Нарел Ј. Паниагва-Замбрана

Нарел Ј. Паниагва-Замбрана (Ла Паз, 13 мај 1973) е боливиска етноботаничарка. Таа истражува употреба и заштита на традиционалното знаење за растенијата кај домородните заедници, особено во боливиските Анди. Моментално е придружен истражувач во Националниот хербарио Боливија, Институт за екологија, Универзитет на градоначалникот на Сан Андрес во Боливија. Нејзината цел е да им даде знаење за да учествуваат во донесувањето одлуки за зачувување на нивното нематеријално културно наследство.
1 Биографија
Паниагва-Замбрана е родена во Ла Паз, Боливија, на 13 мај 1973 година. Нејзината љубов кон природата произлегува од нејзиното детство, кога играла во планините, а нејзиниот татко работел како геолог во боливиските рудници за калај. Подоцна, таа одлучила да изгради кариера од оваа страст, студирајќи биологија, а подоцна специјализирајќи се во етноботаника, наука што ја проучува употребата на растенијата од страна на луѓето. Во 1998 година, таа дипломирала биологија на Универзитетот градоначалник на Сан Андрес во Ла Паз, студирајќи кај познатата екологистка Робин Б. Фостер. Во 2005 година магистрирала на Универзитетот Архус. Се омажила за етноботаничарот и повремен коавтор д-р Рајнер Бусман. Нејзините ботанички истражувања биле фокусирани на флората и вегетацијата во домородните заедници, особено на домородните палми на Андите и Амазонија.
Во 2016 година, под водство на Моника Мораес Рамирез, таа го добила својот докторат по биологија на Автономниот универзитет во Мадрид со нејзината теза „Разновидност, модели на употреба и социоекономска вредност на видовите палми што се користеле во тропските шуми“''.''
Нарел Ј. Паниагва-Замбрана моментално работи како вонреден истражувач во Боливискиот национален хербариум во Еколошкиот институт на Универзитетот во Сан Андрес.
Во едно интервју во април 2020 година, Панијагва-Замбрана изразила загриженост во врска со влегувањето во домородните територии каде што вообичаено ги спроведува своите истражувања, од страв да не го донесе КОВИД-19 во локалните заедници, и привремено ја прекинала својата теренска работа.
2 Научна кариера и придонеси
Според регионална студија на „Елсевиер“ и „Гугл Сколар“, Паниагва-Замбрана е меѓу најобјавуваните истражувачи во Боливија. Таа има напишано повеќе од 200 научни трудови, 30 книги и повеќе од 400 поглавја од книги. Нејзината работа вклучува домородни заедници во Боливија, Перу, Еквадор, Колумбија и Мадагаскар. Таа е професор на Државниот универзитет „Илија“ во Тбилиси, Грузија и гостин професор по биологија на Националниот универзитет во Сан Маркос во Лима, Перу. Таа е исто така член на ''Друштвото за економска ботаника'' (SEB), ''Латиноамериканско ботаничко здружение (ALB), Латиноамериканска група за етноботаника - Боливија (GELA), Боливиска организација за жени во науката'' и ''Организацијата за жени во науката за земјите во развој.''
3 Признанија
Во 2001 година, Панијагва-Замбрана ја добила наградата „Камара Јуниор“ за еколошко лидерство на Трговската комора во Боливија.
Организацијата за жени во науката за земјите во развој - Фондацијата Елсевиер ѝ ја доделила наградата за рана кариера во регионот на Латинска Америка и Карибите. Оваа награда годишно им оддава признание на пет жени од земјите во развој во областа на биологијата и ја признава нивната посветеност во водењето на младите научници и подобрувањето на животот во нивните заедници и региони. Паниагва-Замбрана е првата боливиска научничка на која ѝ е доделена оваа награда.
Исто така, во 2019 година, по повод Меѓународниот ден на жената, Светската програма за храна нарачала мурал од Норка Паз во чест на нејзината работа, во населбата Сопокачи во Ла Паз.
4 Книги и публикации
**** Macía MJ, Armesilla PJ, Cámara-Leret R, Paniagua-Zambrana N, Villalba S, Balslev H, Pardo-de-Santayana M. Palm uses in northwestern South America: a quantitative review.'' Botanical Review''. 2011 Dec 1;77(4):462-570.
* Bussmann RW, Paniagua-Zambrana NY, Sikharulidze S, Kikvidze Z, Kikodze D, Tchelidze D, Batsatsashvili K, Hart RE. Plant and fungal use in Tusheti, Khevsureti, and Pshavi, Sakartvelo (republic of Georgia), Caucasus. Acta Societatis Botanicorum Poloniae. 2017;86(2).