Стара Молдава

Стара Молдава (|Moldova Veche) е населено место во округот Караш-Северин, Романија. Според пописот од 2021 година имало 2.605 жители. Припаѓа на градот Нова Молдава. Стара Молдава била припоена кон Нова Молдава во средината на 20 век.
1 Историја
Во близина на селото има археолошки остатоци од римскиот период. Оригиналното име на населба било ''Модава'' (турски: Módava). Под тоа име е запишано во отоманските пописни регистри од 16 век. Селото било седиште на истоимената нахија и санџак во рамките на Темишварскиот пашалак. Во текот на 18 век, кога блиското село Бошњак се викало Нова Молдава, поранешната Модава (исто така Мудава или Молдава) станала позната како Стара Молдава.
Православното име на парохијата и црковните регистри се водат од 1794 година. Во општина Молдавa, во 1846 година имало 1.655 православни души. Свештенството таа година го сочинувале парохиските свештеници Симеон Стефановиќ и Јован Никадиновиќ. Во средината на 19 век, бројот на жители во селото пораснал. Така, во 1847 година, таму живееле 1.655 православни селани, што ќе се зголеми на 1.710 во 1867 година. Живан Александар, средношколец од Молдавa, ја посетувал Панчевската реална школа околу 1873 година.
Книгата „Зорица“ на Видаковиќ ја стекнал во 1827 година во Молдава учителот Живота Шаиќ. Претплатници на српска книга биле во средината на 19 век, жители на Стара Молдава: свештеникот Симеон Стефановиќ, парохиски свештеник за неговиот син, младиот теолог Евгениј, потоа г-ѓа Марта от Териан, родена како Поповиќ, Арсен Илиќ, каплар, и Стојан Георгиевиќ, шумар.
Во 1905 година, Стара Молдавa била мала општина во округот Бела Црква. Населението во тоа време броело 2.200 жители кои живееле во 450 домови. Србите сочинувале 2.106 од нив, или 95%, со 425 домови, или 94%. Јавните згради вклучувале српска православна црква, едно општинско училиште и едно државно училиште. ПТТ (сите) и паробродската станица во населба служеле како комуникациски објекти.
2 Демографија
;Етнички состав во населба (2.113 жители)
3 Религија
Црквата се споменува во извештај од 1751 година. Во тоа време, пишува дека храмот бил изграден од трупци и осветен во 1718 година. Старата црква била изградена во 1790 година и изгорела во 1848 година. Новиот храм бил изграден во 1853 година и осветен во 1858 година. Посветен е на празникот Рождество на Свети Јован или Ивандан. Иконостасот бил изграден, а престолите биле насликани од Ѓока Путник од Бела Црква во 1897 година. Иконите од иконостасот биле пренесени на нова преграда од тули на иконостасот во 1950 година. Таа година, иконите и ѕидните слики биле изработени од Франц Вајнхелп, и така било до 1970 година. Потоа сè било извадено, и бил изграден нов храм, резбан од Ладислав Вереш, а иконите биле насликани од протоерејот Драгутин Остојиќ. Фреската била насликана во 1983 година од Никола Шух.
Според државната шематизација на православното свештенство на Унгарија во 1846 година, во Молдава имало 1.655 православни жители. Во тоа време, свештениците Симеон Стефановиќ и Јован Никадиновиќ служеле во црквата посветена на Свети Илија. Православната парохија била основана и црковните венчани матични книги биле регистрирани во 1853 година, додека другите матични книги датираат од 1847 година.
Во Молдава, во 1905 година постоела црковна општина, која била организирана, собранието е редовно, под претседателство на Миша Лупуловиќ. Таа е парохија од втора класа на плаќање, има парохиска куќа и парохиска сесија од 33 kj. Има српски православни гробишта, а црковно-општинскиот имот изнесува 115 kj. земјиште. Црквата е во многу добра состојба однадвор, но во лоша состојба одвнатре - нема темпла. Портата е оградена со ѕид и засадена со дрвја. Парохиски свештеник е свештеникот Влајко Николин, роден во Тител, кој ја започнал својата кариера на тоа место, каде што е веќе осум години.
4 Образование
Живота Шаиќ, селски учител, се споменува во 1827 година. Еден учител во Молдава, Тома Драшковиќ, се претплатил на српска книга во 1844 година. Во 1846 година, тој бил учител на Андреј Балареску во јавното училиште. Во 1881 година, Никола Тајшановиќ бил назначен за јавен учител во Стара Молдава, кој бил префрлен во Сарајево следната година, 1882 година. Во 1905 година се споменува општинско училиште, со една правилно изградена училишна зграда и една „сала“, во која се сместени шест паралелки заедно. Во второто, државно училиште, зградата е изградена во 1901 година и има две сали (училници); во едната се сместени првите две паралелки, а во другата се сместени заедно одделение од 3 до 6. Општинското училиште го води наставник, Светозар Савковиќ, роден во Црвена Црква, кој е постојано вработен таму осум години. Тој има 88 ученици кои посетуваат редовна настава и 14 кои посетуваат неделно училиште. Во државното училиште има двајца наставници. Првиот наставник е Александар Стојадиновиќ, роден во Долна Љупкова, кој предава таму 20 години. Втората позиција ја пополнува наставник, Пирошка Дански, роден во унгарската престолнина, Будимпешта, кој е постојано вработен, има декрет и служи во Стара Молдава три години. Таа има 135 ученици во редовна настава, а 37 од нив посетуваат настава по училиште.
5 Познати личности
* Емилијан Јосимовиќ, првиот српски урбанист
6 Поврзано
* Караш-Северин (округ)