Титон

Титон (|Τιθωνός|Tithonos) — љубовник на Еос, божица на зората, во старогрчката митологија. Тој бил принц од Троја, син на кралот Лаомедон од најадката Стримо (grc). Митологијата што ја одразувале атинските вазни сликари од петтиот век го замислувала Титон како ''рапсод'', како што сведочи лирата во неговата рака (прикажано на ојнохое (бокал за вино) од Ахиловиот сликар, ''околу'' 470–460 година п.н.е.).
Астероид (6998) бил именуван по Титон.
1 Етимологија
Се смета дека името Титон алудира на „дар за истегнување“ (од ''teinō'' и ''ōnė''), и се однесува на истегнувањето на неговиот живот, по молба на Еос; но можно е и да станува збор за машка форма на името на Еос, Titonë – од ''titō'', „ден“ и onë, „кралица“ – и да значело „партнер на Кралицата на денот“.
2 Митологија
Се смета дека Еос го зела Титон, од кралската куќа на Троја, за нејзин љубовник. Митот за љубовта помеѓу Еос и Титон му бил познат на Хомер, кој напишал дека наутро Еос станувала од креветот што го делела со Титон за да му ја даде својата светлина на човештвото.
Митемата за смртниот љубовник на божицата е архаична; кога била вметната улога за Зевс, се појавил горчлив пресврт: според Хомеровата химна на Афродита, кога Еос го замолила Зевс да го направи Титон бесмртен, таа заборавила да побара да му биде дадена вечна младост. Титон навистина живеел засекогаш,но кога одвратната старост го обзела и тој не можел да се помрдне ниту да ги крене екстремитетите, ова ѝ се чинело во срцето како најдобар потег: го положила во една соба и го ставила пред сјајните врати. Таму тој брборил бескрајно и повеќе немал никаква сила, каква што некогаш имал во своите еластични екстремитети.
Во подоцнежните раскажувања, тој на крајот станал цикада (''tettix''), вечно жив, но молејќи смртта да го совлада. Во олимпискиот систем, „кралицата“ и „златнопрестолона“ Еос повеќе не можела да му дава бесмртност на својот љубовник како што направила Селена, туку морала да ја побара од Зевс, како благодет. Во записот на Хиероним Родоски од третиот век п.н.е., вината се префрла од Еос на Титон, кој побарал бесмртност, но не и безвременска состојба на постоење, па таа потоа не можела да му помогне на друг начин и го претворила во цикада. Проперциј напишал дека Еос не го напуштила Титон, стар и остарен каков што бил, и сè уште го прегрнувала и го држела во своите раце, наместо да го остави напуштен во неговата студена одаја, додека ги проколнувал боговите за неговата сурова судбина.
Еос му родила на Титон два сина, Мемнон и Ематион. Според Квинт Смирнеј, Мемнон бил одгледан од Хесперидите на брегот на Океан. Според историчарот Диодор Сицилиски, Титон, кој патувал источно од Троја во Асирија и ја основал Суза, бил поткупен со златна лоза за да го испрати својот син Мемнон да се бори во Троја против Грците.
Поемата „Титон“ е едно од ретките речиси комплетни дела на грчката лирска поетеса Сафо, составена од фрагменти откриени во период од повеќе од сто години.
3 Во културата
Овој мит веројатно се користел за да се објасни зошто цикадите биле особено бучни во раните утрински часови, кога зората се појавувала на небото. Џејмс Џорџ Фрејзер забележува дека меѓу античките Грци и неколку други народи било широко распространето верувањето дека суштествата што можат да ја променат кожата ја обновуваат својата младост и живеат вечно. Овапверојатно атување на фактот дека високиот разговор на старите луѓе бил споредуван со пеењето на цикадите, како што се гледа во еден пасус од ''Илијада''. сушност, античките Грци користеле цикада што седи на харфа како симбол на музиката.
Еос (како Тезан) и Титон (како Тинту или Тинтун) биле сликовен мотив испишан или излеан во низок релјеф на грбот на етрурските бронзени рачни огледала.
4 Во модерната култура
* Титон како остарен бесмртник бил споменат во Книга I, Канто II, Станза VII од ''Кралицата на вилите'' на Едмунд Спенсер.
* „Титонус“ од Алфред Тенисон првично била напишана како „Титон“ во 1833 година, а била завршена во 1859 година Песната е драматичен монолог во празен стих од гледна точка на Титон. За разлика од оригиналниот мит, Титон е тој што бара бесмртност, и Аурора, а не Зевс, го дава овој несовршен дар. Како наратор, Титон се жали на својата неприродна долговечност, што го одделува од смртниот свет, како и од бесмртната Аурора.
* Книгата на германскиот филозоф Јохан Готфрид Хердер „Tithonus und Aurora“ била објавена во 1792 година.* „Титон“ бил споменат во песната „За имагинацијата“ од Филис Витли.
* „Старосната песна“ на Сафо, понекогаш позната како „Титонова песна“, дискутира за убавината и стареењето.
5 Поврзано
* Аурора
* Кумејска Сибила, уште еден смртник на кој му бил даден продолжен животен век, но не и вечна младост.
* Титон (Досиеја икс), епизода од Досиеја икс што е модерно прераскажување на приказната.
* Селемнос, смртник кој бил напуштен од својата бесмртна љубовница откако остарел
* Мија, уште еден митолошки инсект.
6 За понатамошно читање
* Грејвс, Роберт, ''Грчките митови: Целосно и конечно издание.'' Penguin Books Limited. 2017. ISBN 978-0-241-98338-6 , 024198338X* Сегал, Чарлс. ''Аретиза'' 19, бр. 1 (1986): 37–47. Пристапено на 10 мај 2020 година.