Јан Твардовски

Јан Јакуб Твардовски(1 јуни 1915 – 18 јануари 2006) бил полски поет и католички свештеник. Тој бил главен полски претставник на современата религиозна лирика. Пишувал кратки, едноставни, хумористични песни, кои често вклучувале колоквијалниизми. Ги споил набљудувањата на природата со филозофски размислувања.
1 Животопис
Јан Твардовски е роден на 1 јуни 1915 година во Варшава, Конгресна Полска. Неговите родители биле Јан Твардовски и Аниела Марија Кондерска. Неколку недели по неговото раѓање, поради настаните од Првата светска војна, неговото семејство се преселило во Русија. По 3 години, се вратиле во Варшава. Завршил средно училиште во 1935 година.
Во 1932 година, почнал да работи во младинскиот весник „Kuźnia Młodych“ („Ковачница на младите“). Таму имал своја колумна, за која пишувал песни, кратки раскази и интервјуирал разни писатели.
По завршувањето на средното училиште, почнал да студира литература на Универзитет Јожеф Пилсудски (Универзитет во Варшава). Во 1937 година ја објавил својата прва книга поезија.
За време на Втората светска војна учествувал во разни операции организирани од Армија Крајова и се борел во Варшавското востание.
По војната, се приклучил на семинарија и почнал да студира теологија на Варшавскиот универзитет. Станал свештеник во 1948 година. Во 1959 година станал проректор на Визитационистичката црква. Неговите дела биле објавени во популарното полско католичко списание, Тигодник Повшечни. Се здобил со слава во 1960 година по објавувањето на својата прва книга поезија, „Знак Уфношци“ („Знакот на доверба“). Во 1980 година ги добил наградите ПЕН клуб и Роберт Грејвс за животно дело, а во 1996 година и Орден Ушмиечу (Орден на насмевката). Во 2000 година, Твардовски ја освои наградата ИКАР, а една година подоцна беше награден со наградата ТОТУС.
Јан Твардовски почина на 18 јануари 2006 година во Варшава. Тој беше погребан во криптите на Храмот на Божествената Промисла на периферијата на полската престолнина, и покрај фактот дека сакаше да биде погребан на гробиштата Повацки во Варшава.
Поезијата на отец Твардовски се занимава и со Бога и со луѓето и нивните проблеми. Јасно се видливи бројни референци и метафори во врска со природата (исто така и како пофалба на создавањето). Песните на овој автор често, преку апострофи и други стилски средства, имаат молитвена природа (на пр., зборовите „Бог сто пати свет, силен и насмеан“ во „Молитви“).
На 1 јуни 2010 година, Народната банка на Полска издаде монети по повод 95-годишнината од раѓањето на отец Твардовски во следните апоени: 2 злоти – ковани во стандарден калап од легура на нордиско злато и 10 злоти – ковани во непробојно сребро
Во мај 2011 година, Совет на Варшава го именуваше плоштадот лоциран на раскрсницата на Карова и Краковскиего Прзедмиећцие по отец Јан Твардовски
На 10 октомври 2013 година, на плоштадот беше откриен споменикот на отец Јан Твардовски. Скулптурата на отворено, изработена во бронза, е создадена од Војчех Грињевич
Во Црква на посети има необичен епитаф на отец Јан Твардовски во форма на колена врежана со неговата последна песна напишана пред неговата смрт во болницата на улицата Банаха, и мала бубамара. Во 2015 година, на фасадата на станбената зграда на улицата Кошикова број 20, каде што е роденбеше откриена комеморативна плоча.
Училиштата именувани по отец Јан Твардовски се или биле именувани по отец Јан Твардовски, меѓу другите: во Вроцлав (Основно училиште бр. 17 на улица Шлежна), во Чековице-Џеѓице (Основно училиште бр. 10), во Нови Сач (Основно училиште бр. 2), во Барломино (Основно училиште), во Јанишевице (Основно училиште), во Констанчин-Језиорна (Училишен комплекс бр. 3 на улица Бјелавска)
Полското училиште во Белвју во државата Вашингтон во Соединетите Американски Држави е исто така именувано по отец Јан Твардовски.
Во 2015 година, Полска пошта објави комеморативна марка од отец Јан Твардовски во тираж од 320.000 примероци. Твардовски поштенска марка со номинална вредност од 1,75 PLN, дизајнирана од Марзана Дабровска. Во јуни 2015 година, на земјиштето на парохиската црква на Улицата Алфред Нобла во Варшава (каде што отец Јан Твардовски бил викар од 1957 до 1958 година) беше откриен спомен-камен.
На 16 ноември 2016 година, се одржа церемонија за именување на отец Јан Твардовски во Центарот за специјално образование и грижа во Остролека
Во поезијата на Јан Твардовски, знакот на Бога - Творецот, Авторот на убавината - е целото создание, целата природа: и човештвото и светот околу нив. Лесно е да се види тука потпирање на католичкото учење за Воплотувањето на Синот Божји и воведните стихови од Книгата Битие, која јасно нагласува дека сè што Бог создал било „многу добро“. Според Евангелијата и учењата на апостолите, фундаменталната вредност - теолошката доблест - е љубовта - caritas, што значи љубовта на Тројството кон човештвото и љубовта кон човештвото, имитирајќи го Христовото однесување, кон секој ближен и кон нивниот Творец и Спасител. Навидум парадокс е значајната важност на радосното прифаќање на страдањето и осаменоста, што исто така спаѓа во божествениот план на создавањето и спасението, во промислена теодикеја чиј централен настан е мистеријата на Крстот и Воскресението - Пасхата на Црквата (Свети Франциск исто така ги примил стигмите). Како и учителите на духовниот живот, Јан Твардовски нè потсетува дека прифаќањето на страдањето ни овозможува да се отвориме за дејството на благодатта, кон Бога, со што стануваме „транспарентни“ (смрт за светот во смисла на Свети Павле). Моделот за такво обожување е, пред сè, Богородица, постојано и моќно присутна во поезијата на авторот на „Не дојдов да ве преобратам“, а имплицитно и нејзиниот сопруг, посвоителот на Исус, Свети Јосиф.
Одредена лоша страна на неговата популарност е искривената слика за Писателот што се појавува тука и таму како „симпатичен“ (и затоа веројатно нереален или детски), донекаде наивен, кој живее зад ѕидовите на „насмеан свештеник“, кој е првенствено омилен кај децата (можеби и кај наставниците и катехистите) и покровител на основните училишта. Занемарениот и повеќе или помалку свесно „заборавен“ елемент на болката (кој сака да ме следи, нека го земе својот крст...), неизвесноста и колебањето во верата (Господи, зголеми ни ја верата!), и размислувањето за сопствената грешност и недостојност (Господи, не сум достоен да дојдеш кај мене...) е маргинализиран. Не треба да се заборави дека за време на филолошките студии, авторот на „Стапчиња и стапчиња“ слушал предавања од професори од репертоарот на Вацлав Боровски, Јулијан Кржижановски и Витолд Дорошевски. Тој бил и член на Академскиот круг именуван по Стефан Жеромски (М. Дроздовски, Свештеник..., стр. 22). Затоа е тешко да се зборува за недостаток на висока интелектуална култура и критичка проникливост, што се гледа од инспирации како што се Тереза ​​од Авила и Јован од Крстот. Дури и како студент, тој барал инспирација и од полски поети, како што се Теофил Ленартович и Владислав Сирокомла. Тој многу ги уживал песните на отец Јозеф Бака, кои биле извонредно оригинални во однос на позадината на барокот, не само на старополскиот (види ја песната „До отец Бака“, во која, иако светците веќе спијат во сината трева, авторот копнее по хумор и ковчег/за да ја бакне шепата на отец Бака). Како заклучок, може да се додаде дека поезијата на Јан Твардовски е вклучена во бројни антологии, од кои најраните се „Słowa na pustyni“ (Зборови во пустината), објавена во 1971 година со вовед од кардиналот Карол Војтила, и збирката „Kolumbowie współczesna“ (Современи Колумбови), уредена од теоретичарот и историчар на литературата и професор на Универзитетот во Варшава, Анджеј Лам (1972). Неговите песни се преведени на англиски, холандски, словачки, италијански и унгарски, меѓу другите јазици. Првиот германски превод, подготвен од Карин Волф, насловен како „Geheimnis des Lächelns“ (Тајната на насмевката), беше објавен во 1981 година во Лајпциг од католичката издавачка куќа „Св. Бено Верлаг“. Во 1998 година, Wydawnictwo Literackie, со седиште во Краков, објави избор од неговите песни, „Бог бара љубов: Gott fleht um Liebe“, уредена од Александра Ивановска. Преводите се подготвени, меѓу другите, од Карл Дедециус. „Видавниктоу Литеракие“ објави и песни преведени на англиски од Станислав Баранчак („Кога велиш. Кога велиш“, 2000, уредник А. Ивановска).
2 Одликувања
* Командантен крст на Редот на Полонија Реститута (посмртно, 2006),
* Медал Полонија Матер Ностра Ест (1999),
* Орден Еце Хомо (1999),
* Орден на насмевката (1996).
3 Награди
* PEN Club Награда во чест на Роберт Грејвс за животно дело (1980),
* Книжевна награда во чест на Владислав Рејмонт (1996),
* Златен феникс (доделена од Здружението на католички издавачи) (1999),
* Докторска почесна причина Catholic University of Lublin (1999)
* Награда Икар (2000),
* Детско „срце“ Награда (2000),
* Награда ТОТУС (2001),
* Почесно граѓанство Тарновске Гури (2003),
* Награда на главниот град Варшава (2005)
4 Творештво
Поезија:
* 1959: ''Вирсзе,'' („Стихови“); Варшавска
* 1970: ''Znaki ufności'', („Знаци на доверба“), Краков: Знак
* 1980: ''Niebieskie okulary'', („Сините очила за сонце“), Краков: Знак
* 1983: ''Który stwarzasz jagody'' („Кој ја направи боровината“), Краков: Wydawnictwo literackie
* 1986: ''Nie przyszedłem pana nawracać. Wiersze z lat 1937-1985'' "Не сум дошол да те преобратам: песни од годините 1937-1985"), Варшава: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej ("Издавач на Варшавската архиепископија")
* 1990: ''Tak ludzka'' („Толку човечки“), Познањ: Księgarnia św. Wojciech
* 1991: ''Ушмиех Пана Бога. Wiersze dla dzieci'' („Божјата насмевка. Песни за деца“), Варшава: Nasza Księgarnia
* 1993: ''Kasztan dla milionera. Wiersze dla dzieci'' („Костен за милионер. Песни за деца“), Варшава: Nasza Księgarnia
* 1993: ''Krzyżyk na drogę'' („Крст за патот“), Краков: Знак
* 1996: ''Rwane prosto z krzaka'' („Искинато право од грмушката“), Варшава: PIW
* 1998: ''Bóg prosi o miłość - Gott fleht um Liebe'' („Бог бара љубов“), Краков: Wydawnictwo Literary
* 1998: ''Нибо в dobrym humorze'' („Рајот во добро расположение“), Варшава: PIW
* 1999: ''Miłość miłości szuka'', Том 1 и 2 („Љубовта бара љубов“), Варшава: PIW, Księgarnia i Drukarnia Świętego Wojciecha
* 2000: ''Elementarz księdza Twardowskiego dla najmłodszego, średniaka i starszego'', Краков: Wydawnictwo literackie
* 2001: ''Kiedy mówisz'' („Кога велиш“), Краков: Wydawnictwo literackie
* 2006: ''Kilka myśli o cierpieniu, przemijaniu i odejściu'', Познањ: Księgarnia Św. Војчиеча („Неколку размислувања за страдање, пом
Проза:
* 1973: ''Zeszyt w kratkę'' („Тетратка со графикон со хартија“), Краков: Знак
* 1986: ''Nowy zeszyt w kratkę'' („Новиот бележник со графикон-хартија“), Познањ: Палотинум
* 1987: ''Patyki i patyczki'' („Стапчиња и гранчиња“), Варшава: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej „Издавач на Архиепископијата во Варшава“
* 1991: ''Niecodziennik'' („Не баш дневник“), Краков: Maszachaba
5 Библиографија
* Хелена Заворска, „Јас сум затоа што си ти. Разговори со отец Твардовски“, Краков 1999
* Зофија Зарембјанка, „Поезија на димензијата на светилиштето. Камењска. Јанковски. Твардовски“, TN KUL 1992, стр. 137–192, .
* Александра Ивановска, „Срцево немодерен и среќно зад времето Јан Твардовски во очите на себеси, рецензентите и читателите“, Познањ 2000
* Јан Твардовски Автобиографија. Тој не мисли само за себе. Том I – Вкусот на детството 2006 83-08-03926-X Александра Ивановска (уредник) Краков Wydawnictwo Literackie 80 7992
* А. Суликовски, „Поетскиот свет на отец Јан Твардовски“, стр. 313–332 [календар], Лублин 1995 г.
* Милена Кинџиук, ''Милена Кинџиук разговара со отец Јан Твардовски во светот'', стр. 268, Wydawnictwo M 2001, Краков, .
* Магдалена Гжебалковска, ''Татко парадокс. Биографија на Јан Твардовски'', SIW Znak, 2011, .
***''И она што е привремено може да биде трајно.'' Варшава: Универзитет на Варшава. 2007. [Автори: J. Puzynina, J. Sochoń, A. Lam, J. Prokop et al.]
* Скица – есеј: „Јан Твардовски – парадоксалниот свештеник кој пишувал поезија“, [во:] Марек Рожики Џуниор. творци на културата и уметноста, стр. 451, .