Записи од мртвиот дом (роман)

Записи од мртвиот дом (руски: ''Записки из Мёртвого дома'') - роман на рускиот писател Фјодор Михајлович Достоевски од 1860-1861 година.
1 Содржина
Романот ги содржи следниве делови:* Вовед
''Прв дел''* I Мртвиот дом
* II-IVПрви впечатоци
* V-VI Првиот месец
* VII Нови познанства - Петров
* VIII Решителни луѓе. Лучка
* IX Исај Фомич. Бањата. Расказот на Баклушина
* X Божиќ
* XI Претставата
''Втор дел''* I Болница
* II-III Продолжение
* IV Маж ѝ на Акбљка (расказ)
* V Летно време
* VI Затворските животни
* VII Претензија
* VIII Другари
* IX Бекство
* Излегувањето од затворот
2 Критички осврт кон романот
Романот „Записи од Мртвиот дом“ претставува оаза во новата идејна ориентација на Достоевски. Епската линија во него е поизразена отколку во кое било друго дело од постсибирскиот период: романот претставува детална, објективна слика на затвореничкиот живот со сите негови хронолошки подробности - од стапувањето во ќелијата, преку затворската бања, болницата, секојдневноста, тажните затворски празници, сѐ до пуштањето на слобода. Описот на затворот открива галерија ликови со извонредни човечки својства. Никој дотогаш толку потресно и беспоштедно не ја беше насликал вистинската состојба и животот во царистичката зандана. Но тежиштето на реалистичното набљудување е одново врз субјектите на затвореничкиот круг. Достоевски не штеди зборови укажувајќи на високото чувство за справедливост и на огромната енергија скриена и неискористена во луѓето што од разни причини се нашле на робија.
Книгата на Достоевски е ,пред сѐ, потресно сведоштво за една малку позната стварност, за која литерaтурата дотогаш, дури и онаа најдобрата (Иго, Балзак) имаше само снисходлива насмевка, сликајќи преувеличени, романтизирани херои. Во центарот на писателовото внимание се одново обичните луѓе, зад чија скромна надворешност и неупадливост се кријат силни карактери, кревки души, необични истории. Романот вонредно го потврди насетувањето и онаа душевна ведрина со која Достоевски тргна на робија, пишувајќи му на брата си: „Не сум малодушен и не паднав со духот. Животот е насекаде живот, животот е во нас самите, а не во надворешното. Околу мене ќе бидат луѓе, и, да се биде човек помеѓу луѓето и да се остане таков засекогаш, во какви-годе несреќи да не очајуваш и да не паднеш - ете во што се состои животот, неговата задача...“. Херцен ги споредуваше „Записите од Мртвиот дом“, со „Пеколот“ на Данте, со фреските на Микеланџело.
Книгата содржи при сето тоа една силна и дискретно проткаена катарза: во мрачната куќа на ''Мртвиот дом'' Достоевски догледува живи луѓе во дното на животот и ја доловува светлата радосна нишка што тлее во дното на секој човек. Крајот на Записите е ведар и оптимистички: секаде каде што минува човекот, дури и во ''Мртвиот дом'' постои една светла и радосна трага што го осветлува патот.
3 Изданија на Македонски јазик
Во 1955 година, романот бил објавен од издавачката куќа „Кочо Рацин“ во рамките на библиотеката „Светски класици“, а во превод на Цветко Мартиновски. Книгата има 521 страница и не е каталогизирана, ниту пак ја поседува меѓународната ознака ISBN. Технички уредник на книгата бил Кочо Пендов, а таа била испечатена во погонот I на печатницата „Гоце Делчев“ во Скопје во декември 1954 година, во тираж од 3.000 примероци.
4 Влијание
Една песна на полскиот полскиот поет Збигњев Херберт е насловена „Господин Когито - Записи од мртвиот дом“.