Антипапа

Антипапа (|antipapa) или противпапа — лице кое полага право на титулата Римски епископ и водач на Католичката црква, оспорувајќи го правото на некој легитимно избран папа. Антипапите постоеле од III до средината на XV век и биле поддржувани од табори во самата црква и од световни владетели.
Понекогаш е тешко да се разликува кој од двајца правополагачи да се смета за папа, а кој за антипапа, како што е случај со Лав VIII и Бенедикт V.
1 Историја
Иполит Римски (†235) се смета за првиот антипапа, предводејќи своја група во рамките на Црквата во Рим против папата Каликст I. Иполит се помирил со папата Понтијан, и обајцата се чествуваат како светци од Римокатоличката црква со заедничка слава на 13 август. Останува нејасно дали станува збор за помешување на повеќе личности со Иполит и дали самиот Иполит навистина се прогласил за Епископ Римски, со оглед на тоа што тоа не се спомнува во списите припишани нему.
Евсевиј Кесариски ја прераскажува приказната Наталиј од некој претходен автор, каде се вели дека Наталиј бил свештеник од III век кој прифатил епископство од адопционистите, еретичка група во Рим. Наталиј набргу се покајал и со солзи го молел папата Зефирин да го прими во верската заедница.
Новатијан (†258), уште една личност од III век, со сигурност полагал право на Римската Столица како противник на папата Корнелиј, и доколку ги изземеме Наталиј и Иполит поради несигурните податоци, Новатијан би бил првиот антипапа.
Антипапите биле најбројни во периодот на борба помеѓу папите и светите римски цареви во XI и XII век. Царевите честопати наметнувале свои лица кои им оделе во прилог. Папите пак, од своја страна, биле покровители на соперници за престолот (противкралеви) во Германија за да надвладеат над даден цар.
Западниот раскол започнал во 1378 г. кога француските кардинали изразиле незадоволство дека изборот на папата Урбан VI бил неважечки, па го избрале антипапата Климент VII како негов противник. Со време се создале две сопернички линии на антипапи: Авињонската кога Климент VII се вратил во Авињон, и Пизанската. Пизанската, која започнала во 1409 г. е наречена по соборот во Пиза на кој е избран антипапата Александар V како трет правополагач. За да му се стави крај на расколот, во мај 1415 г. е свикан Констанскиот собор каде е соборен антипапата Јован XXIII од Пизанската линија. Папата Григориј XII од Римската линија дал оставка во јули 1415 г. Во 1417 г. соборот формално го разрешил и антипапата Бенедикт XIII од Авињон, но тој решително одбил да отстапи. Потоа е избран папата Мартин V и прифатен насекаде освен во малото подрачје под влијание на Бенедикт XIII кое бргу гаснело.
2 Список на антипапи
На следнава табела се дадени имињата на антипапите кои се водат на списокот на папи и антипапи во Папскиот годишник (''Annuario Pontificio''), додавајќи ги Наталиј (и покрај сомнежот за неговата историчност) и Климент VIII (кој имал незначително малку следбеници).
Со ѕвездичка се означени оние кои се вклучени во вообичаените редни броеви на подоцнежните папи со исто име. Почесто антипапата се занемарувал во бројниот редослед; на пример, постоел антипапа Јован XXIII, но новиот папа Јован избран во 1958 г. исто така се нарекувал Јован XXIII.
Така, поради нејасноста на канонското право во средината на XI век и историските факти, Папскиот годишник го наведува Силвестер III како папа, без притоа да даде мислење за неговата легитимност. Католичката енциклопедија го става во Списокот на папи, но со прибелешката: „Некои го сметаат за антипапа“. Други извори го заведуваат како антипапа.
Бидејќи Целестин II дал оставка пред да биде осветен и устоличен за да се избегне раскол, Речникот на папи (2010) од Оксфорд смета дека тој неправедно се смета за антипапа; тоа мислење го дели и историчарот Салвадор Миранда.
Оние со ѕвездичка (*) се пресметани во бројниот ред на подоцнежни папи.
На престолот, Име, Латински, Родено име, Место на раѓање, Траење на антипството, Белешки, Противник на
~ 199 – ~ 200, Наталиј, Natalius, Наталиј, ~ 159 Рим, Римско Царство,, Подоцна помирен (погл. погоре), Зефирин
20 дек. 217 – 28 сеп. 235, Иполит Римски, Hippolytus, Иполит, 170 Рим, Римско Царство,, Подоцна се помирил со папата Понтијан (погл. погоре), Каликст I
Урбан I
Понтијан
мар. 251 – авг. 258, Новатијан, Novatianus, Новатијан, ~ 200 Рим, Римско Царство,, Основоположник на новатијанството, Корнелиј
Луциј I
Стефан I
Сикст II
20 апр. 309 – 16 авг. 310, Ираклиј, Heraclius, Ираклиј, ~ 265 Рим, Римско Царство,, Евсевиј
355 – 26 ное. 365, Феликс II*, Felix secundus, Феликс, ~ 270 Рим, Римско Царство,, Поставен од римскиот цар Констанциј II, Либериј
1 окт. 366 – 16 нов. 367, Урсин, Ursicinus, Урсин, ~ 300 Рим, Римско Царство,, Дамас I
27 дек. 418 – 3 апр. 419, Евлалиј, Eulalius, Евлалиј, ~ 370 Рим, Римско Царство,, Бонифациј I
22 ное. 498 – авг. 506/08, Лаврентиј, Laurentius, Лоренцо Челио, ~ 460 Рим, Римско Царство,, Поддржан од византискиот цар Анастасиј I, Симах
22 сеп. 530 – 14 окт. 530, Диоскор, Dioscurus, Диоскор, ~ 450 Александрија,, Бонифациј II
21 сеп. 687, Теодор, Theodorus, Теодор, ~ 599 Рим, Римско Војводство,, Сергиј I
21 сеп. 687, Паскал (I), Paschalis, Паскале, ~ 598 Рим, Римско Војводство,
28 јун. 767 – 6 авг. 768, Константин II, Constantinus secundus, Константин, ~ 700 Рим, Римско Војводство,, Помеѓу Павле I и Стефан III
31 јул. 768, Филип, Philippus, Филип, ~ 701 Рим, Римско Војводство,, Поставен пд пратеник на лангобардскиот крал Дезидериј, Стефан III
25 јан. – 31 мај 844, Јован VIII, Joannes octavus, Џовани, ~ 800 Рим, Папска Држава,, Избран со акламација, Сергиј II
јан. 855 – 31 мар. 855, Анастасиј III, Anastasius tertius, Анастасиј, ~ 810 Рим, Папска Држава,, Бенедикт III
3 окт. 903 – 27 јан. 904, Христофор, Christophorus, Кристофоро, ~ 850 Рим, Папска Држава,, Помеѓу Лав V и Сергиј III
јул. 974, Бонифациј VII*, Bonifacius, Франко Феручи, ~ 900 Рим, Папска Држава, вкупно 364 дена (364 дена), Помеѓу Бенедикт VI и Бенедикт VII
20 авг. 984 – 20 јул. 985, Помеѓу Јован XIV и Јован XV
апр. 997 – фев. 998, Јован XVI*, Joannes, Јован Филагато, ~ 941 Росано, Калабрија, Папска Држава,, Поддржан од византискиот цар Василиј II, Григориј V
јун. 1012, Григориј VI, Gregorius Sextus, Грегорио, ~ 960 Рим, Папска Држава,, Бенедикт VIII
4 апр. 1058 – 24 јан. 1059, Бенедикт X*, Benedictus Decimus, Џовани Минчо деи Конти ди Тускуло, ~ 1000 Рим, Папска Држава,, ( ), Поддржан од тускулумските грофови, Никола II
јул. 1061 – 31 мај 1064, Хонориј II, Honorius Secundus, Пјетро Кадалус, 1010 Верона, Папска Држава,, Поддржан од Агнеса, намесничка на Светото Римско царство, Александар II
25 јун. 1080, 21 мар. 1084 – 8 сеп. 1100, Климент III, Clemens Tertius, Гвиберт Равенски, ~ 1029 Парма, Папска Држава,, Поддржан од светиот римски цар Хајнрих IV, Григориј VII
Виктор III
Урбан II
Паскал II
8 сеп. 1100 – јан. 1101, Теодорик, Theodoricus, Теодоро, ~ 1030 Рим, Папска Држава,,, Наследник на Климент III, Паскал II
јан. 1101 – фев. 1102, Адалберт, Adalbertus, Алберт, ~ 1046 Атела, Кампанија, Папска Држава,,, Наследник на Теодорик
8 ное. 1105 – 11 апр. 1111, Силвестер IV, Sylvester Quartus, Магинулф, ~ 1050 Рим, Папска Држава,, Поддржан од светиот римски цар Хајнрих V
10 мар. 1118 – 22 апр. 1121, Григориј VIII, Gregorius Octavus, Морис Бирден, ~ 1057 Лимузен, Окситанија, Франција,, Геласиј II
Каликст II
16 дек. 1124, Целестин II, Cœlestinus Secundus, Теобалдо Бокапечи, ~ 1050 Рим, Папска Држава,, Хонориј II
14 фев. 1130 – 25 јан. 1138, Анаклет II, Anacletus Secundus, Пјетро Пјерлеони, ~ 1090 Рим, Папска Држава,, Инокентиј II
23 мар. 1138, Виктор IV, Victor Quartus, Грегорио Конти, ~ 1057 Чекано, Папска Држава,, Наследник на Анаклет II
7 сеп. 1159 – 20 апр. 1164, Виктор IV, Victor Quartus, Отавио ди Монтечело, ~ 1095 Тиволи, Папска Држава,, Поддржан од светиот римски цар Фридрих I, Александар III
22 апр. 1164 – 28 сеп. 1168, Паскал III, Paschalis Tertius, Гвидо ди Крема, ~ 1110 Крема, Папска Држава, ( дена)
сеп. 1168 – 29 авг. 1178, Каликст III, Callixtus Tertius, Џовани Струмски, ~ 1090 Арецо, Папска Држава, ( дена)
29 сеп. 1179 – јан. 1180, Инокентиј III, Innocentius Tertius, Ланцо Сечки, ~ 1120 Сеце, Папска Држава, ( дена)
12 мај 1328 – 12 авг. 1330, Никола V, Nicolaus Quintus, Пјетро Рајналдучи, ~ 1258 Корваро, Папска Држава, ( дена), Поддржан од светиот римски цар Лудвиг IV, Јован XXII
20 сеп. 1378 – 16 сеп. 1394, Климент VII, Clemens, Роберт Женевски, 1342 Анси, Франкија, ( дена), ''Авињон'', Урбан VI
Бонифациј IX
28 сеп. 1394 – 23 мај 1423, Бенедикт XIII, Benedictus, Педро де Луна, 25 ноември 1328 Иљуека, Арагон, ( дена), ''Авињон''
Инокентиј VII
Григориј XII
Мартин V
25 јун. 1409 – 3 мај 1410, Александар V*, Alexander, Пјетро Филарги, ~ 1339 Крит, Венецијанска Република, ( дена), ''Пиза'', Григориј XII
25 мај 1410 – 29 мај 1415, Јован XXIII, Ioannes Vicecimus Tertius, Балдасаре Коса, ~ 1365, ( дена), ''Пиза''
10 јун. 1423 – 26 јул. 1429, Климент VIII, Clemens Octavus, Хил Санчес Муњос и Карбон, 1370 Теруел, Арагон, ( дена), ''Авињон'', Мартин V
1424 – 1430, Бенедикт XIV, Benedictus Quartus Decimus, Бернар Гарние, 1370 Франција, ( дена), Наследник на Бенедикт XIII, наречен „Скриениот папа“
1430 – 1437, Бенедикт XIV, Benedictus Quartus Decimus, Жан Карие, ~ 1370 Франција, ( дена)
5 ное. 1439 – 7 апр. 1449, Феликс V, Fœlix, Војвода Амадеј VIII Савојски, 4 септември 1383 Шамбери, Савоја,, Избран на Базелскиот собор, Евгениј IV
Никола V
3 Современи правополагачи
Антипапи постојат и денес, но сите тие се незначајни, без поддршка од ниеден кардинал. Такви примери се Палмаријанците, Апостолите на бескрајната љубов и непознат број на разни седевакантистички правополагачи.
4 Поврзано
* Западен раскол
* Седевакантизам
* Папска конклава
* Список на папи