Епизоден тремор и лизгање

Епизоден тремор и лизгање ― сеизмолошки феномен забележан во некои зони на подвлекување што се одлкиува со неземјотресно сеизмичко татнење, или тремор и бавно лизгање по должината на страниците на плочата. Настаните на бавно лизгање се разликуваат од земјотресите по нивната брзина и фокус на ширење. Во настаните со бавно лизгање, постои очигледен пресврт на движењето на кората, иако движењето на дефектот останува доследно со насоката на подвлекување. Самите настани со епизодни тремори и лизгања се незабележливи за луѓето и не предизвикуваат штета.
1 Откривање
Невулканскиот, епизоден тремор првпат бил идентификуван во југозападна Јапонија во 2002 година. Набргу потоа, Геолошкиот институт на Канада го измислил поимот „епизоден тремор и лизгање“ за да ги одликува набљудувањата на мерењата на ГПС во областа на островот Ванкувер. Островот Ванкувер се наоѓа во источниот дел на северноамерикански регион на Каскадската подвлекувачка зона. Настани со епизодни тремори и лизгања во Каскадија биле забележани дека се повторуваат циклично со период од приближно 14 месеци. Анализата на мерењата доведе до успешно предвидување на настаните со епизодни тремори и лизгања во следните години (на пример, 2003, 2004, 2005 и 2007 година). Во Каскадија, овие настани се обележани со околу две недели сеизмички трепет од 1 до 10 Hz и неземјотресно („асеизмички“) се лизгаат на границата на плочата што е еднакво на земјотрес со јачина од 7 степени. (Треморот е слаб сеизмолошки сигнал што може да се забележи само со многу чувствителни сеизмометри.) Неодамнешните епизоди на потреси и лизгање во регионот на Каскадија се случиле надолу од регионот пукнат во земјотресот во Каскадија во 1700 година.
Од првичното откривање на овој сеизмички режим во регионот Каскадија, бавно лизгање и потреси се откриени во други зона ни подвлекување низ светот, вклучувајќи ги Јапонија и Мексико. Бавното лизгање не е придружено со тремор во Хикураншка подвлекувачка зона.
На секои пет години, еден годишен земјотрес од овој вид се случува под главниот град на Нов Зеланд, Велингтон. Првпат бил измерен во 2003 година, а повторно се појавил во 2008 и 2013 година.
2 Одлики
2.1 Бавно лизгање
Во Каскадската подвлекувачка зона, Плочата Хуан де Фука, остаток на старата плоча Фаралон, активно се спушта кон исток под Северноамериканската Плоча. Границата помеѓу Хуан де Фука и северноамериканските плочи претежно е „заклучена“ поради триење меѓу плочите. ГПС-маркер на површината на северноамериканската плоча над заклучениот регион ќе се движи кон исток додека се влече од постапката на подвлекување. Геодетските мерења покажуваат периодични пресврти во движењето (т.е. движење на запад) на претераната северноамериканска плоча. За време на овие пресврти, ГПС маркерот ќе биде поместен на запад во период од денови до недели. Бидејќи овие настани се случуваат многу подолго од земјотресите, тие се нарекуваат „настани на бавно лизгање“.
Настаните со Бавно лизгање се забележани дека се случуваат во Каскадската подвлекувачка зона, Јапонија и Мексико. Уникатните одлики на настаните со бавно лизгање вклучуваат периодичност во временски размери од месеци до години, фокусирање во близина или спуштање на заклучената зона и ширење со удар од 5 до 15 км/д. Спротивно на тоа, вообичаената брзина на кинење на земјотресот е 70 до 90% од брзината на S-бранот или приближно 3,5 км/с.
Бидејќи настаните на бавно лизгање се случуваат во зоните на подвлекување, нивната врска со мегатраусните земјотреси е од економска, човечка и научна важност. Сеизмичката опасност предизвикана од настаните со епизоден тремор и лизгање зависи од нивниот фокус. Доколку настанот на бавното лизгање се прошири во сеизмогената зона, собраниот стрес би се ослободил, намалувајќи го ризикот од катастрофален земјотрес. Меѓутоа, ако настанот на бавното лизгање се случи надолу во сеизмогената зона, тој може да го „оптовари“ регионот со стрес. Веројатноста за голем земјотрес (скала на моментална магнитуда 𝑀 𝑤 ≥ 8.0) предложува дека е 30 пати поголемо за време на настан со епизоден тремор и лизгање отколку поинаку, но поновите набљудувања покажале дека оваа теорија е поедноставена. Еден фактор е тоа што тремор се јавува во многу сегменти во различни времиња по должината на границата на плочата; друг фактор е тоа што ретко се забележани потреси и големи земјотреси во поврзаност со времето.
2.2 Тремор
Настаните на бавно лизгање често се поврзувани со невулканско сеизмолошки „татнеж“ или тремор. Треморот се разликува од земјотресите во неколку клучни гледишта: честота, времетраење и потекло. Сеизмичките бранови создадени од земјотресите се со висока честота и се краткотрајни. Овие одлики им овозможуваат на сеизмолозите да го одредат хипоцентарот на земјотресот користејќи методи на прво пристигнување. Спротивно на тоа, тремор сигналите се слаби и продолжено времетраење. Понатаму, додека земјотресите се предизвикани од прекин на раседите, треморот претежно е припишуван на подземното движење на течности (магматско или хидротермално). Како и во зоните на подвлекување, тремор е откриен во преобразените раседи како што е Сан Андреас.
И во Каскадската и Нанкајската подвлекувачка зона, настаните на бавно лизгање се директно поврзани со тремор. Во Каскадската подвлекувачка зона, настаните од лизгање и сеизмолошките тремор сигнали просторно и временски се совпаѓаат, но оваа врска не се протега на мексиканската зона на подвлекување. Понатаму, оваа поврзаност не е внатрешна одлика на настаните со бавно лизгање. Во Хикураншката подвлекувачка зона, Нов Зеланд, епизодните настани на лизгање се поврзани со различни мали земјотреси со обратна грешка.
Идентификувани се два вида потреси: еден поврзан со геодетско разобличување (како што е опишано погоре), и еден поврзан со испукување од 5 до 10 секунди возбудени од далечни земјотреси. Вториот вид тремор е откриен ширум светот; на пример, тој е активиран во раседот Сан Андреас со земјотресот во Денали во 2002 година и во Република Кина од страна на земјотресот во Кунлун во 2001 година.
3 Геолошко толкување
Треморот најчесто е поврзуван со подземното движење на магматските или хидротермалните течности. Како што плочата се спушта во обвивката, таа губи вода од својот порозен простор и поради фазните промени на водородните минерали (како што е амфиболот). Предложено е дека ова ослободување на вода генерира суперкритична течност на интерфејсот на плочата, подмачкувачко движење на плочата. Оваа суперкритична течност може да отвори прекршувања во околната карпа, а тој тремор е сеизмолошкиот сигнал на оваа постапка. Математичкото моделирање успешно ја репродуцирало периодичноста на епизодниот тремор и лизгањето во регионот Каскадија со вклучување на овој ефект на дехидрација. Во ова толкување, треморот може да се засили каде што подвлечената океанска кора е млада, топла и влажна, наспроти постара и постудена.
Сепак, предложени се и алтернативни модели. Се покажало дека треморот е под влијание на плимата и осеката или променливиот проток на течност низ фиксен волумен. Тремор, исто така, се припишува на лизгање на смолкнување на страницата на плочата. Неодамнешните придонеси во математичкото моделирање ги репродуцираат секвенците на Каскадија и Хикуранги (Нов Зеланд) и укажуваат на дехидрација „на лице место“ како причина за настани со епизоден тремор и лизгање.
4 Поврзано
* Геодинамика
* Тектоника на плочите
* Сеизмологија
* Бавен земјотрес