Џиба

''Џиба'', првично се однесувало на надворешна облека, наметка или палто, е долг мантил што го носеле муслиманските мажи. За време на Махдистичкото владеење во Судан кон крајот на 19 век, тоа била облеката што ја носеле следбениците на Махди. Мухамед Ахмад се прогласил за наследник на исламскиот пророк Мухамед, во 1881 година. Тој ги поттикнал своите следбеници да се приклучеле на џихад против турско-египетскиот Судан.
Махди наредил сите негови следбеници да носеле крпена ''џиба'', верзија на облеката што ја носеле суфиските просјаци, што ја симболизирала посветеноста на носителот на религиозен начин на живот. Аскетската симболика на крпената облека била соодветна за целта на махдистите да ги врателе строгите исламски стандарди во Судан, за кои сметале дека биле расипани со назначувањето на европски и американски христијани на позиции на моќ од страна на отоманско-египетската влада.
1 Позадина
1.1 Суфизам
Крпената ''џиба'' што ја носеле ''Ансарите'' во битка била верзија на облеката што ја носеле суфиските просјаци. И покрај нејзиниот искинат изглед, носењето таква облека било чест заработена дури откако суфискиот иницијатор ќе завршел три години учење и дисциплина. Тие често биле изработувани и давани на суфиските почетници од нивните господари, откако ќе се сметале за подготвени да прифатат живот на аскетизам. Како што оваа облека се кинела и се трошела, таа се поправала со крпеници, наместо да се заменува. На Мухамед Ахмад му била дадена крпена облека по завршувањето на неговиот суфиски почеток во 1868 година. Откако се прогласил за Махди во 1881 година, тој наредил сите ''Ансари'' да носат слична облека.
1.2 Адаптација
Махдистичкото верување имало два главни постулати:отфрлањето на световноста и посветеност на џихадот (светата војна) која била објавена од Махди. Овие две вредности биле рефлектирани во дизајнот на ''џибата'', која симболизирала и посветеност на религиозен начин на живот и, како што напредувала војната, започнала да го означува воениот чин и поделбата на носителот. Правилото дека сите следбеници на Махди морало да носеле ''џиба'' имало предност во отстранувањето на традиционалните визуелни маркери кои ги разликувале потенцијално расцепканите племиња, со што се наметнувало единство и кохезија меѓу неговите сили.
Дизајнот на ''џибата'' станал милитаризиран на различни начини. Во споредба со асиметричната и искината ''мурака'', махдистичката ''џиба'' станувала сè постилизирана и симетрична. Се појавиле два вида ''џиба'': ''џиба'' што ја носеле махдистичките обични војници била едноставна по дизајн, со крпеници обично ограничени на црвена и сина боја.''Џиба'' што ја носеле воените водачи генерално била подетална, стилизирана и во светли бои. Честопати била украсена со свиткана крпеница/џеб на градите и вез за да се нагласи деколтето на облеката. Светлите бои и деталниот дизајн на овие облеки значеле дека тие биле појасно видливи за време на битката.
По падот на Махдија, ''џиба'' од стилот што го носеле махдистичките водачи во битка, генерално ја носеле махдистите во формални пригоди. Домаќинот на Музејот на куќата на Халифата во Омдурман бил фотографиран како носел една од овие ''џиба'' во 1936 година.
2 Продукција и различни стилови
Облеката што ја носеле суфиите традиционално била изработена од волна, од која суфиите го добивале своето име. Сепак, ''џибата'' што ја носеле следбениците на Махди била направена од груб памук наречен ''дамур''. Производството на памук го вршеле речиси исклучиво жените од Махдија. Жените го пределе конецот и го ткаеле во ткаенина на разбои. Потоа, ткаенината била сечена и шиена за да се направило проширената здолниште и долгите ракави на ''џибата''. Конечно, на облеката биле нанесувани крпеници. Крпениците исто така генерално биле изработени од памук. Сепак, по победата на Махдистите во опсадата на Картум, залихите од волна биле земени од градските урнатини и голем дел од оваа ткаенина била искористена за изработка и поправка на крпеници. Парчиња од непријателски униформи спасени од бојните полиња биле користени и за крпење на облеката. Иако жените од Махдија го извршувале поголемиот дел од производството, европските затвореници повремено биле вклучени во процесот на изработка.
Во колекцијата на Музејот на кеј Бранли во Париз, има ''џиба'' со црвени и црни везени лепенки и натпис под пазувите на кој пишувало „Оваа туника треба да се носи со гордост и мудрост“.
3 Дипломатија
Освен што имало воено и религиозно значење, текстилот одигра дипломатска, иако неуспешна улога во конфликтите за време на Махдистичката војна. Махди и генералниот гувернер на Судан, Чарлс Џорџ Гордон, си испраќале подароците во облека еден на друг, надевајќи се дека ќе го охрабрат својот противник да се повлече. Гордон му испратил турски фес и црвена честна облека на Махди. Сепак, наместо да се смири, Махди ги сметал богатите текстили за навреда на неговите вредности на аскетизам. За возврат, му испратил на Гордон „крпена домашно предена туника“, што била „облеката која што ја сакаме за себе и за нашите сопатници кои го посакуваат идниот свет“. Тој се надевал дека Гордон ќе ја облече ''џибата'' и ќе се преобратил во ислам.
4 Ограбени џиби
Махдиската држава била основана во 1885 година по опсадата на Картум. Махди починал кратко по оваа победа и бил наследен од Халифа Абдулахи. Државата Махдија продолжила под негово владеење до 1898 година, кога англо-египетските сили предводени од Лорд Киченер имале убедлива победа против махдистите сили во битката кај Омдурман.
Многу ''џиби'' биле собрани од бојните полиња на англо-египетските победи како Омдурман, Атбара и Тушка. Тие биле однесени во Британија како воени трофеи, а многу од нив сега се чувале во културни институции низ Велика Британија. Рудолф Карл фон Слатин, поранешен затвореник на махдистичките сили, бил ослободен во 1895 година и подоцна бил фотографиран стилизиран како војник ''од Ансар'', носејќи крпена ''џиба'', која можеби била ограбена од неодамнешно бојно поле.
5 Прием
Во својата илустрирана книга ''„Регионални народни носии на Судан“,'' Гриселда Ел Таиб пишувала за различните стилови на ''џиби'' зачувани во Музејот на куќата на Калифа во Омдурман.
Од мај до август 2021 година, Кралскиот музеј на инженери во Велика Британија ја претставил изложбата „Воспоставување африкански врски:Судан и Махдија“. Оваа изложба ја истражувала историјата на периодот Мадја во Судан, потпирајќи се на единствената колекција на музејот од судански артефакти, документи и фотографии. Во Британија, опсадата на Картум и смртта на генералот Чарлс Гордон од Кралските инженери што следеле се најпознатите епизоди во оваа историја. Сепак, оваа изложба имало за цел да ја истражи Махдија на поцелосен начин:гледајќи ја отоманско-египетската колонизација на Судан на која таа ѝ ставила крај; на религиозниот и општествениот живот под Махдија; и како таа завршила со британската инвазија од 1898 година.
6 Дополнителна литература
*