Гувернаторство Црна Гора

Италијанско Гувернаторство Црна Гора (|Governatorato del Montenegro) — окупирана територија која постоела во периодот од октомври 1941 до септември 1943 година под воена влада на Кралството Италија за време на Втората светска војна. Иако Италијанците имале намера да воспостават квази-независно црногорско кралство, овие планови биле трајно одложени по народното востание во јули 1941 година. По капитулацијата на Италија во септември 1943 година, територијата на Црна Гора била окупирана од германските сили кои се повлекле во декември 1944 година.
1 Позадина
Пред создавањето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците (СХС, подоцна преименувано во Кралство Југославија), Црна Гора била признаена како независна држава четириесет години. Непосредно пред создавањето на СХС во декември 1918 година, Кралството Црна Гора било обединето со Кралството Србија и престанало да постои како независна држава. Од 1922 година, како дел од СХС, а потоа и од Југославија, Црна Гора не била како независна во државата. Периодот на земјишна реформа веднаш по Првата светска војна резултирал со одредено префрлање на населението од планинските области на Црна Гора во други области на Југославија, вклучувајќи ги македонскиот и косовскиот регион. Ова движење на населението, исто така, постигнало политичка цел за зголемување на српското население во тие области.
По 1929 година, Зетската Бановина (покраина) на Југославија ја вклучувала цела денешна Црна Гора, како и соседните делови од денешна Србија, Косово, Хрватска и Босна и Херцеговина. Главен град на Зетската Бановина бил градот Цетиње. Во август 1939 година, етничките хрватски области на Зетската Бановина од Которскиот Залив до Пелешац, вклучувајќи го и Дубровник, биле споени со новата Бановина Хрватска. Последниот бан на Зетската Бановина бил Блажо Ѓукановиќ, поранешен бригаден генерал во Кралската југословенска армија. Во мај 1940 година, како средство за спротивставување на владата, црногорскиот огранок на Комунистичката партија на Југославија (|Komunistička partija Jugoslavije, КПЈ) се залагал резервистите на Кралската југословенска армија да се демобилизираат, да ја одбијат воената служба, па дури и да дезертираат. Во октомври истата година, националната конференција на КПЈ остро ја критикувала оваа акција на црногорскиот огранок на партијата и го преориентирал КПЈ кон одбрана на земјата од „империјалистички напаѓачи“.
2 Историја
2.1 Инвазија
Во април 1941 година, како дел од инвазијата на Југославија предводена од Германија од страна на Силите на Оската, Зетската Бановина била нападната од Германци кои доаѓале од Босна и Херцеговина и Италијанци од Албанија. Италијанците се движеле низ неа веќе на 16 април на пат кон Далмација. Германците подоцна се повлекле, оставајќи им на Италијанците да ја окупираат областа. Окупаторските сили првично се состоеле од 18-та пешадиска дивизија <i>Месина, која била дел од италијанскиот XVII корпус на 9-та армија, чие седиште било во Албанија. 9-та армија била одговорна и за деловите од Косово и Западна Македонија кои биле припоени кон Албанија.
2.2 Првична окупација
На 17 април, командантот на XVII корпус, Генерал ди Корпо д'Армата (генерал-потполковник) Џузепе Пафунди добилл порака од италијанскиот поткрал во Албанија, Франческо Јакомони, со која го овластувал да формира нова влада во Цетиње. Следниот ден добил дополнителна порака со која бил известен дека во главниот град на Албанија, Тирана, е формиран „Комитет за ослободување на Црна Гора“, кој ќе биде основа на привремена влада на Црна Гора. На 28 април, грофот Серафино Мацолини бил назначен за цивилен комесар за Црна Гора, но подреден на Високата команда на италијанските вооружени сили во Албанија (позната како Супералба). На други места на териториите окупирани од Италија, поставувањето цивилен комесар обично било претходница на анексијата, а некои закони донесени од Италијанците укажуваат дека Црна Гора била блиску до тоа да стане италијанска покраина. Италијански знамиња биле распространети по земјата, а фотографии од Бенито Мусолини и кралот на Италија биле изложени во државните канцеларии, а фашистичкиот римски поздрав станал задолжителен. Биле направени подготовки за формирање организации на Фашистичката партија и била воведена строга цензура. Италијанските бирократи биле задолжени да ги надгледуваат финансиите на јавните тела, осигурителните компании и банките, а сите училишта биле затворени до крајот на 1941 година.
По нивното пристигнување во Цетиње, италијанските сили биле пречекани од група сепаратисти познати како „Зелени“ (|Zelenaši ), кои се нарекувале себеси „Комитет за ослободување на Црна Гора“. Оваа група била охрабрена од Италијанците да формира совет за окупаторските власти, кој го основал Мацолини на 18 мај. „Привремениот советодавен комитет“ бил „симболично основан со граѓански овластувања“, но италијанската војска останала вистинскиот носител на одлуки. Комитетот требало да работи заедно со италијанските воени власти, кои ја замениле владата на Зетската Бановина, но назначиле комитети за различни градови и ја реактивирале претходно постоечката бирократија. Комитетот всушност добил поддршка само од „Зелените“, кои прецениле дека Италијанците нудат нивната соработка. На 22 мај, „Привремениот советодавен комитет“ бил распуштен, но поранешните југословенски власти на државната служба останале на своите места откако положиле заклетва за верност кон Италија. На 19 јуни, Мацолини бил назначен за „Висок комесар“, одговорен пред италијанското Министерство за надворешни работи за прашања од цивилната администрација на окупираната територија.
Италијанците биле „''пријателски настроени и попустливи''“ кон Црногорците.
Првично, Италијанците имале намера Црна Гора да ја претворат во „независна“ држава тесно поврзана со Италија, зацврстена преку силните династички врски меѓу Италија и Црна Гора, бидејќи кралицата Елена Црногорска била ќерка на последниот црногорски монарх Никола I и била родена во Цетиње. Бенито Мусолини, откако ја окупирал Црна Гора, ја припоил кон Кралството Италија областа Котор (италијански: ''Cattaro''), каде што имало мало население далматински Италијанци, создавајќи ја покраината Катаро во рамките на Гувернаторство Далмација.
Англискиот историчар Денис Мек Смит напишал дека кралицата на Италија (која се смета за највлијателна Црногорка во историјата) го убедила својот сопруг, кралот на Италија Виктор Емануел III, да му наметне на Мусолини создавање независна Црна Гора, спротивно на желбите на фашистичките Хрвати и Албанци (кои имале намера да ги прошират своите земји кон црногорските територии). Нејзиниот внук, принцот Михаил, никогаш не ја прифатил понудената круна, колнејќи се на лојалност кон својот внук, југословенскиот крал Петар II.
Италијанците во голема мера се потпирале на информациите дадени од група емигрантски лојалисти на соборената династија Петровиќ-Његош, која владеела со Црна Гора со векови пред обединувањето со Кралството Србија во 1918 година. Тие исто така верувале дека сите членови на „Зелените“ кои се спротивставиле на обединувањето со Србија во 1918 година сакале целосна независност за Црна Гора, а не црногорска единица во рамките на федерална Југославија. Всушност, „Зелените“ се состоеле од две фракции, едната предводена од Крсто Поповиќ а другата од Секула Дрљевиќ. Поповиќ барал целосно независна Црна Гора, но бил спремен да размисли за посебен ентитет во рамките на федерална Југославија во зависност од крајот на војната, а во неговата група биле вклучени и некои членови на Црногорската федералистичка партија. Дрљевиќ ја отфрлил идејата за повторно формирање на Југославија по војната и бил спремен да соработува со Италијанците за да се постигне целосна независност.
2.3 Незадоволство
Кај Црногорците брзо се појавило незадоволство против Италијанците. Овие поплаки главно се однесувале на протерувањето на црногорскиот народ од регионот на Косово и Бачка и Барања, како и на приливот на бегалци од други делови на Југославија и оние што бегале од усташкиот терор во Босна и Херцеговина. Црногорскиот народ, исто така, имал поплаки против Италијанците во врска со нивната анексија на важна територија за производство на храна во Косово и објект за производство на сол во Улцињ кон Албанија, како и економската штета нанесена на многу Црногорци со привременото отстранување од оптек на југословенските банкноти од 500 динари и повеќе. Постоеле три причини зошто Италијанците морало да бидат многу претпазливи кон незадоволството кај црногорскиот народ: големиот број необезбедено воено оружје по распадот на Југословенската армија, значителен број поранешни офицери на Југословенската армија и репатрирани по нивното заробување за време на инвазијата и силата на КПЈ на окупираната територија. Околу 400 поранешни офицери на Југословенската кралска армија се вратиле во Црна Гора, заедно со многу подофицери, цивилни администратори и комунисти. За време на инвазијата, југословенската Зета дивизија, составена претежно од Црногорци, накратко извршила контранападна во Албанија, но во голема мера се вратила дома со своето оружје и опрема по капитулацијата на Југославија. На почетокот на јули 1941 година, висок црногорски член на Политбирото на Централниот комитет на КПЈ, Милован Ѓилас, пристигнал во Црна Гора од Белград за да ја започне комунистичката борба против окупаторските сили.
2.4 Декларација за независност
Дрљевиќ и неговите соработници успеале да ги убедат Италијанците дека доколку создадат независна Црна Гора со италијанска поддршка, ќе постои помалку отпор. На почетокот на јуни 1941 година, Мацолини формирал консултативен совет составен од 65 пратеници платени од Италијанците, кои биле подготвени да соработуваат со италијанските власти. На почетокот на јули, градските и селските комитети ги испратиле своите делегати во Националното собрание (sh) во Цетиње со цел да се „''прогласи обновата на Црна Гора''“. Декларацијата го укинала сојузот со Србија од ноември 1918 година, врската на Црна Гора со српската династија Караѓорѓевиќ и југословенскиот устав од 1931 година. Исто така, декларацијата прогласила дека Црна Гора е суверена и независна држава управувана од уставна монархија. Сепак, членовите на Народното собрание наскоро сфатиле дека декларацијата нема да резултира со вистинска независност, туку со личен сојуз со италијанската монархија. Наместо да го прифатат ова, речиси сите делегати се вратиле во своите градови и села.
Ниту еден член на династијата Петровиќ-Његош не бил спремен да го прифати престолот, па затоа Народното собрание одлучило да воспостави „Регентство“ под номинална власт на италијанскиот крал Виктор Емануел III. Декларацијата била усвоена со едногласно одобрување на 12 јули. Првично имало собири за одобрување во главните градови на Црна Гора, но во внатрешноста на земјата чувствата биле различни.
Така, на 12 јули 1941 година, официјално била создадена „клиентска држава“ на кралството Италија, а Гувернаторството Црна Гора привремено било укинато.
2.5 Востание
На 13 јули 1941 година, се случило општо востание против Италијанците, иницирано од црногорскиот огранок на КПЈ. Настанот што го предизвикало востанието било прогласувањето претходниот ден на обновено Кралство Црна Гора предводено од италијански регент и предводено од црногорскиот сепаратист Дрљевиќ и „Зелените“. Меѓу бунтовниците се наоѓале и голем број српски националисти познати како „Бели“, кои „''се залагале за блиски врски со Србија''“, и поранешни офицери на Југословенската армија, од кои некои неодамна биле ослободени од воени логори. Офицерите командувале, а комунистите ја вршеле организацијата и обезбедувале политички комесари. Србите кои побегнале од усташкиот терор во Херцеговина одиграле значајна улога во востанието. Бунтовниците ја презеле контролата врз малите градови и села во раната фаза на востанието. Среде најлошите борби за време на успешниот напад што го предводел врз Беране, тогашниот капетан Павле Ѓуришиќ се истакнал и се појавил како еден од главните команданти на востанието. За време на нападот врз Беране, Ѓуришиќ се борел заедно со комунистичките востанички сили. Другите главни команданти биле поранешните офицери на Југословенската армија, полковник Бајо Станишиќ и мајор Ѓорѓије Лашиќ. Италијанците биле фатени целосно неподготвени и за неколку дена, Цетиње било целосно изолирано од остатокот од окупираната територија, а окупаторските сили морале да побараат поддршка од нивниот повисок штаб во Албанија. Италијанскиот министер за надворешни работи, грофот Галеацо Чано, бил шокиран од востанието и бил загрижен за способноста на италијанската армија да го потисне.
Востанието било кренато прерано, и сила од 67.000 италијански војници ја вратиле контролата врз сите градови и комуникациски патишта во рок од шест недели, потпомогнати од муслимански и албански нерегуларни сили од граничните области кои обезбедувале безбедност од страна. Командантот на италијанската 9-та армија со седиште во Албанија, генерал Алесандро Пирцио Бироли, го поставил командантот на XIV корпус, Лујџи Ментасти за командант на сите италијански сили во Црна Гора и му дал наредба да го задуши бунтот. Пирцио Бироли ги насочил своите сили да избегнат „''акти на одмазда и бескорисна суровост''“. Сепак, при задушувањето на бунтот, десетици села биле запалени, стотици биле убиени, а помеѓу 10.000 и 20.000 жители билеа интернирани. Некое време, на муслиманските и албанските нерегуларни војници им било дозволено да ограбуваат и палат села. Во првите неколку месеци по почетокот на востанието, востаничките групи биле вклучени членови на КПЈ и нивните следбеници, како и српски националисти, а раководството на групите исто така било мешано. За разлика од партизаните кои имале силна централна насока од самиот почеток, во овие рани фази националистите во Црна Гора имале мал или никаков контакт со седиштето на Дража Михајловиќ, кој на крајот станал титуларен водач на четничкото движење во Југославија. Освен координацијата што ја обезбедувале членовите на КПЈ, националистите не морале нужно да соработуваат, дури ни со оние во соседниот округ. Нивната мотивација за борба била главно да ги заштитат своите семејства.
Потоа започнал раскол помеѓу комунистичките водачи на востанието и националистите кои учествувале. Националистите признале дека востанието е неуспешно и сакале да престанат со борбата, за разлика од партизаните кои биле решени да ја продолжат борбата. Во текот на есента, националистите контактирале со Италијанците и им понудиле помош во борбата против партизаните. Потоа, националистите, вклучувајќи го и Ѓуришиќ, кој бил популарен во својот клан Васојевиќ во северна Црна Гора, се повлекле во внатрешноста. Фокусот на националистите како Ѓуришиќ бил да избегнат провокација кон Италијанците и да ги заштитат планинските села доколку бидат нападнати. Во северниот дел на Црна Гора, постоела изразена разлика помеѓу комунистите и националистите, при што националистите имале поблиски врски со Србија и „граничн“ менталитет кон муслиманите. Комунистите сакале да продолжат со револуцијата свртувајќи се против своите класни непријатели, додека манипулацијата на усташите со муслиманите во Санџак и протерувањето на Србите од областите анектирани од Албанија, заедно ги направиле Ѓуришиќ и неговите четници нетрпеливи да продолжат со востанието свртувајќи се против муслиманите и Албанците во регионот. Востанието продолжило во намален обем до декември 1941 година.
Како резултат на востанието, Италијанците одлучиле да ја укинат позицијата на Мацолини како висок комесар. На 3 октомври 1941 година, територијата била преименувана во ''Гувернаторство на Црна Гора'', а Бироли бил назначен за гувернер со одговорност и за воените и за граѓанските работи. На 1 декември, XIV корпус бил преименуван во Команда на трупите на Црна Гора.
2.6 Четнички команданти за Црна Гора
На почетокот на ноември 1941 година, се развил раскол меѓу четниците и партизаните на територијата на воениот командант во Србија. Водач на четниците на таа територија бил Михајловиќ, кој имал поддршка од југословенската влада во егзил. Откако црногорските националисти слушнале за расколот меѓу четниците на Михајловиќ и партизаните, се зголемил нивниот поттик да соработуваат со италијанските окупаторски сили. На 20 декември 1941 година, Дража Михајловиќ го назначил Ѓуришиќ за свој командант на сите редовни и резервни трупи во средна и источна Црна Гора и делови од Санџак. Назначувањето на Ѓуришиќ се случило кога тој отпатувал во Србија кон крајот на декември 1941 година и почетокот на јануари 1942 година за да се сретне со Михајловиќ, и се вратил со детални инструкции на кои бил потпишан од Михајловиќ. Овие упатства вклучувале директиви за „''чистење на муслиманското население од Санџак и муслиманското и хрватското население од Босна и Херцеговина''“, меѓу другите наредби. Историчарите Лусиен Карчмар, Стеван К. Павлович и Ноел Малколм веруваат дека документот бил фалсификат направен од Ѓуришиќ откако не успеал да го контактира Михајловиќ, кој, бидејќи германските сили во Србија организирале операција насочена кон силите на Михајловиќ, бил протеран од Рамна Гора. Спротивно на тоа, историчарите Матео Ј. Милацо, Јозо Томашевиќ и Сабрина П. Рамет го сметаат документот за автентичен и ги припишуваат упатствата на Михајловиќ.
И покрај тоа што ги поседувал овие насоки, Ѓуришиќ првично имал многу мало влијание врз некомунистичките елементи на црногорскиот отпор и не бил во можност да развие ефикасна стратегија против Италијанците или партизаните во првите неколку месеци по неговото враќање во Црна Гора. На почетокот на 1942 година, неговиот четнички одред станал поактивен, особено во источна Црна Гора и Санџак против локалните муслимани.
2.7 „Левичарски грешки“
Партизаните го окупирале Колашин во јануари и февруари 1942 година и се свртелиле против сите реални и потенцијални противници, убивајќи околу 300 жители и фрлајќи ги нивните осакатени трупови во јами кои ги нарекувале „''кучешки гробишта''“. Поради ова и други примери на комунистички терор, црногорското население се свртело против партизаните. Ѓуришиќ наскоро го вратил Колашин и го држел како четнички бастион до мај 1943 година. Според други извори, бројот на убиени лица во Колашин во тоа време бил помеѓу 16 и 38 луѓе.
2.8 Соработка со Италијанците
Во текот на есента 1941 година, националистите направиле контакт со италијанските окупаторски сили и им понудиле помош на Италијанците во борбата против партизаните. На почетокот на февруари, Бајо Станишиќ повлекол две единици под негова команда од востаничката фронтова линија околу градот Даниловград во средна Црна Гора, дозволувајќи им на опколените Италијанци да се пробијат и да ги поразат партизаните. Набргу потоа, Станишиќ им помогнал на Италијанците повторно да го освојат Никшиќ. До средината на февруари 1942 година, поединечни четнички единици склучувале формални договори за соработка со Италијанците. Првиот договор бил меѓу Станишиќ и командантот на 48-та пешадиска дивизија <i>Таро, и стапил на сила од 17 февруари. Набргу потоа, Ѓуришиќ склучил договор со Бироли во врска со соработката меѓу четниците на Ѓуришиќ и Италијанците во областа на операциите на 19-та пешадиска дивизија <i>„Венеција“. На 6 март бил потпишан договор меѓу Станишиќ и Бироли. Овие договори се однесувале на четничката акција против партизаните, за што тие ќе добивале оружје и залихи од Италијанците. Главната цел на Италијанците при склучувањето на овие договори била да ги минимизираат сопствените загуби. Првично, Станишиќ ги нарекувал своите сили „Црногорска национална армија“ и тврдел дека е четнички командант и за Црна Гора и за Херцеговина. Кон крајот на февруари или почетокот на март, Михаиловиќ испратил еден од своите агенти да му се придружи на Станишиќ, кој почнал да ги координира неговите активности со другите значајни четнички водачи во Црна Гора. На 9 март, голема група поранешни офицери на Кралската југословенска армија се состанале во Цетиње и го избрале Блажо Ѓукановиќ да командува со сите националистички сили во Црна Гора. Изборот на Ѓукановиќ бил прифатен од Михаиловиќ, а можеби дури и бил предложен од него.
Во периодото помеѓу март и јуни 1942 година, моќта на четниците се зголемила во Црна Гора поради комбинација од неколку фактори. Нивните договори со Италијанците биле првиот фактор, заедно со оружјето и залихите што ги придружувале договорите. Другиот фактор бил слабеењето на партизаните, кое главно било предизвикано од влијанието на „''левичарските грешки''“. Во овој период, четниците на Станишиќ се бореле против партизаните во областа Никшиќ заедно со Италијанците, а четниците на Ѓуришиќ се бореле во округот Колашин во северниот дел на Црна Гора. Во мај, четниците на Ѓуришиќ го победиле партизанскиот одред Дурмитор, кој бил последната голема партизанска единица којс останала во Црна Гора. На 24 јули 1942 година, бил постигнат сеопфатен договор помеѓу Ѓукановиќ и Бироли, според кој се прошириле опфатените области и се осигурало дека четниците во Црна Гора можат да го поднесат товарот на борбите против партизаните. Поточно, договорот Ѓукановиќ-Бироли наведувал дека „''четниците требало да продолжат бескомпромисна борба против комунистите и требало да соработуваат со италијанските власти во враќањето и одржувањето на законот и редот''“. Договорот наложувал создавање на три „летачки одреди“ од по 1.500 луѓе, под команда на Ѓуришиќ, Станишиќ и сепаратистичкиот лидер Поповиќ, и опфаќал плати, оброци, оружје и поддршка за нивните семејства. Овие одреди веќе постоеле и биле поврзани со италијанските сили за време на операциите против партизаните во текот на јуни. Договорот, исто така, го одобрил постоечкиот Комитет на црногорски националисти предводен од Ѓукановиќ. Во договорот се наведувало дека националистите немаат политичка агенда освен борбата против комунизмот и одржувањето на законот и редот и благосостојбата на црногорското население. Склучувањето на договорот го обврзило на Комитетот на Ѓукановиќ да стори сè што е во негова моќ за да го зачува редот и да се бори против секој кој се спротивставува на италијанските окупатори. Историчарот Томашевиќ наведува дека со оглед на тоа што Михајловиќ бил во Црна Гора два месеци пред да се склучи овој договор, се претпоставува дека тој знаел за него и бил задоволен од него, а Милацо наведува дека овие помирувања со Италијанците биле побарани со лично одобрение на Михајловиќ. Овој договор бил во согласност со целта на Михајловиќ да има „''армија во исчекување''“, која би можела да се сврти против окупаторите и, со поддршка на западните сојузници, да го доведе на власт. Тој имал сличен пристап и со „легализираните четници“ во Србија, окупирана од Германија.
Четниците биле важни за италијанските окупатори бидејќи ја контролирале внатрешноста и им дозволувале на Италијанците да се концентрираат на одржување на законот и редот во поголемите градови и на главните патишта на окупираната територија. Од јуни 1942 година до околу април 1943 година, четниците контролирале многу голем дел од окупираната територија. Покрај 3.000 четници во двата „летачки одреди“, црногорските четници имале неколку пати поголем број кои не биле „легализирани“ од Италијанците, но биле вклучени во борбата против партизаните. Поповиќ, црногорскиот сепаратистички водач и командант на третиот „летачки одред“, соработувал со Италијанците од времето на инвазијата и продолжил да го прави тоа, откако постигнал кревко разбирање со четниците во текот на првата половина на 1942 година. И четниците и сепаратистите се обидувале да добијат што е можно поголема поддршка од Италијанците, што вклучувало увоз на храна за населението кое ги поддржувало.
2.9 Конференција на Шаховиќ
Во периодот помеѓу 30 ноември и 2 декември 1942 година, четниците од Црна Гора и Санџак се состанале на конференција во селото Шаховиќ во близина на Бијело Поље. Три четнички команданти, Захарије Остојиќ, Ѓорѓије Лашиќ и Павле Ѓуришиќ го претставувале Михаиловиќ, а собранието носело официјален печат. Конференцијата била предводена од страна на Ѓуришиќ, а нејзините резолуции изразувале екстремизам и нетолеранција, како и агенда која се фокусирала на враќање на предвоениот статус кво во Југославија, имплементиран во нејзините почетни фази од страна на четничката диктатура. Таа, исто така, полагала право на делови од територијата на соседите на Југославија.
2.10 Италијанска капитулација
На 3 септември 1943 година (но не нило објавено јавно сè до 8-ми), Италијанците склучиле примирје со Сојузниците, оставајќи 17 дивизии заглавени во Југославија. Сите команданти на дивизиите одбиле да им се придружат на Германците. Две италијански пешадиски дивизии им се придружиле на црногорските партизани како комплетни единици, додека друга им се придружила на албанските партизански сили. Други единици им се предале на Германците за да се соочат со затвор во Германија или погубување по кратка постапка. Други се предале, заедно со своето оружје, муниција и опрема на хрватските сили или на партизаните, едноставно се распаднале или стигнале до Италија пеш преку Трст или со брод преку Јадранското Море. Територијата на поранешното италијанско Гувернаторство Црна Гора била ставена под нацистичка германска окупација.
3 Демографија
До 31 јули 1941 година, населението на окупираната територија било проценето на 411.000 жители.
4 Географија
Окупираната територија на Црна Гора била многу помала по површина од предјугословенската Црна Гора. Во нејзиното јадро имало мала област која се протегала на југ во Санџак од Беране, вклучувајќи ги градовите Пријепоље, Бијело Поље, Сеница и некои села околу Тутин и Рожае, во која имало муслиманско малцинство од 80.000 жители. Которскиот Залив бил анектиран како дел од италијанското Гувернаторство Далмација, а границата помеѓу Независната Држава Хрватска и Црна Гора ја следела реката Лим во регионот на Дрина до Хум, а потоа преку Добриќево до Јадранското Море. По должината на брегот и југоисточните граници, Црна Гора ја изгубила Метохија од Албанија, вклучувајќи го Бар, територија северно од езерото Скадар, градот Улцињ, област североисточно од Подгорица по должината на југословенско-албанската граница и значителен дел од областа Андриевица, вклучувајќи ги Плав и Гусиње.
Западно и средно Косово исто така биле припоени кон Албанија, вклучувајќи ги градовите Призрен, Драгаш и Приштина. Косовска Митровица и долината на реката Ибар биле вклучени во германската окупирана територија на Србија, вклучувајќи ги градовите Кукавица, Подуево и Медвеѓа, како и рудниците за цинк Трепча. Исто така, во германската окупирана територија на Србија бил вклучен и источниот дел на Санџак, во кој бил вклучен и Нови Пазар. Покрај горенаведените модификации на западната граница, дел од западниот дел на Санџак, Фоча и Чајниче биле вклучени во НДХ.
5 Администрација
Територијата првично била под воена окупација, но Италијанците првично имале намера да ја направат Црна Гора независна држава со тесни врски со Италија и поради тоа го назначиле Мацолини за комесар за граѓански работи. По неуспешното прогласување на независност и задушувањето на востанието што произлегло од тоа, Бироли бил назначен за гувернер на територијата, која била позната како Гувернаторство Црна Гора (|Governatorato del Montenegro). Бироли и неговиот наследник грофот Курио Барбасети ди Прун имале целосна контрола врз сите воени и цивилни прашања на територијата. За потребите на цивилната администрација, постојните окрузи и општини од југословенскиот систем биле задржани „''за да се избегне административен хаос''“, а Италијанците ја замениле власта на ниво на Бановина.
5.1 Окрузи
Администрацијата се состоела од следниве окрузи, кои ја задржале претходно постоечката југословенска државна служба. (Забелешка: закосената буква означува дека само дел од стариот југословенски округ бил во рамките на гувернаторството.)
*''Антивари (Бар)''*''Андриевица''*''Беране''* Бијело Поље
*''Катаро (Котор)''* Цетиње
* Даниловград
* Колашин
* Милешева
* Никшиќ
* Новаварош
* Плевје (Плевја)
* Подгорица
* Прибој
* Шавник
*''Сјеница''*''Штавица''
5.2 Италијански гувернери во Црна Гора
* Гроф Серафино Мацолини (28 април 1941 г – 23 јули 1941)
* Генерал Алесандро Пирцио Бироли (23 јули 1941 г – 13 јули 1943 година)
* Генерал Курио Барбасети ди Прун (13 јули 1943 г – 10 септември 1943 година)
5.3 Раководители на националните административни комитети
Раководители на разни колаборационистички Национални административни комитети во рамките на италијанскиот губернаторат на Црна Гора.
* Секула Дрљевиќ (12 јули 1941 г – 3 октомври 1941 година, )
* Блажо Ѓукановиќ (24 јули 1942 г – 19 октомври 1943 година)
6 Окупациски сили
13 јули – Востанието на 12 август било задушено од XIV корпус на Лујџи Ментасти, составен од 19-та пешадиска дивизија „Венеција“, 18-та пешадиска дивизија „Месина“, 5-та алпска дивизија „Пустерија“, 48-ма пешадиска дивизија „Таро“ и 22-ра пешадиска дивизија „Качатори деле Алпи“. Дивизијата ''Качатори деле Алпи'' била повторно распоредена во НДХ во септември 1941 година, но остатокот останал како зајакната окупаторска сила до декември 1941 година, за време на кој тие се бореле против локалните напади.
Од 1 декември 1941 година до 15 мај 1943 година, XIV корпус бил назначен за Команда на Црна Гора, а седиштето му било во Подгорица. Во октомври 1942 година, Командата на Црна Гора контролирала над 75.000 војници. Меѓу нив бил и гарнизонот на Которскиот Залив, кој формално бил дел од Втората армија, но бил под оперативна контрола на Командата на Црна Гора. На 15 мај 1943 година, Командата на Црна Гора била обединета со 9-та армија и VI корпус на Втората армија за да ја формира Армиската група Исток, но распоредувањето на окупаторските сили не се променило значително до крајот на италијанската окупација. Востанието и подоцнежните случувања покажале дека Италијанците не биле во можност ефикасно да ја наметнат својата власт надвор од поголемите градови.
+Гарнизонски формации, Окупациска зона, Период, Дивизија, Белешки
48-ма пешадиска дивизија „Таро“, ги вклучувала Цетиње и Бар во јужната зона
151-ва пешадиска дивизија „Перуџа“, ги вклучувала Цетиње и Бар во јужната зона
19-та пешадиска дивизија „Венеција“,, Седиште: Беране
5-та алпска дивизија „Пустерија“, Штаб: Плевља, со гарнизони кај Нов Варош, Прибој и во НДХ во Фоча, Горажде и Вишеград
1-ва алпска дивизија „Тауриненсе“, како погоре, без гарнизонот Вишеград кој бил заменет од германските сили во декември 1942 година
18-та пешадиска дивизија „Месина, Седиште: Кастелнуво
155-та пешадиска дивизија„Емилија“, —
23-та пешадиска дивизија „Ферара“, —
6-та алпска дивизија „Алпи“, помеѓу Даниловград, Никшиќ и Шавник
Окупацијата претставувала значително оптоварување за Италијанците, бидејќи, и покрај стратешката важност на соседниот Которски Залив како поморска база и местоположбата на Црна Гора на патот кон средишниот дел од Балканскиот Полуостров, тоа било област со недостиг на храна во која тие морале да увезуваат 1.200-1.500 метрички тони прехранбени производи секој месец.
7 Религија
Доминантна религија во Црна Гора била источното православие. Исто така, имало значително сунитско исламско население и помало римокатоличко. Откако Митрополијата Црна Гора се обединила со Српската православна црква во 1920 година, Српската православна црква била доминантна црква меѓу Црногорците, поделена на Црногорско-приморска митрополија и Будимлиско-никшичка епархија, двете предводени од Јоаникиј Липовац. Липовац бил убиен по војната од страна на партизаните откако се обидел да побегне од Југославија во 1945 година. Католичката црква била поделена на две епархии, Барска римокатоличка надбискупија и Скопска римокатоличка епархија.
8 Библиографија
********************