех и производството на микрообработувачи стана нивна главна цел на производство и развивање. Во почетокот на 90-тите Интел инвестираше огромни средства за развивање на микрообработувачите што го направи Интел доминантен снабдувач на пазарот со микрообработувачи.
За да ја одбрани оваа своја позиција на пазарот Интел водел многу битки и користел доста контроверзни тактики. Во мај 2009, Европскиот комесар за заштита на конкуренцијата го казни Интел со дотогаш рекордни 1,06 милијарди евра казна бидејќи на производителите на компјутерска опрема им давал значајни бенефиции доколку не ги користат конкурентските компоненти во своите производи. Жалбата на оваа пракса на Интел била изнесена пред Европската комисија за конкуренцијата од конкурентот на Интел, АМД.
Денес Интел спаѓа во групата на најмоќните и најбогатите светски компании.