Мински договори

Минските договори — серија меѓународни договори со кои се сакало да се стави крај на војната во Донбас помеѓу вооружените руски сепаратистички групи и Вооружените сили на Украина, при што руските редовни сили играле средишна улога. По поразот од Иловајск на крајот на август 2014 година, Русија ја принудила Украина да го потпише првиот протокол од Минск, или Минск I. Бил изготвен од страна на Трилатералната контактна група за Украина, составена од Украина, Русија и Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ), со посредство на лидерите на Франција (Франсоа Оланд) и Германија (Ангела Меркел) во таканаречениот Нормандски формат.
По опсежни разговори во Минск, Белорусија, договорот бил потпишан на 5 септември 2014 година од претставници на Трилатералната контактна група и, без признавање на нивниот статус, од тогашните лидери на самопрогласената Донечка Народна Република (ДНР) и Луганска Народна Република (ЛНР). Овој договор следел по повеќекратните претходни обиди за запирање на борбите во регионот и имал за цел да спроведе итен прекин на огнот.
Договорот не успеал да ги сопре воените битки на теренот. На почетокот на јануари 2015 година, Русија испратила уште една голема група од својата редовна војска. По руската победа на меѓународниот аеродром во Донецк во пркос на Протоколот, Русија го повторила моделот од август 2014 година, извршувајќи инвазија со нови сили и ги нападнала украинските сили во Дебалцево, каде Украина претрпела голем пораз и била принудена да потпише пакет мерки за спроведување на договорите од Минск, или Минск II, кој бил потпишан на 1 февруари 2015 година, Овој договор се состоел од пакет мерки, вклучувајќи прекин на огнот, повлекување на тешкото оружје од линијата на боиштето, ослободување на воените заробеници, уставна реформа во Украина со доделување самоуправа на одредени области на Донбас и враќање на контролата на државната граница на украинската влада. Иако борбите стивнале по потпишувањето на договорот, тој никогаш не завршил целосно, а одредбите од договорот никогаш не биле целосно имплементирани. Поранешниот германски министер за надворешни работи Франк-Валтер Штајнмаер предложил механизам за доделување автономија на Источен Донбас дури откако „''ОБСЕ потврди дека локалните избори ги следеле меѓународните стандарди''“, наречен формула на Штајнмаер.
Во услови на зголемени тензии меѓу Русија и Украина на почетокот на 2022 година, Русија официјално ги признала ДНР и ЛНР на 21 февруари 2022 година. По таа одлука, на 22 февруари 2022 година, рускиот претседател Владимир Путин изјавил дека договорите од Минск „''повеќе не постојат''“ и дека Украина, а не Русија е виновна за нивниот колапс. Русија потоа започнала целосна инвазија на Украина на 24 февруари 2022 година.
1 Историја
Во февруари 2014 година, руската војска тајно го нападнала и го окупирала украинскиот Крим. На истокот на Украина (Донбас) започнале протести и немири, кои истражувачите ги карактеризираат како „''нејасно до кој степен протестите на истокот беа иницирани од локалното незадоволство од ситуацијата во Киев и до кој степен тие беа организирани и поддржани од Русија''“. Пролетта, ДПР и ЛПР, две непризнаени држави, биле создадени во украински Донбас со поддршка на Русија. Таму, владата на Кремљ користела некои од своите техники што ги користела претходно за време на создавањето на сепаратистичките енклави во Молдавија и Грузија. Русија потоа започнала да воспостави наративна и преговарачка позиција ''со цел да ги зароби жртвите на руската агресија и да ги вклучи западните држави во логиката на „замрзнат судир“'' (Умланд и Есен).
Во почетокот на летото 2014 година, Украина започнала контраофанзива, при што првично вратила големи делови од изгубената територија. Русија испраќала оперативци на специјалните сили, нередовни и мали групи на редовни руски сили до крајот на август 2014 година, кога за прв пат Русија ангажирала голем број необележани редовни воени сили за да им помогне на своите врсници во Донбас. По губењето на Иловајск, Украина била принудена да го потпише Минскиот протокол, или Минск I.
2 Мински протокол
До крајот на август 2014 година, откако ја победила Украина кај Иловајск, Русија ги спасила своите полномошници во Донбас од пораз и покажала дека нема да дозволи украинската војска да ги врати окупираните земји. Следното за Русија било „''да ги стабилизира своите придобивки''“. Украина сакала да го спречи воениот пораз да расте. Западните влади се плашеле од нови ескалации.
Протоколот од Минск го подготвила Трилатералната контактна група за Украина, која ја сочинувале претставници од Украина, Русија и ОБСЕ. Состаноците на групата, заедно со неформалните претставници на отцепените народни републики Донецк и Луганск, се одржале на 31 јули, 26 август, 1 септември и 5 септември 2014 година.
2.1 Текст на протоколот
Текстот на протоколот се состои од дванаесет точки:# Да се обезбеди итен билатерален прекин на огнот.
# Да се обезбеди мониторинг и верификација на прекинот на огнот од страна на ОБСЕ.
# Децентрализација на власта, вклучително и преку усвојување на украинскиот закон „За привремен ред на локалната самоуправа во одредени области на Донецк и Луганск“.
# Да се обезбеди постојан мониторинг на украинско-руската граница и верификација од ОБСЕ со создавање безбедносни зони во пограничните региони на Украина и Руската Федерација.
# Итно ослободување на сите заложници и незаконски приведени лица.
# Закон со кој се спречува гонење и казнување на луѓе во врска со настаните што се случиле во Донечката и Луганската Област.
# Да се продолжи со инклузивниот национален дијалог.
# Да се преземат мерки за подобрување на хуманитарната состојба во Донбас.
# Да се обезбедат предвремени локални избори во согласност со украинскиот закон „За привремен ред на локалната самоуправа во Донечката и Луганската Област“.
# Да се повлечат нелегалните вооружени групи и воена опрема како и борците и платениците од територијата на Украина.
# Да се донесе програма за економско закрепнување и обнова на регионот Донбас.
# Да се обезбеди лична безбедност за учесниците во консултациите.
3.2 Потписници
Следниве претставници го потпишале документот:
* Швајцарскиот дипломат и претставник на ОБСЕ Хајди Таљавини
* Поранешен претседател на Украина (јули 1994 до јануари 2005 година) и украински претставник Леонид Кучма
* Рускиот амбасадор во Украина и рускиот претставник Михаил Зурабов
Претставниците на таканаречените ДНР и ЛНР, Александар Захарченко и Игор Плотницки, исто така, го потпишале протоколот, без да се споменат „''нивните самопрогласени функции''“.
2.3 Меморандум за следење
Во две недели по потпишувањето на Протоколот од Минск, имало чести прекршувања на прекинот на огнот од двете страни во судирот. Разговорите продолжиле во Минск, а на 19 септември 2014 година било договорено продолжение на Минскиот протокол. Овој меморандум ја појаснил имплементацијата на Протоколот. Меѓу некои од мерките за постигнување мир биле:* Да се забранат летови со борбени авиони над безбедносната зона
* Да се повлечат сите странски платеници од зоната на судирот
* Да се забранат навредливите операции
* Да се повлече тешко вооружување 15 километри назад на секоја страна од линијата на контакт, создавајќи тампон зона од 30 километри
* Да се задолжи Специјалната мониторинг мисија на ОБСЕ во Украина да го надгледува спроведувањето на протоколот од Минск
3.4 Ефикасност
По склучувањето на Протоколот и Меморандумот, бил воспоставен кревок прекин на огнот. Сепак, иако договорот ги исполнил руските интереси, борбите не престанале. Избувнала Втората битка на аеродромот во Донецк, а двете страни продолжиле да се обвинуваат меѓусебно за прекршување на примирјето. На крајот на октомври, премиерот на ДНР и потписник на протоколот од Минск , Александар Захарченко, изјавил дека неговите сили ќе ја вратат територијата што ја изгубиле од украинските сили за време на офанзивата во јули 2014 година, и дека силите на ДНР ќе бидат подготвени да водат „''тешки битки''“ за да го сторат тоа. Потоа, Захарченко изјавил дека бил погрешно цитиран и дека сакал да каже дека овие области ќе бидат преземени со „''мирни средства''“.
Додека водел кампања во пресрет на изборите на 2 ноември што ги одржале ДНР и ЛНР со кршење на Протоколот, Захарченко изјавил „Ова се историски времиња. Ние создаваме нова земја! Тоа е наша цел“. Претседавачот на ОБСЕ Дидие Буркхалтер потврдил дека изборите биле „''спротивставени на словото и духот на протоколот од Минск''“ и изјавил дека тие „''дополнително ќе ја комплицираат неговата имплементација''“.
2.5 Колапс
Протоколот и Меморандумот не ја запреле војната на истокот на Украина. До јануари 2015 година, примирјето од Минск целосно пропаднало. По руската победа на меѓународниот аеродром во Донецк, портпаролот на ДНР Едуард Басурин изјавил дека „''Минскиот меморандум нема да се разгледува во формата како што е усвоен''“. Подоцна во текот на денот, лидерот на ДНР Александар Захарченко изјавил дека ДНР „''нема повеќе да прави обиди за разговори за прекин на огнот''“ и дека неговите сили ќе „''напаѓаат до границите на регионот Донецк''“.''„Њујорк тајмс“'' соопштил дека прекинот на огнот „''исчезнал''“. Во јануари - февруари, Русија го повторила моделот од август 2014 година, извршила инвазија со нови сили и ги нападнала и поразила украинските сили во Дебалцево, принудувајќи ја Украина да потпише пакет мерки за спроведување на договорите од Минск, или Минск II.
Во услови на зголемено насилство во борбената зона, уште една рунда разговори во Минск била закажана за 31 јануари. Членовите на Трилатералната контактна група отпатувале во Минск за да се сретнат со претставниците на ДНР и ЛНР. Потписниците на Протоколот на ДНР и ЛНР не присуствувале, а оние претставници што присуствувале не биле во можност да разговараат за спроведувањето на Протоколот или меморандумот. Овие претставници побарале ревизија на Протоколот и меморандумот. Седницата била прекината без резултат.
3 Минск II, февруари 2015 година
Последователните обиди за решавање на тековната војна во регионот на Донбас во Украина немале резултат до почетокот на февруари 2015 година. Додека Протоколот од Минск од 5 септември 2014 година значително ги намалил борбите во зоната на судирот за многу месеци, малите престрелки продолжиле. На почетокот на јануари 2015 година, Русија испратила уште една голема група од својата редовна војска, која заедно  со сепаратистичките сили на Донечката Народна Република (ДНР) и Луганската Народна Република (ЛНР) започнале нова офанзива на областите под контрола на Украина, што резултирало со целосен колапс на примирјето од Минскиот протокол.
По тешките борби, силите на ДНР го освоиле симболично важниот меѓународен аеродром во Донецк на 21 јануари, последниот дел од градот Донецк кој бил под украинска контрола. По оваа победа, руската војска заедно  со сепаратистичките сили ја притиснале својата офанзива на важната железничка и патна спојка Дебалцево кон крајот на јануари. Овие обновени тешки борби предизвикале значителна загриженост во меѓународната заедница. Украина доживела нов „''погубен''“ пораз. Францускиот претседател Франсоа Оланд и германската канцеларка Ангела Меркел изнеле нов мировен план на 7 февруари.
Француско-германскиот план, изготвен по разговорите со украинскиот претседател Петро Порошенко и рускиот претседател Владимир Путин, се сметал за оживување на протоколот од Минск. Претседателот Оланд изјавил дека планот е „''последна шанса''“ за решавање на конфликтот. Планот бил изнесен како одговор на американските предлози за испраќање вооружување до украинската влада, нешто што канцеларката Меркел изјавила дека само ќе резултира со влошување на кризата.
Самитот на кој ќе се разговарало за спроведувањето на француско-германскиот дипломатски план бил закажан за 11 февруари во Палатата на независноста во Минск, главниот град на Белорусија. На него присуствувале рускиот претседател Владимир Путин, украинскиот претседател Петро Порошенко, германската канцеларка Ангела Меркел, францускиот претседател Франсоа Оланд, лидерот на ДНР Александар Захарченко и лидерот на ЛНР Игор Плотницки. Преговорите траеле во текот на ноќта шеснаесет часа, а германскиот министер за надворешни работи изјавил дека биле „''многу тешки''“.
По разговорите, на 12 февруари 2015 година било објавено дека страните во судирот се согласиле на нов пакет мировни мерки, Пакет мерки за имплементација на договорите од Минск, кој вообичаено се нарекува Минск II. Некои од мерките за кои се согласиле биле безусловен прекин на огнот, почитуван од ОБСЕ од 15 февруари, повлекување на тешкото оружје од линијата на боиштето, ослободување на воените заробеници и уставни реформи во Украина.
3.1 Текст на договорот
Целосниот текст на договорот е како што следува:# Непосреден и целосен прекин на огнот во одредени области на Донечка и Луганска област на Украина и негово строго исполнување од 00:00 часот по полноќ EET на 15 февруари 2015 година.
# Повлекување на целото тешко оружје од двете страни на еднакво растојание со цел да се создаде безбедносна зона на минимум 50 ки9лометри за артилерија од калибар 100 mm или повеќе, и безбедносна зона од 70 километри за повеќе ракетни фрлачи: MLRS Tornado-S, Uragan, Smerch и Tochka U тактички ракетни системи: *за украинските војници, од вистинската линија на контакт;* за вооружени формации од одредени области на областите Донецк и Луганск на Украина, од линијата за контакт во согласност со Минскиот Меморандум од 19 септември 2014 година. Повлекувањето на горенаведеното тешко вооружување мора да започне најдоцна вториот ден по почетокот на прекинот на огнот и да заврши во рок од 14 дена. Овој процес ќе биде помогнат од ОБСЕ со поддршка на Трилатералната контакт група.
# Ефективен мониторинг и верификација на режимот на прекин на огнот и повлекување на тешкото вооружување од страна на ОБСЕ ќе биде обезбеден од првиот ден на повлекувањето, користејќи ги сите потребни технички средства како сателити, беспилотни летала, системи за радиолокација итн.
# Првиот ден по повлекувањето треба да започне дијалог за модалитетите на спроведување на локални избори во согласност со украинското законодавство и Законот на Украина „За привремен ред на локална самоуправа на Донечката и Луганската Област“, ​​како и за иднината на овие области врз основа на горенаведениот закон. * Без одложувања, но најдоцна 30 дена од датумот на потпишување на овој документ, Врховната Рада на Украина треба да ја одобри резолуцијата, со назначување на територијата што потпаѓа под специјалниот режим во согласност со законот „За привремен ред на локална самоуправа на Донечката и Луганската Област, формирана од Минскиот меморандум од 19 септември 2014 година
# Обезбедување на помилување и амнестија преку донесување закон со кој се забранува прогон и казнување на лица во врска со настани што се случиле во Донечката и Луганската област во Украина.
# Обезбедување на ослободување и размена на сите заложници и нелегално задржани лица, врз основа на принципот „''сите за сите''“. Овој процес треба да заврши – најдоцна – петтиот ден по повлекувањето (на оружјето).
# Обезбедување на безбеден пристап, испорака, складирање и распространување на хуманитарна помош за сиромашните, врз основа на меѓународен механизам.
# Дефинирање на модалитетите за целосно обновување на социјалните и економските врски, вклучително и социјалните преноси, како што се плаќањата на пензии и други плаќања (приходи, навремено плаќање на комуналните сметки, враќање на даночните плаќања во рамките на украинското правно поле). Со оваа цел, Украина ќе го врати управувањето со сегментот на нејзиниот банкарски систем во областите погодени од судирот, а можеби и ќе се воспостави меѓународен механизам за олеснување на таквите трансакции.
# Враќање на контролата на државната граница на украинската влада во целата зона на судирот, која треба да започне првиот ден по локалните избори и да заврши по целосното политичко регулирање (локални избори во Донечката и Луганската Област врз основа на законот на Украина и уставните реформи) до крајот на 2015 година, под услов да се исполни точка 11 – во рамките на консултациите на претставниците на Донечката и Луганската Област, во рамките на Трилатералната контактна група.
# Повлекување на сите странски вооружени формации, воена опрема, но и платеници од територијата на Украина под надзор на ОБСЕ. Разоружување на сите нелегални групи.
# Уставна реформа во Украина, со нов устав кој треба да стапи на сила до крајот на 2015 година, чиј клучен елемент е децентрализацијата (земајќи ги предвид особеностите на Донечката и Луганската Област, договорени со претставниците на овие окрузи), како и одобрување на постојана легислатива за посебниот статус на Донечката и Луганската Област во согласност со мерките во областа на Донецк и Луганск во согласност со мерките наведени во приложената фуснота до крајот на 2015 година.
# Врз основа на Законот на Украина „За привремен поредок на локалната самоуправа во Донечката и Луганската Област“, ​​прашањата поврзани со локалните избори ќе бидат дискутирани и договорени со претставниците на одредени области на Донечката и Луганската Област во рамките на Трилатералната контактна група. Изборите ќе се одржат во согласност со релевантните стандарди на ОБСЕ и ќе бидат надгледувани од ОБСЕ/ОДИХР.
# Да се ​​интензивира работата на Трилатералната контактна група, вклучително и преку формирање работни групи за спроведување на релевантните аспекти од договорите од Минск. Тие ќе го одразуваат составот на Трилатералната контактна група.
3.2 Потписници
Документот бил потпишан од:
* Сепаратистичките лидери Александар Захарченко и Игор Плотницки
* Швајцарскиот дипломат и претставник на ОБСЕ Хајди Таљавини
* Поранешниот претседател на Украина и украински претставник Леонид Кучма
* Рускиот амбасадор во Украина и рускиот претставник Михаил Зурабов
3.3 Реакции
Новиот пакет, вообичаено наречен „Минск II“, бил критикуван дека е „''многу комплициран''“ и „''исклучително кревок''“ и дека е многу сличен на неуспешниот Мински протокол.''„Њујорк тајмс“'' објавил дека планот „вклучувал некои потезни мини“, како што е неограничувањето на контролата врз градот Дебалцево, кој бил местото на најжестоките борби во времето на изготвувањето на планот. По разговорите во Минск, канцеларката Меркел, претседателот Оланд и претседателот Порошенко присуствувале на самитот на Европската унија (ЕУ) во Брисел.
На самитот, учесниците во Минск ги информирале лидерите на ЕУ за разговорите. За време на брифингот тие изјавиле дека претседателот Путин се обидел да го одложи спроведувањето на прекинот на огнот за десет дена, за да ги принуди украинските војници во Дебалцево да ги предадат своите позиции. Од своја страна, претседателот Путин изјавил дека бранителите на Дебаљцево биле опколени и дека сепаратистите очекувале од нив „''да го положат оружјето и да престанат со отпорот''“.
Новинарот на ''Комерсант,'' Андреј Колесников, напишал дека спроведувањето на примирјето во Дебаљцево зависи од тоа дали украинските сили биле навистина опколени или не: „''Пред сè, дали постои или не? Владимир Путин инсистираше на тоа дека постои [заокружувањето] и дека ако се постигне договор за прекин на огнот, ќе биде чудно ако се прекршат оние што се наоѓаат таму; кои го свариле тој „котел“ ќе се обидат да ја соберат „пената““''.
Портпаролката на американскиот Стејт департмент Џен Псаки на 13 февруари изјавила дека руските вооружени сили активно се распоредиле околу Дебаљцево за да им помогнат на сепаратистите во протерувањето на украинските трупи пред почетокот на примирјето, на 15 февруари. Русија го негирала тоа, а портпаролот на руската влада Дмитриј Песков изјавил дека Русија не може да помогне во спроведувањето на Минск II бидејќи „''не е учесник''“ во судирот.
Водачот на десниот сектор Дмитро Јарош изјавил дека го задржува правото да продолжи да се бори и дека Минск II е неуставен. Тој изјавил дека неговиот украински волонтерски корпус ќе продолжи да се бори „''до целосно ослободување на украинските земји од руските окупатори''“ и ветил „''смрт за руските терористи-окупатори''“. Водачот на ДНР Александар Захарченко изјавил дека прекинот на огнот не се однесува на Дебаљцево и дека борбите ќе продолжат.
3.4 Ефикасност
3.4.1 Прекин на огнот и повлекување на силите (1-2)
Иако борбите генерално стивнале по стапувањето на сила на примирјето во 0:00 часот по средноевропско време на 15 февруари, престрелките и гранатирањето продолжиле во неколку делови од зоната на судирот. Гранатирањето и борбите во Дебалцево продолжиле, бидејќи лидерот на ДНР Александар Захарченко изјавил дека прекинот на огнот не се однесува на таа област. На југот на Донечката Област, борбите меѓу силите на ДНР и членовите на баталјонот „Азов“ продолжиле во селата во близина на Мариупол. До 16 февруари, Минск II изгледал на работ на колапс. Сепаратистите продолжиле со тешкиот напад на Дебалцево. Двете страни изјавиле дека нема да го повлечат тешкото вооружување како што е наведено во договорот додека борбите во Дебаљцево се во тек. Ројтерс го опишал прекинот на огнот како „''мртвороден''“ во Дебалцево. Украинските сили биле принудени да се повлечат од Дебалцево на 18 февруари, оставајќи ги сепаратистичките сили под контрола на градот.
Во неделата по падот на Дебаљцево во рацете на проруските сили, борбите во зоната на судирот се намалиле. Од средината на февруари 2015 година, западен новинар кој ја посетувал украинската страна од линијата на боиштето во Авдеевка, пријавил масивни артилериски баражи од руска страна. Откако ги посетил градовите што ги држат сепаратистичките и украинските сили, тој објавил дека двете страни поставиле тешко оружје и муниција во цивилни области.
Силите на ДНР и ЛНР почнале да ја повлекуваат артилеријата од боиштето како што е наведено од Минск II на 24 февруари, а Украина го сторила тоа на 26 февруари. Украина објавила дека немала жртви во текот на 24-26 февруари, нешто што не се случило од почетокот на јануари 2015 година.
Украинскиот министер за одбрана Степан Полторак на 8 јуни 2015 година изјавил дека над 100 војници и најмалку 50 цивили биле убиени од стапувањето на сила на Минск II. Според него, проруските сили го прекршиле примирјето повеќе од 4.000 пати.
3.4.2 Специјален статус на Донбас (11)
Парламентот на Украина го одобрил законот за „''специјален статус''“ за Донбас на 17 март. Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјавил дека законот е „''остро отстапување од договорите од Минск''“, бидејќи бара локални избори под украинска надлежност. Претставниците на ЛНР и ДНР изјавиле дека законот е „еднострана“ модификација на Минск II и дека договорот е прогласен за неважечки со оваа измена. И покрај тоа, претставниците на ЛНР и ДНР продолжиле да испраќаат мировни предлози до Трилатералната контактна група за Украина.
Законот бил критикуван и од некои украински политичари. Лидерот на Радикалната партија Олег Љашко изјавил дека законот е „''глас за де факто признавање на руската окупација во Донбас''“. Заменик-претседателот на парламентот Андриј Парубиј изјавил дека законот „''не е за Путин или окупаторите''“, туку за да и покаже на Европа дека Украина е подготвена да се придржува до Минск II.
Подоцна, во 2019 година, украинскиот парламент гласал за продолжување на регулативите со кои се дава ограничена самоуправа на источните региони контролирани од сепаратистите, што е предуслов за договор за решавање на петгодишниот судир таму.
3.4.3 Избори во ДНР и ЛНР (4)
Додека локалните избори во Украина во 2015 година биле закажани за 25 октомври, водачот на ДНР Александар Захарченко издал декрет на 2 јули со кој наредил локалните избори во ДНР да се одржат на 18 октомври. Тој изјавил дека оваа акција е „''во согласност со договорите од Минск''“. Според Захарченко, овој потег значел дека ДНР „''независно започнала да ги спроведува договорите од Минск''“. Захарченко изјавил дека изборите „''ќе се одржат врз основа на украинскиот закон за привремен статус на самоуправа на поединечни области од регионите Донецк и Луганск''“, доколку тие не се во спротивност со уставот и законите на ДНР.
Истиот ден, претседателот Петро Порошенко одговорил дека доколку изборите за ДНР се одржат на ваков едностран начин, тоа ќе биде „''крајно неодговорно и ќе има катастрофални последици за процесот на деескалација на тензиите во одредени области на регионите Донецк и Луганск''“. Дополнително, ОБСЕ соопштил дека ќе испрати набљудувачи на изборите во зоната на судирот само доколку Украина ја покани да го стори тоа. Како што е наведено во Минск II, локалните избори во териториите под контрола на ДНР и ЛНР мора да бидат набљудувани од ОБСЕ за да се сметаат за легитимни.
Во услови на големо намалување на насилството, по договорот за повторно започнување на имплементацијата на Минск II кој бил договорен на 1 септември, нормандската четворка одржала состанок на 2 октомври. На средбата било договорено изборите во зоната на судирот да се одржат во согласност со Минск II. За да се направи тоа, францускиот претседател Франсоа Оланд изјавил дека изборите ќе треба да се одложат до 2016 година, бидејќи се потребни три месеци за да се подготват за нив. Рускиот претседател Владимир Путин се согласил да го искористи своето влијание за да ги спречи ДНР и ЛНР да одржат предвремени избори.
Според тоа, ДНР и ЛНР објавиле на 6 октомври дека нивните планирани избори се одложени до 21 февруари 2016 година. Локалните избори во остатокот од Украина се одржале на 25 октомври 2015 година. По одложувањето, германскиот министер за надворешни работи Франк-Валтер Штајнмаер изјавил дека доколку набљудувачите на ОБСЕ потврдат дека планираните избори што треба да се одржат во сепаратистичките области се во согласност со украинскиот закон и Минск II, „''законот за специјален статус''“ за овие области веднаш ќе стапи во сила.
На 18 април 2016 година, планираните (организирани од ДНР и ЛНР) локални избори биле одложени од 20 април на 24 јули 2016 година. На 22 јули 2016 година, овие избори за ДНР и ЛНР повторно биле одложени за 6 ноември 2016 година. На 2 октомври 2016 година, ДНР и ЛНР одржале „примарни избори“ на кои гласачите номинирале кандидати за изборите на 6 ноември 2016 година. Украина ги осудила овие „примарни“ како нелегални. Изборите за Народниот совет на ДНР и ЛНР бил организирани и одржани од ДНР и ЛНР на 11 ноември 2018 година.
3.4.4 Општа ефикасност
Официјален претставник на американското Министерство за одбрана Мајкл Карпентер на 2 март 2016 година изјавил дека најмалку 430 украински војници загинале од потпишувањето на Минск II, дека Русија одржува „''врски за команда и контрола''“ над ДНР и ЛНР и дека Русија „''истура тешко оружје''“ во Донбас. Заменик-шефот на мисијата на ОБСЕ во Украина, Александар Хуг, на 25 март 2016 година изјавил дека ОБСЕ набљудувала „''вооружени луѓе со руски ознаки''“ кои се бореле во Донбас од почетокот на судирот, дека разговарале со затвореници кои рекле дека се руски војници и дека виделе „''патеки од гуми, не самите возила, туку трагите на возилата што ја преминуваат границата со Украина''“.
Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, на 27 март 2016 година изјавила дека Русија „''не е страна во договорите од Минск''“ и дека договорите се „''посветени на две воинствени страни''“. Парламентарното собрание на Организацијата за безбедност и соработка во Европа, сепак, изјавило дека Протоколот од Минск исто така вклучува ослободување на заложниците кои се киднапирани од украинската територија и се незаконски приведени во Русија, на пример, Надија Савченко и Олег Сенцов.
На 27 декември 2018 година, украинската новинска агенција UNIAN објавила дека ниту една одредба од договорот од Минск не била целосно спроведена.
4 2016–2022: Штајнмаерова формула
Во 2016 година била најавена таканаречената Штајнмаерова Формула. Се чини дека Штајнмаер го искористил исклучувањето на Русија од Г8 како притисок. Предлогот на Штајнмаер „''имплицитно ги призна и [беше] експлицитно заснован на воените достигнувања на Кремљ''“ од 2014 и 2015 година. Формулата, предложена и од руски и од европски дипломати, ја охрабрува Украина да спроведе избори на територијата контролирана од Русија и да им обезбеди на териториите окупирани од Русија „''специјален статус''“.
Во 2019 година, Украина ја потпишала Штајнмаеровата Формула, додека претседателот Зеленски појаснил, во светлината на домашните критики, дека тие не капитулираат и дека специјалниот статус ќе биде возможен само по одржувањето на изборите, но само откако ќе ја врати контролата врз источните граници на Украина.
Во декември 2019 година, Украина и Русија се согласиле да спроведат „''целосен и сеопфатен прекин на огнот''“. Договорот уследил по размената на затвореници и повлекувањето на украинската војска во три области. Двете страни се согласиле да ги разменат преостанатите затвореници и да ги откажат воените сили во три дополнителни региони. Според Зеленски, постоел напредок и во однос на прашањето за извозот на гас. Русија и Украина не можеле да се договорат за прашањата за повлекување на војниците поддржани од Русија и за изборите во регионите под контрола на сепаратистите.
Во јули 2020 година, Канцеларијата на претседателот на Украина објавила дека Леонид Кучма повеќе нема да учествува во работата на Трилатералната контактна група за решавање на ситуацијата на истокот на Украина. Леонид Кучма се состанал со украинскиот претседател Володимир Зеленски на 28 јули.
Во јуни 2021 година, американскиот претседател Џо Бајден и рускиот претседател Владимир Путин „''се договорија да продолжат со дипломатијата поврзана со договорот од Минск''“.
Бил планиран состанок на Нормандскиот формат меѓу Русија, Украина, Германија и Франција во Париз на 26 јануари 2022 година. Украина го исполнила условот на Русија за средба во Париз и одлучила да го повлече од Парламентот контроверзниот нацрт-закон за реинтеграција на регионот на Крим и Донбас, бидејќи законот бил спротивен на Минск II.
5 Целосна инвазија на Русија во 2022 година
Професорот по историја Мајкл Кимаж ја критикува позицијата на Западот дека е „''спротивна на одвраќањето''“ и поради неговата слабост. „''Западната политика беше покана за Путин да оди понатаму''“. Според него, во текот на 2021 година, Путин ја подготвил Русија за целосна војна во Европа. На 15 февруари 2022 година, руската Дума гласала за апел до претседателот Путин да ги признае самопрогласените ЛНР и ДНР. Следниот ден, портпаролот на руската влада признал дека официјалното признавање на републиките во Донбас нема да биде во согласност со договорите од Минск. Сепак, тој им изјавил и на новинарите дека приоритет на Путин во регулирањето на ситуацијата во Донбас е спроведувањето на механизмите усвоени според тие договори. Русија продолжила со признавање на официјално самопрогласените народни републики Луганск и Донецк на 21 февруари 2022 година. По таа одлука, на 22 февруари 2022 година, претседателот Путин изјавил дека договорите од Минск „''повеќе не постоеле''“ и дека Украина, а не Русија е виновна за нивниот колапс, обвинувајќи ја Украина за геноцид во Донбас во неговите коментари - изјава која во голема мера се смета за неоснована и фактички погрешна од академскиот свет и Обединетите нации. Русија потоа ја нападнала Украина на 24 февруари 2022 година.
На 24 август 2022 година, по состанокот на Кримската платформа, украинскиот претседател Володимир Зеленски изјавил дека тогашните линии на боиштето во војната нема да бидат замрзнати. „''Во моментот каде што сме, не сме подготвени за прекин на огнот. Објаснивме дека нема да има Минск-3, Минск-5 или Минск-7. Нема да ги играме овие игри, изгубивме дел од нашите територии на овој начин… тоа е замка''“.
6 Проценки
По падот на Дебалцево во февруари 2015 година, околу една третина од регионот Донбас останал под контрола на сепаратистите. Неколку дена пред руската инвазија во 2022 година, францускиот претседател Емануел Макрон и американскиот државен секретар Ентони Блинкен сметале дека договорите од Минск се „патот напред“ за ставање крај на судирот во Донбас. Блинкен додал дека тоа е нецелосен чекор бидејќи има и други отворени прашања. Целта на руската интервенција во Донбас била да се формираат проруски влади кои, по реинкорпорацијата во Украина, ќе го олеснат руското мешање во украинската политика. Според тоа, договорите биле многу поволни за руската страна, бидејќи нивното спроведување требало да ги постигне овие цели.
Во мај и јуни 2021 година, Марк Галеоти изјавил:„''време е да се признае дека процесот во Минск го заврши својот тек - и можеби ако нешто го блокира секој позначаен дијалог''“, и предложил дека како надворешна страна, Обединетото Кралство може да ја придвижи дипломатијата напред. Во интервју од јуни 2021 година, Владислав Сурков, помошник на Путин за политиката во Украина од 2013 до 2020 година, кој бил отстранет од неговата улога во февруари 2020 година, изјавил дека Украина „''може да се реформира како конфедерација, со многу слобода за регионите сами да одлучуваат за работите''“. Тој изјавил дека земјата ќе биде отсечена од „''геополитичката гравитација''“ меѓу Русија и Западот, опишувајќи ги договорите од Минск како чин што ја „''легитимизира првата поделба на Украина''“ во „''повторно освојување''“, „''првиот отворен геополитички контра-напад од Русија [против Запад]“.'' Во октомври 2021 година, рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјавил дека „''ако Американците се искрено подготвени да го поддржат спроведувањето на договорите од Минск, ова прашање може да се реши многу брзо''“.
Се појавил спор околу улогата на Руската Федерација, при што страните го разбирале Минск како договор меѓу Украина и Русија, но руските официјални претставници кои ја презеле улогата на посредник, инсистирале Украина директно да преговара со претставниците на самопрогласените сепаратистички републики во делови од Донецк и Луганск. Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјавил дека „''нема намера да разговара со терористите''“. Руската страна одбила разговори на високо ниво, а Кремљ го поддржал написот на ''Комерсант'' од октомври 2021 година на поранешниот руски претседател Дмитри Медведев со наслов „''Зошто е бесмислено да се занимаваме со сегашното украинско раководство''“, што некои го критикувале.
Во ноември 2021 година, руското Министерство за надворешни работи го прекршил дипломатскиот протокол со објавување на доверлива кореспонденција со преговарачите Германија и Франција.
Во јануари 2022 година, Олексеј Данилов, секретар на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина, изјавил дека „''Исполнувањето на договорот од Минск значи уништување на земјата. Кога тие беа потпишани под руската цевка - и Германците и Французите гледаа - веќе беше јасно за сите рационални луѓе дека е невозможно да се спроведат тие документи''. Олекси Арестович, поранешен член на Трилатералната контактна група за Украина, во 2024 година изјавил дека Украина никогаш не планирала да ги исполни условите од договорите од Минск II.
Ангела Меркел во 2022 година изјавила дека договорот бил „''обид да и се даде време на Украина''“; Ројтерс објавил дека Украина го искористила овој пат за да ги зајакне своите вооружени сили. Во интервју за Семен Пегов во 2024 година, поранешниот шеф на ДНР Александар Бородај објаснил дека, во воена смисла, руската интервенција во Украина требало да започне веќе во 2014 година, но Русија не била подготвена за тоа во економска, воена и пропагандна смисла, поради што Русија влегла во Договорите од Минск без намера да се придржува, но и дало време да ја подготви целосната инвазија.
7 Понатамошно читање
**