procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Вагон

Железнички вагон — несамоподвижно (како по правило) превозно средство наменето за движење по шини или други патишта (моношини, маглев-пруги итн.) и (како по правило) се користи со локомотива (исклучок се вагон-секциите на патнички електрични и дизел-возови и самоподвижните железнички вагони, вклучувајќи ги и електровагоните. Имено, дизел- и електровозовите немаат потреба од локомотиви. Самоподвижните железнички вагони се самостојни превозни средства). Прототип е мала количка, претставувајќи кутија што се движела по дрвени шини во рудниците.
Вагонот е единица на железничкиот возен парк (на пример, и најчесто, железничкиот). Вагонот е наменет за превоз на товар или патници и е опремен со сите потребни уреди за нивен превоз и за вклучување на вагонот во составот на возот. Со изградба на вагони се занимаваат вагоноградбени претпријатија.
1 Вагоните во Македонија
Железничкиот транспорт во Македонија има долга историја, започнувајќи со изградбата на првите пруги во доцниот XIX век, кога регионот бил дел од Отоманското Царство. Со текот на XX век, железничкиот возен парк, вклучувајќи ги и вагоните, бил дел од пошироките југословенски железнички системи, со набавки од различни европски производители и фабрики од поранешна Југославија.
По стекнувањето на независноста, акционерското друштво за железнички превоз МЖ транспорт го наследило возниот парк. Тој вклучува различни типови товарни и патнички вагони што се користат за домашен и меѓународен превоз на товар и патници. Во мигов, МЖ транспорт користи стандардни видови вагони како отворени, затворени, цистерни, платформски и изотермички вагони. Одржувањето и ремонтот на вагоните се врши во домашните работилници на МЖ, а дел од возниот парк е обновен преку набавки на нови или модернизирани вагони со цел да се подобри ефикасноста и да се задоволат современите стандарди за превоз. Во Македонија во мигов не постои фабрика за производство на вагони, па набавките се вршат од странство.
Организирана религија

Организирана религија, позната и како институционална религија — религија во која системите на верување и обредите се систематски уредени и формално воспоставени, обично преку официјална доктрина (или догма), хиерархиска или бирократска лидерска структура и кодификација на облиците на правилно и несоодветно однесување.
1 Дефиниција
Организираната религија се разликува од пошироката идеја за религијата, особено во антропологијата, социологијата и филозофијата. Американскиот филозоф Вилијам Џејмс сметал дека организираната религија е различна и секундарна во однос на религијата сама по себе, наведувајќи дека „од религијата во смислата во која ја сфаќаме, теологиите, филозофиите и црковните организации можат секундарно да растат“. Џејмс понатаму коментира дека основните елементи на „институционалната религија“ се „обожување и жртвување, процедури за работа врз диспозициите на божеството [''т.е.''] теологија и церемонии и црковна организација“.
2 Примери
Аврамските религии во голема мера се сметаат за организирани (вклучувајќи ги христијанството, исламот, јудаизмот и бахаизмот).
Религиите кои не се организирани религии, или се само лабаво организирани, вклучуваат неколку источни религии како што се конфучијанството, шинтоизмот, и некои видови будизам, вклучувајќи го и секуларниот будизам. Исто така, генерално се исклучени домородните и народните религии, како што се анимизмот, корејскиот шаманизам, африканските традиции како Санската религија, религиите на американските староседелци, и старонордиската религија, како и одредени нови религиозни движења како неопаганството и растафаријанството.
Хиндуизмот не е организирана религија во одредени смисли, особено поради недостатокот на централна структура на моќ. Сепак, оваа дефиниција е спорна, бидејќи децентрализацијата обично не е единствениот фактор што се зема предвид при дефинирањето на организираните религии. Хиндуизмот е исто така комплициран од фактот што многу научници го сметаат за збирка од разновидни духовни традиции, а не за единствена обединета религија.
Zuckertüte

Zuckertüte („Шеќерна вреќица“) е дар кој децата во Германија, Австрија, Полска и Чешка добиваат на почетокот на првиот разред. Има облик конус и е исполнета со слатки. Обичајот на дарување на првашињата со кесички настанал е на почетокот на 19-тиот век во Германија, особено во Саксонија и Тирингија.
Ами Буе

Ами Буе (1794 – 1881) – француски и европски геолог. Од Буе потекнуваат првите пишувани геолошки податоци за геолошката градба на територијата на Македонија.
Во периодот 1828–1870, во рамките на геолошките проучувања на европскиот дел од Отоманската Империја Ами Буе ја ги опфатил и терените на Македонија. Во 1836 г. го посетил Злетовскиот руден реон, ја опишал експлоатацијата и металуршката преработка на олово-цинковите руди. По повеќегодишни испитувања, во 1840 г. го објавил трудот „Геологија на Македонија”.
Хипер-реална религија

Хипер-реална религија — социолошки термин што опишува нов потрошувачки тренд во стекнувањето и спроведувањето на религијата. Терминот за прв пат бил дефиниран во книгата ''„Религија и популарна култура: Хипер-реален тестамент“'' од Адам Посамаи. Терминот се користи за истражување на пресекот помеѓу постмодернизмот и религијата. Идејата била проширена или критикувана од голем број академици уште од нејзиното создавање.
1 Потекло и употреба
Според теориите за постмодернизација, во втората половина од 20 век (често нарекувана „постмодерна ера“) конзумеризмот, индивидуализацијата и изборот дошле во преден план на западните општества преку капитализмот. Така, религијата како дел од оваа култура стана сè повеќе комерцијална, индивидуализирана и демократизирана. Луѓето денес имаат поголем избор во однос на религијата, честопати можат да ја практикуваат во приватност и како што сакаат, надвор од традиционалните институционални граници. Поради оваа промена, социологијата на религијата станала сè позаинтересирана за потенцијалот за типологизација на начините на неинституционална религија и основата на неинституционалната религија во човечката природа.
Станало сè појасно дека луѓето што ги напуштаат структурите и церемониите на традиционалните религии не стануваат веднаш нерелигиозни во атеистичка смисла. На пример, некои продолжуваат да веруваат без да припаѓаат на црква, други се свртуваат кон алтернативни духовности, а други пак, како што дискутира Посамаи, се свртуваат кон потрошувачки религии делумно базирани на популарната култура, она што тој го нарекува „хипер-реални религии“. Во хипер-реалната религија, елементите од религиите и популарната култура се многу испреплетени. Тоа се постмодерни изрази на религијата, кои веројатно ќе бидат консумирани и индивидуализирани, и затоа имаат поголема важност за поединецот отколку за заедницата и/или конгрегацијата. Така, во постмодерното време, односот меѓу луѓето и религијата е многу флуиден; ако модерноста донесе разочарување во светот, како што изјавил Макс Вебер, постмодернизмот го преокупира светот преку ширење на „субјективни митови“ (митови што се релевантни за поединецот) и преку експанзијата на конзумеризмот и интернетот.
Етничка религија

Во религиозните студии, етничка религија или етнорелигија е религија или верување поврзано со поими за наследување и одредена етничка припадност. Етничките религии често се разликуваат од универзалните религии, како што се христијанството или исламот, кои не се ограничени во етнички, национален или расен опсег.
1 Терминологија
Наместо етничка религија, често се користат голем број алтернативни термини. Друг термин што често се користи е терминот народна религија. Иако етничката религија и народната религија се преклопуваат во некои случаи, вториот термин подразбира „присвојување на религиозни верувања и практики на популарно ниво“. Терминот народна религија затоа може да се користи за да се означат одредени кинески и африкански религии, но може да се однесува на популарни изрази на повеќе мултинационални и институционализирани религии како што се народното христијанство или народниот ислам.
2 Употреба
Етничките религии се дефинираат како религии кои се поврзани со одредена етничка група и често се сметаат за дефинирачки дел од културата, јазикот и обичаите на таа етничка група. Дијаспоричните групи често ги практикуваат своите етнички религии како средство за одржување на посебен етнички идентитет, а пример за ова е улогата на африканската традиционална религија и религиите на африканската дијаспора меѓу африканската дијаспора во Америка.
Некои древни етнички религии, како оние што историски постоеле во предмодерна Европа, пронашле нова виталност во неопаганството. Покрај тоа, неетничките религии, како што е христијанството, се познати по тоа што преземаат етнички особини до степен до кој тие служат како важен маркер на етничкиот идентитет, значаен пример за ова е српското „Свети-савијанство“ на Српската православна црква, и религиозното и културното наследство на сириското христијанство кај гранка на асирскиот народ.
Метаксас (село)

Метаксас или Метакса (|Μεταξάς) — село во Кожанско, Егејска Македонија, денес во општината Серфиџе на Кожанскиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 204 жители (2021).
1 Географија и местоположба
Селото се наоѓа високо во планинита Добра, на 25 км јужно од градот Серфиџе, крај патот Негочани-Елевсина (ЕО3), на надморска височина од 1.060 м.
2 Историја
2.1 Во Отоманското Царство
Неговото население уште од порано има грчко потекло. Според османлиски дефтер од 1528 г. во Метаксас имало 119 домаќинства со 536 жители.
Во XIX век Метаксас било грчко село во Серфиџенската каза на Серфиџенскиот Санџак.
На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. ''Метакса'' е претставено како чисто грчко село во Серфиџенската каза на Серфиџенскиот санџак со 85 куќи.
Според статистиката на грчкиот конзулат во Еласона, во 1904 г. во ''Метаксас'' (Μεταξάς) живееле 600 Грци христијани.
2.2 Во Грција
По Балканските војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Таа година тоа броело 814 жител, кои во 1920 г. се намалиле на 811 лица.
+Места во заедницата Метаксас преименувани со службен указ на 31 јули 1969 година, Име, Име, Ново име, Ново име, Опис
Голина, Γκόλντα, Гурнес, Γοϋρνες, врв на Камбуница на С од Метаксас (1.395 м)
Мала Добра, Μικρό Ντοβρά, Сократи, Σωκράτη, месност на Камбуница на И од Метаксас
Голема Добра, Μεγ. Ντοβρά, Папајани, Παπαγιάννη, месност на Камбуница на СИ од Метаксас
3 Стопанство
Населението произведува жито, компири и други земјоделски производи, а поради поволни услови, доста внимание му се посветува и сточарството.
4 Самоуправа и политика
Во 1918 година, селото станало самостојна општина, чиј атар зафаќал површина од 58 квадратни километри. Општината Метаксас била приклучена во општината Серфиџе во 1997 година, која била укината во 2011 година и станала дел од поголемата општина Серфиџе-Велвендо.
Селото припаѓа на општинската единица Серфиџе со седиште во истоименото гратче, која припаѓа на поголемата општина Серфиџе, во округот Кожани. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Метаксас, во кој е единствено село.
5 Културни и природни знаменитости
Цркви
* Црква „Св. Димитриј“ — главна селска црква, подигната во 1848 г.
6 Личности
Родени во Метаксас
* Анагностис Бизиотас — учесник во Грчката војна за независност
* Анастасиос Мицу, Јоанис Георгиу и Стерјос Мициу — учесници во Грчката војна за независност
* Фотис Јанкулас (? – 1925) — грчки разбојник
Милион Манхуф

Милион Елџенаи Левинио Манхуф (роден на 3 јануари 2002, во Бемстер) — холандски фудбалер, напаѓач на и на холандската репрезентација под 21 година.
1 Биографија
Роден во Бемстер, Северна Холандија, тој има суринамско потекло по неговиот татко и индонезиско по неговата мајка. Неговиот татко, Мелвин Манхуф, е поранешен борец во мешани боречки вештини, спорт со кој се занимавал и Милион пред да одлучи да се фокусира на фудбалот.
2 Клупска кариера
2.1 Витесе
Својата фудбалска кариера ја започнал на 4-годишна возраст, играјќи младински фудбал за неколку екипи пред да се приклучи на Витесе на 15-годишна возраст. Тој се приклучил на првиот тим во сезоната 2020–2021, дебитирајќи во Ередивиси во поразот со 2–1 на гостински терен од Ајакс. Манхуф постигнал два гола во 20 настапи во својата прва професионална сезона, стигајќи со Витесе до плејоф натпреварите за Европските турнири, каде загубиле од Аз Алкмар. За време на сезоната 2022–2023, тој станал еден од клучните играчи на Витесе, постигнувајќи девет гола во 34 настапи и освојувајќи ја наградата за играч на годината на клубот. Следната сезона, Витесе се соочил со финансиска криза, па така наоѓајќи се на дното на првенствената табела клубот бил приморан да ги продава некои од своите најдобри играчи меѓу кои бил и Манхуф кој во средината на сезоната заминал во Англија.
2.2 Стоук Сити
На 1 февруари 2024, Манхуф потпишал триипол годишен договор со англискиот клуб од Чемпионшип, Стоук Сити. Дебитирал за ''„грнчарите“'' на 10 февруари 2024 година, во поразот од 3–1 од Блекбурн Роверс. Додека тимот се борел за опстанок, кон крајот на сезоната, Манхуф постигнал важни голови против и . Во последното коло од првенството, тој постигнал два гола во победата од 4–0 против Бристол Сити, помагајќи му на Стоук да ја оствари целта и да остане во лигата завршувајќи на 17-тото место.
Манхуф бил станарден првотимец и во сезоната 2024–2025, играјќи 38 натпревари и постигнувајќи седум гола во првенството и Лига купот.
3 Репрезентативна кариера
Манхуф ја претставувал Холандија во неколку младински репрезентации.
Во јуни 2025 година, бил повикан во репрезентацијата на Холандија под 21 година од селекторот Михаел Рејзигер за Европското првенство во категоријата одржано во Словачка. Тој ги одиграл сите пет натпревари за ''„Jong Oranje“'' на турнирот, на кој стигнале до полуфиналето во кое биле поразени од Англија со 2-1.
4 Статистика
4.1 Клупска статистика
Сезона, Клуб, Првенство, Национален куп, Континентален куп, Останати купови, Вкупно
Лига, Наст, Гол, Лига, Наст, Гол, Лига, Наст, Гол, Лига, Наст, Гол, Наст, Гол
2020-2021, Е, 11, 0, КХ, 2, 1, -, -, -, -, 13, 1
2021-2022, Е, 15, 2, КХ, 1, 0, ЛК, 4, 0, -, -, 20, 2
2022-2023, Е, 33, 9, КХ, 1, 0, -, -, -, -, 34, 9
2023-фев. 2024, Е, 18, 4, КХ, 3, 0, -, -, -, -, 21, 4
Вкупно Витесе 77 15 7 1 4 0 - - 88 16
фев.-јун. 2024, ФЛЧ, 14, 4, ФАКуп+ЛК, 0, 0, -, -, -, -, 14, 4
2024-2025, ФЛЧ, 34, 5, ФАКуп+ЛК, 0+4, 0+2, -, -, -, -, 38, 7
Вкупно Стоук Сити 48 9 4 2 - - - - 52 11
Вкупно во кариерата 125 24 11 3 4 0 - - 140 27
Етнорелигиска група

Етнорелигиска група (или етнорелигиозна група) — група луѓе со заедничка религиозна и етничка припадност или во некои случаи, исклучиво само религиозна припадност. Исто така, може да се смета за поткатегорија на етничката припадност каде што членовите имаат заедничка религија.
Во потесна смисла, се однесува на групи чии религиозни и етнички традиции се историски поврзани.
1 Карактеристики
Елементите што се дефинираат како карактеристики на етнорелигиозна група се „социјален карактер, историско искуство и теолошки верувања“.
Затворањето на заедницата се одвива преку строга ендогамија, која е специфично наменета за заедницата и која ја разликува етно-религиозната заедница од која било друга група.
2 Библиографија
********* Yang, F. and Ebaugh, H. R. (2001), . Journal for the Scientific Study of Religion, 40: 367–378. doi:10.1111/0021-8294.00063
* Phillip E. Hammond and Kee Warner, , The Annals of the American Academy of Political and Social, Vol. 527, Religion in the Nineties (May, 1993), pp. 55–66
**
Дулово

Дулово (|Дулово) — град во Североисточна Бугарија, административен центар на Општина Дулово во Силистренската Област. Има население од околу 7.142 жители (2022).
1 Географија и местоположба
Градот се наоѓа во Дунавската Рамнина, во историскиот регион Лудогорие, на надморска височина од 237 м. Климата е умерено континентална. Преовладуваат црноземјени почви, на места ерозирани. Низ Дулово поминува железничката линија Силистра — Самуил.
2 Историја
Дулово првпат се споменува во отомански документ од 1573 година како селото Акад’нлар, што значи „Бели жени“. Дури и пред ослободувањето на Бугарија во 1878 година, имало мешано население од Бугари (доселеници од регионот на Преслав) и Турци, што сè уште се одразува во етничкиот состав денес. По Втората балканска војна, Бугарија била принудена да го отстапи на Романија, заедно со цела Јужна Добруџа. Исто така селото било окружен центар на округот Дуростор под романска окупација. Селото било вратено на Бугарија според Договорот од Крајова од 1940 година. Во 1942 година, го добило сегашното име (во чест на раниот средновековен бугарски клан Дуло).
На 30 јануари 1960 година Дулово бил прогласен за град.
Тајм (списание)

''Тајм'' (стилизирано со големи букви како ''TIME'') е американско списание со седиште во Њујорк. Списанието било објавувао неделно речиси еден век. Почнувајќи од март 2020 година, префрлено е на објавување секоја втора недела. Првпат било издадено во Њујорк на 3 март 1923 година, а многу години го водел неговиот влијателен коосновач, Хенри Лус.
Европското издание (''Тајм Јуроп'', порано познато како ''Тајм Атлантик'') се издава во Лондон, а ги опфаќа и Блискиот Исток, Африка а од 2003 година и Јужна Америка. Азиското издание (''Тајм Азија'') е со седиште во Хонгконг. Јужнопацифичкото издание, кое ги опфаќа Австралија, Нов Зеланд и Тихоокеанските Острови, е со седиште во Сиднеј.
Од 2018 година, ''Тајм'' е во сопственост на основачот на Сејлсфорс, Марк Бениоф, кој го купи од Мередит Корпорејшн.
Светски религии

Светски религии — општествено конструирана категорија што се користи при проучувањето на религијата за да се разграничат религиите за кои се смета дека биле особено големи, меѓународно распространети или влијателни во развојот на човечките општества. Обично се состои од „Петте големи“ религии: будизам, христијанство, хиндуизам, ислам и јудаизам. Овие религии често се споредуваат со други категории, во кои спаѓаат народните религии, домородните религии и новите религиозни движења (НРД).
„Парадигмата на светските религии“ била развиена во Обединетото Кралство во текот на 1960-тите, каде што била воведена од феноменолошки научници за религија, особено Нинијан Смарт. Била дизајнирана да го прошири проучувањето на религијата подалеку од нејзиниот силен фокус на христијанството, земајќи ги предвид другите големи религиозни традиции низ целиот свет. Парадигмата често ја користат професори кои им предаваат на студенти на додипломски студии по религија, а е и рамка што ја користат наставниците во училиштата во Обединетото Кралство и други земји. Акцентот што го става парадигмата врз гледањето на овие религиозни движења како посебни и меѓусебно исклучувачки ентитети, исто така, имал пошироко влијание врз категоризацијата на религијата - на пример во пописите - и во западните земји и на други места.
Од крајот на 20 век, парадигмата се соочила со критики од страна на научниците за религија, вклучувајќи го Џонатан З. Смит, од кои некои се залагале за нејзино напуштање. Критичарите тврдат дека парадигмата на светските религии е несоодветна бидејќи ја зема протестантската гранка на никејското христијанство како модел за тоа што претставува „религија“; дека е поврзана со дискурсите на модерноста, вклучувајќи ги и односите на моќ присутни во современото општество; дека охрабрува некритичко разбирање на религијата; и дека дава вредносен суд за тоа кои религии треба да се сметаат за „главни“. Други тврдат дека тоа останува корисно во училницата, сè додека учениците се свесни дека тоа е социјално конструирана категорија.
1 Наводи
1.1 Библиографија
*****************
2 За понатамошно читање
; encyclopedias
***; други дела
****
Вагон-ресторан

Вагон-ресторан — патнички вагон во кој на патниците им се нудат храна и пијалаци. Се разликува од други вагони со слични услуги по целосната услуга. Може да се определи како своевидно соединување на кујна и трпезарија, при што бројот на места разнообразува. Често е поврзан со спиечкиот вагон на композицијата, доколку таков постои.
Исто како во обичен ресторан, на муштериите им е обезбеден келнерски персонал, како и менија со избор на јадења. Асортиманот зависи од категоријата на вагон-ресторанот, но се смета дека на располагање треба да има најмалку три ладни предјадења, две топли, неколку видови супи и главни јадења, вклучувајќи основни видови месо (свинско, говедско, пилешко).
1 Одлики
Други видови вагони наменети за исхрана не нудат целосно ресторанско опслужување. На пример, тоа се вагони каде што храната се купува од штанд и се јаде на лице место, или на кое било друго место во возот. Ова се однесува и на вагони за скара, каде што патниците седат на столчиња до штанд, купуваат и јадат храна подготвена на скара надвор од штандот. Обично се сметаат за „среден“ тип на вагон-ресторани.
Кај еден од најчестите модели на вагон-ресторан, едниот крај на вагонот има кујна (со ходник веднаш до неа, за патниците да можат да преминат во други вагони), додека на другиот крај се наоѓа отворена или преградена сала со главен ходник.
Возовите со високи барања за услуга во вагон-ресторан понекогаш имаат „двојни вагон-ресторани“, кои се состојат од два соседни вагони што до одреден степен работат како единствена структура. Обично, едниот вагон има кујна и отворена или преградена сала, додека другиот вагон има само сала.
Во вагон-рестораните на современите двокатни вагони Superliner на компанијата Amtrak, преградената сала зафаќа речиси цел горен кат, додека кујната се наоѓа на долниот кат. Јадењата се послужуваат нагоре со кујнски лифт.
Вагон-рестораните го збогатуваат вообичаеното искуство од посета на ресторан со глетката на пределот што поминува низ прозорецот. И покрај тоа што денес вагон-рестораните станале помалку популарни отколку во минатото (сега се дополнети, а во некои случаи и заменети со други видови вагони за исхрана), тие играат значајна улога во патничкиот железнички превоз, особено на средни и долги растојанија. Многу туристички железници нудат екскурзии со ручек за да го подобрат доживувањето на публиката при патување во вагон-ресторан.
Трамваите на линиите U76/U70 меѓу градовите Диселдорф и Крефелд во Германија имаат бистро-вагон (германски назив за вагон-ресторан), каде што патниците можат да нарачаат пијалаци и ужини. Ваквата практика потекнува од почетокот на XX век, кога меѓуградските трамваи секогаш имале вагон-ресторан. И покрај тоа што на линијата сега сообраќаат современи вагони, 4 трамваи имаат бистро-вагон и работат секој работен ден.
Патнички вагон

Патнички вагон — вид железнички вагон, односно железничко возило што е првенствено наменето за превоз на патници. Овие вагони обично се опремени со седишта за удобно патување на патниците.
Изразот „патнички вагон“ може да опфаќа и различни специјализирани вагони што служат за потребите на патниците или за други конкретни улоги во патничките возови. Тука спаѓаат:
* вагони за спиење (кои нудат легла или купеа за ноќно патување)
* багажни вагони (за превоз на багаж)
* вагон-ресторани (за послужување храна и пијалаци)
* поштенски вагони (за превоз на пошта)
* како и вагони за превоз на затвореници.
Првите патнички вагони биле изградени на почетокот на XIX век, со појавата на првите железници, и биле мали, малку повеќе од пренаменети товарни вагони. Раните патнички вагони биле изработени од дрво; во XX век, конструкцијата се префрлила на челик, а подоцна на алуминиум за подобрена цврстина. Патничките вагони значително пораснале во големина во однос на нивните најрани верзии, при што современите двокатни патнички вагони можат да превезуваат над 100 патници. Удобноста за патниците, исто така, се подобрила со текот на времето, со додатоци како осветлување, греење и климатизација. Во некои системи се нуди избор меѓу прва и втора класа на вагони, при што се плаќа доплата за првата.
1 Опрема
На патничките вагони е монтирана следната опрема:
* Внатрешна
* Климатска
* Санитарно-техничка
Во внатрешната опрема на патничкиот вагон спаѓаат уредите што го сочинуваат ентериерот на вагонот и го одредуваат неговиот распоред во согласност со намената (преградни ѕидови меѓу просториите, обложување на ѕидовите, подот и таванот, места за лежење или седење на патниците, места за багаж, како и прозорци, врати, разни арматури). Секој патнички вагон има систем за електрично напојување, кој обезбедува електрична енергија за сите негови потрошувачи (уреди за греење, осветлување).
Во климатските уреди на патничкиот вагон спаѓа комплексот опрема — инсталации за греење, вентилација и климатизација на воздухот, неопходни за обезбедување нормални температурни услови и размена на воздух во вагонот.
Во санитарно-техничката опрема на патничкиот вагон влегуваат санитарните јазли и системот за водоснабдување. До неодамна, уредувањето на санитарните јазли било такво што не можеле да се користат при минување на возот низ населени места. Искористената вода и нечистотиите се исфрлале право на пругите. Со ова е поврзано постоењето на санитарни зони, кога при минување низ големи градови тоалетите во вагоните се затворале на неколку часа. Со опремувањето на вагоните со биотоалети, проблемот постепено се решава.
Светлината зрачи и во мракот

''„Светлината зрачи и во мркот“'' - недовршена драма од Лав Толстој, напишана во 1890 година. Веројатно неговото најавтобиографско дело, се вели дека претставата „ја отсликува личната дилема на Лав Толстој како да е видена низ семејниот ќорсокак“.
Пљачковица

Пљачковица е населено место во градот Врање, Пчињски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 114 жители. За времето на НАТО бомбардирањето на СР Југославија на селото и планината Пљачковица се фрлене бомбите со осиромашен ураниум. Тогаш е селото раселено.
1 Поврзано
* Врање
* Пчињски Управен Округ
* Јужна Србија
Плодовите на просветителството

''„Плодовите на просветителството“'' познато и како ''„Плодови на културата“'' (1889–90, објавено 1891) - драма од рускиот писател Лав Толстој, која сатирично го прикажува упорното постоење на непросветлени ставови кон селаните меѓу руското земјопоседничко благородништво. Во 1891 година, Константин Станиславски постигнал успех режирајќи ја претставата за неговото ''Друштво за уметност и литература'', првата од неколкуте сè пософистицирани московски претстави.
1 Историја
Толстој го создал првиот нацрт на претставата во 1886 година, заедно со ''„Моќта на темнината“ ,'' но бил нецелосен. Три години подоцна, неговите деца и сопругата го убедиле да го заврши ракописот доволно за домашна претстава во Јаснаја Полјана, домот на Толстој во близина на Тула. Толстој првично се спротивставил, но брзо ја презел водечката улога во режирањето на аматерските глумци. Во екипата биле вклучени четири од неговите деца, две внуки, судски обвинител од Тула и судија од Москва. Според најстариот син на авторот, Сергеј Толстој, оваа верзија, првпат изведена на 30 декември 1889 година, намерно ги одразувала современите стварности на Јасна Полјана и соседните селски имоти, дури и користејќи ги вистинските имиња на благородниците од Тула за сценските ликови (овие имиња подоцна биле заменети со чисто фиктивни). Првата претстава ја избришала границата помеѓу имагинарните ликови и вистинските личности што ги играат, отстранувајќи го четвртиот ѕид помеѓу глумците и публиката и никогаш повеќе не била репродуцирана во овој облик. Публиката ја примила претставата добро, а во април 1890 година ја репродуцирале аматери од Тула, вклучувајќи ја и Татјана Толстаја, а приходите биле донирани на месно сиропиталиште. На втората претстава присуствувале глумецот од Малискиот театар, Александар Јужин, и независниот театарски режисер Владимир Немирович-Данченко.
Во 1891 година, Константин Станиславски ја режирал првата јавна претстава во Москва за своето аматерско Друштво за уметност и литература во театарот на Тверска улица. Во оваа поставка глумеле Вера Комисаржевскаја, Марија Лилина (сопругата на Станиславски), Василиј Лужски и самиот Станиславски како Звездинцев. Првата професионална претстава била поставена во театарот „Александрински“ во Санкт Петербург во септември 1891 година. Главната улога на Звездинцев му била понудена на Владимир Давидов, кој ја одбил честа и ја избрал помалата улога на трет селанец. Вториот селанец носел шминка за да личи на самиот Лав Толстој, а шминката на првиот селанец била дизајнирана од Илја Репин. Претставата била успешна и премиерно била изведена во московскиот Мали театар во декември 1891 година. Толстој присуствувал на изведбата во Малискиот театар во јануари 1892 година и си заминал незадоволен од изведбата на тројцата селани од страна на уметниците. Претставата оттогаш останала во рускиот и советскиот театарски репертоар.
Марго Хјустон

Марго Хјустон (''родена'' Бремнер на 12 февруари 1943 година) е американска новинарка. Таа ја освоила Пулицеровата награда во 1977 година за известување за најнови вести додека работела во ''Милвоки Џурнал Сентинел.''
1 Ран живот и образование
Хјустон е роден на 12 февруари 1943 година, од родители Џејмс и Сесил Бремнер во Вокеша, Висконсин. Таа студирала на Универзитетот Маркет и дипломирала во 1965 година со диплома по новинарство.
2 Кариера
Хјустон се приклучила на ''„Милвоки Џурнал Сентинел“'' во 1967 година како новинар за рубрики и на крајот била унапредена во уреднички новинар. За време на нејзиното работење во „Џурнал“,таа била една од трите жени избрани во Одборот за регрутација на округот Вокеша. Една статија објавена во 1975 г. за абортусот ѝ донесе награда од 1.000 долари од натпреварот за награди на весникот Пени-Мисури.
Откако била обесхрабрена да аплицира за унапредување во новинскиот оддел на „Џурнал“, Хјустон добила задача да работи на алтернативни домови за стари лица. Додека спроведувала истражување, таа открила сиромашни и занемарени домови во кои живеат стари лица и нивниот недостаток на пристап до здравствена заштита. Објавениот извештај за нејзините откритија ѝ ја донел Пулицеровата награда за известување за најнови вести во 1977 г. Две години откако станала првата жена новинар од „Милвоки џурнал“ што ја добила Пулицерова награда, била унапредена на позицијата за бизнис и уредничка страница. Хјустон подоцна ја добила наградата Бај-лајн во 1980 г. од Факултетот за новинарство при Универзитетот Маркет и од „Витези на златното перо“ на прес-клубот во Милвоки.
3 Личен живот
Марго Хјустон и нејзиниот поранешен сопруг Џејмс Хјустон имаат едно дете заедно.
Моќта на темнината

''Моќта на темнината'' (|Власть тьмы) — драма од Лав Толстој во пет чина. Била напишана во 1886 година, а нејзината изведба била забранета во Русија до 1902 година, главно под влијание на Константин Побједоносцев. И покрај забраната, претставата беше неофицијално продуцирана и прочитана неколку пати.
1 Преглед
Средиштен лик е селанецот Никита, која ја заведува и ја напушта младата сирачка Маринка, потоа прекрасната Анисија го убива сопствениот сопруг за да се омажи за Никита. Тој ја оплодува својата нова паштерка, а потоа, под влијание на својата сопруга, го убива бебето. На денот на свадбата на неговата посвоена ќерка, тој ѝ се предава на полицијата и го признава злосторството.
2 Историја на продукции
Францускиот театарски пионер Андре Антоан ја поставил ''„Моќта на темнината“'' — француски превод на драмата од Павловски и Оскар Метенје — во Париз во театарот Монпарнас на 10 февруари 1888 година со големо признание. Константин Станиславски, руски театарски режисер и педагог, сакал да ја постави претставата во 1895 година, тој го убедил Толстој да го преработи четвртиот чин на начинот што го предложил Станиславски, но продукцијата не се остварила. Тој на крајот го поставил на сцената со својот Московски уметнички театар во 1902 година. Таа поставка била отворена на 5 декември и доживеала одреден успех. Сепак, Станиславски билостро критичен, особено кон сопствениот настап како Митрич. Години подоцна, тој пишувал за претставата во својата автобиографија, ''„Мојот живот во уметноста“.''
Глумецот Џејкоб Адлер имал хит во Њујорк во 1904 година. со превод на делото на јидиш - првата успешна продукција на драма од Толстој во Соединетите Американски Држави.
Во 1923 година, германскиот епски театарски режисер Ервин Пискатор ја поставил претставата во својот „пролетерски Фолксбине“ во Берлин. „Нашата намера“, пишува Пискатор, „беше да се движиме кон политичка порака од широка уметничка основа“. Претставата била премиерно изведена на 19. јануари во Централниот театар на Алте Јакоб Штрасе. Стремејќи се кон „најголем можен реализам во глумата и сценографијата“, Пискатор ја опишал својата поставка како „целосно натуралистичка“. Херберт Ихеринг го одобрил нејзиниот обид да донесе сериозна драма до публиката од работничката класа по ниски цени на билети, иако сметал дека нејзиното внимание кон натуралистичките подробности го одвлекува вниманието од суштинското значење на претставата.
''Театарската компанија „Минт“'' ја поставила претставата во Њујорк во 2007 година. Користеле нов превод од режисерот Мартин Плат.
Ристовац

Ристовац е населено место во градот Врање, Пчињски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 329 жители. Селото има двете махали - Горни и Долни Ристовац. Ристовац е од 1878 до 1912 додина бил најјужната населба во тогашна Србија и се наоѓал поред српско-турска границата.
1 Поврзано
* Врање
* Пчињски Управен Округ
* Јужна Србија
Моли О'Тул

Моли О’Тул е американска новинарка чија работа се фокусирала на имиграцијата и безбедноста. Во мај 2020 година, О’Тул била една од првите добитнички на Пулицеровата награда за аудио известување за нејзината работа со ''„Овој Американски Живот“'' во врска со личното влијание на политиката за останување во Мексико.
1 Образование
О’Тул студирала англиски јазик на додипломски студии на Универзитетот Корнел, каде што дипломирала ''со почести'' во 2009 година. Во 2011 година, добила двојна магистратура по новинарство и меѓународни односи од Универзитетот во Њујорк. На Корнел, се кандидирала за универзитетските крос-кантри и атлетски тимови и била уредник на ''„Корнел Дејли Сан“''.
Во мај 2020 година, О’Тул му ја припишала заслугата за голем дел од нејзината новинарска обука на ''„Корел Дејли Сан“'', велела: „Сè што научив за новинарството, а всушност и за животот, дојде од ''„Корнел Дејли Сан'' “.
Емили Грин

Емили Грин била новинарка со седиште во Град Мексико чија работа се фокусирала на имиграцијата. Во месец мај од 2020 година, Грин била една од првите добитнички на Пулицеровата награда за аудио известување за нејзината работа со ''Овој американски живот'' во врска со личното влијание на политиката „Останете во Мексико“. Грин била позната како една од ретките фриленсери кои ја добиле Пулицеровата награда. Во 2021 година, Грин освоила награда Еми за нејзиното известување за обуката на деца за борба против нарко-картелите во мексиканската држава Гереро.
1 Образование
Грин се стекнала со диплома за политичка комуникација од Универзитетот „Џорџ Вашингтон“ во 2005 година. Во 2006/2007 година, таа добила Фулбрајтова степендија за да известува за злоупотребите на човечките права на Филипините.
2 Награди
* 2020 година – Пулицерова награда за аудио известување.* 2021година – Наградата Еми за најдобрата кратка долгометражна приказна во вести.
Трстена (Србија)

Трстена е населено место во градот Врање, Пчињски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 8 жители. Трстена е било едисвтено село до 1878 година кога е разделено со српско-турска граница. Албанци кои живееле во српскиот дел Трстена се иселувале и на нивното место се доселувало словенското население од Горна Пчиња. Трстена се последното врањско село до граница со Косово.
1 Поврзано
* Врање
* Пчињски Управен Округ
* Јужна Србија
Писмо до либералите

''Писмо до либералите'' (познато и како: „Писмо до руските либерали“) е отворено писмо од 1896 г. од Лав Толстој во кое се осудуваат не само либералите, туку и сите политички фракции што се стремат да вршат политичка моќ врз масите. Упатено е до Александра Калмиков (1849–1926), педагог кој ја поддржувал аристократијата. Затворањето на националниот комитет за писменост било инспирацијата заТолстој да го напише писмото, во атмосфера каде што нихилистичкото движење и антиаристократската агитација биле во полн ек.
1 Содржина
Тонот на текстот е експлицитно анархистички, на пример во стихот: „Затоа, една влада, а особено влада на која ѝ е доверена воена моќ, е најопасната можна организација.“ Познатиот преведувач на Толстој, Ајлмер Мод, не го коментирал тонот, но споменал дека тоа е најважното дело на Толстој во 1896 година и јасно го изразува неговиот „неполитички став“. Други академици ги нагласиле темите на христијанскиот анархизам што се појавуваат во текстот, кои произлегуваат од „концептот на неотпор кон злото“ на Толстој. „Позитивистички преглед“ во 1905 година пишувало дека „ниту терористичката политика на револуционерните училишта, ниту политиката на либералите во настојувањето, без насилство, да ги освојат уставните права малку по малку, немале никаква вредност во борбата против владата“.
2 Влијание
Во 1908 година, Владимир Молотников бил уапсен во Новгород од страна на Охраната за шверцување копии на дела од Толстој во земјата, а меѓу нив покрај копии од „''Не убивај''“ и „ ''Размислувај за себе!'' “, биле и „Шест [копии] од памфлетот, насловен како „Писмо до либералите“.“
Делото имало влијание врз Ганди, кој препорачал да се прочита во писмо до Анри Полак во 1919 година. Ганди подоцна повторно објавил делови од него во „Јанг Индија“ на 10 ноември 1920 година. Ганди голем дел од својот живот го поминал ширејќи ги делата на Толстој, вклучувајќи го и овој текст, иако бил нелегален во Индија.
Академикот и есеист Миливој Стојан Станоевич го разгледал писмото во 1916 година, а според него тоа покажува дека Толстој верувал дека либерализмот е „фантазмагорија“ што не решава „ниту образовни ниту работни проблеми“.
3 Публикација
Толстојанецот Владимир Чертков повторно го објавил во неговиот билтен „''Свободное слово“'' во 1898 година.
Писмото било преведено и од Лео Винер во 1904 година и од Ајлмер Мод истата година.
4 Поврзано
* Библиографија на Лав Толстој
Марта Мендоза

Марта Мендоза (родена на 16 август 1966 година) е новинарка на Асошиејтед Прес чие известување помогнало во ослободувањето на над 2.000 поробени рибари и поттикнала акција од Конгресот на САД и Белата куќа.
Таа ја добила својата прва Пулицерова награда во категоријата Истражувачко новинарство во 2000 година како дел од тим новинари на Асошиејтед Прес (АП) кои го откриле масакрот врз корејски цивили од страна на американски војници на мостот Но Гун Ри за време на Корејската војна. Нејзината втора Пулицерова награда во 2016 година, за извештај во која открила дека морската храна што е широко достапна во продавниците во САД се преработува од страна на робови во Југоисточна Азија. Тоа била првата Пулицерова награда за јавна служба на АП во нејзината историја. На 21 септември 2020 година, Мендоза освоила награда Еми за нејзиниот колаборативен документарец „Деца фатени во репресијата“ продуциран од Фронтлајн и ПБС.
Од 2017 година, била национален новинар на АП со седиште во Северна Калифорнија и член на Глобалниот истражен тим на АП. Таа е специјализирана за известување за трговија со луѓе во Азија од 2015 година.
1 Ран живот и кариера
Марта Мендоза е родена на 16 август 1966 година, во Лос Анџелес, Калифорнија, од родители со ашкеназиско еврејско потекло. Нејзиниот дедо, Теодор Е. Камингс, бил амбасадор на Соединетите Американски Држави во Австрија во 1981 година. Таткото на Мендоза, Хари Снајдер, бил адвокат кој работел како директор на Мировниот корпус во Непал и Западна Самоа и како заменик-директор на Мировниот корпус во Индија. Хари Снајдер сега е резидентен лидер за застапување на Универзитетот во Калифорнија - Беркли. Мендоза дипломирала на Универзитетот во Калифорнија Санта Круз во 1988 година. На колеџ, таа играла фудбал за УЦ Санта Круз Банана Слагс, пишувала за училишниот весник „Сити он а Хил Прес“ и свирела на француска хорна во училишниот симфониски оркестар. Станала новинарка на Асошиејтед Прес во 1995 година, почнувајќи во Албукерки, Ново Мексико. Оттогаш известувала од Силиконската долина, Њујорк, Ново Мексико, Мексико и Бангкок, покривајќи сè, од трговија со луѓе до сајбер безбедност.
Во 2001 година, била стипендист за новинарство на „Џон С. Најт“ на Универзитетот Стенфорд и професорка по хуманистички науки на „Ферис“ на Универзитетот Принстон во 2007 година. Предавала на Програмата за научни комуникации на Универзитетот во Калифорнија, Санта Круз.
2 Пулицерова награда за 2000 година за истрагата за масакрот во Но Ган Ри
Помеѓу 29 септември и 28 декември 1999 година, Мендоза и нејзините колеги новинари на АП, Чое Санг-хун и Чарлс Џ. Ханли, објавиле девет истражувачки извештаи фокусирани на злосторствата извршени врз цивилите за време на Корејската војна. Ова известување му ја донело на тимот на АП Пулицерова награда за истражувачкото новинарство во 2000 година „за откривање, со обемна документација, на децениската тајна за тоа како американските војници на почетокот на Корејската војна убиле стотици корејски цивили во масакр на мостот Но Гун Ри“, според цитатот за добитник на Пулицерова награда.
Евгениј Малолетка

Евгениј Константинович Малолетка (украински: Євген Костянтинович Малолєтка) е украински новинар и фотограф. Тој ја снимал опсадата на Мариупол за време на руската инвазија на Украина, исто така, направил фотографија од жена ранета како резултат на бомбардирањето на породилиштето, со што ја освоил наградата „Светска фотографија на годината“ од печатот. Во 2023 година, освоил две Пулицерови награди, една за јавна служба, која ја поделил со Мстислав Чернов, Василиса Степаненко и Лори Хинант, и уште една за фотографија од најнови вести, која ја поделил со Фелипе Дана, Емилио Моренати, Родриго Абд, Нариман Ел-Мофти, Вадим Гхирда и Бернар Арманге, како дел од тимот на Асошиејтед Прес за известување за војната во Украина.
1 Ран живот и образование
Малолетка е роден во Бердијанск. Студирал електроника на Киевскиот политехнички институт, а дипломирал во 2010 година.
2 Живот и работа
Во 2009 година, започнал како штабен фотограф за UNIAN. Подоцна, работел како фриленсер и соработувал со Асошиејтед Прес, Ал Џезира и Дер Шпигел, меѓу другите.
Во 2020-21 година, Малолетка известувал за пандемијата КОВИД-19 во Украина. Особено, неговата фотографија од докторот Евген Венжинович била широко користена за социјални реклами.
Во февруари и март 2022 година, за време на руската инвазија на Украина, вработениот во Асошиејтед Прес, Мстислав Чернов, видео продуцентката Василиса Степаненко и Малолетка, хонорарни соработници кои работеле за АП, престојувале во Мариупол, кој бил опкружен од руски трупи, под опсада и интензивно бомбардиран, додека руското министерство за надворешни работи и министерството за одбрана тврделе дека Русија ги таргетира само воените објекти. Чернов, Малолетка и Степаненко биле меѓу ретките новинари и, според АП, биле единствените меѓународни новинари во Мариупол во тој период, а нивните фотографии биле широко користени од западните медиуми за да ја покријаат ситуацијата. Според Чернов, на 11 март биле во болница фотографирајќи кога биле одведени од градот со помошта на украински војници. Тие успеале да избегаат од Мариупол неповредени.
3 Награди
* 2022: Меѓународна награда за новинарство „Најт“, со Чернов и Василиса Степаненко, за нивната работа во Мариупол * 2022: Награда „Златна виза“* 2023: Регионален победник, Ворлд Прес Фото, категорија фотосерија* 2023: Фотографија на годината од светскиот печат, Фондација за светски фотографии * 2023: Пулицерова награда за јавна служба (поделена со Мстислав Чернов, Василиса Степаненко и Лори Хинант).* 2023: Пулицерова награда за фотографија од ударни вести (споделена со Бернат Армангуе, Емилио Моренати, Фелипе Дана, Нариман Ел-Мофти, Родриго Абд и Вадим Гирда).
Џон Фишер Бернс

Џон Фишер Бернс (|John Fisher Burns; – ) — британски новинар и добитник на две Пулицерови награди. Тој бил шеф на лондонското биро на ''„Њујорк тајмс “'', каде што покривал меѓународни прашања до третиот месец од 2015 год. Бернс често се појавувал и на PBS. Тој е наречен „декан на американските странски дописници“.
1 Живот и кариера
Од 1998 до 1999 г. тој бил гостин-студент на колеџот Кингс во Кембриџ, каде што студирал исламска историја и култура. Бернс исто така зборува француски јазик и германски јазик. Неговиот татко бил Јужноафриканец кој служел во Кралските воздухопловни сили.
Во раните 1970-тите Бернс пишувал за ''„Глоуб енд Меил'' од Канада“, како локален, а подоцна и парламентарен новинар. За време на тој мандат, Бернс завршил магистерски студии по политички науки на Универзитетот МекГил. Во 1971 г. бил еден од ретките западни новинари во Кина за време на Културната револуција, по конфузијата што довела до негова кратка забрана за пристап до изборните единици на Парламентот на Канада од страна на претседателот на Долниот Дом. Бернс се приклучил ''на „Њујорк тајмс“'' во 1975 г. најпрво известувајќи за метрополитенската рубрика на весникот, а оттогаш пишува за весникот во различни капацитети .
Бернс бил назначен и раководел со неколку странски бироа на „''Тајмс“'' .Тој и неговите колеги новинари, Џон Дарнтон и Мајкл Т. Кауфман, ја освоиле наградата „Џорџ Полк“ во 1978 година за известување од странство за Африка. Бернс бил шеф на бирото на ''„Тајмс“'' во Москва од 1981 до 1984 година. Во 1986 година, додека бил шеф на бирото на ''„Тајмс“'' во Пекинг, Бернс бил затворен под сомнение за шпионажа од страна на кинеската влада. Обвиненијата биле отфрлени по истрагата, но Бернс последователно бил протеран од земјата.
Бернс ја добил Пулицеровата награда за меѓународно известување во 1993 г. наведувајќи го „неговото храбро и темелно известување за уништувањето на Сараево и варварските убиства во војната во Босна и Херцеговина“.
Во јули 2007 г. Бернс го наследил Алан Кауел како шеф на биро во Лондон. На 30.09.2007 г. Бернс ја добил наградата „Елајџа Париш Лавџој“, како и почесна титула доктор по право од колеџот Колби.
Во интервју од октомври 2008 г. со рускиот амбасадор во Авганистан, Замир Кабулов, Бернс го обвинил Кабулов дека е оперативец на КГБ.
На 26.03.2015 г. „Њујорк тајмс“ објавил дека статија за погребот на Ричард Трети ќе ја заврши кариерата на Бернс во „Њујорк тајмс“ .
2 Личен живот
Бернс се оженил со Џејн Пек Гнат во 1972 год. Двојката се развела во 1989 год. Во 1991 год., Бернс се оженил со Џејн Скот-Лонг, која раководи со бироата на „Њујорк тајмс“ во Багдад. Бернс има 2 деца од својот прв брак, Џејми и Емили, и 1 посвоено дете, Тоби, од својот втор брак.
Фирентински кодекс

Фирентински кодекс — етнографско истражувачко проучување од XVI век во Мезоамерика од страна на шпанскиот францискански фратар Бернардино де Саагун. Саагун првично го нарекол es (на македонски: ''Општата историја на нештата во Нова Шпанија''). По грешка во преводот, го добил името ''es''. Најдобро зачуваниот ракопис најчесто се нарекува ''Фирентински кодекс'', бидејќи кодексот се чува во Лаврентијанската библиотека во Фиренца, Италија.
Во партнерство со постарите од народот Нахуа и автори кои порано биле негови ученици во Колеџот де Санта Круз де Тлателолко, Саагун спровел истражување, организирал докази, ги напишал и уредувал своите наоди. Тој работел на овој проект од 1545 година до својата смрт во 1590 година. Делото се состои од 2.500 страници организирани во дванаесет книги; повеќе од 2.000 илустрации нацртани од домашни уметници даваат живописни слики од оваа ера. Ја документира културата, религиозната космологија (светоглед) и ритуалните практики, општеството, економијата и природната историја на ацтечкиот народ. Опишан е како „еден од најзначајните описи на незападна култура некогаш составен“.
Чарлс Е. Дибл и Артур Џ. О. Андерсон биле првите што го превеле Кодексот од ацтечки на англиски јазик, како дел од проект кој траел 30 години. Во 2012 година, скенирања со висока резолуција на сите томови од , на нахуатл и шпански јазик, со илустрации, биле додадени во Светската дигитална библиотека. Во 2015 година, делото на Саагун било запишано во регистарот „Сеќавање на светот“ од страна на УНЕСКО. Во 2023 година, истражувачкиот институт „Гети“ го објави , кој овозможува пристап до целиот ракопис.
1 Поврзано
* Ацтечки кодекси
* Бернардино де Саагун