Квартар

Квартар е најмладиот геолошки период од кенозоиската ера во геолошката временска скала како што е дефинирано од страна на Меѓународната комисија за стратиграфија. Овој период започнал со крајот на ерата на Плиоценот, односно со крајот на неогенот (период) пред 2,588 ± 0,005 милиони години и продолжува и денес. Во рамките на квартарот се издвојуваат две геолошки епохи: плеистоценот, од пред 2,588 милиони години до пред 11,7 илјади години и холоценот од пред 11,7 години, при што холоценот продолжува до ден-денес.
Името квартарот (што значи четврто) за првпат се употребило во 1829 година, истражувајќи седиментот во сливот на реката Сена, Франција и во 1839 година. Лејл го воведува името плеистоцен. Германските научници ги користеле термините дилувиум и алувиум. Во 1922 година П. Павлов го воведува поимот антропоген. Неформалниот термин „доцен квартар“ се однесува на последните 0,5-1,0 милиони години.
Квартарниот период обично се дефинира со цикличен раст и распаѓање на континенталните ледени плочи поврзани со циклусите на Миланковиќ придружни од климатски и еколошки промени што се случиле.
1 Појава на човекот
Ова е време кога се појавуваат предците на денешните луѓе. (Се смета дека за време на терциерот, пред околу 50 милиони години, се појавил адапис, 40-35 милиони - некролемур, 35-30 милиони - бранисела, а Австралопитет се појавил во ерата на Плиоценот)
* За време на долниот плеистоцен (помеѓу 1,87 милиони години и 730 000 година) се јавува Хомо хабилис, проследено со Хомо еректус.
* За време на средниот плеистоцен (730.000-128.000) архаичен Хомо сапиенс .
* Хомо неандерталезис датира од горниот плеистоцен (околу 100 000 година).
*Хомо сапиенс сапиенс (најблизок до денешниот човек) се јавува пред околу 40 000 години.
2 Датирање
Постојат неколку методи за датирањето на кватернерот:
* утврдување на односот на кислород изотоп на фосилни лушпи ( фораминифера, коколитофорити . . . )
* K40 / A40 радиометриски метод ( калиум / аргон ), добро за датирање од раниот плеистоцен до 200.000 години. Постои празнина за периодот од пред 200 000 години до пред 40 000 години.
* јаглерод изотоп метод C-14 (органски супстанции, до 40 000 години)
3 Животот за време на квартарот
3.1 Кватернерна флора
Ледничка (борна) флора - мочуришна вегетација на тундрата, на надморска височина, цветни грмушки чело со „бореалната роза“ ( |Dryas octopetala ), поларна врба ( |Salix polaris ) и бреза ( |Betula nana ) Јужно од тундрата се моховисните и тревни степи, а уште појужно - шумскиот појас. Топлите терцијарни реликти после ледениот период биле зачувани на југот на Кавказ: |Rhododendron laponicum растат во тропската Сиера Невада и североисточниот регион на Црното Море. Во Алпите во Средна Европа се до пред околу 100.000 години.
3.2 Квартерна фауна
Мал е бројот на морски мекотели кои изумираат во квартарот. Некои видови ја промениле својата географската дистрибуција, на пр. |Corbicula fluminalis на крајот на средниот плеистоцен (пред околу 128 000 години), се повлекуваат од Европа преку Дунав до Каспискиот басен.
Цицачи:
* шумски слон со вистински мешунки - |Palaeoloxodon , (128,000 / 100,000)
* степски слон ( |Mammuthus trogontherii )
* мерков носорог ( |Rhinoceros mercni )
* тур или праговече ( |Bos primigenius )
* коњи ( |Equidae )
Претставници на ладна клима:
* лунасти носорог ( |Coelodonta antiquitatis )
* ирвас ( |Rangifer tarandus )
* бизон ( |Bison priscus )
Пештерни цицачи:
* пештерска мечка ( |Ursus spelaeus )
* пештерски лав ( |Panthera spelaea )
*пештерска хиена ( |Crocuta spelaea )
4 Поврзано
* Палеолит