Покачување на морското ниво

Покачување на морското ниво — појава при којашто доаѓа до покачување на морското ниво како последица на климатските промени. Помеѓу 1900 и 2017 година, просечното глобално ниво на морето се зголемило за 16-21 цм. Попрецизни податоци собрани од мерењата на сателитски радар откриваат забрзан пораст од 7,5 см од 1993 до 2017 годин (во просек за 2,9 мм годишно). Ова забрзување се должи најмногу на климатските промени, кои вклучуваат загревање на океанот и топење на копнените ледени плочи и ледниците. Помеѓу 1993 и 2018 година, топлинското ширење на водата придонела за 42% за зголемување на нивото на морето; топење на умерените ледници, 21%; Гренланд, 15%; и Антарктикот, 8%. Климатолозите очекуваат стапката дополнително да се забрза во текот на 21 век, при што најновите мерења велат дека нивото на морето во моментов се зголемува за 3,6 мм годишно.
Проектирањето на идното ниво на морето е предизвик, поради сложеноста на многу аспекти на климатскиот систем и временските заостанувања во реакциите на нивото на морето на промените на температурата на Земјата. Бидејќи климатските истражувања во минатото и сегашното ниво на морето доведуваат до подобрени компјутерски модели, проекциите постојано се зголемуваат. Во 2007 година, Меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC) проектирал највисока проценка од 60 цм до 2099 година, но нивниот извештај од 2014 година ја зголемил највисоката проценка на околу 90 цм. Голем број подоцнежни студии заклучиле дека глобалното покачување на морското ниво од 200–270 цм овој век е „физички веродостојно“. Конзервативната проценка на долгорочните проекции е дека секој Целзиусов степен на пораст на температурата предизвикува пораст на нивото на морето за приближно 2,3 м во период од два милениуми (2.000 години): пример за климатска инерција. Во февруари 2021 година, еден труд објавен во списанието ''Ocean Science'' сугерирал дека минатите проекции за глобалното покачување на нивото на морето до 2100 година, пријавени од IPCC, најверојатно се конзервативни и дека нивото на морето ќе се зголеми повеќе од претходно очекуваното.
Нивото на морето нема да се подигне рамномерно насекаде на Земјата, па дури и малку ќе се намали на некои локации, како што е Арктикот. Локалните фактори вклучуваат тектонски ефекти и слегнување на земјиштето, плима, струи и бури. Зголемувањето на нивото на морето може значително да влијае на човечката популација во крајбрежните и островските региони. Се очекуваат широки поплави на крајбрежјето со неколку степени на затоплување кое ќе се одржува со милениуми. Понатамошни ефекти се поголеми бранови на бури и поопасни цунами, раселување на населението, губење и деградација на земјоделско земјиште и штети во градовите. Природните средини како морските екосистеми се исто така погодени, при што рибите, птиците и растенијата губат делови од нивното живеалиште.
Општествата можат да се прилагодат на подигнувањето на нивото на морето на три различни начини: спроведување на управувано повлекување, приспособување на промените на крајбрежјето или заштита од пораст на нивото на морето преку тешки градежни практики, како што се морските ѕидови или меки пристапи, како што се изградба на дини и заштита на плажите. Понекогаш овие стратегии за адаптација одат рака под рака, но во други времиња треба да се направат избори меѓу различни стратегии. За некои човечки средини, како што се т.н. градови што тонат, адаптацијата на покачувањето на нивото на морето може да се надополни со други еколошки прашања, како што е потонувањето. Природните екосистеми обично се прилагодуваат на подигањето на нивото на морето со движење во внатрешноста; сепак, тие не секогаш можат да го сторат тоа, поради природни или вештачки бариери.
1 Минати промени
Разбирањето на морското ниво во минатото е важно за анализа на сегашните и идните промени. Во неодамнешното геолошко минато, промените во копнениот мраз и топлинското ширење од зголемените температури се доминантните причини за зголемувањето на нивото на морето. Последен пат Земјата била потопла во прединдустриските температури, кога нивото на морето било најмалку 5 метри повисоко од сега: ова се случило поради промените во количината на сончева светлина поради бавните промени во Земјината орбита кои го предизвикале последниот меѓуглацијален период. Затоплувањето било одржано во период од илјадници години, а големината на порастот на нивото на морето имплицира голем придонес од ледените плочи на Антарктикот и Гренланд. Исто така, во извештајот на Кралскиот холандски институт за морски истражувања се наведува дека пред околу три милиони години, нивоата на јаглерод диоксид во атмосферата на Земјата биле слични на денешните нивоа кои ја зголемиле температурата за два до три степени целзиусови и стопиле една третина од ледените плочи на Антарктикот. Ова, пак, предизвикало покачување на нивото на морето за 20 метри.
Од последниот глацијален максимум пред околу 20.000 години, нивото на морето се зголемило за повеќе од 125 метри, со стапки кои варираат од помалку од мм/годишно до 40+ мм/годишно, како резултат на топењето на ледените плочи над Канада и Евроазија. Брзото распаѓање на ледените плочи довело до таканаречените „пулсови на топена вода“, периоди во кои нивото на морето брзо се зголемувало. Стапката на пораст почнала да се забавува пред околу 8.200 години; нивото на морето било речиси константно во последните 2.500 години, пред неодамнешниот растечки тренд кој започнал на крајот на 19 век или на почетокот на 20 век.
2 Мерење
Промените на нивото на морето може да бидат предизвикани или од варијации во количината на вода во океаните, волуменот на океанот или од промените на копното во споредба со површината на морето. Различните техники кои се користат за мерење на промените на нивото на морето не го мерат точно истото ниво. Плимомерите можат да го мерат само релативното ниво на морето, додека сателитите можат да ги мерат и апсолутните промени на нивото на морето. За да се добијат прецизни мерења за нивото на морето, истражувачите кои го проучуваат мразот и океаните на нашата планета влијаат на тековните деформации на цврстата Земја, особено поради копнените маси кои сè уште се издигнуваат од минатите ледени маси кои се повлекуваат, а исто така и поради гравитацијата и ротацијата на Земјата.
2.1 Сателити
Од лансирањето на ТОПЕКС/Посејдон во 1992 година, преклопуваната серија на алтиметриски сателити континуирано ги снимаат промените во нивото на морето. Тие сателити можат да ги мерат ридовите и долините во морето предизвикани од струите и да детектираат трендови во нивната висина. За да го измерат растојанието до површината на морето, сателитите испраќаат микробрановен пулс до површината на океанот и го снимаат времето потребно за враќање. Микробрановите радиометри го коригираат дополнителното доцнење предизвикано од водената пареа во атмосферата. Комбинирањето на овие податоци со прецизно познатата местоположба на леталото овозможува да се одреди висината на површината на морето во рок од неколку центиметри. Се проценува дека сегашните стапки на пораст на морското ниво од сателитската височина се 3.0 ± 0.4 милиметри (1⁄8 ± 1⁄64) годишно за периодот 1993–2017 година. Претходните сателитски мерења претходно биле малку во спротивност со мерењата на плимомерот. Мала грешка во баждарењето за сателитот Топекс/Посејдон на крајот била идентификувана дека предизвикала мало преценување на нивото на морето од 1992 до 2005 година, што го маскирала во сателитските мерења тековното забрзување на порастот на морското ниво кое било видливо во временските серии на плимомерот.
Сателитите се корисни за мерење на регионалните варијации на нивото на морето, како што е значителниот пораст помеѓу 1993 и 2012 година во западниот тропски Тихи Океан. Овој остар пораст е поврзан со зголемените трговски ветрови, кои се јавуваат кога Тихоокеанската Декадна осцилација (ПДО) и Ел Нињо-Јужна осцилација (ЕНСО) се менуваат од една во друга состојба. ПДО е климатски модел на целиот слив кој се состои од две фази, секоја вообичаено трае од 10 до 30 години, додека ЕНСО има пократок период од 2 до 7 години.
2.2 Плимонери
Друг важен извор на набљудувања на нивото на морето е глобалната мрежа на плимомери. Во споредба со сателитски рекорд, овој запис има големи просторни празнини, но покрива многу подолг временски период. Покриеноста на мерачите на плимата започнало првенствено на северната полутопка, а податоците за јужната полутопка останале слаби до 1970-тите. Најдолгите мерења на нивото на морето, NAP или Amsterdam Ordnance Datatum, воспоставени во 1675 година, се забележани во Амстердам, Холандија. Во Австралија, колекцијата на записи е исто така доста обемна, вклучувајќи мерења од метеоролошки аматери кои започнале во 1837 година и мерења земени од репер за нивото на морето удрено на мала карпа на Островот на Мртвите во близина на населбата Порт Артур во 1841 година.
Оваа мрежа била искористена, во комбинација со сателитски податоци за височина, за да се утврди дека средното глобално покачување на нивото на морето изнесувало 19,5 цм помеѓу 1870 и 2004 година со просечна стапка од околу 1,44 мм/год (1,7мм/годишно во текот на 20 век). Податоците собрани од Организацијата за научни и индустриски истражувања на Комонвелтот (CSIRO) во Австралија го покажуваат тековниот тренд на глобално средно ниво на морето да биде 3.2 мм годишно, двојно зголемување на стапката во текот на 20 век. Ова е важна потврда за симулациите на климатските промени кои предвидуваат дека порастот на нивото на морето ќе се забрза како одговор на климатските промени.
Некои регионални разлики се видливи и во податоците за плимомерот. Некои од регистрираните регионални разлики се должат на разликите во вистинското ниво на морето, додека други се должат на вертикалните движења на копното. Во Европа, на пример, има значителни варијации бидејќи некои копнени површини се зголемуваат, додека други тонат. Од 1970 година, повеќето плимни станици ги мереле повисоките мориња, но нивото на морето долж северното Балтичко Море се намалило поради пост-глацијалниот отскок.
3 Придонеси
Трите главни причини поради кои затоплувањето предизвикува глобално покачување на нивото на морињата се: океаните се шират, ледените плочи го губат мразот побрзо отколку што се формира од снежните врнежи, а ледниките на повисоките места исто така се топат. Подигнувањето на нивото на морето од почетокот на 20 век доминира со повлекување на ледниците и проширување на океанот, но придонесот на двете големи ледени плочи (Гренланд и Антарктикот) се очекува да се зголеми во 21 век. Ледените плочи го складираат најголемиот дел од копнениот мраз (~ 99,5%), со еквивалент на нивото на морето (SLE) од 7,4 метри за Гренланд и 58,3 метри за Антарктикот.
Секоја година околу 8 милиметри од врнежите (течен еквивалент) паѓа на ледените плочи на Антарктикот и Гренланд, најмногу како снег, кој се акумулира и со текот на времето формира леден мраз. Поголемиот дел од овие врнежи започнуваат кога водената пареа испарува од површината на океанот. Дел од снегот е однесен од ветрот или исчезнува од ледената покривка со топење или со сублимација (директно претворајќи се во водена пареа). Остатокот од снегот полека се претвора во мраз. Овој мраз може да тече до рабовите на ледената покривка и да се врати во океанот со топење на работ или во форма на санти. Ако врнежите, површинските процеси и загубата на мраз на работ се балансираат меѓусебно, нивото на морето останува исто. Сепак, научниците откриле дека мразот се губи, и тоа со забрзана брзина.
3.1 Загревање на океаните
]
Поголемиот дел од дополнителната топлина заробена во климатскиот систем на Земјата поради климатските промени се складира во океаните. Тие складираат повеќе од 90% од дополнителната топлина и делуваат како тампон против последиците од климатските промени. Топлината потребна за да се зголеми просечното зголемување на температурата на целиот светски океан за 0,01 °C би ја зголемила атмосферската температура за приближно 10 °C. Така, мала промена во просечната температура на океанот претставува многу голема промена во вкупната содржина на топлина на климатскиот систем.
Кога океанот добива топлина, водата се шири и нивото на морето се зголемува. Количината на проширување варира и со температурата и притисокот на водата. За секој степен, топлата вода и водата под голем притисок (поради длабочината) се шират повеќе од поладна вода и вода под помал притисок. Ова значи дека студената вода на Северноледениот Океан ќе се прошири помалку во споредба со топлата тропска вода. Бидејќи различните климатски модели имаат малку различни модели на загревање на океаните, тие не се согласуваат целосно со предвидувањата за придонесот на загревањето на океаните врз порастот на нивото на морето. Топлината се пренесува во подлабоките делови на океанот со ветрови и струи, а некои од неа достигнуваат длабочини повеќе од 2,000 метри.
3.2 Антарктик
Големиот волумен на мраз на антарктичкиот континент складира околу 70% од свежата вода во светот. Балансот на масата на мразот на Антарктикот е под влијание на акумулации на снежни врнежи и испуштање мраз долж периферијата. Под влијание на глобалното затоплување, се зголемува топењето во основата на ледената покривка. Истовремено, капацитетот на атмосферата да носи врнежи се зголемува со температурата, така што врнежите, во форма на снежни врнежи, се зголемуваат во глобалните и регионалните модели. Дополнителните врнежи од снег предизвикуваат зголемен проток на мраз на ледената покривка во океанот, така што зголемувањето на масата поради снежните врнежи делумно се компензира. Снежните врнежи се зголемиле во последните два века, но не бил забележан пораст во внатрешноста на Антарктикот во последните четири децении. Врз основа на промените во рамнотежата на ледената маса на Антарктикот во текот на милиони години, поради природни климатски флуктуации, истражувачите заклучиле дека морскиот мраз делува како бариера за потоплите води што го опкружуваат континентот. Следствено, губењето на морскиот мраз е главен двигател на нестабилноста на целата ледена покривка.
Различните сателитски методи за мерење на масата и промената на мразот се во добра согласност, а комбинирањето на методите води до поголема сигурност за тоа како еволуираат Ледената покривка на Источниот Антарктик, Ледената покривка на Западниот Антарктик и Антарктичкиот Полуостров. Студијата за систематски преглед од 2018 година проценила дека загубата на мраз низ целиот континент била 43 гигатони (Gt) годишно во просек во периодот од 1992 до 2002 година, но се забрзала до просечни 220 Gt годишно во текот на петте години од 2012 до 2017 година. Поголемиот дел од топењето доаѓа од ледената покривка на Западниот Антарктик, но исто така придонесуваат и Антарктичкиот Полуостров и Источниот Антарктик. Порастот на нивото на морето поради Антарктикот се проценува на 0,25 мм годишно од 1993 до 2005 година, и 0,42 мм годишно од 2005 до 2015 година. Сите збирки на податоци генерално покажуваат забрзување на загубата на маса од ледената покривка на Антарктикот, но со варијации од година на година.
Студијата од мај 2021 година предвидува ограничување на глобалното затоплување на 1,5 °C би го намалил придонесот на копнениот мраз во порастот на нивото на морето до 2100 година од 25 cm до 13 cm (од 10 до 6 инчи) во споредба со тековните ветувања за ублажување, при што ледниците се одговорни за половина од придонесот за зголемување на нивото на морето. Физичката несигурност на придонесот на Антарктикот била позначајна од неизвесноста поради изборот на патека за ублажување.
3.2.1 Источен Антарктик
Најголемиот потенцијален извор во светот за подигање на нивото на морето е ледената покривка на Источен Антарктик, која содржи доволно мраз за да го подигне глобалното ниво на морињата за 53,3 метри. Ледената покривка историски се сметала за релативно стабилна и затоа привлекувала помалку научно внимание и набљудувања во споредба со Западен Антарктик. Комбинацијата од сателитски набљудувања на неговиот променлив волумен, проток и гравитациска привлечност со моделирање на рамнотежата на неговата површинска маса сугерира дека вкупната маса на ледената покривка на Источниот Антарктик била релативно стабилна или малку позитивна во поголемиот дел од периодот 1992-2017 година. Студијата од 2019 година, сепак, користејќи различна методологија, заклучила дека Источен Антарктик губи значителни количини на ледена маса. Главниот научник Ерик Рињот изјавил за Си-Ен-Ен: „''Топењето се случува во најранливите делови на Антарктикот... делови кои имаат потенцијал за повеќе метри покачување на нивото на морето во наредниот век или два''“.
Методите се согласуваат дека ледникот Тотен изгубил мраз во последните децении како одговор на затоплувањето на океаните и веројатно намалувањето на локалната ледена покривка на морето. Ледникот Тотен е примарен излез на подледничкот басен Аурора, главен резервоарен мраз на источен Антарктик кој може брзо да се повлече поради хидролошките процеси. Глобалниот потенцијал на нивото на морето од 3,5 метри тече низ ледникот Тотен и е со слична големина на целиот веројатен придонес на ледената покривка на Западен Антарктик. Другиот голем резервоарен мраз на источен Антарктик кој може брзо да се повлече е басенот Вилкс кој е предмет на нестабилност на морските ледени плочи. Загубата на мразот од овие излезни ледници веројатно се компензира со акумулационите придобивки во другите делови на Антарктикот.
3.2.2 Западен Антарктик
И покрај тоа што Источен Антарктик го содржи најголемиот потенцијален извор на подигање на нивото на морето, Западен Антарктик е тој што моментално доживува нето одлив на мраз, што предизвикува зголемување на нивото на морето. Користењето на различни сателити од 1992 до 2017 година покажува дека топењето значително се зголемува во овој период. Антарктикот како целина предизвика вкупно 7.6 ± 3.9 милиметри (0.30 ± 0.15 ин) пораст на нивото на морето. Со оглед на масената рамнотежа на ледената покривка на источниот Антарктик, која била релативно стабилна, главниот придонесувач бил Западен Антарктик. Значајното забрзување на одливот на ледниците во Амундсенското Море можеби придонел за ова зголемување. За разлика од Источен Антарктик и Антарктичкиот Полуостров, температурите на Западен Антарктик значително се зголемиле со тренд помеѓу по деценија и по деценија помеѓу 1976 и 2012 година.
Повеќе видови на нестабилност се во игра на Западен Антарктик. Една од нив е нестабилноста на морската ледена покривка, каде што основата на која почиваат делови од ледената покривка е подлабоко во внатрешноста. Ова значи дека кога дел од ледената покривка се топи, подебел дел од ледената покривка е изложен на океанот, што може да доведе до дополнително губење на мразот. Второ, топењето на ледените полици, пловечките продолжетоци на ледената покривка, доведува до процес наречен Нестабилност на морските ледени карпи''.'' Бидејќи тие функционираат како потпора за ледената покривка, нивното топење доведува до дополнителен проток на мраз (видете ја анимацијата една минута во видеото). Топењето на ледените полици се забрзува кога топењето на површината создава пукнатини и овие пукнатини предизвикуваат фрактура.
Ледниците Твајтс и Пајн Ајланд се идентификувани како потенцијално склони кон овие процеси, бидејќи топографијата на основата на двете ледници станува се подлабоко подалеку во внатрешноста, изложувајќи ги на повеќе навлегување топла вода во зоната на заземјување. Со постојаното топење и повлекување тие придонесуваат за подигање на глобалното ниво на морињата. Според Тед Скамбос, глациолог од Универзитетот во Колорадо и водач на Меѓународната соработка на ледниците Твајтс, „''Ако Твајтс се урне, тој би го одвлекол со себе најголемиот дел од мразот на Западен Антарктик.''''Значи, критично е да се добие појасна слика за тоа како ледникот ќе се однесува во следните 100 години''.“ Во интервју во 2021 година за Вашингтон пост од станицата Мекмердо, Скамбос додал: „Работите се развиваат навистина брзо овде. Тоа е застрашувачко.“
Топењето на овие два ледници се забрзало на почетокот на 21 век. Може да ја дестабилизира целата ледена покривка на Западен Антарктик. Сепак, процесот веројатно нема да биде завршен во овој век. Поголемиот дел од основната карпа што лежи во основата на ледената покривка на Западниот Антарктик лежи далеку под нивото на морето. Брзиот колапс на ледената покривка на Западен Антарктик може да го подигне нивото на морето за 3,3 метри.
3.3 Гренланд
Поголемиот дел од мразот на Гренланд е дел од ледената покривка на Гренланд, која е 3 километри најгуст. Остатокот од мразот на Гренланд е дел од изолирани ледници и ледени капи. Изворите кои придонесуваат за подигање на нивото на морето од Гренланд се од топењето на ледените плочи (70%) и од отселувањето на ледниците (30%). Прашината, саѓите и микробите и алгите кои живеат на делови од ледената покривка дополнително го подобруваат топењето така што ја затемнуваат неговата површина и на тој начин апсорбираат повеќе топлинско зрачење; овие региони пораснале за 12% помеѓу 2000 и 2012 година и веројатно ќе се прошират понатаму. Просечната годишна загуба на мраз во Гренланд се зголемила повеќе од двојно на почетокот на 21 век во споредба со 20 век. Некои од најголемите излезни ледници на Гренланд, како што се Јакобшавн и ледникот Кангерлусуак, течат побрзо во океанот.
Студијата објавена во 2017 година заклучила дека периферните ледници и ледените капи на Гренланд поминале неповратна точка на превртување околу 1997 година и ќе продолжат да се топат. Ледената покривка на Гренланд и нејзините ледници и ледени капи се најголемиот придонесувач за зголемувањето на нивото на морето од ''копнените'' извори на мраз (со исклучок на топлинското ширење), заедно со 71 процент или 1,32 мм годишно во периодот 2012–2016 година.
Студијата објавена во 2020 година проценува дека ледената покривка на Гренланд изгубила вкупно 3.902 гигатони (Gt) мраз помеѓу 1992 и 2018 година, што одговара на придонесот за пораст на нивото на морето за 10,8 мм. Покачувањето на нивото на морето поради ледената покривка на Гренланд генерално се зголемила со текот на времето, искачувајќи се од 0,07 мм годишно помеѓу 1992 и 1997 година до 0,68 мм годишно помеѓу 2012 и 2017 година.
Проценките за идниот придонес за подигање на нивото на морето од Гренланд се движат од 0,3 до 3 метри, за 2100 година. До крајот на векот може да придонесе 2-10 цм годишно. Придонесот на ледената покривка на Гренланд на нивото на морето во текот на следните неколку века може да биде многу висок поради самозајакнувачкиот циклус (т.н. позитивен фидбек). По почетниот период на топење, висината на ледената покривка ќе се намали. Како што температурата на воздухот се зголемува поблиску до површината на морето, почнува да се јавува повеќе топење. Ова топење може дополнително да се забрза бидејќи бојата на мразот е потемна додека се топи. Постои праг на затоплување на површината над кој се случува делумно или речиси целосно топење на ледената покривка на Гренланд. Различни истражувања ја ставиле оваа вредност на 1 °C (2 °F), и дефинитивно 4 °C (7 °F), над прединдустриските температури. Анализа од 2021 година на суб-глацијален талог на дното на 1.4 км од леденото јадро на Гренланд открива дека ледената покривка на Гренланд се стопила барем еднаш во текот на последните милион години, и затоа силно сугерира дека нејзината точка на вртење е под 2,5 °C максимална позитивна температурна екскурзија во тој период.
3.4 Ледници
Помалку од 1% од мразот на ледниците е во планинските ледници, во споредба со 99% во Гренланд и Антарктикот. Сепак, планинските ледници значително придонеле за историскиот пораст на морското ниво и треба да придонесат за помал, но сепак значителен дел од порастот на нивото на морето во 21 век. Околу 200.000 ледници на земјата се распространети низ сите континенти. Различни ледници различно реагираат на зголемување на температурите. На пример, долинските ледници кои имаат плитка падина се повлекуваат под дури и благо затоплување. Секој ледник има висина над која има нето добивка во маса и под која ледникот губи маса. Ако таа висина малку се промени, тоа има големи последици за ледниците со плитка падина.Многу ледници се слеваат во океанот и затоа загубата на мраз може да се зголеми кога температурата на океаните се зголемува.
Набљудувачките и моделарските студии за загубата на маса од ледниците и ледените капи укажуваат на придонес во порастот на нивото на морето од 0,2-0,4 мм годишно, во просек во текот на 20 век. Во текот на 21 век, се очекува ова да се зголеми, а ледниците ќе придонесат 7–24 цм (3–9+1⁄2) до глобалното ниво на морињата. Ледниците придонеле за околу 40% за зголемувањето на нивото на морето во текот на 20 век, со проценки за 21 век од околу 30%.
3.5 Морски мраз
Топењето на морскиот мраз многу малку придонесува за глобалното зголемување на нивото на морето. Ако топената вода од мразот што плови во морето била сосема иста како и морската вода, тогаш, според принципот на Архимед, немало да дојде до покачување. Сепак, стопениот морски мраз содржи помалку растворена сол од морската вода и затоа е помалку густ: со други зборови, иако стопениот морски мраз тежи исто како и морската вода што ја поместувала кога бил мраз, неговиот волумен е сè уште малку поголем. Ако сите лебдечки ледени плочи и ледени брегови се стопат, нивото на морето ќе се зголеми само за околу 4 цм.
3.6 Складирање на копнена вода
Луѓето влијаат на тоа колку вода се складира на копно. Изградбата на брани спречува големи маси на вода да течат во морето и затоа го зголемува складирањето на вода на копно. Од друга страна, луѓето извлекуваат вода од езерата, мочуриштата и подземните акумулации за производство на храна што доведува до пораст на морињата. Понатаму, хидролошкиот циклус е под влијание на климатските промени и уништувањето на шумите, што може да доведе до натамошни позитивни и негативни придонеси за зголемување на нивото на морето. Во 20 век, овие процеси приближно се избалансирале, но изградбата на брани забавила и се очекува да остане ниска за 21 век.
4 Проекции
Постојат два начина за моделирање на покачувањето на морското ниво и правење идни проекции. Во еден пристап, научниците користат моделирање засновано на процеси, каде што сите релевантни и добро разбрани физички процеси се вклучени во глобален физички модел. Се користи модел на ледена покривка за пресметување на придонесите на ледените плочи и модел на општа циркулација се користи за пресметување на зголемената температура на морето и нејзиното проширување. Недостаток на овој метод е што не сите релевантни процеси може да се разберат на доволно ниво, но тој може да предвиди нелинеарност и долги доцнења во одговорот што ќе го пропуштат студиите од неодамнешното минато.
Во другиот пристап, научниците користат полуемпириски техники кои користат геолошки податоци од минатото за да ги утврдат веројатните реакции на нивото на морето на затоплувањето на светот, како додаток на некои основни физички модели. Овие полуемпириски модели на нивото на морето се потпираат на статистички техники, користејќи врски помеѓу набљудуваното минато на глобалното средно ниво на морето и глобалната средна температура. Овој тип на моделирање бил делумно мотивиран од повеќето физички модели во претходните проценки на литературата од страна на Меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC) кој го потценил износот на пораст на нивото на морето во споредба со набљудувањата од 20 век.
4.1 Проекции за 21 век
Во својот петти извештај за проценка (2013) Меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC) проценил колку нивото на морето веројатно ќе се зголеми во 21 век врз основа на различните нивоа на емисии на стакленички гасови. Овие проекции се засноваат на добро познати фактори кои придонесуваат за зголемување на нивото на морето, но исклучуваат други процеси кои се помалку разбрани. Ако земјите направат брзи намалувања на емисиите ( сценариото RCP 2.6), IPCC смета дека е веројатно нивото на морето да се зголеми за 26–55 cm (10–21+1⁄2) со интервал на доверба од 67%. Ако емисиите останат многу високи, IPCC проектира дека нивото на морето ќе се зголеми за 52–98 cm (20+1⁄2–38+1⁄2). Во август 2020 година, научниците објавиле дека забележаните загуби на ледените покривки на Гренланд и на Антарктикот ги следат најлошите сценарија од проекциите за пораст на нивото на морето на Петтиот извештај за проценка на IPCC.
Од објавувањето на проценката на IPCC од 2013 година, направени се обиди да се вклучат повеќе физички процеси и да се развијат модели кои можат да го проектираат порастот на морското ниво користејќи податоци за палеоклимата. Ова вообичаено довело до повисоки проценки за пораст на нивото на морето. На пример, студија од 2016 година, предводена од Џим Хансен, заклучила дека врз основа на минатите податоци за климатските промени, порастот на морското ниво би можел експоненцијално да се забрза во наредните децении, со двојно време од 10, 20 или 40 години, соодветно, подигајќи го океанот за неколку метри. за 50, 100 или 200 години. Сепак, Грег Холанд од Националниот центар за атмосферски истражувања, кој ја прегледал студијата, забележал: „''Нема сомнеж дека порастот на нивото на морето, во рамките на IPCC, е многу конзервативна бројка, така што вистината лежи некаде помеѓу IPCC и Џим.'' "
Дополнително, сценариото на едно истражување од 2017 година, кое претпоставува голема употреба на фосилни горива за согорување и силен економски раст во текот на овој век, предвидува пораст на нивото на морето до 132 cm (4 стапки 4 во) во просек — и екстремно сценарио со колку од 189 cm (6 ft 2+1⁄2) до 2100 г. Ова може да значи брзо покачување на нивото на морето до 19 мм годишно до крајот на векот. Студијата, исто така, заклучила дека сценариото за емисиите на климатскиот договор од Париз, доколку се исполни, ќе резултира со пораст на нивото на морето до 2100 година.
Според Четвртата (2017) Национална климатска проценка (NCA) на САД, многу е веројатно дека нивото на морето ќе се зголеми помеѓу 30 и 130 cm (1,0–4,3 стапки) во 2100 година во споредба со 2000 година. Подигнувањето од 2,4 m (8 стапки) е физички возможно под сценарио со висока емисија, но авторите не можеле да кажат колку е веројатно. Ова најлошо сценарио може да дојде само со голем придонес од Антарктикот; регион кој е тешко да се моделира.
Можноста за колапс на ледената покривка на Западен Антарктик и последователно брзо покачување на нивото на морето било предложено уште во 1970-тите. На пример, Мерсер објавил студија во 1978 година во која се предвидува дека антропогеното затоплување на јаглерод диоксид и неговите потенцијални ефекти врз климата во 21 век може да предизвикаат пораст на нивото на морето за околу 5 метри од топењето на мразот на западниот Антарктик.
Во 2019 година, една студија предвидувала дека во сценарио со ниски емисии, нивото на морето ќе се зголеми за 30 цм до 2050 година и 69 цм до 2100 година, во однос на нивото во 2000 година. Во сценарио со висока емисија, ќе биде 34 cm до 2050 и 111 година cm до 2100 година. Постои веројатност дека порастот ќе биде над 2 метри до 2100 година во сценариото со висока емисија, што ќе предизвика раселување на 187 милиони луѓе.
Во септември 2019 година, Меѓувладиниот панел за климатски промени објавил извештај за влијанието на климатските промени врз океаните, вклучувајќи го и порастот на нивото на морето. Главната идеја во извештајот според еден од неговите автори Мајкл Опенхајмер е дека ако човештвото драстично ја намали емисијата на стакленички гасови во следните децении, проблемот ќе биде тежок, но податлив. Ако порастот на емисијата продолжи, проблемот ќе стане неуправлив.
Во февруари 2021 година, истражувачите од Данска и Норвешка сугерирале дека минатите проекции за глобалното покачување на нивото на морето до 2100 година, пријавени од IPCC, најверојатно се конзервативни и дека нивото на морето ќе се зголеми повеќе од претходно очекуваното.
Според Шестиот извештај за проценка на IPCC во сценариото со многу ниски емисии, до 2100 година нивото на морето ќе се зголеми за 28–55 цм, во средното сценарио за 44–76 цм и во сценариото за многу високи емисии за 63–101 цм. Во сценариото за многу високи емисии не може да се исклучи пораст од приближно два метри.
4.2 Долгорочно покачување на нивото на морето
Постои широко распространет консензус меѓу климатските научници дека зголемувањето на нивото на морето заостанува зад зголемувањето на температурата што го предизвикува, и дека значителниот долгорочен пораст на нивото на морето ќе продолжи во наредните векови, дури и ако температурата се стабилизира. Моделите се способни да репродуцираат палео записи за пораст на нивото на морето, што дава доверба во нивната примена за долгорочни идни промени.
И ледената покривка на Гренланд и Антарктикот имаат превртени точки за нивото на затоплување што може да се достигне пред крајот на 21 век. Преминувањето на таквите точки на превртување би значело дека промените на ледената покривка се потенцијално неповратни: намалувањето на прединдустриските температури може да не ја стабилизира ледената покривка откако ќе се помине точката на превртување. Квантификувањето на точната температурна промена за која се преминува оваа превртена точка останува контроверзно. За Гренланд, проценките приближно се движат помеѓу 1 и 4 °C (2 до 7 °F) над прединдустрискиот. Од 2020 година, пониската од овие вредности е веќе помината. Анализа од 2021 година на подледнички талог на дното на 1.4 км на леденото јадро на Гренланд открива дека ледената покривка на Гренланд се стопила барем еднаш во текот на последните милион години, и затоа силно сугерира дека нејзината точка на вртење е под 2,5 °C максимална позитивна температурна екскурзија во тој период.
Топењето на ледената покривка на Гренланд може дополнително да придонесе 4–7.5 m (13–24+1⁄2 ft) за текот на многу илјадници години. Една студија од 2013 година проценила дека секој степен на пораст на температурата се преведува на 2.3 m (7 стапки 7 во) посветеност на пораст на нивото на морето во следните 2.000 години. Поновите истражувања, особено на Антарктикот, покажуваат дека ова е веројатно конзервативна проценка и дека вистинското долгорочно зголемување на нивото на морето може да биде поголемо. Затоплување над 2 °C (3,6 °F) целта потенцијално води до стапки на пораст на нивото на морето доминирана од загубата на мраз од Антарктикот. Континуираните емисии на јаглерод диоксид од изворите на фосилни горива може да предизвикаат дополнителни десетици метри покачување на нивото на морето, во текот на следните милениуми, а достапното фосилно гориво на Земјата е дури доволно за на крајот да се стопи целата ледена покривка на Антарктикот, предизвикувајќи околу 58 m (190 ft) на пораст на нивото на морето. По 500 години, порастот на морското ниво само од топлинско ширење достигнал само половина од своето евентуално ниво, што според моделите може да биде во опсег.
Според Шестиот извештај за проценка на IPCC во следните 2.000 години, нивото на морето ќе се зголеми за 2-3 метри ако порастот на температурата ќе достигне максимум од 1,5 степени, за 2-6 метри ако го достигне врвот од 2 степени и за 19-22 метри ако максимумот ќе биде 5 степени. Ако порастот на температурата престане на 2 степени или на 5 степени, нивото на морето ќе продолжи да расте околу 10.000 години. Во првиот случај ќе достигне 8–13 метри над прединдустриското ниво, а во вториот 28–37 метри.
5 По регион
Зголемувањето на нивото на морето не е униформно низ целиот свет. Некои копнени маси се движат нагоре или надолу како последица на тонење (таложење на копното) или пост-глацијално враќање (земја што се издига поради губење на тежината на мразот по топењето), така што локалниот релативен пораст на морското ниво може да биде поголем или пониско од глобалниот просек. Постојат дури и региони во близина на сегашните и поранешните ледници и ледените плочи каде што нивото на морето паѓа. Понатаму, гравитациските ефекти од менувањето на ледените маси и просторно различните обрасци на затоплување доведуваат до разлики во преносот на морската вода низ целиот свет. Гравитациските ефекти влегуваат во игра кога се топи голема ледена покривка. Со губењето на масата, гравитациското влечење станува помало и локалното ниво на водата може да се намали. Подалеку од ледената покривка, нивото на водата ќе се зголеми повеќе од просекот. Во оваа светлина, топењето на Гренланд има различен отпечаток од прстот на регионалното ниво на морето отколку топењето на Антарктикот.
Многу пристаништа, урбани конгломерации и земјоделски региони се изградени на речните делти, каде што тонењето на земјиштето придонесува за значително зголемен ''релативен'' пораст на морското ниво. Ова е предизвикано и од неодржливото вадење на подземните води (на некои места, исто така, со екстракција на нафта и гас), и од насипи и други практики за управување со поплави кои спречуваат акумулација на седименти да го компензираат природното таложење на делтаичните почви. Вкупното тонење предизвикано од човекот во делтата Рајна-Миз-Шелд (Холандија) се проценува на 3–4 m (10–13 ft), над 3 m (10 ft) во урбаните области на делтата на реката Мисисипи (Њу Орлеанс) и над 9 m (30 ft) во делтата на реката Сакраменто-Сан Хоакин. Од друга страна, пост-глацијално изостатско враќање предизвикува релативно пад на морското ниво околу заливот Хадсон во Канада и северниот дел на Балтикот.
Атлантикот се загрева со побрзо темпо од Тихиот Океан. Ова има последици за Европа и источниот брег на САД, кои добиле покачување на нивото на морето 3-4 пати од глобалниот просек. Намалувањето на циркулацијата на меридијално превртување на Атлантикот (AMOC) е исто така поврзано со екстремниот регионален пораст на морското ниво на североисточниот брег на САД.
6 Ефекти
Сегашното и идното покачување на нивото на морето ќе има голем број влијанија, особено врз крајбрежните системи. Ваквите влијанија вклучуваат зголемена ерозија на крајбрежјето, повисоки поплави од невреме, инхибиција на примарните производствени процеси, пообемно поплавување на крајбрежјето, промени во квалитетот на површинските води и одликите на подземните води, зголемена загуба на имот и крајбрежни живеалишта, зголемен ризик од поплави и потенцијална загуба на животи, губење на културни ресурси и вредности, влијанија врз земјоделството и аквакултурата преку опаѓање на квалитетот на почвата и водата и губење на туризмот, рекреацијата и транспортните функции.Многу од овие влијанија се штетни. Поради големата разновидност на крајбрежните средини; регионални и локални разлики во проектираното релативно ниво на морето и климатските промени; и разликите во еластичноста и адаптивниот капацитет на екосистемите, секторите и земјите, влијанијата ќе бидат многу променливи во времето и просторот. Речните делти во Африка и Азија и малите островски држави се особено ранливи на пораст на нивото на морето.
Покрај зголемувањето на нивото на морето, други ефекти од климатските промени кои можат силно да влијаат на влијанието врз населението. Поплавите на крајбрежјето се забрзуваат со уништување на шумите и промени или екстремни временски услови. Регионите кои се веќе ранливи на покачувањето на нивото на морето, исто така, се борат со крајбрежните поплави кои ја одземаат земјата и го менуваат пејзажот. Луѓето во овие области се повеќе се мачат поради овие различни ефекти на климатските промени. Бурите под влијание на климатските промени создаваат и поголема честота на поплави на крајбрежјето. Решавањето на проблемите со поплавите со кои се соочува регион, град или земја ќе се заснова на напорите на погодената земја. Без многу напор, овие крајбрежни региони би можеле континуирано да се деградираат и на тој начин во голема мера да влијаат на големината и влијанието на една земја.
Десетици милиони луѓе на глобално ниво ќе бидат раселени во последните децении од векот доколку драстично не се намалат стакленички гасови. Многу крајбрежни области имаат голем пораст на населението, што резултира да повеќе луѓе бидат изложени на ризик од пораст на нивото на морето. Надојдените мориња претставуваат и директен ризик: незаштитените домови може да бидат поплавени и индиректните закани од поголеми бранови на бури, цунами и плима. Азија има најголемо население изложено на ризик од нивото на морето, а земјите како Бангладеш, Кина, Индија, Индонезија и Виетнам имаат многу густо населени крајбрежни области. Ефектите од раселувањето многу зависат од тоа колку владите ќе бидат успешни во спроведувањето на одбраната од надојденото море, со загриженост за најсиромашните земји како што се потсахарските земји и островските нации.
Студијата од 2019 година покажала дека бројот на луѓе погодени од покачувањето на нивото на морето во текот на 21 век е трипати поголем отколку што се сметало претходно. До 2050 година, 150 милиони ќе бидат под вода за време на плимата и осеката, а 300 милиони ќе живеат во зони со поплави секоја година. До 2100 година, тие бројки остро се разликуваат во зависност од сценариото за емисија. Во сценарио со ниски емисии, 140 милиони ќе бидат под вода за време на плимата и осеката, а 280 милиони ќе имаат поплави секоја година. Во сценарио со високи емисии, бројките стигнуваат до 540 милиони и 640 милиони соодветно. Седумдесет проценти од нив се од осум земји во Азија: Кина, Бангладеш, Индија, Индонезија, Тајланд, Виетнам, Јапонија, Филипини.
Прегледот на 33 публикации од 2020 година покажал дека „''повеќето глобални проценки се од редот на десетици или стотици милиони луѓе изложени на крајбрежни поплави и крајбрежни поплави за различни временски рамки и сценарија''“ поради порастот на нивото на морето.
6.1 Крајбрежни области
Поради бројни фактори, нивото на морето се зголемува со забрзано темпо, што претставува голема закана за човековата околина, како сега така и во иднина. Иако ова е бавен и континуиран процес, неговите долгорочни кумулативни ефекти врз светот, особено во крајбрежните области, претставуваат сериозна закана. Во последниве години, некои крајбрежни области веќе морале да се справат со ефектите акумулирани во долг период на промени. Овие области се чувствителни на зголемување на нивото на морето, промени во зачестеноста и интензитетот на бурите, зголемени врнежи и зголемување на температурата на океаните. Десет проценти од светското население живее во крајбрежни области кои се помали од 10 метри надморска височина. Понатаму, две третини од светските градови со над пет милиони луѓе се наоѓаат во овие ниски крајбрежни области. Вкупно, приближно 600 милиони луѓе живеат директно на брегот ширум светот. Користејќи далечинско ласерско скенирање наречено LiDAR за мерење на висината на површината на Земјата, истражувачите откриле дека во 2021 година 267 милиони луѓе ширум светот живееле на копно на помалку од 2 метри надморска височина и дека со пораст од 1 метар на морското ниво и нула пораст на населението, бројката може да се зголеми на 410 милиони луѓе.
Предноста што ја имаат населението во крајбрежниот регион е тоа што технички би имале други делови од земјата или регионот во кои би можеле да се преселат или мигрираат. Исто така, идејата со овие земји е дека тие евентуално можат да имаат помош од нивната влада или од јавноста. Предизвиците за луѓето во ниските нации е дека тие мора да го искорнат целиот свој живот и култура за да се преселат во побезбедни области. Населението што се преселува од бреговите, исто така, ќе биде погодено од губење на средствата за живот и може да стане тежок товар за регионите или градовите во кои тие доаѓаат да ги населат. Понатаму, и нивната првична влада или земјите примачи може да немаат или да задржат ресурси за да им помогнат на овие климатски мигранти, што го зголемува нивното ниво на сиромаштија.
6.1.1 Присутни ефекти
Зголемувањето на морињата е поврзано и со зголемен ризик од цунами, кои потенцијално ќе ги погодат крајбрежните градови во Тихиот и Атлантскиот Океан.
Една од загрозените области е Венеција која доживува значителни поплави. Градот се наоѓа на острови во делтата на реките По и Пијава. Зголемувањето на нивото на морето предизвикува зголемување на честотата и големината на поплавите во градот кои веќе потрошиле повеќе од 6 милијарди долари за системот за бариера од поплави. Слично на тоа, Флорида, која е екстремно ранлива на климатските промени, доживува значителни непријатни поплави и поплави од големата плима.
Производството на храна во крајбрежните области е под влијание и на зголемувањето на нивото на морето. Поради поплави и навлегување на солена вода во почвата, се зголемува соленоста на земјоделските површини во близина на морето, што претставува проблем за земјоделските култури кои не се отпорни на сол. Понатаму, навлегувањето на сол во свежата вода за наводнување претставува втор проблем за земјоделските култури што се наводнуваат. Ново развиените варијанти на култури отпорни на сол моментално се поскапи од културите што треба да ги заменат. Обработливото земјиште во делтата на Нил е погодено од поплави на солена вода, и сега има повеќе сол во почвата и вода за наводнување во делтата на Црвената река и делтата Меконг во Виетнам. Бангладеш и Кина се погодени на сличен начин, особено нивното производство на ориз.
6.1.2 Идни ефекти
Идното покачување на нивото на морето може да доведе до потенцијално катастрофални тешкотии за заедниците на брегот во следните векови: на пример, милиони луѓе ќе бидат погодени во градовите како Мајами, Рио де Жанеиро, Осака и Шангај ако ја следат сегашната траекторија од 3. °C (5,4 °F). Египетскиот град Александрија се соочува со слична ситуација, каде што стотици илјади луѓе кои живеат во ниските области можеби веќе ќе треба да се преселат во следната деценија. Сепак, скромните зголемувања на нивото на морето веројатно ќе се неутрализираат кога градовите ќе се прилагодат со изградба на морски ѕидови или со преместување.''Resources for the Future'' го опишува Мајами како „''најранливиот голем крајбрежен град во светот''“ на штетите поврзани со крајбрежните поплави и порастот на нивото на морето поврзани со бура. Напливот на бура ќе биде една од важните катастрофи предизвикани од порастот на нивото на морето во иднина што може да предизвика најголема загуба на животи и имот во крајбрежните области во светот. Напливот на бури во последниве години бил погоден од зголемувањето на нивото на морето, кое се зголемило во честота и интензитет. На пример, една од најтешко погодените области е Њујорк, каде што симулациите на студијата покажуваат дека влијанието на покачувањето на морското ниво врз областа Њујорк ќе се намали од 100-годишни поплави на 19-68 години до 2050 година и 40-60 години до 2080 година.
6.2 Островските народи
Атолите, ниските острови и ниските крајбрежни области на островите се особено ранливи на пораст на нивото на морето. Можните влијанија вклучуваат ерозија на крајбрежјето, поплави и навлегување на сол во почвите и слатките води. Ниту еден не е поранлив од малите островски нации, компромитирани од повеќе острови, особено оние со концентрација на население. Атолите во просек се 3 до 6 стапки во висина над морското ниво. Овој тип на остров е последната фаза во геолошката историја на остров со вулканско потекло (сите вулкански острови обично стануваат атол, на крајот). Со климатските промени кои предизвикуваат зголемување на нивото на морето, процесот на формирање на атол се забрза. Бидејќи атолите се ниски острови, тие се ранливи на надојдените води или бури што ги покриваат во вода. Атолите се од витално значење бидејќи тие се дом на многу различни култури и суверени нации. Бидејќи океанската вода прерано ги покрива атолите, солената вода може да навлезе во резервите на вода за пиење и да ги поткопа екосистемите што населението ги користи за да преживее. Подигнувањето на нивото на морето има потенцијал да го уништи туризмот и локалните економии; покачување на нивото на морето за 1.0 m (3 стапки 3 во) би предизвикало делумно или целосно поплавување на 29% од крајбрежните одморалишта на Карибите. А понатаму 49 &ndash; 60% од крајбрежни одморалишта ќе бидат изложени на ризик од резултира крајбрежната ерозија. Тешко е да се процени колкав дел од ерозијата и поплавите во минатото биле предизвикани од промената на нивото на морето, во споредба со другите еколошки настани како што се ураганите. Адаптацијата кон порастот на нивото на морето е скапа за малите островски нации бидејќи голем дел од нивното население живее во области кои се загрозени.
Милиони луѓе во овие островски нации или нации со многу острови се неверојатно ранливи на покачувањето на нивото на морето. Некои земји и региони ќе бидат потопени, што ќе ги поттикне луѓето што живеат таму да се борат, да се прилагодат или да се преселат. Развиените земји би можеле да видат како пристигнува џиновски бран бегалци поради губењето на домовите на бегалците и со тоа да имаат безбедносни проблеми. Иако островјаните ширум светот биле многу прилагодливи луѓе, тие исто така биле во голема мера зависни од ресурсите што ги добиваат од нивните острови. Иако може да изгледа дека океаните се богати и можат да обезбедат сè, тие исто така имаат тенденција да бидат многу тешки средини во кои може да напредува. Интересно е како зголемувањето на нивото на морето ќе влијае на децата во овие заедници. Да се биде дете кое нема стабилност дома и нивната заедница може да создаде различни проблеми во нивниот развој. Веќе, децата во малите островски држави се соочуваат со попречен пристап до храна и вода, раселување и како резултат на ментални и социјални нарушувања од овие стресни фактори.
Малдиви, Тувалу и други ниски земји се меѓу областите кои се на највисоко ниво на ризик. Според сегашните стапки, нивото на морето би било доволно високо за да ги направи Малдивите непогодни за живеење до 2100 година. Геоморфолошките настани, како што се бурите, имаат тенденција да имаат поголеми влијанија врз островот на гребенот отколку покачувањето на нивото на морето, на пример на еден од Маршалските острови. Овие ефекти вклучуваат непосредна ерозија и последователен процес на повторен раст кој може да варира во должина од децении до векови, дури и да резултира со земјишни површини поголеми од вредностите пред невремето. Со очекуваниот пораст на честотата и интензитетот на бурите, тие може да станат позначајни во одредувањето на обликот и големината на островот отколку покачувањето на нивото на морето. Островската држава Фиџи е под влијание на порастот на нивото на морето. Пет од Соломонските Острови исчезнале поради комбинираните ефекти од покачувањето на нивото на морето и посилните трговски ветрови кои ја туркале водата во западниот Тихи Океан.
Во случај сите острови на една островска држава да станат непогодни за живеење или целосно потопени од морето, самите држави исто така ќе се распаднат. Штом тоа се случи, сите права на околината (морето) ќе бидат отстранети. Оваа област може да биде значајна бидејќи правата се протегаат на полупречник од 415 километри околу целата островска држава. Сите ресурси, како што се фосилното масло, минералите и металите, во оваа област може слободно да бидат ископани од секој и продадени без потреба од плаќање провизија на (сега распуштената) островска држава.
6.3 Екосистеми
Крајбрежните екосистеми се соочуваат со драстични промени како последица на зголемувањето на нивото на морето. Многу системи на крајот може да бидат изгубени кога нивото на морето ќе се зголеми премногу или пребрзо. Некои екосистеми можат да го поместат земјиштето навнатре со ознаката за висока вода, но многу од нив се спречени да мигрираат поради природни или вештачки бариери. Ова стеснување на крајбрежјето, понекогаш наречено „''крајбрежно стегање''“ кога се разгледуваат бариери создадени од човекот, може да резултира со губење на живеалишта како што се калливи површини и мочуришта.
Екосистемот на мангрови е еден од екосистемите погодени од зголемувањето на нивото на морето. Тоа е еколошка целина составена од мангрови растенија кои растат во и околу калливите површини на тропскиот брег. Неговата еколошка вредност е висока бидејќи е идеален дом за многу видови. Во последниве години, мангровите се движат во внатрешноста на земјата, но нивниот успех зависи од различни информации за животната средина, како што се топографијата и геологијата. Колку е потопла климата, толку тие растат поголеми. Корењата за дишење или пневматофорите на мангровата може да пораснат до половина метар. Мангровите и плимните мочуришта се прилагодуваат на зголемувањето на нивото на морето со градење вертикално користејќи акумулиран седимент и органска материја. Ако покачувањето на нивото на морето е премногу брзо, тие нема да можат да го издржат и наместо тоа ќе бидат потопени. Поконкретно, ако стапката на таложење на мангрови не е во чекор со порастот на морското ниво, клучот за изумирањето на екосистемот на мангровите е врската помеѓу стапката на миграција во внатрешноста на земјата и стапката на пораст на нивото на морето. Ако нивото на морето се зголеми побрзо отколку што мангровите можат да се преселат на копно, тоа може да доведе до губење на екосистемите. Способноста на мангровите да преживеат покачување на нивото на морето зависи од нивната способност да мигрираат во внатрешноста. Бидејќи двата екосистема штитат од бури, бранови и цунами, нивното губење ги влошува ефектите од нивото на морето. Човечките активности, како што е изградбата на брани, може да го ограничат снабдувањето со седимент во мочуриштата и со тоа да ги спречат природните процеси на адаптација. Загубата на некои плимни мочуришта е неизбежна како последица.
Кога морската вода ќе стигне во внатрешноста на земјата, може да се појават проблеми поврзани со контаминирани почви. Исто така, рибите, птиците и крајбрежните растенија може да изгубат делови од нивното живеалиште. Коралот, важен за животот на птиците и рибите, треба да расте вертикално за да остане блиску до површината на морето за да добие доволно енергија од сончевата светлина. Досега можело да го задржи вертикалниот раст со порастот на морињата, но можеби нема да може да го стори тоа во иднина. Во 2016 година, било објавено дека меломиите Брамбл Кеј, кои живееле на островот на Големиот корален гребен, веројатно исчезнале поради поплави поради покачувањето на нивото на морето. Овој извештај бил потврден од федералната влада на Австралија кога прогласила дека меломиите Брамбл Кеј се исчезнати во февруари 2019 година, со што овој вид стана првиот познат цицач што исчезнал како резултат на порастот на нивото на морето.
7 Адаптација
Опциите за адаптација на порастот на нивото на морето може да се класифицираат нашироко во ''повлекување, сместување'' и ''заштита''. Повлекувањето значи преместување на луѓето и инфраструктурата во помалку изложени области и спречување на понатамошен развој во областите кои се загрозени. Овој тип на адаптација е потенцијално нарушувачки, бидејќи раселувањето на луѓето може да доведе до тензии. Опциите за сместување се мерења кои ги прават општествата пофлексибилни на подигање на нивото на морето. Примерите се одгледување на прехранбени култури кои толерираат висока содржина на сол во почвата и правење нови стандарди за градба кои бараат зградата да се изгради повисоки и да има помала штета во случај да дојде до поплава. Конечно, областите може да се заштитат со изградба на брани, насипи и со подобрување на природната одбрана. Освен тоа, бурите и поплавите можат да бидат моментални и разорни за градовите, а некои крајбрежни области почнале да инвестираат во вентили за атмосферска вода за да се справат со почести и посилни поплави за време на плимата и осеката.
Овие опции за адаптација може дополнително да се поделат на ''тврди'' и ''меки''. Тешкото прилагодување најмногу се потпира на капитално интензивна инфраструктура изградена од луѓе и вклучува големи промени во човечките општества и еколошките системи. Поради големиот обем, често не е флексибилен. Мека адаптација вклучува зајакнување на природната одбрана и стратегии за адаптација во локалните заедници и употреба на едноставна и модуларна технологија, која може да биде локална сопственост. Двата типа на адаптација може да бидат комплементарни или меѓусебно исклучувачки.
Морската трговија е доминантна форма на ресурси и добра трговија низ светот. Кога се зборува за подигнувањето на нивото на морето, постои можност да се појават големи прашања за трговијата базирана на море и пристаништата што се користат. Она што е исто така важно за овие пристаништа е тоа што сè уште не знаеме како растечкото ниво на морето ќе продолжи да влијае на нив со текот на времето. Различни фактори играат во инвестицијата на поморските пристаништа за ова средство. Фактори кои се важни за морските пристаништа во однос на зголемувањето на нивото на морето се каде ќе бидат важните трговски пристаништа во иднина, дали можеме да ги промениме и заштитиме пристаништата кои моментално се користат, колку е потребно за да се заштити трговијата без губење време или пари. Зголемувањето на нивото на морето за морските пристаништа е загрижувачко, но тешко е да се дешифрира какви промени треба да се направат бидејќи нивото на морето не се зголемува со иста брзина низ целиот свет.
Многу земји развиваат конкретни планови за адаптација. Пример е продолжувањето на Делта План во Холандија, земја која се наоѓа делумно под нивото на морето и стивнува. Во 2008 година, холандската ''Делта комисија'', во извештајот советувал дека Холандија ќе има потреба од голема нова градежна програма за зајакнување на водоодбраната на земјата од надојденото море во следните 190 години. Ова вклучувало изготвување планови за најлош случај за евакуација. Планот вклучувал и повеќе од 100 милијарди евра нови трошоци до 2100 година за мерки на претпазливост, како што се проширување на крајбрежните дини и зајакнување на морските и речните насипи. Комисијата изјавила дека земјата мора да планира пораст на Северното Море до 1,3 метри до 2100 година и 2-4 метри пораст до 2200 година.
За да се одговори на заканата за покачување на морското ниво во Бангладеш, во 2018 година бил лансиран Планот за делта на Бангладеш. Почнувајќи од 2020 година, било забележано дека не ги исполнува повеќето од нејзините првични цели. Напредокот се следи.
Американските крајбрежни градови спроведуваат потхранување на плажите, познато и како ''надополнување на плажите'', каде што се внесува и додава миниран песок, како дополнување на другите мерки за адаптација, како што се зонирање, ограничувања на државното финансирање и стандардите за градење кодови. Некои островски нации, како што се Република Малдиви, Кирибати и Тувалу, размислуваат за меѓународна миграција на нивното население како одговор на порастот на морињата. Преселувањето во различни земји не е лесно решение, бидејќи оние што се преселуваат треба да имаат постојан приход и социјална мрежа во нивната нова земја. Можеби ќе биде полесно да се прилагоди локално со понатамошно придвижување на внатрешноста и зголемување на снабдувањето со седимент потребни за природна заштита од ерозија. Во островската држава Фиџи, жителите ги обновуваат коралните гребени и мангровите за да се заштитат од поплави и ерозија, што се проценува дека е поекономично од изградбата на морски ѕидови.
Приспособувањето кон порастот на нивото на морето честопати мора да ги земе предвид и другите еколошки прашања, како што се тонење на земјиштето или уништување на живеалиштата. Во 2019 година, претседателот на Индонезија, Џоко Видодо, изјавил дека градот Џакарта тоне до степен што бара од него да го пресели главниот град во друг град. Студијата спроведена помеѓу 1982 и 2010 година покажала дека некои области на Џакарта тонат дури 28 cm (11 инчи) годишно поради дупчењето на подземната вода и тежината на нејзините згради, а проблемот сега се влошува со порастот на нивото на морето. Сепак, постои загриженост дека изградбата на нова локација ќе го зголеми тропското уништување на шумите. Други таканаречени градови што тонат, како Бангкок или Токио, се ранливи на овие сложени процеси со пораст на нивото на морето.
8 Поврзано
* Ефектите на климатските промени врз океаните
9 Наводи
10 Дополнителна литература
****