Домицијан Карантански

Домицијан од Карантанија или Домицијан од Корушка (германски: ''Domitian von Kärnten'', словенечки: ''Domicijan Koroški''; починал ), познат и како Домислав, — словенски благородник во кнежеството Карантанија (денешна Корушка, Австрија) за време на владеењето на Карло Велики. Тој се сметал за легендарен основач на црквата Милштат опатија и бил почитуван како светец.
1 Традиција
Хагиографијата на Домицијан била документирана со пергаментен ракопис од почетокот на 15 век; препис од претходните извештаи напишани во неколку фази меѓу 1170 и 1306 година. Според тоа, тој бил наследник на третиот христијански принц од Карантанија, Валтунк, кој владеел под власта на војводата Тасило III од Баварија од 772 година.
''Преобраќање на Баварците и Карантанците'' е латинско дело напишано во втората половина на 9 век, кое ја опфаќало историјата на Карантанија, словенските кнезови Прибислав, Семика, Стојмир и Етгар се наведени, како што се наведени наследниците на Валтунк, а името на Домицијан не се споменува.
Според една легенда, Милштатското Езеро во 8 век н. е. било многу поголемо од денес и се протегало до околните планини. На планината Хочгош - спроти денешниот Милштат - се наоѓало словенско утврдување, каде престојувал паганскиот Карантански кнез Домицијан. Принцот имал син, кој еден ден, покрај забраната на татко му и тешките временски услови, отпатувал со брод на езерото. Кога младиот човек не се вратил до наредното утро, а принцот го открил неговиот превртен чамец, им наредил на своите поданици да испуштат вода од езерото додека не го најдат трупот на неговиот син. Тој дал завет: „На местото каде што ќе го најдат телото, ќе изградам црква и ќе се завртам кон христијанството“. Луѓето на Домицијан го отстраниле целиот рид западно од езерото што го одделувало од реката Лизер. Нивото на водата паѓало се додека по неколку дена не го пронашле мртвото тело на неговиот син.
Домицијан тогаш се крштевал и покрај гробот на својот син ја изградил првата христијанска црква. По преобраќањето, заповедал да се соберат илјада статуи на пагански богови и божици и да се фрлат во езерото. Потоа, околу црквата настанала населба, која денес е позната како Милштат; потекнува од латинскиот термин ''mille statuæ'' - „илјада статуи“ кои тој ги уништил.
Меѓутоа, етимологијата не е целосно потврдена. ''Милиштат'' првпат бил споменат околу 1070 година; лингвистите го извлекле името на местото од „мелница“ (германски: ''Mühle'', словенечки: ''mlin''), бидејќи порано имало многу воденици околу езерото. Посовремената интерпретација се однесува на локалниот поток некогаш наречен ''Милс'' (денес: Ригенбах или Лајтенбах); неговото име има келтско потекло и значи „планински поток“. Слично на тоа, словенечкиот термин ''Мела'' означува вода што носи ''мели'', песок и чакал, на која одговара и поновото германско име ''Лајтенбах''. Друга теорија објаснува дека името ''Милштат'' доаѓа од словенечкиот збор ''milost'' (''kraj milosti''), односно „благодат“ („место на благодат“) во врска со чудесните настани на локалитетот.
2 Истражување
Во 1907 година, културниот историчар Роберт Ајслер, во својот есеј ''Легендата за свети Карантанскиот војвода Домицијан'' тврдел дека Домицијан бил само измислица на бенедиктинските монаси од опатијата Милштат.
2.1 Вистина или легенда
Додека низ неколку децении многу историчари се согласувале со идејата на Ајслер, наредните генерации појасниле дека во ''витата'' на Домицијан, баварскиот гроф Арибо II (п. 1102 година) се споменува како вистински основач на манастирот Милштат и прв сопственик. Покрај тоа, додатокот ''Domiciani ducis,'' на празникот на Света Агата на 5 февруари веќе се имал појавено во зачуван литургиски календар од приближно 1160 година; друг запис ''Domicianus dux fundator huius ecclesiae'' бил пронајден во посмртница од 12 век. Денес, историчарите сметаат дека Домицијанската легенда за човекот и појавата на црквата Милштат веројатно се заснова на вистински настани. Ја содржи основната историска порака на Карантанскиот поглавар; исто така извештај за – сега застарената – народна етимологија на името на градот Милштат, како и за осветувањето на пагански храм (веројатно од римско потекло) за христијанската црква. Историските податоци кои што доаѓаат од легендата за Домицијан - неговото врсници, преминувањето во христијанство, основањето на црквата Милштат и неговото погребување во неа - можат накратко да се сумираат на овој начин:„Факт е дека војводата Домицијан постоел. Откако се крстил, дошол во Милштат и таму наишол на обожавање на идоли, кои ги уништил. Исчистениот пагански храм го посветил на славата на сите светци. Живеел доблесно и бил погребан во црквата Милштат“.Како словенски благородник, тој можеби живеел околу 788 година, во времето кога Карло Велики го соборил својот баварски господар Тасило III. Веројатно бил крстен како млад човек во Салцбург од „апостолот од Каринтија“, ирскиот епископ Вергилиј (д. 784 г.), и се вратил во Карантанските земји како локален владетел под франкската власт. Некои историчари сметаат дека Домицијан пред неговото крштевање се нарекувал ''Домислав''.
2.2 Значаен наод
Во 1992 година, археолозите при ископување во опатија Милштат, повторно откриле остатоци од епитаф со дел од натпис. На овој фрагмент биле пронајдени деловите од следниве зборови: ''quescit, Domitianus, Karoli imp., paganita.'' Археологот и историчар Франц Глејзер открил дека ова биле остатоци од оригиналниот панел што некогаш бил поставен над гробот на Домтијан. Според тоа, тој заклучил дека принцот не бил легендарен, туку историски документирана личност, која сега го има своето „''Место во животот“ (Sitz im Leben)'' и дека владеел – според натписот – во времето на Карло Велики.
Надгробната плоча, која била на гробот, носела латински натпис. Натписот би гласел, според анализата и реконструкцијата на Франц Глејзер:
† HIC•QVIESCIT•DOMITIA
NVS•DVX•QVI•KAROLI•IMP•
TEMPORIBUS•PAGANITATEM•DEVICIT•ET•POPVLVM•
AD FIDEM CONVERTIT
Латински: ''† Hic quescit Domitianus dux qui Karoli imp temporibus paganitatem devicit et populum ad fidem convertit''
Словенечки: ''Tukaj počiva vojvoda Domicijan, ki je v času cesarja Karla premagal poganstvo in privedel ljudstvo k veri.''
Македонски: „Тука почива војводата Домицијан, кој во времето на императорот Карло Велики го победил паганството и ги преобратил луѓето во верба“.
3 Почитување
Според записот во литургискиот календар на Милштат, јавното почитување на Домицијан и неговата сопруга Марија, започнало многу рано, по основањето на опатијата околу 1070 година. Откако пожарот го опустошил манастирскиот комплекс, нивните посмртни остатоци биле пренесени во новоизградената опатска црква околу 1130 година и оставени да почиваат во величествената реликвијар.
Се верува дека на неговиот гроб се случиле бројни и разни чуда. Има извештаи за свечени поворки и за носење на моштите на Домицијан. Тие објаснуваат и за крадец, кој дошол со својот плен во ова популарно место за аџилак во Милштат; но таму се парализирал и не можел повторно да го напушти светилиштето. Народот верувал дека посредувањето на Домицијан го скротил бесното езеро Милштат за време на бурите и тоа особено им помагнало на болните со треска.
Обожувањето го достигнало својот врв во 15 век. Во 1441 година, моштите на Домицијан, неговата сопруга и детето биле прегледани од епископот Гурк и биле пренесени во таборот на манастирската црква. Новата гробна плоча ''Beatus Domitianus dux Noricum'' била направена во 1449 година. Почитувањето на Домицијан било особено поттикнато од големите мајстори на царскиот ред на Свети Џорџ, новите сопственици на опатијата Милштат од 1469 година наваму. Кога во 1478 година окупаторските османлиски сили ја опустошиле областа, надгробната плоча била оштетена за време на ограбувањето на манастирот. Гробот морал повторно да биде обновен со друг, веројатно дури и постари и неоштетени епитафи.
По преземањето на манастирот од Исусовците, гробот и некои остатоци биле однесени во новоизградената капела на Домицијан во црквата Милштат Опатија. Се појавиле бројни митови и легенди, како во ''Annales Carinthiae''од 1612 година од Хиеронимус Мегисер, кои имагинативно ги прикажале животот и делата на Домицијан. Поедноставно прикажување на неговата биографија било вклучено во фолиото ''Acta Sanctorum'' од 1658 година.
Почитувањето на Домицијан како провинциски светец заштитник на Војводството Корушка во 1761 година го наклонило езуитскиот татко Матијас Риберер (1720-1794) да поднесе барање до Римската курија за официјална потврда на култот. Се чини дека тој дејствувал од своја рака покрај езуитското раководство, бидејќи во преговорите биле вклучени внатрешните австриски епископи на Салцбург, Гурк, Секау, Лавант, Љубљана, Горица со соодветна примена, како и хабсбуршкиот суд на царицата Марија Тереза, но немало официјални претставници на редот. Потфатот не успеал, што, сепак, всушност немало никакво влијание врз почитувањето на Домицијан; неговото оправдување - во смисла на канонско папско признавање - го дал фактот дека датира од времето пред владеењето на папата Александар III (1159-1181 година), и затоа не била потребна каква било папска потврда.
Домицијан до денес има посебно место во животот на Католичката црква во Каринтија. Во негова чест, секоја година на 5 февруари се врши спомен молитвата во капелата Домицијан. На 25 јуни 2007 година во Милштат се одржала 25-та традиционална „Средба на три земји“ во чест на благословениот Домицијан.
4 Поврзано
* Карантанци
* Историја на Словенија
* Историја на Австрија