procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Тракија

Tракија (|Θράκη, |Thracia/Threcia, |Trakya) — историски и географски регион во јужниот дел на Европа. Во раната антика „Тракија“ била земјата во која живееле Тракиjците — на север до реката Дунав, на исток до Црното Море, на југ до Егејското Море и на запад до реките Голема Морава и Вардар. Денеска називот „Тракија“ ги опфаќа јужниот и југоисточниот дел од Бугарија (Северна Тракија), североисточниот дел на Грција (Западна Тракија) и европскиот дел на Турција (Источна Тракија). Бреговите на Тракија излегуваат на три мориња: Мраморното Море, Егеjското Море и Црното Море. Понекогаш во Турција Тракија се именува како Румелија.
1 Поголеми градови во Тракија
1.1 Бугарија
* Ахтопол (|Αγαθούπολη, |Atebuli)
* Ардино
* Асеновград (|Στενήμαχος)
* Ајтос
* Батак
* Бургас (|Burgaz, |Πύργος)
* Чирпан
* Девин
* Димитровград
* Доспат
* Елхово
* Харманли
* Хасково (|Hasköy)
* Хисарја
* Ивајловград
* Крџали (турски: ''Kırcaali'')
* Карлово
* Карнобат
* Казанлак (турски: ''Kazanlık'')
* Котел
* Кричим
* Крумовград
* Мадан
* Нова Загора
* Панаѓуриште
* Пазарџик (турски: ''Pazarcık'')
* Пештера
* Пловдив (турски: ''Filibe'', |Φιλιππούπολη)
* Поморие (|Αγγχίαλος)
* Раднево
* Сливен
* Смољан
* Созопол (|Σωζόπολη, турски: ''Sizebolu/i'')
* Стара Загора (турски: ''Eski Zağra'')
* Тополовград (турски: ''Kavaklı'', |Καβακλή)
* Царево (|Βασσιλικό)
* Златоград
* Јамбол
1.2 Грција
* Дедеагач (грчки: ''Александруполи'', турски: ''Dedeağaç'')
* Абдера
* Димотика (турски:''Dimetoka'')
* Комотина (турски: ''Gümülcine'')
* Лавара
* Питио
* Кумчифтлии (по ново: Орестијада)
* Самотракија (турски: ''Semadirek'' или ''Semendirek'')
* Шапчи
* Скеча (грчки: Ксанти, турски: ''İskeçe'')
1.3 Турција
* Черкезкјој
* Чорлу (грчки: ''Τυρολοί'')
* Демиркјој
* Одрин (грчки: ''Ανδριανούπολις'', турски; ''Еdrinе'')
* Узунќопрју
* Галиполе (турски: Гелиболу, грчки: ''Καλλίπολις'')
* Кешан (грчки: ''Κεσσάνη'')
* Љулебургас (грчки: ''Αρκαδιόπολις'')
* К'ркларели (грчки: ''Σαράντα Εκκλησιές'')
* Текирдаг (грчки: ''Ραιδεστός'')
* Истанбул
* Сестос
2 Поврзано
* Западна Тракија
* Источна Тракија
* Северна Тракија
Мачевски Чуки (археолошко наоѓалиште)

Мачевски Чуки — могили од римското време. Помеѓу селата Мачево и Смојмирово, од десната страна на селскиот пат и на околу 1 километар јужно од селото, пред мостот на Умленска Река се наоѓаат две могили. Првата могила е голема, со пречник во основата од околу 50 метри и височина од 5-6 метри и е подигната на мала рамнина. На 25 метри од неа е другата могила со пречник во основата од 18 метри и височина до 2 метри. При трасирањето и изградбата на новиот асфалтен пат могилата е прилично засечена на јужниот крај од каде биле извадени железни предмети и делови од опрема на кола (шини од тркала, спојници и сл.). Наодите не се зачувани.
1 Поврзано
* Грамаѓе — населба од доцноантичко време;
* Ормање — населба од доцноантичко време.
Јама

Јама е поим кој во македонскиот јазик има повеќе значења. Може да упатува на:
* какво било полукружно вдлабнување во земјата, како што се коповите и рудниците.
* Пропаст - вертикален влез на некоја пештера со должина од 20 m.
* тип на археолошко наоѓалиште, место каде во минатото се закопувале покојници.
Милјоказ

Милјоказ — еден од низата на бројни знаци кои во римскиот период биле поставени вдолж патот на одредени растојанија, вообичаено на едната страна на патот или во неговата средина. Миљоказите се поставувале и да го осигураат патникот дека го следи вистинскиот пат по кој тргнал и да го прикаже поминатото растојание или растојанието до следниот миљоказ.
Историскиот поим милјоказ (од латинскиот ''milliarium'') се употребува и денес.
На територијата на Македонија се пронајдени голем број на милјокази кои упатуваат на мрежата на патишта кои постоеле во антиката во земјата.
Мачево (археолошко наоѓалиште)

Мачево — населба од хеленистичкото време. Во 1990 година, при копање на темели за куќа биле откриени остатоци од темели на градби, керамички садови и орудија.
1 Поврзано
* Воднико — населба од неолитското време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Гробишта — старохристијанска црква со некропола;
* Караѓузлија — населба од римското време;
* Кремениште-Селиште — населба од римското време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Мачевски Чуки — могили од римското време;
* Могила — могила од римското време;
* Цуцуло — населба од римското време и старохристијанска црква; и
* Человеко — могила од римското време.
Опидум

Опидиум (латински oppidum) е назив кој значи главна утврдена населба во било која административна област на Стариот Рим. Зборот потекнува од раниот латински облик ob-pedum, "опкружен простор" кој пак веројатно доаѓа од праиндоевропскиот збор *pedóm- или "окупиран простор". Јулиј Цезар како опидиуми ги опишал големите населби од железното време на кои наидувал во Галија, а денеска терминот се употребува за да ги опише големите пре - Римски градови кои постоеле низ цела Западна и Централна Европа. Многу опидиуми израснале од ридските тврдини, и како непишано правило сите тие имале значајна одбранбена функција.
Палинологија

Палинологија e научна дисциплина која го анализира поленот од фосилите и помага во реконструкција на древната вегетација и клима. Може и честопати нејзините резултати се комбинираат со другите методи на археологијата на животната средина, како:биоархеологијата и зооархеологијата
Палеоетноботаника

Палинологија е научна дисциплина која го анализира поленот од фосилите и помага во реконструкција на древната растителност и клима.
Единствен сигурен доказ за реконструкција на некогашната флора се палеоботаничките наоди, но за жал тие се или ретки или територијално и временски ограничени. Од друга страна исто така врз основа на проучување на различните видови флорални комплекси, може да се направи обид да се реконструира околната средина и климата. Добиените податоци овозможуваат да се открие древната природната околина, т.е. да се види каков бил одност на човекот кон неговата животна средина. Меѓу другото, преку земјоделските и разни други активности може да се заклучи на кој начин пра- и протоисториските заедници го контролирале или го модифицирале составот на растителноста во својата околина.
Храм

Храмот (од латинскиот збор templum) е вид на објект кој се користи за религиски и духовни активности како што се молитва или жртвување или за слични религиски процеси. Терминот храм е основен архитектонски израз за молитвен објект.
По своето основно значење, храмот е градба посветена на некое божество, наменета за обавување на религиските обреди. Доста често во различни религии самиот храм се смета за дом на божеството и во него влегуваат исклучиво високи свештеници, а обредите се вршат пред зградата.
Зборот „храм“ може всушност да означува какво било место на богослужба. Но обично со овој збор се означуваат само големите градби кои се од особено значење.
1 Храмот како мотив во популарната култура
* „Храмови“ — песна на хрватската рок-група Структурне птице.
Изотопна анализа

Изотопна анализа е идентификација на изотопниот запис, дистрибуција на одредени стабилни изотопи и хемиски елементи во рамките на хемиските соединенија. Ова може да биде употребено на намирниците за храна за да се направи анализа на исхраната, трофичното ниво и прехраната.
= Примена =
1 Археологија/антропологија
Коските откриени на археолошките наоѓалишта можат да бидат анализирани со изотопи за да се добијат информации во однос на исхраната и преселбите.
2 Екологија
Сите биолошки активни елементи постојат во голем број на различни изотопски форми, од кои барем две-три се стабилни. На пример најчестиот јаглерод е присутен како 12C.
Некропола

Некропола — големи гробишта или место за закопување. Зборот потекнува од грчкиот збор „некрополис“, што значи: „град на мртвите“. Ретко, овој израз се употребува за да се означат модерните гробишта надвор од големите градови, а најчесто зборот се однесува на гробиштата на старите народи, античките и средновековните цивилизации.
1 Некрополата како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Радимља“ — песна на српскиот поет Васко Попа.* „Некропола“ (англиски: ''Necropolis'') — музички албум на американската група Хантинг лоџ (''Hunting Lodge'').
Дендрохронологија

Дендрохронологија — високопроцентен метод за датирање кој во одредени случаи обезбедува и апсолутно и релативно датирање. Идејата за дендрохронологија била развиена во раниот 20 век од Ендрју Етликот Даглас, астроном во опсерваторијата во Флагстав, Аризона, како резултат на неговата работа со сончевите дамки и копнената клима.
Овој метод е исто така познат и како датирање со помош на годови од дрвото, кој е заснован на фактот дека сите живи расенија си додаваат годишен животен прстен на нивното стебло и гранки. Големината и карактерот на годот варира од година во година во зависност од климатските услови т.е. генерално климата. Во посуви години годовите се потенки, додека во повлажни се релативно дебели. Растенијата од ист вид со слична старост кои живеат во ист регион покажуваат слични шеми на нивните годови.
Со анализа на растенијата и дрвата чиишто животен век се поклопува, може да се создаде урнек за годовите за одреден регион. Подоцна кога ќе се најде парче на дрво кое е со непозната старост во истиот регион, неговите годови можат да се споредат со оние на главниот урнек и да се востанови неговата старост.
1 Поврзано
Дрво (растение)
Дендрологија
Биоархеологија

Биоархеологијата е интердисциплинарна наука помеѓу биологијата (наука за живиот свет) и археологијата. Ги користи своите под-дицсиплини кои имаат сопствени методологии со цел да се добијат поголеми, покомплексни и пошироки информации за интеракцијата на биолошкиот свет и археологијата.
Терминот биоархеологија бил измислен од британскиот археолог Грахам Кларк во 1972 година како референца за зооархеологијата, поточно студија за животинските коски на археолошките наоѓалишта. Во 1977 година повторно го употребува Џејн Букистра, па денеска во САД за биоархеологијата воглавном се мисли кога с еработи за научните проучувања на скелетни остатоци од наоѓалишта, дисциплина што е позната како остеоархеологија или палео-остеологија. И покрај ова, во Англија и во другите европски земји, биоархеологија сè уште се поистоветува со било кој биолошки остаток кој е откриен и анализиран од некое наоѓалиште, иако за тоа постои уште поспецифилен поим познат како археологија на животната средина.
1 Наводи
sv:Osteologi#Osteologi inom arkeologin
Орниче (Црник)

Орниче — некропола и могили од римско време. На десната страна од патот Пехчево-Делчево, на голема тераса има две могили со пречник во основата од околу 18 метри и зачувана височина од 3 метри. Едната е во голема мера оштетена.
Вила рустика

Вила рустика (villa rustica) е тип на Римска вила, градба од римскиот период, каде стоеле складирани работи и каде што робовите од вилата работеле и живееле. Ова исто така било место каде биле сместени и животните од фармата
. Понекогаш можело да има и други соби кои можеле да се употребат како складиште, болница, па дури и затвор.
Грамаѓе (Робово)

Грамаѓе — населба од доцноантичко време. На 3 километри северно од пехчевското село Робово, во нива има 15-тина грамади од градежен материјал (кршен камен, покривни ќерамиди) и фрагменти од питоси и керамички садови.
1 Поврзано
* Ормање — населба од доцноантичко време.
Ормање (Робово)

Ормање — населба од доцноантичко време. На околу 4 километри западно од пехчевското село Робово, во нива се среќаваат множество фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.
1 Поврзано
* Грамаѓе — населба од доцноантичко време.
Грамадна (Умлена)

Грамадна — населба од доцноантичко време. На околу 5 километри северно од селото Умлена, во ниви има големи грамади од камења, покривни ќерамиди, питоси и фрагменти од керамички садови. На неколку места во нивите се откриени и темели од објекти.
1 Поврзано
* Могила — населба од доцноантичко време.
Могила (Умлена)

Могила — населба од доцноантичко време. На околу 2 километри северно од селото Умлена, на простор од околу 600 × 600 метри се среќава множество градежен материјал, кршен камен, покривни ќерамиди, а наместа и фрагменти од керамички садови и питоси.
1 Поврзано
* Грамадна — населба од доцноантичко време.
Милина Црква (Смојмирово)

Милина Црква — старохристијанска црква, која се наоѓа од левата страна на патот за Берово. На високиот рид каде што е подигната новата црква биле откриени темели од постар објект, веројатно црква.
1 Поврзано
* Брестови — населба од доцноантичко време.
Брестови (Смојмирово)

Брестови — населба од доцноантичкото време. Се наоѓа северозападно од селото, меѓу атарите на Умлена, Робово и Смојмирово, лево од патот Берово-Делчево. Претставува блага падина што се протега од исток кон запад, во правецот на селото Мачево. На површината има градежен камен и голем број фрагменти од градежни ќерамиди, како и од керамички садови со сива боја од III-IV век. Во нива се забележуваат остатоци од темели на ѕидови во кои се вградени римски тули. Во 1952/53 година случајно биле откопани повеќе златни монети (депо), од кои 5 солиди од Јустин I.
1 Поврзано
* Милина Црква — старохристијанска црква.
Во Селото (Чифлик)

Во Селото — гроб од старохристијанското време. Веднаш покрај патот за Пехчево, од неговата лева страна, во 1982 година е откриен гроб со насоченост исток-запад, граден од необработени камени плочи и со поплочен под.
1 Поврзано
* Градиште — населба од железното време и средниот век;
* Преслап — могила од римското време;
* Света Петка — старохристијанска црква;
* Скалата — старохристијанска црква; и
* Тумба — могила од римското време.
Градиште (Чифлик)

Градиште — населба од железното време и средниот век. На јужната периферија од селото се издига висок рид со доминантна положба. На зарамнетото плато на врвот од ридот, по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови со груба фактура, изработени на рака, а на јужното и западното подножје се откриени темели од објекти, како и голем број фрагменти од керамички садови.
1 Поврзано
* Во Селото — гроб од старохристијанското време;
* Преслап — могила од римското време;
* Света Петка — старохристијанска црква;
* Скалата — старохристијанска црква; и
* Тумба — могила од римското време.
Преслап (Чифлик)

Преслап — могила од римското време. На 1 километар јужно од селото, покрај патот што води од Чифлик кон селото Умлена, на ниска тераса има могила со пречник во основата од 12 метри и зачувана височина од 2,5 метри.
1 Поврзано
* Во Селото — гроб од старохристијанското време;
* Градиште — населба од железното време и средниот век;
* Света Петка — старохристијанска црква;
* Скалата — старохристијанска црква; и
* Тумба — могила од римското време.
5 октомври (починале)

1565, Лодовико Ферари — италијански математичар
1606, Филип Депорт — француски поет
1880, Жак Офенбах — француски композитор од германско потекло кој се смета за „татко на операта“. Негови најзначајни остварувања се оперетите „Убавата Елена“ и фантастичната опера „Хофмановите приказни“.
1926, Мари Јасаи — унгарска глумица.
1933, Рене Адоре — француска глумица.
1934, Жан Виго — француски режисер.
1957, Хосе Леандро Андраде — уругвајски фудбалер.
1986, Мајк Бургман — австралиски тркач.
2025, Дејан Гвозден — српски поп-рок пејач.
Света Петка (Чифлик)

Света Петка — старохристијанска црква. На околу 3 километри северно од селото се зачувани темели од мала црквичка градена од кршен камен и варов малтер.
1 Поврзано
* Во Селото — гроб од старохристијанското време;
* Градиште — населба од железното време и средниот век;
* Преслап — могила од римското време;
* Скалата — старохристијанска црква; и
* Тумба — могила од римското време.
Скалата (Чифлик)

Скалата — старохристијанска црква. На источната периферија на селото се гледаат темели од мала црквичка, обраснати со ниска вегетација.
1 Поврзано
* Во Селото — гроб од старохристијанското време;
* Градиште — населба од железното време и средниот век;
* Преслап — могила од римското време;
* Света Петка — старохристијанска црква; и
* Тумба — могила од римското време.
Тумба (Чифлик)

Тумба — могила од римското време. На јужната периферија на селото се наоѓа могила со пречник во основата од 12 метри и височина од 3,5 метри. Могилата е делумно оштетена, така што во профилот се гледаат камени плочи од неколку гробни конструкции.
1 Поврзано
* Во Селото — гроб од старохристијанското време;
* Градиште — населба од железното време и средниот век;
* Преслап — могила од римското време;
* Света Петка — старохристијанска црква; и
* Скалата — старохристијанска црква.
Марково Кале

Марково Кале — феудална крепост 1 кмјугозападно од познатиот Марков Манастир покрај Маркова Сушица и 1 км северно од с. Малчиште. Претставува издаден рид во подножјето на планинскиот венец Караџица, што од запад го затвора северниот дел од долгата речна клисура на Маркова Река. Ридот Марково Кале се издига 100 м високо над реката и 530 м н.м. Од ова место се контролира патот долж Маркова Река до нејзиниот извор, што преку планинскиот премин на Караџица продолжува кон соседните области Порече и Азот; денес овој пат има само локално значење. Во северното подножје на Марково Кале лежат антички испиралишта на златоносен песок, кои повремено биле експлоатирани и низ средниот век и турскиот период, до наше време.
1 Најстари остатоци
Во доцната антика на врвот од ридот Марково Кале било изградено обѕидие од камен со малтер. Укрепениот простор имал неправилна правоаголна форма, голема 105 × 85 м, а на него од југозапад се потпирала акропола голема само 60 × 32/22 м. Таа стоела на највисокиот дел од ридот и со челото го надвишувала малото седло југозападно од неа. Нејзиното чело и јужниот ѕид биле двапати целосно уривани и повторно градени, секој пат поместувани погоре на падината. Во рановизантиско време врз урнатата челна правоаголна кула била изградена нова триаголна, а на источниот крај била изградена голема полукружна кула. На југозападниот ѕид на кастелот, широк сега 2,50 м, била изградена голема петоаголна кула и еден предѕид, со издаден потковичест бастион на јужниот крај, за да се отежнее доближувањето на непријателот до главниот ѕид. Во кастелот, во северниот дел, се гледаат темели од бројни куќи поставени долж тесна уличка. На падината стоела една црква.
2 Средновековни остатоци
Во доцното средновековие тврдината била обновена: на акрополата, врз челниот тригон од VI век, сега била изградена нова, петаголна кула со масивна основа. Обѕидието околу кастелот било исто така обновено, но со намалена широчина (до 1,5 м) и зајакнато со 7 потпорки (контрафори). Јужниот агол на крепоста е зајакнат со потпор во форма на мала петоаголна кула. Предѕидот и јужниот бастион останале во урнатини и вон употреба. Движниот археолошки материјал е малуброен, бидејќи целото наоѓалиште е денес густо обраснато со грмушки од бел трн и на тој начин природно конзервиран. На јужната падина, пред челото на крепоста, се среќаваат парчиња од доцносредновековна грнчарија, а најдени се и монети од XIV (А. Гропа) и XIV век (турски акчи).
Најверојатно е дека тврдината била обновена во времето кога е изградена и големата црква кај Маркова Сушица, со цел да ја штити. Црквата била обновена од Волкашин во средината на XIV век. Судејќи по бројните портрети на кралското семејство на Мрњавци и библиските ликови симболично поврзани со нив, црквата требало да послужи како мавзолеј на кралското семејство (Л. Мирковиќ 1933, 181—191).
3 Наводи
* И. Микулчиќ 1981, 118—120; истиот 1982, 92—95 (под Малчиште)
4 Поврзано
* Марков Манастир
* Марков Град
* Маркови Кули
* Маркова Сушица
* Крале Марко
Јулиус Штрајхер

Јулиус Штрајхер (12 февруари 1885 - 16 октомври 1946) бил значаен нацист пред и за време на Втората светска војна. Тој бил издавач на нацистичкиот весник „Дер штурмер“ (Der Stürmer, Јуришник), што станал дел од нацистичкиот пропаганден погон. Неговата издавачка куќа издала три антисемитистички книги за деца, вклучувајќи ја „Отровната печурка“ (Der Giftpilz, 1938), едно од најраширените пропагандни дела, коешто предупредува за намамливата опасност од Евреите, користејќи метафора со привлечна, но смртоносна печурка. По војната, бил осуден за злосторства против човештвото и бил погубен.
1 Поврзано
* Нацистичка партија
* Нацистичка Германија
* Нацизам
Аналитичка археологија

Аналитичката археологија го опфаќа дијапазонот на проучување на човечкото однесување и воопшто однесувањето во долгиот тек на човечката еволуција, преку аналитички методи добиени со компјутерски програми. Како и другите под-сициплини кои ги користат овие методи, овој термин е главно резервиран пред сè за (математичките) методи кои реално не би можеле да се изведат без употребата на компјутер.
Аналитичката археологија може да опфати употреба на Географски информациски систем (ГИС), посебно кога се аплицира на просторната анализа.
Радиојаглеродно датирање

Радиојаглеродното датирање е радиометриски метод за датирање кој го употребува природниот постоечки изотоп на јаглерод-14 (C-14) за да ја одреди староста на јаглеродните материјали до старост од 60.000 години п.н.е.
Техниката на радиојаглеродно датирање ја открил Вилард Либи и неговите колеги во 1942 година во времето кога тој бил редовен професор на Чикашкиот универзитет. Либи проценил дека постојаната на радиоактивна концентрација на променливиот јаглерод-14 би била отприлика 14 распаѓања во минута (dpm) по грам. Во 1960, за оваа работа тој бил награден со Нобелова награда за хемија.
Градиште (Русиново)

Градиште — градиште од доцноантичкото време. На 3 километри источно од Џами Тепе, на висок рид се наоѓаат остатоци од утврдена населба. На зарамнетото плато со површина од 150 × 120 метри, по рабовите се гледаат остатоци од бедемот, а во внатрешноста, темели од мали објекти. По целиот простор на градиштето се среќаваат фрагменти од питоси и покривни ќерамиди.
1 Поврзано
* Ан — населба од доцноантичкото време;
* Долно Грамаѓе — населба од римското време и старохристијанска црква;
* Дунковец — могила од римското време;
* Петрово Брдо — населба од доцноантичкото време;
* Плашица — населба и викус од доцноантичкото време;
* Терзиевец — населба од доцноантичкото време;
* Црквиште I — старохристијанска црква;
* Црквиште II — старохристијанска црква;
* Чука — градиште од доцноантичкото време; и
* Џами Тепе — средновековна црква.
Бедем

Бедем — вид одбранбен ѕид за поврзување на кулите и капиите во некоја затворена целина со цел заштита на објектите и луѓето внатре во неа од надворешни напади. Бедемите практично биле непробоен штит кој ги одвраќал напаѓачите од намерата да ги освојат капиите.
1 Делови на бедемот
Бедемите се состојат од ѕидови на чиј врв се изградени градобрани свртени кон надвор зад кои се наоѓала патека за движење на живата сила на одбраната.
1.1 Градобран
Градобраните биле добра заштита за бранителите од стрели а истовремено им овозможувале лесен напад на противникот.
* Градобраните се состојат од наизменично наредени ниски (45х55 см) и високи (155х165 cm) делови. Повисоките делови најчесто имаат мали отвори (т.н. пушкарници) кои служеле за извидување и исфрлање на разни проектили (стрели а подоцна и куршуми) врз живата сила на противникот.
* Патеките зад градобраните биле широки по 150 cm, а честопати и повеќе. Кон внатрешноста на бедемот вообичаено нема никаква ограда, но често се среќаваат бедеми со ниска ѕидана или дрвена ограда.
1.2 Ѕид
* Ѕидовите биле високи три и повеќе спрата, додека ширината била преку 2 m. Нивната висина зависела од висината на спратот во кулите кои ги поврзувале. Така да нивниот горен дел бил на иста висина со подот на четвртиот спрат од кулата. Вообичаена висина на спратот во кулите била 190 cm.
2 Освојување на бедемите
2.1 Тунели
Честопати напаѓачите копале тунели до самите темели на бедемот со цел да ги срушат или да отворат премин кон внатрешноста на утврдувањето.
2.2 Бомбардирање
Во текот на опсадата се користеле разни справи (катапулти, требушети, а подоцна и топови) од кои се исфрлале проектили од (камени блокови, а подоцна ѓулиња) со цел да биде срушен бедемот и да се отвори премин кон внатрешноста на утврдувањето.
2.3 Скалила
При јуришите на бедемите се користеле подвижни скали кои се наслонувале врз бедемите со цел војската да се качи на бедемот и да продре во внатрешноста на утврдувањето.
3 Познати бедеми
* Кинески ѕид
* Адријанов ѕид
* Мажинова линија
* Берлински ѕид
4 Наводи и белешки
:''Во средниот век не постоел некој градителски стандард, поради што е невозможно да се зборува за стандардни димензии, но овде се изнесени најчесто користените димензии. Не е реткост димензиите потполно да отстаппуваат од оние кои овде се наведени.''
Долно Грамаѓе (Русиново)

Долно Грамаѓе — населба од римското време и старохристијанска црква. На околу 3 километри југоисточно од селото, покрај патот кој преку Џами Тепе води за Струмица, на површина од 800 × 300 метри се среќаваат множество фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал, а се пронајдени и темели од повеќе објекти. Жителите откопале неколку големи питоси, а нашле и монети. На јужниот крај на наоѓалиштето се најдени темели од црква.
1 Поврзано
* Ан — населба од доцноантичкото време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Дунковец — могила од римското време;
* Петрово Брдо — населба од доцноантичкото време;
* Плашица — населба и викус од доцноантичкото време;
* Терзиевец — населба од доцноантичкото време;
* Црквиште I — старохристијанска црква;
* Црквиште II — старохристијанска црква;
* Чука — градиште од доцноантичкото време; и
* Џами Тепе — средновековна црква.
Археолошко ископување

Археолошкото ископување може да има двојно значење.
* Ископувањето е најдобро познатата и најчесто употребуваната техника во научното истражување на археологијата. Во рамките на оваа наука тоа значи пронаоѓање, запишување и документирање, а понекогаш и обработка на археолошките остатоци.
* Поимот исто така се употребува како пример за примена на техниките да се проучи одреден наоѓалиште. Во овој случај, ископувањето може понекогаш може да упатува на поимот „копање“ но за оние кои партиципираат во него, ова е веројатно само еден преедноставен опис на целиот процес.
1 Поврзано
* Археолошко наоѓалиште
Чука (Русиново)

Чука — градиште од доцноантичкото време. На 5 километри западно од селото, десно од патот Берово — Струмица, на мала ниска чука со зарамнет простор од околу 100 × 100 метри се гледаат остатоци од бедемот на утврдувањето. Во внатрешноста на тврдината има урнатини од десетина помали објекти.
1 Поврзано
* Ан — населба од доцноантичкото време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Долно Грамаѓе — населба од римското време и старохристијанска црква;
* Дунковец — могила од римското време;
* Петрово Брдо — населба од доцноантичкото време;
* Плашица — населба и викус од доцноантичкото време;
* Терзиевец — населба од доцноантичкото време;
* Црквиште I — старохристијанска црква;
* Црквиште II — старохристијанска црква; и
* Џами Тепе — средновековна црква.
5 октомври (настани)

1502, На своето четврто патување во Америка, морепловецот Кристофер Колумбо ја откри Костарика, земја на брегот на Карипското Море и Тихиот Океан, во Средна Америка.
1582, Според предлозите на комисија од врвни астрономи, папата Григориј XIII извршил реформа на јулијанскиот календар поради разликата во траењето на календарската (јулијанска) и природната година. Поради тоа, во Италија, Полска, Португалија и Шпанија деновите од 5. до 14 октомври во 1582. година се прескокнати.
1864, Индискиот град Калкута е скоро целосно уништен од циклон; 60.000 жртви.
1910, Португалија ја отфрла монархијата и се прогласува за република.
1912, Потписничките на Балканскиот сојуз — Србија, Бугарија, Црна Гора и Грција — ѝ предадоа ултимативна нота на Турција, по што почна Првата балканска војна.
1915, Бугарија влегува во Првата светска војна како една од Централните сили.
1962, Во Велика Британија е прикажан првиот филм со Џејмс Бонд — „Д-р Но“.
1991, Издадена е првата официјална верзија на Линуксово јадро, верзија 0.02.
1994, Во Лондон е отворена првата презентација на предмети од бродот „Титаник“, што потона пред 82 години. Изложбата „Остатоците од Титаник“ поставена во Националниот поморски музеј во Гринич, прикажува околу 150 од вкупно 3.600 предмети извадени од морското дно, откако бродот беше откриен во 1985 година.
1995, Собранието на Република Македонија со 110 гласови „за“ и само еден воздржан од присутни 111 пратеници, едногласно го усвои Законот за знамето на Република Македонија.
1997, Египетски официјални претставници соопштија дека почнува нова потрага по гробот на Александар Македонски во срцето на средоземниот град Александрија, што тој го основал во 332 година п.н.е.
2007, На Градскиот стадион во Скопје, пред повеќе од 25.000 посетители, македонската музичка суперѕвезда Тоше Проески го одржува својот последен концерт; концертот е од хуманитарен карактер и е наменет за обнова на основните училишта во земјата.
Џами Тепе (Русиново)

Џами Тепе — средновековна црква. Од левата страна на патот што води од Берово за Струмица, на висок рид што доминира над околниот терен се зачувани остатоци од црква.
1 Поврзано
* Ан — населба од доцноантичкото време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Долно Грамаѓе — населба од римското време и старохристијанска црква;
* Дунковец — могила од римското време;
* Петрово Брдо — населба од доцноантичкото време;
* Плашица — населба и викус од доцноантичкото време;
* Терзиевец — населба од доцноантичкото време;
* Црквиште I — старохристијанска црква;
* Црквиште II — старохристијанска црква; и
* Чука — градиште од доцноантичкото време.
Бедеш (Градец)

Бедеш — средновековна населба, сместена на 1 километар западно од селото Градец, на зарамнето плато, каде што се гледаат остатоци од темели на повеќе објекти.
1 Поврзано
* Виничка Река — населба од доцноантичко време;
* Градец — депо на монети од средниот век;
* Градиште — населба од доцноантичко време; и
* Клисе Баир — некропола и могили од римско време.
5 октомври (родени)

1695, Џон Глас — шкотски министер.
1703, Џонатан Едвардс — американски свештеник.
1820, Дејвид Вилбер — американски политичар.
1901, Џон Алтон — американски кинематограф.
1907, Рагнар Нурске — естонски економист.
1908, Џошуа Логан — американски филмски режисер и писател.
1925, Бил Диксон — американски џез-музичар.
1930, Павел Попович — советски космонаут.
1936, Вацлав Хавел — чешки писател и политичар.
1940, Милена Дравиќ — српска театарска и филмска глумица.
1951, Боб Гелдоф — ирски рок-музичар.
1960, Карека — бразилски фудбалер.
1966, Инеса Кравец — украинска атлетичарка.
1971, Маурисио Пелегрино — аргентински фудбалер и тренер.
1976, Никола Рицоли — италијански фудбалски судија.
1975, Кејт Винслет — англиска глумица.
1986, Руј Кошта — португалски велосипедист.
1986, Никита Курбанов — руски кошаркар.
1989, Даниеле Рато — италијански велосипедист.
22 август (главна страница 2007)

* 1846 - САД го анектираа Ново Мексико.
* 1911 - Откриена е кражбата на Мона Лиза, прочуеното дело на Леонардо да Винчи, од парискиот музеј во Лувр.
* 1942 - Втора светска војна: Започнала биката за Сталинград.
* 2001 - НАТО одлучува да испрати мировни сили во Република Македонија.
* 1862 - Роден Клод Дебиси, прочуен француски композитор. (починал на 25.03.1918).
* 1883 - Починал Иван Сергеевич Тургенев, руски писател, еден од најзначајните претставници на рускиот реализам.
* 1978 - Починал Џомо Кенијата, еден од најистакнатите африкански борци против колонијализмот.
Гого Ивановски

Гого Ивановски (, - , ) — македонски поет и раскажувач.
Завршил високо стручно образование. Работел како новинар во Радио Скопје, потоа како уредник во Македонската телевизија. Учествувал во уредувањето на списанието за литература, култура и уметност „Современост“ и книжевниот весник „Хоризонт“. Од 1946 г. членувал во Друштвото на писателите на Македонија.
Починал на 15 декември 2004 г. во Скопје.
1 Творештво
* „За новата пролет“ (поезија, 1946)
* „Стихови“ (1948)
* „Лазарополе“ (поема, 1951)
* „Песни“ (1953)
* „Луѓе по патот“ (проза, 1953)
* „Ден на деновите“ (проза 1953)
* „Сенки на далечното“ (поезија, 1954)
* „Глас“ (поезија, 1957)
* „Несоници“ (поезија, 1960)
* „Улица што била живот (лирска проза, 1963)
* „Одбрани песни“ (1967)
* „Избор“ (1973)
* „Струга“ (поезија, 1958)
* „Подземни води“ (поезија, 1958)
* „Песни од третото доба“ (2000)
NAACP

NAACP, односно National Association for the Advancement of Colored People (во превод од англиски: ''Национално здружение за напредок на обоените луѓе'') е една од најстарите и највлијателните радикални организации за граѓански права во САД. NAACP е формирана на 12 февруари 1909 од разнолика група составена од В.Е.Б. Ди Боа (Афроамериканец), Ајда Велс-Барнет (Афроамериканка), Хенри Московиц (Евреин), Мери Вајт Овингтон (белка), Освалд Гарисон Вилард (белец со германско потекло), и Вилијам Инглиш Волинг (белец, син на поранешна робовладетелска фамилија), за да работи за правата на Афроамериканците. Името на оваа организација, задржана во согласност со традицијата, е една од последните примени на терминот "обоени луѓе". Групата е со седиште во Балтимор, Мериленд, но имаат голем број на регионални ограноци. Сѐ до денешен ден, целта на здружението е борбата против расизмот и дискриминацијата во сите домени на општествениот, економскиот и политичкиот живот.
NAACP всушност е продолжение на организацијата ''Движење Нијагара'' (''Niagara Movement''), формирано во 1905 од В.Е.Б. Ди Боа, главно составена од Афроамериканци. Затоа В.Е.Б. Ди Боа се смета за најзаслужен за формирањето на NAACP, a исто така бил и уредник на организацискиот гласник ''Криза'' (''The Crisis'').
По уличните нереди во Спрингфилд, 1908, родното место на Линколн, станало јасно дека постои потреба за силна и здружена организација која ќе се занимава со овие прашања. Здружението е формирано на 12 февруари 1909, на 100-годишнината од раѓањето на Абрахам Линколн. Иако основачите се состанале три месеца подоцна тој се смета за датум на основање на организацијата. Тоа е поради благодарноста на основачите кои сакале да му се заблагодарат на Линколн за укинувањето на ропството. За разлика од ''Движењето Нијагара'', NAACP уште од почетокот е формиран од активисти од сите раси, и притоа здружението се залагала за правата не само на Афроамериканците, туку и на Домородните Американци, Азијоамериканците, и Евреите. Иако терминот "обоени луѓе" е надминат, во историска конотација, не се смета за навредлив и дискриминациски бидејќи тој термин се користел за сите луѓе кои не биле белци.
Со организацијата управува надзорен одбор составен од 64 членови, а нивно чело е претседател. Првиот претседател на NAACP бил белец. За три години од постоењето на NAACP, таа веќе имала 6,000 членови и 50 ограноци. Една од првите значајни активности на здружението се масовните протести против прикажувањето на немиот филм ''Раѓањето на нацијата'' од режисерот Д.В. Грифит во кој се велича улогата на Кју Клукс Кланот.
NAACP играла важна улога во успехот на движењето за граѓански права во 50-тите и 60-тите години. Позната е нивната дејност пред судовите, под водството на адвокатите Чарлс Хамилтон Хјустон и Тургуд Маршал, кои успеале да издејствуваат важна одлука во случајот ''Браун против Одборот за образование'' (''Brown v. Board of Education'') пред Врховниот суд на САД во 1954, со која се прогласува расната сегрегација во образованието за илегална.
Во последно време, со американскиот претседател Џорџ В. Буш се заладени односите поради несоодветната реакција кон страдалниците на ураганот Катрина.
Морфин

Морфинот претставува алкалоид кој се добива од незрелите листови на афионот (лат. Papaver somniferum). Морфинот на човекот му е одамна познат. Порано бил сметан за сигурен, ефикасен и долготраен лек кој не создава зависност и успешно помагал при тешки заболувања.
Денес се знае дека морфинот претставува опоен аналгетик, кој силно делува на централниот нервен систем, предизвикувајќи еуфорија, поспаност, го ублажува стравот кај пациентот. Со развивање на медицината докажано е дека сепак и морфинот предизвикува зафисност како и сите други опојни алкалоиди, но сепак се користи кај пациенти со многу силни болки како фрактури, оштетување на големи ткива, постоперативни болки и пред сè кај злоќудните заболувања како ракот на белите дробови - каде го олеснува кашлањето и ја смалува болката, кај злоќудни заболувања на дебелото и тенкото црево каде ја намалува перисталтиката. Бидејќи предизвикува зависност, пациентот не смее да дознае дека прима морфин, бидејќи и кога ќе нема силни болки ќе бара да добие доза на морфин.
Морфинот е неизбежен и кај пациентите кој се наоѓаат во терминалната фаза од болеста. На овие пациенти животот им е при крај и затоа им се дава морфин за да остатокот од животот го поминат со помали болки. Така на пример кај злоќудните болни кои ракот е во крајна фаза и ниедна терапија не делува на него, се преминува на давање на морфин бидејќи пациентот има јаки неиздржливи болки. Аплицирањето на морфинот во вакви случаи се дава додека не настапи смрт.
Според Светската здравствена организација, морфинот се смета како едно од основните лекарства за најголемиот дел од населението.
1 Морфинот како тема во уметноста и во популарната култураа
* „Морфин“ (''Morphine'') - американска рок-група.* „Сестро морфин“ (''Sister Morphine'') - песна на британската рок-група „Ролинг Стоунс“ (''The Rolling Stones'') од 1971 година.
Херман Геринг

Херман Вилхелм Геринг (|) (12 јануари 1893 - 15 октомври 1946) бил германски политичар и воен водач, член на водството на Националсоцијалистичката партија. Тој како воен пилот ветеран од Првата светска војна бил носител на орденот Pour le Mérite ("The Blue Max"), највисок воен орден на Кралството Прусија. Геринг бил последниот командант на Jagdgeschwader 1, авионската ескадрила на Манфред фон Рихтхофен, наречен „Црвениот Барон“. Во 1935 Геринг бил назначен за командант на Луфтвафе (Германските воздухопловни сили) позиција на која ќе биде сè до последните денови на Втората светска војна. Хитлер исто така го назначил за рајхсмаршал со што го издигнал едно скалило погоре од сите останати команданти а исто така тој бил назначен и за негов наследник и заменик. Меѓутоа во 1942 по појавувањето на првите пречки во напредувањето на Германија на двата фронта нивните односи почнале да се заладуваат. По завршувањето на Втората светска војна на Нирнбершките судења Геринг бил обвинет и осуден за воени злосторства и злосторства против човештвото. Бил осуден на смрт со бесење но вечерта пред да биде обесен се самоубил со цијанид.
1 Поврзано
* Нацистичка Германија
* Нацистичка партија
* Членови на Хитлеровиот кабинет
Алдинци (археолошки наоѓалишта)

* Кале — градиште / опидум од доцноантичкото време. На 2 км јужно од планинарскиот дом „Караџица“, на рид со височина од 165 м над утоката на Аљагица во Кадина Река, на зарамнето плато со површина од 4 хектара се гледаат остатоци од одбранбен ѕид. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, тегули и тубулуси за довод на вода. Северно од градиштето, преку реката се наоѓа подградието на чија површина од околу 3 хектара се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.
* Муџица — градиште од доцноантичкото време. На 2,2 км југоисточно од селото и на 1,7 км југоисточно од планинарскиот дом „Караџица“, на највисоката кота од високиот рид обраснат со шума има зарамнета површина која е оградена со ѕид граден од камен, без малтер, чии димензии се 60 × 220 м. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, тегули и друг градежен материјал.
Блаце (археолошки наоѓалишта)

* Барда — осамен наод од римското време. Во Долно Блаце, најдена е надгробна плоча со латински натпис. Споменикот се наоѓа на местото каде што е откриен.
* Лозје — осамен наод од римското време. При земјоделските работи е пронајдена надгробна плоча со латински натпис. Во фронтонот има релјефна претстава на задушна гозба. Споменикот се наоѓа на местото каде што е пронајден.
* Св. Ѓорѓи — осамен наод од римското време. При изградбата на железничката пруга е пронајден жртвеник со вотивен натпис, посветен на божествата Јупитер, Јунона и Минерва. Споменикот се наоѓа во близината на селската црква „Св. Ѓорѓи“.
Иван Тавчар

Иван Тавчар (с. Поњане, кај Шкофја Лока, - , ) e словенечки писател и политичар. Се смета за еден од најпознатите раскажувачи на романтичарскиот правец. Во некои дела се приближува и кон реализмот,.
Познати негови дела се:
* „Мртви срца“,
* „Меѓу горите“,
* „Бисошка хроника“ и
* „Цвеќе на есен“.
Бардовци (археолошки наоѓалишта)

* Зад Воденицата — осамен наод од римското време. Во лозје е откриен жртвеник со латински натпис посветен на божицата Белона. Димензии: 136 × 52 × 28 см.
* Чешма — осамен наод од римското време. Местото на водоводот е на околу 2 км од градската територија на Скупи, на 1 км од асфалтниот пат за селото Бардовци и на 200 м западно од железничката пруга Ѓорче Петров - Качаник. При земјоделските работи е пронајдена надгробна плоча со латински натпис и со димензии од 245 × 75 × 25 см. Во правоаголното поле на фронтонот се наоѓа релјефна претстава на сцена со задушна гозба. Плочата се наоѓа на местото каде што е откриена.
Арачиново (археолошки наоѓалишта)

* Кисел Вир — населба од неолитското време. На 3 км североисточно од селото, на десната страна од стариот пат Скопје - Куманово се издига блага височинка која постепено се спушта кон север формирајќи тумба. Веднаш до изворот на кисела вода, во нивите на ЗИК „Скопско поле“ се среќаваат фрагменти од керамички садови и делови од куќен лепеж.
* Криви Дол — некропола од римското време. Во атарот на селските ниви се пронајдени три цели надгробни плочи и еден фрагмент, сите со латински натписи. Само за една од нив наоѓалиштето Криви Дол е познато како место на наоѓањето. Плочите се чуваат во Музејот на Македонија во Скопје.
* Црквиште — храм / светилиште од римското време. На 3 км североисточно од селото, на највисокиот дел од ридот над Кисел Вир се гледаат темели од објект откриени во текот на 1955/56 година. На површината има и делови од камена пластика, мермерни блокови, бази и градежен материјал.
Бадер (археолошки наоѓалишта)

* Дрма — каструм со подградие и некропола од римското и доцноантичкото време (Бадеријана). На 1,5 км од селото и на 1 км источно од Блаце, на висока речна тераса крај реката Пчиња, на површина од 200 × 280 м се среќаваат фрагменти од керамички садови, покривни ќерамиди, мермерни столбови и множество градежен материјал, а се гледаат и темели од објекти. Северно од каструмот лежело подградието, а јужно била античката некропола.
* Китка — некропола од римското време. На 2 км јужно од селото, на левиот брег на Пчиња, помеѓу реката и автопатот се гледаат остатоци од некропола, во голема мера уништена со изградбата на автопатот Скопје -Велес. Се гледаат делови од уништени гробни конструкции кои биле градени од тегули, тули и камени плочи.
* Стар Пат — некропола од доцноантичкото време. На 300 м северозападно од селото се гледаат остатоци од гробни конструкции градени од камени плочи - тип циста. Најверојатно се работи за некропола од античката населба на соседното наоѓалиште Смргец.
Барово (археолошки наоѓалишта)

* Барово — осамени наоди од римското време. Од атарот на селото потекнуваат два споменика од кои едниот е вотивен, посветен на Фортуна, а другиот надгробен. Спомениците се исчезнати.
* Градиште — градиште од доцноантичкото време. На 2 км северно од селото, на највисокиот врв на западниот крај на Водно, на мало карпесто плато со доминантна местоположба и со димензии од 110 × 110 м се гледаат остатоци од одбранбен ѕид граден од камен и варов малтер. По површината се гледаат темели од повеќе градби за живеење и темели од старохристијанска базилика, остатоци од цистерна за вода, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.
* Св. Атанасија — некропола од римското време. Во непосредната близина на црквата селаните откриле повеќе надгробни споменици, а еден е вѕидан до портата на дворот од црквата.
Кула (Булачани)

Кула - археолошко наоѓалиште во скопското село Булачани. Претставува утврдување - рефугиум од доцноантичкото време. На 2,5 км северно од селото и исто толку од селото Раштак, на еден висок планински гребен, на простор од 100 × 30 м се гледаат ѕидови од камен и варов малтер. По површината има фрагменти од керамички садови, питоси, тегули и друг градежен материјал.
1 Наводи
Хитлеров кабинет

Ова е список на членовите на Хитлеровиот кабинет од јануари 1933 до април 1945.
јануари 1933
* Адолф Хитлер (НСДАП) - Канцелар
* Франц фон Папен - Вицеканцелар
* Константин Фрајхер фон Нојрат - Министер за надворешни работи
* Вилхелм Фрик (НСДАП) - Министер за внатрешни работи
* Јохан Лудвиг Гроф Шверин фон Крозиг - Министер за финансии
* Алфред Хугенберг (ДНВП) - Министер за економија и храна
* Франц Зелде - Министер за труд
* Франц Гиртнер (ДНВП) - Министер за правда
* Вернер фон Бломберг - Министер за одбрана
* Паул Фрејхер Елц фон Рибенах - Министер за пошти и транспорт
* Херман Геринг (НСДАП) - Министер без ресор
Промени
* март 1933: Јозеф Гебелс станува Министер за народна просвета и пропаганда.
* април 1933: Геринг станува Министер за воздухопловство.
* јуни 1933: Курт Шмит станува Министер за економија. Рихард Валтер Даре станува Министер за храна.
* декември 1933: Ернст Рем и Рудолф Хес стануваат министри без ресор.
* мај 1934: Бернхард Руст станува Министер за наука и образование.
* јуни 1934: Ханс Керл станува министер без ресор. Рем е убиен.
* јули 1934: Геринг станува и министер за шумарство.
* август 1934: Франц фон Папен дава оставка како вицеканцелар. Функцијата не ја зема никој. Јалмар Шахт станува Министер за економија.
* декември 1934: Ханс Франк станува Министер без ресор.
* март 1935: Геринг станува и Главен заповедник на ''Луфтвафе''.
* мај 1935: Звањето Министер за одбрана се заменува со Министер за војна. Бломберг продолжува да биде министер.
* јули 1935: Ханс Керл станува Министер за црковни работи.
* април 1936: Вернер фон Фрич станува Главен заповедник на Армијата. Ерих Редер станува Главен заповедник на Морнарицата.
* февруари 1937: Вилхелм Онзорге станува Министер за пошти. Јулиус Дропмилер станува министер за транспорт.
* ноември 1937: Херман Геринг станува Министер за економија. Шахт станува министер без ресор.
* декември 1937: Ото Мајснер станува Државен министер и Глава на Канцеларијата.
* јануари 1938: Валтер Функ станува Министер за економија.
* февруари 1938: Јоаким фон Рибентроп станува Министер за надворешни работи. Нојрат станува министер без ресор. Бломберг дава оставка и функцијата Министер за војна се укинува. Неговата улога сега ја презема Вилхелм Кајтел како Директор на ОКВ. Валтер фон Браухич станува Главен заповедник на Армијата.
* мај 1939: Артур Зајс-Инкварт станува министер без ресор.
* март 1940: Фриџ Тод станува Министер за наоружување и муниција.
* јануари 1941: Франц Шлегелбергер станува Министер за правда.
* мај 1941: Рудолф Хес е отстранет од кабинетот.
* јули 1941: Алфред Розенберг станува Министер за окупираните источни територии
* декември 1941: Ханс Керл, Министерот за црковни работи, умира. Не е заменет. Хитлер станува Главен заповедник на Армијата.
* февруари 1942: Алберт Шпер станува Министер за наоружување и муниција.
* мај 1942: Херберт Баке станува Министер за храна.
* август 1942: Ото Георг Тирак станува Министер за правда.
* јануари 1943: Карл Дениц станува Главен заповедник на Морнарицата.
* август 1943: Хајнрих Химлер станува Министер за внатрешни работи.
* јули 1944: Шахт го напушта кабинетот.
Горно Нерези (археолошки наоѓалишта)

* Градиште — градиште со некропола од доцноантичкото време. На 1 км источно од селото, на северните падини на Водно, на издадена карпеста чука со зарамнет врв во форма на триаголник и со димензии од 110 × 105 м се гледаат остатоци од одбранбен бедем граден од кршен камен и варов малтер. На површината на градиштето се гледаат темели од повеќе објекти и множество градежен материјал, како и фрагменти од керамички садови и монети. На северозападното подножје, при обработувањето на земјата се откриени повеќе гробови градени од камени плочи.
* Св. Пантелејмон — осамен наод од римското време. Во 1967 година, при изведувањето на конзерваторските работи во манастирот, во подот под централната купола на манастирската црква е откриен надгробен споменик од бел мермер со латински натпис. Споменикот е вратен на истото место, со натписот свртен надолу.
Вртекица (археолошки наоѓалишта)

* Исар — населба од доцноантичкото време. На границата од атарите на селата Вртекица и Рамни Габер се гледаат остатоци од утврдена населба.
* Св. Димитрија — средновековен сакрален објект. Во Шелско Маало се наоѓа текија со девет гробови која била изградена пред во последните децении на XVIII век врз темели на средновековна црква која, според преданието, била посветена на св. Димитрија. Дека селото било населено од христијанско македонско население сведочи податокот на листот 42 од Кодикот на манастирот Матка од 1570-1580 година, во кој како приложник од ова село е заведена „рабинката божја Тода“. Денешните муслимански жители започнале да се населуваат во селото кон крајот на XVII век.