procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Андроцентризам

Андроцентризам е привилегираност на машкото искуство во сите сфери на општественото живеење. Андроцентричноста ја истакнува машката перспектива како доминантна, нормативна, односно посакуван стандард и/или мерка на човековото однесување, сознание или доживување. Според андроцентризмот, жените, женското искуство и перспектива се девијантни или едноставно игнорирани. Терминот за првпат е употребен од страна на Шарлот Перкинс Гилман во нејзината книга „Нашата андроцентрична култура”, публикувана во 1911 година.
Балансирано учество на мажите и жените

Балансирано учество на мажите и жените е важен услов за важен услов за еднаквост меѓу мажите и жените, со поделба на позициите на моќ и одлучување (од 40 до 60 проценти од секој пол) меѓу мажите и жените во секоја јавна сфера од општественополитичкиот живот.
50-те Најдобри играчи во историјата на НБА

Педесетте најдобри играчи на НБА беа одредени во 1996,на педесет годишнината од формирањето на НБА. На листата ги има најдобрите и највлијателните играчи од половината век во кој НБА постоеше. Позициите кои играчите ги играа не беа фактор за избор на играчите. Заедно со педесетте најдобри играчи, исто така беа избрани најдобрите десет тимови и најдобрите десет тренери.
0.0.0.1 А
* Карим Абдул-Џабар
* Вес Анселд
* Пол Аризин
* Нејт Арчибалд
0.0.0.2 Б
* Чарлс Баркли
* Елџин Бејлор
* Рик Бери
* Дејв Бинг
* Лери Брд
0.0.0.3 В
* Џери Вест
* Лени Вилкинс
* Бил Волтон
* Џејмс Ворти
0.0.0.4 Г
* Џорџ Гервин
* Хал Гриер
* Доминик Вилкинс
0.0.0.5 Д
* Дејв Дебушер
* Клајд Дрекслер
0.0.0.6 И
* Џулиус Ирвинг
0.0.0.7 J
* Патрик Јуинг
0.0.0.8 К
* Били Канингам
* Дејв Кавенс
* Боб Кузи
0.0.0.9 Л
* Џери Лукас
0.0.0.10 M
* Џорџ Мајкан
* Пит Маравич
* Карл Мелоун
* Мозес Мелоун
* Кевин Мекхејл
* Ерл Монро
0.0.0.11 O
* Хаким Олајџувон
* Шекил Онил
0.0.0.12 П
* Роберт Периш
* Боб Петит
* Скоти Пипен
0.0.0.13 Р
* Бил Расел
* Вилис Рид
* Дејвид Робинсон
* Оскар Робертсон
0.0.0.14 С
* Џон Стоктон
0.0.0.15 T
* Ајзеја Томас
* Нејт Турмонд
0.0.0.16 Ф
* Волт Фрејзер
0.0.0.17 Х
* Џон Хавличек
* Елвин Хејс
0.0.0.18 Ч
* Вилт Чембрлен
0.0.0.19 Џ
* Сем Џонс
* Меџик Џонсон
* Мајкл Џордан
0.0.0.20 Ш
* Бил Шарман
* Долф Шејс
0.1 Шеесеттата годишнина од формирањето на НБА
Во 2006, десет години после одбирањето на 50-те Најдобри играчи во историјата на НБА, панел од Американската телевизиска мрежа ТНТ одбра десет играчи кој или беа изоставени од оригиналниот тим или се прославија во десетте години од кога листата беше направена.
* Џејсон Кид
* Кевин Гарнет
* Ален Ајверсон
* Коби Брајант
* Боб Макаду
* Доминик Вилкинс
* Реџи Милер
* Кони Хокинс
* Тим Данкан
* Гери Пејтон
Двејн Вејд
Џудит Батлер

Џудит Батлер (англиски: ''Judith Butler'') (родена на ) — американска теоретичарка на родовиот идентитет. Таа ги преплетува постструктурализмот, феминизмот и „Queer” теоријата и тврди дека „хетеросексуалноста” е исконструирана политичка „фикција” и повикува за нови дефиниции за родот. Батлер се повикува на Мишел Фуко за да опише како единките се погодени од „режимите” на знаењето и како овие сексуални режими се исконструирани околу бинарни опозиции. Наспроти оваа репресија, таа сугерира нови можности: „перформанси” на повеќекратни родови репрезентации кои Батлер не ги опишува како изолирани „чинови”, туку како културни „феномени”.
Анархофеминизам

Анархистичкиот феминизам (исто така познат како анархофеминизам и анархафеминизам) е синтеза на радикалниот феминизам и анархизмот што го гледаат патријархатот (доминација на мажот над жената) како фундаментална манифестација на недоброволна хиерархија – на која анархистите се спротивставуваат. Анархафеминизмот беше инспириран во доцниот 19 век од записите на рано феминистичките анархисти како Луси Парсонс, Ема Голдман и Волтерин де Клер. Анархафеминистите, како и другите радикални феминисти, критикуваат и предлагаат напуштање на традиционалните сфаќања за фамилијата, образованието и половите улоги. Многу анархафеминисти се особено критични кон бракот, како на пример Ема Голдман која сметаше дека бракот е чисто економски договор... „''...[жената] плаќа со нејзиното име, приватност, самопочит и со самиот живот''“. Анархафеминистите го гледаат патријархатот како фундаментален проблем во општеството и веруваат дека феминистичката борба против сексизмот и патријархатот е есенцијална компонента на анархистичката борба против државата и капитализмот. Л. Сузан Браун изрази дека „бидејќи анархизмот е политичка филозофија која се спротивставува на сите односи на моќ, тој е инхерентно феминистички“. Постоеја и неколку машки анархафеминисти како анархокомунистот Жосеф Дежак кој се спротивставува на Прудоновите антифеминистички сфаќања. Анархофеминистите сметаат дека борбата против патријархатот е од суштинско значење за класната борба, како и за анархистичката борба против државата. Во суштина, оваа гранка на анархизмот, гледа на анархизмот како потребна компонента во феминистичката борба и обратно. Анархистичкиот феминизам се јавува во индивидуалистички како и во колективистички форми на анархизмот.
1 Потекло
Анархофеминизмот црпи инспирации од делата на авторките и теоретичарките како Ема Голдман, Волтерин де Клер, Луси Парсонс. Во Шпанската граѓанска војна, постоеше група, наречена ''Слободни жени'', која ги бранеше анархистичките и феминистичките идеи.
Мнозинството од анархистичките мислители, освен Пјер Жозеф Прудон, силно ја поддржуваа еднаквоста на жените со мажите.
Уште од 1860-тите, критиката на анархизмот кон капитализмот беше комбинирано со критика кон патријархатот. Авторитарните вредности како: доминацијата, експлоатацијата, агресијата, натпреварувањето, итн. кои се интегрален дел од хиерархиските цивилизации, се гледаат како „''мажествени''“. Додека, антиавторитарните вредности како: соработката, споделувањето, сочувството, чувствителноста се сметаат за „''женствени''“, и според анархофеминистите овие вредности, денес, се девалвирани. Оттаму анархофеминистите се борат за создавање на нехиерархиско анархистичко општество, кое ќе биде засновано на соработка, споделување, взаемна помош, итн.
2 Цели
Важни цели за анархофеминистите се: спротивставувањето на традиционалните концепции на семејството, образованието и половите улоги. Најчесто напаѓана институција е институцијата на бракот. Де Клер сметаше дека бракот е пречка за поединечниот развој. Голдман пак, сметаше дека тоа е „''првенствено економски договор,.... [жената] плаќа со нејзиното име, приватност, самопочит и со самиот живот''“.
Виктимизација

Виктимизација на жените е стигматизација на жените од страна на мажите како дел од сегрегацијата и родовата подреденост. Феминистичките теоретичари се согласуваат дека виктимизацијата на жените: социјално, политички, економски и културно е резултат на широката структура на општеството во која жените се контролирани од мажите. Главно феминистите виктимизацијата ја опишуваат каузално - како последица од одредени општествени фактори, или структурално - како одлика на општествените односи.
Двојна жртва

Посочен од критичарите на мултикултуризмот, феноменот на двојната жртва на жените во мултикултурните контексти можеме да го прикажеме со едно можно сценарио. Како дел од културните разлики на некоја национална заедница, родот, односно родовата култура на таа заедница има
карактеристични својства што ги детерминираат родовите односи и искуства. Вообичаено, машките членови на заедницата се во позиција да ги определуваат и артикулираат групните верувања и интереси. Во такви услови, групните права може да бидат дискриминаторски и насилни кон жените. Тие на суштински начин ги ограничуваат правата и капацитетите на жените; или, во поширок контекст, тие ги ограничуваат поединечните права и слободи на членовите на дадената заедница, барајќи од нив да се потчинуваат на групните верувања и норми. Според тоа, феноменот на двојната жртва се состои од потенцијалната дискриминација на жените припаднички на малцинствата од страна на мнозинството, но, и од дискриминацијата на жените во малцинствата од името на мултикултурните барања и интеграција.
Директиви за еднаков третман на ЕУ

Директиви за еднаков третман се дел од политичкиот систем на Европската унија. Овој систем се состои од низа договори, како што се договорите од Париз и Рим во 1950-те до договорите од Мастрихт, Аместердам и Ница, склучени во 1990-те. Овие договори го сочинуваат она што е познато како „примарна” законска регулатива. Од нив произлегува големото тело на „секундарна” законска регулатива, која се состои од регулативи, директиви и препораки. Директивите на Европскиот совет се легислативна рамка која државите членки или аспиранти за членство во Унијата треба задолжително да ги транспонираат во своите законодавства. Со нив се проширува обемот на принципите за еднаков третман на жените и на мажите (кои првобитно биле засегнати само од платата, во Договорот од Рим), воведувајќи ги принципите за еднаков третман на жените и на мажите кон пристапот за вработување, стручното образование и унапредување, работните услови, законските одредби за социјално осигурување, заштитата кај бременоста и мајчинството.
Втор бран (феминизам)

Втор бран на феминизмот е поим воведен од Марша Лир за да упати на женските групи во САД, Британија и Европа во доцните 1960-ти. Терминот „втор бран” имплицира дека феминизмот од првиот бран завршил во 1920 година. Разочарувањето со политиките на граѓанските права, движењата против војната и на студентите за демократско општество доведе до тоа американските жени да создадат групи за подигање на свеста за социјалната состојба и позиција на жените. Овие активности беа водени со слоганот „личното е политичко”.
Заедничка точка со феминизмот од првиот бран е расната еднаквост, но феминизмот од вториот бран е радикално различен. Ослободувањето на жените ги прошири термините „политика” и „економија” на сексуалноста, телото и емоциите и на други области од општествениот живот кои претходно беа третирани само како „лични”, како и грижата за домаќинството. Феминистичкото движење од вториот бран исто така создаде нови политички организации, мали антихиерархиски групи за подигање на свеста кои дејствуваат независно од мажите и претпочитаат алтернативни обрасци на живот. Јадрото на феминизмот од вториот бран се протега од темите за репродукцијата, што доведе до првите програми на женски студии на Универзитетот во Чикаго 1967, па до отфрлање на градниците во 1968, борбата против сексуалното и домашното насилство, кампањите за еднакви плати и за правото на абортус. Преку поврзувањето на темите на репродукцијата со темите на продукцијата, личното со политичкото, феминизмот од вториот бран го промени современото политичко мислење.
Доминација

Доминација е надмоќ од страна на една група или поединец врз друга група или поединец.
Анализата на машката доминација претставува посебен дел од современата феминистичка теорија и сите феминистички теории се создадени за да покажат како може да се укине доминацијата на мажите врз жените. Либералниот феминизам верува дека машката доминација е вкоренета во ирационалните предрасуди и може да биде надмината со рационални аргументи. Марксистичкиот феминизам ја дефинира машката доминација како идеологија според која капиталот е поделен и управува и ќе биде надминат со „културна револуција” заснована на социјалистичка трансформација на економијата. Радикалните феминисти веруваат дека машката доминација е заснована на универзалната контрола од страна на мажите врз телата на жените и нивните сексуални активности, како и раѓањето, која ќе заврши само кога жените ќе достигнат сексуално самоопределување и самоопределување во врска со раѓањето. Социјалистичкиот феминизам тврди дека машката доминација е дел од економски втемеленото општество
и неговото укинување бара трансформација на целокупното општество.
Дискриминација на жените

Дискриминација на жените го означува секое разликување, исклучување или ограничување во поглед на полот, што има за последица или цел да го загрози или оневозможи признавањето, остварувањето или вршењето од страна на жените на човековите права и основните слободи на политичко, економско, општествено, културно и граѓанско или друго поле, без оглед на нивната брачна состојба, врз основа на рамноправност на мажите и на жените.
Политиките кои овозможуваат поволен третман за жените се познати како позитивна дискриминација. Ова е вид „дискриминација” којашто е во полза на жените. Хајди Хартман тврди дека дискриминацијата е резултат на долг процес на заемно дејствување на патријархатот и капитализмот. Исто така тврди дека дискриминацијата не може да заврши без да се искорени половата поделба на трудот.
1 Поврзано
* Дискриминација
* Мизогинија
Еднакви последици

Еднакви последици или „независна еднаквост” е термин што се однесува на согледувањето дека еднаквите
можности можеби не се доволни за да се поправи угнетувањето и хендикепираноста на жените низ историјата.
Поради нивната различна позиција во општеството, жените и мажите може да не бидат способни да ги искористат еднаквите можности во ист обем. Во некои случаи еднаквите можности всушност можат да имаат негативен ефект на добросостојбата на жените, доколку не резултира времето и енергијата кои жените ги употребуваат за да имаат придобивка од нив. Со цел да се осигура дека развојните интервенции резултираат во еднакви последици за мажите и за жените, неопходно е тие да се создадат врз основа на родова анализа. Според тоа „ рамноправен” третман не значи „ист” третман.
Еднакви можности

Синтагмата „еднакви можности” означува дека жените треба да имаат еднакви права на човечки, социјален, економски и културен развој, како и подеднакво право на глас во општествениот и во политичкиот живот. Еднакви можности за жените и за мажите Отсуство на пречки за економско, политичко и социјално учество врз основа на полот. Тоа значи промовирање на начелото за воведување на еднакво учество на жените и на мажите во сите области од јавниот и од приватниот сектор, еднаков статус, еднаков третман во остварувањето на сите права и во развојот на нивните поединечни потенцијали преку кои тие придонесуваат во општествениот развој, како и еднакви придобивки од резултатите произлезени од тој развој.
Еманципација

Теориите на еманципација се темелат на ставот дека позицијата на жените може да се менува во постоечките рамки на општеството, додека теориите на женското ослободување вклучуваат трансформирање на самите социјални рамки. Концептот на еманципација беше клучен кај раните и кај феминистите од првиот бран во нивните кампањи за еднакви права.
Експлоатација

Експлоатацијата на труд е искористување на искуство, богатство или вештини на други без награда. Феминистичката теорија тврди дека експлоатацијата е историска категорија која е основа за машките и за женските социјални односи карактеристични за патријархатот.
Роза Луксембург прва предложила дека односите меѓу машките и женските работници ја одразуваат постојаната хиерархија и експлоатација меѓу производителите и потрошувачите. Современиот феминизам
го додава и психолошкото објаснување за експлоатацијата според кое жените се „предале” на нивната експлоатација преку внедрена идеологија, создадена и почитувана од жените. „Супер експлоатација” е термин за присвојување не само на вишокот на труд, туку и на трудот и времето кои се потребни за самиот човечки опстанок, на пример, домашната работа.
Женско движење

Женско движење е групно залагање, главно од страна на жените, кое настојува да го подобри животот на жените. Како форма на социјално движење, женското движење е составено од групи (формални или неформални), организации или поединци кои преку најразновиден репертоар на активизам се стремат кон решавање на проблеми и прашања кои се од витален интерес за жените и за нивното достоинство.
Географија на Англија

Англија се состои од средишната и јужната третина на островот Велика Британија, и островите, од кои најголем е Вајт. Земјата на север се граничи со Шкотска, а на запад со Велс. Поблиску е до континентална Европа од другите делови на Британија, раздвоена од Франција со 34 км море.
Најголем град во земјата е Лондон. Манчестер и Бирмингем го делат второто место. Низа други градови, главно во северна Англија имаат значителен број население и влијание во земјата. Тие се: Ливерпул, Лидс, Њукасл, Нотингем, Бристол, Шефилд, Брадфорд и Лестер.
Евротунелот близу Фолкстон, ја поврзува Англија со континентална Европа. Англиско-француската граница се наоѓа на половина пат во тунелот.
Највисоката забележана температура досега во Англија изнесува 38.5°C (измерена на 10 август 2003 во Кент).
1 Поголеми реки
''Главна статија: Реки во Велика Британија''* Темза
* Северн
* Трент
* Хамбер
* Јоркширски Аус
* Тајн
* Мерси
* Ди
* Ејвон
Северн е најдолгата река во Англија, Темза е втора, а Трент е трет. Овие се исто така трите најдолги реки во Обединетото Кралство.
''Река''''Должина''''(км)''
1Северн354
2Темза346
3Трент297
Англија се состои од средишната и јужната третина на островот Велика Британија, плус острови, од кои најголем е Вајт. Англија на север се граничи со Шкотска, на запад со Велс и со Ирско Море, на исток со северно море, а на југ со англискиот канал Поблиску е до континентална Европа од другите делови на Британија, раздвоена од Франција со 34 км.
Најголем град во земјата е Лондон. Манчестер и Бирмингем го делат второто место. Низа други градови, главно во северна Англија имаат значителен број население и влијание во земјата. Тие се: Ливерпул, Лидс, Њукасл, Нотингем, Бристол, Шефилд, Брадфорд и Лестер.
Евротунелот близу Фолкстон, ја поврзува Англија со континентална Европа. Англиско-француската граница се наоѓа на половина пат во тунелот.
Највисоката забележана температура досега во Англија изнесува 38.5 °C (измерена на 10 август 2003 во Кент).
;Реки
Поголеми реки во Велика Британија
* Темза
* Северн
* Трент
* Хамбер
* Јоркширски Аус
* Тајн
* Мерси
* Ди
* Ејвон
Северн е најдолгата река во Англија, Темза е втора, а Трент е трет. Овие се исто така трите најдолги реки во Обединетото Кралство.
2 Поголеми градови
''Главна статија: Список на градови во Англија''
Најголемите градови во Англија (по азбучен ред) се:
* Бирмингем
* Брадфорд
* Бристол
* Вулверхемптон
* Дерби
* Хал (Кингстон на Хал)
* Ковентри
* Лестер
* Ливерпул
* Лидс
* Лондон
* Манчестер
* Нориџ
* Нотингем
* Њукасл на Тајн
* Плимут
* Стоук на Трент
* Шефилд
3 Поврзано
* Географија на Обединетото Кралство
* Географија на Шкотска
* Географија на Велс
4 Наводи
pt:Inglaterra#Geografia
Зајакнување

Зајакнувањето се однесува и на мажите и на жените. Тоа е колективен потфат кој вклучува и поединечна промена и колективна акција. Зајакнување на жените значи развивање на нивната способност колективно и поединечно да преземат контрола над своите животи, да ги идентификуваат своите потреби, да ги одредат интересите кои им одговараат. Во повеќето случаи зајакнувањето
на жените бара трансформација на поделбата на трудот и општеството.
Демократски дефицит

Демократскиот дефицит се јавува кога наводно демократски организации или институции (особено влада) не успеваат да ги исполнат принципите на демократија во нивните практики или работењето, каде што станува широко дискутиран претставничкиот и поврзаниот парламентарен интегритет. Фразата „демократски дефицит“ првпат е употребена од Млади европски федералисти во нивниот „Манифест“ од 1977 година, кој беше подготвен од Ричард Корбет.
1 Примери
Парламентарното собрание на ООН е предложено како начин за подобрување на демократскиот дефицит во рамките на Обединетите нации. Некои научници тврдат дека ратификувањето на договорите на Европската унија со повторени референдуми - како што се одржани во Ирска за Договорот од Ница и Договорот од Лисабон - е исто така поврзан со демократски дефицит. Друг проблем во ЕУ е што гласачите гласаат повеќе врз основа на националните прашања на европските парламентарни избори и дека изборите повеќе ги користат гласачите за да ја казнат својата влада на средината од нивниот мандат. Друг проблем е големото влијание на лоби групите врз европските институции.
Есенцијализам

Според феминизмот есенцијализмот е стојалиште дека разликите меѓу мажите и жените се суштински, дека постојат посебни машки и женски природи, за разлика од гледиштето дека разликите се социјално/експериментално конструирани. Доколку разликите се суштински, тогаш се претпоставува дека тие се универзални, „природни” и произлегуваат од биологијата.
Лис Иригаре тврди дека постојат суштински женски разлики кои произлегуваат од биолошките разлики. Тереза де Лауретис тврди дека феминистите треба да „ризикуваат” есенцијализам бидејќи тоа е она што прави разлика меѓу феминистичко и нефеминистичко мислење. Италијанските, културалните и француските феминисти се согласуваат дека мајчинството е суштинско актуелно или потенцијално искуство. Антиесенцијалистите, пак, се загрижени дека теориите за есенцијални родови разлики се премногу конзервативни. Деконструкционистите и радикалниот феминизам ги напаѓаат поставените дихотомии (мажественост/женственост), психоаналитичарите тврдат дека сексуалноста е конструирана од јазикот, па субјектот на феминизмот не е „жената”, постмодернистите го предизвикуваат мислењето за универзалноста во масовната култура, додека Џудит Батлер го предизвикува есенцијализмот со постструктуралистичкиот концепт дека родот е „перформанс”.
Олимпија де Гуж

Олимпија де Гуж ( — ) — родена во Монтобан, во близина на Тулуза, во Јужна Франција како Мари Гуж. Мотивирана од револуционерните случувања од 1789, редовно ги посетувала седниците на Националното собрание. Била француски драмски писател и политички активист, чии списи за правата на жените и за отстранувањето на смртната казна достигнале голема публика.
Таа ја започнала својата кариера како драматург во раните 1780-ти. Како што политичките тензии се зголемиле во Франција, де Гуж станала сè повеќе политички инволвирана. Таа станала поборник за подобрување на состојбата на робовите во колониите во 1788 година. Во исто време, таа почнлаа да пишува политички памфлети. Денес таа е можеби најдобро позната како протофеминистка која побарала жените да ги имаат истите права како и мажите. Во нејзината ''Декларација за правата на жената и граѓанката'' (1791), таа ја изложила неправедната практика на машкиот авторитет и поимот за машко-женска нееднаквост.
1 Декларација за правата на жената и граѓанката
Олимпија го напишала нејзиното најпознато дело ''Декларација за правата на жената и граѓанката'' кратко време откако бил донесен францускиот устав од 1791. Таа била вознемирена што уставот, кој го промовирал правото на глас, не го ни спомнал женското право на глас. Уставот им го дал тоа право само на мажите. Тој исто така не ги спомнал клучните прашања како што се правната еднаквост во бракот, правото на жената да се разведе од нејзиниот сопруг ако тој ја злоупотребува, или правото на жената на сопственост и старателство над децата. Затоа таа создала документ кој требало да биде изоставениот дел од Уставот од 1791 година, во кој на жените ќе им бидат дадени еднаквите права што ги заслужуваат.
Гуж ја започнува својата декларација со духовит, а и во некои моменти саркастично горчлив, вовед во кој таа ги прашува мажите зошто тие одбрале да ги потчинуваат жените. Нејзината воведна изјава е: „Мажи, зар не сте во состојба да бидете праведни? Ова е жена која го поставува прашањето, ќе и го дозволете барем тоа.“ Во вториот дел од изјавата ја покажува апсурдноста на тоа што мажите им ги одземаат на жените основните човекови права, па таа саркастично прашува дали мажите ќе сметаат дека е неопходно да и го одземат дури и нејзиното право да прашува.
Член Х ја содржи познатата фраза: "Жената го има правото да се качи на скеле, таа мора подеднакво да го има правото да се качи на подиумот." Односно ако жените имаат право да бидат убиени со гилотина, треба да имаат и право да зборуваат.
Во нејзиниот документ Гуж ги воспоставува правата на жените врз основа на нивната рамноправност со мажите: дека и тие се луѓе и се способни за истите мисли.
Квота

Квота (од |quota) — договорно определен износ, или удел во количина места, позиции или ресурси кој треба да биде исполнет или обезбеден. Може да се однесува на конкретна група, вообичаено под одредени правила или критериуми, со цел да се надмине постоечката нееднаквост.
Во социологијата ова обично се однесува на позиции на одлучување или за пристап на образовни можности или вработување.
Либерален феминизам

Либералниот феминизам е теорија за поединечна слобода на жените. Тој е дел од глобалниот тек на феминистичката политичка и социјална теорија и има најдолга историја. Мери Волстоункрафт во „Одбрана на правата на жените” од 1789 ги опишува жените како рационални субјекти чија инфериорност се должи на инфериорното образование. Таа тврди дека ова може да се поправи преку еднакви можности за жените.
Современиот либерален феминизам го споделува нејзиниот оптимизам дека корените на угнетувањето на жените лежат едноставно во недостатокот на еднакви граѓански права и образовни можности. Во срцето на либералните верувања за сексуалноста е гледиштето дека нечиј приватен живот не треба да биде предмет за регулирање од страна на општеството. Либералниот феминизам со тоа ја прифаќа дихотомијата јавно/приватно. Тие веруваат во поединечно исполнување ослободено од строго дефинираните полови улоги. Се ограничуваат себеси на реформизам, со кој сакаат да го подобрат статусот на жените во системот. Современите либерални феминисти се залагаат за права на жените, нивните потреби за социјална грижа, универзално образование и здравствена сигурност.
Културален феминизам

Културален феминизам е феминистичка теорија која е посветена на создавање на одделна и радикална култура на жени. Шарлота Перкинс Гилман смета дека треба да се создаде општество на силни жени кои се водат од женски интереси на пацифизам и кооперативност. Културалните феминисти опишуваат како моќната женска култура на музика, уметност, поезија, наука и медицина ќе бидат антиавторитарни и антиструктурни. Тоа ќе биде култура со феминистички ритуали, симболи и нов јазик. Критичарите тврдат дека културалниот феминизам го игнорира фактот дека женските функции се надополнуваат со машките.
Јавно/приватно

Под дистинкцијата јавно/приватно популарно се подразбира поделба на работата и домот во поединечниот живот. Со слоганот „личното е политичко”, современите женски движења го поврзуваат јавното и приватното. Слоганот го редефинира личното искуство како социјален процес,
производ на човековата активност.
Социјалистичките феминисти истакнуваат дека дистинкцијата јавно/приватно е нормативна и во 19 век
служела за да се рационализира експлоатацијата на жените. Тие сметаат дека таа мора да биде укината за да не продолжи идеологијата на машката доминација. Феминистичката антропологија тврди дека во сите култури жените се сместуваат во домашната сфера, а мажите во јавната арена. Според Мишел Росалдо, постои директна врска меѓу степенот на подреденост на жените во дадено општество и степенот на одвоеност на подрачјата на јавното и приватното. Таа, како и Бовоар, смета дека сместувањето на жените во приватната сфера е производ на биологијата. Радикалниот феминизам не ја признава дистинкцијата меѓу јавните и приватните релации. Дистинкцијата јавно/приватно ја сметаат за лажна дихотомија, бидејќи, личните, социјалните и историските искуствата на жените се производ на симултано меѓудејство на социјалната активност, работата и полот.
Лезбиски феминизам

Лезбиски феминизам — стојалиште дека жени кои заемно се посветени на политичка, сексуална и економска поддршка, овозможуваат алтернативен модел на постоечките машко/женски односи кои лезбијките ги гледаат како угнетувачки. Тие тврдат дека лезбејскиот феминизам вклучува и сексуална преференција и политички избор, бидејќи ги одбива машките дефиниции на животите на жените. Со исказот - „феминизмот е теорија, лезбиството е практика”, лезбискиот феминизам станува примарна сила во радикалната женска култура. Лезбискиот феминизам ги напаѓа и институциите на хетеросексуалноста како центри на патријархатот. Лезбијките се радикали на феминистичкото движење, бидејќи само тие можат да мислат радикално за социјалните промени и родови договори поради нивната ослободеност од конвенционалната хетеросексуалност.
Марксистички феминизам

Марксистичкиот феминизам е подвид на феминизмот што има за цел да ги прикаже материјалната основа за угнетувањето на жените, врските меѓу начините на производство и статусот на жените и да ги примени теориите за жените и класите во семејството. Феминистичката теорија е суштински различна од марксистичката теорија бидејќи феминизмот мора да се фокусира на полот и на сексуалноста, повеќе отколку на материјалните услови во која било идеолошка конструкција. Сепак, многу феминисти тврдат дека само синтеза на марксизмот и на феминизмот може да ги еманципира жените.
Американските марксистички феминисти создаваат единствена теорија за социјалната нееднаквост на жените. Така, Ненси Хартсок тврди дека материјалната основа на нееднакво егзистирање на жените е содржана во свеста на жените. Само марксистичкиот феминизам има посебна теорија за релацијата меѓу создавањето на внатрешното искуство на жените и нивниот социјален живот. Тој е заснован на практиката која ги поврзува свесното суштество и социјалната каузалност.
Тереза де Лауретис

Тереза де Лауретис (|Teresa de Lauretis, - ) — професор по историја на свеста во Санта Крус и голем критичар на меѓународниот феминизам, филмот и „љуеер” студиите. Лауретис ги преплетува семиотиката со феминизмот за да докаже дека родовите идеологии ги обликуваат производите на кинематографијата и процесите, технологиите на репрезентациите на кинематографијата.
Нејзиниот важен придонес на теориите на женското посматрање е тврдењето дека нашата родова субјективност е конструирана низ нашите културни практики, а не само низ значењата на поединечните културни производи. Исто така тврди дека постојат „два”, а не еден женски посматрач; жената посматрач конструирана од филмот и жената посматрач како историски субјект.
Лауретис тврди дека посматрачите ја „прават одново” родовата репрезентација од филмот низ пародија и преку внесување на нивното сопствено историско разбирање во секое погледнато искуство. Сето ова го комбинира за да ги поткопа хетеросексуалните пораки и родови стереотипи.
Матријархат

Матријархатот е форма на општество во кое мајките се водачи и управуваат со потомството. Идеолошки, матријархатот претпоставува дека моќта на мајчинската енергија и мајчинската љубов е социјална кохезивна сила.
Евелин Рид тврди дека матријархатот му претходи на патријархатот потпирајќи се на Енгелс и на еволуционистичката теорија, додека други феминистки не го гледаат матријархатот како спротивен на патријархатот, туку како систем заснован на различни принципи. Според други гледишта, матријархатот се дефинира како неотуѓувачко општество во кое жените ги дефинираат условите на мајчинството и на околината на следната генерација, каде што одгледувањето на децата создава доверба. Феминистките ги реинтерпретираа археолошките и оралните докази во грчките митови за да докажат постоење на матријархат, но ставовите се противречни.
ОУ „25 Мај“ - Сингелиќ

Основно училиште „25 Мај“ (официјално: Основно општинско училиште „25 Мај“ - Сингелиќ; скратено: ООУ „25 Мај“) — централно основно училиште во скопската населба Сингелиќ, Општина Гази Баба.
Училиштето е посветено на денот на младоста во Југославија („25 Мај“).
Мултикултурализам

Концептот на мултикултурализмот во неговото дескриптивно значење е нашироко прифатен. Да се каже дека некое општество е мултикултурно, значи да се посочи на културното различје на тоа општество. Таквата употреба на концептот е еднаква на значењето на културниот плурализам.
Нормативното значење на мултикултурализмот се однесува на можните начини на општествена организација, која за свој принцип го има културното различје. Во контекст на политичко-правната теорија, посебно во рамките на либералната теорија, мултикултурниот дискурс се темели на премисата дека малцинските култури, односно начини на живот не се доволно заштитени со поединечните права на нивните припадници, па според тоа треба да бидат заштитени со специјални колективни права и одредени привилегии. Ваквиот став се брани со аргументот дека културниот идентитет има суштинска улога во конституирањето на личниот идентитет на поединецот. Бидејќи културата, односно културната заедница е од такво фундаментално значење за животот на нејзините припадници, културните практики на малцинските културни заедници треба да бидат заштитени.
ПУ „11 Октомври“ - Ново Село

Основно училиште „11 Октомври“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „11 Октомври“ - Ново Село; скратено: ООУ „11 Октомври“) — подрачно основно училиште во селото Ново Село, во состав на истоименото училиште од селото Урвич, Општина Боговиње.
Училиштето е посветено на 11 Октомври.
ОУ „11 Октомври“ - Центар

Основно училиште „11 Октомври“ (официјално: Основно општинско училиште „11 Октомври“ - Центар; скратено: ООУ „11 Октомври“) — централно основно училиште во скопската населба Пролет, Општина Центар.
Училиштето го носи своето име според Денот на востанието на Македонија (11 Октомври), денот на кој започнала Народноослободителната борба.
1 Познати личности кои учеле во ова училиште
* Весна Гиновска-Илковска
* Јаков Дренковски
* Дани Димитровска
* Александар Ристевски-Принц
* Ања Ветерова
ОУ „Аврам Писевски“ - Бардовци

Основно училиште „Аврам Писевски“ (официјално: Основно општинско училиште „Аврам Писевски“ - Бардовци; скратено: ООУ „Аврам Писевски“) — централно основно училиште во скопското село Бардовци, Општина Карпош.
Училиштето е именувано по македонскиот партизан и учесник во НОБ, Аврам Писевски.
ОУ „Александар Турунџиев“ - Кукуречани

Основно училиште „Александар Турунџиев“ (официјално: Основно општинско училиште „Александар Турунџиев“ - Кукуречани; скратено: ООУ „Александар Турунџиев“) — централно основно училиште во битолското село Кукуречани, Општина Битола.
Училиштето е именувано по македонскиот револуционер, Александар Турунџев.
ОУ „11 Октомври“ - Урвич

Основно училиште „11 Октомври“ (официјално: Основно општинско училиште „11 Октомври“ - Урвич; скратено: ООУ „11 Октомври“) — централно основно училиште во селото Урвич, Општина Боговиње.
Училиштето е посветено на 11 Октомври.
1 Подрачни училишта
Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:
* ПУ „11 Октомври“ - Јеловјане, подрачно училиште; и
* ПУ „11 Октомври“ - Ново Село, подрачно училиште.
ОУ „Абдил Фрашери“ - Боговиње

Основно училиште „Абдил Фрашери“ (официјално: Основно општинско училиште „Абдил Фрашери“ - Боговиње; скратено: ООУ „Абдил Фрашери“) — централно основно училиште во селото Боговиње, Општина Боговиње.
Училиштето е именувано по истакнатиот албански дипломат и политичар Абдил Фрашери.
1 Историја
1.1 Кражба
Во периодот од 5 до 8 април 2013 годива во училиштето била извршена тешка кражба, при што биле украни вкупно 62 лаптоп компјутери во вредност од околу 100.000 денари.
ОУ „Андон Зако Чајупи“ - Отља

Основно училиште „Андон Зако Чајупи“ (официјално: Основно општинско училиште „Андон Зако Чајупи“ - Отља; скратено: ООУ „Андон Зако Чајупи“) — централно основно училиште во кумановското село Отља, Општина Липково.
Училиштето е именувано по албанскиот адвокат и поет Андон Зако Чајупи.
ОУ „Асдрени“ - Глоѓи

Основно училиште „Асдрени“ или АС Дрени (во минатото: Основно училиште „Климент Охридски“; официјално: Основно општинско училиште „Асдрени“ - Глоѓи; скратено: ООУ „Фаик Коница“) — централно основно училиште во тетовското село Глоѓи, Општина Теарце.
Денес, училиштето го носи името на големиот албански писател од горичкото село Дреново, Александар Ставре Дренова познат под акронимот Асдрени, додека во минатото е именувано по словенскиот просветител и светец Свети Климент Охридски.
ОУ „Александар Урдаревски“ - Мирковци

Основно училиште „Александар Урдаревски“ (официјално: Основно општинско училиште „Александар Урдаревски“ - Мирковци; скратено: ООУ „Александар Урдаревски“) — централно основно училиште во селото Мирковци, Општина Чучер-Сандево.
Училиштето е именувано по македонскиот партизан Александар Урдаревски.
1 Местоположба
Училиштето се наоѓа во западниот дел на атарот на селото Мирковци и тоа претставува средишно училиште за учениците од селата Горњане, Бањане, Чучер-Сандево, Бразда, Глуво и Мирковци.
2 Историја
Училиштето го сочинуваат две подрачни училишта, во Долно Блаце и во Горно Блаце. Училиштето „Александар Урдаревски“ е изградено во 1963 година. Подрачното училиште во Долно Блаце е изградено во 1979 година, а во Горно Блаце во 1951 година. Вкупниот број на ученици кои го посетуваат ова училиште е 438, од прво до деветто одделение. Наставата се одвива во две смени во централното и една смена во подрачните училишта со вкупно 37 вработени (наставен и ненаставен кадар). Во основното училиште „Александар Урдаревски“ (со двете подрачни училишта) учат вкупно 438 ученици во 24 паралелки.
3 Училишни објекти
Објектот е во тврда градба, со подрум, приземје и спрат. Училиштето поседува реновирана фискултурна сала, во рамки на стандардниот објект. Во училиштето просторот се состои од: 14 училници, кабинети, библиотека, фискултурна сала, надворешно игралиште, зелена дворна површина, канцелариски простор, ходници, санитарни јазли и и други помошни простории. Училиштето за подобра и поефикасна настава брои и еден кабинет со SMART табла, за која наставниот кадар е дополнително усовршен.
ОУ „Ацо Шопов“ - Радишани

Основно училиште „Ацо Шопов“ (официјално: Основно општинско училиште „Ацо Шопов“ - Радишани; скратено: ООУ „Ацо Шопов“) — централно основно училиште во скопската населба Радишани, Општина Бутел.
Училиштето е именувано по македонскиот писател Ацо Шопов.
1 Историја
Училиштето било изградено во 1984 година од тврда градба. Со работа започнало на 17 септември 1984 година кога имало 684 ученици во 20 паралелки.
Во училиштето доаѓаат ученици од населбата и од селото Радишани.
2 Познати личности кои учеле во ова училиште
* Андријана Јаневска
ОУ „Андреја Савески-Ќиќиш“ - Тетово

Основно училиште „Андреја Савески-Ќиќиш“ (официјално: Основно општинско училиште „Андреја Савески-Ќиќиш“ - Тетово; скратено: ООУ „Андреја Савески-Ќиќиш“) — централно основно училиште во градот Тетово, Општина Тетово.
Името на училиштето е во чест на Андреја Савески-Ќиќиш.
1 Историја
Во минатото училиштето се наоѓало на местото на денешната гимназија и поранешно медициско училиште покрај реката Пена во центарот на градот. Училиштето својата воспитно-образовна дејност ја остварува од 1956 година, а во денешната зграда од 1961 година.
Некогаш училиштето имало околу 800 ученици, додека денес има нешто помеѓу 250 и 300 ученици. Бројот на паралелки е 18 на македонски и 5 на албански јазик. Некогаш важело за видно училиште во Тетово и регионот.
Во 2023 година бил запишан само 1 ученик Албанец во училиштето со што биле загрозени албанските паралелки во училиштето.
2 Познати личности кои учеле во ова училиште
* Самир Љума - кинематограф
* Драгана Чуприна - модел
ОУ „11 Октомври“ - Куманово

Основно училиште „11 Октомври“ (официјално: Основно општинско училиште „11 Октомври“ - Куманово; скратено: ООУ „11 Октомври“) — централно основно училиште во градот Куманово, Општина Куманово.
Училиштето го носи своето име според Денот на востанието на Македонија (11 Октомври), денот на кој започнала Народноослободителната борба.
1 Историја
Училиштето било создадено во 1964 година.
2 Настава
Наставата се изведува на македонски јазик во кабинети, во централно училиште од I до IX одделение и две подрачни училишта во Долно Коњаре и Речица од I до V одделение.
3 Галерија
ОУ „Бедри Таири“ - Долно Свиларе

Основно училиште „Бедри Таири“ (во минатото: Основно училиште „Бајрам Шабани“; официјално: Основно општинско училиште „Бедри Таири“ - Долно Свиларе; скратено: ООУ „Бедри Таири“) — централно основно училиште во скопското село Долно Свиларе, Општина Сарај.
Денес, училиштето е именувано по Бедри Таири, додека во минатото било именувано по истакниот учесник во НОВ во Македонија, првоборец и народен херој Бајрам Шабани.
ОУ „Благој Кирков“ - Велес

Основно училиште „Благој Кирков“ (официјално: Основно општинско училиште „Благој Кирков“ - Велес; скратено: ООУ „Благој Кирков“) — поранешно централно основно училиште во градот Велес, Општина Велес.
Училиштето е именувано по македонскиот борец во НОБ Благој Кирков.
1 Историја
Училиштето престанало да постои како посебен правен субјект на 5 септември 2019 година. Со спојувањето на двете училишта „Благој Кирков“ и „Јордан Хаџи Константинов Џинот“ се создал нов правен субјект, основно училиште „Панко Брашнаров“.
ПУ „Ашим Агуши“ - Заграчани

Основно училиште „Ашим Агуши“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Ашим Агуши“ - Заграчани; скратено: ПООУ „Ашим Агуши“) — подрачно основно училиште во струшкото село Заграчани, во состав на истоименото училиште од селото Радолишта, Општина Струга.
Училиштето е именувано по Ашим Агуши.
1 Местоположба
Училиштето се наоѓа во средишниот дел на селото, во непосредна близина на селската џамија.
2 Историја
Во минатото, училиштето го носело името Бафтијар Бануши и било централно основно училиште пред да биде припоено како подрачно кон училиштето во Радолишта. На зградата на училиштето уште постои спомен-плоча со името на Бафтијар Бануши.
3 Настава
Во училиштето наставата се изведува на албански наставен јазик од прво до деветто одделение.
4 Галерија
ПУ „Дитурија“ - Грчец

Основно училиште „Дитурија“ (во минатото: Основно училиште „Борис Кидрич“; официјално: Подрачно основно општинско училиште „Дитурија“ - Грчец; скратено: ПООУ „Дитурија“) — подрачно основно училиште во скопското село Грчец, во состав на истоименото училиште од селото Сарај, Општина Сарај.
Името на училиштето доаѓа од албанскиот збор „дитурија“ што означува Знаење.
ОУ „Блаже Конески“ - Велес

Основно училиште „Блаже Конески“ (официјално: Основно општинско училиште „Блаже Конески“ - Велес; скратено: ООУ „Блаже Конески“) — централно основно училиште во градот Велес, Општина Велес.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски книжевен, културен и јавен работник Блаже Конески.
1 Историја
Училиштето е основано во 1982 година, и во него се изведува настава од прво до деветто одделение. Училиштето е поделено на две помали згради, а тие се поврзани со еден премин. Во првата зграда учат учениците од прво до четврто одделение, а во втората зграда учениците од петто до деветто. Училиштето има 2000 ученици.
ОУ „Блаже Конески“ - Мичурин

ООУ „Блаже Конески“ (службено: Основно општинско училиште „Блаже Конески“- Мичурин; скратено: ООУ „Блаже Конески“) — основно училиште во скопската населба Мичурин, Општина Аеродром.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски книжевен, културен и јавен работник Блаже Конески (1921-1993).
1 Историја
Училиштето било основано на 26 ноември 1954 година, од страна на Народниот одбор на Град Скопје. Првото име на установата било „Владимир Назор“, според истоимениот хрватски писател (1876-1949).
Во март 1994 година, името на училиштето било сменето во „Блаже Конески“.
ОУ „Блаже Конески“ - Прилеп

Основно училиште „Блаже Конески“ (официјално: Основно општинско училиште „Блаже Конески“ - Прилеп; скратено: ООУ „Блаже Конески“) — централно основно училиште во градот Прилеп, Општина Прилеп.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски книжевен, културен и јавен работник Блаже Конески.
1 Историја
Камен темелникот на училшната зграда бил поставен на 1 мај 1985 год. од страна на Претседателот на Извршниот одбор на Општинската самоуправна интересна заедница (СИЗ) за образование и наука Јакимоска Марија. Главен инвеститор за изградбата на ова училиште е СИЗ за образование и наука, а во изградбата на првата фаза од училишниот комплекс учествувале: градежната организација „Прилепец”, „Димче Мирчески – Бањарот”- Прилеп за електричната инсталација, РО „Дуга” за водоводна канализација и парно греење и РО „Металец”-Прилеп за метална конструкција.
ПУ „Беса“ - Вешала

Основно училиште „Беса“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Беса“ - Вешала; скратено: ООУ „Беса“) — подрачно основно училиште во тетовското село Вешала, во состав на истоименото училиште од селото Мала Речица, Општина Тетово.
Името на училиштето доаѓа од албанскиот збор „беса“ што означува Чесен збор или ветување.
1 Местоположба
Училиштето се наоѓа во селото Вешала, во неговиот средиштен дел.
2 Историја
Со одлука на Советот на Општина Тетово во 2023 година било одлучено училиштето да биде преместено од селото Вешала во селото Мала Речица и со тоа училиштето го изгубило статусот на централно училиште и станало подрачно. Одлуката дошло по огромниот пад на ученици во училиштето.
3 Настава
Во училиштето наставата се изведува на албански наставен јазик.
4 Галерија
ПУ „Пенестија“ - Џепиште

Основно училиште „Пенестија“ (во минатото: Основно училиште „Братство-Единство“; службено: Подрачно основно општинско училиште „Пенестија“ - Џепиште; скратено: ПООУ „Пенестија“) — подрачно основно училиште во дебарското село Џепиште, составен дел на истоименото училиште во градот Дебар.
1 Настава
Во училиштето наставата се изведува на македонски наставен јазик.
ОУ „Браќа Миладиновци“ - Жван

Основно училиште „Браќа Миладиновци“ (официјално: Основно општинско училиште „Браќа Миладиновци“ - Жван; скратено: ООУ „Браќа Миладиновци“) — централно основно училиште во демирхисарското село Жван, Општина Демир Хисар.
Училиштето е именувано по македонските преродбеници и писатели Браќа Миладиновци.
1 Местоположба
Основното училиште е сместено во новата населба на селото Жван, веднаш на самиот регионален пат Кичево-Демир Хисар.
2 Градба
Зградата на средишното основно училиште во Жван е изградена во 1961 година, а со настава е започнато на 1 септември 1962 година.
3 Познати личности кои учеле во ова училиште
* Петре М. Андреевски
* Божин Павловски
* Раде Силјан
ОУ „Браќа Миладиновци“ - Миладиновци

Основно училиште „Браќа Миладиновци“ (официјално: Основно општинско училиште „Браќа Миладиновци“ - Миладиновци; скратено: ООУ „Браќа Миладиновци“) — централно основно училиште во скопското село Миладиновци, Општина Илинден.
Училиштето е именувано по македонските преродбеници и писатели Браќа Миладиновци.
1 Подрачни училишта
Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:
* ПУ „Браќа Миладиновци“ - Мршевци, подрачно училиште на македонски наставен јазик; и
* ПУ „Браќа Миладиновци“ - Текија, подрачно училиште на македонски наставен јазик.
2 Наводи
ПУ „Кирил и Методиј“ - Злетово

Основно училиште „Кирил и Методиј“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Кирил и Методиј“ - Злетово; скратено: ПООУ „Кирил и Методиј“) — подрачно основно училиште во селото Злетово, составен дел на училиштето „Браќа Миладиновци“ од градот Пробиштип.
Училиштето е именувано по словенските просветители Светите Кирил и Методиј.
1 Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Злетово, сместено на сретсело.
2 Историја
Училиштето е изградено во 1966 година.
3 Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до деветто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
Во училиштето се запишани 213 ученици, распределени во 10 паралелки.
4 Галерија