Саксајваман

Саксајваман (шпански: ''Sacsayhuamán'', кечуански: ''Saksaywaman''; „''тврдина на кралскиот сокол''“) е тврдина на над северниот дел на градот Куско во Перу, кој е историскиот главен град на Империјата на Инките. Локалитетот се наоѓа на надморска височина од 3.701 метар.
Комплексот бил изграден од Инките во 15 век, особено кога империјата била под водство на Сапа Инка Пачакути и неговите наследници. На местото биле изградени ѕидови од сувоѕид изградени од огромни парчиња, а работниците внимателно ги сечеле камењата така што многу прецизно се споени.
Во 1983 година, Куско и Саксајваман заедно беа назначени за места на списокот на светско наследство на УНЕСКО, за меѓународно признавање и заштита. Археолошкото наоѓалиште сега е популарна туристичка дестинација.
1 Опис
Саксајваман е сместен на стрмен рид што гледа кон градот. Утврдениот комплекс има широк поглед на долината кон југоисток. Археолошките истражувања на површинските колекции на грнчарија во Саксајваман покажуваат дека најраното населување на врвот на ридот датира од околу 900 година од нашата ера.
Според усната историја на Инките, Тупак Инка„се сети дека неговиот татко Пачакути го нарекол градот Куско „град на лавот“. Тој рече дека опашката е местото каде што се спојуваат двете реки што течат низ него, дека телото е големиот плоштад и куќите околу него, и дека главата недостасува.“
Инките одлучиле дека „најдобрата идеја би била да изградат тврдина на високо плато северно од градот“.
Откако го нападнале Атауалпа за време на шпанското освојување на Перу, Франциско Пизаро го испратил Мартин Буено и уште двајца Шпанци да помогнат при транспортот на злато и сребро кое тие го собрале од Храмот Кориканча од Куско до Кахамарка, каде што се наоѓале Шпанците. Тие го затекнале Храмот на Сонцето „покриен со златни плочи“, за кои Шпанците наводно наредиле да се отстранат како откуп за Атауалпа. Седумстотини плочи биле отстранети и додадени на двесте ''товари'' злато транспортирани назад во Кахамарка.
Големиот плоштад, доволно голем да собере илјадници луѓе, бил планиран за заеднички церемонијални активности. Неколку од големите структури на местото можеби биле користени и за време на ритуали. Сличен однос како оној помеѓу Куско и Саксајхуаман бил копиран од Инките во нивната далечна колонија каде што се развил Сантјаго, Чиле. Тврдината на Инките таму, позната како Чена, постоела постаро од шпанскиот колонијален град. Тоа било церемонијално ритуално место познато како Хуака де Чена.
Најпознатата зона на Саксајхуаман го вклучува неговиот голем плоштад и неговите соседни три масивни терасни ѕидини. Камењата што се користеле при изградбата на овие тераси се меѓу најголемите што се користеле во која било зграда во претколумбиска Америка. Тие покажуваат прецизност на сечење и вклопување што е уникатна во Америка. Камењата се толку блиску распоредени што едно парче хартија нема да се вклопи меѓу многуте камења. Се смета дека оваа прецизност, во комбинација со заоблените агли на блоковите, разновидноста на нивните испреплетени форми и начинот на кој ѕидовите се наведнуваат навнатре, им помогнала на урнатините да преживеат катастрофални земјотреси во Куско. Најдолгиот од трите ѕида е околу 400 метри и широки се околу6 метри. Проценетиот волумен на камен е над 6.000 кубни метри. Проценките за тежината на најголемиот блок од варовник варираат од 128 тони до речиси 200 тони. Овие камења биле донесени на околу 35 км оддалеченост, од Румиколка.
По опсадата на Куско, Шпанците почнале да го користат Саксајваман како извор на камења за изградба на шпанско Куско. Во рок од неколку години, тие го расклопиле и срушиле поголемиот дел од комплексот. Локацијата била уништувана блок по блок за да се спасат материјалите со кои ќе се изградат новите шпански владини и верски згради во колонијалниот град, како и куќите на најбогатите Шпанци.
Денес, на местото останале само камењата што биле преголеми за лесно да се преместат.
На 13 март 2008 година, археолозите откриле дополнителни урнатини на периферијата на Саксајваман. Се претпоставува дека местото првпат било изградено за време на периодот Килке, кој му претходел на Инките. Иако изгледа церемонијално по природа, точната функција останува непозната.
2 Современа употреба
Перуанците продолжуваат да го слават ''Инти Рајми'', годишниот фестивал на Инките за време на зимската краткоденица и новата година. Фестивалот се одржува во близина на Саксајваман на 24 јуни. Друг важен фестивал е ''Варачикуј ,'' кој се одржува таму секоја година на третата недела од септември.
Некои луѓе од Куско го користат големото игралиште во ѕидовите на комплексот за џогирање, таи чи и други атлетски активности.