Италијанска мода

Италија е една од водечките земји во моден дизајн, заедно со Франција, САД и Обединетото Кралство. Модата отсекогаш била важен дел од културниот живот и општеството на земјата, а Италијанците се добро познати по нивното внимание на облекувањето; ''la bella figura'', или добриот изглед, ја задржува својата традиционална важност.
Италијанската мода станала истакната во текот на 11 до 16 век, кога уметничкиот развој во Италија бил на својот врв. Градовите како Рим, Палермо, Венеција, Милано, Неапол, Фиренца и Виченца почнале да произведуваат луксузни стоки, капи, козметика, накит и богати ткаенини. Од 17 век до почетокот на 20, италијанската мода ја изгубила својата важност и сјај и главниот трендсетер во Европа станала Франција, со големата популарност на француската мода; ова се должи на луксузните фустани кои биле дизајнирани за дворјаните на Луј XIV. Сепак, од модните соа од 1951–53 година што ги одржал Џовани Батиста Џорџини во Фиренца, „''италијанското училиште''“ почнало да се натпреварува со француската ''висока мода'', а етикетите како Ферагамо и Гучи почнале да се борат со Шанел и Диор. Во 2009 година, според Глобалниот јазичен монитор, Милано, италијанскиот центар за дизајн, бил рангиран како врвна модна престолнина во светот, а Рим бил рангиран на четвртото место и, иако двата града паднале во следните рангирања, во 2011 година, Фиренца влегла како 31-ва светска модна престолнина. Милано генерално се смета за една од „големите четири“ светски модни престолнини, заедно со Њујорк, Париз и Лондон; повремено во „големата петорка“ влегува и Рим.
Италијанската мода е поврзана со најопштиот концепт на „Произведено во Италија“, трговска марка која изразува извонредност на креативност и изработка. Италијанските луксузни производи се познати по квалитетот на текстилот и елеганцијата и префинетоста на нивната конструкција. Многу француски, британски и американски врвни луксузни брендови (како Шанел, Диор, Балмен и главната линија на Ралф Лорен) исто така се потпираат на италијански занаетчиски фабрики, сместени во високо специјализирани области во градското подрачје на Неапол и во центарот на северно од Италија (Тоскана, Марке, Венето и Пиемонт), за производство на делови од нивната облека и додатоци.
Непрофитното здружение кое го координира и промовира развојот на италијанската мода е Националната комора за италијанска мода (Camera Nazionale della Moda Italiana), сега предводена од Карло Капаса. Поставена е во 1958 година во Рим, а сега е сместена во Милано и ги претставува сите највисоки културни вредности на италијанската мода. Ова здружение спроведува политика на организациска поддршка насочена кон знаење, промоција и развој на модата преку настани од висок профил во Италија и во странство. Талентот на младата, креативна мода е промовиран и во Италија, како на годишниот натпревар за млади модни дизајнери ITS (International Talent Support Awards) во Трст.
1 Италијански модни куќи, дизајнери и луксузни брендови
Примери на големи италијански модни куќи фокусирани и на машка и на женска облека, но и на додатоци:* Армани (основана и водена од Џорџо Армани)
* Ренато Балестра
* Ботега Венета (дизајнирана од Французинот Метју Блази)
* Роберто Кавали (создаден од Фаусто Пуглиси)
* Национална носија
* Брунело Кучинели
* Дизел (Глен Мартенс)
* Долче & Габана
* Квадрат2 (создаден од канадското дуо Дин и Ден Катен)
* Етро (Марко Де Винченцо)
* Фенди (претходно воден од Карл Лагерфелд за женска облека и подготвен за носење, а сега од Ким Џонс и од Силвија Вентурини Фенди за додатоци и машки линии)
* Салваторе Ферагамо (дизајниран од Максимилијан Дејвис)
* Џанфранко Фере
* Фиоручи
* Гучи (порано водена од Том Форд, а подоцна од Алесандро Микеле)
* Ајсберг (Џејмс Лонг)
* Китон
* Лоро Пијана
* Марни (основана од Консуело Кастиљони, а сега водена од Франческо Рисо)
* Мисони
* Монклер
* Москино (Џереми Скот)
* Прада (Раф Симонс ѝ се придружил на Мјуча Прада како ко-креативен директор)
* Ричмонд
* Џил Сандер
* Ермано Скервино
* Тодс (дизајниран од Волтер Чиапони)
* Трусарди (под раководство на Бенџамин Александар Хузеби и Серхат Исик)
* Валентино (основано од Валентино Гаравани, а сега водено од Пјер Паоло Пичоли)
* Версаче (основано од Џани Версаче, а сега водено од Донатела Версаче)
Примери на големи модни брендови кои се специјализирани главно за женска облека (а исто така и женска галантерија) се Агнона, Лаура Бјаџоти, Блуфин (создаден од Ана Молинари), Капучи (воден од Марио Дис), Алберта Ферети, Гатинони, Џени (дизајниран од Сара Каваза Фачини), Џамба (создаден од дизајнерот Џамбатиста Вали), Кризија (основан од Мариучија Мандели, а сега уметнички директор на Жу Чонгјан), Ла Перла, Луиза Спањоли, Макс Мара (креиран од Иан Грифитс), Mиу Миу (основан и воден од Мјуча Прада), Филозофија (воден од Лоренцо Серафини), Емилио Пучи (создаден од Камил Мицели), Мила Шон и Твин-сет Милано, додека најважните луксузни куќи кои се фокусираат само на машка облека и додатоци за мажи се Бриони, Канали, Корнелијани, Лардини, Стефано Ричи, Ерменегилдо Зегна (воден од Алесандро Сартори) и Пал Зилери.
Луксузната спортска облека и уличната облека станале општи модни трендови, мешајќи висок и низок, формален и активен стил во еден изглед, а исто така и во овој сегмент Италија, освен големите луксузни брендови фокусирани на подготвеност за носење (или мода) развивајќи свои линии или предмети во уличен стил, како што се Гучи, Фенди, Москино и Прада или врвни брендови со силно спортско наследство како Бикембергс, има неколку висококвалитетни компании фокусирани на овој стил како ГЦДС, Оф-Бело основана од Американецот Вирџил Аблох, но со седиште во Милано. Во спортска облека некои од најистакнатите куќи се Диадора, Фила и Капа.
Неколку италијански дизајнери раководат (или раководеле) со некои важни модни брендови надвор од Италија. Рикардо Тиши работел за француската луксузна куќа Живанши дванаесет години до 2017 година и во 2018 година бил именуван за креативен директор на британскиот Бурбери до 2022 година, Марија Грација Чиури откако била ко-глава во Валентино заедно со Пјер Паоло Пичоли сега е првата жена креативен директор дури и во Диор, францускиот моден бренд Рочас бил воден од Алесандро Дел'Аква неколку години, Марко Колагроси на чело на Унгаро по неколку години под раководство на Фаусто Пуглиси, Нино Черути основал своја модна куќа со седиште во Париз, главните линии за подготвеност за носење и високите модни линии Џамбатиста Вали се поставени во Париз, а Стефано Пилати речиси осум години бил главен дизајнер на Сен Лоран.
Меѓу најновите етикети или помлади дизајнери, најистакнати се Брендот Голден Гус Делукс и Стела Жан.
Други луксузни етикети кои главно се фокусирани на производство на кожни производи како додатоци, особено чевли (но не само чевли), се Балдинини, Балин, Бонтони, Рене Каовила, Бруно Магли, Цезаре Пачиоти, Полини, Серхио Роси, Џузепе Заноти, додека модни брендови или етикети кои произведуваат првенствено чанти, торби, куфери се Брачиалини, Фурла, Мандарина Патка, Пиквадро, Валекстра.
Италија, исто така, е дом на многу модни списанија, како што се ''Вог Италијa'', ''Ванити фер'', ''Ел'', ''Гламур'', ''Грација''.
Други италијански брендови за додатоци и накит, како што се Луксотика (сопственик, меѓу неколкуте луксузни брендови на очила, на Реј-Бан и Персол), Сафило, Бучелати, Дамијани, Верниер, Помелато, Морелато, Офис Панераи и Булгари.
2 Историја на модата
Модата во Италија почнала да станува најмодерна во Европа од 11 век, а моќните градови од тоа време, како Венеција, Милано, Фиренца, Неапол, Виченца и Рим почнале да произведуваат наметки, накит, текстил, чевли, ткаенини, украси и елаборирани фустани. Италијанската мода го достигнала својот врв за време на ренесансата. Бидејќи Италија е широко признаена како лулка и родно место на ренесансата, процветала уметноста, музиката, образованието, финансиите и филозофијата, а заедно со неа, италијанските модни дизајни станале многу популарни (особено оние што ги носеа Медичиите во Фиренца. Модата на француската кралица Катерина де Медичи се сметала за една од најмодерните во Европа.
По падот во 17-тиот до средината на 20-тиот век, Италија се вратила како водечка нација во модата, а Фиренца била модната престолнина на Италија во 50-тите и 60-тите години од првата парада на висока мода во Сала Бјанка на палатата Пити во 1952 година со имиња како Емилио Шуберт, Емилио Пучи, Винченцо Фердинанди, Роберто Капучи, Сореле Фонтана, Германа Маручели, Мила Шон, Фаусто Сарли, додека Милан го водел патот во 70-тите и 80-тите, со тогашно-новите етикети, како што се Армани, Енрико Ковери, Долче и Габана, Џанфранко Фере, Ромео Џигли, Кризија, Мисони, Москино, Лучано Сопрани, Трусарди и Версаче и ги отвориле и поставиле своите први бутици и емпории. До 1970-тите, италијанската мода била главно дизајнирана за богатите и славните, повеќе или помалку како француската „''Висока мода''“. Сепак, во 1970-тите и 80-тите, италијанската мода почнала да се концентрира на готова облека, како што се палта, јакни, панталони, кошули, фармерки, џемпери и мини здолништа. Милано станал подостапен и стилски за купувачите, а Фиренца била симната од својата позиција како италијанска модна престолнина и заменета со Рим, кој станал поважен како столб на високата мода во земјата благодарение на креациите на Валентино, Фенди, Роберто Капучи, Ренато. Балестра и Гатинони.
Денес, Милано и Рим се модни престолнини на Италија и се главни меѓународни центри за моден дизајн, кои се натпреваруваат со други градови како Токио, Лос Анџелес, Лондон, Париз и Њујорк. Исто така, други градови како Венеција, Фиренца, Неапол, Виченца, Болоња, Џенова и Торино се важни центри. Главните трговски области во земјата се модниот кварт Виа Монтенаполеоне и Галерија Виторио Емануеле (Милан), Виа деи Кондоти (Рим) и Виа де Торнабуони (Фиренца).
3 Градови
Во италијанската мода доминираат Милано, Рим и во помала мера Фиренца, при што првите две се вклучени во првите 30 светски модни престолнини. Сепак, постојат многу други градови кои играат важна улога во италијанската мода.
3.1 Милано
Во 2014 година, Милано се сметал за светска престолнина на модата (врз основа на зачестеноста на споменувањето во светските медиуми), дури и надминувајќи ги Њујорк, Париз, Рим и Лондон. Во 2011 година, Милан бил рангиран на четврто место, зад Лондон, Њујорк и Париз. Многу од главните италијански модни брендови, како што се Валентино, Версаче, Прада, Армани, Долче и Габана, Марни, Ајсберг, Мисони, Трусарди, Москино, Дирк Бикембергс, Етро и Зегна моментално се со седиште во градот. Меѓународните модни етикети, исто така, имаат продавници во Милано, вклучувајќи ја и главната продавница на Аберкромби &amp;amp; Фич која стана главна атракција за потрошувачите. Милано исто така е домаќин на модна недела двапати годишно, исто како и другите меѓународни центри Париз, Лондон и Њујорк. Главниот богат моден кварт во Милано е „''quadrilatero della moda''“ (буквално, „моден четириаголник“), каде што се најпрестижните трговски улици во градот. Галерија Виторио Емануеле II, Пјаца дел Дуомo, Виа Дантe и Корсо Буенос Аирес се други важни трговски улици и плоштади.
3.2 Фиренца
Фиренца некои ја сметаат за родно место и најраниот центар на модерната (по Втората светска војна) модна индустрија во Италија. Фирентинските „соари“ од раните 1950-ти, организирани од Џовани Батиста Џорџини, биле настани на кои неколку сега познати италијански дизајнери учествувале на групни ревии и најпрво привлекле меѓународно внимание. Фиренца служи како дом на италијанската модна компанија Салваторе Ферагамо од 1928 година. Основани се и Џанфранко Лоти, Гучи, Роберто Кавали, Ермано Скервино, Стефано Ричи, Патриција Пепе, Енрико Ковери и Емилио Пучи, а повеќето од нив сè уште се со седиште во Фиренца. Други големи играчи во модната индустрија како Прада и Шанел имаат големи канцеларии и продавници во Фиренца или нејзините периферии. Главната шопинг улица во Фиренца е Виа де Торнабуони, каде што големите луксузни модни куќи и етикети за накит, како што се Армани и Булгари, имаат свои елегантни бутици. Виа дел Парионе и Виа Рома се други улици кои се исто така добро познати по нивните модни продавници со висока класа.
3.3 Рим
Рим е најшироко признат како светска престолнина на модата. Иако не е толку важен како Милано, Рим е четвртиот најважен центар за мода во светот во светот, според Глобалниот јазичен монитор, од 2009 година, по Милано, Њујорк и Париз, и победувајќи го Лондон. Големите италијански луксузни модни куќи и синџири за накит, како што се Валентино, Булгари, Фенди, Лаура Бјаџоти, Гатинони и Бриони, само за да именуваме неколку, се со седиште или се основани во градот. Исто така, други големи етикети, како што се Шанел, Прада, Долче и Габана, Армани и Версаче имаат луксузни бутици во Рим, првенствено по неговата престижна и луксузна Виа деи Кондоти. Модната недела во Рим е важна светска изложба.
3.4 Други градови
Иако Милано, Рим и Фиренца вообичаено се сметаат за водечки градови во италијанската мода, други градови, како што се Венеција, Виченца, Прато, Торино, Неапол и Болоња, се исто така важни центри за италијанскиот дизајн и индустрија за облека. Венеција, на пример, е дом на италијанската модна куќа Роберта ди Камерино, која е основана во 1945 година. Брендот е познат по своите чанти, а најмногу се поврзува со создавањето на ташната, форма на чанта која е препознатлива поради статусниот симбол. Брендовите како што се Макс Марa и Бенетон, и покрај тоа што се големи италијански брендови, не се со седиште во Милано, Рим или Фиренца, но сепак, првиот има седиште во Реџо Емилија, а вториот во Понцано Венето. Италијанскиот холдинг OTB кој го држи Ренцо Росо, сопственик на различни брендови за готови за облека, како што е Дизел, како и модни куќи како Марни, и белгискиот Мезон Маргиелa, е со седиште во селата во близина на Виченца во регионот на Венето. Италијанските компании Чезаре Пачиоти, а исто така и Тодс, во сопственост на стопанственикот Диего Дела Вале (кој произведува луксузни чевли, други кожни производи, а исто така и облека под етикетите на самиот Тод, Роџер Вивиер, Хоган, Феј и брендот за висока мода Скиапарели), Сантони, Бонтони се со седиште во регионот Марке, многу важен производствен кварт за чевли и кожни компоненти на јадранскиот брег. Домот на модните куќи Фабиана Филипи и Брунело Кучинели е регионот на Умбрија, а луксузните брендови Китон и Хармонт и Блејн се основани во Неапол што е исто така уште една истакната област во земјата за производство на облека и додатоци (особено чевли и кожни производи воопшто околу областа Солофра).
4 Модни ревии и саеми
Модната недела во Милано се одржува двапати годишно по Модната недела во Лондон и пред Модната недела во Париз. Таа е закажана како трета од четирите најважни и глобални меѓународни модни недели на готова облека во календарот за време на таканаречениот моден месец. Некои од локациите каде што се одржуваат модни ревии се миланската Палацо Реале, Палацо Сербелони, Падиљоне Висконти, Спацио дел Кавалеризе во музејот Леонардо Да Винчи и многу други. Друга истакната платформа за машки колекции и нови проекти во модната индустрија е Pitti Immagine во Фиренца во Фортеца да Басо, што се одржува двапати годишно неколку дена пред модната недела на миланезите.
5 Наводи
6 Дополнителна литература
** Dagmar Reichardt, ''Moda Made in Italy. Il linguaggio della moda e del costume italiano'', edited and with a preface by Dagmar Reichardt and Carmela D'Angelo (Ed.), presenting an interview with Dacia Maraini, Firenze, Franco Cesati Editore, (Civiltà italiana. Terza serie, no. 10), 2016,, 230 pp.