Хаплогрупа H (Y-ДНК)

Хаплогрупата H (Y-DNA), позната и како H-L901/M2939 — хаплогрупа со Y-хромозом.
Примарната гранка H1 (H-M69) и нејзините поткладови е една од најдоминантните хаплогрупи меѓу населението во Јужна Азија, особено нејзиниот потомок H1a1 (M52). Примарната гранка на H-M52, H1a1a (H-M82), најчесто се наоѓа кај Ромите, кои потекнуваат од Јужна Азија и мигрирале на Блискиот Исток и Европа, околу почетокот на 2-риот милениум н.е., и народот Кмери кој бил под влијание на индиското население. Многу поретката примарна гранка H3 (Z5857) е исто така концентрирана во Јужна Азија.
Сепак, примарната гранка H2 (P96) се смета дека била пронајдена во ретки нивоа првенствено во Европа и Западна Азија уште од праисторијата. Пронајдена е во остатоци од предгрнчарскиот неолит Б ( ПГГНБ), кој е дел од предгрнчарскиот неолит, неолитска култура со центар во Горна Месопотамија и Левант, која датира пред околу години, а исто така и подоцнежната Линискокерамичка култура и неолитска Иберија. H2 најверојатно влегла во Европа за време на неолитот со ширењето на земјоделството. Нејзината денешна распространетост е составена од различни поединечни случаи распространети низ Европа и Западна Азија.
1 Структура
H-L901/M2939 е директен потомок на хаплогрупата GHIJK. Таа има три свои директни потомци на H-L901/M2939 - нивните дефинирачки SNP се како што следува:
* H1 (L902/M3061)
** H1a ''претходно хаплогрупа H1'' (M69/Page45, M370)
** H1b B108, Z34961, Z34962, Z34963, Z34964
* H2 ''претходно хаплогрупа F3'', (P96, L279, L281, L284, L285, L286, M282)
** H2a FGC29299/Z19067
** H2b Z41290
** H2c Y21618, Z19080
* H3 (Z5857)
** H3a (Z5866)
** H3b (Z13871)
2 Древна распространетост
Се верува дека H-L901/M2939 се одвоила од HIJK 48.500 години пред сегашноста. Се смета дека ја претставува главната хаплогрупа на Y-хромозомот на палеолитските жители на Јужна Азија. Можно место за воведување може да биде Јужна Азија, бидејќи таму е многу концентрирана.
3.1 H1a
Шахре Сухте и Гонур
Шахре Сухте, Иран и Гонур, Туркменистан. H1a1d2 - бронзено време, 3200-1900 п.н.е.
+H1a АНТИЧКИ ПРИМЕРОЦИ, ИД на примерок, Локација, Радиојаглероден период, Y-ДНК
I11459, Шахре Сухте, Иран, 2875-2631 calBCE, H1a1d2
I10409, Гонур, Туркменистан, 2280-2044 calBCE, H1a1d2
Наоѓалишта Гогдара и Барикот
Бидејки има ограничено тестирање на древната ДНК во Јужна Азија, според тоа, постои и ограничена количина на древни примероци за H1a, и покрај тоа што таа денес е многубројна и добро распространета хаплогрупа. Првиот сет на древна ДНК од Јужна Азија бил објавен во март 2018 година Биле собрани 65 примероци од долината Сват во северен Пакистан, од кои 2 и припаѓале на H1a.
+H1a ДРЕВНИ ПРИМЕРОЦИ, Дата, Потклад, Место, Земја, Култура, Придружни хаплогрупи, Извор
1100-900 п.н.е, H1a1, Гогдара, долина Сват, Пакистан, железно време, E1b1b1b2, E1b1b1b2a
1000-800 п.н.е, H1a1, Барикот, долина Сват, Пакистан, железно време,
3.3 H2
Најраниот примерок на H2 бил пронајден во предгрнчарската неолитска Б култура на Левант пред 10.000 години. Од древните примероци, јасно е дека H2, исто така, има силна поврзаност со проширувањето на земјоделството од Анадолија во Европа, и најчесто се среќава со хаплогрупата G2a. H2 била пронајдена во неолитска Анадолија, како и во повеќе подоцнежни неолитски култури во Европа, како што е Винчанската култура во Србија, и мегалитската култура на Западна Европа.
Проучувањето од 2021 година покажало нови докази за двонасочна неолитска експанзија во Западна Европа и покажало дека иако H2 е помалку од 0,2% во современото западноевропско население, таа е повеќе вообичаена за време на неолитот, помеѓу 1,5 и 9%. Тие идентификувале два главни клада H2m и H2d . Во однос на тековната ISOGG номенклатура, H2m се смета дека е дефинирана со мешавина од H2, H2a, H2a1 и H2c1a SNP додека H2d се смета дека е дефинирана со два H2b1 SNP и четири дополнителни SNP кои претходно не биле откриени. Тие процениле дека TMRCA (најнов заеднички предок) за H2d и H2m е ~ 15,4 киа со H2m и H2d проценети TMRCA од ~ 11,8 и ~ 11,9 киа соодветно. H2 разновидноста веројатно постоела кај ловците-собирачи од Блискиот Исток и раните земјоделци, а последователно се проширила преку неолитската експанзија во Централна и Западна Европа. H2d била пронајдена по должината на внатрешната/дунавската рута во централна Европа, но повеќето H2m поединци биле пронајдени по должината на медитеранската рута во Западна Европа, Пиринејскиот Полуостров и на крајот, Ирска.
Ималоп, исто така, две појави на H2a пронајдени во неолитските погребувања на Линкардстаун во југоисточна Ирска. Повеќе неолитски примероци H2 биле пронајдени во Германија и Франција.
+H2 древни примероци, Дата, Место, Земја, Култура, Придружни хаплогрупи, Извор
7300-6750 п.н.е, Моца, Израел, Левантскипредгрнчарски неолит Б, E1b1b1b2, T1a1, T1a2a (PPNB од Јордан),
6500-6200 п.н.е, Барчин, долина Јенишехир, Турција, Анадолски неолит, G2a, I2C, C1a, J2a
6500-6200 п.н.е, Барчин, долина Јенишехир, Турција, Анадолски неолит, G2a, I2C, C1a, J2a,
5832–5667 п.н.е, Старчево, Србија, Винча, G2a,
5710–5662 п.н.е, Тел Курду, долината Амик, Турција, Анадолски неолит, J1a2a, G2a2,
5702–5536 п.н.е, Старчево, Србија, Винча, G2a,
5400–5000 п.н.е, Шемели, Унгарија, Винча, G2a2a, G2a2b2a1a,
3900–3600 п.н.е, Ла Мина, Сорија, Шпанија, Мегалитска, I2a2a1,
3500–2500 п.н.е, Монте Сан Бјаџо, Лациј, Италија, Култура на Риналдоне / Култура на Гаудо,
3925–3715 п.н.е, Арслантепе, Турција, Рано бронзено време, J2a1a1a2b2a, J1a2b1, E1b1b1b2a1a1, G2a2b1, J2a1a1a2b1b, R1b1a2,
3366–3146 п.н.е, Арслантепе, Турција, Рано бронзено време, J2a1a1a2b2a, J1a2b1, E1b1b1b2a1a1, G2a2b1, J2a1a1a2b1b, R1b1a2,
3336–3028 п.н.е, Џулиуница, Бугарија, Бугарско бронзено време, G2a2a1a2
2899–2678 п.н.е, Пештерата Ел Порталон, Шпанија, Пред- ѕвонести пехари, I2a2a,
2470–2060 п.н.е, Будимпешта - Бекасмеѓер, Унгарија, Пред- ѕвонести пехари, R1b1a1a2a1a2b1
1881–1700 п.н.е, Алалах, Турција, Левантско средно бронзено време II, J1a2a1a2, J2b2, T1a1, L2-L595, J2a1a1a2b2a1b,
550–332 п.н.е, Бејрут, Либан, Железно доба III Ахеменидски период, G2a2a1a2, G2a2b1a2, J1a2a1a2, I2a1b, Q1b,
3 Современа распространетост
3.1 H1a
3.1.1 Јужна Азија
H-M69 е вообичаена помеѓу населенијата на Бангладеш, Индија, Шри Ланка, Непал и Пакистан, со помала честота во Авганистан. Највисоката честота на Халпогрупата H била пронајдена во племенските групи како што се 87% кај Корагите, 70% кај Коите и 62% кај Гондите. Високите честоти на H-M69 се во Индија, и во дравидската и во индо-ариевската каста (32,9%) , во Дака, Бангладеш (35,71%), и H-M52 меѓу Калашите (20,5%) во Пакистан.
Хаплогрупата H обично се среќава меѓу индоариевските, дравидските и племенските (индиски, како и пакистанските Калаши) населенија во индискиот потконтинент. Во Европа најмногу се среќава кај Ромите, кои припаѓаат претежно (помеѓу 7% и 50%) на поткладот H1a (M82).
Хаплогрупата H-M69 била пронајдена во:
* Бангладеш - 35,71% (15/42) во примероци од Дака,, и 17.72% (115/649) помеѓу бенгалски примероци од различни области на земјата.
* Индија - поделена на две зони:
** Јужна Индија – 27,2% (110/405) од примерок од неодреден етнички состав. Хаплогрупата H пронајдена меѓу дравидските племенски групи со најголема честота. Корагите носат 87%, а племето Која имаат 70% хаплогрупа Х. Гондите носат околу 62% од халпогрупата Х. Друга студија ја открила хаплогрупата H-M69 во 26,4% (192/728) од етнички разновидна група примероци од различни региони на Индија.
** Западна Индија - Во Махараштра - 33,3% од примерокот од (68/204) и во Гуџарат, 20,69% (12/58) меѓу Гуџарати во САД 13.8% (4/29) меѓу неодредените гуџарати во Индија, 26% (13/50) кај Давуди Бохра, 27.27 (6/22) помеѓу Бхилите, 1,56% кај браманите од Гуџарати
** Северна Индија - Според една студија (Триведи, 2007) е пронајдено 24,5% (44/180) и кај каста и кај племенското население на Северна Индија. Најчесто пронајдени: 44,4% (8/18) кај Утар Прадеш, Чамарите, 20,7% (6/29) кај Раџпутите, 18,3% (9/49) кај Хиндусите во Њу Делхи, 16,13% (5/31) меѓу Браманите, 11,11% (6/54) кај Колите, 10,53% (2/19) кај хималаиските Брамани, 10,2% (5/49) кај кашмирските Гуџари, 9,8% (5/51) кај кашмирските Пандити, 10,2% (5/49) во кашмирски Гуџари, 9,8% (5/51) кај кашмирските Пандити, Источна Индија 14,81% (4/27) меѓу Бихарските Пасвани, 9,7% (3/31) меѓу Бенгалците од Западен Бенгал (СБ), 5,56% (1/18) меѓу Браманите од Западен Бенгал.
*** Шри Ланка – во 25,3% (23/91) од примерок од неодреден етнички состав и во 10.3% (4/39) од примероци кај Синхалезите.
** Непал – една студија ја открила хаплогрупата H-M69 кај приближно 12% од примерокот на мажи од општото население на Катманду (вклучувајќи 4/77 H-M82, 4/77 H-M52( xM82), и 1/77 H-M69(xM52, APT)) и 6% од примерокот од Неварите (4/66 H-M82). Во друга студија, Y-DNA што припаѓа на Хаплогрупата H-M69 е пронајдена во 25,7% (5/37 = 13,5% H-M69 од село во Округот Моранг, 9/57 = 15,8% H-M69 од село во Округот Читван , и 30/77 = 39,0% H-M69 од друго село во округот Читван) од Тарус во Непал.** Авганистан – кај 6,1% Паштуните, во 7,1%Таџикистанците.
**
3.1.2 Роми
Хаплогрупата H-M82 е главен кластер на лозата кај Ромите, особено балканските Роми, меѓу кои сочинува приближно дури 60% од мажите. Бришење од 2 bp во локусот M82 што ја дефинира оваа хаплогрупа било пријавено и кај една третина од мажите од традиционалното ромско население што живее во Бугарија, Шпанија и Литванија. Високата распространетост на азиската специфична Y хромозомска хаплогрупа H-M82 го поддржува нивното индиско потекло и хипотезата за мал број основачи кои се разликуваат од една етничка група во Индија (Грешам и неговите соработници, 2001).
Важните проучувања покажуваат ограничена интрогресија на типичната ромска Y-хромозомска хаплогрупа H1 во неколку европски групи, вклучително и приближно 0,61% кај Албанците Геги и 2,48% кај Албанците Тоски.
+H1a кај ромското население, Население, n/Големина на примерок, Процент, Извор
бугарски Роми, 98/248, 39,5,
унгарски Роми, 34/107, 31.8,
косовските Роми, 25/42, 59,5,
литвански Роми, 10/20, 50,
македонски Роми, 34/57, 59.6,
португалски Роми, 21/126, 16.7,
српски Роми, 16/46, 34.8,
Словачки Роми, 19/62, 30,65,
шпански Роми, 5/27, 18.5,
3.1.3 Европа, Кавказ, Средна Азија и Блискиот Исток
Хаплогрупата H1a се наоѓа на многу пониски нивоа надвор од индискиот потконтинент и ромското население, но сè уште е присутна кај другите населенија:
* Европа - 0,9% (1/113) H-M82 во примерок од Срби, 2% (1/57) H-M82 во примерок од македонски Грци, 1% (1/92 H-M82) до 2% (1/50 H-M69) од Украинци, H1a2a во 1,3% (1/77) од примерокот на Грци.
* Кавказ - 2,6% (1/38) H-M82 во примерок од Балкарци,
* Средна Азија - 12,5% (2/16) H-M52 во примерок од Таџици од Душанбе, 5,19% (7/135) H-M69 во примерок од Салар од Ѓингхај, 5,13% (2/ 39) H (вклучувајќи 1/39 H(xH1, H2) и 1/39 H1) во примерок од Ујгури од округот Јутијан (Керија), Шјинџјианг, 4,65% (6/129) H- M69 во примерок од Монголите од Кингхај, 4,44% (2/45) H-M52 во примерок од Узбеци од Самарканд, 3,56% (17/478) H-M69 и 0,84% (4/478 ) F-M89(xG-M201, H-M69, I-M258, J-M304, L-M20, N-M231, O-M175, P-M45, T-M272) во примерок од Ујгури од областа Хотан, Шјинџјианг, 2,86% (2/70) H-M52 во примерок од Узбеци од Хорезам, 2,44% (1/41) H-M52 во примерок од Ујгури од Казахстан, 1,79% (1/56) H-M52 во примерок од Узбеци од Бухара, 1,71% (3/175) H-M69 во примерок од Хуи од областа Чанги, Шјинџјианг, 1,59% (1/63 ) H-M52 во примерок од Узбеци од долината Фергана, 1,56% (1/64) H1 во примерок од Ујгури од селото Карчуга, Шјинџјианг, 1,32% (1/ 76) H2 во примерок од Ујгури од градот Хорикол, округот Ават, Шјинџјианг, 0,99% (1/101) H-M69 во примерок од Казаци од областа Хами, Шјинџјианг.
* Западна Азија - 6% (1/17) H-M52 во примерок од Турци, 5% (1/20) H-M69 во примерок од Сиријци, 4% (2/53 ) H-M52 во примерок од Иранци од Самарканд, 2,6% (3/117) H-M82 во примерок од јужен Иран, 4,3% (7/164) од мажи од Обединетите Арапски Емирати, 2% од мажите од Оман, 1,9% (3/157) од мажите од Саудиска Арабија, 1,4% (1/72 H-M82) од мажите од Катар, и 0,6% (3/523) H-M370 во друг примерок Турци.
3.1.4 Источна и Југоисточна Азија
На најисточниот степен на неговата распространетост, хаплогрупата H-M69 била пронајдена кај Тајланѓаните од Тајланд (1/17 = 5,9% H-M69 Северен Тајланд; 2/290 = 0,7% H-M52 северен Тајланд; 2/75 = 2,7% H-M69 (xM52) и 1/75 = 1,3% H-M52 (xM82) општо население на Тајланд ), Балијци (19/551 = 3,45% H-M69), Тибетќани (3/156 = 1,9% H-M69 (xM52, APT)), Филипинци од јужен Лусон (1/55 = 1,8% H-M69 (xM52) ), Бамари од Мјанмар (1/59 = 1,7% H-M82, при што релевантниот поединец бил земен примерок во регионот Баго), Чами од Бин Туан, Виетнам (1/59 = 1,7% H-M69), и Монголци (1/149 = 0,7% H-M69). Поткладот H-M39/M138 е забележан во близина на Камбоџа, вклучувајќи еден примерок во примерок од шест Камбоџанци и еден примерок од 18 лица од Камбоџа и Лаос. Студијата за геном за Кмерите резултирала со просечно количество од 16,5% од кмерите кои припаѓаат на Y-ДНК H.
3.2 H1b
H1b е дефиниран од SNP - B108, Z34961, Z34962, Z34963 и Z34964. Откриен само во 2015 година, H1b беше откриен во еден примерок од поединец во Мјанмар. Поради тоа што е класифициран само неодамна, во моментов нема студии за снимање на H1b кај современите населенија.
3.3 H2
H2 (H-P96), којa е дефиниранa од седум SNP - P96, M282, L279, L281, L284, L285 и L286 - е единствената примарна гранка пронајдена главно надвор од Јужна Азија. Порано била именувана како F3, H2 била рекласифицирана како припадник на хаплогрупата H поради споделување на маркерот M3035 со H1. Иако е пронајдена во бројни древни примероци, H2 ретко е пронајдена кај современите населенија низ Западна Евроазија.
+H2 кај современите населенија, Регион, Население, n/Големина на примерокот, Процент, Извор
Средна Азија, Долани, 1/76, 1.3,
Западна Азија, ОАЕ, 1/164, 0,6
Западна Азија, Јужен Иран, 2/117, 1.7,
Западна Азија, Асирци, 1/181, 0,5,
Западна Азија, Ерменија, 5/900, 0,6,
Јужна Европа, Сардинија, 2/1194, 0.2,
3.4 H3
H3 (Z5857) како H1, исто така е главно центрирана во Јужна Азија, иако на многу пониски честоти.
Како и другите гранки на H, поради тоа што е ново класифицирана, не е експлицитно пронајдена во современите иследувања на населението. Примероците кои припаѓаат на H3 најверојатно биле означени под F*. Во тестирањето на потрошувачите, таа е пронајдена главно меѓу јужните Индијанци и Шри Ланка, како и други области на Азија, како што е Арабија.
Следната табела дава резиме на повеќето проучувања кои конкретно ги тестирале поткладовите H1a1a (H-M82) и H2 (H-P96), порано F3, покажувајќи ја нејзината распространтост во различни делови на светот.
Континент или Регион, Земја или етничка припадност, Големина на примерок, H1a1a (M82) фрек. (%), Извор
Источна/Југоисточна Азија, Камбоџа, 6, 16.67, Сенгупта и соработниците, 2006
Источна/Југоисточна Азија, Камбоџа/Лаос, 18, 5.56, Андерхил и соработниците, 2000
Јужна Азија, Непал, 188, 4.25, Гајден и соработниците, 2007
Јужна Азија, Афганистан, 204, 3.43, Хабер и соработниците, 2012
Јужна Азија, Малезиски Индијци, 301, 18.94, Памјав и соработниците, 2011
Јужна Азија, Терај - Непал, 197, 10.66, Форнарино и соработниците, 2009
Јужна Азија, Хиндуси – Њу Делхи, 49, 10.2, Форнарино и соработниците, 2009
Јужна Азија, племиња од Андра Прадеш, 29, 27.6, Форнарино и соработниците, 2009
Јужна Азија, племе Ченчу - Индија, 41, 36.6, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, племе Која - Индија, 41, 70.7, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, Западна Бенгалска Индија, 31, 9.6, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, Конканашта Брахмин - Индија, 43, 9.3, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, Гуџарт - Индија, 29, 13.8, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, Ламбади - Индија, 35, 8.6, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, Пенџап - Индија, 66, 4.5, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, Синхалези од Шри Ланка, 39, 10.3, Кивисилд и соработниците, 2003
Јужна Азија, Југозападна Индија, 842, 14.49, Рај и соработниците, 2012
Јужна Азија, Јужна Индија, 1845, 20.05, Рај и соработниците, 2012
Јужна Азија, Средна Индија, 863, 14.83, Рај и соработниците, 2012
Јужна Азија, Северна Индија, 622, 13.99, Рај и соработниците, 2012
Јужна Азија, Источна Индија, 1706, 8.44, Рај и соработниците, 2012
Јужна Азија, Западна Индија, 501, 17.17, Рај и соработниците, 2012
Јужна Азија, Североисточна Индија, 1090, 0.18, Рај и соработниците, 2012
Јужна Азија, Андамански Остров, 20, 0, Тангарај и соработниците, 2003
Близок Исток и Северна Африка, Саудиска Арабија, 157, 0.64, Абу Амеро и соработниците, 2009
Близок Исток и Северна Африка, Туркски народи, 523, 0.19, Џиниоглу и соработниците, 2004
Близок Исток и Северна Африка, Иран, 150, 2, Абу Амеро и соработниците, 2009
Близок Исток и Северна Африка, Иран, 938, 1.2, Гругни и соработниците, 2012