procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Камбрија

Камбрија (англиски: ''Cumbria'') ― церемонијална грофовија во Северозападна Англија. На север се граничи со шкотските управни области Дамфрис и Галовеј и Шкотски Граници, на исток со Нортамберленд и грофовијата Дарем, на југоисток со Северен Јоркшир, на југ со Ланкашир и на запад излегува на Ирско Море. Најголем град во Камбрија е Карлајл.
Грофовијата е претежно рурална, со површина од 6769 км<sup>2</sup> и со население од 500.012 жители; според ова Камбрија е трета по површина церемонијална грофовија во Англија. По Карлајл (74.281), најголеми градови се Бароу-ин-Фернес (56.745), Кендал (29.593) и Вајтхејвен (23.986). За потребите на локалната самоуправа, грофовијата е поделена на две области: Вестморленд и Фурнес и Камберленд. Камбрија е создадена во 1974 година од историските окрузи Камберленд и Вестморленд, областа Фурнес во Ланкашир и мал дел од Јоркшир.
Камбрија е позната по природната убавина и има многу заштитени области; Во Камбрија се наоѓа националниот парк Лејк Дистрикт и подрачјето со исклучителна природна убавина (AONB) Солвеј Кост и делови од националниот парк Јоркшир Дејлс, Арнсајд и Силвердејл и Северните Пенини. Сите тие ги штитат планините, езерата и крајбрежјето на грофовијата, вклучувајќи го и Скафел Пајк, која со 978 метри е највисока планина во Англија и Виндермир најголемо езеро по волумен во Англија.
Грофовијата има неколку неолитски споменици, како што е Мајбург Хенџ. Грофовијата се наоѓала на границата со Римска Британија, а Адријановиот ѕид минува низ северниот дел од грофовијата. Во раниот среден век, делови од регионот им припаѓале на Регед, Нортамбрија и Стратклајд, а била и под владение на Викинзите. Потоа била граница меѓу Англија и Шкотска која не била решена до Сојузот на круните во 1603 година. За време на Индустриската револуција, на јагленовото поле во Камберленд се развило рударството, а Бароу-ин-Фернес станал центар за бродоградба. Сепак, Камбрија не била многу индустријализирана, а Лејк Дистрикт станал ценет поради живописната природа, најмногу од езерските поети.
1 Име
Имињата ''Камбрија'' и ''Камберленд'' значат ''„земја на Камбријците“'' и се изведени од терминот кој го користеле жителите на областа за да се идентификуваат себеси. Во периодот од , се смета дека секоја група луѓе кои живееле во Британија и кои се идентификувале како „Британци“ себеси се нарекувале со име слично на кам-ри („Cum-ri“) што значи „земјаци“ (а исто така опстоило и велшкото име за Велс, ''Кимру''). Првиот запис за ''Камберленд'' е во Англосаксонската хроника од 945 година. Овој запис се однесува на кралството на Англосаксонците познато како ''Камберленд'' (често познато и како Стратклајд), кое во 10 век се смета дека се протегало од Лох Ломонд до Лидс. Прв крал кој недвосмислено е опишан како крал на Камбријците е Овејн Ап Дифнвал, кој владеел од .
2 Познати луѓе
* Беатрикс Потер
* Катерина Пар
* Кристин Мекви
* Доналд Кембел
* Флечер Кристијан
* Џорџ Ромни
* Џон Далтон
* Џон Раскин
* Роберт Саути
* Семјуел Тејлор Колриџ
* Стен Лорел
* Томас Де Квинси
* Вилијам Вордсворт
Средновековен француски јазик

Средновековен француски јазик (ISO 639: frm; француски moyen français) — историски јазик од француската подгрупа оилски јазици, кој помеѓу 15 и 17 век се зборувал на подрачјето на денешна Средна и Северна Франција и Белгија.
Предок е на современиот француски јазик.
Елемент на злосторството

„Елемент на злосторството“ (дански: ''Forbrydelsens element'') — филм на режисерот Ларс фон Триер (Lars von Trier) од 1984 година. Триер е автор и на сценариото, заедно со Нилс Версел (Niels Vørsel). Главните улоги ги играат: Мајкл Ефлик (Michael Elphick), Езмонд Најт (Esmond Knight), Џеролд Велс (Jerold Wells), Ахмед Ел Шенави (Ahmed El Shenawi), Астрид Хенинг-Јенсен (Astrid Henning-Jensen) и Ме Ме Лаи (Me Me Lai). Ова е првиот долгометражен филн на фон Триер и прв дел на трилогијата „ЕВропа“, позната и како трилогијата „Е“. На Канскиот филмски фестивал, филмот ја освоил Техничката голема награда, а ја освоил и престижната данска награда „Роберт“ во седум категории, вклучително и онаа за најдобар филм.
1 Синопсис
Британскиот детектив Фишер се наоѓа во Каиро, каде се обидува да се сети на својот последен случај во кој барал еден убиец. Во желбата да ги реконструира настаните, тој се служи со хипноза и тогаш му навираат сеќавањата на мрачната Европа и на познатиот „Лото убиец“, кој давел и осакатувал девојки кои продаваат лозови за лото. За да го открие убиецот, Фишер се служи со контроверзните методи од книгата „Елемент на злосторството“, дело на неговиот посрамен ментор Озбонн. Во книгата, Озборн опишува лов на еден човек кој убивал на истиот начин како „Лото убиецот“. Во истрагата му помага проститутката Ким која имала дете со „Лото убиецот“...
Хрељо

Хрељо - благородник, војсководец, протосеваст на српскиот крал Стефан Дечански (1321–1331) и на српскиот цар Стефан Душан (1331–1355), ќесар на Византија и епски јунак.
Како веќе истакнат војсководец, Стефан Дечански под негова команда му испратил помош во војска на византискиот владетел Андроник II против неговиот внук Андроник III (1327). Во една повелба Андроник Ⅲ го нарекува „велики доместик“. Средиштето на неговите владенија првин било во Штип, а го обновил Рилскиот манастир (1334) и таму ја изградил познатата Хрељова кула (1335). Тогаш неговото владение се простирало на областите на Штип, Струмица и планината Рила. Подоцна, од непознати причини, се одметнал од Стефан Душан и ја признал врховната власт на Византија (1339/1340), при што ја добил титулата ќесар и образувал свое кнежевство со средиште во крепоста во Струмица. По смртта на императорот Андроник Ⅲ (1341) учествувал во граѓанската војна во Византија (1341–1347) и за помошта на страната на Јован Кантакузин, тој му го отстапил градот Мелник. Во тоа време неговото владение го опфаќало просторот меѓу Штип, Мелник и левиот брег на реката Струма.
Со склучениот сојуз помеѓу Јован Кантакузин и Стефан Душан (летото 1342), неговото владение пак потпаднало под српска власт. Стефан Душан ги зазел Воден, Струмица и Мелник и го опсадил Серез. Лишен од власта, тој се повлекол во Рилскиот манастир и се замонашил под името Харитон, но ненадејно починал. Веројатно бил убиен по наредба на Стефан Душан.
Нов музеј на злато во градот Тајпеј

Музејот на злато на градот Новиот Тајпеј порано познат како Златен еколошки парк, е музеј на индустријата за ископување злато во округот Руифанг, Нов Тајпеј, Тајван.
1 Историја
Музејот бил отворен на 4 ноември 2004 година од страна на владата на округот Тајпеј како Златен еколошки парк. По формирањето на градот Нов Тајпеј, паркот бил преименуван во Музеј на злато, иако од декември 2015 година, некои знаци сè уште го покажуваат старото име, вклучително и предната влезна порта.
2 Архитектура
Музејот на злато е музеј на отворено кој се состои од неколку згради и локации. Зградите на музејот порано биле канцеларии, студентски домови, погони за преработка и други објекти на Тајванската корпорација за ископување метали. Музејот на злато го вклучува следново: златна зграда, искусете го Петтиот тунел Беншан, Шале на принцот престолонаследник, специјална изложбена сала Џин Шуи, Рафинирање на злато Зграда и четири споени резиденции во јапонски стил.
3 Изложби
Златната зграда дава информации за откритието на злато во областа, со изложби на тунелите Беншан, стара рударска опрема, транспортни системи за рударство и краток вовед во јапонскиот логор Кинкасеки на заробениците од Втората светска војна на неговиот прв кат. Вториот кат ги воведува својствата на златото, со уметнички дела направени од злато и светски рекорд 220,30 кг 999,9 чисто златна тула за посетителите да ја видат и допрат.
Шалето на престолонаследникот е резиденција изградена во 1922 година за предложената посета на престолонаследникот Хирохито на областа (посета која никогаш не се реализираше). Децении подоцна, Чианг Каи-шек го користел како сместување во областа.
4 Транспорт
Музејот е достапен со автобус од станицата Руифанг на тајванските железници.
5 Поврзано
* Список на музеи во Тајван
* Рудник Џингуаши
* Храмот Огон
* Џингуаши
Насилничко лето

„Насилничко лето“ (италијански: ''Estate violenta'') — филм на режисерот Валерио Ѕурлини (Valerio Zurlini) од 1961 година. Ѕурлини е автор и на сценариото, заедно со Зузо Чеки Д’Амико (Suso Cecchi D'Amico) и Џорџо Проспери (Giorgio Prosperi). Главните улоги ги играат: Жан-Луј Трентињан (Jean-Louis Trintignant), Елеонора Роси Драго (Eleonora Rossi Drago), Енрико Марија Салерно (Enrico Maria Salerno) и Лила Брињоне (Lilla Brignone).
1 Синопсис
Во филмот се прикажува љубовната врска на синот (го игра Трентињан) на истакнат фашист, кој се обидува да ја избегне регрутацијата и вдовицата (ја игра Роси Драго) на еден поморски офицер, која е постара од него. Дејствието се одвива во италијанското летувалиште Ричоне, летото 1943 година, во времето на симнувањето на Мусолини од власта и сојузничката инвазија на Сицилија.
Музеј на злато, Богота

Музејот на златото е археолошки музеј сместен во Богота, Колумбија. Тоа е едно од најпосетуваните туристички знаменитости во земјата. Музејот го посетуваат околу 500.000 туристи годишно.
Музејот прикажува избор на предколумбиско злато и други метални легури, како што е ''Тумбага'', и ја содржи најголемата колекција златни артефакти во светот во своите изложбени простории на вториот и третиот кат. Заедно со керамика, камен, школка, дрво и текстилни предмети, овие предмети, направени од а- за домородните култури - свет метал, сведочат за животот и мислата на различните општества што живееле во денешна Колумбија пред шпанската колонизација на Америка.
1 Историја
Во 1934 година, Банката на Републиката почнала да помага во заштитата на археолошкото наследство на Колумбија.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" >&#x5B; ''потребен е цитат'' &#x5D;</sup> Објектот познат како Попоро Кимбаја бил првиот од една колекција. Таа е изложена веќе 70 години.<sup class="noprint Inline-Template" >&#x5B; ''кога?'' &#x5D;</sup> Музејот денес е под управа на Банрепкултурен.
Во музејот се наоѓа познатиот златен сплав Муиска пронајден во Паска во 1969 година, кој ја претставува церемонијата на новата ''зипа'' (владетел) на Мујкута, основата за митот за ''Ел Дорадо''. Наследникот на поглаварството ја преземал власта со голема понуда за боговите. Во оваа претстава тој е виден како стои во центарот на сплавот, опкружен со главните поглавари, сите украсени со злато и пердуви.
По една деценија работа, музејот бил проширен и реновиран во октомври 2008 година. Со реновирањето, музејот ја организирал постојаната поставка во пет простории со археолошки предмети и интерактивна просторија. Додале и аудиториум, некои простории за привремени изложби, кафуле, ресторан и продавница за сувенири.
2 Опис
Музејот има колекција од 55.000 парчиња, од кои 6.000 се изложени во нивната проширена зграда. Постојат двојазични описи на речиси сите експонати. На првиот кат се наоѓа главниот влез на музејот, продавница и ресторан.
Изложбите започнуваат на вториот кат. Главната просторија се вика „Луѓе и злато во предхиспанското Колумбија. Во стаклени витрини се изложени златарски дела од различни култури кои ја населувале Колумбија пред да пристигнат шпанските колонисти. Постојаната изложба е поделена на различни сали за секоја култура: Калима, Кимбаја, Муиска, Зену, Тиерадентро, Сан Агустин, Толима, Таирона и Ураба и посебна просторија наречена „По Колумбо“.
Изложбата продолжува на третиот кат, со „Летечкиот хаманик“ и „Понудата“. Првиот го прикажува процесот на шаманска церемонија со неговите различни златни парчиња, вториот е поделен на три дела: „Соба за нудење“, „Брод за нудење“ и „Езеро“.
На крајот од изложбата е поставена „Соба за профундирање“ со уметнички видеа за најважните златни парчиња на музејот.
3 Поврзано
* Калима култура
* Музеј на злато Калима
* Колумбиска митологија
* Домородните народи во Колумбија
* Муиска
* Муиска уметност
* Цивилизацијата Кимбаја
* Музеј на Кимбаја
Босански планински коњ

Босански планински коњ (босански: Bosanski brdski konj / Босански брдски коњ) — единствената автохтона пасмина на домашен коњ во Босна и Херцеговина, каде што сочинува околу 70 % од населението на коњи. Тој е мал коњ и се користи и како товарно и за јавање. Бројот животни од оваа пасмина бил сериозно намален за време на Босанската војна од 1992 до 1995 година и, за разлика од населенијата на други домашни животни, продолжил и по војната.
1 Историја
Селективно одгледување на босанскиот планински коњ започнало во ергелето Горажде во 1908 година. Главни средишта за селекција на сојот биле ергелињата на Борика, во општина Рогатица и Хан Пијесак. Биле воспоставени три линии на пастуви – Аган, Барут и Мишко – и девет линии на кобили. Линијата Аган е изгубена, а линиите Барут и Мишко се силно измешани. За подобрување на босанскиот планински коњ во ергелето Борика биле користени арапски пастуви.
Постојат два вида во пасмината. Гласиначкиот вид има значително арапско влијание, именуван е по висорамнината Гласинац на планината Романија, во источниот дел на Република Српска.Помал вид, подвелешки, се среќава во Херцеговина.
Популациите на коњи - како и оние на другите фарми - претрпеле големи загуби за време на Босанската војна од 1992 до 1995 година. Во Федерацијата на Босна и Херцеговина, вкупниот број на коњи паднал од 46.268 во 1990 година на 16.080 во 1995 година, а до 2002 година дополнително паднал на 7.014 или околу 15% од предвоениот број. И во Република Српска, бројот на коњи паднал, иако не толку стрмно. Севкупно, бројот на коњи во Босна и Херцеговина паднал за 68% помеѓу 1990 и 2002 година.
Пасмината не е значително засегната од увозот на странски коњи. Во некои области тоа е главното, па дури и единственото превозно средство.
2 Особини
Истражувањето на 3.800 коњи во 1950-тите покажал дека најчести по боја се доратите, со 38% од вкупниот број, проследено со сивците (28%), вранците (18%), кулаши (13%), алати (3%) и шарци (0,13%).
Анатомија на падот

„Анатомија на падот“ (француски: ''Anatomie d’une chute'') — филм на режисерот Жистин Трије од 2023 година. Главните улоги ги играат: Сандра Хилер, Самјуел Тејис, Свон Арло, Мило Макадо-Гранер, Камиј Радерфорд. Филмот освоил пет Европски филмски награди (за најдобар филм, за главна глумица, за режија, за сценарио и за монтажа), победил на Канскиот филмски фестивал, а ги освоил и наградите „Златен глобус“ и француската награда „Цезар“. Исто така, тој бил кандидиран на наградите „Оскар“ во пет категории: монтажа, оригинално сценарио, главна глумица, режија и најдобар филм, а ја освоил наградата за најдобро сценарио.
1 Синопсис
Германската писателка Сандра, нејзиниот сопруг Самуел и нивниот син Даниел живеат повлечено во мало место во француските Алпи. Самуел е пронајден мртов во снегот пред куќата, па полицијата ја обвинува Сандра за убиство. Додека трае судењето, Даниел, како единствениот сведок, е растргнат меѓу немилиот настан и животот со мајка си во која почнува да се сомнева. Сепак, на крајот, Сандра е ослободена од обвинението и може да се врати дома кај синот.
Машкуданка

Машкуданка — девојка или жена што се однесува како машко или изгледа и се облекува како машко. Сака да прави работи што се сметаат за нетипични за девојчиња. Нејзиното однесување е гласно и палаво. Често претпочита да биде пријателка со машки отколку со женски.
За машкуданка, облеката обично е за удобност и практичност, а не за мода. Поголема е веројатноста да ја гледате само во фармерки, маици и патики (или дуксери и ), наместо во шарени фустани или здолништа. Може дури да позајми облека од нејзините браќа или машки пријатели.
Машкуданките се одликуваат со нивниот независен и авантуристички дух. Не се ограничени од општествените очекувања за тоа како девојките „треба“ да се однесуваат и често покажуваат доверба и самоувереност во остварувањето на нивните интереси. Ова може да вклучи учество во традиционални хобија во кои доминираат мажи, како што се градење, играње видеоигри или занимавање со физички тешки активности.
Бенди

Бенди ― зимски екипен спорт кој се игра на голема ледена површина (во сала или на отворено) при што играчите од две екипи на лизгалки и со користење на стапови се трудат да го стават топчето во голот на противничката екипа.
Бенди се игра на т.н. бенди-терен или бенди-лизгалиште, што всушност е рамна замрзната површина со димензии 90–110 метри на 45–65 метри, односно приближно колку едно фудбалско игралиште. Теренот е значително поголем од лизгалиштата кои обично се користат за хокеј на мраз. Правилата се слични на фудбалските правила: мечот се состои од две полувремиња кои траат по 45 минути, секоја екипа има 11 играчи (а еден од нив е голман), се користи една топка, теренот е со слична големина како фудбалскиот терен и постои правило за офсајд.
Бенди како спорт има заедничко потекло со фудбалот, хокејот на мраз, шинти и хокејот на трева. Потеклото на бенди е предмет на расправа, но неговите први правила биле напишани и објавени во Англија во 1882 година.
Најсилни држави во бенди во машка и женска конкуренција во моментов се Шведска и Русија; и двете земји имаат свои професионални машки бенди лиги. Во Русија, се проценува дека повеќе од еден милион луѓе играат бенди. Има организирани лигашки натпревари и во други земји, како: Финска, Норвешка и Казахстан. Главниот меѓународен натпревар за бенди за мажи е Светскиот шампионат во бенди, а главниот меѓународен натпревар за бенди за жени е Светскиот шампионат во бенди за жени.
Од 1890-тите до 1955 година, немало меѓународно раководно тело за бенди. Меѓународното раководно тело за бенди денес е Меѓународната бенди федерација (ФИБ) која била основана во февруари 1955 година. Во 2001 година, бенди бил признат како спорт од страна на Меѓународниот олимписки комитет. МОК ги признава и традиционалниот бенди со единаесет играчи во една екипа и бенди на лизгалиште (кој се игра на помало лизгалиште).
Тина Калеп

Тиина Калеп (родена на 6 февруари 1964 година) е естонска новинарка, радиодифузер и менаџер за медиуми.
1 Биографија
Родена во Вана-Вигала, од 1987 година работела како известувач во ''Естонско радио'', а работи како радиодифузер за ''Радио Талин''. Работела и за весникот ''Поштар'', а од 2002 до 2006 година била главен уредник на весникот ''Естонски експрес'', а Естонско Експрес издаваштво исто така член на одборот. Од март 2009 до јуни 2012 година била член на одборот на Естонската национална радиодифузија.
Боби Бленд

Роберт Калвин Бленд (англиски: ''Robert Calvin Bland''; роден како Роберт Калвин Брукс; 27 јануари 1930 година – 23 јуни 2013), професионално познат како Боби „Блу“ Бленд ― американски блуз-пејач.
Бленд развил сопствен стил кој бил мешавина на госпел со блуз и R&B. Неговиот уникатен стил бил инспириран од проповедникот од Детроит, К.Л. Френклин, а Бленд ги проучувал неговите проповеди. Понекогаш го нарекувале „Лав на блузот“ или „Синатра на блузот“. Неговата музика била под влијание на Нет Кинг Кол.
Во 1981 година, Бленд бил примен во Куќата на славните на блузот, во 1992 година во Куќата на славните на рокенролот и во 2012 година во Куќата на славните музичари од Мемфис. Тој добил Греми награда за животно дело во 1997 година. Куќата на славните на рокенролот го опишала како „втора најголема ѕвезда, веднаш зад Би Би Кинг како производ на блуз-сцената на улицата Бил на Мемфис “. Во 2023 година, ''Ролинг Стоун'' го рангирал Бленд на 163-то место на нивната листа од 200 најдобри пејачи на сите времиња.
Ану Валба

Ану Валба (роден на 14 мај 1974 година) е естонски ТВ и радио водител.
Дипломирала телевизиска режија на Универзитетот во Талин во 1998 година, но наместо тоа работи како водителка. Нејзините заслуги ги вклучуваат утринската програма на ТВ „Теревизион“, неделникот „Паар“, „Хоммик Ануга“ и дневниот „Рингвааде“, сите до еден заедно со Марко Реикоп . Таа, исто така, била вклучена во Изборот за песна на Евровизија 2002 година, каде што монтирала надвор од екранот на видео-разгледниците прикажани помеѓу конкурентните песни.
На радио, таа има работено за програмите на Викеррадио и радио 2 .
Лиjна Керсна

Лиjна Керсна (родено Лепик; родена на 3 април 1980 година) е естонска новинарка, државен службеник и политичар. Од 2021 до 2022 година Керсна била министер за образование и истражување.
1 Биографија
Керсна дипломирала на општото средно училиште Ласнамае во 1998 година и на Универзитетот во Тарту во областа на новинарството и односите со јавноста во 2005 година.
Работела како водителка и уредник во Естонската јавна радиодифузија од 1998 до 2002 година. Од 2002 до 2004 година, таа работела како раководител за односи со јавноста на Федерацијата на студентски сојузи на Естонија. Во 2004 година, таа работела како главен специјалист во Канцеларијата за печат на Министерството за рурални прашања, како заменик-директор на Одделот за односи со јавноста на Министерството за земјоделство и шумарство на Естонија од 2005 до 2006 година и била негов раководител од 2006 до 2007 година. Од 2007 до 2010 година и повторно од 2012 до 2013 година, Керсна била советник за медиуми на Владата на Естонија; Од 2010 до 2012 година била директор за владини комуникации на Владата на Естонија. Од 2013 до 2015 година билае шеф на канцеларијата на советник на премиерот на Република Естонија.
Керсна е член на Естонската Реформска партија од 2015 година. Таа е член на Парламентот од 2015 година. Таа била министерка за образование и истражување во првиот кабинет на Каја Калас. Керсна поднела оставка на 30 јуни 2022 година, откако против неа била отворена кривична постапка во врска со отстапувања од правилата за набавка за да се обезбеди снабдување со брзи тестови за коронавирус за училиштата за време на појавата на СОВИД-19.
2 Личен живот
Лиина Керсна е мажена за Вахур Керсна, со кој има син.
Тиина Кангро

Тиина Кангро (родена на 3 март 1961 година во Талин ) е естонска новинарка и политичарка. Таа била член на XIII Риигикогу, претставник на партијата Исама.
Тиина Кангро дипломирала на Државниот универзитет во Тарту (сега, Универзитетот во Тарту) во 1984 година со диплома по англиски јазик и литература, а во 1991 година со диплома по новинарство на Универзитетот во Тарту.
Од 1986 до 2001 година, Кангро била уредник и главен уредник на едукативните програми Естонската телевизија, а од 1998 до 2001 година била програмски директор на Естонската телевизија. Во декември 1999 година, Советот за радиодифузија ја назначи за вршител на должноста генерален директор на ЕТВ да го замени Томас Лепа, кој бил сменет од функцијата. Тиина Кангро била в.д. генерален директор на ЕТВ до јуни 2000 година.
Во 2001 година, Едукативни медиуми, ДОО, компанија која произведувала програми за медиумско образование, била основана од Кангро. Од 2002 до 2004 година, таа била раководител на отворениот универзитет на Технолошкиот универзитет во Талин. Таа е главен уредник на неделниот весник ''Градски весник'' од 2004 година, и главен уредник на списанието ''Точки на допир'' од 2011 година.
Мертатово

Мертатово (познато и како Мертатево или Мертат; |Ξηρότοπος, ''Ксиротопос''; до 1927 г. ''Μερτάτη'', ''Мертати'') — село во Серско, Егејска Македонија, денес во општината Сер на Серскиот округ, Грција. Населението брои 106 жители (2021) и до денес е целосно населено со Македонци.
1 Географија и местоположба
Селото се наоѓа во јужните падини на планината Шарлија, на 15 км северно од градот Сер, во долината на реката Серовица, на надморска височина од 720 м.
2 Историја
Во XIX век Мертатово бил македонско село во Серската каза на Серскиот Санџак. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. во ''Мертат (Mertate)'' имало 68 домаќинства и 230 жители Македонци.
Според Стефан Верковиќ во 1889 г. во селото имало 95 македонски домаќинства. Тој пишува за Мертатово:Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:На почетокот на XX век целото население на Мертатово било под врховенството на Цариградската патријаршија, но по Илинденското востание на почетокот од 1904 г. прешло под врховенството на Бугарската егзархија. Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г., во селото Мертатово имало 500 жители, сите Македонци. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Мертатово имало 680 Македонци под врховенство на егзархијата и во селото работело бугарско училиште.
Во Првата балканска војна, 1 лице од селото се вклучило во Македонско-одринските доброволни чети.
2.1 Во Грција
За време на Првата балканска војна селото е окупирано од Бугарија, но по Втората балканска војна во 1913 г. е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Таа година селото броело 331 жител, кои поради војните во 1920 г. се намалиле на 243 лица.
Под притисок од грчките власти, 70 Македонци принудно биле иселени во Бугарија. Во селото никогаш не биле сместена бегалци, така што останало чисто македонско. Во 1927 година, името на селото било променето во Ксиротопос (''Ξηρότοπος''), во превод „суво место“.''''
Селото прилично настрадало за време на Граѓанската војна (1946 - 1949), кога населението се повлекло во полските села. Исто така неколку семејства побегнале во внатрешноста на Пиринска Македонија и Бугарија (во Свети Врач, Атолово и Асеновград).
3 Стопанство
Населението произведува компири, жито и други земјоделски производи, а внимание му се посветува и на сточарството.
4 Самоуправа и политика
Во 1920 година, селото станало самостојна општина. Општината Мертатово била приклучена во општината Сер во 1947 година.
Селото припаѓа на општинската единица Сер со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина Сер, во округот Сер. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Сер, во кој е влегуваат истоимениот град и селата Заба и Метох.
5 Личности
Родени во Мертатово
* Никола Димитров (1891 - ?) — борец во Македонско-одринските доброволни чети, во четата на Стефан Чавдаров, III чета на XV Штипска дружина
6 Наводи
Криста Ару

Криста Ару (|Krista Aru; – ) — естонска историчарка на новинарството, музеолог, политичар. Била член на XIII Риигикогу.
Во 1981 година дипломирала новинарство на Универзитетот во Тарту. Во 2010 година завршила докторски студии на Универзитетот во Талин.
Од 1995 до 2005 година била директорка на Естонскиот книжевен музеј. Од 2006 до 2012 година била директор на Естонскиот национален музеј.
Таа е неповрзан член на Естонската слободна партија.
1 Награди
* 2000: Орден на Белата ѕвезда, III класа
* 2005: Годишна награда за културен донација на Естонија * 2012: Граѓанин на годината* 2018: Медал на Балтичкото собрание
Геди Дермен

Геди (Еди или Једи) Дермен (|Επτάμυλοι, ''Ептамили''; до 1927 г. ''Γενή Δερμέν'', ''Гени Дермен'') — село во Серско, Егејска Македонија, денес во општината Сер на Серскиот округ, Грција. Населението брои 705 жители (2021).
1 Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Серското Поле, источно од градот Сер, на надморска височина од 55 м.
2 Историја
2.1 Во Отоманското Царство
Во XIX век Геди Дермен бил чифлик во Серската каза на Серскиот санџак. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. во ''Једи Дирмен (Yédi-Dirmen)'' имало 10 домаќинства и 30 жители Роми.
По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во ''Једи Дермен'' имало 72 Роми.
2.2 Во Грција
За време на Првата балканска војна селото е окупирано од бугарска војска, а по Втората балканска војна во 1913 г. е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Таа година Геди Дермен се водело како напуштена населба, но во 1920 г. броело 155 лица, што значи дека веднаш по Првата светска војна било обновено и во него биле сместени доселенички ссмејства од Понд.
Во 1923-24 г. се населиле уште 55 бегалски семејства (вкупно 243 бегалци). Во 1927 година, името на селото било променето во Ептамили (''Επτάμυλοι'').''''
3 Стопанство
Населението произведува тутун, компир, жито и други земјоделски производи. Во помала мера е застапено и сточарството.
4 Самоуправа и политика
Во 1930 година, селото станало самостојна општина, чиј атар зафаќал површина од 5,5 квадратни километри. Општината Геди Дермен била приклучена во општината Сер во 1997 година, која била укината во 2011 година и станала дел од поголемата општина Сер.
Селото припаѓа на општинската единица Сер со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина Сер, во округот Сер. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Геди Дермен, во кој е единствено село.
5 Културни и природни знаменитости
Цркви
* Црква „Св. Ѓорѓи“ — изградена во 1925 г. од грчките доселеници
6 Наводи
Забелешки
Хомондос

Хомондос или Хуманџа (|Μητρούσι, ''Митруси'') — село во Серско, Егејска Македонија, денес во општината Сер на Серскиот округ, Грција. Населението брои 1.195 жители (2021).
1 Географија
Селото се наоѓа во средиштето на Серското Поле на запад од градот Сер и источно од Ениќој
2 Историја
Населбата е основана во 1924 година како нова бегалска колонија, подигната на околу 2 километри северно од селото Долно Хомондос. Во неа грчките власти населиле вкупно 220 бегалски семејства со 1.129 жители. На пописот од 1928 г. Хомондос било етнички мешано село со 1.252 дојденци (252 семејства).
+ Месности во Хомондос преименувани со службен указ на 6 јули 1968 г., Име, Име, Ново име, Ново име, Опис
Баглади, Μπαγλαντί, Демена, Δεμένα, местност на ЈИ од Долно Хомондос
Харманка, Χαρμάγκα, Палиалома, Παλιάλωνα, местност на ЈЗ од Долно Хомондос и на ЈЗ од Горна Камила
Талдарка, Ταλντάρκα, Кудуния, Κουδούνια
Магданозо, Μαϊντανώση, Майданотопос, Μαϊδανότοπος, ниви и градини на С од Хомондос
Во 1997-2003 г. е изградена црквата „Успение на пресв. Богородица“.
Еп Петроне

Еп Петроне ( моминско Салувер; од 1995 до 2003 година, Еп Валјаотс; родена на 20 јули 1974 година во Виљанди) е естонски писател, новинар, блогер и издавач.
Во 2007 година ја основала издавачката куќа Петроне печатење. Издавачката куќа објавува серија „Мојата серија“ поврзана со патувања. Секоја книга од оваа серија опишува некое место во светот. На пример, во 2007 година таа ја објавила ''Моја Америка'' .
2006-2010 година, таа била член на партијата Естонски Зелени.
1 Творештво
* 2000-ти: неколку книги „Мојата серија“ (вклучени во 2007 година „Мојата Америка“
* 2008: приказна: „Растејќи зелено“
* 2009: книга за деца „Прстите на Марта“
* 2010: патопис „Дали срцето е тркалезно?“
Друго минато

„Друго минато“ — збирка раскази на македонскиот писател Андреј Ал-Асади, објавена во 2018 година во издание на Темплум. За оваа книга авторот ја освоил наградата „Новите!“. Збирката е објавена во рамките на едицијата „Катапулт“. Таа е отпечатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 112 страници. Книгата е испечатена во печатницата Алма графика во тираж од 300 примероци. Таа е каталогизирана во Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-4871-01-9. Графичкото уредување и дизајн е дело на фирмата Кома. Книгата е отпечатена со финансиска поддршка од Комерцијална банка АД - Скопје.
1 Содржина
Збирката содржи девет раскази:* Рамка
* Приказна за обичниот херој
* Адвокат на вечноста
* Толкувачот
* Единствена љубов
* Покајанието на големиот Абу Нуас
* Писмо до кралицата
* Пород без крилја
* Друго минато
Кадри Лиик

Кадри Лиик (|Kadri Liik) — естонска новинарка и политички аналитичар. Нејзиното истражување главно се задржува на Русија, Источна Европа и балтичкиот регион.
Дипломирала на Универзитетот во Тарту по новинарство и на Универзитетот Ланкастер по дипломатија.
Во 1990-тите таа работела како дописник во Москва за естонските весници (како ''Поштар'' ) и исто така за новинската агенција Балтичките вести. Од 2004 година била главен уредник на списанието Дипломатија. Во 2000-тите, таа била и водителка на ток-шоуто за актуелни работи „Надворешен одредувач“, емитувано на Радио Куку. 2006-2011 била директор на Меѓународниот центар за одбранбени студии во Естонија.
Од 2012 година, таа работи како виш политички соработник во Европскиот совет за надворешни односи.
Роберт Болт

Роберт Окстон Болт (англиски: ''Robert Oxton Bolt''; 15 август 1924 &#x2013; 20 февруари 1995) ― англиски драматург и сценарист. Добил два Оскара за најдобро адаптирано сценарио за филмовите ''Доктор Живаго'' и ''Човек за сите времиња,'' а го напишал и сценариото за ''Лоренс од Арабија''.
1 Кариера
Роберт Окстон Болт е роден на 15 август 1924 година во Сејл, Чешир. За време на Втората светска војна служел во воздухопловните сили. По војната се вратил на Универзитетот во Манчестер каде дипломирал историја. По ова, се стекнал со диплома по педагогија на Универзитетот во Ексетер. Долги години предавал англиски и историја во школото Милфилд и на 33-годишна возраст целосно се посветил на пишувањето. Неговата прва драма ''„Расцутената цреша“'' била поставена во Лондон во 1958 година.
Бил забележан откако ја објавил неговата драма ''„Човек за сите времиња''“ во која се обрабутува на судирот на Томас Мор со кралот Хенри VIII поради неговиот развод со Катерина Арагонска. Претставата била исклучително популарна низ театарите во Англија (во лондонскиот театар Хејмаркет, оваа претстава била распродадена повеќе од 400 пати), а потоа била поставена на Бродвеј.
Успехот на претставата на Бродвеј го привлекла вниманието на холивудскиот филмски продуцент Сем Шпигел, добитник на Оскар, кој го поканил Роберт Болт да го „преработи“ сценариото од Мајкл Вилсон за филмот за легендарниот англиски разузнавач и авантурист Томас Едвард Лоренс. Филмот „''Лоренс од Арабија''“ (режиран од Дејвид Лин) објавен во 1962 година, на Роберт Болт најпрво му донел престижната филмска награда на Британската академија - БАФТА, а потоа и номинација за Оскар за најдобро адаптирано сценарио. И покрај жестоките расправии зад сцената помеѓу Вилсон и Болт за тоа кој со што придонел за сценариото, филмските критичари (според режисерот Дејвид Лин и филмскиот продуцент Сем Шпигел) забележале дека најголемиот дел од дијалозите на филмот и интерпретацијата на ликовите биле придонесени од Роберт Болт, а Вилсон придонел со историски факти и заплетот.
Следното дело на Болт за режисерот Дејвид Лин било адаптираното сценарио за филмот ''Доктор Живаго'' според романот од Борис Пастернак. ''Баунти'' бил прв проект на Болт по мозочниот удар, кој влијаел не само на неговото движење, туку и на неговиот говор. ''Мисија'' бил последен филмски проект на Болт и тој уште еднаш ги претставил неговите тематски преокупации, овојпат со Језуитите од 18 век во Јужна Америка.
Последното продуцирано сценарио на Болт било ''Политички ѕвер'', подоцна снимен во ТВ-филмот ''Без предупредување: Приказна за Џејмс Брејди'' (1991), за обидот за убиство на Роналд Реган и борбата на неговиот прес-секретар Џејмс Брејди да се опорави од речиси фатална повреда од огнено оружје.
Болт во 1979 година доживеал срцев и мозочен удар по кој останал парализиран. Починал по долго боледување на 70-годишна возраст во 1995 година, во Петерсфилд, Хемпшир, Англија.
Јана Милчински

Таа ја освоила наградата Левстик во 1986 година за нејзината популарна научна книга Лукец добива сестра. Напишала голем број други приказни и книги за деца, многу со теми од Втората светска војна во Југославија.
Била мажена за поетот и сатиричар Фране Милчински Јежек.
1 Избрани дела
*''Pravljice za danes in jutri'' (Приказни за денес и утре), 1992 година
*''То си ти, Нина'' (Тоа си ти, Нина), 1988 година
*''Danes, ko postajam pionir, pionirka'' (Денес како што станувам пионер), 1988 г.
*''Matiček in Maja včeraj, danes, jutri in vsak dan'' (Матичек и Маја вчера, денес, утре и секој ден), 1986 г.
*''Lukec dobi sestrico'' (Лукец добива сестра), 1986 година
*''Pisane zgodbe'' (Различни приказни), 1976 година
*''Zakaj sta Matiček in Maja zamudila pouk'' (Зошто Матичек и Маја го пропуштиле часот), 1972 г.
Блич

— манга на Таито Кубо и нејзина аниме-адаптација. Мангата била објавена од август 2001 до август 2016 г. во списанието ''Weekly Shonen Jump''. Во мигов, мангата е завршена и има 686 поглавја, обединети во 74 тома. Во 2005 г., мангата „Блич“ била наградена со наградата на издателството Shogakukan како најдобра манга во категоријата „шонен“ (за млади мажи), а исто така е вклучена и во списокот на најпродавани стрипови во Јапонија и САД.
1 Содржина
Ичиго е збунет тинејџер што отсекогаш имал способност да гледа духови. Приказната започнува со појавувањето на чудно облечена девојка во неговата спална, која е прилично изненадена што воопшто може да ја види. Оваа девојка е Рукиа Кучики и таа е шинигами (косач на души). Нивниот последователен разговор е прекинат со појавата на зол дух (англ. ''Hollow —'' зол дух). Рукиа се бори со духот, но е тешко повредена и ги префрла своите сили на Ичиго за да му даде шанса да се спаси себеси и своето семејство. Ичиго го победува злиот дух со само еден удар на неговиот занпакуто (занпакуто — оружје на шинигамите).
Следниот ден, Рукиа се појавува во училиштето на Ичиго како ученичка. На големо изненадување, таа сега е нормална личност. Излегува дека духовната моќ на Ичиго предизвикала моќта на Рукиа целосно да се исцеди, оставајќи ја заробена во гигаи — вештачко тело. Додека таа ги враќа своите моќи, Ичиго мора да ги преземе нејзините должности и да се грижи за градот борејќи се со злите духови.
Василиј Мелик

Василиј Мелик (17 јануари 1921 &ndash; 28 јануари 2009 година) бил словенечки историчар, кој најмногу работел на политичката историја на словенечките земји во 19 век.
1 Живот
Роден е во Љубљана како единствен син на познатиот географ Антон Мелик. По завршувањето на Љубљански класичен ликеј се запишал на Универзитетот во Љубљана каде студирал под надзор на историчарот Фран Цвитер.
За време на Втората светска војна бил испратен во концентрациониот логор Гонар од страна на фашистичките италијански окупациски власти, а потоа во работен логор кај Постојна.
По италијанското примирје во септември 1943 година, тој бил ослободен и се вратил во Љубљана, каде што дипломирал историја во 1944 година. Во 1945 година, кратко работел како дописник за југословенската прес-агенција ''Танјуг'', а потоа ја продолжил академската кариера.
2 Работа
Истражувањето на Мелик било фокусирано на словенечката историја од 19 век. Прво се посветил на економската историја, но потоа се префрлил на политичката историја, особено на историјата на правните и политичките институции. Особено важна е неговата студија за изборите во словенечките земји помеѓу 1861 и 1918 година. Тој, исто така, ја истражувал историјата на секојдневниот живот, особено на периодот на модернизација и индустријализација на словенечките села во Крањска и Долна Штаерска.
Тој бил и главен уредник на ''Згодовински Часопис'', водечкиот словенечки историски весник.
Во 1980-тите, тој соработувал со издавачката куќа ''Словенска матика'' во критичките изданија на мемоарите на истакнати словенечки политичари од 19 век, меѓу кои и Иван Хрибар и Јосип Вошњак.
Починал во Љубљана.
3 Контроверзност
Мелик често бил обвинуван, особено по демократизацијата на Словенија во 1990 година, дека бил премногу соработувачки со комунистичкиот режим. Едно од главните обвинувања против Мелик бил дека тој бил вмешан во отстранувањето на католичкиот конзервативен книжевен историчар Антон Слодњак од Универзитетот во Љубљана поради неговите алтернативни толкувања на историјата на словенечката литература. Во март 1959 година, всушност, среде поттикната масовна кампања за оцрнување на угледниот научник, Мелик објавил долга негативна критика на историските толкувања на Слодњак, обвинувајќи го за ненаучен и метафизички пристап кон книжевната историја. Многумина, вклучувајќи го и колегата на Мелик, историчарот Бого Графенауер, го толкувале овој гест како услуга на репресивните културни политики на титоистичкиот режим.
Мер Онаст

Мер Онаст ( ''роденото''Ут) е естонска новинарка.
1 Ран живот и семејството
Татко на Онаст бил Хелмут-Ендел Ут, а моминското презиме на нејзината мајка било Калаус. Таа е најстарата од трите деца и сестри, нејзината најмлада сестра е глумицата Ева Пуса, а средната сестра Тиина Пренсел.
2 Кариера
Таа била водителка на Естонската телевизија осум години и известувач за вести за ''Вистинска камера''. Вкупно 10 години таа била водителка на забавно шоу ''„Од со тебе“ на'' „Естонската телевизија“ и „''Ние''“ од Канал 2.
На 27 април 2005 година, во анкетата објавена од списанието ''Недела'', Онаст била избрана за втор најдобар ТВ водител со 626 гласови, по Ану Валба и пред Еда-Инес Ети. Во 2007 година, таа повторно дошла на второто место на истите избори, а овој пат Ану Валба била прва, а Ајги Вахинг трета.
На парламентарните избори во Естонија во 2015 година, Онаст освоила 679 гласови.
3 Работа на радио
* 2004 година - Културна програма на Викерадио „Вторник со тебе“.
4 Работа во печатени изданија
* Мер Онаст е еден од основачите на списанието ''Хроника'' и била негов прв главен уредник.
* Во списанието Жените таа пишувала за својот живот во Америка. Подоцна овие приказни биле објавени како книга ''Пет години во криење''.
* Била неделен колумнист во ''Вечерна хартија''.
* Колумнист во Рурален весник.
4.1 Творештво
Мер Онаст има напишано три книги:
*''Слушајќи се себеси''(''„Iseennast kuulates“'''','' ) BNS, - Книгата се базира на текстовите на емитувањата на Радио 2: „Само љубов“ и „Искрено за животот“. Начелото на оваа книга е дека апсолутно сите луѓе сакаат да бидат посебни.
*''Пет години во криење'' ( ''"Viis aastat peidus",'' ) Magazine Publishers Ltd. 2008 година, - Резервирајте еден од животот на естонскиот ТВ презентер во Соединетите држави. Што навистина значи живот да се биде нелегален, ако нема службена дозвола за престој и работа? Како да се заработи секојдневната набавка на леб, кој бил познат на домашна телевизија, а сега единствениот спомнат работник за човекови права во основното? „По овие искуства знам дека сега нема ништо што може да ме деградира. вели самата авторка.*''Не само за мажите'' ( ''„Mitte ainult meestest“'',), 2009 година
5 Награди
* Општина Хедемеесте Фримен<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve- >&#x5B; ''Потребен е цитат'' &#x5D;</sup>
Терористички напад на концертната сала „Крокус“

Терористичкиот напад на концертната сала „Крокус“ бил трагичен настан што се случил на 22 март 2024 г., околу 20:00 часот по московско време. Нападот се случил во концертната сала „Крокус“ во Красногорск, Русија. Четворица напаѓачи отвориле пукотници и детонирале избувливи средства во просториите, што довело до значителни жртви. Најмалку 115 лица, меѓу кои три деца, ги загубиле животите, додека над 145 други се здобиле со повреди. Дополнително, самата концертна сала била зафатена од пламен за време на нападот, што дополнително ја влошило ситуацијата. Пријавени биле две избувнувања сред нередот на нападот.
1 Заднина
Русија доживеала серија катастрофални терористички случки во раните 2000-ти, особено Заложничката криза во московскиот театар во 2002 г. и Бесланската заложничка криза во 2004 г. Во 2015 г., трагедијата повторно се случила кога борците на Исламската Држава (ИД) го собориле летот 9268 на Метроџет, при што загинале сите 224 патници и екипажот.
На 7 март 2024 г., Федералната служба за безбедност на Руската Федерација (ФСБ) објавила неутрализирање на терористичка ќелија поврзана со ИД во Москва, која планирала напад врз синагога во градот. Потоа, Амбасадата на Соединетите Држави во Москва издала предупредување во врска со можните екстремистички дејности насочени кон големи собири, вклучително и концерти. Истовремено, американското разузнавање, во согласност со протоколот за „должност за предупредување“, ги предупредило руските власти за непосредна закана од Исламската Држава — Покраина Хорасан, врз основа на разузнавачките информации собрани претходно во март.
Предупредувањата предизвикале критики од рускиот претседател Владимир Путин, кој ја карактеризирал претпазливоста на Американската амбасада како обид за заплашување и дестабилизација. Потврдувајќи ја поврзаноста помеѓу предупредувањата и нападот што следел, американските службени лица ја признале ситуацијата, но се воздржале од итен коментар, наведувајќи ја тековната природа на ситуацијата.
2 Напад
На 22 март 2024 г., во 20:00 часот по московско време, бил планиран концерт на групата Пикник заедно со симфониски оркестар во Градското собрание Крокус, продадени биле повеќе од 6.000 билети. Исто така, во салата се одржувале натпревари на шампионатите и првенствата на Русија по танцови спортови.
Неколку минути пред почетокот на концертот, патничко возило се упатило до главниот влез на концертната сала, од кое излегле неколку лица и отвориле оган со автомати. Потоа влегле во просторијата, продолжувајќи да пукаат кон гледачите, фрлиле „граната или запалива бомба“, по што дошло до избувнување во зградата и избувнал пожар. Новинската агенција ''Интерфакс'', повикувајќи се на подготвителни податоци од оперативните служби, објавила дека имало од двајца до пет напаѓачи.
Руското министерство за надворешни работи ја опишало случката како терористички напад, а одговорноста за него го презел авганистанскиот огранок на меѓународната терористичка организација „Исламска Држава“ — „Хорасан“, Истражниот комитет на Руската Федерација покренал кривично дело според чл. 205 од Кривичниот законик на Руската Федерација („Тероризам“).
Иван Антоновски

Иван Антоновски (Скопје, 30 јули 1990) — македонски поет и есеист, книжевен критичар, книжевен преведувач и публицист. Работи како асистент на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при УКИМ, Скопје.
1 Животопис
Роден е во 1990 година во Скопје. Автор е на повеќе книги поезија, проза, есеистика и публицистика, а застапен е во повеќе домашни и меѓународни поетски антологии и зборници. Дипломирал на Катедрата за македонска книжевност и јужнословенски книжевности на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, како првенец на генерацијата. Член е на Друштвото на писателите на Македонија (ДПМ) и на Сојузот на литературните преведувачи на Македонија.
2 Творештво
2.1 Поезија
* Крикови од неископан гроб, Скопје, Панили, 2013
* Обиди за (пре)создавање песна, Белград, Граматик, 2021 (избор, на српски)
2.2 Есеи
* (Не)отворени прашања, 2014
* Острење од тапоста, 2015
2.3 Студии
* Идентитетот е приказна (книга за есеистиката на Горан Стефановски), Скопје, Полица, 2022
* Просто и строго – Конески, Скопје, Матица македонска, 2023
2.4 Публицистика
* Од онаа страна на Небиднината: разговори со Светлана Шопова за Ацо Шопов, Скопје, Дијалог, 2023
2.5 Хибридни форми
* Обиди за (пре)создавање песна, (поезија и есеи), 2017
2.6 Антологии
* Ветерот носи убаво време, (коприредувач), 2012
* Од копнеж до ерос, (македонска љубовна лирика), 2013
* Ново раѓање на зборот, (коприредувач) 2023
3 Награди
Иван Антоновски е прогласен е за најдобар млад научник во хуманистичките науки за 2021 година и од претседателот на државата му е доделено признанието „Успешни млади“. Добитник е на повеќе награди, како:
* „13 Ноември“ на Град Скопје.
* „Франк Манинг“ на Ректоратот на УКИМ.
* „Тодор Чаловски“ што ја доделува Здружението за литература, култура и уметност „Галикул“ (2016).
* Наградата за необјавена песна „Антево слово“ (2021).
* Наградата за најдобар расказ „Живко Чинго“ (2023).
* Наградата „Ванчо Николески“ за најдобро дело за деца и млади за книгата „Бакнежи на небото“ (2024).
Епитаф на Василиј II

Долгото владеење на византискиот император Василиј II (976–1025) доживеа континуирани војни и на Исток и на Запад. Вистински војник-император, Василиј самиот ги водеше повеќето од овие походи, нешто што се одразува во неговиот епитаф. Првично, тој требаше да биде погребан во последниот саркофаг достапен во ротондата на Константин I во црквата на Светите апостоли во Константинопол. Сепак, Василиј подоцна побарал од неговиот брат и наследник Константин VIII да биде погребан во црквата Свети Јован Богослов, во Хебдомон, предградие надвор од ѕидините на Константинопол, кое традиционално служело како главен армиски камп. Епитафот на овој гроб ги слави Василиевите походи и победи. Текстот опстојува во повеќе варијанти, а неговото авторство и датумот се нејасни. Во ракопис од 14 век му се припишува на Михаил Пселос.
1 Текст и превод
Оригинален текст, Македонски превод
grc
Велиште

Велиште или Вилиште — поранешно село во Серско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Сер во областа Централна Македонија, Грција.
1 Географија
Селото се наоѓало околу 3 км североисточно од градот Сер, во подножјето на планината Шарлија.
2 Историја
Селото постоело во средниот век, но било уништено по доаѓањето на Османлиите во XIV век. Според месното предание, преживеало само семејството Заревци, кое се скрило во длабок дол каде го основале селото Лакос. Во подножјето на Велишка карпа (546 м) се наоѓаат остатоците на црквата „Св. Костадин“ и од старите селски гробишта. Сувото корито, кое минува низ селото, се нарекува Велишко Дере.
3 Наводи