Солунско-воденски дијалект

Солунско-воденскиот дијалект или долновардарски говори претставува дел од југоисточното наречје на македонскиот јазик. Се зборува на една поширока територија на Егејска Македонија, во Солун и неговата околина, Воденско, Мегленско, Кајларско, Берско, Кукушко, Ениџевардарско, Гевгелиско (Бојмија) и Дојранско.
1 Територија
Долновардарските говори ја опфаќаат територијата помеѓу планината Круша на исток и Островското Езеро и планината Снежник на запад, и помеѓу државната македонско-грчката граница до планината Ниџе на север и реката Бистрица со Егејското Море на југ.
2 Солунски говор
6.1 Фонетски одлики
* Основна замена на ь со ''е'' во акцентирана положба: ''ден, венец, лен'', и со ''ă'' во неколку случаи: ''дăнеска, тăмница'', односно со ''и'' во неакцентирана положба: ''десин, вăглин, к<sup>у</sup>ониц''...                                       
* Основна замена ъ со ''о'' во акцентирана положба: ''дош, бочва, вошка'' и со ''ă'' во неколку случаи: ''сăн, сăс''.
* Развој на ъ<sup>2</sup> во ''ă'' во кореновиот слог: ''мăгла, лăжа, лăжúца'', односно во ''ăм'' // ''ÿм'' во наставката ''*-''tmъ: ''седам, <sup>у</sup>осам'' // ''седÿм, <sup>у</sup>осÿм''...
* Основен континуант ''ă'' од ѫ: ''зăп, сăдба, предехă, крадăт, сă,'' и рефлексот ''у'' во неколку случаи: ''куќа, вруќина, ÿружéн''...
* Замена на ѧ во ''е'': ''жетва, клетва, рет'' и во ''ă'' во ретки примери:  ''девăт, десăт''...
* Ретки остатоци од назализмот: ''енѕа, кленѕа''...
* Континуант ''е'' од ѣ: ''дете, ѕвезда, трева, црева''...
* Редукција на неакцентираните самогласки дури и на крајот од зборот: ''а >ă'': ''играјах, знајах'', ''е'' > ''и'': ''поли, јајци, жилезо, камин'', ''о'' > ''ÿ'': ''житÿ, ÿтипýвах, ÿрéх, дăбÿви''...
* Рефлекс ''и'' од ы: ''мишка, киселÿ, бик''...
* Рефлекси ''р, рă'' и ''л, лă'' од ''р'' и ''л'': ''прстен, врни, црква, врăх, прăстÿт, влна, слѕа, слăнци''...
* Двојна вредност од групите *tj, *dj: ''шт // шч'', ''жд'' и ''ќ,ѓ'' // ''к, г'' : ''гашти, сношти, лешча'' // ''лешќа'', ''- сажди, ноќ'' // ''нок'', ''фаќам, вруќина, повеќи, ќерќÿ, врејќа, ки'', ''- меѓу, меѓа, саѓи''...
* Вредности ''шт, шч, шќ'' наместо *stj, *skj, *zdj, *zgj: ''јаришча, клешчи, ошќе, дождови''...
* Вметнување на ''ш'' и ''д'' во групите ''ср'', ''зд'': ''страм, стретéх, стреда, здраќи, здрнцалÿ''...
* Чување на ''х'' : ''хубаф, хладну, суха, муха, прах, врх'', со исклучок на с. Вардаровци, каде што ''х'' исчезнува: ''муа, ореи, одăм''...
* Развој на групата чрь- во ''цр-'' : ''црну, црвен''...
* Двојна замена на групата цвь- со ''цве''- : ''цвете, цвети'' и со ''цăв''- : ''цавти, цафт''...
* Слободен акцент: ''понáпрет, кумáт, вéкот, зборÿвáјки'', ''зáјиц, дáј, дадéјте, вá ден, чекáјте''...
6.2 Морфолошки одлики
* Множинска наставка ''- иња'' кај именките од машки и среден род: ''вăглиња, <sup>у</sup>огиња, камиња, ждребúња, прасúња, кучúња...''* Множинска наставка ''– ишта // - ишча'' кај едносложните именки од машки род: ''дворишта, пăтишча, рăбишта // рăбишча'', покрај наставката ''–ови'': ''градÿви, лебÿви''...
* Губење на родовата диференцијација кај заменките: ''ва дењ, ва гудúна, ва дете''...
* Употреба на ''на-''конструкцијата за изразување на општата форма: ''ва човек ма кара на мен, гÿ кара на коњÿт''...
* Употреба само на членот ''–т'', ''-та, -то'': ''ксртот, мăжÿт, реката, жената, дрвото, детто''...
* Наставка ''–м'' во прво лице еднина на презентот: ''чекам, предам, носăм, сăм''...
* Отсуството на наставката ''–т'' во трето лице еднина на презентот: ''тепа, врни, расте''...
* Наставка ''–ме'' во прво лице множина на презентот: ''земиме, јадеме, јахаме''...
* Наставка ''–т'' во трето лице множина на презентот: ''крадăт, дават, носăт''...
* Наставка ''–ха'' во трето лице множина на аористот: ''нăрачăха, паднахă, сÿнихă, сăдихă''...
* Наставки ''–ех, -ехме, -еха'' во прво лице еднина и множина и за трето лице множина на аористот кај глаголите од ''о-''раздел: ''најдéх, најдехме, најдехă, прÿдадéх, прÿдадехме, прÿдадéхă, предéх, предéхă''...
3 Воденски говор
6.1 Фонетски одлики
* Редукција на неакцентираните самогласки: на ''е'' во ''и'' во сите положби, освен на крајот на зборот: ''вритéну, зилéн, здравии, камин'', но: ''време, име, носиме'', и во ''ă'' во ретки случаи: ''мă, тă, сă, нă, вă, девăт, десăт''; на ''а'' во ''ă'' во сите положби, дури и на крајот од зборот: ''ăршин, вадă, нивă, цăрицă''; и на ''о'' во ''у'' во сите положби, дури и на крајот од зборот: ''гувéду, селу, уфчáр, чувéкот''...
* Елизија на самогласките, особено пред членските морфеми: ''воскут, грăдúнта, нивтă, пил’ту''...
* Редовен континуант ''е'' наместо ѧ: ''зет, педă, рет''...
* Редовна замена на ѫ со ''ă'': ''дăп'', ''зăп'', ''носиă'', ''одиă''...
* Ретки остатоци од назализмот: ''гренди, еднăр, жăлăндрук''...
* Континуант ''о'' наместо ъ во коренот на зборот: ''бозлик, бочвă, мох''...и во наставката –ъкъ: ''восук, дубúтук''...
* Развој на ъ<sup>2</sup> во ''ă'' во коренот на зборот: ''магла, маска'', и во групите свь- и цвь- : ''усăмнá, цăф, цåфте''...
* Замена на ѣ со ''е'': ''леп, млеку, нем, рекă,'' освен во групата цѣ-, каде што има вредност ''а'': ''цадăм, цал, цăлúнă''...
* Вредности ''ăр // рă'' од самогласното ''р'': ''бåркăм, гåрне-грåнци, зåрну-зрåнца,'' и ''ăл'' од самогласното ''л'': ''вăлк, гåлштăј, дăлк, мåлчăм''...
* Рефлекс ''тќ'' од групата тьј: ''братќа, сватќа''...
* Антиципација на мекост ''јн'' во групата ньј: ''нусéјне, сидéјне, учéјне''...
* Чување на ''х'' на крајот од зборот: ''Влах, смех, сирумáх'', ''страх, удúх, нусéх, урéх''...
* Почеста замена ''ќ'' (''јќ''), ''ѓ'' (''јѓ'') наместо *tj, *dj: ''врејќа, свејќа, кујќа, ќерка, ќи, гајќи''; ''вејѓи, мејѓа'' и др. наспрема вредностите ''шч'', ''жџ'': ''гуришчúна, ношчиф, сношчи, вижџáрка, чужџиу''...
* Вредности ''шч, жд'' (''жџ'') наместо прасловенските групи *stj, *skj, *zgj: ''тешча, чужда, дожџе, прежџа''...
* Вметнување ''т, д'' во групите ''ср'' и ''зр'': ''страм, сртеда, здрак, здрелу''...
* Развој на групата чрь- во ''цăр-'' : ''цăрвен, цåрну, цåрпăм''...
* Слободен, морфолошки фиксиран акцент: ''селу-сел’јă-сел’јăтă, чувéк-чувéци, зилéн-зилéнă-зилéну-зилéни'', ''носăм-носиш-носе-нос’ме-нос’те-носăт''...
6.2 Морфолошки одлики
* Ретка употреба на множинската наставка ''-е'' кај именките од машки род: ''зåбе, мише, снопе''...
* Членска морфема ''-ут'': ''крајут, столут''...'' ''* Лични заменки ''ниă, виă'' за прво и второ лице множина.
* Лични заменки за трето лице ''он, онă, они''.
* Кратка дативна заменска форма ''му'' за сите три рода во еднина и множина: ''му ричéл нă жентă, дајте му и нă женте''...
* Изразување на дативот со предлогот ''на'' и општата форма: ''нă мене, нă тебе''...
* Кратки акузативни заменски форми: ''мă, тă, сă, нă, вă''.
* Кратка акузативна заменска форма ''ă'' за женски род.
* Партикула ''-зе'' (''ка'') кај личните заменки: ''јаскă // јазикă, меникă, тебикă''...
* Посесивна заменска форма ''нејн'', ''-ă, -у, -и'' за трето лице женски род.
* Систем од две показни заменки: ''во, ва, виă''; ''то, та, тиă''.
* Презентска наставка -(''ă'')''м'' за прво лице еднина: ''сăкам, носăм, плетăм''...
* Отсуство на ''-т'' во трето лице еднина на презентот: ''сакă, носе, плете''...
* Форма ''сă'' во трето лице множина од помошниот глагол ''сум''.
* Наставка ''-ех'' за прво лице еднина на аористот кај глаголите од ''о-''раздел: ''вличéх, дăдéх, јăдéх, митéх, нăјдéх, пичéх, плитéх, ричéх''...  
* Императивна наставка ''-јте'' за второ лице множина: ''викнéјте, митéјне, нусéјте''...
* Испуштање на помошниот глагол ''сум'' во трето лице еднина и множина во сложените форми: ''видéл оти пåтут бил дåлăк и сă вăрнáл''; ''чуле кумшијте шăмáтă и рекле дă видăт сă чине у та кујќа'';
* Ретка употреба на глаголските конструкции од типот: ''имăм удéну'' и ''имăх видéну''* Многубројни наставки за образување глаголски прилог: ''-јќи, -ник, -иничким, -шчимицă -шчим'': ''вăрејќи, тăрчăнúк, бигăнúчким, вăртéшчимицă, викáшчим''...
* Удвојување на предлогот ''со'': ''суз арну, сус тебикă''...
* Отклонување во однос на конгруенцијата: ''ăднó уфчáр, угуéну дубúтук''...
* Отсуство на честичката ''ли'' во простата прашална реченица: ''ќи дојш?''
4 Кукушки говор
6.1 Фонетски одлики
* Редукцијата на неакцентираните самогласки: ''дéвир, илéн, мăлéнко, очúла, пéсук''* Елизија на самогласките, особено кај членуваните форми: ''глитинúцта, глéтто, чúнинта, брáтăфта, мóјта, нáшто''..
* Преглас на ''а'' во ''е'' главно зад палаталите ''ј'', ''ч'', ''ж'', ''ш'': ''еничéр, если, вудинчéр, кукушéни''...
* Лабијализација на ''и'' во ''у'' зад фрикативите ''ч'', ''ж'', ''ш'': ''чуфлúк, шушé, чурéша''...
* Редовна замена на ѧ со ''е'': ''éдăр, етăрва''...
* Основна замена на ѫ во ''ă'': ''гăба, дăп, зăп''...
* Континуација на ъ во ''о'': ''вошка, дош'', а во извесни случаи со ''ă'': ''кăсно, мăкне''...
* Развој на ъ<sup>2</sup> во ''ă'': ''Бăдник, мăска'', и на групите свь- и цвь- : ''к’и, усăмне, цăфте''...
* Регуларна замена ѣ со ''е'', дури и во групата цѣ- : ''целина, цепуве, цел''...
* Континуанти ''ăр'' // ''рă'' и ''ăл'' на ''р'' и ''л'': ''дăрча, грăп, вăлна, кăлк''...
* Затврднување на мекото n’ од новото јотување: ''јадине, кучина''...
* Чување на ''х'' во сите положби: ''ходи, хулéра, ош по-хýбуви''...
* Основна замена ''шт, жд'' од согласните групи *tj, *dj: ''лешта, вежда'' и замена ''ќ, ѓ: цела ноќ, меѓа''...
* Измена на согласните групи ''с, ш + ц, ч > хч'' во Полето: ''нохче, убрáхче''...
* Вметнување на ''т, д'' во групите ''ср, зр'': ''страм, здрак''...
* Неопределен и неподвижен акцент.
6.2 Морфолошки одлики
* Множинска наставка ''- е'' кај именките од машки род: ''мăрсóле, рачкуре...''* Множинска наставка ''- ове'' кај едносложните именки од машки род: ''синуве, снопув''е...
* Множинска наставка ''- ета'' кај именките од среден род: ''колчета, иленчета, крапчета''...
* Членска форма ''- ут'' во јужните и западните села: ''изикут'', ''танчарут'', односно ''- о'' во северните и источните села: ''урéо, страхо''...
* Посесивна заменска форма ''нејн'', ''-а'', ''-о'', ''-и'' за трето лице женски род.
* Изразување на дативот со предлогот ''на'' и општата форма: ''му-гу-уставú нă-нéго''...
*''На''-конструкција за изразување на општата форма: ''нă-зăкăрáа нă-нáска''...
* Кратка акузативна заменска форма ''га'' за женски род: ''гă-сичéх нă-пулвúна''...
* Форма ''у'' (''ф'') од стариот предлог въ: ''уф-нијнта кăшта''...
* Удвојување на предлогот ''со'': ''сус-нас, сус мăлéчка мутикичка''...
* Раширена употреба на перфективниот презент: ''флезе, грабне адна пăрчá сирне и избéге''...
* Вкрстување на формите од ''е-'' и ''и-''група, кон кои се приклучиле и глаголите од ''а-''група, со тоа што во второ лице еднина се изложила ''и-''група, а во трето лице еднина се наложила ''е''-група.
* Наставка ''- у''(''м'') за прво лице еднина на презентот: ''викум, јадум, одум''...
* Отсуство на ''- т'' во трето лице еднина на презентот: ''саке, мисле, купе''...
* Форма ''са'' во трето лице множина од помошниот глагол ''сум''.
* Императивна наставка ''–јте'' за второ лице множина: ''чикајте-ме'', ''ричејте-му нă-ваште мајки''...
* Форми од помошниот глагол ''сум'' за трето лице ''е'', ''са'' на перфектот: ''па сă-пили чим сă толко шен''.
* Препозитивна употреба на кратките заменски форми: ''гă-носе дома, му-удри ајн-пирдах''...
* Повеќе отколонувања во однос на конгруенцијата: ''добру чувéк бих''...
* Отсуство на партикулата ''ли'' во простата прашална реченица: ''јагнито о-пујате''?
5 Мегленски говор
6.1 Фонетски одлики
* Редукција на неакцентираните самогласки ''е, а, о'' во ''е., а., о.'': ''дите.лúна, зăкóлне., ма., та., са., ва., вуло.вăр, вăртéно.''* Испуштање на самогласките пред членската морфема: ''гудúнта, зилéнта, челту, кýчту, градуфте''...
* Алофонот ''л’'' на крајот од зборот и пред согласка во јужните села: ''вол’, ал’ва''...
* Вметнувањсе на ''т'', ''д'' во групите ''ср'', ''зр'': ''страм, здрак''...
* Развој на ъ<sup>2</sup> во коренот на зборот во ''ă'': ''Бăдник, лăска, лăга''...
* Основна замена на ѫ со ''ă'' во коренот на зборот: ''вăже, гăба''...
* Ретки остатоци од назализмот: ''ăнгýла, ендăр, мăндру''...
* Замена на цѣ- со ''це-'' // ''ца-'': ''цена, цени, цал, цапе, цафка''...
* Континуанти ''цре-'' // ''чере''- од групата црѣ- : ''црепна, цреву, цреша // чирéша''...
* Вредности ''ол // ол’'' : ''полф, вол’к'', односно ''ăл // ăл’'': ''вăлна, дăл’к'', од самогласното ''л'' и рефлекси ''ăр // рă'' наместо ''р'': ''вăрба, тăрче, грăс''...
* Отсуство на фонемата ''њ'': ''бајна, којн''...
* Протетички глас ''в'' пред рефлексот на првичното ѫ: ''вăдúца, вăглин''...
* Развој на групата чрь- во ''цăр-'' : ''цăрн, цăрве, цăрпе''...
* Присуство на гласот ''х'': ''вăрх, змех, христијанин'' и неговата замена со ''в'': ''вăрвут, глува'', со ''ф'': ''буф, пердуфи,'' со ''ј'': ''беј, дујне,'' со ''к'': ''висáк, кусúк,''* Различни резултати наместо прасловенските групи *tj, *dj: ''ќ'' (''јќ''), ''ѓ'' (''јѓ''): ''вруќина врејќа, веѓа, мејѓа'', односно ''шт, жд'': ''пиштéра, прежда''...
* Премин на ''с'' во ''ш'' пред ''ч'': ''брешче, клашче''..
* Слободно и морфолошко фиксиран акцент со тенденција, изразена во периферните села, да се стабилизира на претпоследниот слог: ''кувăч-кувăче, убаф-убăву, крадиј-крадише-крадијне-крадијте-крадија''; ''брек-бригóви,''''облак-ублáци, играј-игрáјте''...
6.2 Морфолошки одлики
* Множинска наставка ''-ове'' // ''-ови'' кај едносложните именки од машки род: ''вируве, носуве // ѕвирóви, мостуви''...  
* Множинска наставка ''-е'' // ''-и'' кај именките од машки род: ''бресте, дивéре'' // ''бици, пăтéци''...
* Отсуство на избројаната множина на ''-а'': ''две динáри, две мисéци''..
* Членска морфема ''-ут'': ''мăжут, којнут''...
* Изедначување на општата со номинативната форма кај сите именки: ''гу-видек Стујан, гу-сритнáк тетин''...
* Посвојна заменска придавка ''нејн'', ''-а, -о // -у, -и''.
* Лични заменки за прво и второ лице еднина ''јас // јаска // јазика'', ''ти // тизика''.
* Паралелна употреба на заменките за трето лице ''он, она, оно, они // то, таја'' (''та''), ''то, тие'' (''тија'').
* Паралелна употреба на личните заменки за прво и второ лице множина ''ние, вие'' //              ''ни'' (''ј'') ''а, виа''.
* Аналитичко изразување на дативот кај личните заменки: ''на мéне, на тéбе''...
* Систем од две показни заменки ''во, ва'' (''ваја''), ''во, ви'' (''а'') ''а''; ''то, таа'' (''тајă''), ''то, ти'' (''ј'') ''а''.
* Употреба на предлогот ''вăрс // врăс'' (''вăрс негу паднăл'')...
* Често удвојување на предлогот ''со'': ''сус-нас, сус-шмајзерут''...
* Употреба на предлогот ''у'' наместо въ: ''у-вудинúцта''...                    
* Прегрупирање на глаголските групи во еден конјугациски тип во северниот дел: ''викам, носам, берам'' : ''викиш, носиш, бериш'' : ''вике, носе, бере'', односно прегрупирање на глаголите во две групи: ''а''-група и ''и''-// ''е''-група во западниот дел: ''викам, викаш, вика''; ''носам, берам, носиш, бериш'' : ''носе, бере''...
* Императивна наставка ''-јте'' за второ лице множина: ''нусéјте, јадéјте''...
* Негираните форми образувани со ''ним'' и императив или ''ним'' и ''да'' со презент: ''ним седи, ним да-викаш''...
*''л''-формата образувана од аористна и имперфективна основа: ''рекал-ричел''...
* Наставките ''-јќи''(''м''), ''-ник'', -''ничкум,'' -''шчимица'' за глаголскиот прилог: ''зивáјаќи, сиејќим, плачинúк, копанúчкум, викашчимица''...
* Отсуство на помошниот глагол ''сум'' во трето лице на перфетот.
* Конструкции со ''има'' // ''нема'': ''имăм викáно, имăх сидéно, сăм имáл рăбутéно''...
* Употреба на аористни форми од несвршени глаголи: ''утúде а викá жеăнта''...
6 Кајларски говор
6.1 Фонетски одлики
* Редукција на неакцентираните самогласки ''а, е, о'' во сите положби, освен на крајот од збороформите, ''а'' > ''ă'': ''бăчúло, вúлăта, ѕвиздăр'', ''е'' > ''и'', освен пред завршната согласка кај именките во определена форма: ''бигáлка, деривут,'' но: ''девер'' и др., односно ''е > ă'' во ретки случаи: ''мă, тă, сă, нă, вă, смă, стă'' и др. и ''о > у'': ''бугáт, бивул, месуто'' и др.
* Испуштање на неакцентираните самогласки, особено пред членските морфеми: ''тупóлта, дибéлта, детто, тел’то, селто, урáлто, гувидáрте, гăбéрте'' и др.    
* Основна замена ''ă'' од ѫ: ''гăба, гăска, кăдéл’а'' и др.
* Основна замена ''е'' од ѧ: ''език, ечмен'' со траги од мешањето на носовките: ''ирибúца // јăрбúца, итăрва // јăтăрва, заек // зајăк''...
* Неколку примери од запазен, но разложен назализам: ''ăнгýла, гăмбáф, ендро, кломко''...
* Редовна замена на ѣ со ''е'', дури и зад ''ц'': ''цел, цидáлка'' и др.
* Развојот на ъ<sup>2</sup> во ''ă'' во кореновата морфема: ''лăга, лăжúца, мăска''...
* Вредности ''ăр // рă'' наместо ''р̥'': ''бăрдо, врăсник'' и др. и ''ăл'' // ''лă'' наместо ''л'': ''вăлк, вăлна, жлăшко, лăска'' и др.
* Затврднувањето на ''њ'' добиено од Nьj: ''бишúна, кăмéјна, кусéјне'' и др.
* Двојни вредности ''шч'' (''шт'') и ''ќ'' наместо прасловенската група *tj: ''гурéшч, лешча, пиштéра, божиќ'' и др., односно вредноста ''жџ'' наместо групата *dj: ''вежџа, рожџа'' и др.
* Незавршено јотување: ''братја // браќа, сфатја // сфаќа, дјавул, л’уѓа'' и др.
* Отсуство на гласот ''х'' во сите положби: ''итер, леа, мелем, гр'' и др. и негова замена со ''в'' (''ф''): ''углýвне, бофча, ореф'' и др.
* Замена на групата чрь- со ''цăр''-: ''цăрвéн, цăрпе'' и др.
* Вредности ''цре-'' и ''чере-'' наместо групата чрѣ- : ''црево, чирéша''...
* Рефлекс ''су'' наместо групата свь- : ''усýна, усунáте''...
* Континуант ''цу'' наместо групата цвь- : ''цут, цуте, рăсцýте''...
* Слободен, морфолошки фиксиран акцент, со ограничена стабилизација: ''вéнец-вéнци, брáтуф-брáтува-брáтуво-брáтуви'', ''вúкăм-вúкăш-вúка-вúкăме-вúкăте-вúкăт'', но: ''брéк-бригóј, óфчăр-уфчáри, óблăк-ублáци, врáпче-врăпчúна, úма-имáме, вúкнăл-вúкнăла'' итн.
6.2 Морфолошки одлики
* Отсуство на избројаната множина: ''две вирој, три вăлци, пет пăтнúци''...
* Членска форма ''-у''(''т''): ''елинут, попут, ветру, огăну'' и др.
* Посвојна заменска придавка ''нејн, -а, -о, -и'' за трето лице.
* Изразување на дативот со предлогот ''на'' и општата форма ''ни-даде и нас дă јајме'' и др.
* Лични заменки за трето лице ''то''(''а''), ''та''(''а'') ''тиа'' и ''он, она, они''.
* Лични заменки за прво и второ лице во множина ''ние, виа''.
* Кратка заменска дативна форма ''му'' за сите три рода во еднина и множина: ''му-веле нă на Арапите'' итн.
* Кратки заменски акузативни форми ''мă, тă, сă, нă, вă''.
* Употреба на стариот предлог ''у'': ''ќ-ом у-царут'' итн.
* Употреба на предлогот ''у'' наместо предлогот въ: ''у-изéрто, у-сăбóта'' итн.
* Прегрупирање на глаголските групи: ''бега, гориш, сечиш'': ''горе, сече'' итн.
* Форма ''сă'' во трето лице множина од помошниот глагол ''сум''.
* Глаголска именка, образувана со ''–т''(''ј'')''е'': ''бăкнувáтје, жинéтје, жнатје'' и др.
* Употреба на сложените форми со ''има // нема'' : ''има место прăвéно, имáше тувăрéно, тиа имáле женцко рудéно'' и др.
* Отсуство на помошниот глагол ''сум'' во трето лице на перфектот: ''лисицăта излéгла нă пăтут'' и др.
* Употреба на кратките заменски форми во почетокот на реченицата: ''ти носăм кожа уд лисúца'' итн.
* Отсуство на прашалната честичка ''ли'': ''Имăш нивéста?''* Повеќе отстапувања од формалното согласување на реченичните делови: ''нă-најарнуто воло, ину-фустăн лепо''...
7 Наводи