procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Црква „Св. Богородица“ - Крклино

Света Богородица — гробишна црква во битолското село Крклино, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа во западниот дел на селото Крклино, а околу нејзе се наоѓаат селските гробишта.
2 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Лисолајска парохија
* Крклино
Црква „Св. Богородица“ - Бонче

Света Богородица (позната и како Света Марија) — помала селска црква во село Бонче, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа во непосредна близина на манастирската црква „Св. Јован Богослов“.
2 Галерија
3 Поврзано
* Прилепско архијерејско намесништво
* Прилепечко-витолишка парохија
* Бонче
Карбоксихемоглобин

Карбоксихемоглобин (симбол COHb или HbCO) е стабилен комплекс на јаглерод моноксид и хемоглобин (Hb) што се формира во црвените крвни клетки при контакт со јаглерод моноксид. Карбоксихемоглобин често се меша со соединението што се создава при комбинацијата на јаглерод диоксид (карбоксил) и хемоглобин, а тоа всушност е карбаминохемоглобин. Терминот карбоксихемоглобин се појавил кога јаглерод моноксидот бил познат под своето историско име „''carbonic oxide''“, а се развил под влијание на германското и британско-англиското етимолошко влијание. Претпочитаната номенклатура според IUPAC е карбонилхемоглобин.
Антиклеја

Во старогрчката митологија, Антиклеја или Антиклија (старогрчки: ''Ἀντίκλεια „''против славата“) — кралица на Итака како сопруга на кралот Лаерт.
1 Семејство
Антиклеја била ќерка на Автолик и Амфитеја. Божествениот измамник и гласник на боговите, Хермес, бил нејзин дедо по таткова линија. Антиклеја била мајка на Одисеј од Лаерт (иако некои велат од Сизиф). Ктимена била и нејзина ќерка од нејзиниот сопруг Лаерт.
2 Митологија
2.1 Рани години
Според Калимах, кога била млада, Антиклеја ѝ служела на божицата Артемида и ја придружувала на лов, носејќи стрела.
Според некои подоцнежни извори, вклучувајќи го и фрагментот од изгубената трагедија на Есхил „''Пресудата на оружјето“'', Одисеј бил дете на Антиклеја и Сизиф, а не на Лаерт. Во оваа варијанта на приказната, Автолик, озлогласен измамник, го украл добитокот на Сизиф. Во еден момент, Сизиф го препознал неговиот добиток додека бил во посета на Автолик и потоа ја завел Антиклеја, ќерката на Автолик. Одисеј бил резултат на овој сојуз, кој се случил пред бракот на Антиклеја со Лаерт. Кога Антиклеја била донесена на место околу Алалкоменеум во Беотија, таа го родила Одисеј. Подоцна, нејзиниот син го нарекол градот Итака со истото име, за да го обнови сеќавањето на местото каде што е роден.
2.2 Одисеја
Во книга XI од ''Одисеја'', Одисеј патува во подземјето за да побара совет од мртвиот пророк Тиресиј. Во подземјето, тој среќава многу духови, меѓу кои е и духот на неговата мајка, Антиклеја. При првичниот поглед, тој ја одбива бидејќи чека пророкот да се приближи.
Сепак, откако разговарал со Тиресиј, Одисеј ѝ дозволил на мајка му да се приближи и ѝ дозволил да зборува. Таа го прашува зошто е во подземјето додека е жив, а тој ѝ раскажува за неговите разни проблеми и неуспешни обиди да се врати дома. Потоа ја прашува како починала и се распрашува за неговото семејство дома. Таа му кажува дека починала од тага, копнеејќи по него додека бил во војна. Антиклеја исто така вели дека Лаерт (таткото на Одисеј) „постојано тагува“ за Одисеј и живее во колиба на село, облечен во партали и спиејќи на подот. Антиклеја понатаму ја опишува состојбата на сопругата на Одисеј, Пенелопа, и синот Телемах.
Според митот, Пенелопа сè уште не се била премажила, но била преплавена од тага и копнеж по својот сопруг, додека Телемах дејствува како магистрат за имотот на Одисеј. Одисеј се обидува да ја прегрне својата мајка три пати, но открива дека таа е бестелесна, а неговите раце едноставно минуваат низ неа. Таа објаснува дека такви се сите духови, а тој изразува голема тага.
Според некои извештаи, Антиклеја се самоубила откако слушнала лажен извештај за нејзиниот син од Навплиј.
Средбата меѓу Одисеј и неговата мајка во подземјето е исто така концепт на делото на северноирскиот поет Мајкл Лонгли, насловено како ''„Антиклеја“''.
Црква „Св. Јован Богослов“ - Бонче (селска)

Свети Јован Богослов — главна селска црква во прилепското село Бонче, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа во јужниот дел на селото, сместена на возвишение, а околу нејзе се наоѓаат стари гробишта.
2 Историја
Истражувачот Јован Трифуноски запишал дека црквата била изградена во 1850-тите, но при мониторинг во 2023 година била забележано дека црквата претставува градба од XII век со измени во XVIII век.
Во поново време е извршена промена на покривот на црквата, при што првичните камени плочи биле заменети со ќерамиди. Истовремена била изведена дренажа.
3 Архитектура
Црквата претставува еднокорабна градба. На градбата во 2023 година се забележани пукнатини на ѕидовите и на сводот.
3.1 Фрескоживопис
Во црквата се зачувани само фрагменти од ѕидното сликарство, па така се сретнува само во олтарниот дел. Таму има два периоди: постар врз земјена подлога најдоцна од XVII век и понова преслика во олтарната апсида од XIX век.
Фрескоживописот во црквата се наоѓа во исклучително лоша состојба.
4 Галерија
5 Поврзано
* Прилепско архијерејско намесништво
* Прилепечко-витолишка парохија
* Бонче
Црква „Св. Јован Богослов“ - Бонче (манастирска)

Свети Јован Богослов — главна манастирска црква на Бонечкиот манастир во прилепското село Бонче, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа во југозападниот дел на селото, сместена на пониско ниво од селото, недалеку од селските куќи. Околу оваа црква се наоѓаат новите селски гробишта.
2 Историја
Истражувачот Јован Трифуноски запишал дека на местото околу гробиштата на Бонче се наоѓале ѕидини од стара црква.
На западната фасада на црквата, близу влезот, се наоѓаат три надгробни споменици во исправена положба. Највпечатлив е еден четириаголен столб со релјеф на две специјално подготвени површини на кој се претставени седум човечки фигури – четири на долната и три на горната правоаголна површина. Надгробниот споменик завршува со пирамида украсена со крлушки. Врвот на пирамидата е откршен. Во долниот дел од споменикот, веднаш под понискиот релјеф, на закосена мазна површина, се среќава и тешко читлив натпис во три реда на кој, веројатно, се споменува името на покојникот и на лицата кои му го покло­нуваат. Покрај него можат да се видат уште две фрагментирани плочи од мермер со релјеф на кој се претставени флорални форми. На едната од нив е претставен венец со винова лоза на која се забележуваат лисја и еден грозд. Другата плоча е со многу оштетен релјеф, но се забележува, исто така, венец, цвет со четири ливчиња и слично.
3 Галерија
4 Поврзано
* Прилепско архијерејско намесништво
* Прилепечко-витолишка парохија
* Бонче
Бонечки манастир

Бонечки манастир — манастир во прилепското село Бонче.
1 Местоположба
Манастирот се наоѓа во непосредна близина на селото Бонче, околу постојните селски гробишта.
2 Историја
Манастирската црква е возобновена градба за што сведочат и пронајдените гробни споменици. Истото го потврдува и истражувачот Јован Трифуноски кој запишал дека на местото околу гробиштата на Бонче се наоѓале ѕидини од стара црква.
За овој манастир постои и живо предание за извесен стар војвода, кој го бранел некогашниот манастир од Турците.:Во некое старо време кај селото Бонче се наоѓал еден голем и богат манастир. Кога дошле Турците на Балканот, стигнале и до селото Бонче и сака­ле да го заземат и разрушат манастирот, но му се спротиставил некој тамошен војвода, кој долго време се борел со нив и го бранел манастирот за да не биде разрушен и запустен. Тој долго време не ги пуштал Турците да дојдат до манас­ти­рот, но турската војска била многубројна и посилна, па затоа морал да по­пуш­ти и да се засолни. Го зел богатството што се наоѓало во манастирот и се скрил во некоја пештера источно од селото и оттогаш никој не го видел. Сега трагачите по скриено богатство ја бараат пештерата за да го пронајдат богатството што го зел со себе војводата и го скрил во неа.
3 Градби во манастирот
Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква, конакот, трпезаријата, како и други помошни објекти.
3.1 Црква „Св. Јован Богослов“
Главната манастирска црква е посветена на Свети Јован Богослов, по која е и наречен целиот манастир.
4 Галерија
Бујан

Во рускиот фолклор, Бујан (руски: ''Буя́н''), понекогаш транслитериран како Бујан — мистериозен остров во океанот со способност да се појавува и исчезнува со плимата и осеката. Островот се наоѓа во билини и сказни. Доби пошироко признание откако се појави во „Приказната за царот Салтан“ од Александар Пушкин.
1 Опис
Бујан е океански остров, понекогаш опишан како рај. Островот Бујан се појавува во многу бајки; Кошчеј Бесмртниот ја чува својата душа на бесмртност скриена таму, скриена во игла поставена во јајце во мистичното дабово дрво; други легенди го нарекуваат островот извор на сите временски услови, создадени таму и испратени во светот од богот Перун. Бујан се појавува и во „Приказната за царот Салтан“ од Александар Пушкин.
Се споменува во средновековната Книга за гулабите како место на митскиот камен со лековити и магични моќи, познат како Алатир (руски: ''Алатырь''), кој го чуваат птицата Гагана и змијата Гарафена.
2 Наводи
3 Библиографија
* Диксон-Кенеди, Мајк (8 декември 1998 година). Енциклопедија на руски и словенски мит и легенда. Блумсбери издаваштво САД.
* Haney, Jack V. (18 декември 2014 година). „Сериски приказни од далечниот север“. Антологија на руски народни приказни. Routledge.
* Мелетински, Е.М., ед. (1990). Алатырь [Алатир] (на руски). Советская энциклопедија. стр. 333.
Чели

Чели (|Μονοπήγαδο, ''Монопигадо''; до 1928 г. ''Τσελή'', ''Цели'' или ''Τσεγίδες'', ''Цегидес'') — село во Солунско, Егејска Македонија, денес во општината Седес на Солунскиот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 180 жители (2021).
1 Географија и местоположба
Селото е сместено во северозападниот дел на Халкдичкиот Полуостров, околу 35 км југоисточно од градот Солун и 2 км источно од Доганџи, на надморска височина од 410 м.
2 Историја
Во XIX век Чели било турско село во Солунската Каза на Солунскиот Санџак.
По Балканските војни во 1913 г. Чели е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор.. Таа година селото броело 29 жители, кои во 1920 г. се накачиле на 74 лица.
Во 1924 г. сите жители се иселени во Турција по сила на Лозанскиот договор. На нивно место се населиле 29 бегалски семејства (вкупно 98 бегалци) од Понд и Тракија, така што селото станало бегалска населба. Меѓу доселениците имало и извесен број Каракачани.
Во 1928 година, името на селото било променето во ''Монопигадо'' (Μονοπήγαδο).
3 Стопанство
Населението произведува тутун, жито, грозје и други земјоделски производи, а бидејќи селото е полупланинско со погодни услови за сточарење, делумно е развиено и сточарството.
4 Општествени установи
* Поранешно основно училиште
5 Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинската единица Царево Село со седиште во истоимената населба, која припаѓа на поголемата општина Седес, во округот Солун. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Доганџи, во кој влегува и истоименото село.
Хаберница

Хаберница — пладневен демон во словенската митологија, за кој се вели дека живее во областа Прудник. На полски се нарекува Чаберница, а на руски Хаберница.
Обично била претставена како млада, витка жена облечена во азура со синчец во косата, која талкала по полињата во текот на пладне. Таа била лута од луѓето кои го газеле житото или користеле остри алатки. Оние за кои сметала дека заслужуваат казна биле успивани со нејзиниот шепот, по што им предизвикувала главоболка, парализа или болки во долниот дел од грбот. Понекогаш ги напаѓала своите жртви кршејќи им ги рацете, нозете или вратот.
За да го избегне гневот на Хаберницата, работникот морал да направи пауза од работа за време на пладнето на Ангелус.
1 Наводи
Полевик

Полевик — се полски духови во словенската митологија, кои се појавуваат како деформирани суштества со очи во различна боја и трева наместо коса. Тие се појавуваат или напладне или на зајдисонце и носат или целосно црни или целосно бели костуми. Тие се опишани и во јужнорускиот фолклор како полски духови со зелена коса. Според локалните верувања, тие ги заведуваат скитниците на полето, им пренесуваат болести или ги јаваат со своите коњи ако ги најдат заспани.
Ако некое лице заспие на работа откако ќе пие, Полевиките може да го убијат. За да се смират Полевиките потребни се две јајца, петел, жаба и врана ставени во ров кога никој не гледа.
Полевик е спротивност на демонот на полињата што се појавува напладне: Полудниса, „Полуден“ што значи „пладне“. Висока, убава девојка облечена во бело. Уживала да ги кубе косите на селаните што работат напладне. Исто така, им помагала на малите деца да се изгубат во полињата со пченка.
1 Наводи
2 Библиографија
* Ана Франклин (2005), Работа со самовили: Магија, магии, напивки и рецепти за нивно привлекување и гледање (илустрирано издание), Career Press, стр. 124, ISBN 978-1-56414-824-7
Шубин

Шубин (украински: Шубін) — митолошкиот дух на рудниците. Легендата за Шубин е распространета главно во рударските градови во регионот Донбас во Украина. На север може да се слушнат неколку легенди за духот на рудниците. Духот е обично добар, но може да биде и злобен. Не постои единствено гледиште за етимологијата на зборот.
Објаснувањата вклучуваат:
# Прекар на рудар, чија душа, според легендата, оди во крзнено палто на дното на рудникот со факел во раката и го гори гасот (огнена вакуум);
# Името на суровиот рударски мајстор Шубин, кој ги убивал работниците под земја;
# Звукот од метанот (Шу-Шу), кој често се акумулира во рудниците.
Ѓавол Борута

Ѓаволот Борута (полски: ''Diabeł Boruta'') — измислен лик од полската митологија, фолклор и литература, поврзан со полскиот град Ленчица.
Ликот е трансформација на паганскиот словенски леши во постхристијанските времиња. Борута е исто така познат како блотоник, мочуришен дух.
Тој обично се сметал за благородник и, соодветно на тоа, обично бил зафатен со корумпирање на благородници, оставајќи ги другите општествени класи на други ѓаволи - како Рокита, ѓаволот од истиот регион, кој почесто ги искушувал селаните. Зигмунт Глогер и некои други етнолози верувале дека облекувањето на Борута како благородник е лажна традиција произведена во 19 век и повторно воведена во фолклорот.
1 Во Енциклопедија старополска
''Енциклопедија старополска'' од Зигмунт Глогер (1900–1903) Борута е опишан на следниов начин:Приказните за Борута, кој бил зафатен со плашење на луѓето ноќе на брани и во шуми и правејќи зло со тоа што ги заведувал, и кој понекогаш се појавувал во форма на црно куче, кружеле низ целата земја, и меѓу обичните луѓе и меѓу благородништвото, со таа разлика што обичните луѓе верувале во нив, додека благородништвото им се смеело. Никогаш немало разговори за облекување на ѓаволот во облеката на некој слој од населението, а камоли да се приврзе кон некоја општествена каста. Само некои полски писатели во првата половина на 19 век им ставале во уста на луѓето она што тие [луѓето] никогаш не го чуле од своите татковци и никогаш не му го кажале на никого, т.е. го облекле Борута во контуш за да го зголемат ефектот на нивните печатени легенди, и на тој начин ги популаризирале приказните што народот можеби ги научил од книгите. Што се однесува до нас, сепак, сè уште не успеавме да ја најдеме легендата за Борута како носи наметка никаде од устите на народот, а истото го потврдува и Карлович [pl]. Осолински, пишувајќи за стравовите во 18 век, вели: „Кога шаторецот е заглавен во калта, тој се повикува на шумската борута“. Линде го дефинира значењето на овој збор на полски на следниов начин: „Ѓаволот боровец [шумски дух], блотоник [мочуришен дух], зол дух, според селските бајки, живее во мочуришта и калливи места“.
2 Наводи
Овиник

Овиник (руски: ''Овинник''), Јоуник или Јовник (белоруски: Ёўнік) — злобен дух на гумното во словенскиот фолклор чие име потекнува од ovin „штала“. Тој е склонен да ги пали гумните со палење оган на житото. За да го смират, селаните му нуделе петли и блини. На новогодишната ноќ, допирот на Овиник ја одредувал нивната среќа за Новата година. Топлиот допир значел среќа и богатство, додека ладниот допир значел несреќа.
1 Поврзано
* Баник
* Дворовој
2 Наводи
3 Библиографија
* Линда Ј. Иваниц (1992), Руско народно верување (илустрирано издание), М.Е. Шарп, стр. 58, ISBN 978-0-87332-889-0* Џанет Паркер; Алис Милс; Џули Стентон (2007), Митологија: митови, легенди и фантазии, Struik Publishers, стр. 262, ISBN 978-1-77007-453-8
Кроење по мерка

Кроење по мерка — изработка на облека според мерките на поединечниот купувач, од страна на кројач. Облеката по мерка е целосно уникатна и создадена без употреба на претходно постоечки шаблон, додека пак, а може да користи и шаблон со стандардна големина изменет за да одговара на клиентот.
1 Преглед
За да нарача облека по мерка, прво клиентот се консултира со кројачот. Тогаш се избираат ткаенини, подлоги и детали за стилизирање. Потоа кројачот го мери клиентот, со цел да нацрта модел од нула врз основа на индивидуалните мерки. Ткаенината и подлогата се цртаат со креда, се сечат со ножици, што му овозможува да ја состави облеката за кроење. За време на пробата, се поправаат некои детали. После тоа, кројачот ја завршува облеката и му ја дава на клиентот. Обично се прават 2-3 проби.
2 Дополнителна литература
**
Трговски еснаф

Трговкиот еснаф е професионално здружение на занаетчии и трговци кои го надгледуваат практикувањето на нивниот занает/трговија на одредена територија. Клучната „привилегија“ била тоа што само членовите на еснафот имале право да ги продаваат своите стоки или да ја практикуваат својата вештина во рамките на градот. Може да има контрола врз минималните или максималните цени, часовите на тргување, бројот на чираци и многу други работи. Критичарите тврделе дека овие правила ја намалуваат слободната конкуренција, но бранителите тврделе дека ги штитат професионалните стандарди.
1 Еснафите во средниот век
Развивајќи од претходните братски групи за заштитни или религиозни цели, еснафите биле структурирани организации кои ја регулирале трговијата, го одржувале квалитетот на производите и ги заштитувале економските интереси на членовите, станувајќи сè почести низ цела Европа за време на Развиениот среден век, бидејќи урбаните економии станувале поспецијализирани. Трговските еснафи доминирале во комерцијалната активност и урбаното управување во многу градови. Занаетчиските еснафи пренесувале вештини преку формални систем за чираци, калфи и мајстори, и го раководеле производството, како на текстил и металопреработувачка индустрија, производство на стакло и печење. Во поголемите градови како што се Фиренца, Париз, Барселона, и германските слободни градови, еснафите станале централни за економскиот и граѓанскиот живот.
Печка

Печка — направа за греење или готвење, како и за топење на руда и други материјали. Печките содржат шуплива комора која се загрева на контролиран начин. Во употреба се уште од античко време, и се користеле за извршување на широк спектар на задачи што бараат контролирано загревање. Бидејќи се користат за различни намени, постојат многу различни видови печки. Овие типови се разликуваат во зависност од нивната намена и врз основа на тоа на кој начин ја создаваат топлината.
Печките често се користат за готвење, обично печење, понекогаш може да се користат за загревање храна до саканата температура. Печките се користат и во производството на керамика и грнчарија. Печките кои се користат во производството на метали, обично се нарекуваат високи печки. За производство на стакло се користат посебен вид на печки кои го топат стаклото.
Во врска со начинот на кој се создава топлината, некои печки загреваат материјали со согорување на гориво, како што се дрво, јаглен или природен гас, додека други печки користат електрична енергија. Микробрановите печки ги загреваат материјалите со изложување на микробраново зрачење.
1 Историја
Најраните печки се пронајдени во Централна Европа и датираат од 29.000 години п.н.е. Тие биле јами за печење и варење што се користеле за готвење мамути. Во Украина од 20.000 години п.н.е. користеле јами со врел јаглен покриен со пепел. Храната се завиткувала во лисја и се ставала одозгора, а потоа се покривала со земја. Печките се користеле од страна на народите што живееле во долината Инд и во преддинастичкиот Египет. До 3200 година п.н.е., секоја куќа од калливи тули имала печка. Печките се користеле за готвење храна, како и за правење тули. Преддинастичките цивилизации во Египет користеле печки околу 5000–4000 година п.н.е. за производство на грнчарија.
Во средниот век, наместо земјени и керамички печки, Европејците користеле камини во комбинација со големи котли. Тие биле налик на казан. По средниот век, печките претрпеле многу промени. Секој дизајн имал своја намена. Печките на дрва доживеале подобрување преку додавање на огнишни комори што овозможувале подобро задржување и испуштање на чад. Друга препознатлива печка е онаа од леано железо. Овие првпат биле користени околу почетокот на 1700-ти години, кога и самите претрпеле неколку варијации, вклучувајќи ја и печката од железо која имала свој оџак.
Со текот на времето, се развиле нови методи на готвење. Микробрановата печка како алатка за готвење ја открил Перси Спенсер во 1946 година, а со помош на инженерите, микробрановата печка била патентирана. Микробрановата печка користи микробраново зрачење за да ги раздвижи молекулите на водата во храната, предизвикувајќи триење и со тоа произведувајќи топлина.
2 Галерија
3 Поврзано
* Висока печка
* Огниште
* Микробранова печка
* Шпорет
Побрзај зајдисонце

„Побрзај зајдисонце“ (англиски: ''Hurry Sundown'') – филм на режисерот Ото Премингер од 1967 година. Главните улоги ги играат: Мајкл Кејн, Џејн Фонда и Џон Филип Лоу.
1 Синопсис
Една фирма сака да купи голема необработена земја во Џорџија. Најголемиот дел од земјиштето ѝ припаѓа на Џули Ворен, но за да биде склучена зделката фирмата мора да купи и две помали парцели: едната во сопственост на Рад Мекдауел, а другата во сопственост на Рив Скот, млад црнец чија мајка своевремено ѝ била дадилка на Џули. Ни Рад ни Рив не се заинтересирани за продажба, па склучуваат партнерство за да ја подобрат својата земја. Бесен поради тоа, моќникот Хенри настојува по секоја цена да ја заврши трансакцијата.
Белиот Божиќ (филм)

„Белиот Божиќ“ (англиски: ''White Christmas'') – филм на режисерот Мајкл Куртиз (Michael Curtiz) од 1954 година, снимен по сценариото на Мелвин Френк (Melvin Frank), Норман Красна (Norman Krasna) и Норман Панама (Norman Panama). Главните улоги ги играат: Бинг Крозби (Bing Crosby), Дени Кеј (Danny Kaye), Розмари Клуни (Rosemary Clooney) и Дин Џегер (Dean Jagger). Автор на песните во филмот е познатиот Ирвин Берлин при што песната „Број ги благословите наместо овци“ (англиски: ''Count Your Blessings Instead of Sheep'') била номинирана за наградата „Оскар“.
1 Синопсис
На Бадник, 1944 година, водникот Боб Волас (го игра Крозби), кој пред војната бил успешен пеач и војникот Фил Дејвис (го игра Кеј) приредуваат скромна свеченост за своите војници. Кога на војниците ќе им се придружи и генералот Томас Вејверли (го игра Џегер), забавата се претвора во збогување со него, зашто тој заминува на ново командно место. Приредбата е прекината од непријателкиот напад во кој Фил му го спасува животот на Боб. По завршувањето на војната, тие настапуваат заедно како дуото Волас и Дејвис и стануваат популарни. На еден настап во Флорида, тие ги запознаваат сестрите Џуди и Бети Хејнс кои, исто така, се забавувачки...
Тим Хант

Сер Ричард Тимоти Хант (роден на 19 февруари 1943 година) е британски биохемичар и молекуларен физиолог. Во 2001 година, заедно со Пол Нурс и Лиланд Х. Хартвел тој ја добил Нобеловата награда за физиологија или медицина за откритието протеински молекули кои ја контролираат делбата на клетките. За време на неговото проучување на оплодените јајца од морски еж во раните 1980-ти, Хант го открил циклинот, кој циклично се агрегира и се осиромашува за време на циклусите на клеточната делба.
1 Ран живот и образование
Хант бил роден на 19 февруари 1943 година во Нестон, Чешир. Неговиот татко бил Ричард Вилијам Хант, предавач по палеографија во Ливерпул, а неговата мајка, Кит Роуланд. По смртта на двајцата родители, Хант открил дека неговиот татко работел во Буш Хаус, тогашното седиште на радиото Би-Би-Си, најверојатно во разузнавањето, иако не е познато што всушност била неговата задача. Во 1945 година, Ричард станал чувар на западните ракописи во библиотеката Бодлијан, а семејството се преселило во Оксфорд. На осумгодишна возраст, бил примен во Драгонското училиште, каде првпат развил интерес за биологија, благодарение на неговиот наставник по природни науки, германскиот едукатор Герд Зомерхоф. На четиринаесет години се преселил во колеџот Магдален во Оксфорд, каде станал уште позаинтересиран за науката и започнал да изучува предмети како хемија и зоологија.
2 Награди и почести
Хант бил избран за член на Европската организација за молекуларна биологија (EMBO) во 1978 година, служејќи како член на Комитетот за стипендии на организацијата 1990–1993, нејзиниот Комитет за состаноци 2008–2009 и нејзиното управно тело, Советот, 2004–2009. Тој бил избран за член на Кралското друштво (FRS) во 1991 година.
V603 Орел

V603 Орел (или Нов Орел 1918) — светла нова првпат забележана (од Земјата) во соѕвездието Орел во 1918 година. Таа била најсјајната „нова ѕвезда“ што се појавила на небото по Кеплеровата Супернова во 1604 година. Како и сите нови, таа е бинарен систем, кој се состои од бело џуџе и донорска ѕвезда со мала маса во блиска орбита до тој степен што е само полуодвоена. Белото џуџе вшмукува материја од својот придружник, кој ја исполнил својата Рошова шуплина, кон својот несобирачки диск и површина сè додека вишокот материјал не се внесе во термонуклеарен настан. Овој материјал потоа образува експанзивна обвивка, која на крајот се истенчува и исчезнува.
Првпат ја видел Зигмунт Ласковски, професор по медицина и аматерски астроном, а потоа потврдена во ноќта на 8 јуни 1918 година од страна на британскиот аматерски астроном Грејс Кук, Нов Орел достигнал врвна магнитуда од −0,5, била најсветлата нова забележана во ерата на телескопот. Била посветла од сите ѕвезди освен Сириус и Канопус. Тихоновите и Кеплеровите супернови биле посветли, но обете биле забележани пред пронаоѓањето на телескопот. Првично ѕвезден систем со магнитуда од 11,43, потребни му биле дванаесет дена за да избледи три магнитуди, а потоа 18,6 години за да дојде во мирување. Во 1964 година, Роберт П. Крафт утврдил дека станува збор за бинарен систем, неодамна се утврдило дека истото е точно за неколку други нови во тоа време.
Ѕвездениот систем се стабилизирал на просечна привидна магнитуда од 11,4 од 1940-тите, бледнеејќи за околу 1/100 од магнитудата по десетлетие. Паралаксата на нова, 3,191 ± 0,069 милиачни секунди, била измерена од вселенското летало Гаја, што подразбира растојание од 1020 ± 23 светлосни години. Спектроскопската анализа спроведена од Аренас и неговите колеги покажала дека системот се состои од бело џуџе со околу 1,2 пати поголема маса од Сонцето, со акрециски диск и ѕвезда-придружник со околу 20% од масата на Сонцето. Оваа втора ѕвезда најверојатно е црвено џуџе. Двете ѕвезди орбитираат една околу друга приближно на секои 3 часа и 20 минути.
Во 1983 година, набљудувањата на опсерваторијата VLA откриле радиоемисија од оваа нова на 5 GHz. Надградениот JVLA открил 8,9 GHz емисија во 2013 година, и MeerKAT откри 1,3 GHz емисија во 2019 година. Радиоемисијата е во согласност со гиросинхротронот, циклотронскиот масер и оптичко-густата синхротронска емисија.
1 Поврзано
* Список на нови во галаксијата Млечен Пат
* Супернова
Змија (нова)

Нова Змија (FH Serpentis 1970) — нова, која се појавила во соѕвездието Змија во 1970 година. Достигнала величина од 4,4. Била откриена на 13 февруари 1970 година од страна на Минору Хонда, во Курашики, Јапонија. Други астрономи подоцна ја проучувале оваа нова и ги пресметале нејзините растојанија врз основа на времето на распаѓање на нејзините светлосни криви.
Новата била забележана и од вселенската опсерваторија на НАСА OAO-2 Stargazer, активна од 1968 до 1973 година.
Новата била важна за науката бидејќи била една од првите што биле забележани во повеќекратни бранови должини, вклучувајќи инфрацрвена, видлива, ултравиолетова и радио. Едно од набљудувањата што се издвоиле било тоа кое покажало дека таа изгледала најсветла во инфрацрвениот спектар 100 дена откако била првпат откриена.
Мала емисиона маглина (отаток од нова) е видлива околу ѕвездата, која наликува на планетарна маглина. Сантамарија ''и сор.'' ги испитале сликите од маглината направени во 1996 и 2018 година и откриле дека школката се шири. Таа е малку елиптична, со големи и мали оски од 12,4×10,6 лачни секунди (од 2018 година) кои се шират со брзина од 0,125×0,109 лачни секунди годишно, што имплицира физичка брзина на ширење од 630×540 км/сек.
1 Наводи
Коста Конкордија

''Коста Конкордија'' (|Costa Concordia) — крузер управуван од италијанската компанија Costa Crociere. Тој бил првиот брод од својата класа, по кој следеле неговите сестрински бродови ''Costa Serena'', ''Costa Pacifica'', ''Costa Favolosa'' и ''Costa Fascinosa'', како и ''Carnival Splendor'' изграден за Carnival Cruise Line. Кога ''Коста Конкордија'' (од 114.137 тони) и нејзините сестрински бродови влегле во служба, биле меѓу најголемите бродови изградени во Италија, сѐ до изградбата на бродовите од класата „Дрим“ од 130.000 бруто-тони.
На 13 јануари 2012 г. во 21:45 часот, ''Коста Конкордија'' удрила во карпа во Тиренското Море, веднаш до источниот брег на островот Џиљо. Ова предизвикало процеп од 53 метри на левата страна од трупот, што набрзо поплавило делови од машинската сала, прекинувајќи го напојувањето на моторите и бродските услуги. Како што навлегувала водата, бродот почнал да се наведнува додека пловел назад кон островот, каде што на крајот се насукал во близина на брегот, а потоа се превртил на десната страна, лежејќи во нестабилна положба на карпест подводен гребен.
Евакуацијата на ''Коста Конкордија'' траела повеќе од шест часа, а од познатите 3.229 патници и 1.023 члена на екипажот што биле во него, 32 лица загинале. Франческо Скетино, тогашниот капетан на бродот, бил изведен пред суд и прогласен за виновен за убиство од небрежност, предизвикување поморска несреќа и напуштање на својот брод. Во 2015 г. бил осуден на шеснаесет години затвор. Остатоците од бродот биле извлечени три години по случката и довлечени до пристаништето во Џенова, каде што бродот бил расклопен за старо железо.
1 Историја
Договорот за изградба на брод со должина од 290 метри, со капацитет за 3.700 патници и екипаж од 1.100 лица, бил потпишан меѓу компанијата Costa Crociere и италијанското бродоградилиште Fincantieri на 19 јануари 2002 г. На 2 септември 2005 г., бродот под фабрички број 6122, чија вредност изнесувала 450 милиони евра, бил спуштен во вода. Бродот бил доопремен на терминалот за довршување и му бил предаден на сопственикот на 30 јуни 2006 г.
Церемонијата на крштевање на бродот се одржала на 7 јули 2006 г. Кума на ''Коста Конкордија'' била чешката суперманекенка Ева Херцигова, која при „крштевањето“ на бродот не успеала да го скрши шишето шампањ, што во поморството се смета за лош предзнак.
На овој брод биле снимени многу сцени од филмот „Социјализам“ на режисерот Жан-Лик Годар.
Мечка (филм)

„Мечка“ (француски: ''L'Ours'') – филм на режисерот Жан-Жак Ано (Jean-Jacques Annaud) од 1988 година, снимен по сценариото на Жерар Брах (Gerard Brach), засновано врз романот „Кралот Гризли“ (The Grizzly King) на Џејмс Оливер Крвуд (Jamesa Oliver Curwood). Главните улоги ги играат: Чеки Карјо (Tcheky Karyo), мечката Барт и мечето Јук. Со малку дијалози и со мечки во главните улоги, овој славен филм настанал така што, по добиениот „Оскар“, Ано посакал да сними филм за комуникацијата што се одвива низ однесувањето, а не низ дијалогот и така се родила идејата за „психолошка драма во која главната улога ја има некое животно“. Првобитно, него најмногу го привлекувала идејата да сними филм за тигрите, но се решил за мечките, откако продуцентот му го дал романот „Кралот Гризли“ од 1916 година. Иако делува како вистински документарен филм, снимањето на филмот траело само неколку месеци во текот на 1987 година во италијанските и австриските Доломити, при што во сите сцени учествуваат вистински животни, додека моделите на мечките се користени само во неколку сцени на борби. Филмот постигнал голем успех, а покрај номинацијата за „Оскар“ за монтажа, освоил неколку награди, како: највисоката француска награда „Сезар“ (César), наградата за режија на Француската филмска академија, наградата „Генесис“ за најдобар странски филм итн.
1 Синопсис
Мечката и нејзиното мече откриваат мед на една карпа. И додека слатко се гостат, карпата се урива и мајката погинува. Мечето останува само во шумата и дење бара храна, им се чуди на жабите и брка пеперуги, а ноќе има кошмари поради смртта на мајка му. Во шумата се наоѓаат и ловците, кои го пронаоѓаат телото на мечката, а ги следат трагите и на една голема мечка. Кога ја пронаоѓаат, едне ловец пука во неа, но само ја ранува мечката. Тогаш, мечето доаѓа до големата ранета мечка и се обидува да ѝ се придружи...
Кинрик

Кинрик бил втор крал на Весекс, едно од англо-саксонски кралства во Британија, владеел од 534 до 560 година. Тој е фигура од полу-легендарната рана англо-саксонска историја, за кој речиси сè што знаеме доаѓа од ''Англосаксонската хроника'', составена околу 350 години по неговата смрт, во 9 век. Хрониката го прикажува како син на Сердик, основачот на Весекс, но постојат дебати за неговото потекло и родословие.
Сердик од Весекс

Сердик од Весекс (|Cerdicus) е полулегендарна фигура во англиската историја, познат како основач и прв крал на кралството Весекс, кое подоцна станало основа за кралството Англија. Неговата биографија е базирана главно на ''Англо-саксонската хроника'', која е составена во доцниот 9 век, околу 400 години по неговата смрт, па затоа содржи мешавина од историски факти, легенди и можни преувеличувања. Не постојат современи извори за неговиот живот, а неговата историчност е предмет на дебати меѓу историчарите. Според традиционалните извори, тој владеел од околу 519 до 534 година н.е.
Камен на красноречието

Камен на красноречието (|Cloch na Blarnan, |Blarney Stone) — камен вграден во ѕидот на замокот Бларни (грофовија Корк во Ирска). Според легендата, тој е дел од Скунскиот камен, кој на оној што ќе го бакне му го дава дарот на красноречието.
Во 1314 г., предокот на Дермот Макарти, Кормак — градителот на замокот Бларни — испратил неколку стотици свои поданици од Манстер како помош за Роберт Брус во Битката кај Банокберн, каде што се борел против англискиот крал Едвард II. Брус извојувал победа и, како знак на благодарност, наводно му подарил на Кормак половина од Скунскиот камен, на кој во минатото биле крунисувани кралевите на Шкотска. Всушност, до тоа време, Скунскиот камен веќе се наоѓал во Англија, во Вестминстерската опатија.
Според ритуалот, за да се бакне каменот, потребно е на конкретен начин, со помош на помошник, да се се висне од парапетот. На тој начин, бакнежот се претвора во реален ризик по животот и здравјето. Сепак, многу луѓе го изведуваат овој ритуал.
Во 1888 г., Вилијам Хенри Херлберт напишал дека традицијата изгледала релативно нова, стара помалку од еден век, и дека потекнува некаде од крајот на XVIII век. Легендата за каменот била опишана во делото „Класичен речник на вулгарниот јазик“ (англ. ''A classical dictionary of the vulgar tongue''), отпечатено во 1785 г.
Во 2009 г., порталот Tripadvisor го прогласил Каменот на красноречието за најнехигиенска туристичка знаменитост во светот.
Според традициите на Тексашкиот технолошки универзитет, од 1939 г. еден од камењата што се чуваат кај нив се претставува како исчезнатиот фрагмент од Каменот на красноречието; како дошло до тоа — останува непознато.
1 Ритуал
Според сопствениците на замокот, ритуалот на бакнување на Каменот на красноречието го извршиле „милиони луѓе“, вклучувајќи „светски државници, книжевни великани и легенди на филмското платно“. Меѓутоа, до бакнежот не се доаѓа едноставно. За да го допре каменот со усните, посетителот мора да се искачи до самиот врв на замокот, а потоа да се наведне наназад преку работ на парапетот. Ова традиционално се изведува со помош на помошник. Иако парапетот денес е обезбеден со заштитни шипки од ковано железо и сигурносни пречки, ритуалот сѐ уште може да предизвика напади на акрофобија (страв од висина). Пред да бидат поставени заштитните мерки, бакнувањето се изведувало со вистински ризик по животот и телото, бидејќи учесниците биле држени само за глуждовите додека со целото тело виселе од големата висина.
Вилијам Хенри Херлберт во 1888 г. напишал дека легендата за каменот во тоа време изгледала стара помалку од сто години, сугерирајќи дека традицијата започнала кон крајот на XVIII век. Легендата за Каменот на красноречието била опишана во „Класичен речник на вулгарниот јазик“ од Френсис Гроуз, отпечатен во 1785 г.
Волхв

Волхв (руски: ''Волхвы''; полски: ''Wołchw'', што се преведува како мудрец, волшебник, маг, т.е. шаман, гот или маѓепсник) — свештеник во древните словенски религии и современата словенска домородна вера.
1 Меѓу Русите
Волхвите се посведочени кај раниот руски народ. Се верувало дека Волхвите поседуваат мистични моќи, особено способност да ја предвидат иднината. Првото литературно споменување на волхот се јавува во ''Повест за минатите години'' околу 912 година; таму, волхот ја предвидува смртта на принцот Олег. Со усвојувањето на христијанството, паганските свештеници биле прогонувани и понекогаш се обидувале да го насочат социјалното незадоволство против христијанската црква. Името на книгата за гатање „Волховник“ доаѓа од терминот „волхв“.
2 Во современото словенско свештенство
Во современата словенска домородна вера, волхвите се оние кои се одговорни за одржување обреди за обожавање на боговите и водење на заедниците и религиозните фестивали. Волхвите се повисокиот ранг во свештеничката хиерархија, а понискиот ред се жретите. Вторите не се нужно шамани, а нивната функција е само да држат жртви (зборот жретс буквално значи „жртвувач“, од прасловенскиот *žьrti, и е сроден на словенските зборови за „принесување“). Иако мнозинството свештеници се мажи, повеќето групи не ги исклучуваат жените од свештенството, така што паралелното женско свештенство е составено од двата чина жрица и ведуња („видувачка“). Престижот не е ограничен само на машки свештеници; свештеничка, Халина Лозко од Украина, е признат авторитет во рамките на движењето на словенската домородна вера.
Во 2012 година, три руски организации на Родновери, Сојузот на словенските родновериски заедници, Кругот на паганската традиција и Кругот на Велес, потпишаа „Договор за меѓусебно признавање на свештениците“, воспоставувајќи заедничко свештенство и критериуми за ракополагање на оние кои сакаат да станат словенски свештеници.
3 Наводи
Переплут

Переплут — словенско божество или демон со нејасна функција. Се појавува во списокот на богови и демони од рутенската интерполација на Словото на Свети Георги од 12 век (самиот ракопис датира од 15 век), како и во Словото на Свети Јован. Според изворниот извештај, паганските Словени се поклонувале на:Вила, Мокош, Ѕива, Перун, Хорс, Род и наречници, духови и банки, и Переплут, и свртувајќи се да пијат кон него во аглите
— Словото на Свети ЈованИмето на Переплут можеби било искривено при копирањето на ракописот. Споменатите предења и пиења веројатно се траги од магиски ритуали со елементи на танц и лиење. Алексеј Соболевски ги коригирал зборовите ''во роговите'' (''v rožech'') ''на порохач'' (''porožech''), сметајќи го Переплут за демон кој обезбедува просперитет при преминување на речните прагови, па оттука и неговата можна идентификација како водно божество. Оваа етимологија ја усвоил Станислав Урбанчик, кој го реконструирал теонимот во форма на Перепут. Борис Рибаков го сметал за нова варијација на името на архаичното божество Симаргл.
1 Наводи
Неготинска Околија

Неготинска Околија ― поранешна околија во Македонија, која постоела во периодот 1945-1947.
1 Историја
Неготинската Околија била основана во 1945 година. Таа била дел од Велешкиот Округ и седиште на околијата било во Неготино. Нејзини составни месни народни одбори (општини) биле Бесвица, Вешје, Војшанци, Горна Драчевица, Горни Дисан, Демир Капија, Долни Дисан, Дрен, Клисура, Корешница, Криволак, Курија, Неготино, Паликура, Пепелиште, Прждево, Росоман, Тимјаник, Тремник, Челевец и Џидимирци. Во 1947 година, според новата административна поделба, Неготинската Околија била укината на сметка на соседната и проширена Кавадаречка Околија.
Вештер

Во словенската митологија, Вештер или Ведмак — волшебник или машка вештерка, при што женскиот еквивалент (вештерка) се нарекува и ''ведма''. Оваа улога во голема мера се фокусира на шаманските аспекти на словенскиот паганизам.
На пример, тие третираат луѓе и животни. Од друга страна, се смета дека се луѓе поврзани со ѓаволот и се способни да нанесат штета со испраќање болести, убивање добиток, расипување жетва итн. Зборот се користел и како навреда. Ведмакот можел да се претвори во кое било животно или кој било предмет.
1 Етимологија
Ведмак потекнува од прасловенскиот *vědět („да знае“) и староисточнословенскиот вѣдь („знаење; вештерство“).
+, Јазик, Називи
Белоруски, вядзьмак, вядзьмар, ведзьмак, ведзьмар
Бугарски, вещер
Македонски, вештер
Полски, wiedźmak, wiedźmarz
Руски, ведьмак
Српски, вештац
Украински, Відьма́к, відьма́р, відьма́н, відьма́ч, відьмун
Хрватски, vještac
Чешки, vědmák
2 Вештерот
Под влијание на фантастичната сага „Вештерот“ од Анджеј Сапковски, терминот ''ведмак'' понекогаш се преведува и како ''witcher'' на англиски јазик во одредени контексти. Зборот што се користи за ''witcher'' во оригиналната полска верзија на романите, ''wiedźmin'', го измислил самиот Сапковски како неологизам, а зборот ''wiedźmak'' (сроден на ''ведмак'') се користи во книгите само како навредлив термин за вештери. ''Ведьмак'' е исто така зборот што се користи за превод на ''wiedźmin'' во рускиот превод на книгите.
3 Наводи
Кошница

Кошницата — сад кој традиционално се изработува од цврсти влакна и може да се изработи од различни материјали, вклучувајќи дрвени штички, ленти и трска. Додека повеќето кошници се направени од растителни материјали, може да се користат и други материјали како што се коњски влакна, китова коска или метална жица. Кошниците генерално се ткаат рачно. Некои кошници се опремени со капак, додека други се оставени отворени на врвот.
1 Употреба
Кошниците се корисни предмети, а може да бидат и украс. Некои кошници се церемонијални, односно за религиозни активности. Додека кошниците обично се користат за берба, складирање и транспорт на овошје или зеленчук, специјализираните кошници се користат како сита за различни намени, вклучувајќи готвење, преработка на семиња или житарки, фрлање парчиња за коцкање, ѕвечкалки, вентилатори, стапици за риби и перење алишта.
2 Историја
Луѓето користеле кора од дрвја за да изработуваат едноставни садови. Овие садови можеле да се користат за транспорт на собрана храна и други предмети, но се распаѓале по само неколку употреби. Следниот чекор бил изработка на кошница со ленти од кора или друг растителен материјал.
3 Материјали
Производителите на кошници користат широк спектар на материјали, вклучувајќи:
* Бамбус
* Метал
* Палма
* Пластика
4 Поврзано
* Кошничарски занает
Лимарски занает

Лимарски занает — занает за изработка и поправка на работи направени од лим. Занаетчијата што го работи ова е познат како лимар.
За разлика од ковачите (кои работат претежно со жешки метали), лимарите поголемиот дел од својата работа ја работат на ладен метал (иако може да користат огниште за загревање и обликување на суровините). Лимарите изработуваат предмети како што се бокали за вода, виљушки, лажици и свеќници.
1 Историја
Во Унгарија, историјата на лимарството може да се проследи до 15 век, кога занаетот бил воспоставен за првпат.
Лимените садови се произведувале во Лондон до 1630-ти години, и биле познати како „Крукед Лејн Варс“, според улицата каде што биле направени.
Лимарите го работат својот занает во Америка уште од 1720 година. Колонијалните лимари користеле лим, жица, лем и неколку едноставни алатки за производство на своите производи. Кога лимот конечно бил произведен во Америка на почетокот на 19 век, производите од лим станале нашироко достапни. Побарувачката за лимари се зголемила, и се појавила потреба да се забрза производството. Ова довело до развој на многу генијални рачно напојувани машини кои го забрзале производството и им помогнале на лимарите да ги задоволат барањата за производи. Стоката била „носена на пазарот“ од страна на продавачи на мало.
Лимените садови биле популарна народна уметност во колонијално Мексико и Ново Мексико, и продолжуваат да се изработуваат таму од локални занаетчии до ден-денес.
2 Историја на занаетот во Македонија
Во Македонија, лимарскиот занает постои неколку века наназад, односно се појавил како занает во Османлискиот период, кога занаетчиите почнале да обработуваат метал за покриви, олуци, садови и декоративни елементи. Во градовите со развиени чаршии, како што е Битола, лимарите имале сопствени дуќани во кои работеле рачно, користејќи чекани, клешти и други алати за обликување на бакар, месинг и железо.
Во чаршијата, лимарите биле важен дел од занаетчиската заедница.
Иако модерната индустрија работи со машини и масовно производство, традиционалниот лимар и денес е важен занаетчија во изработката и поправката на лимени производи. Бројот на традиционални лимари е значително намален, но постојат неколку занаетчии кои го негуваат овој занает. Некои од лимарите во Македонија денес работат на поправка и изработка на рачно изработени лимени производи, додека други се фокусираат на модерни градежни лимарски работи.
3 Обука на лимари
Лимарите го учеле својот занает, како и многу други занаетчии, со чиракување од 4-6 години кај мајстор лимар. Чиракувањата се сметале за „договори за работа“, а чиракот прво започнувал со едноставно чистење на работилницата, полирање алатки, одржување на огнот запален, стружење остри рабови и полирање на готови парчиња. Подоцна, чираците цртале шари на листови и ги сечеле, потоа лемеле споеви и вметнувале навртки. Конечно, на чиракот му било дозволено да сече и довршува предмети. Учениците потоа обликувале предмети како што се кофи за млеко, садови или тави за торта и пита.
По завршувањето на чиракувањето, многумина млади лимари тргнувале на пат како продавачи на мало или лимари за да заштедат доволно пари за да отворат продавница во градот.
Азиза (митологија)

Азиза (Африкански) — вид на добротворна натприродна раса во западноафриканската (поточно, Дахомејската) митологија. Живеејќи во шумата, тие им обезбедувале добра магија и добар лов на ловците. Познато е дека им дале практично и духовно знаење на луѓето (вклучувајќи знаење за употребата на оган ). Азизите се опишани како мали луѓе и се вели дека живеат во мравјалници и свилено-памучни дрвја. Родот на растенијата ''Азиза'' е именуван во нивна чест.
Иако Азизите обично се опишуваат како народ, некои традиции се однесуваат и на една индивидуа по име „Азиза“, со слични особини. На пример, усната традиција на Џеџе има божество наречено „Азиза“ (опишана како мал човек со една нога кој пуши луле).
Азиза е исто така бог на народот Урхобо од Западната делта на Нигер во Нигерија.
Сепак, постои само еден оригинален извор за крилестата азиза и таа е забележана дури по контактот со Европејците за време на атлантската трговија со робови, сите други извори тврдат дека тие биле мали луѓе, а со оглед на речиси идентичниот изглед со европската самовила, не е познато колку тие влијаеле врз крилестата азиза или азизата влијаела врз европската самовила.
Аскафроа

Аскафроа (|wife of the ash tree) — познат и како дански Аскефру и германски Ешенфрау ( ), е еден вид легендарно суштество во скандинавските и веројатно Германски фолклор, сличен на грчките Хамадријади. Аскафроа е чувар (божество-заштитник) на јасенот. Се сметало дека аскафроа е злобно суштество кое нанесува голема штета, и за да се смири, било потребно да ѝ се направи жртва на Чиста среда.
Шведскиот научник Хилтен-Кавалиус во своето етнографско дело ''„Wärend och Wirdarne“'' запишал верување за женско суштество кое живее во јасенот, во Јунит Хендред. Старешините принесувале жртва на Аскафроа наутро на Чиста среда. Пред да изгрее сонцето, тие истурале вода врз корените на јасенот. Додека го правеле тоа, тие велеле: „''Nu offrar jag, så gör du oss ingen skada''“, што значи „Сега жртвувам [за тебе], за да не ни наштетиш“. Хилтен-Кавалиус пишува дека тие верувале дека ако некој скрши гранки или гранчиња од јасенот, ќе се разболи.
1 Популарна култура
* Онлајн ролпплеј играта ''Dark Age of Camelot'' ги прикажува непријателите во форма на Askefruer/Askafroa
2 Библиографија
***