Шид

Шид — град и општина сместен во Сремскиот Округ во автономната покраина Војводина, Србија. Според пописот од 2011 година градот броел 14.893, додека општината броела 34.188 жители. Во градот се наоѓа граничен премин меѓу Србија и Хрватска.
1 Име
На српски, пишаното име на градот е ''Шид'', на унгарски ''Sid'', на германски ''Schid'', на словачки ''Šíd'' и на русински ''Шид''.
Шид првпат бил споменат во 1702 година. Отпрвин, населбата била дел од дунавската воена граница, но од средината на 18 век била дел од Сремската Жупанија на Хабсбуршкото Кралство Славонија. Во 1848-1849 година, Шид бил дел од српска Војводина, а во периодот 1849-1860, дел од Војводството Србија и Тамишки Банат. По укинувањето на војводството во 1860 година, Шид повторно бил инкорпориран во Сремската Жупанија на Кралството Славонија. Во 1868 година, Кралството Славонија било споено со Кралството Хрватска во Кралството Хрватска и Славонија, кое било дел од Кралството Унгарија и Австроунгарија. Шид бил окружен центар во Сремската Жупанија. Во 1910 година, етничките Срби биле во апсолутно мнозинство во градот, додека другите значителни етнички групи вклучувале Русини, Словаци и Хрвати.
Во 1918 година, градот прво станал дел од Државата на Словенците, Хрватите и Србите, потоа дел од Кралството Србија и на крајот дел од Кралството Југославија. Од 1918 до 1922 година, Шид бил дел од Сремската Жупанија, од 1922 до 1929 година дел од Сремската Област, од 1929 до 1931 година дел од Дринската Бановина, од 1931 до 1939 година дел од Дунавската Бановина и од 1939 до 1941 година дел од Бановината Хрватска. За време на Втората светска војна, од 1941 до 1944 година, градот бил окупиран од трупите на Оската и бил вклучен во Независната Држава Хрватска на Павелиќ. Фашистичкиот усташки режим систематски убивал Срби (како дел од геноцидот врз Србите), Евреи (Холокаустот), Роми (Геноцид на Ромите) и некои политички дисиденти. Во август 1942 година, по заедничката воена антипартизанска операција во Срем од страна на усташите и германскиот Вермахт, таа се претворила во масакр од страна на усташката милиција во која загинале до 7.000 Срби. Меѓу убиените бил и истакнатиот сликар Сава Шумановиќ, кој бил уапсен заедно со 150 жители на Шид. Во 1944 година, Шид бил ослободен од југословенските партизани и до април 1945 година, во близина на градот се воделе голем број битки од кампањата на Сремскиот фронт. Југословенските партизани ја минирале локалната католичка црква за време на офанзивата кон крајот на 1944 година. Од 1944 година, градот е дел од Војводина, која (од 1945 година) била автономна покраина на Србија и Југославија.
На 5 ноември 1991 година, српската влада ги обвини хрватските сили дека истрелале 15 артилериски ракети во градот, при што биле убиени четири лица и ранети 12 во првиот напад на српска територија за време на југословенските војни. Во 2009 година, Шид бил прогласен за безминско подрачје по акциите за отстранување на експлозиви кои датирале од конфликтот.
2 Населени места
Општина Шид го опфаќа градот Шид и следните села:
* Адашевци
* Батровци
* Бачинци
* Беркасово
* Бикиќ До
* Бингула
* Вашица
* Вишњиќево
* Гибарач
* Ердевик
* Илинци
* Јамена
* Кукујевци
* Љуба
* Моловин
* Моровиќ
* Привина Глава
* Сот
3 Демографија
Според резултатите од пописот од 2011 година, општина Шид има 34.188 жители.
3.1 Етнички групи
Повеќето населени места во општината се со етничко српско мнозинство. Љуба е населба со словачко етничко мнозинство. Етнички мешани населби се Бикиќ До (со релативно русинско мнозинство) и Сот (со релативно српско мнозинство).
Етничкиот состав на општината:
Етничка група, Жители, %
Србит, 26.646, 77,94%
Словаци, 2.136, 6,25%
Хрвати, 1.748, 5,11%
Русини, 1.027, 3,00%
Роми, 204, 0,60%
Унгарци, 179, 0,52%
Југословени, 152, 0,44%
Украинци, 47, 0,14%
Македонци, 26, 0,08%
Црногорци, 26, 0,08%
Муслимани, 24, 0,07%
Руси, 17, 0,05%
Германци, 14, 0,04%
Албанци, 10, 0,03%
Други, 1.932, 5,65%
Вкупно, 34.188
4 Култура
Во близина на селото Привина Глава се наоѓа манастирот Привина Глава. Според легендата, манастирот бил основан од страна на свадбарот Прива во 12 век.
Во општината се наоѓа музеј посветен на значајниот српски уметник Сава Шумановиќ и музеј на наивна уметност „Илијанум“ кој се состои од повеќе од 300 ликовни уметнички дела.
5 Економија
Следната табела дава преглед на вкупниот број на регистрирани лица вработени во правни субјекти по нивната основна дејност (од 2018 година):
Активност, Вкупно
Земјоделство, шумарство и риболов, 644
Рударство и вадење камен, -
Производство, 1.760
Снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација, 18
Снабдување со вода; канализација, управување со отпад и активности за санација, 195
Градба, 104
Трговија на големо и мало, поправка на моторни возила и мотоцикли, 1.043
Транспорт и складирање, 588
Услуги за сместување и храна, 181
Информации и комуникација, 129
Финансиски и осигурителни активности, 118
Активности со недвижен имот, 4
Стручни, научни и технички дејности, 282
Административни и помошни услужни дејности, 89
Јавна администрација и одбрана; задолжително социјално осигурување, 858
Образование, 502
Активности за човековото здравје и социјална работа, 369
Уметност, забава и рекреација, 90
Други услужни активности, 101
Поединечни земјоделски работници, 508
Вкупно, 7.593
6 Збратимени градови
Постојат три официјални збратимени градови на Шид:
* Џенова, Италија
* Андора ла Веља, Андора
* Ките, Финска
7 Познати луѓе од Шид
* Мира Бањац
* Илија Башичевиќ Босиљ
* Жељко Фајфриќ (р. 1957), српски академик, правник и историчар
* Благоје Јастребиќ
* Георгије Магарашевиќ
* Бојан Милановиќ
* Гроздана Олујиќ
* Бошко Симоновиќ
* Сава Шумановиќ
8 Поврзано
* Срем
* Сремски Округ