Цапарско Поле

Цапарско Поле (во минатото познато како Ѓават-Кол или Ѓаваткол) — мал висорамнински предел во Македонија, западно од Битола, во горниот тек на реката Шемница. Од југ е заградено со Баба Планина со врвот Пелистер (2.601 м.), а од североисток со Бел Камен (1.431 м.) од запад со планината Бигла, со превојот Ѓавато (1.167 м.) од каде западно се префрла на соседната Преспанска Котлина со Преспанското Езеро и градот Ресен. Интересно е да се наведе дека преку превојот Ѓавато и Цапарско Поле поминувал римскиот пат Вија Егнација.
Истовремено, Цапарско Поле или Ѓаваткол претставува мала мала историско-географска област во југозападниот дел на Македонија.
1 Географија
Цапарско Поле се состои од три одделни мали котлини во источното подножје на планината Бигла.
* Јужната котлина се наоѓа во горниот тек на реката Шемница и за центар го имало село Ѓавато, бидејќи за време на османлиското ропство тоа село било најголемо. Покрај него во котлината влегуваат селата Маловиште, Кажани, Доленци, Лера, Рамна, Српци, Ротино и Цапари.
* Средната котлина се наѓа во средниот тек на реката Шемница, кој денес во најголем дел е зафатен Стрежевското Езеро. Најголемо село тука, порано било влашкото село Гопеш. Покрај него во котлината влегуваат Метимир, Свиниште кое сега е делумно потопено во водите на езерото Стрежево, но како сведок денес постои само црквата кај гробиштата и селото Стрежево кај кое денес е изградена браната на акумулацијата.
* Северната долина е на реката Мраморица (Смилевска Река) односно горниот тек при што само едно село влегува во котлината - Смилево.
2 Историја
Во почетокот на XX век, Ѓаваткол е посебна нахија во Битолскиот Вилает за време на административната поделба на Отоманското Царство.
Денес, оваа област е вклучена во Општина Битола, а само селото Смилево е дел од Општина Демир Хисар.
Традиционално во оваа област е населена со мешано население — Македонци, Власи и нешто Албанци.
3 Села
Во Цапарско Поле има 13 села, меѓу кои најголеми се Цапари и Ѓавато.
Другите села се: Ротино, Српци, Рамна, Лера, Свиниште, Стрежево, Метимир, Гопеш, Доленци, Кажани и Маловиште.
Во некои извори се изоставува селото Смилево од оваа област.
4 Население
На табелата е прикажан бројот на население во селата во Цапарско Поле низ сите пописни години:
населено место, 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1994, 2002
1. Гопеш, 243, 214, 97, 98, /, 3, /
2. Доленци, 428, 433, 434, 482, 466, 281, 265
3. Ѓавато, 1 554, 1 502, 1 116, 829, 523, 162, 122
4. Кажани, 138, 178, 134, 180, 165, 104, 75
5. Лера, 442, 485, 395, 378, 444, 153, 122
6. Маловиште, 504, 446, 334, 309, 257, 121, 98
7. Метимир, 184, 194, 143, 128, 87, 14, 10
8. Рамна, 310, 325, 299, 285, 256, 86, 61
9. Ротино, 575, 598, 573, 566, 513, 193, 113
10. Свиниште, 235, 235, 218, 164, 139, /, /
11. Стрежево, 366, 361, 356, 263, 366, /, /
12. Српци, 634, 650, 548, 497, 547, 111, 65
13. Цапари, 1 807, 1 809, 1 618, 1 468, 1 871, 565, 493
ВКУПНО, 7.420, 7.430, 6.275, 5.647, 5.634, 1.793, 1.424
Највисоката бројка на население областа го имала во 1953 година, по што следуваат масовни миграции во Битола, но и во прекуокеанските земји, а најмногу во Австралија, за во 2002 година да брои само 1.424 жители или 80,8 % помалку во споредба со 1953 година.