procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Чухски јазик

Чухски јазик — јазик кој припаѓа на канхобалско-чухската подгрупа на јазици од фамилијата на мајански јазици. Јазикот го зборуваат околу 40.000 луѓе во Гватемала и околу 10.000 луѓе во Мексико. Чухскиот ја создал својата група на јазици пре 21 век.
1 Азбука
a, b', ch, ch', e, h, i, j, k, k', l, m, n, nh, o, p, r, s, t, t', tz, tz', u, w, v, x, y, '
1.1 Некои зборови од Сан Матео Иштатан
* pat = куќа
* ix = жена
* winak = маж
* unin = дете
* wa'il = тортила
* ixim = пченка
* tut = грав
* pajich = домат
* k'u = сонце
* nhab' = дожд
* ik' = ветер, воздух
* asun = облак
1.2 Броеви од 1 до 10
Сан Матео Иштатан / Сан Себастијан Коатан
# Ju'un / Jun# Cha'ab' / Cha'ab'/chab'
# Oxe' / Oxe'
# Chanhe' / Chanhe'
# Hoye' / O'e'
# Wake' / Wake'
# Huke' / Huke'
# Wajxake' / Wajxke'
# B'alunhe' / B'alnhe'
# Lajunhe' / Lajnhe'
1.3 Брзозборка
Nok' Xankatat yet' nok'xe'en''Xenhxni xekxni xanhxni hinb'eyi
Xankatak xanhb' wek' a stixalu
Xchi nok' xankat a nok' xe'en,
Xwila xwabi, xelab'a to ojinwekla,
to jinxekla manhx ojinwekla.''
Список на градови во Словенија

Ова е список на градови во Словенија. Според законот за локална самоуправа на Словенија, град е поголема урбана населба со над 3.000 жители и различен од останатите населени места во поглед на големината, економската структура, население, густина на население и историски развој.
1 Градови
Населениете места до 2000 година кои имале статус на град се: Ајдовшчина, Блед, Бовец, Брежице, Цеље, Чрномељ, Домжале, Горња Радгона, Храстник, Идрија, Илирска Бистрица, Изола, Јесенице, Камник, Коцевје, Копер, Костањевица на Кркa, Крањ, Кршко, Лашко, Лендава, Литија, Љубљана, Љутомер, Марибор, Метлика, Мурска Собота, Нова Горица, Ново Место, Ормож, Пиран, Постојна, Птуј, Радече, Радовлица, Равне на Корушка, Севница, Сежана, Словенска Бистрица, Словењ Градец, Словенске Коњице, Шкофја Лока, Шоштањ, Толмин, Трбовље, Тржич, Велење, Вишња Гора, Врхника, Загорје на Сава, Жалец.
Со одлука на Владата на Словенија, следните населени места добиле статус на град во 2006: Церкница, Дравоград, Гросупље, Логатец, Медводе, Менгеш, Межица, Преваље, Рибница, Рогашка Слатина, Руше, Шемпетер при Горици, Шентјур, Требње, Железники и Жири.
2 Градови со над 10.000 жители
Во следната табела се наведени словенечките градови со над 10.000 жители и бројките се според словенечкото министерство за внатрешни работи.
, град, население
1, Љубљана, 271.900
2, Марибор, 95.800
3, Цеље, 37.800
4, Крањ, 36.800
5, Велење, 25.800
6, Копер, 24.900
7, Ново Место, 23.200
8, Птуј, 18.200
9, Трбовље, 15.500
10, Камник, 13.700
11, Јесенице, 13.400
12, Нова Горица, 13.200
13, Домжале, 12.400
14, Шкофја Лока, 12.000
15, Мурска Собота, 11.700
16, Изола, 11.300
3 Поврзано
* Словенија
* Географија на Словенија
* Општини во Словенија
Ван Аленов појас

Ван Аленовиот радијациски појас е торус од енергетски наполнети честички (плазма) околу Земјата, задржан од страна на Земјиното магнетно поле. Оваа поле не е униформно распределено околу Земјата. На сончевата страна, тоа е стеснето поради сончевите ветрови, додека од другата страна е издолжено до околу три Земјини полупречници. Ова предизвикува појавување на т.н. Чапман-Фераро јама, во која лежи Ван Аленовиот појас. Тој е поделен на два различни појаси; надворешниот појас е формиран од електрони, додека внатрешниот е формиран од комбинација на протони и електрони. Исто така, појасите содржат помали количества на други нуклеони, како на пр. алфа-честички. Ван Аленовите појаси се тесно поврзани со поларната аврора, кога честичките влегуваат во горната атмосфера и стануваат флуоресцентни.
Ван Аленовиот појас е именуван по Џејмс ван Ален, кој е заслужен за неговото откритие. .
Општина Блатец

Општина Блатец ― поранешна општина во Источна Македонија. Општината била создадена во 1996 година и престанала да постои во 2004 година, кога се припоила кон општината Виница. Центар на општината било селото Блатец.
1 Населени места
Во Општина Блатец спаѓале само два села, Блатец и Липец.
2 Демографија
Според пописот од 2002 година општината имала 2.024 жители, од кои:*Македонци — 2.016
*Срби — 8
3 Поврзано
* Општина Виница
* Општини во Македонија
* Блатец
Тимор

Тимор — остров на јужниот крај на Малајскиот Архипелаг, северно од Тиморското Море. Островот е поделен помеѓу две независни држави: Источен Тимор и Западен Тимор кој е дел од индонезиската провинција Источна Нуса Тенгара. Островот има површина од 30.777 км<sup>2</sup>. Името Тимор е варијанта на поимот ''timur'', малајски збор за “исток”; кој така е наречен поради тоа што е на источниот крај на островскиот архипелаг.
1 Поврзано
* Источен Тимор
* Западен Тимор
Јукатански јазик

Јукатански јазик ("Maaya T'aan") — мајански јазик кој се зборува на полуостровот Јукатан во Мексико, северно Белиз и во делови во Гватемала. Луѓето на кои јазикот е мајчин јазик го нарекуваат само мајански јазик, додека придавката „јукатански“ е додадена за да се разликува од фамилијата мајански јазици.
1 Примери
Јукатански мајански, македонски
стандарденизговор, изговор возападен Јукатансеверно Кампече и централна Кинтана Ро, нормален превод, буквален превод
B'ix a bèel?, Bi'x a b'eh?, Како си?, Како е твојот пат?
Ma'alob', kux tèech?, Добро, и ти?, Не е лошо, а за тебе?
B'ey xan tèen., Исто со тебе., Исто како мене.
Tu'ux ka b'in?, Каде одиш?
Tim b'in xíimbal., Одам на прошетка.
B'ix a k'àab'a'?, Како се викаш?, Како се именуваш?
In k'àab'a'e' Jorge., Моето име е Хорхе., Моето име, Хорхе.
Jach ki'imak in wóol in wilikech., Мило ми е што те сретнав., Многу среќно моето срце е што те гледа.
Ba'ax ka wa'alik?, Како е?, Што велиш?Што кажуваш?
Mix b'a'al., Mix b'a'ah., Ништо.Не го споменувај тоа.
B'ix a wilik?, Како изгледа?, Како го гледаш (тоа)?
Jach ma'alob'., Многу добро.
Ko'ox!, Ајде! (за двајца)
Ko'one'ex!, Ајде!/ Ајде да одиме! (за група луѓе)
B'a'ax a k'áat?, Што сакаш?
(Tak) sáamal., Aasta sáamah., Ќе се видиме утре., До утре.
Jach Dyos b'o'otik., Благодарам.Господ да те благослови многу., Многу Господ го плаќа тоа.
2 Наводи
::
Список на мајански јазици

Списокот на мајански јазици дава преглед на развитокот на мајанските јазици и денешниот број на говорници кои ги зборуваат јазиците.
Фамилија, Гранка, Подгрупа, Подгрупа, Подгранка, Јазик, ISO-код, Говорници
мајански, Чоланско-целталански, Чолски, Чолски, чонталски, 55.000 во Мексико
чолски, 134.000 во Мексико
Чортиски, чортиски'', 30.000 во Гватемала
Целталски, целталски, 190.000 во Мексико
цоцилски, 264.000 во Мексико
Хуастечки, чикомукелтечки, исчезнат
Вастек, 132.000 во Мексико
Канхабаланско-чухски, чухски, чухски, 41.000 во Гватемала9.500 во Мексико
тохолабалски, 36.000 во Мексико
Канхобалански, Канхобалско-хакалтечки, хакалтечки, 89.000 во Гватемала 10.000 во Мексико
канхобалски, 78.000 во Гватемала
акатечки, 49.000 во Гватемала 10.000 во Мексико
Мочо, мочо, 170 во Мексико
Квичеанско-мамски, Големи мамски, Ишилски, авакатечки, 18.000 во Гватемала
ишилски, 69.000 во Гватемала
Мамски, мамски, 430.000 во Гватемала 11.000 во Мексико
Тектитечки, 1.300 во Гватемала 1.000 во Мексико
Големи квичеански, кекчи, кекчи, 400.000 во Гватемала 12.000 во Ел Салвадор 9.000 во Белиз
Покомски, покомамски, 49.000 во Гватемала
покомчиски, 92.000 во Гватемала
Квичеански правилни, Квичеански-ачиски, ачи, 85.000 во Гватемала
кички, 2.333.000 во Гватемала
какчикелски, 451.000 во Гватемала
цутухилски, 84.000 во Гватемала
Сакапултек, сакапултек, 37.000 во Гватемала
Сипакапенсе, сипакапенсе, 8.000 во Гватемала
Успантечки, успантечки, 3.000 во Гватемала
Јукатански, Ица, ица, † (во Гватемала)
мопански, 8.000 во Белиз 2.600 во Гватемала
Лакандонски, лакандонски, 1.000 во Мексико
јукатански мајански, 740.000 in Mexico 5.000 во Белиз
1 Поврзано
* Мајански јазици
* Мајанска цивилизација
* Маи
Пет цивилизирани племиња

Пет цивилизирани племиња е термин што се однесува на пет домородни нации во Америка: Чероки, Чикасо, Чокто, Крик и Семиноли, кои белите доселеници ги сметале за цивилизирани затоа што биле меѓу првите кои прифатиле многу од обичаите на колонизаторите и биле во добри односи со нив.
Чокто

Чокто — (|Choctaw, ''чокто''; чоктовски: ''Chahta'', ''чахта'') — американски староседелци кои потекнуваат од југоисточниот дел на САД (Мисисипи, Алабама, Тенеси). Тие се од јазичната група на Мускозите.
1 Поврзано
* Чоктовски јазик
* Чоктовска митологија
* Патека на солзите
Див Запад

Див Запад (|Wild West) или Стар Запад (''Old West'') — назив кој го подразбира пределот на денешна Америка западно од реката Мисисиспи по краината или граничното подрачје (''frontier'') на тогашните САД, во временскиот период меѓу Американската граѓанска војна и крајот на XIX век. Со овој поим се поврзуваат многу митови, легенди, приказни и верувања (многу од нив вистинити) прераскажувани во западните делови на САД од 1865 до 1890 година.
Тој период станал толку популарен, што е тема на бројни книжевни и филмски дела, кои се одвоени во посебен жанр наречен Вестерн. Во делата најчесто се прикажува романтична слика на ерата, а насислтвата се прикажани како изолирани случаи. Иако Дивиот Запад често се смета за многу насилен, некои сметаат дека бил многу поцивилизиран, помирен и посигурен од денешното американско општество.
1 Поврзано
* Пројавена судбина
* Вајат Ерп
* Док Холидеј
Катерина Блажевска

Катерина Блажевска — македонски новинар. Основно образование завршила во училиштето „Васил Главинов“, а средно образование во гимназијата „Koчо Рацин“ во Велес. Во 1989 година дипломира на Правниот факултет „Јустинијан Први“ при универзитетот „Св.Кирил и Методиј“-Скопје, отсек новинарство.
Во 1994 година започнала да води своја емисија во Радио Скопје. Во 1998 е на позиција уредник во дневниот весник „Македонија Денес“, по што во 1999 следи ангажманот во најтиражниот дневен весник „Дневник“. Во мај 2004 Блажевска станува главен и одговорен уредник на истиот. Во својата професионална кариера била и извршен уредник во неделниот магазин „Граѓански“.
Блажевска има добиено многу награди, меѓу кои и награда за „најдобар новинар“ во 1998 и награда „Крсте Мисирков“ за „најдобра истражувачка сторија“ во 2003. Според едно истражување, Блажевска е прогласена за една од 100-те највлијателни луѓе во Република Македонија.
1 Наводи
Contact Air

Contact Air Flugdienst е авиокомпанија заснована во Штутгарт, Германија. Оперира на одредишта како членка на Lufthansa Regional системот. Главна ваза е аеродромот во Штутгарт.
1 Историја
Авиокомпанијата започна со сервис во 1974 година. Беше основана од Gunther Eheim како чартер авиокомпанија, која оперираше со авиони од типот Dassault Falcon 20 и Bombardier Learjet. Авиокомпанијата стана првата партнер авиокомпанија во Луфтханза групацијата во април 1996. На 16 октомври 2003, авиокомпанијата оперира под логото на Lufthansa Regional.
2 Одредишта
Contact Air оперира на следниве одредишта:
* Домашни одредишта: Диселдорф, Хамбург, Франкфурт, Хановер, Хоф, Минхен, Нирнберг, Штутгарт, Вестерланд
* Меѓународни одредишта: Брисел, Лондон Сити, Милано Малпенза, Ница, Торино, Виена
* Swiss air летови: Штутгарт, Венеција, Варшава, Цирих
3 Флота
* 5 ATR 42-500
* 5 ATR 72-500
* 7 Fokker 100
Просечната старост на авионите е 10.4 години
Селевкидско Царство

Селевкидската империја (312 п.н.е. - 63 п.н.е.) било империја во античкото време, т.е. едно од империите-наследнички на Македонската империја на Александар III Македонски. Ја основал Селевк I Победникот, еден од генералите на Александар Македонски. Селевкидската Империја била главно сместена на Блискиот Исток, на врвот од својата моќ ги вклучувала Анадолија, Левант, Месопотамија, Персија, денешен Туркменистан, планините Памир и делови од Пакистан. Била важен центар на хеленистичката култура во кој доминирале античките Македонци, претежно во урбаните средини.
Селевкидската империја се распаднала во 63 година п.н.е. кога конечно било победено и освоена од страна на Римјаните.
Дијадосите се расправале околу надмоќта врз деловите од империјата на Александар Македонски. Птоломеј I Сотер, генералот и сатрапот на Египет, бил првиот кој го предизвикал новиот систем: ова довело до откажување од престолот на Пердика. Револтот на Птоломеј довел до нова поделба на империјата тн. Трипарадиската поделба во 320 п.н.е. Селевк како главен војсководец под Пердика уште од 323 п.н.е. (подоцна помогнал во убиството на Пердика) го добил Вавилон и оттогаш натаму започнал безмилосно да ги проширува своите територии. Селевк се зацврстил во Вавилон во 312 п.н.е., годината што е земена како основачки датум на Селевкидската иперија. Тој не владеел само со Вавилон, ами и со целиот огромен источен дел на Александровата империја:
„Секогаш ги демнел соседните народи, воено силен и убедлив во советот, тој ги освои Месопотамија, Ерменија, Селевкидска Кападокија, Персија, Партското Царство, Бактрија, Арабија, Тапурија, Согдијана, Арахосија, Хирканија и други соседни народи кои беа освоени од Александар, сè до реката Инд, па на тој начин границите на неговата империја беа најмногу проширени во Азија, по оние од Александар. Целиот регион од Фригија до Инд беше потчинет од Селевк“ - Апијан, „Сириските војни“.
Феминистичката археологија

Феминистичката археологија го застапува гледиштето дека половата улога е културолошки, а не биолошки определена и дека жените долго време биле обесправени во бројни општества. Феминистичката археологија се занимава и со проучување на половата улога и нееднаквоста во археологијата како професија, со убедувањата и претпоставките за старите општества, како и со создавањето на знаењето каде доминантна е машката перспектива. Па сепак, не сите археолози, вклучени во проучувањето на половите, се феминисти.
Феминистичката археологија користи феминистичка перспектива во толкувањето на минатите општества. Таа често се фокусира на полот, но често во тандем со други фактори, како што се сексуалноста, расата или класата. Феминистичката археологија ја критикува некритичката примена на модерни, западни норми и вредности на минатите општества. Таа дополнително се занимава со менување на согледаните андроцентрични пристрасности во структурирањето на дисциплинските норми на археологијата со гиноцентрични пристрасности во рамките на професијата.
Ачиски јазик

Ачиски јазик — мајански јазик кој е сличен со кически јазик. Јазикот го зборуваат ачите, во Гватемала. Ачискиот јазик има два дијалекта. Кубулко ачискиот го зборуваат околу 48.000 луѓе во Кубулко. Рабиналски ачискиот го зборуваат околу 37.000 луѓе во Рабинал.
Augsburg Airways

Augsburg Airways e регионална авиокомпанија заснована во Аугсбург, Германија. Дел е од Lufthansa Regional групацијата и оперира на домашни и меѓународни одредишта под закрила на Луфтханза. Главна централа на авиокомпанијата е аеродромот во Минхен.
1 Историја
Авиокомпанијата беше основана во 1980 година, и започна со операции во 1986 година. Најпрвин беше позната под името Interot Airways, со летови од Аугсбург до Диселдорф. Во 1993 година започна со летови кон Европските одредишта за одмор, и прва одредиште беше Фиренца. Соработката со Луфтханза започна во 1996 година, со што го промени првобитното име Interot Airways во Augsburg Airways. Од 1 јуни 2002 година стана официјална членка на Луфтханза групацијата.
2 Флота
Флотата на Augsburg Airways се состои од следниве авиони:
* 3 Bombardier Dash 8 Q300
* 9 Bombardier Dash 8 Q400
* 1 Embraer ERJ-195
Заклучно со август 2008, просечната старост на авионите е 8.1 година.
Родова археологија

Во рамките на еден поширок концепт за феминизмот, во археологијата прашањата за половите се отвораат во 1984 година кога Мег Конки од универзитетот „Беркли“ во Калифорнија и Џенет Спектор од Универзитетот во Минесота го објавуваат написот со наслов „Археологијата и проучувањето на половите.“ Претходно, утврдувањето на идентитетот на поединците било тешко, па дури и неизводливо. Често се употребувал општиот термин „човек“ како поим за човештвото, и не се обрнувало многу внимание на личноста зад артефактите. Па со оглед на тоа дека било тешко, а често и невозможно да се утврди идентитетот, прашањата за половите биле во голема мера избегнувани или игнорирани. Згора на тоа, сè до осумдесеттите години на минатиот век, мажите биле позастапени меѓу археолозите.
Отпрвин, целта на родовите студии била да се утврди присуство на жени во археолошките записи. На пример, Пети Џо Вотсон и Мари Кенеди од универзитетот Вашингтон во Сент Луис, во 1991 година тврдеа дека поверојатно е жените да се заслужни за земјоделскиот напредок зашто тие први ги одгледувале растенијата и животните. Неодамнешни истражувања ја надминуваат оваа теорија, фокусирајќи се на улогата на полот во општественото уредување и развој.
Феминистичката археологија го застапува гледиштето дека половата улога е културолошки, а не биолошки определена и дека жените долго време биле обесправени во бројни општества. Феминистичката археологија се занимава и со проучување на половата улога и нееднаквоста во археологијата како професија, со убедувањата и претпоставките за старите општества, како и со создавањето на знаењето каде доминантна е машката перспектива. Па сепак, не сите археолози, вклучени во проучувањето на половите, се феминисти.
Денес постои голем интерес меѓу археолзите за половите во минатото. Родовите студии воведоа нови и важни гледишта во археологијата што создаде побогата и „почовечна“ перспектива за минатото. Следствено на ова, во центарот на вниманието се најдоа и други општествени разлики, како што се возраста, сексуалната определба, етничките и расните разлики. Ефектите на полот и родот врз однесувањето и продуктивноста, создавањето и употребата на артефактите, и ритуалите и идеологијата, несомнено се од голема важност за археолошките записи. Родовите студии го истакнаа развојот на половите разлики, поделбата на работата, општествената положба на половите, животниот циклус, уредувањето на хиерархијата и општествената организација на активностите.
Целталски јазик

Целталскиот е мајански јазик кој се зборува во Чијапас во Мексико. Јазикот е сличен со цоцилски јазик и го зборуваат околу 280.000 луѓе во Мексико и во мал дел од Гватемала. Целталскиот има шест дијалекти.
Кекчиски јазик

Кекчиски јазик — мајански јазик кој го зборуваат кекчите во Гватемала и Белиз. Јазикот има два големи дијалекта од кој еден се зборува во Кобан и околината и другиот се нарекува источни дијалекти кои се зборуваат насекаде каде живеат кекчите.
Какчикелски јазик

Какчикелскиот е мајански јазик и дел од подгрупата на кичко-мамски јазици. Јазикот го зборуваат околу 500.000 луѓе во Гватемала од страна на какчикелците. Јазикот е поврзан со кичкиот и цутухилскиот јазик.
Покомчиски јазик

Покомчискиот е мајански јазик кој се зборува во Гватемала и е поврзан со покомамски јазик. Има два главни дијалекта: источен покомчиски и западен покомчиски. Јазикот го зборуваат околу 92.000 луѓе.
1 Наводи
::
Чолтиски јазик

Чолтиски јазик — исчезнат мајански јазик кој се зборувал во регионот Манче во источна Гватемала. Јазикот е познат по еден натпис кој е напишан во период од 1685 до 1695 година. Јазикот е сличен со чонталски мајански јазик и со чортиски јазик.
Мамски јазик

Мамски јазик — мајански јазик и го зборуваат мамите во Гватемала. Јазикот се дели на три големи дијалекти: ''северен мамски'', ''јужен мамски'' и ''централен мамски'' дијалект. Поради недостаток на писменот, јазикот варира од предел во предел, но сепак луѓето може лесно да се разберат.
Цоцилски јазик

Цоцилскиот е мајански јазик кој се зборува во Мексико од цоцилците. Според пописот од 2005 година, јазикот го зборуваат околу 329.937 луѓе и е шести најголем јазик во државата. Во централен Чијапас, има и училишта на цоцилски јазик. Близок јазик на цоцилскиот е целталски јазик. Јазикот има шест дијалекти.
Кички јазик

Кички јазик (во превод: ''наш јазик'') — мајански јазик кој се зборува од народот Киче во Гватемала. Јазикот го зборуваат околу 1.000.000 луѓе во Гватемала или 7% од населението на Гватемала и е втор најголем јазик во државата. Јазикот има повеќе дијалекти, но најголем е централниот кички дијалект.
1 Наводи
* Munro S. Edmonson, ''Quiche-English Dictionary''. Middle American Research Institute, Tulane University, publ. no. 30 (1965).
* James L. Mondloch, ''Basic Quiche Grammar''. Institute for Mesoamerican Studies, University at Albany, The State University of New York, publ. no. 2 (1978).
Долноцелталски јазик

Бачахон целталскиот или познат како долен целталски или целталски од Окосинго е мајански јазик кој се зборува во покраината Чијапас во Мексико. Половината од вкупната бројка на говорници го зборуваат само овој јазик, додека останатиот број зборуваат бачахон целталски и шпански јазик. Овој јазик го зборуваат околу 100.000 луѓе.
Класичен кички јазик

Класичен кички јазик — термин кој се користи за да се опише форма на јазик кој бил предок на денешниот кички јазик кој се зборувал во планинските предели на Гватемала во XVI век.
1 Наводи
:
Цутухилски јазик

Цутухилскиот е мајански јазик кој се зборува во Гватемала. Овој јазик е сличен со какчикелски јазик и со кичкиот. Денес има околу 50.000 луѓе кои го зборуваат јазикот, од кои повеќето се Цутухили.
1 Основни фрази
* colí - ''здраво''*''maltyoox'' - 'благодарам'
*''saqari'' - 'добро утро'
*''xqa'j q'iij'' - ''добар ден''*''xok aaq'a' '' - 'добра ноќ'
*''na'an'' - 'догледање'
*''jo' '' - 'ајде да одиме!'
*''utz aawach'' - 'како си?'
*''jee' '' - 'да'
*''mani' '' - 'не'
Западноцентрален кички јазик

Западноцентрален кички јазик е мајански јазик кој го зборуваат околу 250.000 луѓе во Гватемала. Понекогаш се смета како дијалект на кичкиот, бидејќи двата јазика се многу слични.
1 Наводи
* Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International.
en:West Central K'iche' language
Austrian Arrows

Tyrolean Airways - Tiroler Luftfahrt GesmbH е авиокомпанија со седиште во Инсбрук, Австрија. Член е на Austrian Airlines Group како и на Star Alliance, и го користи името Austrian Arrows во рамките на корпорацијата. Главна база е аеродромот во Инсбрук, со централа на аеродромот во Виена.
1 Историја
Авиокомпанијата беше создадена во 1978 година под името Aircraft Innsbruck од страна на Gernot Langes-Swarovski и Christian Schwemberger-Swarovski. Го посвои името Tyrolean Airlines кога започна со нормален сервис на 1 април 1980 година. Авиокомпанијата беше откупена од страна на Austrian Airlines во март 1998. Во 2003 година, компанијата беше реименувана во Austrian Arrows. Компанијатa брои околу 1600 вработени.
2 Одредишта
''Погледни опширно:'' Одредишта на Austrian Airlines
Austrian Arrows оперира на 6 одредишта во Австрија како и на 72 одредишта низ Европа.
3 Инциденти и несреќи
* На 26 февруари 2008 година, Фокер 100, кој оперираше на лет од Инсбрук до Лидс побара принудно слетување по откажувањето на работата на еден од моторите.
4 Флота
+ Tyrolean Airways Флота
Авион, Вкупно, Одредишта, Забелешки
Bombardier CRJ 200LR, 13, Кратки одредишта, Три CRJs ќе бидат заменети со Q400s.
Bombardier Dash 8 Q300, 12, Кратки и средни одредишта, Две постари Q300s ќе бидат заменети со еден Q400 и еден Fokker 100.
Bombardier Dash 8 Q400, 10, Кратки и средни одредишта
Fokker 100, 14, Кратки и средни одредишта
Fokker 70, 9, Кратки одредишта
Вкупно, 58
Аболиционизам

Аболиционизам (околу 1783-1888 г.) е движење за престанок на трговијата со робови и за еманципација на робовите во западна Европа и на американскиот континент. Во 1807 г. во САД и во британските колонии бил забранет увозот на робови од Африка. На британските Карипски Острови ропството било прекинато до 1838 г., како и во француските колонии 10 години подоцна. Сепак, во 11 држави на југот во САД ропството било општествена и економска институција. Американскиот аболиционизам работел под капата на хендикепот дека тој ја загрозува хармонијата на Северот и на Југот во Унијата, а, исто така, одел и против американскиот Устав, кој го оставил прашањето за ропството секоја посебна држава да го решава сама.
Во 1863 г. Линколн ја издал Прокламацијата за еманципација, со која се ослободуваат робовите во државите во Конфедерацијата; со 13 амандмани на американскиот Устав (1865 г.) се забранува ропството во целата земја. Во Јужна Америка ропството се укинувало до 1888 г.
Папуа (покраина)

Папуа (|Papua), порано: Иријан Џаја (''id'') — најголемата покраина на Индонезија која го опфаќа најголемиот дел на западната половина од островот Нова Гвинеја и околните острови (видете Западна Нова Гвинеја). Административен центар е градот Џајапура. Во 2003 г., западниот дел од покраината објавила посебна управа и покраина наречена Западна Папуа. Легалноста на таа објава била оспорена и тоа резултирало конфликт, кој во почетокот на 2007 г. е разрешен.
1 Поврзано
* Папуански јазици
* Западна Папуа
* Холандска Нова Гвинеја
Отиња

Отиња — река во источна Република Македонија што тече низ градот Штип. Низ градот има изградено широко корито (канал) за заштита од пороите т.е. од големите води кои надоаѓаат по пролетните и летните обилни дождови. Извира од местото викано Чепровка. Отиња е лева притока на реката Брегалница. Се влева во Брегалница под Исарот кај Ново Село.
1 Галерија
Венсенска Шума

Венсенската Шума (фр. ''Bois de Vincennes'') е парк во англиски стил во источниот дел на Париз. Паркот го носи името по градот Венсен кој се наоѓа во близина.
Оваа шума е дел од XII округ во Париз.
Подрачјето зафаќа површина од 9,947 км<sup>2</sup> (или 2,458 акри), што е речиси трипати пошироко од Централ Парк во Њујорк, и четири пати пошироко од Хајд Парк во Лондон.
1 Историја
Во минатото паркот бил ловиште за француските кралеви, а потоа, после Француската револуција станал место на кое се правеле воени вежби. Во јавен градски парк се претворил за време на Наполеон III во 1860.
Паркот официјално станал дел од градот Париз во 1929.
2 Знаменитости
На северниот крај на Венсенската Шума се наоѓа Венсенскиот замок, кој бил омиленото второ живеалиште на многу француски кралеви во 14-от век.
Шумата се користи денес и за спортски активности. Во источниот дел се наоѓаат Венсенскиот хиподром и велодром, а воедно и Францускиот институт за спорт и физичко образование.
Во западниот дел се наоѓа зоолошка градина.
2.1 Езера
На подрачјето на Венсенската Шума се простираат 4 езера, напојувани со вода од реката Марна:
*''Езерото Домезнил'', на запад, со површина од 12 хектари, на кое има два острова
*''Езерото Миним'', на североисток, со површина од 6 хектари и 3 острови
*''Езерото Сен-Манде'', на северозапад
*''Езерото Гравел'', на југозапад, со површина од 1 хектар.
Булоњска шума

Булоњска шума (фр. ''Bois de Boulogne'') — парк кој се наоѓа долж западната страна на XVI округ на Париз, близу до предградието Булоњ-Бијанкур.
Булоњската шума покрива површина од 8.459 км<sup>2</sup> (3.266 квадратни километри, or 2,090 акри), што е 2.5 пати пошироко од Централ Парк во Њујорк, и 3.3 пати пошироко од Хајд Парк во Лондон.
1 Историја
Шумата за првпат се споменува во пишан документ во 717 година. Шилдерик II ова земјиште и го дал на моќната Опатијата Сен-Дени, која основала голем број на манастири на ова подрачје. Филип Августус од свештениците на Сен-Дени го откупил поголемиот дел од земјата за да изгради ловиште. Во 1256 Изабела од Франција, сестрата на Свети Луј, го основала Лонгшам.
Во тек на Стогодишната војна, шумата била престојувалиште на крадци. Во 1416-1417 Војводата од Бургундија изгорел дел од шумата. Под власт на Луј XI, земјиштето, сега наречено Булоњска шума, одново било пошумено и низ него биле изградени два пата.
Подоцна Франсоа I во Булоњската шума го изградил Мадридскиот замок (завршен во 1526). Ловиштето било оградено со ѕидови за време на Анри II со осум порти за време на Анри IIIод Франција. Анри IV посадил 15000 дрва од типот црница, со надеж дека ќе поттикне развој на свилена индустрија. Неговата жена со која се развел, Маргарита од Валоа се повлекла во нејзиниот замок Шато-де-ла-Миет. Пилатр де Розие и маркизот од Арланд го извеле својот прв успешен лет со балон дизајниран од страна на браќата Монголфjе.
Во Шумата Грофот од Артоа, братот на Луј XVIго изградил замокот Шато де Багател.
Местото било претворено во парк од страна на Наполеон III во 1852, Биле создадени горното и долното езеро, поврзани со водопад. Помеѓу 1855 и 1858, бил изграден хиподромот Лонгшан на падината со истото име.
Булоњската шума официјално станува дел од Париз во 1929 и е дел од XVI округ.
Првата мото-трка (Парискиот Куп) тука се одржала после Втората светска војна.
2 Поврзано
* Шато де Багател
* Винсенска шума
* Булоњска шума: град во планинскиот либански регион (на арапски: Ghābat Būlūnyā), 33 километри од Бејрут.
3 Наводи
* in the Bois de Boulogne
* in the Bois de Boulogne
Сен-Луј (остров)

Островот Сен-Луј е еден од двата природни острова на реката Сена, во Париз, Франција (другиот природен остров е Ил-де-ла-Сите, додека Островот на лебедите - Ил-де-Сињ е вештачки). Островот е наречен по кралот Луј IX од Франција (Кралот Свети Луј или на француски Сен Луј).
Островот е поврзан со останатиот дел на Париз со мостови. Порано се користел како складиште сè додека не бил урбанизиран во 17-от век за време на владеењето на кралевите Анри IV и Луј XIII. Тој претставува мирна оаза среде бучниот париски центар. Има 2 автобуски станици и нема метро станица. Поголемиот дел е наменет за живеење, но има и неколку ресторани, продавници, кафулиња како и една голема црква, црквата Сен-Луј на островот.
1 Мостови
* Мостот Сен-Луј од Ил де-ла Сите;
* Мостот де ла Турнел од Левиот брег;
* Мостот Луј-Филип Десниот брег;
* Мостот Мари од Десниот брег;
* Мостот Сили од Десниот и Левиот брег.
2 Библиографија
* : "Island in the Seine", pp. 10-17
3 Поврзано
* Бертијон
* Ламбертски дом
Вриндавана

Вриндаван е свет град во Индија, каде што по преданието се родил Кришна, еден од осумте аватари на Вишну. Градот има повеќе од 5000 храмови, и се спомнува во Ведите како стар неколку илјади години.
Административна поделба на Индонезија

Република Индонезија е поделена на покраини (''provinsi''). Покраините се сочинети од намесништва (''kabupaten'') и градови (''kota''). Покраините, намесништвата и градовите имаат свои локални управи и собраниски тела.
1 Покраини
Покраините (''provinsi'' или ''propinsi'') се највисоката локална административна поделба на Индонезија. Секока покраина има своја локална управа, предводена од управник и има сопствено правно тело. Управникот и членовите на локалните управи се избираат на секои четири години.
Индонезија е составена од 38 покраини, 9 имаат специјален статус.
Покраините официјално се групирани во 7 географски единици.
2 Окрузи
Окрузите (''kecamatan'') се единици на намесништвата (''kabupaten'') или градовите (''kota''). Окрузите се поделени на административни села и градски населби (kelurahan).
3 Села
Селото (''desa'') е најниското управувачко ниво на државната администрација на Индонезија. Тоа би можело да биде едно село или келурахан (''kelurahan''). Селото е предводено од месен челник ''(kepala desa)'', кој се избира со народно гласање. Келураханот е предводен од лурах (''lurah''). Селото е неадминистративно поделено во месните заедници кои управуваат со одреден број на домаќинства. Во Ачех, административниот поим село се нарекува гампонг (''gampong'').
4 Поврзано
* Географија на Индонезија
* Демографија на Индонезија
* Градови во Индонезија
Вишну

Вишну (|विष्णु, IAST: '''') — хиндуистички бог со улога на одржувач и еден од тројството во хиндуизмот, покрај Брахма (творецот) и Шива (уништувачот). Ова е претседавачко божество на одликата на сатва или доблест која е најчиста од останатите одлики на материјалната природа како што се страст и незнаење. Има најмногу обожувачи во споредба со Брахма и Шива, и неговото престојувалиште се нарекува Ваикунтха.
ХЕ „Чебрен“

Преградното место Чебрен се наоѓа на Црна Река, оддалечено 81 км низводно од нејзиното устие во Вардар, во близина на с. Манастир, а околу 7 км возводно од Расимбегов Мост, во клисурниот дел на Црна Река.
На овој потег веќе е изградена ХЕ Тиквеш со нормална кота на акумулацијата 265,00 м.н.в., додека за останатиот клисурен дел на Црна Река анализирани се повеќе варијантни решенија за нејзино енергетско искористување, при што во претходната студиска фаза на проектирање, усвоено е да се изградат две прибрански хидроелектрани со значаен акумулационен простор и тоа: ХЕ Галиште со нормална кота на акумулацијата 392,00 м.н.в. и ХЕ Чебрен со кота на акумулацијата 565,00 м.н.в.
Самото преградно место на ХЕ Чебрен претставува најтесен дел на речното корито на Црна Река во близина на с. Манастир со погодни топографски, геолошки и геотехнички одлики што овозможуваат изградба на висока брана - 192,50 м и формирање на акумулација со волумен од 915 милиони м3.
Дел од овој волумен до кота 515,00 м.н.в како минимално ниво ќе биде корисна запремина од 555.000.000 метри вода или 60% од вкупната акумулација, со што е можно да се изврши повеќегодишно регулирање на природните протоци на Црна река.
ХЕ Чебрен е сместена блиску до браната на брегот од реката, со разводна постројка блиску до машинската зграда. Во електраната ќе се вградат три реверзибилни агрегати со 110,85 MW инсталирана моЌност по агрегат во турбински режим и 115,78 MW инсталирана моЌност по агрегат во пумпен режим.
Врската со електроенергетскиот систем ќе биде преку 400 kV далновод и 400/110 kV трафостаница „Мариово”.
Alitalia

Alitalia — Compagnia Aerea Italiana S.p.A. е италијанска авиокомпанија, која се изроди со спојување на веќе пропаднатата Alitalia-Linee Aeree Italiane и Air One.
Со седиште во Рим, оперира на 24 домашни и 66 меѓународни одредишта. Alitalia е на 19 место во светот по бројот на авиони. Централен аеродром е аеродромот Леонардо Да Винчи во Рим.
1 Историја
На 26 август 2008 година, група од италијански претприемачи и Intesa Sanpaolo, една од најголемите италијански банки, ја основаа "Compagnia Aerea Italiana s.r.l.", со намера да го откупат врендот и сопственичкиот пакет на ""Alitalia - Linee Aeree Italiane s.p.a." и да ги спојат со приватната авиокомпанија Air One, втората најголема Италијанска авиокомпанија.
Compagnia Aerea Italiana, конзорциум од Италијански инвеститори, презентираше понуда од €1,100 милиони до извршниот директор на Алиталија на 30 октомври 2008 година. Италијанската влада и извршниот директор се согласија на понудената цена, со што Алиталија доби нов сопственик.
Алиталија продаде 25% од сопственичкиот пакет на групацијата AirFrance-KLM за сума од 323 милиони евра на 12 јануари 2009.
2 Одредишта
Погледни опширно, Одредишта на Alitalia.
3 Флота
Флотата на Alitalia се состои од следниве воздухоплови:
+ Alitalia Fleet
Авион, Вкупно, Патници (Magnifica*/Економска), Одредишта, Забелешки, Боја
Airbus A319, 12, 126, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Alitalia
Airbus A320-214, 11, 153, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Alitalia
Airbus A320-216, 31 (60 нарачки), 159 (12/147), ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Испорачани: 2009-2010Заменува: McDonnell Douglas MD-82, 26 - Air One livery5 - Alitalia
Airbus A321-112, 23, 187, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Alitalia
Airbus A330-202, 2 (12 нарачки)(8 опции), 239 (38/201), ''Интернационални одредишта на долги патеки'' Чикаго, Бостон, Њујорк, Њуарк, Заменува: Boeing 767-300ER, Air One
Boeing 737-300, 4, 148, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Авион за замена: Airbus A320, Air One
Boeing 737-400, 14, 162, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Авион за замена: Airbus A320, Air One
Boeing 767-300ER, 6, 214 (25/189), ''Интернационални одредишта на долги патеки'' Акра, Бостон, Каракас, Чикаго, Лагос, Њујорк, Торонто, Авион за замена: Airbus A330-202, Alitalia
Boeing 777-200ER, 10, 291 (42/249), ''Интернационални одредишта на долги патеки'' Буенос Аирес, Мајами, Осака Саун Пауло, Токио, Alitalia
Bombardier CRJ 900, 10, 90, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Air One CityLiner
Embraer ERJ-170, 6, 72, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Alitalia Express
McDonnell Douglas MD-82, 23, 141 164, ''Домашни/меѓународни кратки и средни одредишта'', Ќе се исклучи од сообраќајАвион за замена: Airbus A320, Alitalia
<sup> *Magnifica е името на Бизнис класата понудена на меѓународните летови на средни и далечни одредишта</sup>
Конецгорје

, Местоположба
Население:, 115 (2010)
Надморска висина:, 22 m
Поштенски број:, 164581
Часовен појас:, UTC + 3 (Лето: UTC + 4)
Конецгорjе (|Конецгорье (Конец гор)) се мали села, во Осиново, во Виноградовскиот реон, на Архангелската област, Русија, околу 337,5 км од Архангелск. Околу Конецгорjе тече реката Северна Двина и Варенга. Езера во Конецгорjе: Лигозеро, Шабозеро, Алиш, Мулозеро и Клоновско езеро на реке Нондрус.
Климата во Конецгорjе е континентална со топли лета и многу ладни зими. На лето температурите достигнуваат и над 25-30 °C, а зиме паѓаат и под -35 °C.
Денес во Конецгорjе живеат над 115 жители (2010).
Суматра

Суматра (индонезиски: ''Sumatera'') е индонезиски остров, еден од Големите Сундски Острови. Со површина од 470.000 км<sup>2</sup> Суматра е шести остров по големина во светот. Има 40 милиони жители кои зборуваат на 52 различни јазици. Најмногу имаат малајско потекло. Околу 80% од населението се муслимани, а 18% христијани.
Островот се простира 1.700 километри во правец северозапад-југоисток и широк е до 370 километри. Екваторот поминува низ средината на островот. Планината Керинчи е највисокиот врв на Суматра (3.805 метри). Суматра е позната по интензивната вулканска активност, поради што земјата е многу плодна, а пејзажите се спектакуларни. Источната половина на островот е рамничарска. Околу 40 километри од јужниот брег на Суматра, од другата страна на Сундскиот Проток, се наоѓа островот Јава. Борнео е оддалечен 600 километри, додека Малајскиот Полуостров на североисток е одвоен со Малачкиот Проток. На околу 200-1000 километри северозападно од Суматра лежат групата на острови Андамани и Никобари.
Цунами со височина од 15 метри, произлезено од земјотрес со јачина од 9 степени според рихтеровата скали, го погодил островот на 26 декември 2004. Западниот брег, особено покраината Ачех била катастрофално погодена и разрушена. Имало повеќе од 200.000 мртви.
На Суматра се наоѓаат значајни извори на нафта. Се експлоатира јаглен, злато, боксит и цинк. Од земјоделските производи значајни се каучукот, биберот, кафето, палминото масло и тутунот.
1 Природа
На Суматра живеат 201 вид на цицачи и 580 видови на птици. На островот има 9 ендемски видови на цицачи и уште 14 на околните острови. Од тие видови највеќе се истакнуваат: суматрански тигар, суматрански орангутан, суматрански носорог, суматрански слон, малајски тапир, овошен лилјак и други. Има и 17 ендемски растителни видови (најголемиот цвет на светот: ''Rafflesia arnoldii'').
На островот постојат 10 национални паркови од кои три припаѓаат на списокот на Светското културно наследство.
2 Покраини
Суматра е поделена на 10 покраини, од кои само Ачех има статус на посебен регион.
* Ачех (северозапад), главен град Банда Ачех
* Бангка Белитунг (2 острова во близина на Борнео), Панкалпинанг
* Бенкулу (јужен брег), Бенкулу
* Џамби (центар-исток), Џамби
* Лампунг (југоисток), Бандар Лампунг
* Ријау Кепулауан (Ријау Острови), Танџунгпинанг
* Ријау (центар), Пеканбару
* Суматера Барат (средина на западниот брег), Паданг
* Суматера Суматан (југоисток), Палембанг
* Суматера Утара (северозапад), Медан
3 Суматра како мотив во уметноста
* „Суматра“ — песна на српскиот писател Милош Црњански.
Ачех

Ачех (|Aceh, официјално ''Nanggröe Aceh Darussalam)'' — специјална територија (''daerah istimewa'') на Индонезија. Сместена е на северниот дел од островот Суматра. Според пописот од 2000 во Ачех живеат 3.930.000 жители, од кои најголем сел се домородните Ачеси (50,32%), па следуваат Јаванци (15,87%), Гајо (11,46%), Аласи (3,89%), Сингкили (2,55%), Симеулу (2,47%), Батаци (2,26%), Минангкабау (1,09%) и други (9,5%).
Главен град е Банда Ачех.
1 Административна поделба
Во рамките на Индонезија, Ачех не се води како покраина, туку како специјална територија (''daerah istimewa''). Административните работи во Ачех се независни од централната власт во Џакарта.
Административно, провинцијата е поделена на 18 намесништва (''kabupaten'') и 5 градови (''kota'').
2 Цунами во 2004
Западниот брег на Ачех, вклучувајќи ги градовите Банда Ачех, Каланг, и Меулабох, на 26 декември 2004 беа погодени од силен земјотрес што резултирал со страшни удари на цунами. Само во Ачех загинале околу 230.000 луѓе, а околу 500.000 останале без своите домови. Вкупнит број на неселението пред ударот на цунамито изнесувал 4.271.000 (2004), додека на 15 септември 2005 изнесувал 4.031.589.
Бојан Шоптрајанов

Бојан Шоптрајанов, академик и доктор на науки, (26 јануари 1937, Чачак ― Скопје, 10 август 2024) ― македонски хемичар, одговорен за многу резултати на планот на развојот и афирмацијата на хемиската наука во Македонија и во светот, како и на унапредувањето и на осовременувањето на образованието од областа на хемијата во Македонија. Тој е автор на околу 202 научни трудови кои се печатени главно во меѓународни списанија и на 15 учебници и учебни помагала (вкупно 43 библиографски учебникарски единици) за средно образование, а имал 40-годишно искуство на континуирано образовање на високообразовни кадри.
Шоптрајанов од 1996 е редовен член на Македонската академија на науките и уметностите, а во 2007 стана еден од нејзините потпретседатели откако беше меѓу најсериозните кандидати за нејзин претседател.
Добитник е на голем број на награди и признанија, меѓу кои се вклучуваат ''Златна плакета и признание'' (1986) од движењето „''Наука на младите''“ на Југославија; „''Томазиусов медал''“ (1987) од Универзитетот во Хале (Германија), ''Повелба на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“'' (2003), награда „''11 октомври''“ (2005) и многу други.
ЖС „Кукуричани“

Железничка станица „Кукуричани“ — железничка станица во ,месноста на некогашното село Кукуричани, Општина Неготино, на железничкиот коридор 10 во јужниот дел на земјата.
ЖС Кукуричани е железничка станица и железничка крстосница на меѓународната железничка пруга Скопје - Гевгелија - Солун. Со изградбата на железничката пруга Скопје - Солун во 1873 година, во месноста Кукуричани е изградена железничка станица. Железничката станица Кукуричани, која се наоѓа веднаш на десниот брег на реката Вардар, помеѓу железничките станици Градско и Криволак, односно помеѓу железничките стојалишта Стоби и Црвени Брегови е во функција сè до денес и е најчесто одредиште на риболовците од цела Македонија. Од главната станица Скопје е оддалечена 89,1 километри.
1 Галерија
ЖС „Ѓорче Петров“

Железничката станица „Ѓорче Петров“ — железничка станица во Република Македонија. Се наоѓа во северозападниот дел на Скопската Котлина веднаш од десната страна на реката Лепенец помеѓу селото Бардовци и населбите Ѓорче Петров, Даме Груев (Геге) и фабриката „Карпош“. Железничката станица Ѓорче Петров е оддалечена 14,2 километри од главната централна железничка станица Скопје и претставува железничка крстосница за пругите кон Кичево и Косово. Станицата е трета постојка и втора железничка станица на пругите кон Кичево и Косово и воедно една од 5-те железнички станици во потесното градско подрачје на Скопје. Пругата и колосеците на железничката станица Ѓорче Петров не се електрифицирани. На железничката станица Ѓорче Петров, сообраќаат и застануваат патничките возови кои одат за Кичево и Приштина (Косово).
1 Возен ред
*
2 Наводи
Жаброноги

Жаброноги — група на примитивни и првенствено слатководни ракови. Постојат преку 900 познати видови. Неколку од нив се добро познати, вклучувајќи ја ''Artemia'' и ''Daphnia'', бидејќи и двете се одгледуваат како аквариумска храна или се користат во научни цели. Иако името ''Branchiopoda'' е слично по звучност и пишување на ''Brachiopoda'' (раменоноги), овие две групи на животни не треба да се мешаат.
Во постарите класификации, надредот ''Diplostraca'' се состоел од двата реда − ''Conchostraca'' и ''Cladocera''. Меѓутоа, според поновите истражувања, овие редови би можеле да се вештачки, бидејќи некои од нивните членови имаат парафилетско потекло во рамките на ''Diplostraca''. Поради ова, редот ''Conchostraca'' повеќе не е во употреба.
Иако неколку видови на водни болви се адаптирале за живот во море, овие ракови се претежно слатководни. Најстариот познат вид (фосил) е стар 500 милиони години и се нарекува ''Rehbachiella kinnekullensis''. За бесчерупкарите (''Anostraca'') исто така се смета дека се едни од најпримитивните членови на оваа класа. Заедничка одлика за жаброногите е вентралната хранителна бразда, која се користи за суспензија и филтерно исхранување. Струењето на водата во оваа бразда, кое има респираторна и нутритивна улога кај повеќето видови, се предизвикува со треперењето на неколку пара неспецијализирани екстремитети. Ова се смета за најпримитивниот начин на живот помеѓу раковите.
1 Основни одлики
Својствена одлика за жаброногите е присуството на зарамнети листовидни стомачни телесни додатоци (екстремитети) за кои се прикачени жабрите (оттука името). Овие додатоци имаат и влакненца за филтрирање на храната од водата, а кај некои групи се користат при пливањето. Меѓутоа, кај многу жаброноги ракови, пропулзијата низ водата доаѓа од долгиот втор пар на антени.
Бројот на градните сегменти варира од вид до вид.
Градбата на репродуктивниот, нервниот и циркулаторниот систем е примитивна во споредба со другите ракови. Некои жаброноги поседуваат мала количина на хемоглобин во својата крв, но ова зависи од количината на кислород во водата, така што респираторниот пигмент исчезнува кога животното е сместено во добро оксигенирана вода, а се враќа во стоечка вода. Срцето е цевчесто или вреќесто, додека аортата е единствениот крвен сад. Крвта циркулира слободно низ телото. Азотните екскрети се излачуваат преку магзиларните жлезди.
Речиси сите жаброноги се слободноживеачки, иако постојат и неколку ектопаразитски видови.
Женката ги носи со себе своите јајца некое време по оплодувањето, и тоа обично под карапаксот или во торбичка која потекнува од матката. Јајцата се изведуваат во малечки верзии на возрасната единка, без слободноживеачки ларвен стадиум. Некои видови се делумно или целосно партеногенетски.
Thaliacea

Thaliacea претставува класа на морски животни од поттипот на плаштарите. За разлика од нивните седентарни роднини асцидии, талиацеите се слободни во текот на целиот животен циклус. Постојат три реда на талиацеи: Pyrosomida, Doliolida и Salpida. Пирозомите се колонијални форми од ситни зооиди наредени околу една централна комора наречена клоака. Со испуштањето на водата од страна на зооидите, движењето на водата полека ја пропелира пирозомата низ морето. Долиолидите и салпите поминуваат низ солитарен и колонијален стадиум. Колониите од салпи можат да достигнат и неколку метри во должина. Долиолидите и салпите зависат од мускулната работа за да се пропелираат низ околната морска вода (за разлика од пирозомите). Сите талиацеи се исхрануваат по пат на филтрирање на водата. Тие имаат буревидно тело преку кои ја испумпуваат водата, со што екстрахираат кислород и хранливи материи.
1 Талиацеите и јаглеродниот циклус
Талиацеите се состојат од околу 30% јаглерод. Според ова, нивните густи тела потонуваат на дното од океаните кога ќе изумрат, и ова може да е еден од клучните моменти во светскиот јаглероден циклус.