Римско наследство во Косово

Локалитетите на римското наследство во Косово претставуваат повеќе споменици на материјална и духовна култура, кои го отсликуваат римскиот период во овој регион. Меѓу нив, на посебно место се оние што го претставуваат развојот на уметноста, како што се пластичните споменици кои се почести, а воедно заземаат важно место, бидејќи со претставувањето на фигури во релјеф и со бројните натписи, тие ни зборуваат доволно за овој период.
1 Преглед
Дарданија паднала под римска окупација во првиот век од нашата ера, и со тоа таа е една од последните територии на Илирија што подлегнале под римска власт. Бидејќи Дарданија претставувала стратешки бисер, бидејќи имала, а и денес има централна позиција помеѓу патните мрежи што го поврзувале јужниот Егеј со Дунавскиот басен и со Јадранското Море. Исто така, била важна за Римјаните поради богатите минерални ресурси, кои ги експлоатирале и од кои имале корист. Забележливо е дека повеќето градови на древна Дарданија се наоѓаат или близу до рудник или близу до пат. Дарданскиот идентитет е оспоруван веќе некое време, а познато е дека бил посебен, сличен на илирскиот, а исто така и со римски или тракиски пресврт, поради окупацијата и соживотот. Археолошките истражувања и студии од минатиот век помагаат да се утврди овој дардански идентитет на објективен начин, што довело до појасно проучување и објаснување на континуитетот на културата во овој толку многу спорен регион.
1.1 Муниципиум Дарданорум
''Муниципиум Дарданорум'' или ''Дарданикум'' се наоѓа во Северно Косово, приближно 27 километри северно од Митровица, во селото Сочаница, општина Лепосавиќ. На почетокот постоел како праисториска населба, но продолжил да се развива и да се менува за да стане типичен антички римски град во периодот од последните децении на 1 век, па сè до првата половина на 4 век од н.е. Локалитетот се протега на приближно 30 хектари.
1.2 Улпијана
''Улпијана'' - римски град, основан во 1 век од н.е., а добил статус на ''муниципиум'' во 169 година.
1.3 Венденис
''Статио Винденис'' била станица, една од трите патни станици што биле изградени во Дарданија за време на римското владеење.
1.4 Археолошко наоѓалиште Чифлак
Локалитетот Чифлак се наоѓа од левата страна од течението на реката Дрим.
1.5 Археолошки локалитет Дресник
Археолошкиот локалитет Дресник е археолошки локалитет што е најден во селото Дресник.
1.6 Археолошки локалитет Клокот
Локалитетот Клокот се наоѓа во близина на местото Клокот.
1.7 Неродиме е Поштме
Локалитетот Неродиме е Поштме е откриен во 1988 година.
1.8 Археолошки локалитет Никадин
Селото Никадин се наоѓа до градот Урошевац, се наоѓа 2 километри јужно од градот.
1.9 Археолошки локалитет Пестова
Локалитетот Пестова се наоѓа во општина Вучитрн, откриен во 2005 година. Делумно се откопани остатоци од зграда и урнатини од вила рустика.
1.10 Археолошки локалитет Послиште
Локалитетот Послиште е неодамна откриена римска патна раскрсница во близина на селото Послиште, 1 километар јужно од Влашња на патот Врбница - Призрен, сместен покрај античкиот пат што минува покрај Леска и Ниш.
1.11 Археолошки локалитет Палденица
Локалитетот Палденица се наоѓа во близина на селото Палденица, околу 150 м од левата страна на патот Приштина - Скопје. Откриени се траги од некропола и друг движен археолошки материјал.
1.12 Вицијанум
''Станицата Вицијанум'' се наоѓа во северозападниот дел од општина Грачаница.
2 Библиографија
* Nicholas Marquez Grant, Linda Fibiger. "Kosovo" The Routledge Handbook of Archaeological Human Remains and Legislation, Taylor & Francis, 2011, ,
* Milot Berisha. "Archaeological Guide of Kosovo", Kosovo Ministry of Culture, Youth and Sports and Archaeological Institute of Kosovo, Pristina 2012, Print
* Luan Përzhita, Kemajl Luci, Gëzim Hoxha, Adem Bunguri, Fatmir Peja, Tomor Kastrati. "Harta Arkeologjike e Kosovës vëllimi 1/ Archaeological Map of Kosovo vol.1" Kosova Academy of Sciences and Arts, Pristina 2006,
* Cultural Heritage Without Borders. "An Archaeological Map of the Historic Zone of Prizren", CHwB Kosovo office, Report Series No.2/2006.
* Gail Warrander, Verena Knaus. "Kosovo 2nd ed." Bradt Travel Guides, 2011, ,
* Besiana Xharra, Source: Balkan Insight, "Kosovo's Lost City Rises From Earthy Tomb",
* Tom Derrick, "Ulpiana: Digging in Kosovo" source:
* Philip L. Kohl, Clare Fawcett, "Nationalism, Politics and the Practice of Archaeology", Cambridge University Press, 1995, ,