Џин Аиткен Бел

Џин Аиткен Бел (1882 – 1957) била шкотска медицинска сестра која служела во шкотските женски болници за странска служба на д-р Елси Инглис во Србија. Таа била меѓу оние на кои и Британија и Србија им дале медали за нивните воени услуги, вклучително и поднесувањето на опасното зимско планинско српско повлекување, носејќи ги нивните повредени пациенти преку планините во зима на безбедно; таа служела од јули до декември 1915 година.
1 Живот и воено искуство
Родена како Џин Аиткен Бел во Холитаун, Ланаркшир, од таткото Данкан Бел од Њухаус, таа била позната како „Џени“, и одела во јавното училиште Холитаун. Тренирала во болницата Белведер, Глазгов и работела во болницата Торнтон како здравствен посетител, се приклучила на Шкотските женски болници за странска служба (ШЖБ) во јули 1915 година и отпатувала во Србија, каде што била вработена во Втората српска единица под Др. Алис Хачинсон, и била одговорна за околу 100 кревети. За време на битките, како што пукотниците се приближувале сè поблиску до болницата во период од две недели, било одлучено да се евакуираат сите пациенти (дури и оние кои биле во кревет) и Бел, заедно со другиот персонал и локалните „толпи бегалци“ чекале „и натаму, но не пристигнал воз“, поминале 18 часа на станицата, со речиси 60 луѓе кои спиеле на подот, пред да дојде воз со „отворени камиони за добиток“ за да ги однесе до Младнаваин. Тоа бил последниот воз пред непријателот да го заземе градот на нивната болница, Сазаревас, додека австро-германските и бугарските сили пристигнале во октомври 1915 година.
Болничката група во преполниот воз тргнала кон Крушевац, а потоа издржала пешачење од утро до вечер во петнеделното патување од 5 ноември, вклучително и последните две недели во планинската област помеѓу Идпек и Подгорица. Српската војска понекогаш била напред на патот, или зад групата или сите биле измешани заедно со стотици локални бегалци, кои биле во колички со волови, низ густа кал. За почеток, Бел и медицинските сестри морале да ги следат вагоните за да ја видат рутата и да поминуваат ноќи на вагоните кои се протегале со милји, подоцна во планините, имале само колиби без покрив, или простори зад карпите за одмор, кои биле опкружени со длабок снег.
1.1 Планинско повлекување
На три од шкотските медицински сестри, медицинската сестра Бел, медицинската сестра Гордон од Мореј и медицинската сестра Ниш од Морнингсајд, Единбург, им било кажано дека било двочасовно патување до Велике Жабље, каде што ќе се сретнеле со своите колеги. Но, тие се нашле на долга и опасна планинска патека со силни падови, морајќи да поминат планини од 4.000 стапки (над 1.200 метри), понекогаш спиејќи во вагони, а друга ноќ откако се изгубиле, морале да лежат блиску за да се стоплеле без покрив, со Србинка и нејзиното магаре, сите без храна и ќебиња. Медицинската сестра Бел и уште еден колега паднале во река, која тешко се разликувала од патеката. Низ порои од дожд и снег, со само трошки леб и кафе, и по некое парче месо навечер, групата била изведена во текот на пет недели од српските војници, исто така во партали. Нивните стапалки во длабокиот снег направиле патека по која жените требале да одат. Бел кажала „едвај можевме да се влечеме“, бидејќи тие страдале од глад и смрзнатини на рацете и нозете. Нивната рута ја поминале австриски воени затвореници, кои Бел ги опишала како „најслаби глетки“ кои собирале остатоци од храна од калта. Деловите за надолнини биле најпредизвикувачките, како што го опишале медицинските сестри на печатот, при што коњчињата морале да ги држат опашките и глави цврсто за да ги спречат да ја изгубат својата нога. Една од нивните колешки Медицинска сестра Тогил починала кога нејзиниот транспорт паднал преку карпа.
Никој од нив не се одморал додека не стигнале во Црна Гора на 9 декември. Црногорците ги пречекале медицинските сестри, кои повторно ги преместиле своите пациенти по неколкудневно чекање за превоз со брод, во Скадар, за кој откриле дека е „ужасно преполн“ и бомбардиран, и така групата се преселила пеш во Медна, повторно со ноќ на отворено, додека врнело.
Искуствата на Бел биле објавени во печатот и медицинските сестри биле пофалени за нивното „трпеливо херојство“.
Таа се омажила во Лесли, Фајф на 16 март 1916 година, за Џон Кармајкл, хемичар, кој починал во 1935 година. Бел починала во 1957 година во Каткарт, Глазгов.
2 Награди
На Бел и биле доделени Британските медали за војна и победа, францускиот Црвен крст, српскиот крст на милосрдието; Медал за повлекување 1915 година.
Нејзините медали биле на аукција од аукционерот Дикс Нунан во ноември 2019 година (види слики).
3 Поврзано
* Шкотски женски болници за странска служба
* Големо повлекување (српски)
4 Наводи