Ледхилит

Ледхилит — минерал од оловен сулфат карбонат хидроксид, често поврзан со англезит. Има формула Pb<sub>4</sub>SO<sub>4</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>. Ледхилитот кристализира во моноклиничниот систем, но развива псевдохексагонални форми поради кристално збраздување. Формира транспарентни до проѕирни кристали со варијабилна боја со адамантински сјај. Доста е мек со Мосова тврдост од 2,5 и релативно висока специфична тежина од 6,26 до 6,55.
Бил откриен во 1832 година во рудникот Сузана, Лидхилс во округот Ланаркшир, Шкотска. Триморфен е со сузанит и макферсонит (овие три минерали имаат иста формула, но различни структури). Ледхилитот е моноклиничен, сузанитот е тригонален, а макферсонит е орторомбичен. Ледхилитот бил именуван во 1832 година по локацијата.
1 Единичка ќелија
Ледхилитот припаѓа на моноклинната кристална класа 2/m, што е класата со највисока симетрија во моноклиничниот систем. Има двојна оска на симетрија нормална на огледалната рамнина, а општата форма е призма со отворен крај. Просторната група е P21/a, што значи дека двојната оска е оска на завртка, а огледалната рамнина е рамнина на лизгање. Постојат 8 формулни единици по единична ќелија (Z = 8) и аголот β е многу блиску еднаков на 90°. Должините на страните на единичната ќелија се a = 9,11 Å, b = 20,82 Å и c = 11,59 Å.
2 Структура
Ледхилитот има слоевита структура. Минералот содржи и карбонатни и сулфатни групи, и тие се распоредени во посебни листови. Парови карбонатни листови 8(PbCO<sub>3</sub>) се менуваат со парови сулфатни листови 8[Pb(SO<sub>4</sub>)<sub>0.5</sub>OH]. Карбонатните листови практично имаат тригонална симетрија, но сулфатните листови немаат. Сите атоми на олово (Pb) во карбонатните листови се опкружени со 9 кислородни атоми од карбонатни групи и со еден хидроксил од соседниот сулфатен лист. Атомите на Pb во сулфатните листови се врзани за 9 или 10 кислородни атоми.
3 Изглед
Кристалите се обично мали до микроскопски и скоро секогаш псевдо-хексагонални, табеларни со хексагонална контура. Исто така, се јавуваат и призматични форми. Може да се развие наједноставната форма со површини паралелни на оската b и кои ги сечат оските a и c (претставени како {101}). Кога ќе се појави, може да биде напречно-пругаст или закривен. Бојата е бела или бледи нијанси на зелена, сина или жолта, но најчестата е бистра до бела. Ледхилитот е транспарентен до проѕирен, со бел пресек и смолест до адамантински сјај, бисерни на површините паралелни на рамнината што ги содржи оските a и b. Табеларните форми на сузанит се многу слични.
4 Оптички својства
Ледхилитот е биаксијален (-) со оптичка Z оска паралелна на кристалографската b оска, а оптичката X оска е наклонета кон кристалографската c оска под агол од −5,5°.
Индексите на прекршување се големи, што му дава на минералот висок сјај, nα = 1,87, nβ = 2,00 и nγ = 2,01. Споредете ги овие вредности со оние за обично прозорско стакло, кое е само 1,5. Показателлот на прекршување зависи од насоката на движење на светлината низ кристалот. Максималната двојна прекршливост δ е разликата помеѓу највисоките и најниските вредности, а за ледхилит е δ = 0,140.
Важна карактеристика на биаксијален материјал е аголот помеѓу двете оптички оски, наречен оптички агол и означен како 2V. Можно е да се пресмета оваа вредност од индексите на прекршување, а исто така и да се измери. За ледхилитот, и измерените и пресметаните вредности на 2V се 10°. Кога бојата на упадната светлина се менува, индексите на прекршување се менуваат, а со тоа и вредноста на 2V. Овој ефект е познат како дисперзија на оптичките оски. Кај ледхилитот овој ефект е силен, со 2V помали за црвена светлина отколку за виолетова светлина (r < v).
Минералот може да флуоресцира жолтеникава долгобранова или краткобранова ултравиолетова светлина.
5 Физички својства
Ледхилитот е мек минерал, со тврдост само 2+1⁄2 до 3, малку помала од онаа на калцитот. Се крши со неправилна до конхоидна фрактура и е донекаде секцилен. Тоа значи дека може да се одвојат тенки струготини од него. Тежок е, поради содржината на олово, со специфична тежина 6,55, сличен на другите оловни минерали како што се церуситот (6,5) и англезит (6,3).
Расцепувањето е совршено на рамнина нормална на оската на c кристалот. Минералот обично е збратимен, според различни закони за збратимени, формирајќи контактни, пенетрациски и ламеларни збратимени. Типичната навика се плочести или табеларни псевдохексагонални циклични збратимени кристали.
ледхилитот е растворлив со ефервесценција во азотна киселина HNO3, оставајќи оловен сулфат.
6 Појава
Типската локација е рудникот Сузана во Лидхилс, Стратклајд, Шкотска, Велика Британија. Ледхилитот е секундарен минерал што се наоѓа во оксидираната зона на оловни наслаги поврзани со церусит, англезит, ланаркит, каледонит, линарит и пироморфит. Може да формира псевдоморфи по галена или калцит, а обратно, калцитот и церуситот можат да формираат псевдоморфи по ледхилитот. Загревањето на ледхилитот предизвикува негово реверзибилно трансформирање во сузанит.