Сузана и старците (Тинторето)

''Сузана и старците'' е слика од венецијанскиот сликар Тинторето (Јакопо Робусти, 15181594). Робусти, исто така познат како Тинторето или ИлФуриозо, поради енергијата и „бесот“ со кој сликал, прикажувал и сакрални и профани теми во период понекогаш познат како Венецијански „златен век“..
„Сузана и старците“ (околу1555–56) прикажува сцена од библиската епизода на Сузана, од Книга на Даниел.
Сликата ја прикажува Сузана, млада мажена жена, која седи на работ на мал базен, подготвувајќи се да се бања. Ја гледаат двајца постари мажи, познаници на нејзиниот сопруг, кои ја посакуваат. Похотливите старци се прикажани на сликата како се кријат зад пергола од рози во нејзината градина. Тие ја гледаат и шпионираат, обидувајќи се да најдат можност да ја фатат сама во градината.
Приказната за Сузана и постарите често била прикажана во историјата на уметноста. Сликата е полна со симболи. Предметите покрај главната фигура вклучувале бели бисери, сребрен накит, свилен шал и сребрен бокал. Сликата се смета за едно од „ремек-делата“ на Тинторето.
1 Содржина
Сузана (Книга на Даниел), млада мажена Еврејка, се капела во базен во својата градина секој ден. Еден ден, двајца постари мажи кои биле гости на богатиот сопруг на Сузана, Јоаким, ја посакувале Сузана, која била опишана како „Убавата Сузана“. Старците кои беа судии и угледни членови на заедницата се договорија дека ќе почекаат додека Сузана не остане сама во градината, а потоа ќе си дојдат со неа. Откако Сузана ги испратила своите слугинки да земат миризливи масла и парфеми за нејзиното капење, двајцата мажи се упатиле напред, предложувајќи ѝ да има секс со нив. Тие и се заканија дека ќе ја осудат ако ги отфрли нивните барања.
Сузана го одбила нивниот предлог. Двајцата истакнати старци на заедницата потоа јавно ја осудија, лажно обвинувајќи ја дека извршила прељуба со млад човек. Според древниот еврејски закон, прељубата била казнива со смрт, а Сузана била осудена на смрт откако сите поверувале во приказната на двајцата судии. Вознемирена и расплакана, Сузана била однесена за да ја погубат. Таа се свртила кон Бога, повикувајќи го да ја докаже својата невиност. Еден млад човек по име Даниел стоел во толпата и гледал. Додека бил сведок на поворката, Даниел слушнал глас на ангел. Ангелот го поттикнал да проговори и да го спречи убиството на една невина жена која била наместена дека направила нешто што таа не го направила. (Младиот Даниел подоцна ќе биде познат како пророкот Даниел.) Младиот човек, изненаден, се почувствувал должен да го прекине погубувањето. Тој побара да му се дозволи да ги испрашува двајцата старци одделно за да не можат да разговараат меѓу себе. Даниел потоа вкрстено ги испрашувал судиите за тоа како ја откриле Сузана, како изгледа младиот човек, каде тајно се сретнале и слично. Постојано добивал контрадикторни одговори од старците. На прашањето под кое дрво Сузана извршила прељуба, двајцата старци дале многу различни одговори и именувале различни видови дрвја. Даниел докажал дека Сузана е невина и таа била ослободена додека старците биле осудени.
2 Ликовна анализа
Сликата е раскошно дело на кое е прикажана голата Сузана како седи во градина покрај базен, потпрена на дрво и свртена кон густа роза пергола, на која се потпира огледало. Сузана гледа во огледалото. Околу неа на земја има неколку светли предмети, вклучувајќи бел свилен шал, бисери, накит, чешел и сребрен прибор, кои заедно формираат еден вид мртва природа. Телото на Сузана е мајсторски контрастно наспроти темната маса на решетката од рози и темната вода, додека телата на трите фигури формираат триаголник. Сончевата светлина паѓа на делови од лицето и телото на Сузана, што Тинторето го разработи како киароскуро ефект. Линиите на малку изнудената перспектива на решетката од рози го привлекуваат гледачот во сцената, отворајќи нови глетки низ лакот во позадина и додавајќи длабочина на сликата. Двајца постари мажи ѕиркаат околу двата краја на решетката од рози за да ја гледаат. Фасцинацијата на Тинторето со материјалите и боите може да се види во третманот на слабо сребрена светлина што го осветлува раскошното тело на Сузана со кристална јасност. Светлината се рефлектира на нејзиниот тен и на малиот и вешто насликан мртва природа на нејзините нозе, во контраст со богатите сенки. Сузана е прикажана на сензуален начин со детално исплетена коса. Таа седи апсорбирана од нејзиниот одраз во огледалото и несвесна за натрапниците. На гледачот, се разбира, добро им е познато на двајцата мажи, кои изгледаат како да се движат кон неа, ослободувајќи ја напнатоста на сцената и додавајќи одредена драма на сликата.
Решетката од роза е поставена помеѓу две дрвја. Стеблото на предното дрво се протега како линија по целата висина на сликата и го дели на два дела: лев, кој покрива само околу 20 отсто од површината на сликата и многу поголем десен, кој зафаќа околу 80 проценти.
На една гранка десно над Сузана седи страчка, зад неа може да се види грмушка од постариот. семејство патки плива во реката десно зад старец. Тесната градина со базенот е ограничена со дрвена ограда покрај оградата од рози. Столбовите во влезната област се дизајнирани како caryatides. Преку влезот, погледот се отвора во пространа градина со река, ливади и шума. На брегот на реката во позадина можете да видите елен и заден дел. Поблискиот поглед ја открива контурата на градот опкружен со вода, кој најверојатно е Венеција - домот на Тинторето.
За неговото прикажување на темата на библиска приказна, Тинторето избира сцена во која Сузана изгледа толку впиена во нејзиниот одраз што не ги забележува двајцата воајерски и клеветнички старци во заседа. Дополнително, уметникот толку јасно го става чинот на Сузана во центарот на вниманието користејќи ја техниката на киароскуро што самиот гледач станува воајер.
Со цел да се разјасни моралната порака содржана во библискиот наратив, Тинторето користи и симболизам на боја. Страчката се залага за претстојната клевета, патките за лојалноста, розите за страста. Белата на постарите цвеќиња и предметите до Сузана значат невиност и чистота. Црвената наметка на постарите сигнализира опасност и похота.
Предното стебло на дрвото ја дели сликата на два дела, што може да се протолкува како две сцени. Претставувањето на Венеција во облик на контура во помалиот лев дел од сликата сугерира дека капењето Сузана во поголемиот десен дел го симболизира лагунскиот град Венеција. Покрај тоа, еленот како знак на желба може да се види во врска со политичките настани во времето на создавањето на сликата на Тинторето: Околу средината на 16 век, Венеција била под закана од Отоманската Империја под Сулејман Величествениот, бидејќи од Битката за Превеза османлиската флота стана водечка поморска сила во Средоземното Море. Владеењето на Сулејман дури се протега на подрачјето на поранешниот Вавилон, каде што се одвивала приказната прикажана од Тинторето. Според тоа, двајцата старци на сликата се симбол на Османлиите кои го посакуваат прекрасниот, богат град Венеција.
Со Сузана како персонифицирана претстава на Венеција и елен како симбол на страста, сликата може да се толкува и како скриена критика на венецијанското општество во времето на Тинторето. Бројните проститутки во градот станаа жртвени јарци на венерични болести како што е сифилис, кои ја зафатија Венеција во форма на фатална епидемија. Сузана се смета за невина и во библискиот наратив и според ликот на Тинторето. Во фигуративна смисла, ова може да значи дека Тинторето не ги осудува проститутките од Венеција, туку мажите кои - и покрај заканата од инфекција упорно се препуштаат на нивната страст - ги користат нивните услуги, но вината за сексуално преносливите болести ја префрлаат на жените..
3 Историја
„Сузана и старците“ на Тинторето од 1555/56 година е едно од неколкуте дела на иста тема од студиото на уметникот. Една од сликите е изложена во Лувр, Музејот дел Прадо и во НГА Вашингтон.
4 Дополнителна литература
* Hahn, R.. (2004). Caught in the Act: Looking at Tintoretto's Susanna. ''The Massachusetts Review'', 45(4), 633–647.