Европско првенство во фудбал 2024

Европско првенство во фудбал 2024 (УЕФА Евро 2024) — 17-то Европско фудбалско првенство, меѓународно европско фудбалско натпреварување кое се одржува еднаш на секој четири години во организација на Унијата на европските фудбалски асоцијации (УЕФА).
Домаќин на турнирот била Германија, а истиот се одржал од 14 јуни до 14 јули 2024 година. Ова било трет пат натпреварите на Европското првенство да се играат на германска територија и втор пат во повторно обединета Германија, бидејќи Западна Германија била домаќин на изданието на турнирот во 1988, а на мултинационалното првенство во 2020, четири од натпреварите биле одиграни во Минхен. Првенството било одиграно на 10 стадиони во 10 градови домаќини.
Првенството го освоила Шпанија, која во финалето ја победила Англија со 2-1, со што станале европски шампион по четврти пат.
1 Изборот на домаќин
На 8 март 2017 година, УЕФА објавила дека две земји, Германија и Турција, ги објавиле своите намери да бидат домаќини на турнирот пред крајниот рок до 3 март 2017 година.
Домаќинот бил избран од страна на Извршниот комитет на УЕФА на доверливо гласање, каде потребно било само просто мнозинство гласови за да се победи. Доколку гласовите биле еднакви, конечната одлука ја имал претседателот на УЕФА Александер Чеферин. Од 20-те членови на Извршниот комитет на УЕФА, Рајнхард Гриндел (Германија) и Сервет Јардимчи (Турција) не можеле да гласаат бидејќи не ги исполнувале условите. Ларс-Кристер Олсон (Шведска) исто така отсуствувал поради болест, така што вкупно можеле да гласаат 17 членови.
Домаќинот бил избран на 27 септември 2018 година во Нион, Швајцарија. Германија првично планирала целосно да биде домаќин на Евро 2020, иако никогаш не објавила цврст интерес до мај 2012 година.
+ Резултати од гласањето, Држава, Гласови
Германија, 12
Турција, 4
Воздржан, 1
Вкупно, 17
2 Стадиони
Германија имала широк избор на стадиони кои го задоволуваа условот на УЕФА од минимален капацитет од 30.000 седишта за натпреварите на Европското првенство.
Од десетте места избрани за Евро 2024, девет биле претходно искористени за Светското првенство 2006: Берлин, Дортмунд, Минхен, Келн, Штутгарт, Хамбург, Лајпциг, Франкфурт и Гелзенкирхен. Диселдорф, кој не бил користен во 2006 година, но претходно бил користен за Светското првенство 1974 и Европското првенство 1988, ќе служи како десетто место; обратно, Хановер, Нирнберг и Кајзерслаутерн, градови домаќини во 2006 година (покрај тоа и во 1974 и 1988 година во случајот на Хановер), нема да се користат за ова првенство. Минхен, исто така, бил град домаќин на мултинационалниот турнир Европското првенство 2020, каде бил домаќин на четири натпревари (три со учество на Германија) пред значително намален број гледачи поради ограничувањата заради КОВИД-19.
Други стадиони, како оние во Бремен и Менхенгладбах, исто така не биле избрани. Стадионите ги покриле сите главни региони на Германија, но областа со најголем број локации на Евро 2024 ќе биде метрополитанскиот регион Рајна-Рур во покраината Северна Рајна-Вестфалија, со четири од десетте градови домаќини (Дортмунд, Диселдорф, Гелзенкирхен и Келн).
Берлин, Минхен, Дортмунд, Штутгарт
Олимписки стадион, Алијанц Арена, Сигнал Идуна Парк, МХП-Арена
Капацитет: 70,033, Капацитет: 66,026, Капацитет: 61,524, Капацитет: 50,998
Гелзенкирхен, , Франкфурт
Фелтинс Арена, Валдштадион
Капацитет: 49,471, Капацитет: 48,057
Хамбург, Диселдорф, Келн, Лајпциг
Фолкспаркштадион, Диселдорф Арена, Рајн Енерги Штадион, Ред Бул Арена
Капацитет: 50,215, Капацитет: 46,264, Капацитет: 46,922, Капацитет: 46,635
3 Квалификувани репрезентации
Екипа, Начин на квалификување, Дата на квалификување, Претходни првенства<sup>1</sup><sup>2</sup>
, , ,
13 (1972, 1976, 1980, 1984, ''1988'', 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, ''2020'')
Победник на групата Ф, 6 (''1972'', 1980, 1984, ''2000'', 2016, 2020)
Победник на групата Б, 10 (''1960'', ''1984'', 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, ''2016'', 2020)
Победник на групата Ј, 8 (1984, 1996, 2000, ''2004'', 2008, 2012, 2016, 2020)
Второпласирани во групата А, 3 (1992, 1996, ''2020'')
Победник на групата А, 11 (''1964'', 1980, 1984, 1988, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, ''2020'')
Победник на групата Д, 5 (1996, 2000, 2008, 2016, 2020)
Второпласирани во групата А, 3 (''2008'', 2016, 2020)
Победник на групата Ц, 10 (1968, 1980, 1988, 1992, ''1996'', 2000, 2004, 2012, 2016, ''2020'')
Победник на групата групата Г, 4 (1964, 1972, 2016, ''2020'')
Второпласирани во групата Ј, 2 (2016, 2020)
Победник на групата групата Е, 1 (2016)
Победник на групата групата Х, 9 (1964, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2012, ''2020'')
Второпласирани во групата групата Б, 10 (1976, 1980, 1988, 1992, 1996, ''2000'', 2004, 2008, 2012, ''2020'')
Победник на групата групата И, 5 (1984, 1996, 2000, 2008, 2016)
Второпласирани во групата групата И, 5 (1996, 2004, ''2008'', 2016, 2020)
Второпласирани во групата групата Г, 0 (деби)
Второпласирани во групата групата Е, 7 (1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020)
Второпласирани во групата групата Ц, 10 (''1968'', ''1980'', 1988, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, ''2020'')
Второпласирани во групата групата Х, 1 (2000)
Второпласирани во групата групата Д, 6 (1996, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020)
Победник во баражот (Пат Ц), 0 (деби)
Победник во баражот (Пат Б), 3 (''2012'', 2016, 2020)
Победник во баражот (Пат А), 4 (2008, ''2012'', 2016, 2020)
width=100%
:<sup>(Д)</sup> означува домаќин на првенството.
:<sup>1</sup> Задебелениот текст го означува шампионот на тоа првенство.
:<sup>2</sup>''Закосениот текст'' го означува домаќинот на тоа првенство.
4 Ждрепка
Извлекувањето на ждрепката за завршниот турнир се одржала на 2 декември 2023 година, во Хамбург, со почеток во 18:00 часот ЦЕВ. Репрезентациите биле распоредени во согласност со вкупниот пласман во квалификациите. Домаќинот на првенството Германија, автоматски бил поставен на позицијата А1. Трите победници во баражот не биле познати за време на извлекувањето, па поради тоа биле сместени во четвртиот шешир.
4.1 Носители
+ Шешир 1
Тим, Ранг
(''домаќин'')
1
2
3
4
5
+ Шешир 2
Тим, Ранг
6
7
8
9
10
11
+ Шешир 3
Тим, Ранг
12
13
14
15
16
17
+ Шешир 4
Тим, Ранг
18
19
20
Победник во баражот Пат A
Победник во баражот Пат Б
Победник во баражот Пат Ц
5 Групна фаза
5.1 Група A
, Репрезентација, , , , , , , ,
1., 7, 3, 2, 1, 0, 8, 2, +6
2., 5, 3, 1, 2, 0, 5, 3, +2
3., 3, 3, 1, 0, 2, 2, 5, -3
4., 1, 3, 0, 1, 2, 2, 7, -5
------------------------
5.2 Група Б
, Репрезентација, , , , , , , ,
1., 9, 3, 3, 0, 0, 5, 0, +5
2., 4, 3, 1, 1, 1, 3, 3, 0
3., 2, 3, 0, 2, 1, 3, 6, -3
4., 0, 3, 0, 1, 2, 3, 5, -2
------------------------
5.3 Група Ц
, Репрезентација, , , , , , , ,
1., 5, 3, 1, 2, 0, 2, 1, +1
2., 3, 3, 0, 3, 0, 2, 2, 0
3., 3, 3, 0, 3, 0, 2, 2, 0
4., 2, 3, 0, 2, 1, 1, 2, -1
------------------------
5.4 Група Д
, Репрезентација, , , , , , , ,
1., 6, 3, 2, 0, 1, 6, 4, +2
2., 5, 3, 1, 2, 0, 2, 1, +1
3., 4, 3, 1, 1, 1, 4, 4, 0
4., 1, 3, 0, 1, 2, 3, 6, -3
------------------------
5.5 Група Е
, Репрезентација, , , , , , , ,
1., 4, 3, 1, 1, 1, 4, 3, +1
2., 4, 3, 1, 1, 1, 2, 1, +1
3., 4, 3, 1, 1, 1, 3, 3, 0
4., 4, 3, 1, 1, 1, 2, 4, -2
------------------------
5.6 Група Ф
, Репрезентација, , , , , , , ,
1., 6, 3, 2, 0, 1, 5, 3, +2
2., 6, 3, 2, 0, 1, 5, 5, 0
3., 4, 3, 1, 1, 1, 4, 4, 0
4., 1, 3, 0, 1, 2, 3, 5, -2
------------------------
5.7 Поредок на третопласираните екипи во групите
, , Репрезентација, , , , , , , ,
1., Д, 4, 3, 1, 1, 1, 4, 4, 0
2., Ф, 4, 3, 1, 1, 1, 4, 4, 0
3., Е, 4, 3, 1, 1, 1, 3, 3, 0
4., Ц, 3, 3, 0, 3, 0, 2, 2, 0
5., А, 3, 3, 1, 0, 2, 2, 5, -3
6., Б, 2, 3, 0, 2, 1, 3, 6, -3
6 Нокаут фаза
Во нокаут фазата, ако натпреварот заврши нерешено по регуларните 90 минути игра, ќе се играат продолженија (двапати по 15 минути), каде што секоја екипа има право да направи шеста замена. Ако резултатот остане изедначен и по продолженијата, натпреварот ќе биде решен по изведување пенали.
Како и на секој претходен турнир почнувајќи од Европското првенство 1984, и на ово првенство нема да се игра натпревар за трето место.
6.1 Осминафинале
--------------------------------
6.2 Четвртфинале
----------------
6.3 Полуфинале
----
7 Статистика, награди и рекорди
7.1 Листа на стрелци
;3 гола
* Хари Кејн
* Жорж Микаутадзе
* Џамал Мусиала
* Коди Гакпо
* Иван Шранц
* Дани Олмо
;2 гола
* Џуд Белингам
* Никлас Филкруг
* Каи Хаверц
* Флоријан Вирц
* Донијел Мален
* Разван Марин
* Фабијан Руис
* Нико Вилијамс
* Брил Емболо
* Мерих Демирал
;1 гол
* Недим Бајрами
* Клаус Ѓасула
* Ќазим Лачи
* Марко Арнаутовиќ
* Кристоф Баумгартнер
* Михаел Грегорич
* Марсел Забицер
* Романо Шмид
* Гернот Траунер
* Кевин Де Бројне
* Јури Тилеманс
* Андреј Крамариќ
* Лука Модриќ
* Лукаш Провод
* Патрик Шик
* Томаш Соучек
* Кристијан Ериксен
* Мортен Хјулманд
* Кол Палмер
* Букајо Сака
* Оли Воткинс
* Рандал Коло Муани
* Килијан Мбапе
* Хвича Кварацхелија
* Емре Џан
* Илкај Ѓундоган
* Кевин Чобот
* Барнабаш Варга
* Николо Барела
* Алесандро Бастони
* Матија Ѕакањи
* Мемфис Депај
* Чави Симонс
* Стефан де Врај
* Ваут Вегхорст
* Адам Букса
* Роберт Левандовски
* Кшиштоф Пјонтек
* Франсиско Консеисао
* Бруно Фернандеш
* Бернардо Силва
* Денис Драгуш
* Николае Станчу
* Скот МекТомини
* Лука Јовиќ
* Ондреј Дуда
* Ерик Јанжа
* Жан Карничник
* Дани Карвахал
* Микел Мерино
* Алваро Мората
* Микел Ојарсабал
* Родри
* Феран Торес
* Ламин Јамал
* Мишел Ебишер
* Квадво Дуа
* Ремо Фројлер
* Дан Ндоје
* Џердан Шаќири
* Рубен Варгас
* Самет Акајдин
* Керем Актуркоглу
* Хакан Чалханоглу
* Арда Ѓулер
* Мерт Мулдур
* Џенк Тосун
* Микола Шапаренко
* Роман Јаремчук
;автоголови
* Клаус Ѓасула (против Хрватска)
* Максимилијан Вебер (против Франција)
* Јан Вертонген (против Франција)
* Антонио Ридигер (против Шкотска)
* Рикардо Калафјори (против Шпанија)
* Донијел Мален (против Австрија)
* Самет Акајдин (против Португалија)
* Мерт Мулдур (против Холандија)
* Робин Хранач (против Португалија)
* Робин Ле Норман (против Грузија)
7.2 Награди
По завршувањето на турнирот биле доделени следните награди:
* Играч на турнирот: Родри
* Најдобар стрелец на турнирот: Дани Олмо (3 гола & 2 асистенции)
* Најдобар млад играч на турнирот: Ламин Јамал
7.3 Парични награди
Паричните награди биле одредени во декември 2023 година. Секоја репрезентација добила надомест за учество во износ од 9,25 милиона евра, а победникот на првенството може да заработи најмногу 28.25 милиона евра.
Фаза на натпреварување, Износ, Бр. на репрезентации
Учество на првенството, 9,25 милиона евра, 24
Групна фаза, 1,5 милиони евра за победа500.000 евра за реми, 24
Осминафинале, 1.5 милиони евра, 16
Четвртфинале, 2.5 милиони евра, 8
Полуфинале, 4 милиони евра, 4
Финалист, 5 милиони евра, 1
Победник, 8 милиони евра, 1
8 Табела
, Репрезентација, , , , , , , , , , Краенрезултат
1., Б, 7, 7, 0, 0, 15, 4, +11, 21, Шампион
2., Ц, 7, 3, 3, 1, 8, 6, +2, 12, Вицешампион
3., Ц, 6, 3, 1, 2, 10, 7, +3, 10, Елиминирани вополуфиналето
4., Ц, 6, 2, 3, 1, 4, 3, +1, 9
5., А, 5, 3, 1, 1, 11, 4, +7, 10, Елиминирани вочетвртфиналето
6., А, 5, 2, 3, 0, 8, 4, +4, 9
7., Ф, 5, 3, 0, 2, 8, 8, 0, 9
8., Ф, 5, 2, 2, 1, 5, 3, –2, 8
9., Д, 4, 2, 0, 2, 7, 6, +1, 6, Елиминирани воосминафинале
10., Е, 4, 1, 1, 2, 2, 2, 0, 4
11., Ц, 4, 0, 4, 0, 2, 2, 0, 4
12., Е, 4, 1, 1, 2, 4, 5, -1, 4
13., Ф, 4, 1, 1, 2, 4, 6, -2, 4
14., Б, 4, 1, 1, 2, 3, 5, –2, 4
15., Ф, 4, 1, 1, 2, 5, 8, –3, 4
16., Ц, 4, 0, 3, 1, 2, 4, –2, 3
17., Е, 3, 1, 1, 1, 2, 4, –2, 4, Елиминирани вогрупната фаза
18., А, 3, 1, 0, 2, 2, 5, –3, 3
19., Ц, 3, 0, 2, 1, 1, 2, –1, 2
20., Б, 3, 0, 2, 1, 3, 6, –3, 2
21., Б, 3, 0, 1, 2, 3, 5, –2, 1
22., Ф, 3, 0, 1, 2, 3, 5, –2, 1
23., Д, 3, 0, 1, 2, 3, 6, –3, 1
24., А, 3, 0, 1, 2, 2, 7, –5, 1
9 Маркетинг
9.1 Маскота
Официјалната маскота на Европското првенство 2024 била претставена на 20 јуни 2023 година на меѓународниот пријателски натпревар помеѓу Германија и Колумбија во Гелзенкирхен. Маскотата е плишано мече со шорцеви на себе. Било искористено јавно гласање за да се избере името на маскотата, со опции „Albärt“, „Bärnardo“, „Bärnheart“ и „Herzi von Bär“, а сите се однесуваат на германскиот збор за мечка (Bär). Резултатите биле објавени во јавноста на 5 јули, при што името на маскотата било објавено дека е „Алберт“ (на германски „Albärt“), добивајќи 32 отсто од гласовите.
Неофицијално, настанот има дури и животинско пророштво по стапките на Октоподот Пол: Слонот Буби, која го „прогнозира“ воведното коло на Германија против Шкотска со својот почетен удар преку импровизиран гол.
9.2 Топка
Официјалната фудбалска топка на турнирот, „Фусболлибе“ (изворно ''"Fussballliebe"''), била претставена од УЕФА и Адидас на 15 ноември 2023 година. Преведено од германски како „фудбалска љубов“, топката има црни форми во вид на крилја со црвени, сини, портокалови и зелени рабови и криви за да ја прикаже енергичноста на квалификуваните нации на турнирот и љубовта што навивачите околу светот му ја даваат на фудбалот. Создадена со одржливи органски материјали, ова е првата топка за некое Европско првенство со „технологија поврзана на топката“, што содржи внатрешни електронски сензори, кои овозможуваат откривање на нејзиното движење за судиите кои УЕФА ги избрала за првенството да можат да го користат тоа при донесувањето одлуки на натпреварите од турнирот.
9.3 Песна
Во декември 2023 година, италијанската диџеј група Meduza, американскиот поп рок бенд OneRepublic и германската пејачка Ким Петрас биле објавени како официјални музички изведувачи на турнирот. Меѓутоа, во март 2024 година, било објавено дека Петрас се повлекла од продукцијата поради проблеми со распоредот и била заменет од германскиот пејач Leony. Официјалната песна, насловена како „Fire“, била објавена на 10 мај 2024 година. Била изведена во живо од тројцата музички уметници на церемонијата на затворање на турнирот пред финалето на 14 јули 2024 година.
9.4 Спонзори
Глобални спонзори:* Adidas
* Alibaba Group (Alipay, AliExpress, Antom and WorldFirst brands)
* Atos* Betano* Booking.com* BYD Auto* Coca-Cola* Engelbert Strauss* Hisense* Lidl* Qatar Airways* Unilever* Visit Qatar
* Vivo Mobile
Домашни спонзори:* Bitburger Brewery* Deutsche Bahn* Deutsche Telekom* Ergo Group* Wiesenhof
9.5 Албум со сликички
За првпат во историјата на Европските првенства, официјалниот албум со самполепливи сликички не го изработила компанијата Панини. Почнувајќи од ова првенство тоа ќе го прави компанијата Topps.