Бела чао

Бела чао (Bella chao), „Збогум убавице“, е италијанска партизанска песна која потекнува од времето на италијанската граѓанска војна. Низ светот се користи како химна на слободата и отпорот.
1 Историја
Песната „Бела чао“ била пеена од анти-фашистичкото движење на отпорот во Италија меѓу 1943 и 1945 година. Авторот на стиховите не е познат, а музиката и духот на песната се врз основа на народната песна што ја пееле работници покрај реката По на почеток на 20 век – „Само што станав утрово“ („Alla mattina appena alzata“). Една верзија на оваа песна е снимена од италијанската народна пејачка Џована Дафини од 1962 година. Останатите слични верзии на песните што претходеле на „Бела чао“ се појавувале со текот на годините. Првата верзија најверојатно е компонирана кон крајот на 19 век. Првата пишана верзија датира од 1906 година, и доаѓа од Верчели, Пиемонт.
2 Меѓународни верзии
После италијанската верзија, оваа песна е снимена на многу јазици од различни изведувачи, меѓу кои и бретонски, каталонски, кинески, хрватски, дански, англиски, есперанто, фински, германски, унгарски, јапонски, курдиш, норвешки, руски, српски, словенечки, шпански, тагалог, телугу, таи, тибетски, турски и украински.
*Азербејџанскиот пејач Муслим Магомајев ја изведувал оваа песна и тврдел дека е омилена песна на Брежњев.*Верзија на оваа песна е снимена од панк групата „Дог фејсд херманс“ (Dog Faced Hermans) издадена на нивниот албум „Секојдневна времеска бомба“ (''Every Day Time Bomb'').
*Бившата панк рок група од Југославија КУД Идиоти, а подоцна и Гоблини имаат снимена верзија на песната.
*Унгарската панк рок група „Аурора“ ја изведува оваа песна.
*Филк музичарот Лесли Фиш има изведено неколку верзии на песната, а една од нив може да се најде на албумот „Чадена риба“ (''Smoked Fish'').
*Пејачот Ману Чао има снимена верзија на песнава.
*Курдскиот пејач Циван Хако ја вклучил оваа песна во албумот ''Çaw Bella'' од 1989 година.* Турската група „Груп Јорум“ (Grup Yorum) снимиле турски превод на песнава во нивниот албум од 1987 година.
* Турската група „Бандиста“ (Bandista) снимиле турска верзија на песнава, („Hoşçakal“), за нивниот албум од 2001 година (''Daima!'').* Босанскиот музичар Горан Бреговиќ има верзија на песнава во албумот „Шампањ за Циганите“ (''Champagne for Gypsies'') (2012).* Германско фолклорно дуо (Zupfgeigenhansel) има снимено слободна верзија на песната во нивниот албум од 1982 година (''Miteinander'') во која, наместо опејување на смртта на партизанот, го отсликуваат како анти-херој кој е исплашен и ја презира војната, но не гледа друг избор.* Финската група Ристетит (Riistetyt) има снимена верзија на песнава.
Како химна на слободата која е позната низ светот, често се изведува на разни настани, како на пример студентските протести во Англија од 2010 година, потоа во 2011 година на настанот Окупирајте го Вол Стрит во Њујорк, во текот на протестите во Турција од 2013–2014 година, во текот на закопот на жртвите од инцидентот во Шарли Ебдо во Париз (јануари 2015), во Грција во 2015 година при политичката кампања на Коалиција на радикалната левица (SYRIZA) и во Сирија од страна на Курдите.
3 Текстот на песната
На италијански, На македонски, Препев на македонски
Bella ciao, Збогум убавице, Мила знај
Una mattina mi son svegliato,, Едно утро се разбудив,, Во мрачно утро, во зора рана