Пенџапски јазик

• पंजाबी
|nativename = ''Pañjābī''
|states = Пакистан, Индија
|region = Западен Пенџаб, Источен Пенџаб
|ethnicity = Пенџапци
|speakers = 100 милиони
|date = 2010
|ref =
|familycolor = Indo-European
|fam2 = индоирански
|fam3 = индоариски
|fam4 = централни
|script = гурмуки шахмуки (персиско писмо)
|nation = Пенџаб, Чандигарх, Харјана и Химачал Прадеш Пенџаб и Азад Кашмир.
|agency =
|iso1 = pa
|iso2 = pan
|lc1= pan|ld1=Indian Punjabi
|lc2= pnb|ld2=Pakistani Punjabi
|image = Punjabi example.svg
|imagecaption = Зборот ''пенџаб'' на гурмуки, деванагари и шахмуки.
|imageheader = Script
|imagesize = 150px
|map = Punjab map.svg
|mapsize = 233px
|mapcaption = Пенџапци и Ланди во Пакистан и Индија.
|notice =
Пенџапскиот (гурмуки: ਪੰਜਾਬੀ; деванагари: पंजाबी; шахмуки: ) — индоариски јазик кој го зборуваат околу 102 милиони луѓе и со тоа јазикот е 9 најголем јазик во светот (2010). Јазикот е мајчин јазик на Пенџапците, кои го населуваат регионот Пенџаб во Индија и Пакистан. Пенџапскиот е единствен тонски јазик меѓу индоариските јазици.
Пенџапскиот е најзборуван јазик во Пакистан и 11 најзборуван во Индија. Според податоците, пенџапскиот е 4 најзборуван јазик во Англија и Велс и 3 најзборуван во Канада.
1 Потекло на поимот
Зборот „пенџаб“ (Pañjābī), а ретко панџап, во превод значи „пет води“ на персиски и потекнува од зборовите ''panj āb''. ''Panj'' е истоветен со санскритскиот ''pañca'' („пет“) и се однесува за најголемите источни притоки на реката Инд. Историската област Пенџаб, сега поделена меѓу Индија и Пакистан, се наоѓа околу реката Инд.
2 Географска распространетост
2.1 Пакистан
Пенџапскиот е најголем јазик во Пакистан. Пенџапскиот е покраински јазик во покраината Пенџаб. Околу 44.15% од населението на Пакистан зборува на пенџапски, а околу 70% од населението на Пакистан зборува пенџапски како прв или вторјазик, а за некои и трет. Најголем пенџапски град е Лахоре, каде 86% од населението се Пенџапци, а во Исламабад 71%.
+Пенџапци во Пакистан
година население на Пакистан % Пенџапци
1951, 33.740.167, 57,08%, 22.632.905
1961, 42.880.378, 56,39%, 28.468.282
1972, 65.309.340, 56,11%, 43.176.004
1981, 84.253.644, 48,17%, 40.584.980
1998, 132.352.279, 44,15%, 58.433.431
+Сој. држава Пенџаб (2008)
Место Единица Пенџапци Удел
–, Пакистан, 76.335.300, 44,15%
1, Пенџап, 70.671.704, 75,23%
2, Синд, 3.592.261, 6,99%
3, Исламабад, 1.343.625, 71,66%
4, Кибер Пактуква, 396.085, 0,97%
5, Белуџистан, 318.745, 2,52%
6, Федерално управувани племенски области, 0, 0,0%
2.2 Индија
Пенџапскиот како мајчин јазик го зборуваат околу 3% од Индијците. Пенџапскиот е службен јазик во индиските држави Пенџап, Харјана и Химачал Прадеш.
+Пенџапци во Индија
Година Население на Индија Пенџапци во Индија %
1971, 548.159.652, 14.108.443, 2,57%
1981, 665.287.849, 19.611.199, 2,95%
1991, 838.583.988, 23.378.744, 2,79%
2001, 1,028,610,328, 29.102.477, 2,83%
2011, 1.210.193.422, 33.038.280, 2,73%
3 Фонологија
+самогласки, предни скоро-предни централни скоро-задни задни
затворени, ਈ, ਊ
полузатворени, ਏ, ਇ, ਉ, ਓ
средни, ਅ
полуотворени, ਐ, ਔ
отворени, ਆ
+согласки, , двоусни, уснено-забни, забни/алвеоларни, ретрофлексни, палатални, веларни, глотални
носни, ਮ, ਨ, ਣ, ਞ, ਙ
ексолозивни andафрикати, voiceless, ਪ, ਤ, ਟ, ਚ, ਕ
безвучни призвучни, ਫ, ਥ, ਠ, ਛ, ਖ
звучни, ਬ, ਦ, ਡ, ਜ, ਗ
фрикати, ਫ਼, ਸ ਜ਼, ਸ਼, ਹ
вевни, ਰ, ੜ
апроксимантни, ਵ, ਲ, ਲ਼, ਯ
;Тон
Пенџапскиот има три различни тона: висок, среден и низок.
4 Поврзано
* Пенџаб
* Пенџапци
* Индоариски јазици
5 Дополнителни информации
* Bhatia, Tej. 1993 and 2010. ''Punjabi : a cognitive-descriptive grammar''. London: Routledge. Series: Descriptive grammars.
* Gill H.S. [Harjit Singh] and Gleason, H.A. 1969. A reference grammar of Punjabi. Revised edition. Patiala, Punjab, India: Languages Deparmtent, Punjab University.
* Shackle, C. 1972. ''Punjabi''. London: English Universities Press.
* Chopra, R. M., Perso-Arabic Words in Panjabi, in: Indo-Iranica Vol.53 (1–4).
* Chopra, R. M.., The Legacy of The Punjab, 1997, Punjabee Bradree, Calcutta.