Хаплогрупа C (мтДНК)

Во човечката митохондријална генетика, Хаплогрупата C е човечка митохондријална ДНК (мтДНК) хаплогрупа.
1 Потекло
Се верува дека хаплогрупата C се појавила во Источна Азија околу 24.000 години пред сегашноста. Тој е потомок на хаплогрупата М. Хаплогрупата C дели шест мутации низводно од MRCA на хаплогрупата M со хаплогрупата Z и пет мутации низводно од MRCA на хаплогрупата M со другите членови на хаплогрупата M8. Оваа макро-хаплогрупа е позната како хаплогрупа M8'CZ или едноставно како хаплогрупа M8.
2 Распространетост
Хаплогрупата C се наоѓа во североисточна Азија (вклучувајќи го и Сибир ) и Америка. Во Евроазија, Хаплогрупата Ц е особено честа кај населенијата на арктичкиот Сибир, како што се Нганасаните, Долганите, Јакутите, Евенките, Евените, Јукагирите и Корјаците. Хаплогрупата C е една од петте мтДНК хаплогрупи пронајдени кај домородните народи на Америка, другите се A, B, D и X . Поткладовите C1b, C1c, C1d и C4c се наоѓаат кај првите луѓе кои живееле во Америка. C1a се наоѓа само во Азија.
Во 2010 година, исландските истражувачи ја откриле лозата C1e во нивната матична земја, проценувајќи го датумот на воведување од 1700 година од нашата ера или порано, што укажува на можното воведување за време на викиншките експедиции во Америка. Веројатно е староамериканско потекло за оваа лоза C1e, но истражувачите забележуваат дека не може да се исклучи европско или азиско потекло.
Во 2014 година, една студија открила нов мтДНК потклад C1f од остатоците на 3 лица пронајдени во северозападна Русија и датирана од пред 7.500 години. Истиот не е откриен кај современите населенија. Студијата ја предложила хипотезата дека сестринските поткладови C1e и C1f рано се одвоиле од најновиот заеднички предок на кладот C1 и еволуирале независно. Поткладот C1e имал северноевропско потекло. Исланд бил населен од Викинзите пред 1.130 години и тие извршиле големи напади во западна Русија, каде што сега се знае дека живеела сестринскиот потклад C1f. Тие предложиле двете поткладови да бидат донесени на Исланд преку Викинзите, но C1e исчезнува на копното на северна Европа поради преселби на населението и неговата мала застапеност, а поткладот C1f целосно исчезнал.
Во 2015 година, една студија спроведена на мумијата Аконкагва ја идентификувала нејзината мтДНК лоза дека припаѓа на поткладот C1bi, која содржи 10 различни мутации од C1b.
2.1 Табела на честоти по етничка група
Население, Честота, број, И, Subtypes
Евенки (Каменита Тунгуска), 0.769, 39
Евенки, 0.718, 71, C(xC1, C5)=41,
Јукагири, 0.670, 100, C(xC1, C5)=54,
Евенки (Исток), 0.644, 45, C(xC1, C5)=17,
Тофалари, 0.621, 58, C(xC1, C5)=31,
Евенци (Себјан), 0.556, 18
Јукагири, 0.550, 20
Јукагири (Јакутија), 0.545, 22
Евенци (Tompo), 0.519, 27
Нганасан, 0.513, 39, C(xC1, C5)=12,
Тожу Туванци, 0.479, 48, C(xC1, C5)=16,
Евенци (ЈакутијаЈакутија), 0.472, 125
Туванци, 0.472, 231, C(xC1, C5)=88,
Јакути, 0.469, 254, C(xC1, C5)=95,
Евени(Березовка), 0.467, 15
Ивенк (Запад), 0.466, 73, C(xC1, C5)=29,
Евени (Тајмир), 0.458, 24
Јакути(централно), 0.457, 164
Евени (ЈакутијаЈакути), 0.457, 105
Евенци (Нјукжа), 0.413, 46
Јакути (Северни), 0.405, 148
Корјакс, 0.400, 15
Долганци, 0.390, 154
Евени, 0.377, 191, C(xC1, C5)=50,
Корјаци, 0.368, 182, C(xC1, C5)=39,
Јакут (Виљуј), 0.360, 111
Евенци (Камчатка), 0.333, 39
Алтаи-Кижи, 0.322, 90, C(xC1, C5)=21,
Чуваши, 0.313, 32, C(xC1, C5)=10
Ороќен, 0.295, 44, C(xC1, C5)=9,
Телеути, 0.283, 53, C(xC1, C5)=11,
Ėven северно тунгуски јазик, 0.261, 23
<b>Удеге</b>, 0.226, 31
монголски (Улан Батор), 0.213, 47
Бурјати, 0.212, 419, C(xC1, C5)=66,
Хакази, 0.208, 110, C(xC1, C5)=28,
Бергат, 0.201, 149
Тубалари, 0.194, 72, C(xC1, C5)=12,
Алтајци, 0.191, 110, C(xC1, C5)=21
Евенкс (Иенгра), 0.190, 21
Удеге, 0.174, 46, C(xC1, C5)=8
Монголци), 0.170, 47, C*(xC1,C4,C5)=3,
Таи, 0.169, 71, C(xC1, C5)=10,
Монголци, 0.153, 150, C(xC1, C5)=18,
0.152, 33, C(xC1, C5)=3,
Киргизи (Кизилсу), 0.145, 138
Киргизи, 0.140, 200, C(xC1, C5)=18,
Ulch, 0.138, 87, C(xC1, C5)=6,
Туркмени, 0.135, 178, C(xC1, C5)=14,
Chukchi, 0.132, 417, C(xC1, C5)=27
Kazakh (Xinjiang), 0.132, 53, C(xC1, C5)=5
Itelmen, 0.130, 46
Shor, 0.122, 82, C(xC1, C5)=9
Orok, 0.115, 61
Киргизи (Taxkorgan), 0.103, 68
0.100, 40
Нанајци, 0.094, 85, C(xC1, C5)=5,
Kазаци, 0.086, 511, C(xC1, C5)=32,
Монголски (Внатрешна Монголија), 0.083, 97, C(xC1, C5)=5
Алтајци (Казакстан), 0.082, 98, C(xC1, C5)=8
Kиргизи (Artux), 0.074, 54
Таџикистанци, 0.073, 82, C(xC1, C5)=6
Сариколи, 0.070, 86, C4a1a+ C4+T152C!+T4742C+
Даур, 0.066, 45, C(xC1, C5)=2,
Ујгури (Ксинџијанг), 0.064, 47, C(xC1, C5)=3
Узбеци, 0.061, 130, C(xC1, C5)=6,
Виетнамци, 0.048, 42
Хан Кинези, 0.045, 1930, C(xC1, C5)=72,
Таи, 0.034, 552, C(xC1, C5)=19
Корејци (најмногу Улсан), 0.030, 1094
Mанчуи, 0.025, 40
Корејци, 0.024, 694
Корејци (Кина), 0.020, 51
Корејци (Кореја), 0.016, 185
Корејци, 0.015, 537, C(xC1,C5)=4
Корејци, 0.010, 103, C(xC1,C4,C5)=1
Eскими, 0.008, 254, C(xC1, C5)=2
Japanese, 0.005, 1312, C(xC1,C5)=1
Japanese (Tokyo), 0.000, 118, -
Aјни, 0.000, 51, -
Нивки, 0.000, 38, -
Хан (народ), 0.000, 40, -
Нивки, 0.000, 56, -
3 Поткладови
3.1 Дрво
Ова филогенетско стебло на хаплогрупата C поткладови се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер ''Ажурирано сеопфатно филогенетско дрво на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК'' и последователните објавени истражувања.
4 Популарна култура
Во својата популарна книга ''Седумте ќерки на Ева'', Брајан Сајкс го именуваше основачот на оваа mtDNA хаплогрупа ''Чочмингву''.
5 Поврзано
* Генеалошки ДНК тест
* Генетска генеалогија
* Човечка митохондријална генетика
* Генетика на населението
* Човечка митохондријална ДНК хаплогрупи
* Домородните американски генетски студии