Потенцијално опасно тело

Потенцијално опасно тело (ПОТ) или потенцијално опасен објект — близуземско тело (астероид или комета) со орбита која може да се доближи до Земјата и е доволно големо за да причини поголеми штети во случај на судир. Се дефинираат како тела со најмало растојание на орбитално пресекување со Земјата помало од 0,05 астрономски единици (19,5 месечеви растојанија) и апсолутна величина од 22 или посјаен. Проценето е дека 98 % од познатите потенцијално опасни тела не закана во следните 100 години. Само 32 ПОТ се ставени на табелата на ризици на „Сентри“, а изземени се сите кои не се закана за следните сто години. Во текот на стотици или илјадници години, потенцијално опасните атероиди имаат можност да ги изменат орбитите на начин кој ќе ги направи недвосмислено опасни.
Највеќето овие тела се потенцијално опасни астероиди (ПОА), а неколку од нив се комети. Во март 2021 г. имало 2.173 познати ПОА (околу 9 % од близуземските тела), од кои 158 имаат пречник поголем од 1 км ''(погл. списокот на списокот подолу)''. Most of the discovered ПОА are аполонски астероиди (1.730) а помал број се атонски (171).
По спроведувањето на неколку астрономски прегледи од доцните 1900-ти наваму, бројот на познати ПОА е десеткратно поголем ''(погл. столбниот графикон подолу)''. Подробни информации за овие тела во список се објавува ати на мрежна страница на Центарот за мали планети.
1 Преглед
Едно тело се смета за ПОТ доколку неговото најмало растојание на орбитално пресекување (МРОП) во овнос на Земјата е помало од 0,05 ае (7.500.000 км) — околу 19,5 месечеви растојанија — а неговата апсолутна величина е посјајна од 22, што приближно одговара на пречник над 140 м. Телото би било доволно големо да предизвика регионален разор на човечките населби ако падне на земја, или пак големо цунами ако удри во океан. Ваков настан во просек се случува еднаш на 10.000 години. Земајќи ги податоците на NEOWISE, се проценува дека постојат 4.700 ± 1.500 потенцијално опасни астроиди со пречника над 100 метри.
1.1 Степени на опасност
Двете главни скали кои ја категоризираат опасноста на астероидните удари се палермската и торинската.
1.2 Потенцијално опасни комети
Краткопериодните комети со тековно МРОП помало од 0,05 ае се: 109P/Свифт-Татл, 55P/Темпел–Татл, 15P/Финли, 289P/Бланпен, 255P/Леви, 206P/Бернард–Боатини, 21P/Џакобини–Цинер и 73P/Швасман–Вахман.
1.3 Бројност
Во 2012 г. НАСА проценила дека дотогаш биле најдени 20 до 30 отсто од телата. При блиските приближувања на астероиди кон планетите и месечините вон Земјата, тие ќе подлегнат на гравитациска растројување и да ја сменат орбитата, што може да предизвика претходно неопасниот астероид да стане потенцијално опасен, или обратно.
Неколку проекти за астрономски прегледи како Истражувањето на околуземски астероиди на Линколнската опсерваторија (LINEAR), Каталинскиот небесен преглед (CSS) и Pan-STARRS продолжуваат да трагаат по уште ПОТ. Секое пронајдено тело се проучува на различни начини како оптички, радарски и инфрацрвено со цел да се утврдат неговите особености како големината, составот, вртежната состојба и да се добие поточна слика за неговата орбита. Во овие набљудувања и следења учествуваат како стручни, така и аматерски астрономи.
1.4 Големина
Астероидите со пречник поголем од 35 метри се закана по еден цел град со умерена големина. Меѓутоа пречникот на највеќето мали астероиди не е добро утврден, бидејќи се одредува според сјајноста и растојанието, а не со непосредно мерење. Од оваа причина, НАСА и Лабораторијата за реактивен погон (JPL) ја користат попрактичната мерка апсолутна величина (''H''). Секој астероид со апсолутна величина 22,0 или посјаен се смета за доволно голем.
Големината на телото може само грубо да се процени бидејќи мора да се направи претпоставка за неговото албедо, кое најчесто не е со сигурност познато. Програмата за близуземски тела на НАСА за оваа цел се служи со претпоставено албедо од 0,14.
2 Најголеми потенцијално опасни тела
Со среден пречник од околу 7 км, аполонскиот астероид е веројатно најголемото потенцијално опасно тело, и покрај послабата апсолутна величина (15,2) во однос на другите тела во табелата. Телото со најниска бројна ознака е 1566 Икар.
+ Најсјајни потенцијално опасни астероиди&thinsp;
Ознака, Откриен, (H) (mag), D (км), Орбитален систем, Наводи
Година, Место, Откривач, Класа, a, e, ''i'', q, Q,
data-sort-, 1990, 413, Р. Х. Мекнот, 14,1, 3, APO, 1,621, 0,658, 24,4, 0,555, 2,687, 0,02640
data-sort- 3122 Флоренс, 1981, 413, Ш. Џ. Бас, 14,1, 5, AMO, 1,769, 0,423, 22,2, 1,020, 2,518, 0,04430
data-sort-, 1998, 704, LINEAR, 14,3, 4, APO, 2,203, 0,858, 17,5, 0,313, 4,093, 0,01443
data-sort- 4183 Куно, 1959, 074, К. Хофмајстер, 14,4, 4, APO, 1,982, 0,634, 6,7, 0,725, 3,240, 0,02825
data-sort- 3200 Фаетон, 1983, 500, IRAS, 14,6, 5,8, APO, 1,271, 0,890, 22,3, 0,140, 2,402, 0,01945
data-sort-, 2004, E12, Преглед „Сајдинг Спринг“, 14,7, 3, APO, 1,084, 0,477, 37,0, 0,567, 1,601, 0,04686
data-sort-, 2002, 704, LINEAR, 14,9, 3,1, AMO, 2,077, 0,507, 43,7, 1,023, 3,131, 0,02767
data-sort-, 1999, 704, LINEAR, 15,1, 2,9, APO, 2,448, 0,610, 39,2, 0,955, 3,942, 0,01787
data-sort-, 2001, 704, LINEAR, 15,2, 3, APO, 1,754, 0,439, 42,0, 0,983, 2,524, 0,02934
data-sort-, 1999, 704, LINEAR, 15,2, 7, APO, 2,726, 0,641, 13,8, 0,978, 4,474, 0,02346
data-sort- 1981 Мида, 1973, 675, Ч. Т. Ковал, 15,2, 2, APO, 1,776, 0,650, 39,8, 0,621, 2,931, 0,00449
data-sort- 2201 Олџејто, 1947, 690, Х. Л. Џиклас, 15,25, 2,1, APO, 2,175, 0,713, 2,5, 0,624, 3,726, 0,00305
data-sort-, 2002, 644, NEAT, 15,3, 2,2, APO, 2,134, 0,576, 8,9, 0,904, 3,363, 0,03010
data-sort- 4179 Тевтат, 1989, 010, К. Полас, 15,30, 2.,5, APO, 2,536, 0,629, 0,4, 0,940, 4,132, 0,00615
data-sort-, 2004, 704, LINEAR, 15,4, 3, APO, 2,264, 0,593, 23,1, 0,920, 3,607, 0,01682
data-sort-, 1998, 704, LINEAR, 15,6, 3,5, APO, 1,924, 0,639, 10,8, 0,694, 3,154, 0,00234
data-sort- 4486 Митра, 1987, 071, Е. В. ЕлстВ. Г. Шкодров, 15,6, 2, APO, 2,200, 0,663, 3,0, 0,742, 3,658, 0,04626
data-sort- 1620 Географ, 1951, 675, А. Џ. ВилсонР. Минковски, 15,6, 2,5, APO, 1,245, 0,335, 13,3, 0,828, 1,663, 0,03007
data-sort-, 2011, 703, CSS, 15,7, 2,5, APO, 2,122, 0,653, 34,9, 0,736, 3,509, 0,01925
data-sort-, 2003, 699, LONEOS, 15,7, 2,5, AMO, 2,231, 0,541, 39,6, 1,024, 3,438, 0,00956
data-sort- 12923 Zephyr, 1999, 699, LONEOS, 15,8, 2, APO, 1,962, 0,492, 5,3, 0,996, 2,927, 0,02115
data-sort-, 1998, 566, NEAT, 15,8, 2, APO, 2,380, 0,573, 5,9, 1,017, 3,743, 0,01573
2.1 Статистика
Подолу е даден список на најголеми ПОА (според апсолутна величина H) откриени во дадена година. Историските податоци за збирниот бро на откриени ПОА од 1999 г. наваму е прикажан во столбни графикони — едниот за вкупниот број, а другиот за тела поголеми од еден километар.
+ Најсјајни ПОА откриени секоја година од 1989 г. наваму &thinsp;, data-sort- Број, Име, Година, (H), Наводи
4179, Тевтат, 1989, 15,3
4953, 1990, 14,1
7341, 1991, 16,7
5604, 1992, 16,4
39572, 1993, 16,4
136618, 1994, 16,6
243566, 1995, 17,3
8566, 1996, 16,5
35396, 1997, 16,9
16960, 1998, 14,3
137427, 1999, 15,0
23187, 2000, 16,1
111253, 2001, 14,9
89830, 2002, 14,7
242216, 2003, 15,7
242450, 2004, 14,7
308242, 2005, 16,4
374851, 2006, 16,8
214869, 2007, 16,2
294739, 2008, 17,1
369264, 2009, 16,0
381906, 2010, 17,8
415029, 2011, 15,7
482467, 2012, 17,8
507716, 2013, 16,5
533671, 2014, 16,0
–, 2015, 17,5
–, 2016, 17,6
–, 2017, 17,9
–, 2018, 17,5
–, 2019, 18,0
–, 2020, 17,4
3 Поврзано
* Список на земјопресекувачи
* Список на астероиди близоприближувачи