Авганистанската девојка

''Авганистанско девојче'' — фотографски портрет од 1984 година на Шарбат Гула, авганистански бегалец во Пакистан за време на Советско-Авганистанската војна. Фотографијата, направена од американскиот фоторепортер Стив Мекари во близина на пакистанскиот град Пешавар, се појавила на насловната страница на ''National Geographic'' во јуни 1985 година. Додека темата на портретот првично останала непозната, таа била идентификувана на почетокот на 2002 година: Гула, етнички Паштун од авганистанската провинција Нангархар, била 12-годишно дете кое живеела во пакистанскиот град Насир Баг.
Во светлината на Студената војна, портретот бил опишан како „''Мона Лиза'' од Третиот свет“ во однос на истоимената слика од 16 век од Леонардо да Винчи . Сликата на Гула станала „амблематична“ во некои општествени кругови како „''девојка/жена бегалка сместена во некој далечен логор''“ која заслужува сочувство од западниот гледач, и исто така како симбол на Авганистан кон Западот. Си-Ен-Ен ја нарекол „''најпознатата фотографија на светот''“.
1 Насловна фотографија за National Geographic
Шарбат Гула била една од учениците во неформалното училиште во бегалскиот камп Насир Баг во 1984 година. Нејзината фотографија била направена од фотографот на National Geographic Society, Стив Мекари, на слајдови Kodachrome 64, со фотоапарат Nikon FM2 и леќа Nikkor 105mm Ai-S F2.5. Претпечатеното ретуширање на фотографијата го направил Graphic Art Service, со седиште во Мариета, Џорџија. Мекари не го запишал името на личноста што го фотографирал.
Фотографијата, насловена ''Авганистанска девојка'', се појавила на насловната страница на ''National Geographic'' во јуни 1985 година. Сликата на нејзиното лице, со црвена марама лабаво обвиена над нејзината глава и нејзините очи вперени директно во камерата, била прогласена за „''најпрепознатливата фотографија''“ во историјата на списанието, а насловната страница е една од најпознатите фотографии на ''National Geographic'' . Списанието ''„Американ Фото“'' вели дека сликата има „''невообичаена комбинација на мрзливост и гламур''“. Зелените очи на Гула биле предмет на многу коментари.
2 Идентификување на субјектот
Мекари направил неколку неуспешни обиди во текот на 1990-тите да ја пронајде и идентификува темата на фотографијата. Во јануари 2002 година, тим на ''National Geographic'' отпатувал во Авганистан за да ја пронајдат. Откако дознал дека бегалскиот камп Насир Баг наскоро треба да се затвори, Мекари се распрашал за останатите жители, од кои едниот го познавал братот на Гула и можел да испрати известување до нејзиниот роден град. Неколку жени лажно се идентификувале како ''Авганистанската девојка''. Освен тоа, откако им ја покажале фотографијата од 1984 година, неколку млади мажи погрешно ја идентификувале како нивна сопруга.
Тимот ја пронашол Гула, тогаш на околу 30-годишна возраст, во оддалечен регион на Авганистан; таа се вратила во родната земја од бегалскиот камп во 1992 година. Нејзиниот идентитет бил потврден од Џон Дагман со помош на автентикација на ирисот. Таа се присетила дека била фотографирана. Таа била фотографирана само во три наврати: во 1984 година и за време на потрагата по неа, кога продуцент ''на National Geographic'' направил идентификациони фотографии кои довеле до повторното обединување со Мекари. Таа никогаш не ја видела ''Девојката од Авганистан'' додека не ѝ била прикажана во 2002 година.
Како побожен муслиман, Гула обично носи бурка и се двоумела дали да го запознае Мекари, бидејќи тој бил маж надвор од семејството. Откако ја пронашол Гула, ''National Geographic'' ги покривал трошоците за медицински третман за нејзиното семејство и аџилак во Мека.
3 Тема: Шарбат Гула
3.1 Ран живот
Како Паштуни по етничка припадност и од рурално потекло, семејството на Гула побегнало од нивното село во источен Нангархар за време на бомбардирањето на Авганистан од страна на Советскиот Сојуз, кога таа имала околу шест години. Заедно со нејзиниот татко, брат и три сестри, таа пешачела низ планините во Пакистан до бегалскиот камп Насир Баг во 1984 година, каде што била фотографирана.
3.2 Апсење во 2016 година од пакистанските власти
На 26 октомври 2016 година, пакистанската Федерална истражна агенција ја уапсила Гула бидејќи живеела во Пакистан со фалсификувани документи. Таа била осудена на петнаесетдневен притвор и депортирана во Авганистан.
3.3 Евакуација во Италија во 2021 година
По преземањето на Авганистан од страна на Талибанците во 2021 година, правата на жените биле скратени под нивното конзервативно владеење, а жените од висок профил биле загрозени или заплашувани. Фотографијата ''од Авганистанската девојка'' ја направила Гула глобално позната, па оттука и нејзината истакнатост ја довела во опасност. Таа побарала помош за да ја напушти земјата и била евакуирана во Италија со поддршка на нејзината влада како одговор на апелите од непрофитните организации.
4 Наследство
4.1 Американската воена кампања во Авганистан
Интересот за фотографијата се зголемил по нападите од 11 септември, кога администрацијата на Џорџ В. Буш почнала да ги промовира правата на авганистанските жени за време на американската воена кампања во Авганистан.
Фотографиите на Гула биле прикажани како дел од насловната приказна за нејзиниот живот во изданието на ''National Geographic'' од април 2002 година и таа била тема на телевизиски документарец, ''„Потрага по авганистанската девојка''“, кој се емитувала во март 2002 година. Како нејзино признание,''National Geographic'' го основал Авганистанскиот фонд за девојки, добротворна организација со цел да ги едуцира авганистанските девојки и млади жени. Во 2008 година, опсегот на фондот бил проширен за да вклучи момчиња и името било променето во Авганистански детски фонд.
5 Критика
Написот од 2019 година во индискиот магазин ''The Wire'', кој го опишал интервјуто со Гула од 2002 година, вели дека таа била налутена од фотографијата која била направена и објавена без нејзина согласност. Писателот на ''The Wire'' сугерира дека тоа е затоа што „''не е добредојдено девојка од традиционалната паштунска култура да го открива своето лице, да споделува простор, да воспоставува контакт со очите и да биде фотографирана од маж кој не припаѓа на нејзиното семејство''“.