Бугарска историографија

Бугарска историографија (|Болгарская историография, |Българска историография) — наука што ја проучува историјата на Бугарија и нејзините жители. Формирана за време на националната преродба во Бугарија претежно од делата на руските набљудувачи. Мнозинството на историчари во Бугарија го сметаат Свети Паисиј Хилендарски како катализатор на историографијата но дела за историјата на бугарскиот народ постоеле пред него. Денес, односите на бугарската историографија со македонската се проблематични поради нивните спротивставени ставови за македонското прашање. Според бугарскиот новинар Светослав Тодоров, бугарската историографија е злоупотребена да го спречи влезот на Македонија во Европската унија од Бојковата администрација со политичка цел да добие повеќе подржувачи на неговата влада. Во една изјава бугарскиот историчар Чавдар Маринов признал како оспорени македонски фигури, како Иван Михајлов, се целосно рехабилитирани во бугарската историографија и наука со цел да ги користат нивните дела за негирањето на македонски идентитет.
1 Развој
Народот во Бугарија пред нејзината преродба немале чист определен концепт на бугарски идентитет ниту ни бугарски јазик или култура, граѓани кој што се наоѓале во јужниот дел од Бугарија имале грчки идентитет и самите се именувале како дел од грчкиот народ, но со разлика од јужниот дел, северниот дел од бугарија содржила силен русофилски идентитет. Со појава на историографија почна процесот на формирање вештачки бугарски идентитет и разделување народот во Бугарија од грците и русите.
Бугарската историографија како концепт првпат се појави околу периодот на русофилската преродба на Бугарија со делата на Петар Бакшиќ, србски католичар од Бугарија кој што во 1667 ја објавил книгата ''„Историја на Бугарија“,'' многу историчари од Бугарија ја сметаат книгата како почеток на Бугарската историографија, но во времето на Бакшиќ единствена цел на книгата беше ширење на тогашната католичка пропаганда присутна во Бугарија. Во 1762 околу почетокот на преродбата во Бугарија, познат македонски преродбеник од Бугарија Свети Паисиј Хилендарски го пишува еден од најпознатите дела во Бугарската историографија и ренесансата во Бугарија, под името ''„Историја на славјанобугарска“ (''во постар правопис''- Исторїѧ славѣноболгарскаѧ).'' Во нејзе имаше детална историја на народот во Бугарија и нејзините цареви, но книгата има неколку проблематични карактеристики како грешавање на датумот на владеење на одредени цареви.
Во 1823 беше објавено уште едно дело што помогна со развиток во историографијата, Јован Рајиќ, познат србин од војводина ја објавил книгата „''Исторія разныхъ славенскихъ народовъ наипаче Болгаръ, Хорватовъ, и Сербовъ“'' каде што ја објаснувал историјата на Хрватите, Србите и народот во Бугарија. Според авторот на делото, народот од бугарија имало татарско потекло и се преселиле од Монголија кон денешна Русија со Печенезите и после при мешавање со рускиот народ станале словени. Сепак постепено ја прифатиле идеата и почнале да шират про-сојузна пропаганда, според нив, Румелија само беше уште еден дел од Бугарија што не беше ослободено. Познато дело што испадна околу тој период беше „''Историја Бугарскога народа до пропасти државе“'' во 1878 од српски историчар Милан Савиќ. Во нејзе детално ја објаснува историјата на Бугарија, во книгата го обележуваат народот во Бугарија со татарско-руско потекло, истакнувајќи дека при нападите од Татарите во европа се вмешале со Финските Руски каде што биле произведувани Фински „Бугари“ и после тие се преселиле во Балтикот.
Под влијание на пансловенските идеи и особено на руската славистика, прашањето за припадноста на Бугарите на словенските народи доби централно значење во историографија на Бугарија. Ова прашање стана централно во филолошко-историските истражувања од тоа време, речиси до крајот на 20 век. Предизвикан од политичките интереси на големите сили, а особено на Русија, научниот интерес за ракописното наследство на словенските народи е на големо значење за изградбата на новите национални држави во Централна Европа и на Балканот. И покрај зависноста на научните идеи од политичките цели на Руската империја. При 1880-тите имаше разделба помеѓу историографијата за руското влијание во Бугарија, македонскиот социјалист во Бугарија Димитар Благоев се декларирал како Русофил.
Голем број на поранешни револуционерни што соработувале со Васил Левски и Внатрешната Револуционерна Организација што биле против русофилското влијание биле отстранети и изгубиле сите нивни правда. Захариј Стојанов беше еден од овие револуционери, кој после открие за неговата иднина почна да соработува поблиску со Руската влада во Бугарија и Русофилската Историографија. Историографијата исто промовираше другарство со Бугарија и Русија, наведувајќи дека со длабоки корени се поврзани двете народи. Социјалисти околу овој период биле строго против Русија (Русофоби или Русофобија) што создаде различни разделби помеѓу Историографијата.
3 Под Царството Бугарија
Во време на Царството Бугарија, Историографијата почнала да се разделува од русофилското влијание на Руското царство, тие почнале повеќе и повеќе да се ориентират кон национална политика и национална историја.
При процесот на депортација на евреиското население од Македонија, историографијата беше поделена во два дела за субјектот, двете страни во одредено ниво содржиле антисемитизни гледишта кон ситуацијата, според една страна Бугарската армија ги депортирале не од одмразда туку според Историографијата ''„биле форсирана од страна на Третиот Рајх“''. Втората група смета дека воопшто не депортирале евреици, туку им помогнале на 50.000 Евреици, и двете групи според историски докази биле грешни, некој историчари од Бугарија сметаат дека втората група шираат чиста пропаганда, како историчарот Стефан Дечев кој посакувал влада на Бугарија да признае нејзините злонамерни дела кон евреискиот народ. Социјалистичката историографија исто содржила високо ниво на русофилство заради помошта што бугарија доби од СССР. Меѓу најпознатите дела во социјалистичката историографија беше од Николај Севастијанович Державин, руски автор кој што во 1947 - 1948 го објавува делото ''„История на България“'' со два тома. Тие исто соработувале блиско со Информбиро.
Околу овој период почна процесот на ''Антитурцизмот'' кој се изразил во негирање на турската припадност на создавачите на средновековната бугарска држава, или доколку истата се прифаќала, тоа се компензирало со нивно минимизирање како бројка, маргинализирање на нивното место и значење во рамките на основаната од нив држава, а генерално во редуцирање на нивното учество во етногенезата до степен на симболично. Овој стремеж го надживеал времето кога бил политички актуелен и е сосема видлив и денес. Причината можеме да ја бараме во тоа што антитурцизмот се претворил во важен елемент во бугарскиот националната историја. Големото турско малцинство во Бугарија и соседството со далеку надмоќната турска држава исто придонесуваат за тоа.
Околу овој период исто беше воведен ''антигрцизмот'', Бугарскиот национализам се оформува не само како обид за издвојување од Османлиското Царство, но и во борба за еманципација од Цариградската патријаршија и во конкуренција со грчкиот национализам за доминација во Македонија и Тракија. Бугарските историчари овој свој современ непријател – Цариградската патријаршија и грчката национална држава го пренеле назад во времето до пред претпоставените почетоци на бугарската етногенеза и него го препознале во Византија. Ова ќе има огромно влијание во бугарската медиевистика и требало да поминат повеќе децении откако современа Грција престанала да се гледа како непријател и конкурент во Бугарија за да можат таквите погледи да започнат да слабеат, но тие се сè уште живи. Освен во толкувањето на улогата на Византија и „византинизмот“ како нешто негативно антинационално и антибугарско тоа нашло израз и во претставувањето на Византија како непријател чија постојана агресија, нешто во што можеме да го слушнеме ехото од преродбенските борби и борбите меѓу егзархијата и патријаршијата, а не од средниот век. Византија била оквалификувана како асимилатор и уништувач на бугарската литература, па митовите за уништувањето на книгите родени во преродбата биле пренесени назад во минатото.
5 Современ период
Во 2008 имаше контроверзија помеѓу Бугарската историографија и научници од Кина, научниците кога ја анализирале Бугарската историографија најдоа дека редовно фалсификувале историја за да ја подобри сликата во рамка на други историографи.