procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Охридска синагога

Синагогата Ахрида (позната и како Охридска синагога) (турски:''Ahrida Sinagogu'') е еврејски храм кој се наоѓа во Истанбул, Турција.
Овој објект бил изграден во 15 век од страна на евреите по потекло од Охрид, Република Македонија, кои имигрирале во Отоманското Царство. Синагогата е една од двете кои се наоѓаат на Златниот Рог.
во текот на нејзината историја, најчесто за името на синагогата се користел Ахрида, според името на градот. Евреите во Истанбул пристигнале од Пиринејскиот Полуостров во 1492 година, за време на Реконквистата.
Објектот бил реновиран во 1992 година, по повод 500-годипнината од пристигнувањето на евреите во Отоманското Царство.
SunExpress

SunExpress (|Güneş Ekspres Havacılık A.Ş.) — авиокомпанија заснована во Анталија, Турција. Оперира на редовни и чартер одредишта низ Европа. Главна база на авиокомпанијата е аеродромот во Анталија.
1 Историја
Авиокомпанијата беше основана во октомври 1989. Операциите ги започна во април 1990 со чартер летови помеѓу Анталија и Франкфурт. SunExpress беше основана со заеднички капитал на Луфтханза и Turkish Airlines. Во 1995, Луфтханза го продаде својот дел од акциита на Condor Airlines, за да ги раководи сите летови кон туристички места во една единствена авиокомпанија. Во февруари 2007 акциите на Condor беа повторно откупени од страна на Луфтханза.
Авиокомпанијата пренесе околу 2.358.000 патници во 2007. Со 617 вработени, авиокомпанијата е најголемиот работодавец во Анталија. SunExpress оперира со флота од 14 авиони со просечна старост од 8.6 години и со капацитет на седишта од 2.796 седишта.
SunExpress е единствената авиокомпанија во Турција која е ISO 9001, ISO 14001 и Ohsas 18001 сертифицирана.
SunExpress придонесува кон развојот на туризмот во Анталија со активно членство во Организацијата за промоција на туризмот во Анталија и проектот: одредиште Измир.
2 Одредишта
Одредишта од главната база: Анталија
* Адана
* Амстердам
* Базел
* Берлин Шенефелд
* Берлин Тегел
* Бремен
* Келн/Бон
* Дијарбакир
* Дортмунд
* Дрезден
* Диселдорф
* Ерфурт
* Ерзурум
* Франкфурт
* Фридрихсхафен
* Грац
* Хамбург
* Хановер
* Хумберсајд
* Инсбрук
* Измир
* Карлсруе
* Лајпциг
* Линц
* Минстер
* Минхен
* Нирнберг
* Падерборн
* Приштина
* Росток
* Саарбрикен
* Салцбург
* Штутгарт
* Трабзон
* Ван
* Виена
* Цирих
Одредишта од Измир:
* Адана
* Амстердам
* Анталија
* Берлин Шенефелд
* Берлин Тегел
* Бурса
* Келн/Бон
* Дијарбакир
* Диселдорф
* Ерзурум
* Франкфурт
* Газиантеп
* Хановер
* Карс
* Кајзери
* Малатија
* Минхен
* Нирнберг
* Осло
* Париз Де Гол
* Самсун
* Сивас
* Стокхолм
* Штутгарт
* Трабзон
* Ван
* Цирих
Одредишта од Истанбул (аеродром Сабина Гокчен):
* Адана
* Анталија
* Келн/Бон
* Дијарбакир
* Ерзурум
* Хановер
* Карс
* Нирнберг
* Сивас
* Трабзон
* Ван
Одредишта од Бурса:
* Дијарбакир
* Ерзурум
* Измир
* Трабзон
3 Флота
Авион, Во употреба, Нарачки, Патници, Забелешки
Боинг 737-800, 46, &mdash;, 189
Боинг 737 MAКС-8, 0, 5, 189
Вкупно, 46, 5,
Италијанска синагога

Италијанска синагога (|İtalyan Sinagogu) — еврејски храм кој се наоѓа во Истанбул, Турција, на Златниот Рог. Овој објект бил изграден од страна на италијанските евреи во 1800 година. Во 1931 година синагогата била разрушена и на истото место била подигнета нова.
Југ

Југ е правец во географијата и една од четирите страни на светот. Се наоѓа на спротивната страна од север и на 90 степени од исток и запад. Во навигацијата со компас, југ е означен со агол од однос 180°.
Географски југ е во правецот на јужниот крај на оската околу која се врти Земјината топка, завршувајќи со Јужниот Пол.
Магнетен југ е во правецот на јужната магнетна точка која е обично далеку од јужниот географски пол.
1 Југ како тема во уметноста и во популарната култура
* „Југ“ - расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес.* „Оди на југ“ (''Go South'') - песна на американската хард-кор група „Воид“ (''Void'') од 1981 година.* „Север, југ, исток и запад“ (''North, South, East and West'') - песна на австралиската рок-група „Чрч“ (''The Church'') од 1988 година.
Критски џуџест нилски коњ

Критскиот џуџест нилски коњ (''Hippopotamus creutzburgi'') е изумрен вид на нилски коњ кој припаѓа на семејството Hippopotamidae. Живеел на островот Крит за време на плеистоценот.
Идентифицирани се два подвида:
*''Hippopotamus creutzburgi creutzburgi''*''Hippopotamus creutzburgi parvus''''H. c. parvus'' е помал од ''H. c. creutzburgi'', меѓутоа и двата подвида се поголеми од Кипарскиот џуџест нилски коњ.
Коски од овој вид се пронајдени од Доротеја Бате во источниот дел на Крит во 1920-те години.
Критскиот џуџест нилски коњ се смета дека е потомок на вропскиот нилски коњ, кој настанал преку процесот на „островска еволуција“ (џуџеста еволуција) на островот Крит.
Гривна (оклоп)

Гривни (ногавици или ногалки) — оклопен штитник за нозете. Се среќаваат во парови и од најразлични материјали, од наполнет текстил, па до челична ламарија. Некои видови го штитат само долниот дел (''полугривна'') или пак го покриваат и горниот дел, за заштита на бутините.
Гривните најчесто се среќаваат во оклопната опрема кај тешката пешадија од античко време. Македонските фалангити носеле бронзени гривни. Тријариите, подобро опремените римски војници пред времето на Сула, носеле гривни на обете нозе како егејските. Принципите и хастатите често носеле само една гривни (на левата нога), или пак ниедна. Римските центуриони носеле посебни гривни, преиначени од стандардната униформа. Во времето на империјата, легионерите не носеле гривни, освен центурионите, кои ги задржале.
Во средниот век почнале да се изработуваат гривни кои ја штитат ногата од сите страни, и така настанал поимот полна гривна (наспроти античките, кои се нарекувале полугривни).
Гривните се споменати и во Стариот завет (таму наречени „ногавици“ или „ногалки“) ( ) како ножни штитници на џинот Голијат во неговата борба со еврејското овчарче Давид.
1 Поврзано
* Доколеници
Ашкенашка синагога (Истанбул)

Ашкенашка синагога (турски: ''Ashkenazi Sinagogu'') — еврејски храм кој се наоѓа во Истанбул, Турција, блиску кулата Галата во Бејоглу.
Оваа синагога е една од ретките храмови кои се отворени за верниците и посетителите. Овој објект бил изграден во 1900 година од страна на евреите по потекло од Австрија, кои имигрирале во Турција.
Фламингоси (група)

Фламингоси се музичка група од Србија и Црна Гора, составена од ТВ водителот Огњен Амиџиќ и глумецот Маринко Маџгаљ. Со џез пејачот Луис, групата го освоила првото место на Беовизија во 2006 со песната „''Луди летни плес/Ludi letni ples''“ (македонски: ''Луд летен танц'').
1 Српско-црногорски избор за песна на евровизија 2006
На српско-црногорскиот избор за песна на Евровизија, кој се одржал на 11 март 2006 во „''Сава центар''“ во Белград, Фламингоси го освоиле второто место. Најголем број бодови на изборот имала групата ''No name'' со песната „''Моја љубави“'' (македонски: ''Моја љубов''), откако жири-комисијата од РТЦГ не доделила ниту еден бод на двете најдобро пласирани песни на Беовизија, меѓу кои и „''Луд летен танц''“. Со гласни негодувања, свирења и фрлање на шишиња на сцената, публиката во Сава центар не дозволила да се изведе победничката песна, која победила благодарејќи на комисијата од РТЦГ. Инаку второпласираната „Луд летен танц“ била прва на телевоутингот.
Како епилог на спорот околу резултатот од гласањето, РТС и РТЦГ соопштиле дека не е избран претставник на Србија и Црна Гора за Евровизија 2006 во Атина.
Север

Север е правец во географијата и една од четирите страни на светот. Се наоѓа на спротивната страна од југ и на 90 степени од исток и запад. Во навигацијата со компас, север е означен со агол од однос 0° или 360°.
Географски север е во насоката на северниот крај на оската околу која се врти земната топка, завршувајќи со Северниот Пол.
Магнетен север е во насоката на северната магнетна точка која варира и е обично далеку од северниот географски пол.
1 Север како тема во уметноста и во популарната култура
* „Север“ — роман на францускиот писател Луј-Фердинанд Селин од 1960 година.* „Север“ — песна на ирскиот поет Шејмас Хини.* „Север, југ, исток и запад“ (англиски: ''North, South, East and West'') — песна на австралиската рок-група Чрч (''The Church'') од 1988 година.* „Голем ден на север“ (англиски: ''A Big Day in the North'') — песна на британската поп-рок група Хепи Мандис (''Happy Mondays'') од 1995 година.
2 Наводи
da:Kompasretning#Nord
Еврејски музеј во Турција

Еврејскиот музеј во Турција (турски:''500. Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi'') е музеј кој се наоѓа во Истанбул. Се смета дека овој објект бил изграден како синагога уште во 1671 година, и бил познат како ''Сулфариска синагога''. Во 2001 година бил претворен во музеј.
Јаболка (потсемејство)

Јаболка — големо потсемејство од семејството на розите со близу 1100 видови распространети низ целиот свет, но најголем дел од видовите се среќаваат во умерената северна полутопка. Некои автори, оваа група ја рангираат и како посебно семејство — ''Malaceae''.
Ова потсемејство се состои од грмушки и мали дрвја кои се одликуваат по присуството на плод наречен пом (типично јаболко), вид на придружен плод, како и по основниот хромозомски број кој изнесува 17 (наместо 7, 8 или 9 како во другите потсемејства). Цветовите кај членовите на оваа група се најчесто синкарпни (со сраснати плодни листови) и имаат два до пет плодни листа. Освен што се сраснати меѓусебно, тие се сраснати и со хипанциумот (цветната чашка). Плодникот е речиси потцветен и созрева во јаболков плод (пом).
Овие одлики делумно ја одделуваат ова потсемејство од останатите потсемејства на Розите, каде плодните листови се слободни (несраснати) или солитарни, а плодникот е натцветен. Но, и во оваа група се среќаваат видови со апокарпни цветови (со несраснати плодни листови), како оние од родовите ''Cotoneaster'', ''Heteromeles'' и ''Pyracantha'' (каде тие се целосно одделни), додека родот ''Dichotomanthes'' е перигински (венечните и чашкините ливчиња и прашниците се наоѓаат околу работ на плодникот) и има натцветен плодник.
Пом е плод единствен за ова потсемејство. Тој расте по пат на отекување на аднатниот хипанциум. Листовите на растенијата во ова потсемејство се зимзелени или едногодишни. Доаѓаат во различни форми, од прости листови со целосен, назабен или перест раб, до пересто насечен раб. Тие може да бидат тенки и мембранозни или со кожеста текстура.
Скорешните таксономски проучувања предлагаат проширување на ова потсемејство со четири родови на тревести растенија кои се поблиску поврзани со традиционалната група ''Maloideae'' отколку со другите видови на ''Rosaceae''. Овие родови се ''Kageneckia'', ''Lindleya'' и ''Vauquelinia'', кои имаат хаплоиден хромозомски број од 15 или 17, но носат плодови кои се капсули (кутијки), и родот ''Gillenia'', со хаплоиден хромозомски број од 9.
Родот ''Sorbus s.l.'' е полифилетски и е разделен на пет нови родови: ''Sorbus sens. str.'', ''Cormus'', ''Chamaemespilus'', ''Aria'' и ''Torminalis''. ''Eriolobus'' и ''Docyniopsis'' се одделни од ''Malus''. Од друга страна, ''Micromeles'' е вклучен во ''Aria'', а ''Stranvaesia'' и ''Aronia'' се вклучени во ''Photinia''.
Оваа група се состои од одреден број на растенија кои се комерцијално важни овошја, како јаболките и крушите, додека останатите се одгледуваат како украсни растенија.
1 Наводи
* Joseph R. Rohrer, Kenneth R. Robinson, James B. Phipps - ''Floral Morphology of Maloideae (Rosaceae) and its systematic Relevance''; American Journal of Botany, 81 (5), стр. 574-581; 1994
Синагога Нев Шалом

Синагогата Нев Шалом (турски:''Neve Şalom Sinagogu'') е еврејски храм кој се наоѓа во Истанбул, Турција. Овој објект бил изграден во 1951 година, а нејзин архитект е Елјо Вентура и Бернар Мотола. Оваа е најголемата синагога во Истанбул. Честопати претставувала мета на терористички напади, и тоа во 1986, каде биле убиени 22 турски евреи, 1992 и 2003.
Синагога Јеникој

Синагога Јениќој (турски:''Yenikoy Sinagogu'') — еврејски храм кој се наоѓа во Јениќој, Истанбул, северно од Босфорот. Овој објект бил изграден околу 1800 година од страна на Абрахам Саломон Командо.
1 Поврзано
* Јениќој (Истанбул)
* Список на синагоги во Турција
Запад

Запад е правец во географијата и една од четирите страни на светот. Се наоѓа на спротивната страна од исток и на 90 степени од север и југ. Запад е спротивниот правец во кој земната топка се врти околу нејзината оска и генералната насока во која очигледно зајдува сонцето. Во навигацијата со компас, запад е означен со агол од однос 270°.
1 Запад како тема во уметноста и во популарната култура
* „Исток-запад“ - книга на Јадранка Владова и Н. Кнеѓевиќ.* „Чекори по западната страна“ - роман на американскиот писател Нелсон Олгрин.* „Чекори по западната страна“ - американски филм од 1962 година.* „Оди на запад (тркала кои се вртат лудо)“ (''Go West (Crazy Spinning Circles)'') - песна на британската рок-група „Калт“ (''The Cult'') од 1984 година.* „Север, југ, исток и запад“ (''North, South, East and West'') - песна на австралиската рок-група „Чрч“ (''The Church'') од 1988 година.
Јамболска синагога

Јанболската синагога (турски:''Yambol Sinagogu'') е еврејски храм кој се наоѓа во Истанбул, Турција. Оваа синагога била изградена од страна на бугарските евреи од Јамбол за време на Византија. Во текот на XVIII век била реконструирана. Синагогата е една од двете преостанати антички синагоги во оваа област.
Сократов метод

Сократoвиот метод — метод на учење прво применуван од страна на атинскиот филозоф Сократ (470 п.н.е. — 399 година пр. н. е). Тоа е форма на кооперативен аргументиран дијалог помеѓу поединци, заснован на поставување и одговарање на прашања за стимулирање на критичко размислување и извлекување идеи и основни претпоставки.
Сократ одел меѓу луѓето, разговарал со нив, ги терал на размислување, едностојно им поставувал прашања, а на одговорите други прашања. За него основен проблем бил човекот, пред сѐ, неговото однесување во етичката сфера и во политичката.
1 Како настанал
Во втората половина на V век пр. н. е., се појавиле софистите. Тие биле првите ангажирани и платени наставници по мудрост и реторика, кои се специјализирале за забавување, воодушевување или убедување на публиката да го прифати гледиштето на говорникот. Сократ не ги сакал софистите бидејќи тие ја злоупотребувале мудроста за свои интереси и ја одбивале вистината и правдата. Затоа, Сократ рекламирал алтернативен метод на настава, кој започнал да се нарекува Сократов метод.
2 Методот
Нашето знаење за Сократ потекнува главно од Платон, кој бил еден од неговите ученици, бидејќи Сократ ништо не пишувал.
Сократ бил познат по тоа што не одговарал прашања на директен начин. „Знам дека ништо не знам“, рекол тој. Наведениот став на Сократ (како што е претставен во дијалозите на Платон) е дека другото лице веќе го знаело одговорот на прашањето. Тој (С.) го извлекол само она што веќе му било во умот на другиот. Оттука произлегува неговата позната изрека: „Сознај се себеси!“
Во раните дијалози на Платон, еленхусот (англ. Elenchus; потекло: старогрчко) е техника што ја користел Сократ за да ги испита етичките концепти, како што се правдата или доблеста. Според еден научник, ги има следниве чекори:
# Ученикот или партнерот на Сократ наведува теза, на пример: „Храброста е издржливост на душата“.
# Сократ ја обезбедува својата теза за понатамошни премиси, на пример: „Храброста е добра работа“ и „Неука издржливост не е добра работа“.
# Потоа Сократ тврди, а партнерот се согласува, дека овие понатамошни премиси (претпоставки) го подразбираат спротивното на оригиналната теза — во овој случај тоа доведува до: „Храброста не е издржливост на душата“.
# Сократ тогаш тврди дека покажал дека тезата на неговиот партнер е лажна и спротивна.
Точната природа на техниката е предмет на голема расправа. Особено, без разлика дали станува збор за позитивен метод што води кон знаење или негативен метод што се користи исклучиво за да се побијат лажните тврдења за знаењето.
Според В.К.Ц. Гатри, Сократовиот метод имал за цел да покаже нечие незнаење. Сократ, за разлика од софистите, верувал дека знаењето е возможно, но верувал и дека првиот чекор кон знаењето е признавање на нечие незнаење. Гатри пишува: „Сократ бил навикнат да вика дека тој самиот не знаел ништо и дека единствениот начин на кој тој бил помудар од другите мажи било тоа што тој бил свесен за сопственото незнаење, додека тие не биле. Суштината на Сократовиот метод е да го убеди соговорникот дека иако тој смета дека знае нешто, всушност тој не знае“.
3 Наводи
Филип Рикер

Филип Томас Рикер (на |Philip Thomas Reeker; роден на година во ) — американски дипломат, амбасадор на САД во Република Македонија од 2008 до 2011 година.
Рикер работел како помошник службеник за информации во Будимпешта (1993–1996) и како службеник за јавни работи во Скопје (1997–1999). Од 1999 до 2000 година е директор за односи со печатот во Стејт департментот. Рикер бил портпарол на Кристофер Хил, амбасадор на САД во Македонија, специјален пратеник за Косово во 1998 и 1999 година. Од 2000 до 2003 година Рикер работел во Бирото за јавни работи како заменик-портпарол и заменик помошник секретар. Бил награден со награда за извонредност во јавната дипломатија „Едвард Р. Мароу“ во 2003 година. Во 2003 и 2004 година патувал во САД и во странство како портпарол на Стејт департментот, држејќи говори и давајќи интервјуа на тема дипломатијата и надворешната политика на САД. Од 2004 до 2007 година е заменик шеф на мисијата во Будимпешта, Унгарија. Во 2007 година Рикер е префрлен во амбасадата на САД во Ирак, каде што работел како советник на амбасадорот за јавни работи.
Филип Рикер е номиниран за амбасадор на САД во Република Македонија од страна на претседателот на САД Џорџ В. Буш. Тој е потврден од американскиот Сенат и станал петтиот амбасадор на САД во Македонија на 29 септември 2008 година, доаѓајќи на местото на Џилијан Миловановиќ. Рикер е амбасадор на САД во Македонија до 15 јули 2011 година. Потоа, на неговото место дошол Пол Д. Волерс. Во август 2011 година Рикер станал заменик помошник државен секретар за европски и евроазиски прашања и бил одговорен за односите на САД со Албанија и поранешните југословенски републики, без Словенија. Во 2014 година е назначен за генерален конзул на САД во Милан, Италија. Од 2017 година Рикер работел во Европската команда на САД, воено заповедништво на Одделот за одбрана на САД со седиште во Штутгарт, Германија, и учествувал во програмата ''POLAD'' (''Foreign Policy Advisor Program'').
Во отсуство на постојан функционер, Рикер е вршител на должноста помошник државен секретар за европски и евроазиски прашања од март 2019 година, предводејќи го Бирото за европски и евроазиски прашања задолжено за спроведување на американската надворешна политика во Европа и Евроазија и за советување на заменик-секретарот за политички прашања за прашања поврзани со дипломатските мисии во регионите.
Рикер дипломирал на Универзитетот Јејл во 1986 година и магистрирал на Школата за глобален менаџмент „Тандерберд“ во Аризона во 1991 година. Тој ги поминал средношколските години во Австралија. Покрај англискиот како мајчин јазик, Рикер го познава и македонскиот и други јазици.
Упернавик

Упернавик (гренландски: ''Upernavik'', „Пролетно Место“) — гратче на западниот брег на Гренланд. Во општината Упернавик живеат околу 3.000 жители, додека самото гратче Упернавик брои 1.144 жители. Остатокот од жителите живеат во десет места во општината, меѓу кои и Кулорсуак, со население од околу 400 жители. Авиокомпанијата Ер Гренланд сообраќа до Упернавик.
Во 1824 г., близу Упернавик е пронајден т.н. „Кингигторссуашки рунски камен“. На него се испишани знаци оставени од Викинзите, веројатно од доцниот XIII век. Со рунското писмо се испишани имињата на три Викинзи, и се споменува изградбата на могила во близината. Ова е најсеверното место каде се пронајдени викиншки артефакти, и ја означува крајната северна точка на викиншките патешествија.
1 Галерија
Мегагодина

Мегагодина (Мг) или мегаанум или скратено, Ма — мерна единица за време во астрономијата, геологијата и палеонтологијата која означува милион години. Следна поголема ваква единица е гигагодината (милијарда години), а помала е килогодината (илјада години, т.е. милениум).
1 Поврзано
* Година
* Гигагодина
* Килогодина
Романска азбука

Романската азбука (романски: ''Alfabetul limbii române'') е романска варијанта на латиницата и содржи 31 буква:
Буквите Q, W, и Y официјално влегле во азбуката во 1982 г., но се користеле и порано. Тие се јавуваат само во заемки од туѓи јазици, како во ''quasar'', ''watt'' и ''yacht''. Буквите ''K'' и ''X'' се ретки. Буквата ''K'' е релативно постара, и се користи главно за мерни единици (''kilo''), но не во романски зборови, и сѐ уште се смета за странска буква бидејќи се јавува само во заемки, кои сѐ уште се неологизми.
Во случаите каде заемката е директно преземена од друг јазик и има дијакритички надзнаци од оригиналот, правописот вели дека истите се задржуваат и треба да се применуваат (на пр. ''München'', ''Angoulême'').
1 Букви и изговор
Романскиот правопис е главно фонетски. Оваа табела ги прикажува буквите и нивните гласови, како и нивна транскрипција на македонски јазик. Некои букви можат да се прочитаат на неколку можни начина, дури и кога не се земаат предвид алофоните. Кога самогласките , , и се менуваат во нивните соодветни полусамогласки, ова не се бележи во пишувањето. Буквите K, Q, W и Y се јавуваат само во заемки; изговорот W и Y зависи од потеклото на зборот во кој се јавуваат.
буква, фонема, македонскатранскрипција, приближен македонски еквивалент
A a, а, а во авион
Ă ă, а, ’ во к’смет
Â â, и, нема, централно незаоблено 'и'
B b, б, б во бран
C c, к, к во кој
ч, ч во чека
D d, д, д во дрво
E e, е, е во елен
(полусамогласно ), нема, полугласно 'е'
је , је, во Јемен
F f, ф, ф во фрла
G g, г, г во гром
џ, џ во џем
H h, х, нема, мека 'х'
I i, и, и во игла
ј, ј во јама
(омекнување)
Î î, и, нема, централно незаоблено 'и'
J j, ж, ж во жаба
K k, к, к во крој
L l, л, л во луле
M m, м, м во мое
N n, н, н во нос
O o, о, о во отворено
(полусамогласно ), нема, полугласно 'о'
P p, п, п во пат
Q q, к, к во кој
R r, р, р во река
S s, с, с во сила
Ş ş, ш, ш во шума
T t, т, т во тврдо
Ţ ţ, ц, ц во црв
U u, у, у во убав
у, нема, англиско ’w’
V v, в, в во вели
W w, в, в во вели
у, нема, англиско ’w’
X x, кс, кс во пиксел
гз, гз во белегзија
Y y, ј, ј во јама
и, и во игла
Z z, з, з во збори
2 Наводи
2.0.1 Библиографија
* Mioara Avram, ''Ortografie pentru toţi'', Editura Litera Internaţional, 2002
*
3 Поврзано
* Романска кирилица
* Молдавска кирилична азбука
* Романски јазик
* Молдавски јазик
* Фонологија на романскиот јазик
Кангар

Кангар е главен град на државата Перлис во Малезија. Има население од 48.898 жители и површина од 2.619,4 ha. Се наоѓа на најсеверната точка на Полуостровска Малезија и низ него тече Перлиската Река.
Се верува дека името ''Кангар'' се развило од една врста на птицата сокол наречена ''Kangkok'' односно ''Spizaetus Limnaetu''.
Малтешки нилски коњ

Малтешкиот нилски коњ (''Hippopotamus meltensis'') е изумрен вид кој припаѓа во семејството Hippopotamidae. Овој вид живеел на островот Малта за време на плеистоценот. Најголемиот дел од останките на овие животни се пронајдени во Гар Далам, пештера на Малта која е позната по големиот број на фосили од периодот плеистоцен. Овој вид, специфичен само за овој остров, бил многу помал од останатите континентални нилски коњи. Некои фосили укажуваат на тоа дека возрасната единка не достигнувала ни до 1 метар.
За време на леденото доба, нивото на морето било пониско од денешното ниво, и Малта била поврзана со копното и Сицилија преку земјени мостови. Ова поврзување им овозможило на нилските коњи да дојдат до Малта. На крајот на последното ледено доба, топењето на мразот го зголемило нивото на морето и ги заробило животните на островот. Поради ограничената вегетација, нилските коњи биле принудени да еволуираат во вид со многу помала големина (инсуларна еволуција).
Интелигенција

Интелигенција или интелект — поим со кој се опишува квалитетот на умот што опфаќа и многу други способности, како капацитетот за разум, за планирање, за решавање проблеми, за апстрактно размислување, да се здобиваме со идеи, да го користиме јазикот и за учење. Има повеќе начини со кои можеме да го дефинираме поимот интелигенција. Во некои случаии, интелигенцијата може да вклучува особини како креативност, личност, карактер, знаење или мудрост. Сепак, повеќето психолози не сакаат да ги вклучуваат овие особини во дефинирањето на интелигенцијата.
Постојат неколку коефициенти на интелигенција:
# Екстремно ниска интелигенција (до 70)
# Незабележително интелигентен (70-90)
# Нормално развиена интелигенција (90-110)
# Натпросечно ниво (110-130)
# Високоинтелигентен (130 и повеќе)
1 Интелигенцијата како мотив во популарната музика
* „Вонземска интелигенција“ (англиски: ''E.T.I. (Extra Terrestrial Intelligence)'') — песна на американската рок-група Блу ојстер калт (''Blue Öyster Cult'') од 1976 година.
2 Поврзано
* Вештачка интелигенција
* Мислење
Сицилијански нилски коњ

Сицилијанскиот нилски коњ (''Hippopotamus pentlandi'') е изумрен вид од семејството Hippopotamidae. Живеел на островот Сицилија за време на плеистоценот. Овој вид бил најмал од џуџестите нилски коњи од Средоземјето и тежел околу 320 килограми.
Сантјаго

Сантјаго, офиц. Сантјаго де Чиле (шпански: ''Santiago de Chile'') — главен град на Чиле и центар на најголемата контрибуција на државата — Големо Сантјаго. Сместено е во средината на државата, на надморска височина од 520 м. Иако е административен центар, законодавната власт се наоѓа во градот Валпараисо.
Апроксимирано од две декади непреќинлив економски развој градот е престорен во еден од најмодерните центри на Јужна Америка со екстензивиран приградски развој, градот има многу шопинг центри, и импресивна вискоградбена архитектура. Градот ја има една од најмодерните Неалатина транспортна архитектура. Сантјаго е седиште на важни компании како управа на нивните регионални експозитури.
1 Историја
Сантјаго е основан од страна на Шпанскиот конквистадор Педро де Валдивија на 12 февруари во 1541 година под името Сантјаго дел Нуево Екстремо како респект на Св. Јован и Екстрамадура, родното место на Валдивија во Шпанија. Церемонијата на основање на градот е одржана ридот Хуелен (подоцна преименуван во Церо Санта Лусија). Валдивија ја избрал локацијата на Сантјаго поради климата на областа.
Првите градби се издигнати со помошта на домордното население Пицунче. Градот е изграден на рефлексија на традиционалната шпанска архитектура во американските колонии. Советот на градот станал и администрација на цело Чиле додека шпанците ги продолжувале освојувањата на југ. Советот ги загубил административните и воени права кога шпанскиот крал именувал управник на Чиле. Поради тоа што резиденцијата на управникот била во градот, градот станал и престолнина на Кралство Чиле.
11 септември 1541 г. градот е уништен од домородците. Во 1550-тите градот се консолидирал благодарение на изградбата на пристаништето Валпараисо. Шпанскиот крал го признал напредокот на градот и му ја подигнал титулата од населено место во град на 5 април 1552.
Градот бил разрушуван од земјотреси во 1647 и во 1730. По војната за независност (1810-1818) Сантјаго станал главен град на Чилеанската Република.
Во 19 век бил мал град со малку згради, цркви и цивилни згради. Забележителности биле изградени во 1910 за време на славењето на независноста од Шпанија. Трансформацијата во модерна агломерација почнала во 1930. Во денешни денови е еден од најважните финансиски центри на Латинска Америка.
2 Демографија
Урбаната агломерација на Сантјаго нараснала од 902.000 жители во 1940 г. на 2.820.800 жители во 1970 г., до 4.750.000 во 1992 г.
Во 2006 достигнува 6.670.000 жители.
Ѕвездено време

Ѕвездено време (или „сидерално време“) — мерка за положбата на Земјата при нејзиното вртење околу својата оска, или мерка за време преку очигледното дневно движење на пролетната рамноденица, што е многу блиску но не сосема исто со движењето на ѕвездите. Се разликуваат по прецесијата на пролетната рамноденица во десното искачување во однос на ѕвездите.
Земјениот ѕвезден ден исто така се разликува од вртежниот период во однос на позадината од ѕвезди според износот на прецесија во десното искачување во текот на еден ден (8,4 мс). Неговата средна вредност на Ј2000 е 23<sup>ч</sup>56<sup>м</sup>4,090530833<sup>с</sup>.
Етимологијата на терминот доаѓа од латинскиот збор „sidereus“, sidus, sider- = ѕвезда. Според тоа, значењето на овој термин е мерење на времето во однос на положбата на ѕвездите.
1 Дефиниција
Ѕвезденото време се дефинира како часовен агол на пролетната рамноденица. Кога меридијанот на пролетната рамноденица е директно над земјата, локалното ѕвездено време е 00:00. Ѕвезденото време на Гринич е часовен агол на пролетната рамноденица на нултиот меридијан во Гринич, Англија; локалните вредности се разликуваат според географската должина. Кога ќе се придвижиме по должината 15° источно, ѕвезденото време се зголемува за еден час.
За разлика од пресметувањето на сончевото време, овде разликите прецизно се сметаат, не во цели часови. Ѕвезденото време на Гринич и UT1 се разликуваат едно од друго со постојана вредност (ГСТ = 1.00273790935 × UT1). Ѕвезденото време се користи во астрономските опсерватории, бидејќи ѕвезденото време овозможува да се пресмета кои астрономски објекти ќе бидат видливи во одредено време.
Перлис

''Оваа статија е за малезиска држава. За кибернетскиот научник видете Алан Перлис.''
Перлис (јави ﭬﺮليس‎) , е најмалечката држава на Малезија. Се наоѓа на северниот дел на западниот брег на Полуостровска Малезија и се граничи со тајландските провинции Сатун и Сонгхла на север.
Перлис има вкупно население од 210.000. Етничкиот состав во 2000 г. изнесувал: малајци (174.805 или 79,74%), кинези (21.058 или 9,6%), индијци (2.658 или 1,21%) и други (20.690 или 9,45%).
Главен град на Перлис е Кангар додека кралска престолнина е Арау. Друг поважен град е Паданг Бесар, на мналајско-тајландската граница. Главното пристаниште е малечкото село Куала Перлис, кој е најмногу поврзан со островот Лангкави. Во Перлис се наоѓа и фарма за змии која е главна туристичка атракција.
1 Галерија
Вечност

Иако во секојдневието вечноста често означува безвременско постоење. Многумина овој поим го користат за да означат постоење надвор од времето. Постојат бројни дискусии за вечноста, при што поборниците на овој концепт, главно Аристотел, докажуваат дека материјата, движењето и времето вечно постојат.
1 Вечноста како безвременско постоење
Христијанскиот теолог и филозоф, Августин Аурелие, напишал дека времето постои само во рамките на физичкиот универзум, а само Господ постои надвор од времето. За Господ не постои ниту минато ниту иднина, туку само вечна сегашност. Не мора да се верува во Бога за да се прифати овој концепт за вечноста: на пример, математичарот кој е атеист може да го докаже филозофскиот принцип дека бројките и врските меѓу нив постојат надвор од времето, а во таа смисла и во вечноста.
2 Господ и вечноста
Теистите велат дека Господ постои вечно. Како се сфаќа ова, зависи од дефиницијата што е употребена за вечноста. Од една страна, Господ може да постои вечно, безвременско постоење каде категориите минато, сегашност и иднина не важат. Од друга страна, Господ постои за или низ вечноста, или во сите времиња, постоел бескрајно долго и продолжува да постои бескрајно долго. Една поинаква дефиниција вели дека Господ постои надвор од човечкиот концепт на времето, но сепак во рамките на времето. Причината за последнава дефиниција е дека ако Господ не постои ни внатре ни надвор од времето, не би можел да влијае врз луѓето.
Која дефиниција и да се употреби, јасно е дека смртните човечки битија не можат потполно да ја сфатат вечноста, затоа што таа е или бесконечно количество од времето што го знаеме или нешто поинакво од времето и просторот што ги знаеме.
Вечното постоење е концепт на Бог како творец, затоа што е потполно независен од сè што постои, бидејќи тој е творец на сè (спротивно од пантеизмот). Ако ова тврдење е точно, тогаш произлегува дека Господ е независен и од времето и просторот, кои се одлики на универзумот. Понатаму следува дека Господ постоел пред да започне времето, постои во сите моменти од времето, и ќе продолжи да постои доколку на некој начин универзумот и времето престанат да постојат.
3 Симболизмот и вечноста
Вечноста често се претставува симболично со сликата на „змија која си ја јаде опашката“, позната како „Уроборос“, иако тој симбол има и други значења. Кругот исто така се користи како симбол на вечноста, а сличниот концпет, бесконечност, го користи симболот на „превртена осмица“ - <math>\infty</math>.
Постои приказна за овчарчето од браќата Грим, каде се вели дека едно мудро овчарче е донесено пред кралот за да одговори на три прашања. Третото прашање кое го поставил кралот гласело: „Колку секунди има вечноста?“ Овчарчето одговорило: „Постои Дијамантска Планина, која е три и пол километри висока, три и пол километри широка и три и пол километри длабока. На секои сто години, таму доаѓа една мала птица и си го остри својот клун на неа. Кога целата планина ќе биде ишарана од птиците, тогаш ќе помине првата секунда од вечноста.“
4 Поврзано
* Еон
* Дискусии за вечноста
* Време
5 Наводи
* Бранко Павловић, Филозофски речник (одредница вечност), Плато, Београд, 1997.
Минато

Минатото е делот од времето кој веќе се случил; и е спротивно на иднината.
1 Преглед
Минатото е во спротивност и на сегашноста. Исто така се смета за конгломерат на настани што се случиле во одреден момент од времето, внатре во рамките на континуумот време-простор. Ваквиот концепт е во тесна врска и со теоријата за релативноста на Ајнштајн. Минатото е главна тема на истражување во науките како: историја, археологија, археоастрономија, хронологија, геологија, историја на јазикот, право, палеонтологија, палеоботаника, палеогеографија, палеоклиматологија и космологија.
Луѓето го запишуваат минатото уште од древни времиња, па излегува дека една од одликите на луѓето е дека тие се способни да го запишат своето минато, да се сетат на него, да ја планираат иднината врз основа на минатото и да теоризираат за минатото.
2 Филозофија и наука
Според филозофијата за времето, минатото не постои, иако повеќето науки го проучуваат минатото на светот преку проценување на доказите. Оваа филозофија е во согласноста со релативноста на Галилеј, според која времето не зависи од просторот, но не е во согласност со релативноста на Лоренциан/Ајнштајн.
Во класичната физика, минатото е само половина од времето, додека релативните теории минатото го сметаат како апсолутно минато. Прикажано со земјени мерки, разликата меѓу „класичното“ и „релативното“ минато е помалку од 0,05 секунди.
3 Поврзано
* Антиквитет
* Фосил
* Меморија
* Минато време
Бесмртност

Бесмртност (или вечен живот) е концепт за живеењето на физичка или духовна форма во бесконечна должина од време.
Бидејќи бесмртноста е негирање на смртноста, односно на умирањето, луѓето отсекогаш се занимавале со неа. Во Епот за Гилгамеш, едно од првите книжевни дела што датира од 22 век п.н.е., главниот јунак е во потрагата по бесмртност за себеси. Религиите зборуваат со бесмртноста на душата, а оваа тема е чест предмет на шпекулации, фантазија и дебата.
1 Бесмртноста како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Бесмртност“ (англиски: ''Immortality'') - песна на британската рок-група Фол (''The Fall'') од 1992 година.
2 Поврзано
* Амброзија
* Бесконечност
* Биолошка бесмртност
* Вечност
* Еликсир
* Животен век
* Свесност
* Светиот грал
Hippopotamus gorgops

''Hippopotamus gorgops'' е изумрен вид на нилски коњ од семејството Hippopotamidae. Најпрво се појавил во Африка кој крајот на миоценот, а потоа за време на плеистоценот мигрирал кон Европа. Фосили од овој вид за првпат се пронајдени на европскиот континент. Се смета дека изумрел пред почетокот на последното ледено доба.
Со должина од 4,30 метри и висина до рамениците од 2,10 метри, ''H. gorgops'' бил многу поголем од неговиот преживен роднина, обичниот нилски коњ (''H. amphibius''). Освен по големината, овој нилски коњ се разликува од денешниот и по очите. Кај денешниот нилски коњ очите се сместени високо на черепот, додека кај ''H. gorgops'' очите биле поиздигнати од главата што им овозможувало уште поголема прегледност на околината додека се наоѓале речиси целосно под вода.
1 Наводи
* Petronio, C. (1995): Note on the taxonomy of Pleistocene hippopotamuses. ''Ibex'' 3: 53-55.
Иднина

Иднината е временски период што ги содржи настаните кои сè уште не се случиле. Спротивна е на минатото, и временски се наоѓа по сегашноста. Организираните напори да се предвиди иднината, можеби доаѓа од набљудувањето на ѕвездите од страна на древните луѓе.
Според линеарниот концепт за времето, иднината е дел од временската линија кој е пред нас. Според теориите на релативноста иднината се смета за апсолутна иднина. Во физиката, времето се смета за четврта димензија.
1 Поврзано
* Јасновидост
* Претскажување
* Футурологија
* Научна фантастика
Човек (род)

Човек (латински: ''Homo'') — род во кој спаѓаат денешните луѓе и ним блиско-сродните суштества. Се смета дека овој род датира од пред 2,5 милиони години, кој еволуирал од австралопитечки предци со појавувањето на ''Homo habilis''. Јавувањето на ''Homo'' се совпаѓа со најраните наоди на камени орудија, и така, по дефиниција, ова го означува почетокот на Долниот палеолит.
Денес сите видови, освен ''Homo sapiens'' (современиот човек) се изумрени. ''Homo neanderthalensis'', кој по традиција се смета за последниот жив роднина, изумрел пред 24.000 години, но скорешните наоди укажуваат на друг вид, ''Homo floresiensis,'' кој можеби опстоил подолго, изумирајќи пред само 12.000 години.
Зборот ''homo'' на латински значи „човек“ (т.е. „човеко битие“).
1 Видови
Статусот на ''Homo rudolfensis'', ''H. ergaster'', ''H. georgicus'', ''H. antecessor'', ''H. cepranensis'', ''H. rhodesiensis'' и ''H. floresiensis'' како видови сѐ уште се предмет на спор. ''H. heidelbergensis'' и ''H. neanderthalensis'' се во мошне блиско сродство и се сметаат за подвид на ''H. sapiens'', но анализата на митохондриска ДНК земена од фосили на ''Homo neanderthalensis'' укажува на тоа дека ''H. neanderthalensis'' е генетски поблизок до шимпанзата отколку што е ''H. sapiens'', што би значело дека ''H. sapiens'' е поизведениот од двата вида.
2 Наводи
*
Александар Букарски

Александар Букарски - ''Букаро'' (роден во во 1984 година) — претставник на сајбер-литературата во Република Македонија. и завршил на Филолошкиот факултет во Скопје, на Катедрата за компаративна книжевност. Букарски е експериментален автор, познат по својот блог , како и по колумната за весникот „''Време''“.
1 Творештво
Букарски зад себе има педесеттина раскази и уште неколку колумни и разни прозни дела објавени на повеќе македонски мрежни места. вНекои негови трудови се преведени и на хрватски и бугарски јазик.
Калиф

Калиф (арапски: خليفة) или халифа (турски: ''halife'') е титула на духовниот поглавар на муслиманите, кој се смета за наследник на пророкот Мухамед. Во 16 век, оваа титула била носена од страна на турските султани.
1 Калифот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Одговорот на калифот“ - суфиска приказна.* „Калифот Ал-Мансур и поетот“ - суфиска приказна.
Мадагаскарски нилски коњ

Мадагаскарскиот нилски коњ (''Hippopotamus lemerlei'') се смета дека изумрел на островот Мадагаскар некаде во 10 век.
Овој вид бил со слична големина како и ''Choeropsis liberiensis'' и сличен начин на живот, односно живееле повеќе во шумите отколку во реките. Истражувањата на черепот покажуваат сличност со денешните нилски коњи, но и значителни разлики во големината помеѓу единките што укажува на присуство на полов диморфизам. Најголемите единки биле со должина од 6,5 стапки и високи 2,5 стапки. Се смета дека овој вид изумрел пред најмалку 500 години.
Се смета дека нивното изумирање е поврзано со колонизацијата на овој остров од страна на човекот. Сепак не се знае со сигурност дали причина бил човекот или пак климатските промени во тој период. Постојат докази кои укажуваат на тоа дека луѓето и нилските коњи живееле на островот во исто време.
Локалните легенди и усни преданија не упатуваат на тоа дека е можно овие нилски коњи да преживале повеќе отколку што се претпоставува. Според овие легенди тие живееле во поизолираните региони на островот. Постојат и извештаи од 19 век, па дури и од 1970-тите за чудовиште по име „Kilopilopitsofy“ кое наликувало на нилски коњ. Сепак не постојат независни докази за овие тврдења.
1 Наводи
Мадагаскарски нилски коњ
de:Madagassische Flusspferde#Hippopotamus lemerlei
en:Malagasy Hippopotamus#H. lemerlei
fi:Madagaskarinvirtahevot#Hippopotamus lemerlei
Hippopotamus laloumena

''Hippopotamus laloumena'', познат и под името Лесерски нилски коњ, е третиот вид на изумрени нилски коњи кои живееле на островот Мадагаскар. Останатите два се ''Hippopotamus lemerlei'' и ''Choeropsis madagascariensis'' (кој спаѓа во пигмејски нилски коњи).
Во 1990, Фауре и Герин го опишале овој посебен вид и го нарекле ''Hippopotamus laloumena'', по зборот ''laloumena'' што значи нилски коњ. За овој вид се знае многу малку, идентифициран е само со споредба на долна вилица и коски од екстремитетите, кои се пронајдени во источниот дел на Мадагаскар. Фосилите со сигурност припаѓаат на нилски коњ кој бил доста поголем од претходно опишаните видови од Мадагаскар. Од податоците што ги имаме денес, се претпоставува дека овој вид многу наликувал на денешните обични нилски коњи, но сепак бил малку помал.
1 Наводи
en:Malagasy Hippopotamus
Валпараисо

Валпараисо (|Valparaíso, букв. „Рајска Долина“) — еден од поголемите градови на Чиле, и еден од најважните пристаништа и растежен витален културен центар во јужно тихоокеанската полутопка. Градот е сместен во центарот на Чиле, и е управен центар на истоимениот регион. Сантјаго е престолнина на Чиле, но во Валпараисо е седиштето на националниот конгрес. Изграден на ридови со поглед кон тихоокеанскиот океан, поседува богата архитектурна и културна оставина. Валпараисо е под заштита на УНЕСКО, и често е абривеиран како еден од неалатинските американски најинтригантни урбани области. Но како и повеќето од Чиле, е ранлив на земјотреси, во последниот најсилен земјотрес во 1906 година загинале 3000 луѓе.
Во 2003-та Чилеанскиот конгрес го прогласи Валпараисо за Чилеанска културна престолнина и седиште на новото националното културно министерство. Технички погледнато е шести по население град во земјата со 263.982 жители, Но агломерацијата, Велик Валпараисо има 829.143 илјади жители и е втор град во Чиле.
Градот изиграл важна геополитичка улога во првата половина на 19-от век, кога служел како главна постојка на бродовите што патувале меѓу Атлантскиот и Тихоокеанскиот (Тихи) Океан. Отсекогаш е магнет на европски имигранти и до неодамна бил познат под името "Мало Сан Франциско" и "Накитот на Тихиот Океан".
Сведоштва за поранешната слава на Валпараисо се најстарата Латино Американската Берза. Важен образовен центар со 9 универзитети.
1 Историја
Заливот на Валпараисо прво бил населен од домородците Чангос. Шпански експлоратори пристигнале во областа во 1536-та, на брод наречен Сантиагвило, испратен од Диего де Алмагро, којшто се смета за прв европски експлоратор на Чиле. Бродот носел луѓе и намирници за Алмагровата експедиција, под команда на Хуан де Сааведра, којшто го крстил градот по неговото родно село Валпараисо де Ариба во Куенка, Шпанија.
Во колонијално време, Валпараисо бил мал град. По независноста на Чиле станал главно пристаниште. Како пристаниште примил многу европски имигранти во тоа време.
Имигранти од Англија и Германија ги основале првите приватни и секуларни училишта. А архитектурата рефлектирала различни европски стилови.
Златниот век на Валпараисо завршил со пуштањето на панамскиот канал (1914).
Домен (биологија)

Во биолошката таксономија, домен, натцарство или империја е највисокиот слој (таксономска категорија) на организми, по позиција повисок од царството. Според тридоменскиот систем на Карл Воуз, воведен во 1990 г., Дрвото на животот се состои од следниве три домена: Археи, Бактерии и Евкариоти. Распоредот на таксоните е одраз на фундаменталните еволутивни разлики помеѓу геномите.
Постојат и поинакви класификации на живиот свет:
* Дводоменски систем или наддоменски систем, каде врвни слоеви се домените Прокариоти (или Монери) и Евкариоти.* Шестте царства, каде врвни слоеви се Евбактерии, Архебактерии, Протисти, Габи, Растенија и Животни.
Бидејќи овие групирања пред сѐ зависат од анализата на податоците за генетските низи и кладистиката, се очекуваат и други предлози.
1 Поврзано
* Филогенетика
* Систематика
Волис Симпсон

Волис, Војвотката од Виндзор родена како Беси Волис Ворфилд, подоцна Спенсер, подоцна Симпсон била американска јавна личност и космополитка која се омажила, по третпат, со Едвард VIII, кралот на Британија. Поради негативното јавно мислење за намерата да се ожени со Волис, Едвард морал да абдицира „за да се ожени за жената што ја сака“ - според неговата јавна изјава.
По венчавањето, Едвард и Волис, сега со титули Војвода и Војвотка од Виндзор, живееле приватен живот, главно во Париз.
Хексапротодон

Хексапротодон е род од семејството нилски коњи. Во минатото во овој род припаѓале и пигмејските нилски коњи кои денес имаат посебен род пигмејски нилски коњи (''Choeropsis'').
Во овој род припаѓаат некои ретко-изучувани видови на изумрени нилски коњи од Азија, поради што овој род е познат и под името азиски нилски коњи.
*''Hexaprotodon bruneti'' - (фосил) Boisserie and White, 2004
*''Hexaprotodon crusafonti'' - (фосил) Aguire, 1963
*''Hexaprotodon hipponensis'' - (фосил) Gaudry, 1867
*''Hexaprotodon imagunculus'' - (фосил) Hopwood, 1926
*''Hexaprotodon iravticus'' - (фосил) Falconer and Cautley, 1847
*''Hexaprotodon karumensis'' - (фосил) Coryndon, 1977
*''Hexaprotodon mingoz'' - (фосил) Boisserie et al., 2003
*''Hexaprotodon namadicus'' - (фосил) Falconer and Cautley, 1847 - најверојатно истот вид како и ''H. palaeindicus''´
*''Hexaprotodon palaeindicus'' - Индиски нилски коњ (фосил) Falconer and Cautley, 1847
*''Hexaprotodon pantanellii'' - (фосил) Joleaud, 1920
*''Hexaprotodon primaevus'' - (фосил) Crusafont et al., 1964
*''Hexaprotodon protamphibius'' - (фосил)) (Arambourg, 1944)
*''Hexaprotodon siculus'' - (фосил) Hooijer, 1946
*''Hexaprotodon sivalensis'' - (фосил) Falconer and Cautley, 1836
*''Hexaprotodon'' sp. - Мијанмарски нилски коњ (фосил)
* И некои индонезиски видови од плеистоценот
Името „хексапротодон“ значи „шест предни заба“. Дадено е бидејќи некои од фосилите имаат 3 пара секачи.
Хенгџен

Хенгџен (кин. 恒镇, пинјин: ''Héngzhèn'') од кланот Ајсин Гјоро, се среќава и како Хенг Чен, Хенг-шен, а познат и како Јуен Јуен (1944 - ) — син на Јијен, потомок на царот Даогуанг. Работел како кинооператор при Единицата за производство на прехранбени култури на Кинеската војска во Шихеце. Тој е поглавар на кланот Ајсин-Гјоро од 1997 г., позиција која ја наследил по смртта на татко му Јијен. Хенгџен е оженет со вдовицата Ту Јенлинг, и има еден син, Џин Сјинг (р. 1977 г.)
Хенгџен е претендент на кинескиот престол, како и титуларен цар на Кина.
1 Поврзано
* Наследна линија на кинескиот престол
* Цар на Кина
Релјеф на Македонија

Релјефот на Македонија е претежно планински. На околу 75 % од нејзината територија има планини. Релјефот на Македонија е составен од ридови, ниски, средни и високи планини, висорамнини, котлини, речни долини и други релјефни облици. Најниска точка во Република Македонија се наоѓа на 44 м надморска височина кај селото Богородица близу Гевгелија, а највисоката е на 2.746 м надморска височина на врвот Голем Кораб.
1 Создавање
Денешниов релјеф е создаден под влијание на внатрешни и надворешни сили низ долг период кој траел милиони години. Пред многу милиони години оваа територија била покриена со водата од големото море. Подоцна силните тектонски движења го подигнале дното на морето и се создало копното. Тоа било родопското копно - најстаро во нашава земја. Тектонските движења биле многу посилни во наредните периоди и тие предизвикале некои делови од Родопското копно да се подигнат, а други се спуштат. Така настанале старите планини и повеќето планини на овој простор. На запад, од ова копно се издигнале младите планини кои спаѓаат во Шарскиот планински предел. Тектонските движења биле проследени со појава на земјотреси и живи вулкани. Последица од нив се вулканските купи во Кратовско, Радовишко и на Планината Кожуф.
2 Внатрешни и надворешни сили
Внатрешните сили предизвикуваат движења на Земјината кора кои се познати како тектонски движења. Под влијание на овие движења некои делови од Земјината кора се кревале и спуштале или хоризонтални се поместувале. На овој начин настанеле крупните земјишни облици - планини и котлини.
Надворешните сили како сонцето, ветерот, врнежите, водите, ледниците и друго го менувале релјефот (растегање на карпите) и создавале ерозивни и акумулативни земјишни облици. Тоа се речните долини, клисурите и друго.