procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Џанике

Џанике (крајот на 14 век - 1437) — кримска принцеза од Чингисидската династија. Таа била ќерка на Кан Тохтамиш и сопруга на Емир Едигу. Во 1416 година отишла на аџилак во Мека, со што се стекнала со својата слава во муслиманскиот свет. Таа одиграла важна улога во одвојувањето на Кримскиот Хан од Златната Орда. Таа го поддржала идниот прв Кримски Кан, Хаџи I Гирај, во борбата против Кучук Мухамед и Саид Ахмад I. Кога умрела во 1437 година, била погребана во специјално изграден мавзолеј со наслов „Големата царица“.
1 Биографија
Џанике најверојатно била родена кон крајот на 14 век во Крим. Нејзиниот татко бил Тохтамиш, кој бил Кан на Златната Орда од 1379 до 1380 година. Речиси ништо не е познато со сигурност за нејзиното детство. но познато е дека таа била омилената ќерка на нејзиниот татко.
Откако нејзиниот татко Тохтамиш бил поразен од Тамерлан, нејзиниот брак со Едигу предизвикал да се зголеми влијанието на Едигу врз Тохтамиш, бидејќи тогаш Тохтамиш имал семејни врски со семејството на Едигу.
Во 1397 година, Едигу ненадејно ја преориентирал својата лојалност од Тохтамиш кон Тамерлан, кој во тоа време војувал со Тохтамиш. Тохтамиш во напад на бес ја убил мајката на Џанике, Тогајбек. Политичкото влијание на Тохтамиш се намалило до крајот на 14 век.
Во 1406 година, Едигу го зазел Хваразм. Од 1411 до 1412 година, братот на Џанике, Џалал ал-Дин се обидувал да го опседи Хваразм, но на крај не успеал. Бидејќи Џанике сакала да го зголеми сопственото политичко влијание во Златната Орда, таа направила аџилак во Мека во 1416 година. Нејзиното пристигнување во Дамаск значително го привлекло вниманието на арапското население, бидејќи ја придружувале 300 коњаници.
Џанике го искористила своето влијание за да го убеди нејзиниот сопруг да го поштеди нејзиниот брат, тригодишниот Кадир Берди; Едигу сакал да го убие со цел само неговиот син да остане како легитимен барател на тронот на Златната Орда. Единаесет години подоцна, Кадир Берди станал Кан на Златната Орда на возраст од четиринаесет години, а потоа водел војска против Едигу. Едигу умрел во битката што следела, а Кадир Берди починал од рани три дена подоцна, оставајќи ја Џанике како најстарата од кланот на Тохтамиш која би можела да го преземе тронот во Кирк-Ор.
Во контекст на сите судири во Златната Орда во тоа време, Крим станал поизолиран од остатокот од Златната Орда, делумно како резултат на географската положба на Крим во споредба со остатокот од Златната Орда.
За време на врвот на нејзината моќ, Џанике го поддржала Хаџи I Гирај во неговата борба за власт на Крим против потомците на Тохтамиш, Кучук Мухамед и Саид Ахмад I кои исто така се натпреварувале за власт. Џанике била клучна фигура во текот на процесот на доаѓањето на власт на Хаџи I Гирај.
Таа умрела во Крим во 1437 година, по што ослабнала моќта на Хаџи I Гирај и тој бил натеран да емигрира во Литванија.
2 Наследство
Постојат многу легенди и народни приказни за животот и смртта на Џанике. Според една легенда, таа загинала додека ја бранела тврдината Крик-Ор од непријателски напад. За неа бил изграден мавзолеј во Чуфут Кале.
3 Наводи
3.1 Библиографија
*******
Климпух

Климпух (|Klingenbach) — населено место и општина во округот Ајзенштат-Умгебунг, Градиште, Австрија. Според проценка од 2024 година имало 1.260 жители. Во селото живеат Градиштански Хрвати.
1 Познати личности
* Хана Штурм, активистка за работнички права и мир
2 Поврзано
* Градиште (Австрија)
Догукан Гунгор

Догукан Гунгор (турски: Doğukan Güngör, роден на 1 јули 1996 во Анкара) — турски телевизиски и филмски глумец.
1 Филмографија
Година, Назив, Улога
2020-2021, Предавство ТВ-серија, Хамит
2022, Дилберај ТВ-филм, Ибрахим
2022, Хаким ТВ-серија, Асаф
2022-2026, Шербет од брусница ТВ-серија, Фатих
2024, Садик Ахмет ТВ-филм, Иселеник
Зилоти

Зилоти (|Ζηλωτές — „ревнители, приврзаници“, што е превод на еврејскиот збор ''קנאים'' со исто значење; во еднина грчки ''ζηλωτής'', евр.''קנאי'') — социјално-политичко и верско-есхатолошко движење во Јудеја, кое се појавило во времето на Макавејците во втората половина на I век пр. н. е., а целосно се оформило среде I век н. е.
Главната цел на зилотите била укинување на хеленистичкото влијание и соборување на римската власт, за што ги сметале сите средства за оправдани. До средината на I век н. е., зилотите се оформиле како политичка партија насочена против наследството на јудејскиот цар Ирод Велики. Од фасадата на Ерусалимскиот храм, изграден од Ирод, тие го отстраниле златниот орел, гледајќи во него поттик на идолопоклонство и симбол на римското владеење.
Барањата на царот Калигула да се постават негови статуи низ целото Царство, грубиот однос на римските војници кон Храмот и верата на жителите на Јудеја, довеле до силна радикализација на еврејското население и зголемување на поддршката за зилотите. По незаконското одземање (всушност ограбување) на голем дел од храмовото сребро од страна на римскиот прокурарор, зилотите го организирале таканареченото Големо еврејско востание, што прераснало во војна во 66–73 г. н. е. Римските трупи под водство на Цестиј Гал од Сирија биле поразени од востаниците. Како последица, Јудеја била уништена од римската војска, а Вториот ерусалимски храм бил разурнат.
Зилотите, како бескомпромисни противници на Римјаните, решиле да се борат докрај, уверени дека Израел може да биде управуван само од Месијата — потомок на Давид. Најхрабрите меѓу нив се издвоиле во посебно крило што Римјаните го нарекле „Сикарии“ („убијци“, „камоносци“). Тие преку радикални и воинствени акции предизвикале отворена војна со Рим. Така, еден од Сикариите — Менахем, син на Јуда — ја освоил тврдината Масада и го уништил римскиот гарнизон таму.
Најпознати зилоти се Симон (Шимон) бар Гиора и Јоханан Гискалски. Понекогаш зилотите се сметаат за „четврта секта“ во рамките на јудаизмот (покрај фарисеите, садукеите и есените), основана од Јуда Галилеецот и Садок Фарисејот, како што пишува учесникот во Јудејските војни, Јосиф Флавиј.
Според Библијата, еден од апостолите на Исус бил зилотот Симон (во синодалниот превод наречен „Зилот“). Германскиот библист Оскар Кулман, во својата книга „Исус и Цезар“, тврди дека уште тројца апостоли — Петар, неговиот брат Андреј и Јуда — припаѓале на зилотското движење.
Обична романса во Коулун

''Обична романса во Коулун'' (|Kowloon Generic Romance, |九龍ジェネリックロマンス) — јапонска манга напишана и илустрирана од Џун Мајузуки. Се објавува во списанието ''Weekly Young Jump'' на Shueisha од ноември 2019 г., а до октомври 2024 г. биле собрани десет тома танкобон. Приказната е сместена во оградениот град Коулун во Хонгконг. Аниме-серија, во производство на студиото Arvo Animation, се прикажувала од 5 април до 28 јуни 2025 г., а играна филмска адаптација треба да започне да се прикажува во јапонските кина во август истата година.
1 Содржина
Оградениот град Коулун — најгусто населеното место на Земјата — сместува над 33.000 жители во лавиринт од меѓусебно поврзани облакодери, распослани на само 6,5 акри. Во ова градско засолниште се наоѓа агенцијата за недвижности „Вонг Ло“, каде што започнува службена романса меѓу двајца колеги: лежерниот, но нахален Хаџиме Кудо, на триесет години, и повлечената, триесет и двегодишна Реико Куџираи. И покрај нивната често напната динамика, двајцата имаат блиска врска и редовно ручаат заедно. Заедничката љубов кон оградениот град Коулун ја продлабочува нивната врска — но над сѐ лебди една необјаснива чудност.
2 Ликови
Реико Куџираи (јап. ''鯨井 令子'')
Хаџиме Кудо (јап. ''工藤 発'')
Мијуки Хебинума (јап. ''蛇沼 みゆき'')
Тао Гвен (јап. ''タオ・グエ'')
Јомеи (кин. ''楊明'')
Шјиаохеи (кин. ''小黒'')
Јулонг (јап. ''ユウロン'')
Енциклопедија на Република Српска

Енциклопедија на Република Српска е името на енциклопедија посветена на Република Српска. Според Законот за енциклопедија на Република Српска, енциклопедија се дефинира како општа енциклопедија за минатото и сегашноста на Република Српска.
Творец и издавач на Енциклопедијата на Република Српска е Академијата на науките и уметностите на Република Српска. Редакцискиот одбор на Енциклопедијата на Република Српска беше назначен од Владата на Република Српска врз основа на предлог на АНУРС. Средствата за создавање на енциклопедијата биле обезбедени од Министерството за наука и технологија на Република Српска и Министерството за образование и култура на Република Српска, односно енциклопедијата е финансирана од Владата на Република Српска од нејзиниот сопствен буџет.
Претседател на уредувачкиот одбор е поранешниот претседател на Република Српска и претседател на Академијата на науките и уметностите на Република Српска Рајко Кузмановиќ. Редакцискиот одбор се состои од 28 стручни редакции, повеќе од 150 научни работници од Република Српска и пошироко, и стручни редакции организирани на нивоа на градови и општини на Република Српска.
1 Томови
Енциклопедија на Република Српска е публикувана како енциклопедија од општ карактер, која ги обработува сите теми од општо значење за Република Српска. До крајот на 2023 година биле објавени пет тома. Се обработуваат буквите од А до Л.
2 Историја
Законот за енциклопедијата на Република Српска бил донесен во Народното собрание на Република Српска, а објавен во Службен весник на Република Српска под број 01-778/07 на 3 мај 2007 година. Во 2007 година, Владата на Република Српска формирала Редакциски одбор под покровителство на Академија на науките и уметностите на Република Српска.
Сара Хименес Хименес

Сара Хименес Хименес (р. на , во Уеска) — шпанска ромска адвокатка што се истакнува со нејзината борба за интеграција на ромската заедница кале во општеството. Таа, исто така, се бори против нееднаквостите што ги трпат малцинствата врз основа на расна или сексуална ориентација. Таа станала членка на Европската комисија против расизам и нетолеранција во 2018 година и се приклучила на одборот на es (FSG) следната година.
1 Образование
Хименес студирала право на Сагошкиот универзитет, а потоа ги завршила постдипломските студии по човекови права на Баскишкиот универзитет. Таа, исто така, е обучена за управување со невладини организации и има специјализирани студии за малолетници, имиграција и кривично право, меѓу другите специјалности.
2 Кариера
Како раководителка на Одделот за еднаквост и борба против дискриминација на FSG, таа извршила директна правна поддршка во одбраната на случаите на дискриминација пред судовите и го водела шпанскиот годишен извештај ''Discriminación y comunidad gitana''. Некои од нејзините најзабележителни случаи биле оној на романскиот ром од Барселона (пресудено во корист на Покраинскиот суд на Барселона во декември 2013 година), и случајот на ромската вдовицата Мариjа Луиса Муњос „Ла Нена“, исто така поволен, пред Европскиот суд за човекови права во декември 2009 година.
На 21 март 2018 година таа ја започнала својата работа како член на Европската комисија против расизам и нетолеранција (ЕКРН) во која врши контрола и преглед на работата врз законите, политиките и мерките за расизам и други форми на нетолеранција. Со нејзиното назначување, првпат адвокат Ром ја застапува Шпанија во оваа комисија.
На 13 март 2019 година таа влегла во шпанската политика во политичката партија Граѓани, потврдувајќи ја нејзината кандидатура за Претставничкиот конгрес, број три од партијата Граѓани во заедницата Мадрид.
Од јуни 2021 година, таа е претседателка на FSG, откако се приклучила на Извршниот одбор како заменик-резидент во 2019 година.
Калеи (велшки Роми)

Калеи (Кала, Валшананге ; |Roma yng Nghymru, Sipsiwn Cymreig, Cale) - ромска подгрупа кои претежно живеат во северозападен Велс, особено во областите каде што се зборува велшкиот јазик. Ромите се присутни во Велс од 16 век.
Калеи биле традиционално познати музичари и се вели дека ја вовеле виолината во Велс. Тие исто така биле познати по нивните карактеристични стилови на облека, танц, поезија и раскажување приказни.
Калеи се тесно поврзани со Романичал, Романисаел, финските Роми и шкотските низински Роми. Тие се сметаат за дел од заедницата на Цигани (Роми), Роми и патници. Ромите можат да го следат своето потекло од Северна Индија.
1 Јазик
Калеи до 1950-тите години зборувале на традиционалниот велшкоромски јазик, кога јазикот станал мешан јазик. Традиционалниот јазик првенствено бил составен од санскритски зборови, но меѓу другото имал и ирански, арапски, грчки, романски, германски и француски влијанија.
Велшкоромскиот јазик е варијанта на ромскиот јазик тесно поврзан со англоромски, шкотски кант, калофински ромски јазик и скандинавскоромски. Првично, варијантите велшкоромски и англоромски сочинувале заеднички ромски дијалект.
2 Култура
Калеи традиционално учествувале на регионални и национални фестивали. Џон Роберт Луис, сопругот на внуката на кралот на Ромите, Абрам Вуд, освоил награди за харфа во 1842, 1848 и 1850 година. Друг потомок, Џон Робертс (1816–1894), исто така освоил некои награди, и го научил целото свое семејство да свири на разни инструменти. Неговата славна кариера кулминирала со настап пред кралицата Викторија во Пале Хол во Ландерфел на 24 август 1889 година, по повод Кралската посета на Велс. Џон Робертс свирел со своите девет сина, сите на харфа. Калеи Ромите често прифаќале велшки презимиња.
Традиционално, Калеи Ромите биле номади, живееле во вагони и шатори. Секое племе било водено од ''серо ром.''
Многумина од оваа група тврдат дека се потомци на кралот на Ромите, Абрам Вуд, кој се населил во Велс кон почетокот на 18 век.
3 Поврзано
* Романичал
* Романисаел
* Фински Роми
* Шкотски ромски и патнички групи
* Ирски патници
Антипатар Идумеецот

Антипатар Идумеецот (|אנטיפטרוס האדומי) — Идумеец, татко на Ирод I Велики, намесник на Јудеја, основач на династијата Иродовци.
1 Животопис
Тој бил син на Антипа, или Антипатар, кого Александар Јанеј, цар на Јудеја, го поставил за стратег на Идумеја и Газа. Влегувајќи во милоста на Помпеј, Антипатар станал старател на царот првосвештеник Хиркан II и фактички владетел на еврејскиот народ покорен од Римјаните.
Антипатар ја зацврстил својата положба кога, за време на борбата помеѓу Помпеј и Цезар, се приклучил на страната на победникот. Тој ја презел целосната контрола врз престолот и, иако ја носел само титулата на намесник (епитроп) на цела Јудеја, дадена од Цезар, всушност станал нејзин владетел.
Антипатар бил оженет за набатејската принцеза Кипрос, со која имал пет деца: Фазаил, Ирод, Јосиф, Ферор и Салома.
Со согласност на царот Хиркан, Антипатар го поставил својот постар син Фазаил за владетел на Ерусалим, а помладиот Ирод за гувернер на Галилеја.
Антипатар бил отруен во 43 г. пр. н. е. од Малих, кој се надевал да го заземе неговото место, но самиот бил убиен по заповед на Ирод.
Марио Маја

Марио Маја (1937 — 27 септември 2008) — шпански фламенко-танчар што го водел Андалусиското танцово друштво во Андалусискиот танцов центар.
1 Животопис
Марио Маја е роден е во Кордоба во 1937 година во ромско семејство, но израснал во Сакромонте во Гранада.
Тој основал свое училиште за фламенко во Севиља во 1983 година и десет години подоцна го претставил своето ново танцово друштво „Фламенко Марио Маја“ во театарот „Алкала Палас“ во Мадрид. Помеѓу 1994 и 1997 година тој го водел Андалусиското танцово друштво во Андалусискиот танцов центар.
Учествувал во филмот „Фламенко" на Карлос Саура од 1995 година. Некои од неговите најважни дела се: ''Ceremonial'' (1974),''Camelamos Naquerar'' (1976),''¡Ay Jondo!'' (1977),''El Amargo'' (1986),''El Amor Brujo'' (1987) и ''Réquiem'' (1994).
Маја починал од рак во Севиља на 27 септември 2008 година.*
Миланово (Лесковац)

Миланово е населено место во градот Лесковац, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 431 жител. Селото го создавале во крајот на XIX век српски колонисти од Војводина, Босна и Лика (Хрватска) и романски од Банат. Поради неманието на водата за пиење, првите доселеници се раселувале и на нивното место се населували Шопови (Врањанци, Власинсци и Црнотравци).
1 Поврзано
* Лесковац
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија
Четирите авантури на Ренет и Мирабел

„Четирите авантури на Ренет и Мирабел“ (француски: ''4 aventures de Reinette et Mirabelle'') — филм од 1987 година, во режија на Ерик Ромер. Главните улоги ги играат: Жоел Микел, Жесика Форд и Филип Лоденбах.
1 Содржина
Ренет и Мирабел се две сосема различни девојки: едната живее на село, а другата во Париз. Тие се запознаваат во текот на Мирабелиниот одмор во селото, каде Ренет ѝ помога да го поправи велосипедот, аистовремено ѝ ги покажува убавините на природата. Меѓу нив се раѓа пријателство и тие одлучуваат заједно да изнајмат стан во Париз, каде што студираат. Меѓутоа, се покажува дека заедничкиот живот воопшто не е лесен поради нивните различни темпераменти...
Ромска книжевност

Ромската книжевност е литература напишана од страна на Роми. Во недостаток на дефиниции во јазична терминологија, етничкиот критериум и понатаму се зема како најсигурна дефиниција за оваа тема, затоа се зема дека ромска литература е онаа литература која е напишана од страна на ромските писатели и поети на јазикот на земјата во која живеат.
1 Историја и јазик
По вековната традиција на усно пренесување, дури во дваесетиот век, Ромите почнале да пишуваат литературни дела. Писателите се распространети во многу делови од светот и делата се напишани на многу светски јазици. Само мал дел пишуваат на ромски јазик, а во недостаток на стандардизиран јазик, тие го користат дијалектот на ромскиот јазик кој се употребува на просторот каде што живеат. Исто така, покрај посебен дијалект, честопати користат и поинакви писма, особено латиница и кирилица. Имајќи го тоа во предвид, не постои цврст литературен канон.
2 Познати автори и жанрови
Иако сè уште е млада, ромската литература произвела многу значајни автори, и тоа:
; Писатели
* Матео Максимоф (1917-2003)
* Алија „Али“ Красниќи (1952- )
* Александер Германо (1893-1955)
* Мењихерт Лакатош (1926–2007)
* Роналд Ли (1934-)
; Писатели на новели
* Бронислава Вајс (1909-1987),
* Мариела Мехр (1947-)
* Јован Николиќ (1955- )
; Поети
* Иван Ром-Лебедев (1903-1989)
Најзначајни автори се Матео Максимоф и Валдемар Калинин, кои ја превеле Библијата на ромски јазик, како и Мухарем Сербезовски, кој го превел Куранот.
Емил Абаз

Емил Абаз (р. 17 јануари 1998, Скопје) — македонски професионален фудбалер кој има белгиско државјанство.
1 Кариера
Роден е во Скопје, а дебитирал за Биршот пред да се приклучи на белгискиот Андерлехт во 2013 година. За Андерлехт играл во полуфиналето на УЕФА за младинската лига во 2015-16 против Челзи.
Во летото 2016 година потпил договор со хрватскиот клуб Динамо од Загреб. Абаз играл за Динамо во младинската лига на УЕФА 2016-17 и за Динамо Загреб II во хрватската Втора лига 2016–17. Во јануари 2017 година во текот на зимската пауза, го напуштил загребачкиот Динамо и потпишал договор со српскиот клуб ФК Спартак Суботица. Во српската Суперлига дебитирал во сезоната 2016/17 со 26 коло одиграно на 12 март 2017 година на гостувањето на ФК Рад во пораз од 3–0. На почетокот на 2018 година Абаз договорно го раскинал договорот со Спартак, и го напуштил клубот како слободен играч.
Како Ром, роден во Скопје, на почетокот ја претставувал Белгија, во која што живеел, играјќи за белгиската репрезентација до својата 16-та година. После тоа настапувал за македонската репрезентација до 17 и 19 година. На 24 март 2017 година дебитирал за репрезентацијата на Северна Македонија до 21 година во 2018 година кога влегол во игра во 69 минута наместо Петар Петковски, на пријателскиот натпревар против репрезентацијата на Црна Гора до 21 година, а неговиот тим славел со резултат 2–0.
Гаѓо (термин)

Во ромската култура, ''гаѓо'' (машки) или ''гаѓи'' (женски род) е лице кое нема Романипен, или не е етнички Ром или не живее во рамки на ромската култура. Честопати се користи за обраќање или означување на соседи кои живеат во нивната заедница или многу блиску. ''Горја'', која честопати се пишува ''Горгер'', е англороманска варијанта на зборот ''Гаѓо''.
1 Етимологија
Потеклото на зборот не е познато, една теорија смета дека потекнува од праромскиот збор „сељак“ (селанец) и има ист корен како и ромскиот збор ''гав'' (село). Во Шпанија, во кало жаргонот како ''гачо'' или ''гачи'' добива воопштено значење на „маж, момче“ или „жена, девојка“. Во португалскиот јазик, зборовите ''гajo'' и ''гaja'' потекнуваат од ромскиот јазик и се користат во секојдневниот неформален јазик и се однесуваат на маж и жена, во употреба слична на „момче“ во англискиот јазик. Зборот ''газим'' ретко се користи во бразилско португалскиот јазик со значење на странска жена, за која се верува дека потекнува од зборот ''гаѓо''. Терминот ''гаџ'' во шкотскиот јазик, кој порано го користела само заедницата на Ромите и патниците, од 20 век е во општа употреба. Претежно се користи во Единбург и Дингвол и претставува човек кој говорникот не го познава добро. Во Данди, тоа е повеќе пејоративен израз кој се однесува на лошо образована личност која се занимава со хулиганство или ситен криминал.
2 Поврзано
*''Лудиот странец''* Гринго
Нуши Тулиу

Нуши Тулиу (|Nushi Tuliu, |Nuși Tulliu; Авдела, 23 април 1872 — Букурешт, 8 април 1941) — влашки поет и просветител од Егејска Македонија, еден од најраните дејци на влашкото просветителство и литература. Автор на првиот и единствен новел на влашки јазик.
1 Животопис
Роден е во влашко семејство во селото Авдела, родното место на браќата Манаки. Во тоа време селото било дел од Битолскиот вилает на Отоманското Царство, денес е во Егејска Македонија. Започнал со неговото образование во Клеисура, а потоа се преселил во Битола за да се образува во Романската гимназија во Битола. Тулиу после тоа се запишал литературан факултет под склоп на Букурешкиот универзитет во Романија, каде што дипломирал романска историја и јазик. Две години учел во правен факултет, но не дипломирал. Во 1905 година бил испратен на Универзитетот во Лајпциг за да го подготвил својот докторат по историја. Додека бил студент, Тулиу предавал во романската гимназија во Јанина, а потоа и во Романија. Од 1929 година до неговото пензионирање во 1937 година, бил учител во Букурешт. Од 1908 до 1912 година бил училишен инспектор во Македонија.
Првото објавено дело на Тулиу било во вид на статија од 1894 година во Букурешкото списание ''Peninsula balcanică''. Последователно'','' тој придонесувал за други романски периодични списанија, вклучувајќи ги ''Albumul macedo-român'', ''Cele trei Crișuri'', ''Conservatorul'', ''Dunărea'', ''Flamura'', ''Grai bun'', ''Lilicea Pindului'', ''Ordinea'', ''Propilee literare'', ''Românul de la Pindului'', ''Țara noastră'' и ''Universul''. Од ноември 1898 до септември 1899 година, тој бил сопственик и главен уредник на влашкиот магазин ''Пиндул'' користејќи сопствени средства; списанието содржило песни и проза на влашки јазик. Тој го водел букурешкиот весник ''Ecoul Macedoniei'' и таму го објавил делото ''Murmintî fîră cruți'' (1903), кој е опишан во ''Dicționarul biografic al literaturii române'' („Биографскиот речник на романската литература“; 2006 година), уреден од романскиот книжевен критичар Аурал Сасу, како единствен роман во литературата на влашки јазик.
Оѓила

Оѓила (српски: Оѓила, Ođila) - српска и поранешна југословенска музичка група. Била основана во 1983 година. Она што го свират генерално се нарекува циганска музика, која е традиционална музика на Ромите од Источна Европа. Зборот ''оѓила'' е спој од два збора во ромскиот јазик: „oѓи“ што значи „душа“ и „ѓила“ што значи „песна“. Групата настапува на ромски јазик.
1 Историја
Оѓила била основана во октомври 1983 година од Игор Дуњиќ-Звержановски и Слободан Симоновиќ, кои првпат настапиле како дует. Речиси веднаш им се придружиле Даворка Босниќ и Сања Узелац, а потоа и Борис Николиќ во 1986 година, Андреј Стефановиќ во 1988 година и Никола Диклиќ во 1989 година.
Групата објавила пет албуми. Нивниот трет албум, наречен „Оѓила - филмска музика“, ја содржи музиката од филмовите во кои учествувале - било како музичари или актери. Меѓу овие филмови се ''Темната страна на сонцето'' - со Бред Пит во една од првите главни улоги во неговата кариера, ''Втор човек'', ''Осми ден во неделата (''Даворка Босниќ ја игра главната улога). Уечествувале и во театарската претстава ''Летаме, ќе се сретнеме'' во режија на Стево Жигон, и како актери и пејачи.
Оѓила уживале популарност во поранешна Југославија, и настапувале низ целата земја. Тие ја претставувале Југославија на „Светскиот фестивал на циганска музика“ во Лондон во 1988 година.
Во 1990 година, некои членови ја напуштиле групата, со почетокот на Југословенските војни. Дуњиќ-Звержановски заминал во Холандија, додека Узелац, Симоновиќ, Николиќ и Стефановиќ формирале нова група наречена Романо 4, продолжувајќи да свират ромска музика од Источна Европа, како и своја музика.
Во 1991 година Оѓила продолжила да работи. Во 1994 година го објавиле студискиот албум со наслов ''Циганска фантазија'' чиј автор и продуцент бил Никола Диклиќ.
Во 1995 година, Даша и Никола се преселиле во Рим, Италија, и со меѓународна постава, Оѓила успешно настапувала на фестивали, концертни сали и ТВ емисии.
Во мај 2003 година, бендот објавил друг албум наречен ''Оѓила во Холандија'', кој бил објавен во Холандија. Во албумот учествувале сите членови на Оѓила освен Босниќ, кој бил заменет со Гордана Свиларевиќ.
2 Музички стил
Членовите на групата Оѓила го дефинираат нивниот стил како циганска музика, заснована врз традицијата на театарот Ромен од Москва и музиката на легендарните југословенски и странски филмови кои се занимаваат со Ромите, како што е ''Циганите летаат на небо''. На меѓународните фестивали често погрешно биле најавувани како ромски бенд од Москва.
Рoм барo

Во ромските заедници во Северна Америка и некои делови од Европа ''ром баро'' (буквално преведен: ''голем човек)'' е племенски водач. Тој својата положба ја стекнува преку заслуги, а неговите одлуки - иако се сметаат за мудри - немаат автоматско одобрување од заедницата. Други фактори при изборот ''на ром баро'' вклучуваат познавање на јазикот на областа на планираното патување и снаодливост во вонредни ситуации.
1 Етимологија
Терминот ''баро'' е од индиско потекло и не се однесува само на „голем“, туку и моќен и важен. Некои канадски и американски ромски групи го замениле овој термин со изразот ''хато'', кратенка од ''О Баро Шато''.
2 Племенски водачи
''Ром баро'' ги бираат нивните заедници; главни критериуми за избор се нивната интелигенција и чувство за правичност. Водачите се вообичаено во постар животен период, бидејќи колку Ром е постар, се смета дека има подобро знаење за ромските права и традиции. Тие дејствуваат како советници за кралот на своето племе или група и обично се прилично богати.''Ром баро'' се бира доживотно и положбата не се наследува.''Ром баро'' се поглавари на своите патријархални групи познати како ''familias'', но нивниот авторитет достигнува далеку над фамилија, опфаќајќи го нивното племе или компанија (ромски:''kumpania''). Улогата ''ром баро'' е да ги решава сите внатрешни проблеми во своето племе или група, како што се недоразбирањата во работата, бракот, семејните односи, судења, погреби и тт.н., а се занимава и фо гаѓо (не ромски) власти во создавање на сигурност дека нивното племе е во добра состојба со американскиот закон, договарајќи работа и соочување со надворешните притисоци да се асимилираат. Додека ''ром баро'' има значајна моќ и влијание помеѓу ромското племе, тие и понатаму подлежат на ромскиот закон и Крису (ромскиот суд). ''Ром баро'' кој нема да успее да ја обезбеди својата заедница или го прекрши ромскиот закон ќе биде отстранет од положбата од страна на Крису. Тоа вклучува ако западне во неволја со властите и ги открива ромските тајни поради што само што ќе ја изгуби својата положба, туку ќе биде исфрлен од племето и ќе се смета за нечист.
3 Значаен ром баро
* Џими Маркс; бил ромски баро се додека не бил сменет бидејќи имал проблеми со законот и ги открил ромските тајни.
4 Поврзано
* Гаѓо
* Романилен
Лекша Мануш

Александар Димитријевич Белугин (|Александр Димитриевич Белугин; Рига, 2 јули 1942 година – Москва, 25 мај 1997 година) — повеќе познат по неговото уметничко име Лекша Мануш, бил руски поет и латвиски лингвист.
1 Биографија
Александар Белугуин бил роден на 2 јули 1942 година во Рига. Како млад работел во Руската академија на науките. Тој превел многу дела на ромски јазик, како што се на пример Рамајана, индиски еп и најважните дела на Валмикиј. Починал на 25 мај 1997 година од чир на желудникот и бил погребан на гробиштата во близина на Москва.
2 Дела
****
Пушкарски занает

Пушкарски занает – поправка, модифицирање, дизајнирање или конструирање на пушки и пиштоли. За модификација и менување на огнено оружје може да биде потребно многу високо ниво на изработка, односно вештини на машинер од највисоко ниво, многу вешт дрводелец, па дури и инженер. Човекот кој се занимава со овој занает може да направи измени за да ги приспособи спортските пиштоли за подобро да одговараат на индивидуалниот стрелец, поради што врши големи модификации на деловите од огненото оружје. Исто така може да се обноват металните завршетоци или да се изработат украсни резби или гравури на пиштоли. Многу продавници за оружје ја нудат услугата за производство на оружје во сопствените просториите.
1 Преглед
За да се занимава со овој занает, човекот мора да поседува вештини, односно да има познавања од металообработка, да биде ковач, дрводелец и занаетчија; да има познавања од математика, балистика, хемија и инженерство на материјали; да има познавања за употреба и примена на различни рачни, електрични и машински алати и мерни уреди. Оние кои работат во мали оружарници мора да имаат вештини како мали бизнис оператори; да работат ефикасно со различни клиенти; и да бидат во тек со законите.
2 Занаетот во Македонија
Според истражувањата на д-р Ѓурѓица Петровиќ, оружарските занаети во Скопје континуирано постоеле повеќе векови: првиот познат податок за постоење на оружарскиот занает во Скопје датира од 1445 година и се споменува вакувот на Киро лукарот.
Најпознат пушкар во 19 век во Скопје бил Хаџи Мехмед Река, роден 1800 година, кој живеел 110 години. Тој бил единствениот пушкар што изработувал оружје во својот дом, и бил трговец на оружје.
Јован Хаџи-Васиљевиќ пишал дека во Скопје кон крајот на 19 век имало 30 пушкарски дуќани, а Васил К’нчов навел бројка од 40 пушкарски дуќани во 1898 година. Денес не се зачувани автентични дуќани и работилници на оружје од тоа време.
3 Поврзано
* Оружарски занает
Сеџаде

Сеџаде или саџаде — молитвена простирка која главно ја користат муслиманите за време на нивните молитви. Вообичаените димензии му се 100 x 50 см. Бидејќи за време на намазот се клечи и клања, допирајќи ја земјата со челото, во одредено време од денот, без разлика каде е верникот, сеџадето има и практична употреба.
Секој муслиман има свое лично сеџаде, што го користи неколку пати на ден, исклучиво за верски цели.
Сеџадето служи и како украс во куќата, има правоаголен облик.
Долина на волците: Заседа

Долина на волците: Заседа (турски: Kurtlar Vadisi Pusu) — турска телевизиска серија, која се снимаше во период од 2007 до 2016 година. Серијата има 10 сезони, вкупно 300 епизоди. Главната улога ја игра глумецот Неџати Шашмаз. Серијата во Македонија се емитуваше најпрво на А1-телевизија, потоа на Сител, Канал 5 Телевизија и Алфа ТВ.
Сихронизација на Канал 5 Телевизија, вршеле нашите познати глумци: Рубенс Муратовски, Ердоан Максут, Тони Михајловски, Јордан Симонов, Катерина Шехтанска, Гораст Цветковски, Јасмина Поповска, Марин Бабиќ, Марија Кондовска, Лазе Манасковски и Кирил Псалтиров.
Сихронизација на Алфа ТВ: Рубенс Муратовски, Јана Стојановска, Лазе Манасковски, Ана Костовска, Анастас Тановски, Тања Кочовска, Борче Начев, Предраг Павловски, Тони Михајловски, Владо Јовановски, Златко Митрески, Филип Трајковиќ, Игор Георгиев, Александар Михајловски.
1 Улоги
Глумец, Улога
Неџати Шашмаз, Полат Алемдар
Гуркан Ујгун, Мемати
Кенан Чобан, Абдулхеј
Еркан Уфак, Ерхан
Џахит Кајаоглу, Џахит Каја
Емин Олчај, Омер Кандан
Серпил Тамур, Назифе Кандан
Гаје Ѓурсеј, Сафије
Хакан Бојав, Кара
Цигдем Батур, Лејла Туркмен
Хатиџе Сендил, Ебру Дуру
Сонмез Атасој, Хало
Али Сурмели, Заза
Али Бухара Мете, Акиф
Муса Узунлар, Искендер
Хусеин Авни Дањал, Јалчин Булут
Халил Ибрахим Калајчиоглу, Зулфикар ага
Зафер Алгоз, Јалчин Јилдиз
Месут Акуста, Унсал
Умит Акар, Ерсој Улубеј
Дефнр Сејмели, Зејнеп
Ертан Шабан, Голге
Ибрахим Гундоган, Мете Ајмар
Јилмаз Мејданери, Хакки
Левент Џан, Фехми
Реџеп Цинисли, Мете Хеви
Луран Ахмети, Ариел
Невин Ефе, Семра Ајмар
Руничка окарина

Руничка окарина — најстарата окарина пронајдена во Европа. Пронајдена е во селото Руник, Србица, Косово. Датира од пред најмалку 8000 години и е најраниот праисториски музички инструмент пронајден во Косово и на Балканот.
Пеле освојувачот

„Пеле освојувачот“ (дански: ''Pelle Erobreren''; шведски: ''Pelle Erövraren'') – филм на режисерот Биле Аугуст (Bille August) од 1987 година. Автори на сценариото се Аугуст, Пер Орлов Енквист (Per Olov Enquist) и Бјарне Ројтер (Bjarne Reuter), а главните улоги ги играат: Пеле Хвенегард (Pelle Hvenegaard), Макс фон Сидов (Max von Sydow), Аксел Стребје (Axel Strøbye) и Астрид Вилауме (Astrid Villaume). Филмо, снимен според истоимениот роман на данскиот писател Мартин Андерсен Нексе (Martin Andersen Nexø) од 1910 година, освоил неколку големи награди, како: „Златна палма“, „Оскар“ и „Златен глобус“. Исто така, фон Сидов бил номиниран за „Оскар“ за најдобра машка улога, а ја освоил Европската филмска награда за најдобар глумец, додека Хвенегард ја освоил Европската награда за најдобар млад глумец.
1 Синопсис
Дејствието на филмот се одвива во втората половина на 19 век. Еден брод со шведски доселеници присига на брегот на Данска, а на бродот се наоѓа и осумгодишниот Пеле заедно со татко му Ласе. Тие се надеваат на подобар живот во новата татковина, но таму ги чекаат само тешка работа и сиромаштија. Меѓутоа, Пеле не се откажува од своите соништа и, уморен од постојаните понижувања и разочарувањата, заминува во Америка во потрага по среќата...
Црна Трава

Црна Трава — населено место и седиштето на истоимената општина во Јабланичкиот Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 338 жители. Во општината живеат 1.063 луѓе, со што Црна Трава е општина со најмалку жители во Србија.
1 Населени места
Населби во општината: Бајинци, Банковци, Бистрица, Брод, Вус, Горно Гаре, Градска, Дарковце, Добро Поље, Златанце, Јабуковик, Јовановце, Кална, Криви Дел, Крстиќево, Млачиште, Обрадовце, Острозуб, Павличина, Преслап, Рајчетине , Рупље, Састав Река, Црна Трава, Чука.
2 Познати личности
* Драган Момчиловиќ, српски уметник
* Радосав Стојановиќ, српски писател, поет, драматург и лексиколог
3 Поврзано
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија
Медвеѓа

Медвеѓа (|Медвеђа, |Medvegja) — гратче и седиштето на истоимената општина во Јабланичкиот Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 2.666 жители. Во општината живеат 6.360 луѓе.
Потекло од Медвеѓа имаат основувачи и водачи на организирана криминална група ''Земунски клан'' Душан Спасојевиќ (Шиптар) и Миле Луковиќ (Кум) кои организирале убиството премиер на Србија Зоран Ѓинѓиќ.
1 Населени места
Населби во општината: Богуновац, Боровац, Варадин, Велика Браина, Врапце, Газдаре, Горна Лапаштица, Горни Бучумет, Горни Гајтан, Грбавце, Губавце, Гургутово, Долна Лапаштица, Долни Бучумет, Долни Гајтан, Дренце, Ѓулекаре, Капит, Леце, Мала Браина, Маровац, Маќедонце, Маќедонце (Реткоцерско), Медвеѓа, Медевце, Мркоње, Негосавље, Петриље, Пороштица, Пусто Шилово, Равна Бања, Реткоцер, Рујковац, Свирце, Сијарина, Сијаринска Бања, Спонце, Средни Бучумет, Стара Бања, Стубла, Туларе, Тупале, Црни Врх, Чокотин.
2 Население
Во пописот од 2022 година мнозинското население во општина се смета за српско. Албанци имале мнозина во населби Горна Лапаштица, Грбавце, Ѓулекаре, Капит, Сијарина и Тупале.
3 Поврзано
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија
* Прешевска Долина
* Српски Албанци
Јажарски занает

Јажарски занает е традиционален занает за  рачна изработка на јажиња. Јажар е мајстор занаетчија кој произведува јажиња, ортоми, врзми, огламници, пајвани, папрази, стремени, потпашници, оглав, водила и друго со долги и силни жици создадени со извртување на меѓусебно поврзани нишки. Во минатото, јажарите биле меѓу водечките занаетчии. Најмногу се произведувале јажиња за сточарство.
1 Историја
Отпечатоци од јажиња пронајдени на печена глина даваат доказ за технологијата на изработка на јажиња во Европа, која датира од пред 28.000 години. Фосилизирани фрагменти од „веројатно двослојно поставено јаже со дијаметар од околу 7 мм биле пронајдени во една од пештерите во Ласко, кои датираат приближно 17.000 години.
2 Начин на изработка
Јажињата порано се правеле исклучиво од природни материјали како памук, коноп или лен, но денес, тие се направени исклучиво од синтетика и пластика.
Најпрво се собираат влакната, па се чешлаат и се исправаат во специјална машина од која излегуваат во вид на долги ленти. Неколку такви ленти се виткаат неколку пати за да се добие јаже со саканата дебелина. Со добиената дебелина на конецот потоа рачно се плетеле коланите, уздите и стремените. Јажињата тогаш биле сивкави и униформни, но денес клиентите можат да избираат јажиња во различни бои. Порано без јажиња не можела да се замисли ниту една куќа. Јованка од Охрид е еден од старите јажарски занаетчии кои цели 40 години плетела јажиња од коноп. Нејзините јажиња денес се купуваат само од носталгичари и љубители на старите занаети. Денес ги има на секој агол по продавниците но тие се изработени од синтетика и пластика ретко може да се најдат јажиња од коноп. Благородна од Велес е последната ортомарка кој се занимава со овој занает и изработува огламници, јажиња и сл од коноп. Таа е ретките жени јажари која поседува меѓународен сертификат за изработка на јажиња со кои се чистат пушките на полицијата и војската. Занает кој е веќе во изумирање.
3 Алатки и прибор
Во својата јажарска работа јажарите користат:
* суровини од кои се прават јажиња: памук, коноп, лен, пластика.
* нож
* ножици
* тркало за јаже (тркало за вртење )
* кука за држач за конец.
* машина за плетење на конопот
Јажињата некогаш се изработувале исклучиво од природни материјали, како што бил конопот, но во поново време се изработувале исклучиво од синтетика и пластика. Јажињата некогаш биле сивкасти и униформни, но во поново време, купувачите можело да изберат јажиња во различни бои.
4 Галерија
5 Поврзано
* Јаже
* Јажар
Советски депортации од Латвија

Советските депортации од Латвија — серија масовни депортации од страна на Советскиот Сојуз од Латвија во 1941 и 1945-1951 година, при што околу 60.000 жители на Латвија биле депортирани во негостопримливи оддалечени области на Советскиот Сојуз. Слични депортации биле организирани од страна на советскиот режим во исто време и во балтичките држави Естонија и Литванија.
Покрај помалите принудни иселувања на населението, главните бранови на депортација биле:
* Јунската депортација од 14 јуни 1941 година на околу 14.000–15.500 луѓе и нивните цели семејства, вклучително и мали деца на возраст под 10 години. Овој бран на депортации најмногу бил насочен кон локалната латвиска и малцинска интелигенција и политичко-социјално-економската елита, означени од советските безбедносни служби како „сомнителни и социјално туѓи елементи“. Од сите депортирани, приближно 5.000 или околу 34%-40% од вкупниот број умреле во егзил, при патување или егзекуции;* Втората депортација во рамките на операцијата Прибој од 25 март 1949 година, кога биле депортирани 42.113–43.000 луѓе. Овој пат, жртвите биле претежно индивидуални земјоделци, заедно со членовите на нивните семејства, кои одбивале да се приклучат на новоформираните колективни фарми (''колхози'') и биле вклучени во „кулачките списоци“ од 1947 година, како и членови и поддржувачи на вооружениот антисоветски отпор. Од вкупниот број на депортирани, повеќе од 5000 луѓе загинале во егзил.
Меѓу овие депортации понекогаш се издвојуваат и депортациите од 1944 година.
Депортираните главно биле преселени во областите Амур, Томск и Омск. За време на советската окупација се случиле неколку помали депортации, особено на етнички Германци, лица без државјанство од Рига и Јеховини сведоци. По десталинизацијата, интернирањето во логори беше казна резервирана за луѓе кои се занимаваат со „антисоветско“ однесување.
Козолец

Козолец е дрвена зграда со отворени страни за сушење жито и трева, типична за словенечките села и архитектура. Козолците се делат на единечни и двојни козолци (топлари). Приближно 80 % од сите козолци се наоѓаат во Словенија. Може да се најдат и во Североисточна Италија и Јужна Австрија, каде што живее словенечко малцинство.
Најпознати се козолците во Студор, во близина на Бохињското Езеро. Во близина на Музејот на козолците во близина на Шентруперт во Долењска, на својата изворна местоположба стои Симончичевиот топлар, единствениот козолец со статус на културен споменик со државно значење.
1 Видови козолци
Постојат неколку видови на козолци:
* единечен козолец
* прав топлар
* топлар со ходник
* низок топлар
* потпрен козолец
* вкрстено врзан козолец
2 Фотографии
The Girl Downstairs

''The Girl Downstairs'' (македонски: ''Девојката од приземјето''; |이두나!; 爱上她的理由, дословно: ''Причини да се вљубиш во неа'') — јужнокорејска манхва објавена како вебтун, напишана и илустрирана од Мин Сонга. Се објавувала преку платформата Naver Webtoon на Naver Corporation од јули 2019 г. до јули 2022 г., а поединечните поглавја биле собрани и објавени во 5 тома. Манхвата е објавена и на англиски јазик од Line Webtoon. Кинеска анимирана серија премиерно била прикажана на Bilibili на 20 април 2023 г. Исто така, играна адаптација премиерно се појавила на Netflix на 20 октомври 2023 г.
1 Содржина
Бруцошот Јуан Џјунтанг се запишува на Универзитетот Минсонг со надеж дека ќе ѝ се приближи на Џу Џу, девојка во која одамна е вљубен. Таму ја запознава Ли Шија, поранешна ѕвезда на музичката група ''Dream Sweet'', која земала пауза од студиите. Таа прва му приоѓа на Џјунтанг и наскоро стануваат пријатели, заедно со Џу Џу образувајќи пријателско трио.
Иако Џу Џу е свесна за чувствата на Џјунтанг кон неа, нема храброст да ги прифати и се обидува да одржи одредено растојание. Во меѓувреме, Џјунтанг и Ли Шија стануваат сѐ поблиски, нивната врска почнува да добива романтичен облик. На една забава, Џјунтанг ја запознава Цуи Руони, и по заедничка интимна игра, меѓу нив се појавуваат симпатии. Наскоро, Цуи Руони станува цимерка на Ли Шија и се вљубува во Џјунтанг.
Џјунтанг се наоѓа заробен во емоционален виор меѓу трите девојки. Сите тие, иако имаат различни чувства кон него, се борат со своите емоции и се обидуваат да донесат конечна одлука додека уживаат во студентскиот живот и младоста.
На една средба со пријателите, Ли Шија и Џјунтанг се оддалечуваат од масата и се бакнуваат покрај улицата — сцена што ја забележува Џу Џу. Охрабрена од тоа, таа конечно му ја признава љубовта на Џјунтанг. Соочен со девојката што долго ја сакал во тајност, тој доживува силна внатрешна борба. Но по искрен разговор со Џу Џу, сепак решава да остане со Ли Шија и тие се венчаат.
Во кинеската верзија, Џјунтанг и Шија се венчаат, а во изворната корејска манхва раскинуваат и Џјунтанг е во врска со Џу Џу.
Теорија на тестови

Во експерименталната физика, со теоријата на тест експериментаторите дознавааат како да вршат одредени споредби помеѓу специфични теории или класи на теорија.
Без добра референтна тест теорија, овие експерименти можат да бидат тешки за формирање. Различните теории често ги дефинираат односите и параметрите на различни и честопати некомпатибилни начини. Понекогаш, може да се открие дека физичките теории и модели кои номинално произведуваат значително различни предвидувања даваат многу слични, дури и идентични предвидувања, откако ќе се земат предвид дефинитивните разлики.
Добрата теорија за тестирање треба да ги идентификува потенцијалните извори на дефинитивна пристрасност на начинот на кој се конструираат експериментите. Исто така, треба да може да се справи со широк опсег на можни приговори на експерименталните тестови врз основа на тоа. Пронајдокот дека теоријата на тест има сериозни пропусти може да ја поткопа валидноста на експерименталната работа што е дизајнирана според таа теорија.
1 Примери
Параметризираниот пост-Њутн формализам се користи за споредба на теориите за гравитација.
Теориите за тест на специјалната релативност се корисни при дизајнирање експерименти за да се бараат можни прекршувања на Поанкареoвата симетрија.
Аља Хасан

Аља Хасан (родена 4 август 1987) е одбојкарка од Обединетите Арапски Емирати. Таа била дел од женската одбојкарска репрезентација на Обединетите Арапски Емирати.
Го освоила бронзениот медал на Панарапските игри во 2011 година.
1 Наводи
Лужичка литература

Лужичка литература — литература на западнословенскиот народ од Централна Европа именуван како Лужички Срби, напишана на лужички јазици (горнолужички јазик и долнолужички јазик).
Историјата на лужичката литература започнала со реформацијата и со преводите на религиозните текстови. Првиот превод на Новиот завет бил направен во 1549 година од М. Јакубица, а првата печатена книга била ''Zpevnik a Katechism'' (Химнал и катехизам) на Албин Молер од 1574 година.
Британската библиотека чува многу копии од раната лужичка литература, а најраната е копија на Господовата молитва која датира од 1603 година. Лужичкиот јазик бил забележан и во еден од првите повеќејазични речници: ''Megiser's Thesaurus Polyglottus'', објавен во Франкфурт во 1603 година. До 1700 година биле достапни околу дваесет книги, главно за религијата.
Од тој ран период преживело малку. Голем дел од лужичката литература била сместена во библиотека во Дрезден и уништена при бомбардирањето на Дрезден за време на Втората светска војна.
Јуриј Брезан објавил книги на горнолужички и германски, а Јуриј Кох на долнолужички и германски.
1 Лужичка поезија
Лужичката поезија процветала во доцните 1800-ти, а еден од најзначајните поети бил Хандриј Зејлер, кој објавувал помеѓу 1883 и 1891 година.
2 Лужички списанија
Најтрајното од лужичките списанија било Casopis Macicy Serbskeje, објавувано помеѓу 1848 и 1918 година.
Петровац (Лесковац)

Петровац е населено место во градот Лесковац, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 120 жители. Селото е создадено со населување од црногорски колонисти во почеток на век. Покасно се населувало население од Врањско. Од Петровац потекнуваат српскиот пејач Аца Лукас и српскиот публицист Мирољуб Петровиќ.
1 Поврзано
* Лесковац
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија
Свиреп волк

Свиреп волк (науч. ''Aenocyon dirus'') — изумрен вид цицачи од монотипскиот род ''Aenocyon'', кој живеел во текот на плеистоценската епоха (пред околу 250.000 до 13.000 години) на територијата на Северна Америка. Претставниците на овој вид се втори по големина во целото семејство кучиња (''Canidae'').
Постоењето на видот вклучувало две географски изолирани подвида: покусоногиот и понискиот ''Aenocyon dirus guildayi'' живеел западно од Карпестите Планини, од Калифорнија и Мексико па кон север, додека номиналниот подвид ''Aenocyon dirus dirus'' се среќавал источно од Карпестите Планини, имал подолги нозе и бил во просек нешто поголем од својот западен сродник (Kurtén, 1984).
Постоењето на свирепите волци завршило пред околу 10–13 илјади години, според ископаните останки.
Во април 2025 г., претставници на компанијата Colossal Biosciences прикажале кученца од сив волк, генетски видоизменети со гени од свирепиот волк. Како основен материјал била користена ДНК извлечена од ископани останки на изумрениот вид. Носењето било изведено со сурогатно мајчинство со помош на домашни кучиња.
1 Приспособливост
Еколошки чинители, како што се видот на живеалиште, климата, специјализацијата за плен и соперништвото со други грабливци, значително влијаат врз приспособливоста на черепот и забите кон животната средина.
Слично на тоа, свирепиот волк бил хиперѕвер, со череп и забен систем прилагоден за лов на голем и жилав плен. Обликот на неговиот череп и муцка се менувал низ времето, а промените во големината на телото се поврзуваат со климатските промени.