procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Линезолид

Линезолид (трговско име ''Zyvoxid'') е антибиотик и спаѓа во групата на оксазолидинони, една од најновите групи на антибиотици достапни.
Линезолид се користи исклучително како резервен антибиотик.
1 Фармакологија
1.1 Механизам на дејство
Линезолид ја спречува синтезата на белковини кај бактеријата преку уникатен механизам. Линезолид се врзува за 23S рибозомалната РНК, која е дел од 50S-рибозомалниот комплекс и со тоа го спречува формирањето на 70S иницијаторен комплекс, кој е важен за отпочнување на транслацијата (синтезата на белковини). Линезолид е исто така реверзибилен, неселективен инхибитор на ензимот моноаминооксидаза (МАО-инхибитор).
1.2 Примена и спектар на дејство
Кај инфекциите предизвикани од грам-позитивни бактерии, линезолид брзо станал многу важен нов резервен антибиотик. Линезолид е единствениот интравенски и орално достапен антибиотик ефикасен против МРСА. Покрај стандардниот антибиотик за МРСА, ванкомицин, кој беше воведен пред неколку децении, линезолид денес има важна улога особено кај тешки болнички инфекции со МРСА и кај мултирезистентната тубрекулоза.
*''Осетливи бактерии кон линезолид:'' стафилококи, вклучително и S. aureus вклучувајќи и соеви отпорни на метицилин (МРСА), ентерококи, вклучително и ванкомицин-резистентни ентерококи (ВРЕ), стрептококи вклулително и соеви отпорни на пеницилин.
*''Клиничка употреба:''** пневмонија стекната во болнички услови или во заедницата, како и
** тешки инфекции на кожата и меките ткива (во случај утврдена осетливост на грам-позитивниот патоген кон линезолид).
1.3 Несакани ефекти
Несакани ефекти се супресија на коскената срцевина, а со тоа и тромбоцитопенија, анемија, неутропенија. Пријавени се и главоболки и гастроинтестинални иритации.
1.4 Интеракции
Линезолид го зголемува нивото на серотонин во централниот нервен систем со инхибиција на ензимот моноамин оксидаза (МАО). Како резултат на тоа, истовремена апликација на линезолид со други лекови кои го зголемуваат нивото на серотонин, на пример антидепресивни лекови од СИРС-тип, може да доведе до животозагрозувачки серотонин синдром.
1.5 Фармакокинетика
Линезолид може да се администрира интравенски или орално без прилагодување на дозата и независно од земањето оброк. Линезолид е 100% биорасположлив. При орална андминистрација со препорачаното дозирање максималното плазма ниво после 1 до 2 часа изнесува над инхибиторната концентрација за најважните грам-позитивни патогени. Полуживотот е околу 5 часови.
2 Наводи
Амиодарон

Амиодарон е антиаритмичен лек кој се користи во третман на кардијална дисритмија. Тука спаѓаат вентрикуларна тахикардија (VT), вентрикуларна фибрилација (VF), како и атријална фибрилација и пароксизмална суправентрикуларна тахикардија. Доказите за негова ефикасност при кардијален застој се слаби. Може да се зема преку уста, интравенски, или интраосеално. Кога се користи преку уста може да бидат потребни неколку недели за да се постигнат неговите ефекти.
Албендазол

Албендазол е супстанца од групата на бензимидазол карбамат, кој се користи како антихелминтик (лек против црви). Најмногу се да се користи против разни цевчести црви кои живеат во цревата и ткивата, како некои форми на ларви на одредени тении кои живеат во органи (на пр. мозок, црн дроб, бели дробови ), на пример свинска тенија, лисичка тенија и триделна кучешка тенија.
Албендазол е лек на избор во третманот на цистицеркоза и алвеоларна и цистична ехинококоза кај луѓето, или како додаток или во комбинација со хируршки методи или, доколку вторите се контраиндицирани, како единствена терапевтска мерка во форма на долгорочен третман. Албендазолот може да се користи и за лекување на микроспоридија (на пр. енцефалитозооноза).
Како и сите бензимидазоли, тој предизвикува изгладнување и погинување на црвот главно преку нарушување на преземањето на гликоза и го спречува формирањето на плодни јајца поради нарушен развој на вретениот апарат како и нарушувања во метаболизмот.
Албендазол се администрира орално. Употребата за време на бременоста е контраиндицирана.
Албендазол слабо се апсорбира од дигестивниот тракт, веројатно поради неговата слаба растворливост во вода. Доколку се земат заедно со масен оброк, апсорпцијата се зголемува за фактор 5. Уште при првиот премин преку црниот дроб, албендазол се метаболизира до албендазол-сулфоксид, при што се смета дека метаболизираната форма е одговорна за дејството против црвите. Полуживотот во крвта изнесува 8,5 часа а се исфрла главно со жолчката.
1 Наводи
Бензимидазол

Бензимидазолот е хетероциклично органско хемиско соединение формирано со соединување на бензен и имидазол. Соединенијата со оваа основна структура се нарекуваат бензимидазоли, чијшто најважен претставник во природата е соединението N-рибосилдиметилбензимидазол, кое се јавува како лиганд за кобалт во <sub>витаминот</sub> Б12. Сепак, тоа е исто така поврзано со пурин и аденин, во кои пиримидин го заменува бензенот.
1 Синтеза
Бензимидазолот може да се подготви со кондензација на о-фенилендиамин со мравја киселина или еквивалентен триметил ортоформат.
:<math>\mathrm{C_6H_4(NH_2)_2 + HC(OCH_3)_3 \longrightarrow C_6H_4N(NH)CH + 3\ CH_3OH}</math>
2 Употреба
Бензимидазолот служи како почетен материјал за производство на деривати добиени од него. Дервиватите кои се добиваат се користат како лекови (на пр.омепразол, флубендазол, домперидон), антихелминтик (ATC P02CA на пример, албендазол), пластика (на пример, полибензимидазол) и бои (на пр. полибезимидазол).
Тие се користат и како фунгициди (MBC фунгициди), каде механизмот на дејство се заснова на спречување на клеточната делба (митоза) со уништување на градежните блокови на апаратот на вретеното. Бидејќи ова е само една точка на напад во метаболизмот на габата, постои висок ризик од отпор (резистенција). Имаат лековито, но немаат превентивно (заштитно) дејство. Некои од овие деривати се:
* карбендазим
* тиофанат-метил
* фуберидазол
* фенбендазол
* мебендазол
* тиабендазол
Карбендазим е вистинската активна состојка, додека тиофанат-метил и беномил се претвораат во карбендазим во растението. Соединенијата како што се нетобимин и фебантел, кои како такви не содржат структура на бензимидазол, туку се формираат од супстанциите во организмот, се нарекуваат пробензимидазоли.
Фредерик VIII Дански

Фредерик VIII (целосно име: Кристијан Фредерик Вилхелм Карл |Christian Frederik Vilhelm Carl; 3 јуни 1843 — 14 мај 1912) — крал на Данска од 29 јануари 1906 до неговата смрт во 1912 година.
Тој бил најстар син на кралот Кристијан IX, наречен ''Свекор на Европа'', Фредерик бил поврзан со кралското семејство низ цела Европа. Бил наследник на данскиот престол, а како престолонаследник поминал повеќе од 42 години. За време на долгото владеење на неговиот татко (1863 – 1906), тој во голема мера бил исклучен од политичките работи. Учествувал во данско-германската војна во која Данска ги загубила војводствата Шлезвиг, Холштајн и Лауенбург.
По смртта на неговиот татко во 1906 година, стапил на престолот на 62-годишна возраст. Фредерик VIII бил либерален монарх, и за разлика од татко му бил многу поприфатлив за новиот парламентарен систем воведен во Данска во 1901 г., поради тоа што бил реформски настроен и благонаклонет кон демократијата. Меѓутоа, поради тоа што доцна застанал на престолот, владеењето на Фредерик траело само шест години, во чиј тек бил измачуван од кревко здравје.
1 Семејство
Се оженил со принцезата Луиза од Шведска (1851 – 1926), со која имал осум деца:
* Кристијан X (1870 - 1947) - престолонаследник и крал на Данска (1912 - 1947)
* Хокон VII (1872 - 1957) - дански принц и норвешки крал (1905 - 1957)
* Луиз од Шаумбург-Липе (1875 – 1906) - принцеза; се омажила со принцот Фридрих од Шаумбург-Липе во 1896 година
* Харалд (1876 – 1949) - дански принц; генерал мајор
* Инјеборг од Вестерготланд (1878 – 1958) - принцеза; се омажила во 1897 година со принцот Карл, војводата од Вестергетланд
* Тира (1880 – 1945) - данска принцеза; не се омажила и немала деца
* Густав (1887 – 1944) - дански принц; не се оженил и немал деца
* Дагмар (1890 – 1961) - принцеза; се оженил со Јорген Кастенскјолд во 1922 година
Мебендазол

Мебендазол е лек од групата бензимидазоли, кој се користи како антихелминтик во лекувањето на црви (хелминти).
1 Клинички информации
Препаратите на мебендазол се одобрени за третман на пациенти со инфекции со цревни црви предизвикани од нематоди (цевчести црви) и некои тении (таблети од 100 мг) како и цистична ехинококоза, алвеоларна ехинококоза и трихиноза (таблети од 500 мг). Мебендазолот исто така се користи во ветеринарната медицина за различни болести на црви.
Средствата се контраиндицирани во случај на преосетливост на некоја од состојките. Треба да се избегнува истовремена администрација со метронидазол, фенитоин или карбамазепин. Мебендазолот е тератоген кај глодачите; Сепак, апликацијата за време на бременоста кај луѓето обично е непроблематична.
Најчести несакани ефекти се абдоминална болка, дијареа, надуеност, гадење и повраќање, главоболки и вртоглавица.
2 Фармаколошки својства
Мебендазолот се врзува за микротубулите во цревата на црвот, предизвикувајќи дегенерација и нарушување на навлегувањето на гликозата. Клетките на цицачите не се засегнати. Апсорпцијата на мебендазол по орална администрација е нецелосна. Силниотефект на првиот премин низ црниот дроб, исто така, елиминира голем дел од активната супстанција, така што само мал дел од дозата е биодостапен. Лекот беше развиен од Janssen Pharmaceutika во раните 1970-ти.
3 Истражувања за други дејства на лекот
Според една неодамнешна студија, мебендазолот има цитостатски ефекти и е ефикасен против глиоми, т.е. тумори на мозокот.
4 Наводи
Инхибитор на плазминоген активатор

Со поимот инхибитор на плазминоген активатор (англиски: plasminogen activator inhibitor) се означуваат белковини во крвта, кои имаат улога во коагулацијата на крвта. Тие делуваат како инхибитори на фибринолизата. До денес се познати четири типови на инхибитори на плазминоген активаторот, од кои тип 1 има најзначајна улога.
''Инхибиторот на активаторот на плазминоген тип 1 (PAI-1)'' е главниот инхибитор на ткивниот специфичен плазминоген активатор ''('' t-PA) и урокиназата, кои го претвораат неактивен плазминоген во плазмин. Задачата на плазминот е да ги разложи фибринските полимери, кои како производи на коагулација го запираат крварењето со тоа што го разградуваат фибринот и фибриногенот. Со тоа, плазминот има спротивно дејство од тромбинот, кој има улога да доведува до брза хемостаза преку формирање на тромб, со тоа што го претвора фибриногенот во леплив и нерастворлив фибрин кој потоа полимеризира. PAI-1 припаѓа на суперфамилијата белковини наречени серпини. Документиран е (редок) наследен дефицит на PAI-1 предизвикан од мутација на генот ''SERPINE1''.
Инхибиторот на активаторот на плазминоген тип 1 се синтетизира од ендотелијалните клетки, мегакариоцитите, како и во адипоцитите на висцералната маст, во зависност од нивната состојба на полнење. 80% од активноста на PAI-1 во крвта е присутна во тромбоцитите. Во примарното на дефектот на васкуларниот ѕид, активираните тромбоцити лачат PAI-1 и со тоа спречуваат предвремена лиза (разложување) на фибринот на местото на раната.
Кај адипозитас (дебелина), со зголемувањето на висцералното масно ткиво, присуството на дијабетес мелитус тип 2 или на метаболички синдром, постои зголемување на секрецијата на PAI-1 од страна на масните клетки (адипоцити), а со тоа и зголемување на ризикот од формирање на периферни тромби со можност за емболија и срцев или мозочен инфаркт.
Антихелминтик

Антихелминтик (од анти- и |ἕλμινς|hélmins, ''hélmins „црв“)'' или вермицид (од латински vermis "црв“ и -цид што стои за "уништувачки“) — лек за инфекции предизвикани од црви. Најчесто станува збор за супстанци кои специфично го напаѓаат метаболизмот на хелминтите.
1 Механизми на дејство
Човечките патогени црви може да се поделат на тении (цестоди), цевчести црви (нематоди) и метили (трематоди).
Антихелминтиците делуваат преку закочување на енергетскиот метаболизам на црвите или пак доведуваат до парализа на црвите преку запирање на преносот помеѓу нервните клетки во црвите.
Се разликуваат средства кои се орално биодостапни и можат да се користат кај системски инфекции со црви и средства кои не се апсорбираат од гастроинтестиналниот тракт и затоа се индицирани при наезда на црви во цревата.
Бензимидазолите како мебендазол и албендазол се првенствено ефикасни против цевчестите црви. Ефектот се јавува преку прикачување за микротубулите на црвната клетка со што се нарушуваат процесите на интраклеточен транспорт како на пример преземањето на гликоза. Како резултат на тоа, дигестивниот тракт на црвите дегенерира и тие умираат. Празиквантел е ефикасен против тенија и метили. Празиквантелот ги отвора калциумовите канали во клеточната мембрана на црвната клетка. Калциумот посредува во мускулната контракција. Со навлегување на калциум во клетката доаѓа до трајна контракција на мускулната цевка (спастична парализа) на телото на црвот.
2 Супстанции
Збирна табела за некои активни супстанции што се користат како антихелминтици:
+, активна состојка, област на примена, начин на дејствување, спектар на дејство, група на хемиски супстанци
албендазол, човечка, ветеринарна, системски, Цевчести црви, некои тении, бензимидазоли
диетилкарбамазин, човечка, ветеринарна, системски, Цевчести црви ( округли црви, очни црви, ''Onchocerca volvulus'' ), пиперазини
Епсипрантел, ветеринарна, локално, тенија, Хинолини и сродни супстанции
фебантел, ветеринарна, системски, Цевчести црви, тенија, бензимидазоли
фенбендазол, ветеринарна, системски, Цевчести црви, некои тении, бензимидазоли
флубендазол, ветеринарна, системски, Цевчести црви, некои тении, бензимидазоли
ивермектин, човечка, ветеринарна, системски, Цевчести црви, макролиди
левамизол, ветеринарна, системски, Цевчести црви, имидазотиазоли
мебендазол, човечка, системски, Цевчести црви, некои тении, бензимидазоли
метрифонат, хумани, системски, Флукс ( пар метили ), органофосфати
никлосамид, човечка, ветеринарна, локално, тенија, салициланилид
оксамникин, човечка, системски, Метили (цревни метили), Хинолини и сродни супстанции
оксантел, човечка, локално, Цевчести црви (камшик), тетрахидропиримидини
пиперазин, човечка, ветеринарна, системски, ''Ascaris lumbricoides'', Enterobius vermicularis, пиперазини
празиквантел, човечка, ветеринарна, системски, тенија, Хинолини и сродни супстанции
пирантел, човечка, ветеринарна, локално, Цевчести црви (''Ascaris lumbricoides'', Enterobius vermicularis. Ancylostomatidae, тетрахидропиримидини
пирвиниум, човечка, локално, ''Enterobius vermicularis'', соли на хинолиниум
тиабендазол, човечка, ветеринарна, системски, Цевчести црви, бензимидазоли
Олратски јазик

Олратски јазик, познат и како Олрат, ― поранешен океански јазик на островот Гауа, во северниот дел на Вануату. Исчезнал во 2009 година, со смртта на нејзиниот последен говорник Матен Вомал.
1 Име
Изворното име олрат (напишано на МФА како ) е ендоним. Роберт Кодрингтон споменува место јужно од селото Лакон под мотското име Улрата. Неколку децении подоцна, Сидни Реј накратко го спомнал јазикот во 1926 година под истото мотско име ‒ но не дал јазичарски информации.
2 Јазик
Во 2003 година, останале само тројца говорници на олратскиот, кои живееле на среднозападниот брег на Гауа. Нивната заедница го напуштила нивното внатрешно село Олрат во првата половина на 20 век и се споила во поголемото село Јолап каде лаконскиот е доминантен.
Александр Франсоа го идентификува олратскиот како посебен јазик од неговиот непосреден лаконски сосед, на фонолошка, граматичка, и лексичка основа.
2.1 Фонологија
Олрат има 14 фонемски самогласки. Тие се 7 кратки /i ɪ ɛ a ɔʊ u/ и 7 долги самогласки /iː ɪː ɛː aː ɔː ʊː uː/.
+Олратски самогласки, , Предна, Задна
Речиси затворена, ∙, ∙
Полузатворена, ∙, ∙
Полуотворена, ∙, ∙
Отворена, ∙
Историски гледано, фонологизацијата на должината на самогласките потекнува од компензаторното издолжување на кратките самогласки кога звучната заднонепчена струјна согласка била изгубен-како слог на крај.
2.2 Граматика
Системот на лични заменки во олратскиот ја спротивставува клузивноста и разликува четири броеви (еднина, двоина, троина, множина).
Просторната референца во oлратскиот се заснова на систем на геоцентрични (апсолутни) насоки, што е вообичаено за океанските јазици.
3 Наводи
3.1 Библиографија
** .
****
Тенектеплаза

Тенектеплазата е ензим кој се користи како тромболитички лек, т.е. лек за разложување на тромб. Се работи за рекомбинантен ткивен плазминоген активатор, кој го претвора плазминогенот во ензимски активната форма плазмин.
Тенектеплазата се произведува со технологија на рекомбинантна ДНК користејќи воспоставена клеточна линија на цицачи (клетките од јајниците од кинески хрчак). Тенектеплазата е гликобелковина од 527 аминокиселини и е развиен со воведување на три модификации на комплементарната ДНК на природната човечка tPA: замена на треонин 103 со аспарагин и замена на аспарагин 117 со глутамин, и во доменот kringle и angle 1, супституција на аланин кај аминокиселините 296-299 во доменот на протеазата.
Тенектеплазата е рекомбинантен фибрин-специфичен плазминоген активатор кој е модификација на природниот t-PA со модификации на три места на структурата на белковината. Се врзува за фибринската компонента на тромбот (згрутчување на крвта) и делува селективно, првенствено на пласминогенот кој е врзан за тромбот, разградувајќи фибринската мержа на тромбот. Тенектеплазата има повисока специфичност кон фибрин и поголема отпорност кон инактивација од страна на ендогениот инхибитор (PAI-1) во споредба со природниот t-PA.
1 Истражување
Истражувачите од Универзитетот Њукасл во Австралија тврдат дека постигнале значителен напредок во лекувањето на пациентите со мозочен удар со тенектеплаза во споредба со користење на најчесто користениот лек. Резултатите од студијата беа објавени во медицинското списание New England Journal of Medicine (NEJM). Иако безбедноста е утврдена преку претходни клинички испитувања, постои тековна дебата за тоа дали ова е ефикасен третман за исхемичен мозочен удар и дали треба да се користи за таа индикација.
Американското асоцијација за срце/Американската асоцијација за мозочен удар во ажурираните упатствата за рано справување со акутен исхемичен мозочен удар од 2018 година ги поддржува разгледувањата за претпочитање на тенектеплазата во однос на алтеплазата кај пациенти кои немаат контраиндикации за интравенска тромболиза.
2 Фармакокинетика
Дистрибуција: приближно на волуменот на плазмата
Метаболизам: првенствено во црниот дроб
Полуживотот на елиминација: Двофазична: Почетна: 20–24 минути; Терминална: 90–130 минути
Список на светско наследство на УНЕСКО во Полска

Список на светско наследство на УНЕСКО во Полска - список на места во Полска вклучени во списокот на светско наследство на УНЕСКО . Во моментов, на списокот има 17 локалитети (15 локалитети на културно наследство и 2 локалитети на природно наследство). На листата на чекање за номинација има 5 објекти.
1 Објекти впишани на списокот на светско наследство на УНЕСКО во Полска
#, Објект, Слика, Локација, Тип (според критериумите), Површина (во ха), Година, Уп. бр.
1, Стариот град на Краков, Краков, Културни (IV), 149,65, 1978
2, Кралските рудници за сол во Виеличка и Бохниа, Вјеличка, Бохниа, Културни (IV), 1 104,947, 1978, 2008, 2013
3, Аушвиц - Германски нацистички концентрационен логор (1940–1945), Ошвиенчим, Културни (IV), 191,97, 1979
4, Национален парк Беловешка шума, Општина Биеловиежа, Природни (IX, X), 141,885, 1979, 1992, 2014
5, Стариот град на Варшава, Варшава, Културни (II, VI), 25,93, 1980
6, Стариот град во Замошч, Замошч, Културни (IV), 75,0391, 1992
7, Стариот градски комплекс на Торун, Торуњ, Културни (II, IV), 48, 1997
8, Замокот во Малборк, Малборк, Културни (III, III,IV), 18,038, 1997
9, Комплекс Калварја Зебрзидовска, Калварја Зебрзидовска, Културни (II, IV), 380, 1999
10, Цркви на мирот во Јавор и Швидњица, Швидњица, Јавор, Културни (III, IV, VI), 0,23, 2001
11, Дрвени цркви на јужна Малополска во Бинарова, Близно, Дембно, Хачова, Липница Мурована и Сенкова, Бинарова, Дембно, Липница долна и Сенкова, Културни (III, IV), 8,26, 2003
12, Парк Мускаковски, Лекница, Културни (I, IV), 348, 2004
13, Сала на стогодишнината во Вроцлав, Вроцлав, Културни (I, II, IV), 36,69, 2006
14, Дрвени цркви во карпатскиот регион во Брунари, Хотинец, Квиатон, Овчари, Подружник, Радруж, Смолник, Тужањ, Брунари, Хотинец, Квиатон, Овчари, Подружник, Културни (III, IV), 7,03, 2013
15, Рудник за олово, сребро и цинк, заедно со системот за подземни води во Тарновските планини, Тарновске Гури, Битом, Културни (I, II, IV), 1 672,76, 2017
16, Кржемионки - праисториски рудник за кремен, Општина Боџиехув и Чмиелув, Културни (III, IV), 349,2, 2019
17, Букови прашуми на Карпатите и другите региони на Европа во Албанија, Австрија, Белгија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Хрватска, Чешка, Франција, Шпанија, Северна Македонија, Германија, Романија, Словачка, Словенија, Швајцарија, Украина и Италија., Општина Чисна и Лутовиска, Природни (IX), 3300, 2021
2 Објекти впишани на списокот за номинација
#, Објект, Слика, Локација, Тип (според критериумите), Година, Уп.бр.
1, Гдањск - градот на слободата и меморијата, Гдањск ( Померанско војводство ), Културни (ii, iv, vi), 2005 година
2, Канал Аугустов, Округот Аугустов ( Подласки војводство ), Културни, 2006 година
3, Долината Пиенини Дунајец, Општина Чорштин , Општина Крошчиенко над Дунајцем , Општина Шчавница ( Малополско војводство ), Природни, 2006 година
4, Модернистичкиот центар на Гдиња - пример за градење интегрирана заедница, Гдиња ( Померанско војводство ), Културни (ii, iv, v), 2019 година
5, Музеј за изработка на хартија во Душники-Здрој, Душники-Здрој ( долношлезиско војводство ), Културно (iii, iv), 2019 година
Ткивно специфичен плазминоген активатор

Ткивно специфичниот плазминоген активатор или ткивен плазминоген активатор ''('' t-PA) е ензим кој се ослободува од ендотелните клетки на ѕидот на крвниот сад и делува како ендоген активатор на фибринолизата (разложувањето на фибринот). Тој претставува ензим, серин протеаза, која го претвора плазминогенот директно во плазмин, со што се спречува згрутчувањето на крвта. Инхибиторите на t-PA формирани во крвта се нарекуваат инхибитори на активатор на плазминоген.
Генетски произведената варијанта на tPA, т.н. алтеплаза или уште наречена и рекомбинантен плазминоген активатор ''('' rt-PA) се користи терапевтски за разложување на тромби во крвните садови ( тромболиза). Други рекомбинатно произведени tPA се ретеплаза и тенектеплаза.
1 Алтеплаза
Алтеплаза е генеричкото име на рекомбинантниот ткивен плазминоген активатор (rt-PA). Лекот се користи парентерално како фибринолитик за разложување на згрутчувањето на крвта (разложување на тромби) кај различни васкуларни заболувања (т.н. тромболиза).
Биоинженерски произведената активна супстанца алтеплаза соодветствува и го имитира дејството на природниот ткивен активатор на плазминоген. Има молекуларна тежина од 131.000, полуживот од шест минути (терминален полуживот: приближно 30 минути), по метаболизирањето се елиминира во црниот дроб. За разлика од природниот tPA, алтеплазата дејствува првенствено врз плазминогенот кој е врзан за фибрин, формирајќи комплекс на површината на фибринот. Сродни супстанции, кои имаат директно фибринолитичко дејство се тенектеплазата и ретеплазата. Стрептокиназата и урокиназата исто така имаат сличен, но индиректно фибринолитички ефект, што значи дека тие не го активираат директно плазминогенот, туку најпрво формираат комплекс со плазминогенот, а потоа тој комплекс го претвора пламиногенот во ензимски активен плазмин.
1.1 Индикации
* Миокарден инфаркт (во случај кога коронарната интервенција со соодветна реканализација не е достапна во прифатливиот временски рок)
* акутен исхемичен мозочен удар
* акутна масивна емболија на пулмоналната артерија
Дозирањето зависи, меѓу другото, од состојбата која треба да се третира: длабока венска тромбоза, срцев удар, периферна артериска болест, белодробна емболија или акутен исхемичен мозочен удар.
Во основа, се прави разлика помеѓу локална и системска терапија со лиза. Во локалната терапија со лиза, фибринолитикот се доставува со помош на интервенција со катетар на местото каде треба де дејствува, на пример во артериски крвен сад на ногата, кој акутно се затворил поради тромб.
При користење на фибринолитичките супстанции, мора да се направи строга проценка на ризикот и придобивката, бидејќи може да се појават сериозни несакани ефекти како на пример неконтролирано и потенцијално фатално крварење.
2 Наводи
Морле

Морле (|Morlaix; |Montroulez) — општина во департманот Финистер во Бретања во северозападна Франција. Тоа е потпрефектура на департманот.
1 Туризам
Стариот кварт на градот има кривулести улици од калдрма и надвиснати куќи изградени од камен и дрво. Многу куќи имаат религиозни и секуларни скулптури на нивните фасади.
Една од овие куќи е „la Maison dite de la duchesse Anne“, или „т.н. куќа на војвотката Ана“, која сега е музеј, отворен за јавноста. Се вели дека оваа куќа е една од најстарите во градот. Локалната легенда вели дека името го добила од фактот што војвотката Ана Бретонска ја посетила куќата за време на нејзиниот аџилак Тро Брејж. Сепак, ова изгледа малку веројатно, бидејќи изградбата на куќата започнала во 1520-тите и Ана Бретонска починала во 1514 година.
Музејот на јакобинците во Морле, сместен во поранешен манастир, ја следи историјата на Финистер.
Морле е познато место за љубителите на поморските спортови со разновидна низа активности што се нудат, вклучувајќи сурфање, летање на песок и летање змејови. Посетителите можат да најдат и прекрасни крајбрежни патеки за прошетки. Активностите во внатрешноста вклучуваат куглање, голф, јавање коњи и многу повеќе. Има и кино и базен.
1.1 Марина
Плимната река која речиси целосно се суши при осека стигнува до градот Морле, каде што во пристаништето има преводница.
2 Транспорт
* Железничката станица Морле ја опслужува ТГВ на железничката пруга Париз-Брест. Веднаш во непосредна близина на станицата се наоѓа Вијадуктот Морле (Viaduc de Morlaix), подвиг на железничко инженерство изграден во 1861-1863 година, и сега национален историски споменик.
* Аеродром - Морле Плужан.
3 Бретонски јазик
Општината започнаla лингвистички план за бретонски јазик на 27 јуни 2008 година.
Во 2008 година, 6,45% од децата од основните училишта посетувале двојазични училишта.
4 Население
Жителите на Морле на француски се нарекуваат ''Morlaisiens''.
5 Економија
Брит Ер, регионална авиокомпанија и подружница на Ер Франс, има седиште на аеродромот во Морле. Во 2013 година авиокомпанијата се споила со HOP!
6 Образование
Морле има шест јавни и четири приватни основни училишта, три јавни нижи средни училишта, две јавни виши средни училишта/колеџи, две приватни гимназии и една државна гимназија.
7 Клима
Морле има океанска клима (Копенова класификација на климата ''Cfb''). Просечната годишна температура во Морле е 11,4 °C. Просечните годишни врнежи изнесуваат 976,3 мм со декември како највлажен месец. Температурите се највисоки во просек во август, околу 17 и најниска во јануари, околу 6,7 °C. Највисоката температура некогаш забележана во Морле била 36,5 °C на 18 јули 2006 година; најстудената температура некогаш забележана била -9,5 °C на 19 февруари 1985 година.
8 Меѓународни односи
Морле е збратимен со:
* Труро, Корнвол, Обединето Кралство; 1979.
* Хелм, Полска
* Вирселен, Германија
9 Галерија
10 Поврзано
* Општини во департманот Финистер
* Јан Ларантек, скулптор кој живеел во Морле
Декалог 10

„Декалог 10“ (полски: ''Dekalog, dziesięć'') — полски телевизиски филм од 1988 година, во режија на Кшиштоф Кишловски (Krzysztof Kieślowski), кој е и автор на сценариото, заедно со Кшиштоф Пјесјевич (Krzysztof Piesiewicz). Главните улоги ги играат: Јежи Стур (Jerzy Stuhr), Збигњев Замаховски (Zbigniew Zamachowski), Хенрик Биста (Henryk Bista), Олаф Лубашенко (Olaf Lubaszenko), Мачеј Стур (Maciej Stuhr) и Јежи Турек (Jerzy Turek).
1 Содржина
Еден човк умира и на двата сина им ја остава во наследство својата извонредно вредна збирка на поштенски марки. Синовите не знаат ништо за марките, но постепено откриваат дека се многу ретки и вредни, па затоа не сакаат да ги продадат. Од еден трговец со поштенски марки дознаваат дека нивниот татко целиот живот бил во потрага по една ретка марка која му недостигала во збирката. Марката ја поседува еден човек чија ќерка е болна и треба да ѝ се пресади бубрег. Постариот син се согласува да го даде својот бубрег во замена на марката. Меѓутоа, додека тој лежи во болницата, непознати лица влегуваат во станот на татко им и ја крадат збирката. Најпрвин, браќата се сомневаат еден во друг, но потоа сфаќаат дека се ограбени од трговците со марки. Потиштени, независно до едне од руг, тие купуваат марки со цел да создадат своја збирка.
Стортинг

Стортинг (|Stortinget (во буквален превод: Големото нешто)) е Норвешки врховен законодавен дом, основан во 1814 година со Уставот на Норвешка. Седиштето му е во Осло. Еднодомниот парламент има 169 членови и се избира на секои четири години врз основа на пропорционална застапеност на партиските листи во деветнаесет изборни единици со повеќе пратенички места.
Со собранието заседава претседател, кој од 2009 година има пет потпретседатели и сите заедно го сочинуваат Президиумот. Членовите на Стортинг се распоредени во дванаесет постојани комисии како и четири процедурални комисии. Тројца народни правобранители директно му одговараат на парламентот, односно на Парламентарната комисија за надзор на разузнавањето и Канцеларијата на главниот ревизор.
Парламентарнaта демократија била воведена во 1884 година, при што членовите во Стортинг биле поделени во две внатрешни комори (Лагтинг и Оделстинг) со што де факто Норвешка имала дводомен парламент. По уставен амандман од 2007 година, ваквата практика била укината и стапила на сила по изборите во 2009 година.
Слави Ќучуков

Слави Кучуков (на англиски: ''Slavi Kutchoukov'') е стопанственик и претприемач во индустријата за недвижнини и мода, основач и извршен директор на Slavi.io. Неговото богатство е 300 милиони долари.
1 Биографија
Слави Ќучуков е роден на 15 февруари 1975 година во Бугарија.
Од 1994 до 1999 година, Слави ја започна својата кариера во Гаспром, во одделот за транспорт и складирање (транспорт).
Од 1999 до 2006 година, Слави Ќучуков ја основал и раководел компанијата „Soft Auto“, специјализирана за меѓународен транспорт.
Од 2015 до 2018 година бил директор на SK Excel Construction Ltd.
Тој е основач и директор на голем број компании за недвижнини, како што се Didivail Ltd, SBK Building Ltd, Fierce Universe Ltd, DKP Drylining Ltd, TIM'S Drylining Ltd, Slavi Development Corp, Star Invest.
Од 2017 година, Слави Кјучуков се заинтересира за криптовалутни средства, а во 2021 година, претприемачот го основа Slavi.io, платформа за криптовалути со повеќе синџири и првата се-во-едно SuperDApp.
Во септември 2021 година, Слави Кјучуков го објави лансирањето на неговата криптовалута Slavi Coin, која има вкупна понуда од 1.000.000.000 SLV отворени за купување, од кои 70 проценти ќе останат заклучени 7 години.
Во февруари 2022 година, Слави го основаше Клубот за богати теди (RTC) за NFT на Slavi.io. RTC е колекција од 9999 Rich Teddy NFT базирани на паметниот синџир на Binance.
Во мај 2022 година, Слави Кјучуков ја претстави финансиската платформа Slavi.io, а особено иновативниот крипто-банкомат на „High End Congress of Economic Diplomacy“ во Монако. За прототипот, Слави беше награден со трофејот „Висок конгрес за економска дипломатија“ и беше одликуван со „Меѓународните награди за успех“ на Форбс Монако.
Слави е основач и спонзор на г-ѓа Универзум во Египет.
2 Наводи
Декалог 9

„Декалог 9“ (полски: ''Dekalog, dziewięć'') — полски телевизиски филм од 1988 година, во режија на Кшиштоф Кишловски (Krzysztof Kieślowski), кој е и автор на сценариото, заедно со Кшиштоф Пјесјевич (Krzysztof Piesiewicz). Главните улоги ги играат: Ева Блашчик (Ewa Błaszczyk) (Hanka), Пјотр Махалица (Piotr Machalica) (Roman), Јан Јанковски (Jan Jankowski) (Mariusz), Artur Barciś (Артур Барциш), Јоланта Пјетек-Горецка (Jolanta Piętek-Górecka), Катажина Пивоварчик (Katarzyna Piwowarczyk) и Јежи Трела (Jerzy Trela).
1 Содржина
Роман (го игра Махалица) е импотентен. Тој е свесен за сексуалните потреби на неговата жена Ханка (ја игра Блашчик) и отворено зборува дека таа треба да си најде љубовник. Меѓутоа, кога ќе дознае дека таа веќе има љубовна врска со младиот студент Мариуш (го игра Јанковски), Роман станува многу љубоморен и постојано ги прислушкува нивните телефонски разговори. Во една прилика, Роман се крие во станот во кој Ханка се среќава со љубовникот и тогаш слуша дека таа ја прекинува љубовната врска. Потоа, тие продолжуваат да живеат мирен брачен живот, а во меѓувреме посвојуваат девојче. Зимата, Ханка заминува на скијање во Закопане, а кога дознава дека таму се наоѓа и Мариуш, Роман се обидува да изврши самоубиство. Во Закопане, штом го здогледува Мариуш, Ханка вднаш се враќа дома, каде го наоѓа прошталното писмо на Роман. Тогаш, таа добива телефонски повик од болницата и дознава дека тој е жив.
Пароброд

Пароброд или архаично параход — брод на погон на водена пареа. Пареата се добива од котли на цврсто или течно гориво. Погонот може да биде со странични тркала и лопатки (првобитен облик), пропелери или турбини.
Првиот пароброд кој со пловидбата носел добивка бил изграден во 1807 година (и патентиран во 1809 година) од Американецот Роберт Фултон. Меѓутоа, првите пароброди биле создадени уште порано, на крајот на 18 век.
Титаник е секако најпознатиот и во свое време најголемиот пароброд во светот.
Унија на Шведска и Норвешка

Обединетите Кралства на Шведска и Норвешка (шведски: ''Förenade Konungarikena Sverige och Norge''; норвешки: ''De Forenede Kongeriger Norge og Sverige'' ), познато и како Обединети Кралства, Шведска и Норвешка или Унија на Шведска и Норвешка (|Svensk-norska unionen; |Den svensk-norske union(en)), бил личен сојуз на одделните кралства Шведска и Норвешка со заеднички монарх и заедничка надворешна политика кој траел од 1814 година до неговото мирно распуштање во 1905.
Двете држави имале посебен устав, закони, законодавни тела, администрација, државна црква, вооружени сили и валути; кралевите претежно престојувале во Стокхолм, каде што биле сместени странски дипломатски претставништва. Со норвешката влада претседавале вицекралеви: Швеѓани до 1829 година, Норвежани до 1856 година. Потоа функцијата била непополнета, и на крајот укината во 1873 година. Надворешната политика до распуштањето на унијата во 1905 година ја водело шведското Министерство за надворешни работи.
Норвешка била во унија со Данска, но сојузот на Данска и Норвешка со Наполеонова Франција ги натерало Обединетото Кралство и Русија да се согласат Шведска да го анектира кралството како компензација за загубата на Финска во 1809 година и како награда за нејзиното приклучување во сојузот против Наполеон. Со Договорот од Кил од 1814 година, кралот на Данска-Норвешка бил принуден да му ја отстапи Норвешка на кралот на Шведска, но Норвешка одбила да се потчини на одредбите од договорот, прогласила независност и во Ајдсвол на почетокот на 1814 година свикала основачко собрание.
По усвојувањето на новиот Норвешки устав на 17 мај 1814 година, принцот Кристијан Фредерик бил избран за крал. Следеле Шведско-норвешка војна (1814) и Мосовата конвенција по што Кристијан Фредерик бил принуден да абдицира. За таа цел свикал вонредна седница на норвешкиот парламент, Стортинг, за ревидирање на Уставот со кој ќе се овозможи лична заедница со Шведска. На 4 ноември Стортинг го избрал шведскиот крал, Карл XIII, за крал на Норвешка, со што била потврдена унијата. Постојаните разлики меѓу двете кралства довеле до неуспешен обид за создадавање посебна норвешка конзуларна служба, а потоа, на 7 јуни 1905 година, и до еднострано прогласување независност од страна на Стортинг. Шведска го прифатила распуштањето на унијата на 26 октомври. По референдумот на кој бил потврден изборот на принцот Карл од Данска за нов крал на Норвешка, тој ја прифатил понудата од Стортинг за преземање на норвешкиот престол на 18 ноември и го зел кралското име Хокон VII.
1 Поврзано
* Знак на унијата на Норвешка и Шведска
* Историја на Норвешка
* Историја на Шведска
* Историја на Данска
Фредерик IX

Фредерик IX (|Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg ; 11 март 1899 година – 14 јануари 1972) бил крал на Данска од 1947 до 1972 година. Припаѓа на Гликсбуршката династија. Фредерик бил постар од двата сина на кралот Кристијан X и кралицата Александрин од Данска. Станал престолонаследник откако неговиот татко станал крал во 1912 година. Како млад човек, се школувал на Кралската данска поморска академија. Во 1935 година, се оженил со шведската принцеза Ингрид и имале три ќерки, Маргрета, Бенедикта и Ана-Мари. За време на окупацијата на Данска од страна на нацистичка Германија, Фредерик од 1942 до 1943 година дејствувал како регент во име на татко му. Фредерик станал крал по смртта на татко му на почетокот од 1947 година. За време на неговото владеење, данското општество брзо се променило, државата на благосостојба била проширена и, како последица на подемот на економијата во 1960-тите, на жените им било дозволено да конкурираат на пазарот на труд. Модернизацијата донела нови барања за монархијата и улогата на Фридрих како уставен монарх. Фредерик IX починал во 1972 година, а го наследила неговата најстара ќерка, кралицата Маргрета II.
Оптичка оска

Оптичка оска — линија по која постои одреден степен на ротациона симетрија во оптички систем како што се објектив на камера, микроскоп или оптички нишан.
Оптичката оска е замислена линија која ја определува патеката по која светлината патува низ системот, до првото приближување. За систем составен од едноставни леќи и огледала, оската минува низ центарот на искривување на секоја површина и се совпаѓа со оската на ротациона симетрија. Оптичката оска често се совпаѓа со механичката оска на системот, но не секогаш, како во случајот со ексцентричните оптички системи.
За оптичко влакно, оптичката оска е долж центарот на јадрото на влакната и е позната и како ''оска на влакната''.
1 Поврзано
* Зрак (оптика)
* Кардинална точка (оптика)
Дарко Рундек

Дарко Рундек — хрватски пејач и гитарист. На јавноста ѝ е познат како поранешен фронтмен на бендот Хаустор.
1 Животопис
Дипломирал режија на Академијата за драмска уметност во Загреб. Режирал неколку претстави, радиоемисии и радиодокументарни филмови. Во 1991 година се преселил во Париз, каде што сè уште живее и работи. Создава музика главно за филм и театар, но сепак глуми и снима. Бендовите со кои настапува по доаѓањето во Париз се „Rundek Cargo Orchestra“ и „Rundek Cargo Trio“ со кои снимил неколку албуми. Последниот албум бил издаден во 2015 година под името „''Мостови''“.
Рундек и неговиот бенд имале многу успешни настапи во Србија и поранешна Југославија.
2 Кариера
Кариерата ја започнал во 1970-тите како пејач и гитарист, а подоцна како автор и композитор во легендарниот бенд од новиот бран (њу вејв) од Загреб, Хаустор, кој првично бил наречен Награден баталјон. Во Хаустор најмногу ги пишувал текстовите, додека Срѓан Сахер ја пишувал музиката. Издале четири албуми: Haustor во 1981 година, Treći svijet во 1984 година, Bolero во 1985 година. Тајни град во 1988 година, по што се распаднале поради несогласувања во составот, па се шпекулира дека последниот период бил соло-проект на Рундек. Хаустор е познат по своите концептуални и херметички поетски текстови, кои се полни со хумор и иронија на системот и општеството во тоа време, што се потврдува и со тоа што вревата и забраната на песната „Радничка класа одлази у рај“ на првиот албум. Хаустор експериментирал со музика, инструменти и со влијанијата на странските и домашните новобранови ритми.
На врвот на популарноста на Хаустор, тој завршил режија на Академијата за драмска уметност во Загреб и режирал неколку театарски и радиопретстави. Тесно соработувал со актерот Раде Шербеџија.
Во 1997 година, го издал својот прв соло албум, Апокалипсо, во кој учествувале околу 30 музичари. По вториот албум „У широком свијету“ во Франција, започнува да работи и да снима Руке со неколку музичари, што подоцна резултирало со проектот Rundek Cargo Orchestra, со кој активно настапувал и ги полнел салите ширум поранешна Југославија и пошироко.
Во оваа постава биле издадени и албумите Плави авион 2010 и Мостови 2015.
3 Приватен живот
Во 1991 година, неговиот син Давид Вид Викторије Димитрије Себастијан Ернест е роден кај него и неговата невенчана сопруга Санда Хржиќ. Интересно е што неговиот син со пријателите го преминал Атлантскиот Океан и е член на француската организација на стари занаети од средниот век.
Санда Хржиќ е театарски режисер од Брач, а Рундек често учествувал во нејзините претстави како композитор на музика. По смртта на таткото на Љупек, парот наследи дел од куќата во Повље на Брач, каде што се наоѓа студиото, каде што го снимиле албумот Мостови.
Денко Дејановски

Денко Дејановски - Мате (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
1 Животопис
Потекнувал од сиромашно селско печалбарско семејство. Од почетокот на април 1937 година, па се до 6 април 1941 година, беше на печалба во Белград како ѕидарски работник.
1.1 Втора светска војна
Веднаш по бомбардирањето на Белград, од страна на Германија, се вратил во своето родно село Никифорово. По враќањето се вклучил во народноослободителното движење и за кусо време станал активен соработник на НОБ, а во втората половина на 1941 година бил примен за член на КПЈ во првата партиска ќелија во Никифорово. Тој мошне совесно и одговорно ги извршувал задолженијата што му ги поставувала партиската ќелија. Покрај задачите што ги вршел во селото тој бил задолжен и за одржување на курирски врски со Дебар и Струга. Организирано и активно работел во Никифорово, се до заминувањето во партизани. По директива на КПЈ без колебање се вклучил во Првиот мавровски партизански одред. Како борец во одредот останал се до неговото расформирање по директива на КПЈ, односно се до крајот на ноември 1942 година. Со уште некои другари преку врски, заминал за Скопје. По кус престој во Скопје повторно се вратил во Никифорово каде живеел илегално се до формирањето на Вториот партизански одред „Кораб“. Кога на 25 април 1943 година бил нападнат Вториот партизански одред „Кораб“ од Џемовските балистички банди во Ново Село, пробивајќи се низ обрачот, Денко бил ранет в рака и лекуван во село Беличица. Веднаш по залечувањето на раната, се вклучил во Мавровскиот одред. Во партизанските одреди останал се до формирањето на Првата македонска бригада кога станал нејзин борец. Во февруари 1944 година кога бригадата се повлекувала од Февруарскиот поход, една група партизани се издвоила и се упатила кон кичевскиот терен каде се воделе повеќе борби. Во борбата кај село Козица (Кичевско), Денко храбро загинал.
2 Поврзано
* Јева Дејановска
Оска

Оска — замислена права спрема која некоја точка или тело има одредена положба или одредени математички, физички или други својства. На пример:
* координатните оски го одредуваат просторот во кој секоја точка има строго дефинирана положба (на Декартов или правоаголен координатен систем);
* оската на симетрија на вртежно симетрично тело е геометриската место на средиштето на концентричните и меѓусебно паралелни кругови на кои лежат сите точки на телото;
* оската на ротација на тело е права на која точките на телото мируваат, додека сите останати се движат по кружни патеки со средишта на таа права (на пример, жироскопот има 3 оски на ротација);
* оптичката оска е права што ги поврзува жариштата (фокусите) на леќите на оптичкиот систем (двоглед, микроскоп, итн.);
* во кристалографијата, оптичката оска е правецот во дволомен кристал во кој брзините на двата зраци се еднакви, односно правец во кој нема дволом (еднооснииот кристал има една таква оска, двоаксијалниот две);
* небесната или светската оска се совпаѓа со оската на ротација на Земјата, се протега до бесконечност и го пробива сводот на нејзините полови. Небесната оска е замислена права идентична со Земјината оска на ротација и ја пробива небесната сфера на северниот и јужниот небесен пол. Приближно во точката на северниот небесен пол се наоѓа Северницата. Се чини дека небесната сфера ротира околу небесната оска (привидната ротација е предизвикана од ротацијата на Земјата). Сите небесни тела очигледно ротираат околу небесната оска.
Момир Маркоски

Момир Цветков Маркоски (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Потекнувал од селско сиромашно семејство. Од почетокот на април 1937 година, пa се до 6 април 1941 година, бил на печалба во Белград како ѕидарски работник.
1.1 Втора светска војна
По капитулацијата на Југославија, тој го напуштил Белград и се вратил во Никифорово, каде во втората половина на 1941 година бил опфатен во воспитна, а потоа во скоевска група. Во воспитната и скоевската група е доста активен во прибирање на оружје и друти материјали. Во декември 1941 година, учествувал во акцијата за сечење на телефонските бандери во Влајница со што била прекината врската на окупаторот меѓу Гостивар-Дебар со Албанија. Поради неговата активна работа во НОБ, во втората половина на 1942 година, бил примен за член на КПЈ. Како член на КПЈ, активно работел и учествувал во акциите за правење на селскиот мост, потоа во правење на засолништа - бази за сместување на оружје и заднински работници, а извршувал и други партизански задолженија. Во заднината работел се до почетокот на јуни 1943 година, а потоа по директива на Партијата се приклучил на партизаните.
На 17 август 1943 година Момир и Гаве Лазаревски од Леуново биле испратени од одредот да појдат во Леуново со задача да се поврзат со партиската ќелија, да се информираат за положбата во селото и да се снабдат со храна. Меѓутоа, не знаејќи дека во селото има Италијани и балисти, наишле на заседа и откако Момир бил ранет жив го фатиле, а потоа го понеле во селото Никифорово и пред неговата куќа, во присуство на неговото семејство и на селаните, го стрелале. Момир Марковски го дал својот живот за слободата на Македонија, исполнувајќи ги совесно и дисциплинирано задачите што му ги поставувала КПЈ и македонскиот народ.
1.1.1 Сведоштво за неговото убиство
На 17 август, фашистите го довеле Момир ранет, искрвавен и претепан. Ги повикале неговите браќа и сестра му. Притоа го повикале и народот да се собере. Иако бил измачен и со загубена крв, тој јуначки го поднесувал тепањето. Фашистите го потерале до плотот од градината и без да му ги врзат очите стрелале во него од 3 - 4 метри. Главен извршител бил познатиот фашист - карабинер Фучило. По директива на партизанската организација и НОО, бил организиран закоп на Момир, при што се одржал говор за неговото дело и херојство, а целото село дало клетва за неговата освета.
Една улица во Гостивар е именува со неговото име.
Жариште (геометрија)

Жариште или фокус — во геометријата е точката што го одредува конусниот пресек. Познати се четири вида конусни пресеци:
* Елипсата има две жаришта: збирот растојанијата од двете жаришта е ист за сите точки на елипсата.
* Хиперболата има две жаришта: разликата во растојанието од двете жаришта е иста во апсолутна вредност за сите точки на хиперболата.
* Параболата има единствено жариште: која било точка на параболата е на исто растојание од жариштето како што е од симетралата.
* Кружницата има жаришна точка во средиштето: сите точки на кружницата се подеднакво оддалечени од средиштето.
Зборуваме и за жаришта на други криви, на пр. кај лемнискатите.
Името ''жариште'' е поврзано со особеностите од оптика. Огледалото, кое има облик на еден од наведените конусни пресеци, имено (под соодветни услови) ги собира светлосните зраци во жариштето, па температурата таму значително се зголемува и собраните зраци можат да го запалат предметот што се наоѓа во жариштетот. Слична појава може да се забележи и со оптичките очила - леќи - поради што и таму зборуваме за жаришна точка.
Сврдел за садење

Сврдел за садење — машина што се користи за отворање дупки за садење садници на овошни дрвја, украсни и шумски дрвја.
1 Видови
1.1 Рачни сврдла
Рачните сврдла можат да бидат без тркала (се опслужуваат од двајца работници), или едноосни со едноцилиндричен бензински мотор за садни дупки од 90 до 350 mm.
1.2 Тракторски сврдла
Друга верзија е монтиран тракторски приклучок со сврдел кој продира до длабочина од 1 m и пречник од 150 до 800 mm. Погонот се постигнува преку приклучно вратило со 540 вртежи/мин., а моќноста на тракторот е 11-26 kW. Покрај поединечен сврдел, можно е и поврзување на блок од три сврдла со трактори со минимална моќност од 30 kW, со што се зголемува работниот учинок така што на добри почви може да се провртат 1000-1500 дупки на час.