Словенечки дијалекти

Словенечки дијалекти (|slovenska narečja) — регионалните разновидности што еволуирале од стариот словенечки јазик, јужнословенски јазик чија стандардизирана модерна верзија е стандардниот словенечки. Ова исто така вклучува неколку дијалекти во Хрватска, особено таканаречениот западен горански дијалект, кој всушност е костелски дијалект. Говорниците во Хрватска се самоидентификуваат како говорници на хрватски јазик, што е резултат на десетвековна граница стара низ дијалектите уште од Франкија. Покрај тоа, два дијалекти сместени во словенечкиот јазик (и говорниците се самоидентификуваат како говорници на словенечки јазик) не еволуирале од словенечкиот јазик (изоставени на картата од десно). Чишкиот дијалект е чакавски дијалект и делови од Бела Крањска биле населени со Срби за време на турската инвазија и затоа таму се зборува штокавски јазик.
Се смета дека говорниот словенечки јазик има најмалку 48 дијалекти(''sl'') и 13 поддијалекти (''sl''). Точниот број на дијалекти е отворен за дебата, почнувајќи од дури 50 до само 7. Според официјалната табела, објавена од Институтот Фран Рамовш, постојат 48 дијалекти и 13 поддијалекти, но тоа ги вклучува сите дијалекти што се зборуваат на словенечки јазик. Чичарскиот дијалект е вклучен како посебен дијалект, а штокавскиот во Бела Крањола е споен со јужнобелиот. Сепак, официјалната табела не била ажурирана за да го вклучи чабарскиот дијалект, за кој неодамна е откриено дека еволуирал од костелскиот дијалект, под кој традиционално се наведувал. Затоа, таа поделба вклучува 48 дијалекти и 13 поддијалекти.
Различните дијалекти се толку различни едни од други што говорникот на еден дијалект може да има многу тешкотии да разбере говорник на друг дијалект, особено ако припаѓаат на различни регионални групи. Говорниците на дијалекти што се многу различни се прилагодуваат едни на други со тоа што гравитираат кон стандардниот словенечки јазик. Единствен исклучок од тоа е резискиот дијалект, кој е најизолираниот дијалект, а покрај тоа, говорниците никогаш не можеле да посетуваат словенечки училишта и затоа се целосно непознати со стандардниот словенечки јазик.
Словенечките дијалекти се дел од јужнословенскиот дијалектски континуум, преминувајќи во хрватски кајкавски дијалект на југоисток и чакавски дијалект на југозапад, но исто така се граничат со фурлански и италијански на запад, германски на север и унгарски на североисток. Дијалектите се зборуваат првенствено во Словенија, но се сретнуваат и во сите соседни земји: Австрија, Италија, Хрватска и Унгарија.
1 Историја на истражувањето
Примож Трубар, авторот на првата книга на словенечки јазик, веќе бил свесен за големата разновидност меѓу говорниците на словенечки јазик и напишал дека на некои говорници можеби ќе им биде тешко да ја разберат книгата. Првиот обид за класификација на дијалектите бил направен во 1809 година од Јернеј Копитар, пишувајќи за два дијалекти во неговата ''„Граматика на словенските јазици во Крајн, Кернтен и Штаермарк“.'' Тој ги поделил дијалектите во две групи во зависност од нивниот изговор на sl е sl или sl Фран Миклошич слично го подели јазикот на два дијалекти, но фокусирајќи се на изговорот на прасловенскиот ''ě'' . Во западниот дијалект, се изговара sl и sl на исток. Ватрослав Облак ги поделил двата дијалекти со еволуцијата на долгите sl и sl, кој го подели словенечкиот јазик на југозападен дијалект каде што тие еволуираа sl и североисточен дијалект каде што еволуирале во sl Оваа поделба беше целосно спротивна на онаа на Миклошич, па затоа се дојде до заклучок дека не се собрани доволно податоци.
Карел Глазер направил дополнителни поделби во 1898 година, делејќи ги варијантите на југоисточна и северозападна дијалектна група, кои потоа биле поделени на унгарски (сега познат како панонски), кајкавски (кој го сметал за словенечки дијалект),исто така и штаерски, карунтски, горнокрањски, долнокрањски, карстно-приморски и венецијански дијалекти (сега обединети како приморска дијалектна група), со што се обележал првиот посериозен обид за класификација на дијалектите.
Други обиди за класификација на јазикот биле направени од Измаил Срезневски на почетокот на 19 век, а потоа и Јан Ниечислав Бодуен де Куртене (фокусирајќи се на Резија, Венецијанска Словенија, Церкно и Блед), Карел Штрекељ (фокусирајќи се на Карст) и Иван Шајниг (фокусирајќи се на Корушка). Потоа следеле напорите на Иван Графенауер (долина Гејл), Јосип Томиншек (долина Савиња) и други.
Напорите пред Втората светска војна ги предводеле Лусиен Тесниер, Фран Рамовш (кој го додал ровтарскиот дијалект) и Александар Исаченко, а по војната од Тине Логар и Јакоб Риглер, кои направиле витални корекции на поделбата на Рамовш. На крајот, класификацијата предложена од Рамовш била прифатена со корекции и дополнувања од Логар и Риглер, објавена во 1983 година како ''sl'' (Карта на словенечки дијалекти).
Пред 21 век, било познато дека чичарскиот дијалект е чакавски, но дури тогаш било откриено дека националните граници не ја следеле словенечко-српско-хрватската граница на други места. Овие промени се претежно прифатени во словенечката и меѓународната литература, но не и во хрватскиот, главно поради различните институти што ги истражуваат обете земји и самоидентификацијата на говорниците.
2 Еволуција
Сите словенечки дијалекти потекнувале од старословенскиот (исто така наречен алпски словенечки), кој се зборувал околу 1000–1200 година. Самиот алпски словенечки е формиран од два преодни јазици, северозападен и југоисточен алпски словенски, кои постоеле во 800–1000 година, кога и двата преминале во словенечкиот.
2.1 Обединување
Северозападниот алпски словенски јазик се формирал во денешна јужна Австрија и источна Италија и првично покажувал знаци дека всушност е западнословенски јазик, но југоисточниот бил поблиску до западниот кајкавски и чакавски јазик и всушност бил изведен од југозападниот алпско-западен панонски-приморски јужнословенски јазик, од кој се формирале и западниот кајкавски и чакавски јазик. Тие веќе имале некои промени: Во југоисточниот алпски словенски јазик, ''sl, sl, sl, и sl'' се поедноставено во ''sl, sl, sl, и sl,'' соодветно (PS ''*modliti (sę)'' "да се моли, да се моли", NWAS sl, МОРИЊА sl, СС sl). Прасловенските ''*vy-'' и ''*jьz-'', кои и двете значат „од“, повеќе не постоеле во алпскиот словенски јазик. Северозападниот алпски словенски јазик го задржал *vy-, додека југоисточниот го задржал другиот (PS ''*vy-bьrati'' / ''*jьz-bьrati'' „да се избере“, NWAS sl, МОРИЊА sl, СС sl ).
Потоа, обете форми ги следеле истите промени кои го одделиле словенечкиот јазик од другите јазици.* Долгите и кратките циркумфлексни самогласки кај зборови составени од (во времето на транзицијата) два или повеќе слога биле преместени во следниот слог и продолжени (AS sl „сено“, старословенски sl ̑; AS sl „овес“, OS sl).
* Краткиот последен остар слог станал ненагласен: PS ''*(V̄̆)V̄V̍ /''''*V̄V̀ъ̯ /''''ь̯'', AS ''sl'', OS ''sl'', на пример PS ''*gně'' ̄ ''zdo̍'' „гнездо“, OS sl .
* Сите преостанати ненагласени долги самогласки станале кратки.
* Нагласените самогласки станувале напнати, издолжени и следствено на тоа покачени, и поради тоа имаат тенденција да се дифтонгираат.
* Ненагласените самогласки се изговарале помалку изразено, поради што се намалувале во некои дијалекти.
Последниот заеднички јазик на Словенците, исто така наречен алпски словенски или алпски словенечки (околу 1200 година), ги имал следниве самогласки:
+Самогласки, , Предна страна, Централен, Назад
Затворени, sl, sl
Полузатворени, sl, sl, sl
Полуотворени, sl, sl
Речиси отворени, sl
Отворени, sl
Сите самогласки можеле да бидат долги или кратки, нагласени или ненагласени. Прасловенската самогласка ''*y'' се споила со ''*i''. Дополнително, постоеле и два слоговни соноранти, ''sl'' и ''sl'', кое се формирало од прасловенските ''*CьrC'' / ''*CъrC'' и ''*CьlC'' / ''*CъlC'', соодветно. Сепак, се дебатира што ''sl'' како всушност звучело. Се смета дека звучело како sl (прикажано погоре) или како sl.
Јазикот ги имал и следниве согласки:
+Согласки, , Уснена, Забна /, Задновенечна, Преднонепчена, Среднојазична
Носна, sl, sl, sl
Избувна, sl, sl, sl, sl
sl, sl, sl
Слеана, sl, sl
Струјна, sl, sl, sl, sl
sl, sl
Приближна, sl, sl, sl / sl, sl
Едноударна, sl, sl
Белешки:
* Лабиоденталната струјна ''sl'' била ретка и се појавувала само во позајмени зборови.
* sl бил алофон на sl пред согласка, пред пауза или пред задните самогласки.
2.2 Фрагментација
Јазикот потоа многу брзо се поделил на два дијалекти, делејќи се речиси целосно по поранешната северозападна алпска словенска–југоисточна алпска словенска изоглоса. Дијалектите потоа се поделија понатаму на северен, западен, јужен и источен дијалект. После тоа, дијалектите се фрагментираа дополнително, главно под влијание на географските карактеристики и контактот со други дијалекти и јазици.
На северозападен дијалект, ''sl'' и ''sl'' останал ист, додека во југоисточниот дијалект, и двата биле деназализирани и прво претворени во ''sl'' и ''sl'', а потоа во ''sl'' и ''sl''. Назалниот сè уште постои само во дијалектот на долината Јаун, но други имаат таканаречен „ринизам“, во кој носната самогласка се претвора во деназализирана самогласка и назална согласка; на пр., PS ''*mě'' ̋ ''sęcь'' „месец“.
Јатот (''sl'') се изговарала како речиси отворена самогласка ''sl'' во северозападниот дијалект, а потоа еволуирал прво во и ''sl'' потоа до ''sl'' и се изговарал како ''sl'' на јужниот дијалект, кој потоа еволуирал во ''sl''. Долгиот јат (''sl''), сепак, дифтонгирано во ''sl'' на северозапад и во ''sl'' на југоисток. Слично, ō исто така дифтонгирало во ''sl'' и ''sl'', соодветно.
Југоисточниот дијалект, исто така, го заокружил ''sl'' во ''sl'' и (делумно) централизирано ''sl'' во самогласка што се означувала со ''sl''.
+Споредба на северозападните и југоисточните словенечки дијалекти, прасловенски, старословенски, северозападен дијалект, ЈИ дијалект, стандарден словенечки, Значење
*петь, sl, sl, sl, sl, „пет“
*мучь, sl, sl, sl, sl, „сопруг“
*девика, sl, sl > sl, sl > sl, sl, „девица“
*стена̍, sl, sl, sl, sl, „ѕид“
*мълдость, sl, sl, sl, sl, „младост“
*жаба, sl, sl, sl, sl, „жаба“
*ссхь, sl, sl, sl, sl, „суво“
Дијалектите потоа во 13-ти и 14-ти век биле дополнително поделени во зависност од тоа колку кратки остри самогласки и ''sl'' еволуирале. Во не финалните слогови, сите кратки самогласки биле претворени во долги остри самогласки, освен во источниот дијалект. Северниот штаерски дијалект (кој се формирал од јужниот дијалект) не ги продолжил самогласките во слоговите по кои следеле уште два. Кратките самогласки во последниот слог еволуирале во кратки циркумфлексни самогласки во сите дијалекти. ''sl'' еволуирала во ''sl'' на запад и поголемиот дел од јужниот дијалект, но еволуирал во ''sl'' во 14 век. Оваа промена се случила по продолжувањето, па затоа влијаела и на тие самогласки.
прасловенски, старословенски, северозападен дијалект, западен дијалект, јужен дијалект, источен дијалект, стандарден словенечки, значење
*vőrna, *vràna, *vrána, *vrána, *vrána, *vràna, vrána, 'врана'
*mali̋na, *malìna, *malína, *malína, *malína, *malìna, malína, 'малина'
*dě̋lati, *dě̀lati, *dě́lati, *dě́lati, *dě̀lati, *dě̀lati, dẹ́lati, 'работи'
*ra̋kъ, *ràk, *rȁk, *rȁk, *rȁk, *rȁk, rȁk, 'рак'
*dь̏nь, *də̑n, *dȃn, *dȃn, *dȇn, *dȇn, dȃn, 'ден'
*pь̀sь̍jьjь, *pə̀sji, *pə́sji > *pásji, *pə́sji > *pásji, *pə́sji > *pésji, *pə̀sji, pásji, 'кучешки'
*sъ̀xne̍te, *sə̀xnete, *sə́xnete > *sáxnete, *sə́xnete > *sáxnete, *sə̀xnete, *sə̀xnete, sáhnete, исчезна
*pь̀sъ̍, *pə̀s, *pə̏s, *pə̏s, *pə̏s, *pə̏s, pə̏s, 'куче'
2.2.1 Формирање на дијалекти
Оттука се формирале дијалектни бази. Северниот дијалект еволуирал во каринска база, претходник на дијалектите во каринската дијалектна група и резискиот дијалект. Западниот дијалект еволуирал во две дијалектни бази: венецијанско-карстна база и соча-идриска база, кои еволуирале во северните приморски и западните ровтарски дијалекти. Источниот дијалект бил претходник на северноштарските и панонските бази; меѓутоа, јужниот дијалект еволуирал во три бази: јужноштаерски, долнокрањски и горнокрањски, кои, покрај истоимените дијалекти, еволуирале и во јужните приморски дијалекти. Во тоа време се случиле многу промени кои не биле поврзани со историјата на дијалектот, туку повеќе со регионот каде што се зборувале дијалектите.
2.2.2 Согласки
Паралелно со промените на самогласките, еволуирале и согласките, но не толку многу. Промените биле следниве:* */t'/ во сите дијалекти еволуирало во /ć/, во повеќето и во /č/, а во некои и во /c/.
* */g/ во многу дијалекти брзо преминало во /ɣ/, кое потоа во некои дијалекти се претворило во звучно или безвучно /h/, или дури целосно исчезнало. */k/ исто така во некои корушки (каринтиски) дијалекти преминало во /q/.
* */b/ и */d/ преминале во спирантизирани /ƀ/ и /đ/.
* */x/ исчезнало во некои дијалекти.
* */c/ и */č/, */s/ и */š/, како и */z/ и */ž/ во некои дијалекти се изедначиле во ист звук, односно /ċ/, /ṡ/ и /ż/.
* Сонорниот */w/ преминал во /v/ (IPA /ʋ/) пред самогласки во повеќето словенечки дијалекти, а во /u̯/ пред пауза или согласка. Во некои дијалекти се претворил во несонорниот /v/ (IPA /v/) и, како и другите несонорни, има безвучна варијанта /f/, која се користи пред пауза или друга безвучна согласка.
* */r/ во некои дијалекти преминало во /ṙ/.
* Палаталните согласки еволуирале различно:
** */ŕ/ не се задржало во ниеден словенечки дијалект. Се претворило или во /r/ во сите позиции, или во /r/ + /j/ во некои позиции.
** */ń/ или останало такво, или преминало во /j/ + /n/, /j̃/, /j/, но ретко во /n/, особено пред самогласки.
** */l'/ или останало, или преминало во /j/ + /l/, /l/, или /j/.
* Некои согласки повторно се палатализирале пред предни самогласки. Дорзалните несонорни дополнително се поедноставиле:
** */k'/ преминало во /t'/, а потоа во /č/.
** */g'/ преминало во /d'/, а потоа универзално во /j/.
** */x'/ преминало во /ś/, а потоа во /š/. Согласките ретко се разложувале и во /j/ + /k/, /j/ + /g/ и /j/ + /x/.
* */i̯/ има тенденција да исчезне пред самогласки. Во источните дијалекти еволуирало во /j/, или понатаму во /d'/ или /ǯ́/.
* *[ł] најчесто преминало во [u̯] пред пауза или согласка. Пред задни самогласки или останало исто, или преминало во [w] / [v], или [l]. Во некои дијалекти се развило во посебна фонема.
2.2.3 Промени на акцентот
Имаше многу промени во акцентот и други промени што не се случија во сите дијалекти. Само промените ''sl'' / ''sl'' > ''sl'' / ''sl'' и ''sl'' > ''sl'' се случило во сите дијалекти, но други што се случиле подоцна не ги опфатиле сите. Првиот се случил во 15 век, со што акцентот се преместил од циркумфлексниот краток отворен или затворен последен слог на претходниот среден краток слог (''sl'' или sl), претворајќи го во акутен правејќи го тоа (на пр. ''sl'' > ''sl'') Оваа промена се случила во повеќето дијалекти (освен дел од долината Розен, Ресијан, долината Торе, долината Натисоне и јужниот дел од дијалектот Соча), но многу од нив ја издолжиле самогласката. Друга промена што се случила во повеќето дијалекти во 17 век била промената од циркумфлексниот краток отворен или затворен последен слог кон претходниот екстра-краток слог (sl) и исто така го прави акутен (на пр. ''sl'' > ''sl''). Оваа промена не се случила само кај ''sl'' > ''sl'', туку и во горнокрањската дијалектна група и долнокрањскиот дијалект. Затоа, во стандардниот словенечки јазик, дозволени се двата акцента, но со предност на непроменетиот.
Други промени што се случија во помалку дијалекти биле:* Од кратки циркумфлексни затворени завршни слогови до претходниот слог, претворајќи го во остар ( ''sl'' > ''sl''), што се случило во некои приморски, ровтарски, штаерски и долнокрањски дијалекти во 18 век.
* Од кратки циркумфлексни затворени завршни слогови до самогласка два слога во зборот пред неа, претворајќи ја во остри ( ''sl'' > ''sl'' ), што се случило во Карст, Внатрешен Крањски, Истарски и делумно на Костелскиот дијалект.
* Од долг циркумфлекс слог до претходен слог, скратување и негово заострување ( ''sl'' > ''sl'' ), што се случило во многу, не тесно поврзани и географски одвоени дијалекти од 18 век па наваму.
* Од долг остар слог кон претходен слог, а воедно и скратување на самогласката ( ''sl'' > ''sl'' ), што се случило на Костелските и Севернобелите карњолански дијалекти.
* Од краток остар прв слог кај зборови со три слога до следен слог ( ''sl'' ) > ''sl'' ), што се случило во дел од долината Розен, долината Јаун, Межица, Севернопохорски-ремшнички дијалект, Горна Савиња, поддијалект Козјак и дел од дијалектот на Торската долина.
* Од долг остар прв слог кај зборови со два слога до следен слог, но денагласената самогласка е сè уште долга, а новата самогласка е кратка и циркумфлексна ( sl > sl ), што се случило во дел од дијалектот на долината Торе.
3 Класификација
Дијалектите можат да се класифицираат на два начина. Најчеста е хоризонталната поделба, која ги групира дијалектите според тоа како звучат денес, но постои и вертикална поделба, која ги класифицира дијалектите според тоа како еволуирале. Затоа, критериумите за вертикална поделба се претежно постарите промени (наведени погоре), додека помладите за хоризонталната поделба. Групите дијалекти во хоризонталната поделба се нарекуваат „дијалектни групи“ (|narečne skupine или ''sl'') а оние во вертикална поделба се нарекуваат „дијалектни основи“ (|narečne ploskve).
Дијалектите можат да имаат и неколку поддијалекти (|podnarečja), и понатаму се поделени на микродијалекти (|govori , литературни говори).
3.1 Хоризонтална поделба
Хоризонталната поделба што се користи денес е префинета верзија на поделба предложена од Рамовш во 1935 година. Тој ги групирал дијалектите според општиот звук и чувство на дијалектот, како што многу Словенци на сличен начин ги поделувале дијалектите пред истражувањето од Рамовш.
Тој ги групирал дијалектите во осум различни групи: каринтски, литорален, ровтарск, горнокрањски, долнокрањски, штаерски, панонски и мешани кочевски дијалекти, кои дури и не ги истражувал. Според официјалната табела, единствената промена е вклучувањето на мешаните кочевски дијалекти во долнокрањската група:# Каринтската дијалектна група (koroška narečna skupina):се зборува од каринтските Словенци во Австрија, во словенечка Каринтија, и во северозападните делови на словенечка Штаерска долж горната долина на Драва, и во најзападните области на Горна Крањска на границата со Италија. Меѓу другите особености, оваа група се карактеризира со доцна деназализација на ''*ę'' и ''*ǫ'', дифтонгизација на долгото jat во затворена самогласка и отворен рефлекс на краткото jat, издолжување на старите акутни слогови и кратките нео-акутни слогови, и е-сличен рефлекс на долгото ''*ə'' и ''ə''-сличен рефлекс на краткото ''*ə''.# Приморската дијалектна група (primorska narečna skupina), се зборува во поголемиот дел од словенечкото Приморје (освен во областа околу Толмин и Церкно, каде што се зборуваат ровтарски дијалекти) и во западниот дел на Внатрешна Крањска; исто така се зборува од Словенците во италијанските провинции Трст и Горица, и во планинските области на источен Фриули (Венецијанска Словенија и Резија). Оваа група вклучува многу хетерогени дијалекти. Меѓу другите особености, се карактеризира со дифтонгизација на ''jat'' > ''*ie'' и ''*o'' > ''*uo'', кои исто така биле позајмени од јужните дијалекти. Западните дијалекти во оваа група го зачувале тонскиот акцент, додека останатите имаат нетонски динамички акцент, а некои дури и не прават разлика меѓу долги и кратки самогласки.# Ровтарската дијалектна група (rovtarska narečna skupina), се зборува во планинските области на западно-централна Словенија, на границата меѓу словенечкото Приморје, Горна Крањска и Внатрешна Крањска, измеѓу градовите Толмин, Шкофја Лока и Врхника. Меѓу другите особености, оваа група се карактеризира со скратување на долгите дифтонгски ''*ie'' и ''*uo'', и премин на ''*g'' во [ɣ].# Горнокрањската дијалектна група (gorenjska narečna skupina), се зборува во поголемиот дел од Горна Крањска и во Љубљана. Меѓу другите особености, оваа група се карактеризира со монофтонгски нагласени самогласки, акутен полугласник, тонски акцент, стандардно поместување на циркумфлексот и две акцентски ретракции со некои исклучоци. Се одликува со стеснување на ''*o'' и ''*e'' во преднагласена позиција, аканје (редукција на ''*o'' во ''a'') во понагласена позиција и силна синкопа. Постои делумен развој на ''*g'' во ''[ɣ]'', зачувување на билабијалното ''*w'' и зацврстување на меките ''*l и ''*ń''.
# Долнокрањската дијалектна група (dolenjska narečna skupina), се зборува во поголемиот дел од Долна Крањска и во источната половина на Внатрешна Крањска. Меѓу другите особености, оваа група се карактеризира со тонски акцент, изразена дифтонгизација (''ei̯, ie, ou̯''), премин на ''*o'' > ''u'' и делумно аканје.
# Штаерската дијалектна група (štajerska narečna skupina), се зборува во централна и источна словенечка Штаерска и во Долната Савска Долина и Централната Савска Долина. Меѓу другите особености, оваа група се карактеризира со губење на тонскиот акцент, тонемски високи и издолжени нагласени слогови, издолжување на нагласените кратки слогови и честа појава на развој на ''*a'' > ''o̧'' и ''*u'' > ''ü'' во источниот дел од територијата.
# Панонската дијалектна група (panonska narečna skupina), или североисточна дијалектна група, се зборува во североисточна Словенија (Прекмурје, во источните области на словенечка Штаерска) и кај унгарските Словенци. Меѓу другите особености, оваа група се карактеризира со губење на тонскиот акцент, кратките слогови не се издолжуваат и појава на нов акут на кратките слогови.
Хоризонталната поделба во стручната литература се базира на различни нејазични и јазични фактори. Нејазичните фактори вклучуваат места на населување и географски карактеристики (реки, планини) кои помогнале во обликувањето на различни изоглоси. Јазичните фактори вклучуваат јазичен контакт со несловенски јазици до одреден степен, особено фонолошки и прозодиски елементи, а во помала мера зборообразувачки, лексички и елементи на збороизменување. Поточно, основните карактеристични јазични карактеристики се зачувување или губење на тонскиот акцент, рефлексите на назалниот * ''ê'', назалниот * ''ǫ'', јат ( ''ě'' ) и јер ( ''ъ, ь''), но исто така (во помала мера) самогласки, дифтонгизација и степен и вид на редукција на самогласките.
3.2 Вертикална поделба
Дијалектите можат да се поделат на осум дијалектни бази кои се формирале од 15 век па наваму, произлезени од четирите дијалекти. Основни се:* Северозападен дијалект
** Северен дијалект
*** Каринтска дијалектна основа (sl), кој еволуирал во каринтски дијалекти и во резиски дијалект во групата на приморски дијалекти.
** Западен дијалект
*** Венецијанско-карстна дијалектна основа (sl), кој еволуирал во дијалектите од долината Натисоне и Торе, дијалектот Брда и карстскиот дијалект во групата на приморски дијалекти .
*** Сочанско-идриската дијалектна основа (sl), кој еволуирал во сочански дијалект во групата на приморски дијалекти и во дијалекти Толмин, Церкно и Чрни Врх, кои се во ровтеската дијалектна група.
* Југоисточен дијалект
** Јужен дијалект
*** Горењски дијалект (sl дијалектна основа), кој еволуирал во горнокарниолски дијалекти, како и хорјулски и полјански дијалекти во групата Ровтески дијалекти.
*** Долењски дијалект (sl дијалектна основа), кој еволуирал во долнокрањски дијалекти, но исто така и во внатрешнокрањски и истарски дијалекти во приморската дијалектна група и дијалектот на Долна Савска долина во штаерска дијалектна група.
*** Основа на јужно стирско наречје (sl), кој еволуирал во дијалекти на централно штаерско, козје-бизељско и централно савињско во групата на дијалект на Штаерско .
** Источен дијалект
*** Северно штаерска дијалектна основа (sl наречна плоскевска основа), кој еволуирал во Јужно Похорје и Горносавински дијалекти во штаерската дијалектна група.
*** Панонската дијалектна основа (sl), кои еволуирале во панонски дијалекти .
4 Поврзано
* (на словенечки)
* (на словенечки)