Биберит

Биберит (CoSO<sub>4</sub> · 7H<sub>2</sub>O) — розово-црвен сулфатен минерал со висока содржина на кобалт. Името е изведено од типот на локација на бакарното лежиште во Бибер, Хесен, Германија. Опишан е и пријавен уште од 1700-тите. Биберит првенствено се јавува како секундарен минерал, формирајќи се во наслаги од арсенид и сулфид што содржат кобалт преку оксидација.
Природните кристали од биберит може да имаат мала количина на места од кобалтна решетка, наместо магнезиум и бакар (Palache et al., 1960).
1 Етимологија и историја
Првото потврдено откритие на природен кобалтен витриол е документирано во 1807 година во рударскиот регион околу Бибер во округот Мајн-Кинциг во Хесен, Германија.
Претходното откритие на кобалтен витриол во близина на градот Шпанија Долина, порано дел од Унгарија, било доведено во прашање од неколку минералози, вклучувајќи ги Кирван, Виденман, Брохант и Хауј. Ова беше затоа што кобалт сулфатот беше убедливо најретката од сите метални сулфурни соли и затоа било тешко да се анализира поради малиот број и големината на примероците. Следствено, аналитичките обиди дале некои контрадикторни резултати.
Минералот го добил своето име, кое е важечко и денес, од неговиот типски локалитет во 1845 година од страна на Вилхелм фон Хајдингер.
Бидејќи биберитот бил познат и признат како посебен минерален вид долго пред основањето на Меѓународното минералошко здружение (ИМА), нејзината Комисија за нови минерали, номенклатура и класификација (CNMNC) го усвоила ова означување и го нарекува биберитот таканаречен „дедовски“ (G) минерал. Краткото име (исто така и симболот на минералот) признато од IMA/CNMNC е „Bie“.
Не е документирано складиште за типскиот материјал на минералот.
2 Класификација
Во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, биберитот припаѓал на минералната класа „сулфати, хромати, молибдати, волфрати (вклучувајќи селенати и телурати)“, а во рамките на таа класа на поделбата „Водородни сулфати, без странски анјони“, каде што, заедно со бутитот, малардит, мелантерит и цинков мелантерит (исто така познат како сомаирит), ја формирал „мелантеритната серија“ со системски број VI/C.03c.
Во каталогот на минерали Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран и ажуриран во 2018 година, кој, од грижа за приватните колекционери и институционалните колекции, сè уште се придржува до оваа постара форма на класификација од Карл Хуго Штрунц, на минералот му бил доделен системскиот и минералниот број VI/C.06-30. Во системот за класификација Лапис, ова исто така одговара на поделбата „Водородни сулфати без странски анјони“, каде што биберитот, заедно со алперситот, бутитот, малардит, мелантерит и цинков мелантерит, ја формираат „Мелантеритната група“ со системски број VI/C.06.
Деветтото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (ИМА), исто така го става биберитот во поделбата на „Сулфати (селенати, итн.) без дополнителни анјони, со H₂O“. Сепак, оваа поделба е дополнително поделена според релативната големина на вклучените катјони, така што, врз основа на неговиот состав, минералот се наоѓа во поделбата „Со исклучиво средно големи катјони“, каде што ја формира и „Мелантеритната група“ со системски број 7.CB.35, заедно со алперситот, бутитот, малардит, мелантерит и цинков мелантерит.
Системот за класификација на минерали Дана, кој претежно се користи во земјите што зборуваат англиски јазик, го сместува биберитот во класата на „сулфати, хромати и молибдати“ и во рамките на таа класа во поделбата на „водени киселини и сулфати“. Тука се наоѓа и во „меланетеритната група (хептахидрати, моноклинични: P21/c)“ со системски број 29.06.10 во рамките на поделбата „водени киселини и сулфати со AXO4 × x(H2O)“.
3 Хемија
Теоретскиот состав на биберит (Co[SO₄]·7H₂O) се состои од 20,96% кобалт (Co), 11,41% сулфур (S), 62,61% кислород (O) и 5,02% водород (H). Сепак, кај природниот биберит, дел од кобалтот може да се замени со магнезиум (Mg) до сооднос Co:Mg = 2,8:1.
4 Кристална структура
Биберит кристализира моноклинички во просторната група P₂₁/c (просторна група бр. 14) со параметри на решетката a = 14,04 Å; b = 6,50 Å; c = 10,92 Å; и β = 105,3°, со 4 формулни единици по единечна ќелија.
5 Својства
Биберит е целосно растворлив во вода, претворајќи го растворот во розово-црвена боја. Во воздух и кога се загрева над 40,7 °C, биберитот дехидрира за да формира хексахидратен мурхаусит.
6 Геолошка појава
Освен типската локација во Хесен, Германија, биберит е пронајден во повеќе земји во Европа, Северна и Јужна Америка и Африка, како и во Јапонија. Во Грција, биберит е идентификуван за прв пат во 2000-тите на наоѓалиштето Лаврион Pb - Ag - Zn, полиметален сулфиден наоѓалиште кое претрпело супергенска оксидација за време на неговото формирање. Во Англија во Обединетото Кралство, биберит е пронајден во рудниците Пенберти Крофт Мајн и Вил Алфред во Сент Хилари, Корнвол и Филак, Корнвол, соодветно.
Биберит бил идентификуван во вулкански пештери за прв пат на вулканот Иразу, Костарика, а бил објавен во 2018 година. Минералот роемирет бил идентификуван на Ајленд Маунтин, округ Тринити, Калифорнија во Соединетите Американски Држави за прв пат во врска со биберит, заедно со пиротит, клаудетит, госларит, фиброферит и моренозит, а опис на минералот од локацијата беше објавен во 1927 година. Појавата на биберит на наоѓалиштето Ајленд Маунтин било регистрирана претходно во 1923 година. Минерализацијата на ураниум во областа Камерон во округот Коконино, Аризона, покажало биберит како еден од видовите кобалтни минерали во врска со секундарни ураниумски минерали формирани преку оксидација.
7 Библиографија
* Палаче, П.; Берман Х.; Фрондел, К. (1960). „ ''Данов систем на минералогија, том II: Халиди, нитрати, борати, карбонати, сулфати, фосфати, арсенати, волфрами, молибдати, итн. (Седмо издание)“'' Џон Вајли и синови, Инк., Њујорк, стр. 505–507.