procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Третјаковска галерија

Државна Третјаковска галерија (рус. ''Государственная Третьяковская Галерея'', ''ГТГ'') — ликовен музеј во Москва, Русија, е најзначајната ризница на руска фина уметност во светот.
Историјата галеријата започнува во 1856 кога московскиот трговец Павел Михајлович Третјаков (1832-98) набавил дела од руски уметници во неговото време со цел за создавање на збирка, која подоцна би прераснала во музеј на национална уметност . Во 1892, Третјаков ѝ ја подарил неговата веќе прочуена збирка на руската нација.
Фасадата на објектот е дело на сликарот Виктор Васнецов во необичен стил на руските сказни. Изграден е во периодот 1902-04 јужно од Московскиот кремљ. За време на XX век, галеријата се проширила во неколку соседни згради, меѓу кои и црквата Св. Никола во Толмачи (XVII век).
Збирката содржи повеќе од 130.000 поставки, од „Владимирската Богородица“ и „Троица“ од Андреј Рубљов, па сѐ до монументалната ''Композиција VII'' од Василиј Кандински и ''Црн квадрат'' од Казимир Малевич.
Во 1977 галеријата држела голем дел од збирката збирката на Георгиј Костаки.
1 Галерија на современа уметност
Во 1985, Третјаковската галерија административно се спола со галерија на современа уметност, сместена во голема современа зграда долж Градинскиот прстен, веднаш јужно од Кримскиот мост . На теренот на оваа гранка на музејот се наоѓа збирка на соцреалистичка склуптури, во која спаѓаат и маркантни дела како легендарната статуа на „Железниот Феликс“ (Феликс Ѓержински) од Евгениј Вучетич (која била преместена од Лубјанскиот плоштад во 1991), статуата „Ковај!“ со работник како кова меч, и споменикот „Млада Русија“. Близу се наоѓа и 86-метарската статуа на Петар Велики од Зураб Церетели, една од највисоките статуи на светот.
Ситуациска комедија

Ситуациска комедија или ситком (анг. ''situation comedy'', ''sitcom'') е поджанр на комедиски програми кој првобитно се појави на радио, а денеска зазема значајно место и скоро исклучиво се наоѓа на телевизија како еден од нејзините доминантни наративни форми. Ситкомите обично се состојат од ликови кои се повторуваат во позната околина, како на пример дома или на работно место.
Третјаков

Третјаков (рус. ''Третьяков'') е популарно руско презиме кое може да се однесува на:
0.1 Луѓе
* Александар Третјаков, руски скелетонист
* Павел Третјаков (1832 – 1898), руски трговец и колекционер на уметнички дела
* Сергеј Третјаков (1892 – 1937), руски писател
* Виктор Третјаков (р. 1946), руски виолинист и диригент
* Виталиј Третјаков (р. 1953), руски новинар
0.2 Места
* Третјаковска галерија, уметничка галерија во Москва
* Третјаковски проезд, улица во Москва
Чеси

Чесите се европски народ од западнословенската група на народи и јазици. Мнозинството од Чесите се населени во Чешка, но има и значителни малцинства во Словачка, Австрија, Русија, САД, Аргентина, Канада и Германија.
Мнозинството од Чесите се католици, но има и голем број атеисти. Го говорат чешкиот јазик кој е тесно поврзан со словачкиот и горно сорбскиот јазик. Предци на Чесите се старословенските народи кои ја населувале Бохемија и Моравија од шестиот век па натаму.
Етничките Чеси се нарекувале Бохемијци до почетокот на 20ти век, според поранешното име на нивната земја, Бохемија, кое пак потекнува од името на келтското племе Боји. За време на големата преселба, западнословенските племиња се населиле во областа, „асимилирајќи го преостанатото келтско и германско население“, и формирало кнежевство во 9ти век, кое првично било дел од Велика Моравија, а подоцна Кралство Бохемија, претходници на денешната современа република.
1 Историја
Чесите се потомци од старите словенски племиња, со значителни келтски и германски мешања. Словенските племиња ги населувале егионите околу Бохемија, Моравија и Шлеска од 6 век. Според еден популарен мит, Чесите потекнуваат од некој Татко Чех којшто бил населен на планината Рип. Во 880 година, Прашкиот замок бил изграден од Боривој I, кнезот на Бохемија и градот Прага бил воедно тогаш основан. Вратислав втори на Бохемија беше првиот чешки крал во 1085 година.
Втората половина на 13 век беше петиод на огромна скала на германска имиграција во Чешките земји. Бројот на чеси кои имале најмалку германско потомство најверојано беше стотици илјади. Хабсбуршката монархија се концентрираше повеќе на нивната моќ на религиозна војна против протестантитге. Додека беа овие религиозни војни, чесите револтирале против Хабсбуршката морхија од 1546 па сè до 1547 година но беа победени од витезот на Саксонија. Војните помеѓу католиците и протестантите конечно завршиле во 1555 година со легализацијата на протестанската вера која во мал број постои и ден денес.
Чешките патриотски автори се обидуваа да го наречат следниот период, од 1620 до 1648 година па сè до касниот осумнаесетти век, темно доба. Овој период е карактезиран со опустошување од страна на надворешните трупи, Германизација, и економско и политичко влошување. Се смета дека популацијата на Чешките земји се намалила до третина поради 30 годишната војна и изгонувањето на протестантите. Во текот на 20 век, Чикаго беше трет најголем град со Чеси во светот после Прага и Виена.
2 Наводи
3 Поврзано
* Чешка
* Чешки јазик
* Западни Словени
Анкара

Анкара (турски Ankara, во византискиот период, латински ''Ancyra'' во римскиот, до 1930 година познат под името ''Ангора'', а во древноста и како ''Анкира'') е главниот град на Турција и вториот по големина град во државата по Истанбул.
Градот брои 5 153 000 жители.
1 Историја
Градот е основан во 7 век п.н.е. Стариот дел на градот има типичен средновековен вид. Во 14 век градот потпаднува под власта на османските Турци.
Градот Ангора од 1919 година е седиште на народната влада на Мустафа Кемал Ататурк, кој започнал борба за ослободување на турските територии од османлиска власт. Во 1923 година Кемал паша ја прогласил Ангора за главен град на Турција, а 1930 година градот го променил и своето име во Анкара.
2 Географија
Анкара се наоѓа во Централна Анадолија на 938 метри надморска височина. Анкара има континентална клима. Летата се топли и сушни а зимите снежни и студени. Во околината на овој град се наоѓаат градовите: Џанкири и Нолу на север, Ескишехир на запад, Конија и Аксарај на југ и Крккале и Киршехир на југ. Градот со сите други места е поврзан по пат на современи автопатишта а таму се наоѓа и големиот анкарски меѓународен аеродром. Градот се состои од северен дел кој е зачуван и датира уште од средниот век. На јужната страна од градот пак се наоѓа помодерната архитектура од денешно време, дел кој е подигнат по 1923 година.
''Координати'': 39° 55' С, 32° 51' И.
3 Знаменитости
• Аниткабир – мавзолеј на Ататурк, таткото на модерна Турција. Во склопот на мавзолеот се наоѓа и восочната фигура на Кемал, неговите списанија, писма, лични работи со кои се служел во текот на животот, фотографии и слично
• Етнографски музеј – се наоѓа до зградата на операта Улус. Овој музеј содржи колекции од народни носии од времето на отоманската и селџучката епоха
• Музеј на анадолската цивилизација – се наоѓа на влезот во дворецот Анкара
• Музеј на ликовните и вајарските уметности - во кој се наоѓаат многу турски колекции од 19 век па сè до денес
• Претседателската библиотека - една од најголемите библиотеки во светот, отворена во 2020 година
4 Збратимени градови
* Скопје,
* Нур-Султан,
* Софија,
* Букурешт,
* Москва,
* Сараево,
* Пекинг,
* Сеул,
* Кувајт,
Исламабад

Исламабад (|اسلام آباد) — главен град на Пакистан. Има население од 805.000 жители. Градот се наоѓа на западниот дел од Хималаите.
1 Историја
Градот Исламабад бил посетуван од туристи или трговци многу години наназад. Според некои, овој град е местото каде се појавил првиот човек во Азија. Градот е реон кој има голема историја со постоење на древна цивилизација по долионата на реката Инд.
Во градот се употребувале премногу јазици, а некои од нив и ден денеска се зборуваат. Тоа е и резултатот и на различните раси кои постојат на овие простори, посебно во северозападниот дел на градот. Градот на некои места сѐ уште е свидетел на древните крвни напаѓања уште во времето на Александар Македонски.
Утврдено е дека низ историјата овој град бил дел од крстоносните војни кои се случувале во изминатите векови.
Градот бил изграден во текот на шеесеттите години на минатиот век за да го замени ''Карачи'' како главен град дотогаш. Градот започнал да се гради во 1961 година на околу 14 километри од привремениот главен град. Градот се градел многу плански, со современа архитектура во која се застапени елементи на исламот.
2 Географија
Самиот град лежи на северозападниот дел од Хималаите, на висина од 450 до 600 метри. Климата во градот, а и самиот реон воопшто е многу топла, исполнета со многу долги лета со помали врнежи од дожд од Јули до Август. Обично, најниската температура е околу -4 °C во Јануарскиот период, а во јунскиот може да достигне и до 45 °C .
3 Демографија
Во градот се застапени повеќе религии од кои 98% отпаѓаат на муслиманското население, по 1% индуисти, а има и неколку христијани.
4 Збратимени градови
* Анкара, Турција
* Пекинг, Кина
* Париз, Франција
* Франкфурт, Германија
* Сиднеј, Австралија
* Аман, Јордан
Тексас маало - Бараки

Тексас маало - Бараки е маало сместено во источниот дел на градот Гостивар и претставува најмало, но најново и најпознато маало во градот. Тоа се протега од фабриката Жито Шар на север до егејските згради на југ, а од старата Жас Бус дирекција и железничката станица исток до школото Индустриско на запад.На исток од Тексас мало води пат кон населба Питарница и Чајле.
Познати објекти во населбата Тексас маало - Бараки се „Жас Бус старата дирекција“, „Жито Шар“, ресторанот „Luxor“, хотелот „Балкан“, продавницата „Jaffa“ и многуте згради кој се скоро изградени. Не се знае од каде потекнува името на тексас маало, но вториот дел од името потекнува од големиот број на бараки во маалото (има над 15 бараки).
Аман

Аман (арап. عمان Ammān) е главен град на Кралството Јордан. Градот брои околу 1 200 000 жители. Аман е трговски, производствен и административен центар на Јордан.
1 Историја
Градот бил под власта на Асирците, персијците и Македонците. Тоа означува дека бил под големо влијание на различни цивилизации. Градот е древна амонска престолнина, а своевремено позната и како ''Рабат-Амон''. Во време на Римското Царство, градот бил регионален центар познат по името ''Филаделфија'' по Птоломеј I Филаделфиј. Бил познат по тоа што се простирал на седум рида, како седумте рида на Рим.
Денес Аман е современ град, во кој живеат Муслимани и Христијани. Во градот има модерни згради, но и згради со стара архитектура. Градот се наоѓа на неколку километри од реката Јордан каде Исус Христос бил крстен од Јован Крстител. Во денешно време, градот е преполн со контрасти помеѓу модерното и древното.
2 Знаменитости
* Римски амфитеатар (169-177) со капацитет од 5.000 гледачи, која денес претставува туристичка атракција.
* Тврдина од римскиот и византискиот период,
* Храм на Хералке (Херкулес)
* Археолошкиот музеј на Јордан во кој се чуваат најстарите човечки пронајдоци од овие подрачја (стари 700.000 години),
* Сината Џамија
3 Географија
Аман се наоѓа во северозападниот дел на Јордан. Градот е изграден на седум ридови.
18 јануари (родени)

1519, Изабела Јагелонска — кралица на Унгарија.
1689, Шарл Монтескје — француски филозофско-политички писател.
1702, Сава Петровиќ Његош — црногорски владика и митрополит.
1795, Ана Павловна — кралица на Холандија.
1825, Григор Прличев — македонски поет, преведувач и преродбеник.
1834, Јоаким III — цариградски патријарх.
1864, Кантаро Сузуки — премиер на Јапонија.
1879, Александар Балабанов — македонски книжевен научник.
1892, Оливер Харди — американски глумец.
1894, Едмунд Бартон — премиер на Австралија.
1904, Кери Грант — англиско-американски глумец.
1909, Оскар Давичо — српски и југословенски писател.
1916, Волче Наумчески — македонски писател.
1921, Јоиширо Намбу — американски физичар.
1923, Александар Грличков — претседател на владата на СР Македонија.
1925, Гого Ивановски — македонски поет и раскажувач.
1942, Антонио Лима дос Сантос — бразилски фудбалер.
1950, Жил Вилнев — канадски возач на Формула 1.
1950, Дино Менегин — италијански кошаркар.
1954, Исмета Крвавац — босанскa и југословенскa поп-пејачка.
1955, Кевин Костнер — американски глумец.
1955, Сњешко Церин — хрватски и југословенски фудбалер.
1957, Рајко Јањанин — српски и југословенски фудбалер.
1959, Ранко Стојиќ — српски и југословенски фудбалски голман.
1961, Веселин Вујовиќ — југословенски ракометар и тренер.
1961, Питер Бердсли — англиски фудбалер.
1966, Александар Халифман — руски шахист.
1967, Иван Заморано — чилеански фудбалер.
1968, Драгана Мирковиќ — српска пејачка.
1970, Џонатан Дејвис — пејач на рок-групата Корн (''Korn'').
1971, Жузеп Гвардиола — шпански фудбалер и тренер.
1978, Тор Хушовд — норвешки велосипедист.
1979, Пауло Фереира — португалски фудбалер.
1980, Роберт Грин — англиски фудбалер.
1981, Кристоф Керн — француски велосипедист.
1984, Евгенија Образцова — руска балерина.
1985, Рикардо Монтоливо — италијански фудбалер.
1986, Сенад Лулиќ — босански фудбалер.
1988, Бој ван Попел — холандски велосипедист.
1988, Анжелик Кербер — германска тенисерка.
1998, Едер Милитао — бразилски фудбалер.
1998, Лисандро Мартинес — аргентински фудбалер.
2002, Карим-Давид Адејеми — германски фудбалер.
Шангај

Шангај (кин. 上海, пинјин: ''Shànghǎi'') е еден од четрите „градови-покраини“ во Кина и најголем самостоен град во светот. Самиот град се наоѓа во провинцијата Џиангсу.
Шанхаj е најголемиот град во Кина. Населението му брои 13.271.000 жители, а заедно со околината брои 17.420.000 жители. Самиот град се состои од повеќе градски населби, а меѓу нив има и такви кои се делат на англиски, француски, американски, заедно со кинеската развиена архитектура. Се наоѓа на делтата на реката Јангцекјанг. Името „Шангај“ буквално означува „''на море''“. Градот го пресекува и реката Хуангпу.
Во почетокот Шангај бил тивко риболовно гратче, но до почетокот на XX век Шангај станува најважниот град во Кина. Како трговски град е познат уште од 12 век, но дури по поразот на Кина во Првата опиумска војна (1839-1842) започнува да се отвора за европското население, поради кое брзо и се развива.
Шангај во даден момент дори се превраќа во третиот најголем финансиски центар во светот, по Њујорк и Лондон, и најнатоварениот трговски град од Далечниот Исток.
По доаѓањето на комунизмот во 1949 година, Шангај најмногу пострадува од тешките даноци поставени од страна на новата централна власт како и од навлегувањето на странски капитал, додека многу од "буржоаските" елементи во градот исчезнале.Со враќањето на пазарната економија во 1992 година, градот успева одново да ги надмине брзо развиените градови како Шенџан и Гуангџоу.
Во еден голем дел од градот странците оствариле голем суверенитет со помош на привилегии. Поради тоа на ова место се развиле големи националистички и револуционерни движења. Во 1927 година на чело дошле комунистите. За време на зазимањето на градот во 1937 година од јапонците исто така градот се здобил со многу последици.
Денес Шангај се смета за еден од моторите на кинеската економија и финанси. Шангај има и своите проблеми како големата имиграција и социјалната нерамномерност помеѓу бедни и богати.
Валас и Громит: Големата завера на зајаците

Валас и Громит: Големата завера на зајаците (|Wallace and Gromit – The Curse of the Were - Rabbit) е анимиран – комедија филм од 2005 год. Филмот е награден со Оскар за најдобар анимиран филм.
1 Приказна
Во градот во кој живеат Валас и Громит се одржува најголемиот настан на годината: ''Годишен натпревар за најголема градина''. Сите се трудат да ги заштитат своите плодови од зајаците, а во тоа им помага и организацијата ''Анти Песто'' кои се предводени од Валас и Громит, кои имаат проблем: не знаат каде со заробените зајаци. Измислената машина за перење на мозокот, Валас одлучува да ја примени за зајаците, како би можел да ги пушти надвор во природата без желба да уништуваат зеленчук. Но, нешто ќе тргне на криво...
Иван Крамској

Иван Николаевич Крамској (рус. ''Иван Николаевич Крамской''; 8 јуни 1837 - 6 април 1887) — руски сликар и критичар на уметноста. Бил интелектуален водач на руското движење за демократска уметност 1860-1880.
Се родил во сиромашно ситно буржојско семејство. Од 1857 до 1863 учел во Императорската академија на уметностите во Санкт Петербург; бил противник на академизмот, и бил иницијаторот на т.н. „востание на четиринаесетте“ кое довело до истерување на дипломците од академијата, оние кои го организирале ''Артелот на уметниците'' („Артель художников“).
Под влијание на идеите на руските револуционерни демократи, Крамској бил поборник за големата должност на уметникот кон јавноста, принципите на реализмот, поучната содржина и националноста на уметноста. Станал еден од основачите и главни идеолози на Дружината на подвижни уметнички изложби (Передвижници). Во 1863-1868 предавал во цртачка школа при друштво за поддршка на применетата уметност. Создал галерија на портрети на најголемите руски писатели, научници, уметници и јавни личности (портрети: Лав Николаевич Толстој, 1873, Иван Шишкин, 1873, Павел Михајлович Третјаков, 1876, Михаил Салтиков-Шчедрин, 1879, - сите во Третјаковската галерија; портрет на Сергеј Боткин, 1880 - приватна збирка, Москва) во кој експресивната едноставност на композицијата и јаснотијата на облиците го нагласуваат битот на проникливите психолошки одлики. Демократските погледи на Крамској дошле највеќе од израз со портетите на селаните, кои рефлектираат искрени квалитети и вантрешните предности на поединецот. Важна негова слика е „Христос во пустината“ (1872, Третјаковска галерија).
Во продолжение на хуманистичката традиција на Александар Андреевич Иванов, Крамској ги гледал верските дејствија од поучна и филозофска перспектива. Христос е прикажан во драматични доживувања, со длабоки психилошки толкувања, и идеајата на херојската самопожртвуваност. Стремејќи се кон раст во идеолошка издршка на сликите, Крамској создавал уметност чие место е помеѓу портретот и тематската слика („Н. А. Некрасов во периодот на 'Последните песни'“ , 1877-78, „Непозната“, 1883, „Неутешно на планината“, 1884, - сите во Третјаковската галерија). Делата се раликуваат по интерес за откривање на комплексни искрени движења, карактери и судбини.
Демократската ориентација на неговата уметност, неговите остри критички ставови за уметноста, и настојчивите иследувања на објективните јавни критериуми за оценка на уметноста и влијанијата на неа било од клучно значење за развојот на демократската уметност и идеологии во Русија во последната третина од XIX век.
1 Галерија
2 Наводи и надворешни врски
*** Долгополов, Игорь Викторович ''Мастера и шедевры: В 3 т.'' Т.2 — М.: Изобраз. искусство, 1987.
17 јануари (родени)

1504, Пиј V — римски папа.
1600, Педро Калдерон де ла Барка — шпански драматург и поет.
1706, Бенџамин Франклин — американски политичар и дипломат.
1820, Ана Бронте — британска писателка.
1863, Дејвид Лојд Џорџ — британски премиер.
1863, Константин Сергеевич Алексеев — руски режисер и глумец.
1899, Ал Капоне — американски гангстер.
1870, Глигор Соколов — деец на македонското револуцинерно движење.
1905, Гуљелмо Стабиле — аргентински фудбалер.
1911, Џорџ Стиглер — американски економист, добитник на Нобеловата награда во 1982 година.
1913, Асен Тодоров — македонски новинар.
1923, Благој Попов — македонски академик.
1924, Благоја Талески — македонски државник.
1925, Зина Креља — македонска оперска пејачка.
1942, Мухамед Али — американски боксер, трикратен светски првак.
1946, Мето Јовановски — американски глумец.
1949, Љубомир Груевски — македонски поет.
1949, Мик Тејлор — аглиски рок-музичар, член на групата Ролинг стонс (''Rolling Stones).
1955, Стив Ерл — американски рок и кантри-музичар.
1956, Пол Јанг — англиски поп-пејач.
1958, Миле Исаковиќ — српски и југословенски ракометар.
1941, Маја Чибурданиѕе — грузиска шахистка, светска шампионка од 1978 до 1991 година.
1962, Џим Кери — канадски глумец.
1964, Тајс Вервест — холандскидиџеј, познат како Тиесто.
1964, Мишел Обама — сопруга на Барак Обама.
1964, Рефет Абази — македонски глумец и педагог.
1966, Љубчо Георгиевски — премиер на Република Македонија (1998-2002).
1968, Светлана Мастеркова — руска атлетичарка.
1971, Кид Рок — американски пејач.
1977, Лука Паолини — италијански велосипедист.
1980, Грегори Раст — швајцарски велосипедист.
1981, Кристоф Риблон — француски велосипедист.
1982, Двејн Вејд — американски кошаркар.
1983, Алваро Арбелоа — шпански фудбалер.
1985, Себастијан Лангевелд — холандски велосипедист.
1987, Симоне Понци — италијански велосипедист.
1987, Александар Усик — украински боксер.
1988, Хектор Морено — мексикански фудбалер.
1994, Блаж Благотиншек — словенечки ракометар.
1995, Дејан Давидовац — српски кошаркар.
1998, Ловро Мајер — хрватски фудбалер.
2000, Ебрар Каракурт — турска одбојкарка.
2001, Енцо Фернандес — аргентински фудбалер.
Втора крстоносна војна

Во XII век почнува обединувањето на муслиманските кнежевства па како резултат на тоа крстоносците започнуваат да ги губат своите владеења. Во 1144 владетелот на Мосул ја освојува од нив Едеса. Во одговор на ова е организиран вториот крстоносен поход (1147-1149). Како негов главен инспиратор истапува еден од најреакционерските дејци на католицизмот во тоа време - опатот Бернар Клервоски. На чело на походот застануваат францускиот крал Луј VII и германскиот крал Конрад III. Вториот крстоносен поход доживува потполн неуспех. Кон крајот на 1147 година германските крстоносци се разбиени до колена од Селџуците во Мала Азија. Француските крстоносци што пристигнале малку подоцна и на кои им се придржуваат остатоците од германската војска без успех се обидуваат да го освојат Дамаск. Не постигувајќи ништо крстоносците неславно се враќаат во Европа.
Кон средината на XII век меѓу западноевропските држави што се стремат да ја зацврстат својата доминација на Средоземното Море, а исто така помеѓу овие држави и Византија почнуваат да се појавуваат сериозни противречности. Ова ги осудува на неуспех новите крстоносни зафати.
1 Наводи
Скаскин Д. и други. (1970). Историја на средниот век, том 1, Скопје (стр. 258)
Московска парада на победата 1945

Московска парада на победата (|Парад Победы) — воена парада по повод победата над нацистичка Германија во Големата татковинска војна (Втората светска војна). Се одржала во главниот град на СССР, Москва, во која главен настан била воената парада низ Црвениот плоштад. Се одржала на дождливиот 24 јуни 1945 г, преку месец по 9 мај, денот на германската капитулација.
Маршалите Георгиј Жуков, кој формално ја прифатил капитулацијата на Германија, и Константин Рокосовски, јавале низ парадниот терен на црн и бел пастув. Овој чин е овековечен со коњичка скулптура на Жуков пред Државниот историски музеј на Манежниот плоштад. Премиерот на СССР, Јосиф Сталин ја надгледувал парадата од покривот на Лениновиот мавзолеј.
Главни атракции на парадата биле приказите на пешадијата, артилеријата и восдухопловните сили. Еден од насјлавните нејзини елементи е моментот кога по парадата на пешадијата, војниците Црвената армија донеле германски знамиња и ги фрлиле до мавзолејот. Едено од фрлените знамиња ѝ припаѓало на Личната гарда на Адолф Хитлер, воздигната до ниво на дивизија.
1 Галерија
2 Поврзано
* Лондонска парада на победата 1946
* Парада на ослободувањето на Скопје
* Парада на победата
* Воена парада
Трета крстоносна војна

Трета крстоносна војна (1189 – 1192) — походот на европските владетели од крајот на XII век за ослободување на Светитете земји од арапскиот војсководец Саладин.
Падот на Ерусалим во рацете на муслиманите кај европските народи предизвикал многу лоши реакции. Папата Григориј VIII издал наредба за нов крстоносен поход. Владетелите на Германија, Фридрих Барбароса, на Франција-Филип Август и на Англија Хенри II на соборот во Мајнц се договориле за заеднички воени дејства. Но, германскиот цар починал од срцев удар.
Крстоносците успеале да ја заземат Антиохија, а Саладин се повлекол со војската во Ерусалим. Во опсадата на градот, Ричард (син на Фридрих) и Филип не можеле да пронајдат заеднички јазик за тоа кој да командува. Филип сепак на крај решил да го напушти подходот и се вратил во Франција.
Ричард I и Саладин успеале да потпишат договор, според кој Ерусалим останува под власта на муслиманите но тие нема да пречат на христијаните да го посетуваат градот. Англискиот крал си заминува во октомври, но самиот поход бил претставен како неуспешен и затоа тоа доведело и до Четвртата крстоносна војна.
Парада на победата

Парада на победата е вид на парада со која се прославува победа. Заради ова, победничката парада може да се подели на воена и (почесто) спортска парада.
Меѓу најпознатите паради во историјата се оние кои го прославуваат крајот на Првата и Втората светска војна.
1 Список на воени паради на победата
1.1 Велика Британија
* Лондонска парада на победата 1815, одбележување на победата во Наполеоновите војни.
* Лондонска парада на победата 1919, одбележување на победата во Првата светска војна.
* Лондонска парада на победата 1946, одбележување на победата во Втората светска војна.
* Лондонска парада на победата 1982, одбележување на победата во Фокландската војна.
1.2 Македонија
* Парада на ослободувањето на Скопје
1.3 Советски
* Московска парада на победата 1945, одбележување на крајот на Втората светска војна во Европа.
1.4 Франција
* Париска парада на победата 1919, одбележување на победата во Првата светска војна.
* Дјепска парада на победата 1944, победничка парада на Втората канадска пешадиска дивизија во Дјеп на 3 септември 1944
2 Поврзано
* Римски триумф
* Воена парада
* Парада
Полјаци

Полјаците се европски народ од западнословенската група на народи и јазици, населен претежно во Република Полска. Полјаците во мнозинство се католици, и го говорат полскиот јазик.
1 Бројност и распространетост во светот
Според бројноста Полјаците се втор најброен словенски народ, веднаш после Русите. Нивната бројност се движи околу 60 милиони луѓе. Покрај во Полска, голем број на Полјаци и полски заедници живеат во САД, Австралија, Канада, Велика Британија, Ирска и други западно европски земји.
2 Потекло на етнонимот Полјаци
Етимологијата на името Полјак (полски: polak) доаѓа од старословенскиот збор „поле“ - т.е. во буквален превод името „Полјаци“ значи „жители на полињата“.
3 Познати Полјаци
* Јан Собиески - средновековен полски владетел
* Никола Коперник - средновековен полски физичар, астроном и научник
* Марија Склодовска - Кири - полски научник, откривач на плутониумот
* Папата Јован Павле II (Карол Војтила) - римокатолички папа
* Лех Валенса - водач на синдикатот „Солидарност“ во 1980 година и прв претседател на пост-комунистичка Полска
Детска крстоносна војна

Детската крстоносна војна е неуспешен и сѐ уште потполно несфатен настан од 1212 година.
Се смета дека дошло до собирање на деца од Франција и Германија, при што папата Иноцентиј III издал решение дека возрасните крстоносци не се корисни за ослободувањето на Светата земја. И затоа како нивни заменици ги поставил децата. Но во крајна мерка, ниту едно од децата не стигнало до Светата земја, бидејќи оние кои не умреле од глад за време на патувањето, биле продадени како робови.
Катарска крстоносна војна

Катарска крстоносна војна (1209-1229) — 20-годишна воена операција, којашто ја повела Римокатоличката црква со цел да се уништи ереста на катарите во Лангдок, денешна јужна Франција. Нејзината историската важност се должи на неколку причини: насилието е доста големо дури по средновековните мерки; црквата предлага законска одобрена власт над освоените земји на благородниците од Северна Франција и кралот на Франција, при што кон Франција се присоединуват реони, кои во тоа време имале блиски врски со Каталонија.
Шеста крстоносна војна

Шестата крстоносна војна траела од 1228 до 1229 година. Оваа војна ја започнал светиот римски цар Фридрих II Хоенштауфен со цел повторно да се освои Ерусалим. Тој потпишал договор со султанот Малик ал Камил со кој бил добиен Витлеем, Назарет, приморјето од Синода до Јопа и цел Ерусалим, освен Храмовата Гора. Турците градот повторно го освоиле во 1244 година.
Осма крстоносна војна

Осмата крстоносна војна била покрената од страна на францускиот крал Луј IX Свети против Тунис во 1270 година, со цел да се добие поддршка за крстоносните подходи. Многу брзо по стапувањето на африканско поле, царот умира. Водството било преземено од страна на неговиот брат Карло I Анжујски, кој по опсадата на градот Тунис потпишал мировен договор за слободна трговија.
Цитоскелет

Цитоскелетот претставува мрежеста структура изградена од белковински фибрили (нишки). Цитоскелетот во голема мера го определува обликот на клетката и служи како еден вид скелет што го одредува распоредот на клеточните органели. Учествува во клеточното движење, во движењето на хромозомите за време на клеточната делба и во контракцијата на мускулните клетки.
Деветта крстоносна војна

Деветтата крстоносна војна траела од 1271 до 1272 година и бил против египетскиот султан Бајбар и неговиот обид да ги уништи крстоносните земји. На чело на подходот застанал принцот Едвард кој успеал да го спречи во тоа барем за две децении.
По паѓањето на Антиохија (1268), Триполи (1289) и Акар (1291) последните траги од христијанската окупација на Сирија полека исчезнале.
Харизма

Харизма (од грчки: χάρισμα - дарба, божествен подарок, божествена омиленост) е збор со кој истовремено се опишуваат повеќе особини на една личност: омиленост кај мноштво луѓе, привлечност на поголема група луѓе кон една личност, способност едно лице да привлече голем број луѓе, да има малку или воопшто противници, и сето ова со доза на мистичност. Обично поимот се користи за предводници, лица кои се пример на мноштво луѓе кои се спремни да ги следат и имитираат во секојдневието. Оваа особина подразбира необична, магнетна моќ на привлекување на мноштво следбеници и необичен, чудесен шарм, но не во смисла на т.н. полова привлечност, туку во општествена смисла.
Браунау на Ин

Браунау на Ин (|Braunau am Inn) — град во покраината Горна Австрија, на реката Ин. Се наоѓа на околу 90 км западно од Линц и околу 60 км северно од Салцбург, на границата со германската покраина Баварија. Населението во 2001 година било 16.372. Браунау на Ин е родното место на Адолф Хитлер.
Метонимија

Метонимија — стилска фигура во која има замена на зборови, односно преносна употреба на зборовите врз основа на зависна врска меѓу два поима од стварноста. Таа ја опфаќа употребата на еден збор наместо друг за лица, предмети или појави што се во меѓусебна, надворешна или внатрешна врска. Притоа значењето на едниот збор се пренесува врз другиот збор. Во функција на метонимија се јавува само именката, како и составите од придавка и именка.
пр.
::Градот беше разбеснет. Со значење: Граѓаните беа разбеснети.
::Сето село беше излезено пред порти. =селаните
::Не заборавај ја лулката своја. =родното место
Кардинал

Кардинали (од латински ''cardinalis'', ''cardo'', основен) се највишите служители во католичката црква, чија работа е да помагаат на папата. Кардиналите се назначуваат лично од Римскиот Папа. Како кардинал може да биде избран секој свештеник ( духовни лица) какви што се епископите и архиепископите.
1 Функции
Кардиналите се членови на Кардиналниот колегиум. Единиот од кардиналите, кој раководи со колегиумот, се нарекува ''Декан''. До неговиот избор за Римски Папа, ''Џозеф Рајцингер'', сега Бенедикт XVI, ја исполнуваше имено оваа функција- декан на Кардиналниот колегиум.
Кардиналите, кои немат навршено 80 години учествуваат во Конклав (во буквален превод - "под клуч"). Конклавот е органот, кој го избира новиот Римски Папа. Тоа е избор всушност по смртта на претходниот папа. Тоа е и органот, кој управува со Римокатоличката црква во периодот помеѓу изборот на новиот папа.
По смртта на папата, сè до неговиот нов избор, еден од кардиналите ги презема функциите привремено на Црквата и ги организира дејностите кои се поврзани со погребот на починатиот папа. Овој кардинал се нарекува кардинал-камерлинг. Оваа функција на Римокатоличката црква се назначува од Римскиот Папа. Последниот кардинал-камерлинг на Римокатоличката црква беше кардинал Сомало, при смртта на Папа Јован Павле ІІ.
Услови за Папа
За Римски Папа може да биде избиран само член на Кардиналниот колегиум, кој има право на Конклав.
2 Облека
Кардиналите се облечени во црвено и нивната облека се состои од следните делови:
- шешир, под кој се наоѓа баретка и мала капа која го покрива тонзурата
- црвен мантил, прстен со црвен камен и крст околу вратот
3 Занимливости
- Во денешно време улогата на кардиналите е повеќе административна. Од 1586 година бил утврден и нивниот број, кој изнесува 70. Тие стално живеат во Рим.
- Секој кардинал има право на плата доколку неговите лични пригоди не му се доволни
Прекрасна Лужица

„Прекрасна Лужица“ (лужичкосрпски: Rjana Łužica) е химна на Лужичките Срби чиј текст е напишан во 1827 година од лужичкосрпскиот поет Хандриј Зејлер (1804-1872).
1 Поврзано
* Лужица
*Лужички Срби
*Лужички јазици
Евангелие

Евангелие (од грчки: ''ευαγγελιον'', арапски: إنجيل - добра, радосна вест) — името на четири библиски книги од Новиот завет, напишани од учениците на Исус Христос или од нивни ученици, кои го ширеле христијанството во тоа време. Во евангелијата се содржат разкази за животот и учењето на Исус Христос: неговото раѓање, живот, дејност, неговата смрт на крстот и воскресението. Евангелието всушност претставува објава која се однесува на Исус Христос и неговата улога како спасител на човечкиот род. Во поширока смисла на зборот се подразбира целиот Нов завет.
Како време на составување на евангелијата се посочува втората половина на 1 век по Христос. Тие се напишани од апостолите Матеј, Марко, Лука и Јован, познати и како евангелисти (четрите евангелисти). Четирите евангелија се дополнуваат заемно и го распространуваат житието на Исус Христос.
Освен четирите канонични евангелија, постојат и околу педесет апокрифни евангелија, кои не се вклучени во црковниот канон. Во 9 век евангелијата биле преведени од грчки на старословенски јазик.
1 Еваглието како тема во уметноста и во популарната култура
* „Евангелие по мојот татко“ - расказ на српскиот писател Давид Албахари.* „Евангелистка“ - роман на францускиот писател Алфонс Доде од 1883 година.* „Претпотопско евангелие“ - песна на рускиот поет Константин Кедров.
Родноверие

Родноверие или „славјанство“ — современа неопаганска традиција која ги следи верувањата и обичаите на старите Словени. Најраспространето е во Русија, но може да се најде и во повеќето други земји од поранешниот СССР (главно во Украина).
Во Република Македонија постојат само неколку симпатизери, но исто така метал групи кои типично се залагаат за националистички идеи.
Ова движење предизвикува голем број на шпекулации и расправии. Бидејќи старите Словени не развиле своја азбука пред христијанизацијата, сите пишани информации за словенската митологија се пренесени од втора рака поради што честопати им недостасува веродостојност. Затоа, голем број од информациите за словенската митологија се хипотези или теории и не може да се утврдат со целосна сигурност. Исто така, традицијава оставила голем број на фалсификувани извори, правејќи еден неред во научниот свет. Дури и светата книга на родноверието, Велесовата книга се смета за фалскификат. Сепак, некои ја сметаат за оригинален остаток од античкото словенско паганство во родноверниот свет.
Иако некои родноверни организации претпочитаат толеранција, постојат групи, особено во урбаните центри на Русија и Украина кои имаат националистички карактер и се отворено антисемитски или антихристијански.
1 Поврзано
* Неопаганство
* Словенска митологија
Централен часовен појас

Централниот часовен појас е шест часа назад од UTC во стандардното време (UTC-6) и пет часа во летното време (UTC-5). Времето за овој појас се добива од средното сончево време од меридијанот 90° западно од Гриничката опсерваторија.
Во САД и Канада, овој часовен појас обично се нарекува „централно време“ (''Central Time'', CT). Поточно, во однос на стандардното време (преку зима) е Централно стандардно време (Central Standard Time, CST), а преку лето е „централно летно време“ (''Central Daylight Time'', ''CDT'').
Појасот е еден час пред планинскиот појас и еден час зад источниoт часовен појас.
Сè до 2015 г. во појасот влегувала и мексиканската сојузната држава Кинтана Ро, која денес е преместена во источниот појас.
1 Канада
Канадски покраини целосно во централниот појас се:
*
Канадски покраини што се делумно во централниот појас, а делумно во друга, се:
* (источен), најголемиот дел од регионот Кивалик и дел од Кикикталук
* (источен), северозападен дел
* (планински), речиси целосно во средишниот дел
2 САД
Држави од САД целосно во централниот појас се:
**********
Држави од САД делумно во централниот појас, а делумно во друг, се:
* (источен)
** (планински)
* (источен)
* (источен)
***** (источен)
Иван Илиев Ајдински

Иван Илиев Танев-Ајдински ( во — во ) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и раководител на Македонската револуционерна организација и политичар во Бугарија.
1 Животопис
Во 1897 година се школувал во српско училиште во Солун, а по тоа и во Солунската егзархиска гиманзаија, а потоа се вклучил во Организацијата.
Заради револуционерна дејност е избркан од гимназијата, а по солунските атентати е фатен и осуден на смрт, но бидејќи не бил полнолетен, казната е заменета со 101 години затвор.
Успеал да избега од затворот Еди-куле и пак да се приклучи на револуционерните борби. Некое време бил учител во Ново Село, Штипско, а потоа и во Ново Село, Струмичко.
Бил инструктор во Петричко и Струмичко. Учествувал во Илинденското востание како секртар на четата на Христо Чернопеев во Струмичкиот револуционерен округ.
Делегат е на Рилскиот конгрес во 1905 година. Во 1906 година дипломирал во Софија. Од 1907 година е член на БРСДП.
Во периодот 1906 - 1909 година е учител во село Емине (денес Емона), Бургаско, село Заноге, Софииско, и директор на училиштето во село Грамада. 1909 година дипломирал на Правниот факултет на Загрепскиот универзитет.
Учествува на првата балканска социалдемократска конференција 1909 година во Белград. Од 1913 година живее во Струмица, каде што работел како адвокат.
Со доаѓањето на српската власт бил прогонет во Бугарија во 1919 година. Во Бугарија живее во Горна Џумаја.
Бил главен организатор на БКП во овој реон и член на нејзиното раководство (1920-1923). Учествува во организирањето на Септемвриското востание, но поради тешко заболување не можел да се приклучи кон Горноџумајскиот востанички одред, што отишол како подкрепа на востаниците во Дупница.
Од 23.09.1923 е под домашен притвор сѐ до . Преку ноќта ''неизвесни лица'' (најверојатно терористи на ВМРО (Автономистичка) под раководство на Тодор Александров, ја разоружувале стражата, навлегле во куќата и го убиле Ајдински пред неговиот дом.
Според друга верзија тој бил извлечен од неговиот дом и обесен во градот, само поради тоа што се држел цврсто до идеите на Гоце Делчев за слободата на Македонија.
2 Наводи
20 јануари (починале)

250, Фабијан — римски папа.
287, Свети Севастијан — христијански маченик.
842, Теофил — византиски цар.
1513, Елена Ивановна — полска кралица.
1612, Рудолф II — цар на Светото Римско Царство.
1666, Ана — француска кралица.
1693, Мустафа I — отомански султан.
1819, Карлос IV — шпански крал.
1878, Јани Попов — бугарски револуционер.
1904, Фердинанд Манлихер — австриски конструктор на оружје, изумител на Манлихерката.
1983, Гаринча — бразилски фудбалер.
1984, Џони Вајсмилер — американски пливач и глумец.
1990, Барбара Стенвик — американска глумица.
1993, Одри Хепберн — англиска глумица од белгиско потекло, балерина, манекенка и хуманитарка.
2000, Славко Јаневски — македонски писател.
2003, Паскал Сотировски — македонски научник.
2014, Клаудио Абадо — италијански диригент.
2012, Ета Џејмс — американска пејачка.
2015, Јован Тофоски — македонски гинеколог, универзитетски професор и министер за здравство.
2018, Џим Родфорд — британски рок-музичар.
2021, Мира Фурлан — хрватска глумица.
2022, Мит Лоуф — американски рок-музичар.
2025, [Џон Сајкс — англиски рок-музичар.
Србомани

Србоман — поим користен од официјалната македонска и бугарска наука како определба за човек од етничко македонско потекло што себеси се смета за Србин, т.е. има српска национална свест. Слична („поблага“) форма на србоманија е србофилијата — израз со кој се означуваат отворени симпатии кон српските етничко-културолошки обележја, но и свесно чување на несрпската национална свест.
Србоманијата била присутна во Македонија како последица на силната српска пропаганда во втората половина XIX век и спроведуваната србизација во периодот од Балканските војни, до Втората светска војна.
1 Поврзано
* Бугаромани
* Гркомани
Јакоб Фугер

Јакоб Фугер (герм. ''Jacob Fugger''; 6 март 1459— 30 декември 1525) — прочуен германски трговец и банкар од семејството Фугер. Важи за еден од најбогатите луѓе во историјата.
1 Животопис
Фугер е роден во баварскиот град Аугсбург во Светото Римско Царство како син на ткајач кој таму се преселил на крајот на XV век. Бил трговец како неговите браќа, па научил двојно книговодство во Венеција.
Ја наследил трговската дејност на татка си, па го проширил семејното претпријатие на Јадранот преку Венеција. Кога го прашале дали ќе се пензионира, Фугер одговорил дека ќе продолжи да прави пари сѐ додека не падне мртов. Накратко пред да умре во декември 1525 г. за негов наследник го назначил внукот Антон Фугер. Јакоб Фугер бил мошне познат низ Европа, и го користел своето богатство за зајмување на пари на владетелите. Често давал пари на платени војски за да можат да водат меѓусебни војни.
Во цутот на својот просперитет, семејството Фугер имало насобрано богатство во вредност од 5.100.000 гулдени — поголема сума од 30-те најсилни претпријатија на денешната германска берза заедно.
2 Избор на Карло V
Во 1519 г. Фугер му овозможил на Карло V доволна сума пари за да ги поткупи седумте изборни кнезови за да го изгласаат за цар на Светото Римско Царство. Карло го облагородил семејството и му дал суверени права над своите земјишта, меѓу кои и ковање на свои пари. Јакоб го обезбедил и правото да продава папски индулгенции, со што го зголемил своето веќе огромно богатство десетократно.
3 Поврзано
* Фугерај
* Аугсбург
Мера (математика)

Мера, во математиката, концепт при кој на дадено множество од некој простор му се придружува ненегативен реален број.
Грубо и лаички кажано, мерата означува ''колку од просторот зафаќа множеството''. Таа се воведува од практични причини во реалниот Евклидов простор. ''Мерата'' во еднодимензионалниот Евклидов простор е всушност ''должина'', во дводимензионалниот е ''плоштина'', додека во тридимензионалниот - ''волумен''. За сите димензии над третата се користи само терминот ''мера''.
1 Конструкција на мерата
Едни од наједноставните подмножества од множеството реални броеви се интервалите. Особено важни се ''отворените интервали'' од облик
:<math>(a,b)=\{x\in \mathbb{R} | a<x<b\}</math>
бидејќи секое непразно и отворено подмножество од реалните броеви може да се претстави како преброива унија од отворени интервали. Логички, доволно е да се воведе мера најпрво за отворени интервали, а потоа таа да се прошири на произволни подмножества од реалните броеви. За отворените интервали дефинираме должина <math>\ell</math> со:
:<math>\ell(a,b)=b-a</math>
Нека <math>E\subseteq \mathbb{R}</math> е произволно подмножество од реалните броеви, а <math>\{I_n\}_{n \in \mathbb{N</math> е произволна фалимија отворени интервали таква што:
:<math>E\subseteq \bigcup_{n\in \mathbb{N I_n = \mathcal{U}</math>
Дефинираме надворешна мера на множеството E - ''m*(E)'' со:
:<math>m^{*}(E) = \inf_{E\subseteq \mathcal{U \left \{ \sum_{n=1}^{\infty} \ell(I_n)\right \}</math>
Нека <math>E\subseteq \mathbb{R}</math> е произволно подмножество од реалните броеви. По дефиниција, за <math>E</math> велиме дека е мерливо множество ако:
:<math>\left ( \forall A\subseteq \mathbb{R} \right ),\,\,\ m^*(A\cap E)+m^*(A\cup E^c)=m^*(A)</math>
Ако <math>E</math> е мерливо множество, тогаш надворешната мера на <math>E</math> се вика Лебегова мера на <math>E</math>, и пишуваме:
:<math>m(E)=m^*(E)</math>
2 Својства на мерата
Најважните својства на мерата се:
* Преброива субадитивност: за произволна фамилија множества <math>\{E_n\}_{n\in \mathbb{N</math> важи:
::<math>m\left(\bigcup_{n=1}^{\infty} E_n\right) \le \sum_{n=1}^{\infty} m(E_N)</math>
специјално, ако фамилијата е дисјунктна, т.е. ако <math>E_i \cap E_j = \emptyset,\;i\neq j</math>, тогаш важи:
::<math>m\left(\bigcup_{n=1}^{\infty} E_n\right) = \sum_{n=1}^{\infty} m(E_N)</math>* Ако за фамилијата множества <math>\{E_n\}_{n\in \mathbb{N</math> со конечна мера важи: <math>E_1\supseteq E_2\supseteq\dots\supseteq E_n\supseteq\dots</math>, тогаш:
::<math>m\left( \bigcap_{n=1}^{\infty} E_n \right) = \lim_{n\to\infty} m(E_n)</math>
3 Поврзано
* Количество
* Должина
* Плоштина
* Зафатнина
Гркомани

Гркоман (буг. ''гъркоман'', ром. ''grecoman'', алб. ''grekoman'') — израз користен од официјалната македонска, бугарска, албанска и романска наука како дефиниција за човек од етничко албанско, бугарско, влашко, или македонско потекло кој себеси се смета за Грк, т.е. има грчка национална свест.
1 Поврзано
* Хеленофили
* Бугаромани, Бугарофили
* Србомани, Србофили
* Албанофили
Ширина на колосек

Пругите според ширината на колосекот се делат на:
1 Широк колосек
* 2140 мм — Англија
* 1945 мм — Холандија
* 1880 мм — Англија
* 1750 мм — Франција
* 1676 мм — Аргентина, Бангладеш, Индија, Канада, Пакистан, САД, Чиле, Шри Ланка
* 1668 мм — Португалија, Шпанија.
* 1665 мм — Португалија
* 1600 мм — Австралија, Бразил, Ирска, Нов Зеланд
* 1588 мм — САД
* 1581 мм — САД
* 1575 мм — Ирска
* 1524 мм — Панамски Канал, САД, Финска
* 1520 мм — Азербејџан, Белорусија, Грузија, Ерменија, Естонија, Казахстан, Киргистан, Латвија, Литванија, Молдавија, Монголија, Полска, Русија, Таџикистан, Туркменистан, Украина, Узбекистан.
* 1495 мм — Канада
* 1473 мм — САД
2 Нормален колосек
* 1435 мм (стандардна или меѓународна големина) - Албанија, Алжир, Алјаска, Англија, Аргентина, Австралија, Австрија, Белгија, БиХ, Бугарија, Виетнам, Германија, Грција, Данска, Египет, Иран, Ирак, Израел, Италија, Јапонија, Јужноафриканска Република, Канада, Кина, Кореја, Либан, Македонија, Мексико, Монако, Норвешка, Панамски Канал, Полска, Перу, Романија, САД, Сирија, Словачка, Словенија, Србија, Тајван, Тунис, Турција, Уругвај, Хонгконг, Хрватска, Црна Гора, Швајцарија, Шведска, Холандија
3 Тесен колосек
* 1372 мм — Јапонија
* 1100 мм — Бразил
* 1093 мм — Шведска
* 1067 мм — Ангола, Австралија, Боцвана, Гана, Еквадор, Индонезија, Јапонија (до 1945), Јужноафриканска Република, Канада (до 1880-1930), Конго, Костарика, Малави, Мозамбик, Намибија, Нов Зеланд, Никарагва, Нигерија, Русија, Судан, Тајван, Танзанија, Хондурас, Шведска
* 1050 мм — Јордан, Сирија
* 1000 мм — Аргентина, Бангладеш, Бенин, Бразил, Боливија, Буркина Фасо, Бурма, Виетнам, Индија, Камбоџа, Камерун, Кенија, Лаос, Малезија, Мали, Мјанмар, Пакистан, Полска, Португалија, Сенегал, Танзанија, Тајланд, Тунис, Уганда, Шпанија, Швајцарија
* 950 мм — Италија, Еритреја
* 914 мм — Гватемала, Ел Салвадор, Канада, Колумбија, Перу, САД, Шпанија
* 900 мм — Полска
* 891 мм — Шведска
* 800 мм (вообичаено планинска железница) - Велс, Швајцарија
* 785 мм — Полска
* 762 мм — Австралија, Индија, САД, Сиера Леоне, Чиле
* 760 мм — Австрија, Бразил
* 750 мм — Грција, Полска, Русија, Швајцарија
* 686 мм — Англија
* 610 мм (за пренос на шеќерна трска) - Австралија, Англија, Индија, Јужноафриканска Република (две пруги од 248 km и 122 km), САД
* 600 мм (вообичаено користена во војни и индустриски цели во доцниот 19 век и првата половина на XX век) - Англија, Грција, Полска, Франција, Шведска.
* 500 мм
4 Поврзано
* Пруга
* Железница
* Локомотива
* Вагон
* Воз