procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Список на историски музички инструменти

Кај автентичната музичка изведба музичарите изведуваат класична музика со реплики или реставрирани оригинални инструменти за кои таа била компонирана. Често се вели дека ваквите изведби се изведби на „автентични инструменти“.
Ова е список на такви инструменти, и та содржи инструменти кои денес се сосем вон употреба или пак рани облици на инструментите кои подоцна продолжиле да се користат во класичната музика.
1 Средновековни (476 – 1400)
3.1 Жичени
* Виела
* Гитра
* Лејта
* Лира
* Мандора
* Ребек
* Ситола
* Харфа
* ут
4.1 Дрвени дувачки
3.2.1 Флејти
* Блокфлејта
* Гемсхорна
2 Ренесансни (1400 – 1600)
3.1 Жичени
* Виуела
* Лејта
* Цитра
4.1 Дрвени дувачки
3.2.1 Флејти
* Блокфлејта
3.2.2 Двописни дувачки
* Дулцијан -- рана верзија на фаготот
* Корнамус
* Крумхорна
* Ракет
* Раухсфајфа
* Шалмаја -- рана зерзија на обоата.
3.3 Лимени дувачки
* Корнет
* Сакбут -- рана верзија на тромбонот
* Серпент
4.2 Клавијатури
* Клавикорд
* Регал -- Клавијатура, пренослива органа
* Чембало
3 Барокни (1600 – 1760)
3.1 Жичени
* Барокна виолина
* Барокна гитара
* Виолоне
* Лејта
* Љубовна виола (''виола д'аморе'')
* Ножна виола (''виола да гамба'')
4.1 Дрвени дувачки
3.2.1 Флејти
* Барокна флејта
* Блокфлејта
3.2.2 Двописни дувачки
* Барокна обоа
* Кроморна
* Ракет
3.2.3 Еднописни дувачки
* Шалимо
3.3 Лимени дувачки
* Барокна труба
* Сакбут
* Серпент
4.2 Клавијатури
* Клавикорд
* Фортепијано -- рана верзија на пијаното
* Чембало
4 Класични (1730 – 1820)
4.1 Дрвени дувачки
4.1.1 Еднописни
* Басет-кларинет
* Басет-хорна
* Класичен кларинет
* Љубовен кларинет (''кларинет д'амур'')
* Шалимо
4.2 Клавијатури
* Клавикорд
* Фортепијано
* Чембало
5 Романтистички (1815 – 1910)
5.1 Лимени
* Букен
* Офиклејда -- замена за серпентот, претходник на тубата
Морфема

Морфеми — најмали делови од зборот на кои може да се расчлени еден збор, при што основниот дел треба да биде најчесто еднаков на основната содржина на зборот (пр. ''дол, нос, раб, прст''), односно морфемата е најмал значенски дел од зборот.
Во македонскиот јазик морфемите се делат на
* коренски морфеми кои претставуваат јадро на зборот и го носат неговото основно значење
* додадени (афиксни) морфеми, коишто се неполнозначни и службени.
Афиксните морфеми според местото, во однос на коренската морфема, можат да бидат:
* претставки (префикси)
* наставки (суфикси)
Претставката стои пред коренот, или ѝ претходи на друга претставка, а наставката стои зад коренот или зад друга наставка.
Наставките можат да бидат зборообразувачки и формообразувачки, во зависност од тоа дали додадената морфема е носител на лексичкото значење или на граматичката категорија на зборот.
* зборообразувачките наставки го менуваат лексичкото значење на зборот.
пр. Од коренската морфема ''стол'' може да се изведат: ''столар, столови, стола, столарство'' итн. со додавање на зборообразувачки наставки се добиваат зборови со различно значење.
* формообразувачките наставки ја менуваат граматичката категорија на зборот.
пр. (определеност) ''стол-столот''; (број) ''стол-столови''; (род) ''стол-столица-столче''
Мајмуни (навивачка група)

1 Почетоци
Со гостувањето на фудбалскиот натпреварот Борец - Победа во Велес на 12 ноември 1987 г. започнува дејствувањето на Прилепските навивачи кои тогаш го носат името „Маркови Внуци” и за брзо време стануваат заштитен знак на секој натпревар на Победа. На почетокот биле направени неколку транспаренти, меѓу првите во Македонија користеле пиротехника а биле сместени на почетокот од јужната трибина на стадионот „Гоце Делчев”. Со осамостојувањето на Македонија нивниот број рапидно се зголемува и сè повеќе се угледуваат на странските тифози пред сè од Италија.
2 Напредок
Во периодот од 1994/1995 г. за првпат се направени плетени шалови со натпис што во Македонија било реткост. Гостувањата исто така не им биле непозната страна па освен гостувања во нашата држава успеале да појдат во повеќе градови во поранешната СФРЈ. Во сезоната 1997/1998 г. доаѓа до смена на генерациите кога било променето и името во „Мајмуни”. „Маркови Внуци” официјално се повлекле и го отстапиле местото на помладите но тоа не значи дека тие и престанале да навиваат. Тие постојано доаѓаат на натпреварите и најчесто се сместени во средината на јужната трибина, имаат свои транспаренти и маици, а во соработка со навивачката група „Мајмуни” доаѓаат и на голем број на гостувања. Во тој период доаѓа и до формирање на доста популарната подгрупа „Гето” која го форсира италијанскиот стил на навивање. Навивачката група „Мајмуни” се сместени на крајниот дел од јужната трибина каде што имаат направено т.н. кафез.
Од 1997 г. направиле нови транспаренти, неколку вида на шалови, маици, дуксерки, капи и друг разновиден рекламен материјал. Иако наидувале на сопки од локалната самоуправа успеале да отворат своја канцеларија во месната заедница Вишне. Со настапите на Победа и Р.К. Тутунски Комбинат на меѓународна сцена доаѓаат и гостувањата надвор од нашата земја во Романија, Хрватска, Србија и Црна Гора, Словачка, Италија, Полска, Словенија итн.
Моментално навивачката група Мајмуни Прилеп има 7 подгрупи: Екипа 420, Маркови Внуци, Red Rid Brigade, Boulevard Boys, Ghetto, Јужен Санаториум, YS'16. На натпреварите се присутни просечно по 500 членови на Мајмуни.
ФК Победа

ФК Победа — поранешен фудбалски клуб од Прилеп кој се натпреварувал во Прва македонска фудбалска лига.
1 Историја
Клубот е формиран во 1941 година. Најпрво го носел името „Гоце Делчев“ за подоцна да го промени во денешното име „Победа“. Во поранешната СФРЈ седум пати бил првак на Македонија и тоа во сезоните: 1952/53, 1958/59, 1961/62, 1962/63, 1978/79, 1980/81 и 1985/86 со тоа освојувајќи најмногу шампионски титули во тогашната Републичка лига. Никогаш не успеал да влезе во најквалитетната Прва лига иако на неколкупати бил на чекор од неа.
Од осамостојувањето на Македонија се натпреварувал во најквалитетното друштво и секогаш бил на самиот врв, а ги има освоено и шампионските титули во сезоните 2003/04 и 2006/07 и пехарот во националниот Куп во сезоната 2001/02. Домашните натпревари ги играл на градскиот стадион Гоце Делчев во Прилеп кој има капацитет од 15.000 гледачи, а настапувал во традиционалните црвено-бели дресови. Поради местењето натпревар со ерменски ФК Пјуник, Победа била казнета од УЕФА и ФФМ и била отстранета од Првата лига.
Клубот наследник кој ги презема трофеите и историјата бил основан во 2010 година под името „Викторија“, подоцна сменето во Победа Јуниор. Сепак, тие не се сметаат за наследници на оригиналната Победа и резултатите на двата клуба се запишуваат посебно од ФФМ.
2 Успеси
Прва македонска републичка лига:
*Победници (7): 1953, 1959, 1962, 1963, 1979, 1981, 1986
Прва македонска фудбалска лига:
*Победници (2): 2003/04, 2006/07
*Второ место (2): 1996/1997, 1999/00
Републички Куп на Македонија:
*Победници (8):1951, 1958, 1960, 1961, 1963, 1964, 1977, 1987
Куп на Македонија:
*Победници (1): 2001/2002
*Второ место (2): 1999/2000, 2006/07
3 Поврзано
* Фудбалска федерација на Македонија
Лагадинско Езеро

Лагадинско Езеро (|Λίμνη Κορώνεια, ''Лимни Коронија'') — езеро во Солунско, Егејска Македонија, денес во Грција. Понекогаш се среќаваат и имињата Ајвасилско езеро, Агиос Василис, Лимни Лагада (Λίμνη Λαγκαδά). Наоѓа се на 30 км североисточно од Солун. Поврзано е преку два природни канала на исток со Бешичкото Езеро, со коешто сочинуваат еден екосистем.
1 Хидролошки податоци
Во седумдесеттите години езерската површина изнесувала 46,2 км<sup>2</sup> и длабочина од 8 метри. Во наредните 20 години обемот на езерото критички се смалил, така што во 1995 веќе било со површина 30 км<sup>2</sup> и длабочина од 1 метар. Во 2002 целосно е исушено, а во 2003 е делумно востановено со максимална длабочина 0,9 метри. Како резултат цути цијанобактеријата Prymnesium parvum, што пак води до масовна смрт на птици и риба. По изработувањето на план за справување со еколошката криза и неговата реализација, во 2004 езерската површина е 34,39 км<sup>2</sup>.
Езерото е плитко, еутрофно, со мала количина на кислород во водата летно време.
Во езерото се влева реката Богдана.
2 Поврзано
* Лагадина
* Лагадинско Поле
Маџар Маало

Маџар Маало е едно од најпознатите маала во Битола. Жителите на ова маало низ историјата биле познати како најголемите бељаџии во градот кои постојано „војувале“ со останатите битолски маала, посебно со Јени Маале. Денес Маџар Маало е на некој начин близу да стане вториот центар на Битола благодарејќи им на сè поголемиот број на супермаркети, трговскиот центар, пазари и секако на големиот православен храм кој се гради во близината на ова маало. Маџар маало, што на турски значи маало на дојденци, било формирано од битолската турска администрација, со цел да ги собере на едно месот сите дојдени турски семејства, кои биле бегалци од Србија и Косово. Во некои документи се споменува дека 1.100 турски семејства дошле да живеат во Битола по ослободувањето на Србија од Турците, кога таа станала кралство. Се претпоставува дека скоро сите семејства дошле од Призрен, Врање и Ниш. Маџар Маало се простира од Црн мост до Довлеџик. Во Маџар маало денес постојат две џамии, од кои едната сѐ уште е во функција.
Според некои, маџармаалските Турци не биле прифатени од градските Турци, и биле нарекувани „дојденци“ и градските Турци често биле во конфликт со нив, па така останало преданието дека маџармаалци се најголеми „бељаџии“.
1 Поврзано
* Маџир Маало — слично наречено маало во Скопје
Полисарио

Полисарио (според кратенката на шпански јазик: ''Frente Popular de Liberación de Saguía el Hamra y Río de Oro'', Народен фронт за ослободување на Сагија ел Хамра и Рио де Оро) е сахравско бунтовничко движење кое се бори за одвојување на Западна Сахара од Мароко и формирање на независна држава.
Полисарио е формиран на 10 мај 1973 година со цел ослободување на Сагија ел Хамра и Рио де Оро од шпанската колонијална власт по пат на вооружена борба. Поддршката за Полисарио помеѓу населението на Западна Сахара постојано се шири и движењето пополека се стекнува со контрола над пустинските области на земјата. Во јуни 1975 година мисија на Обединетите Нации ја посети колонијата и заклучи дека постои „сеопфатен консензус“ помеѓу населението за независност на колонијата (наспроти поддршката за шпанска власт или за приклучување кон некоја соседна држава) и дека Полисарио е најсилна политичка сила во земјата.
Шпанија во средината на 1975 година решава да се повлече од Западна Сахара и на 14 ноември го потпишува Мадридскиот договор со Мароко и Мавританија според кого на почетокот на 1976 година Мароко ја презема контролата над Сагија ел Хамра, а Мавританија над Рио де Оро. Не согласувајќи се со одредбите на Мадридскиот договор, Полисарио на 27 февруари 1976 година ја прогласува Сахравската Арапска Демократска Република и продолжува со својата вооружена борба за независност на Западна Сахара, сега против Мароко и Мавританија.
Под притисок на вооружените напади на Полисарио, Мавританија потпишува мировен договор со Полисарио на 5 август 1979 година со кој му се признава правото на сахравското население над Западна Сахара и се откажува од своето право над неа. Овој договор доведува до остри реакции во Мароко, кој унилатерално ја анектира територијата на Западна Сахара што ја напуштија мавританските сили.
Оттогаш Полисарио ја води борбата за независност само против Мароко, кој контролира 2/3 од Западна Сахара, додека Полисарио има контрола само на 1/3 од територијата, при што станува збор за пустинска земја, економски некорисна, со голем број мински полиња и речиси ненаселена. Во својата борба Полисарио има голема поддршка од Алжир, каде се наоѓа и базата на движењето.
На 6 септември 1991 година е потпишано примирје помеѓу Полисарио и Мароко, со кое се предвидуваше референдум за независност што требаше да се одржи следната година. Но, се појавија несогласици околу гласачките права и бројните напори за рестартирање на процесот завршија со неуспех, а референдумот за независност на Западна Сахара од Мароко сè уште не е одржан. Сахравските бегалци во Алжир притискаат врз раководството на Полисарио да продолжи со вооружената борба, но засега примирјето од 1991 година се почитува.
Хилијарх

Хилијарх бил заповедник на 1000 војници. Александар Македонски го присвоил овој чин од чинот ''хазарапатиш'' во Ахеменидското Царство. Хилијархот извршувал и воени и цивилни должности.
Александар Македонски за првпат го доделил овој чин на Хефестион, но по Хефестионовата смрт, чинот му бил доделен на Пердика.
Роксана

Роксана (бактриски и персиски: Рошанак) — принцеза, ќерка на сатрапот на Бактрија (тогашна источна Персија, сегашен Авганистан). Родена е пред 343 п.н.е., но датумот на нејзиното раѓање не може со точност да се утврди.
Роксана е првата сопруга на Александар Македонски со која се оженил 327 п.н.е. Според мислењето на многумина немало некоја посебна политичка причина за женидбата на Александар со неа. Сепак има претпоставки дека најверојатно тој се оженил со неа со цел уште повеќе да ја обедини Македонија со Персија и народите кои живееле во неговото кралство, различни по раса, култура и начин на живот. После женидбата со Александар, Роксана го придружува Александар во неговите походи кон Индија.
По смртта на Александар, во Вавилон 323 п.н.е., Роксана ја убива втората жена на Александар, Статира II, како и нејзината сестра Дриптиз (според Плутарх) или Парисата II, третата жена на Александар. Набрзо го раѓа и синот на Александар Македонски, Александар IV.
Роксана и нејзиниот син биле под заштита на Олимпијада, мајката на Александар. Но, после нејзиното убиство во 316 п.н.е. му овозможува на Касандар да ја побара кралската круна. Бидејќи Александар IV бил легитимен наследник на кралската круна, Касандар наредил 309 п.н.е. тој и Роксана да бидат убиени.
1 Чествување
* 317 Роксана — астероид наречен во нејзина чест.
2 Поврзано
* Александар IV, син на Роксана и Александар Македонски
* Жени на Александар Македонски
Хоплит

Хоплит е тешко вооружен оклопник во раноантичката пешадија во хеленскиот свет. Хоплитите го претставувале најсилниот дел на армијата. Ваков вид на војници за првпат се појавиле најверојатно во осмиот век пред нашата ера. Тие биле некој вид на градска милиција. Речиси сите познати личности во античко време во својот живот војувале како хоплити.
Хоплитите не примале плата за својата служба, најчесто го одржувале јавниот ред.
1 Опрема
Хоплитот типично располагал со следнава опрема:
* заштита за градите
* бронзени шлем со заштитни плочки за лицето
* метална заштита за потколениците и колениците
* дрвен штит наречен аспис.
Главно оружје било копје со дожина од 2.7 м. Копјето не било погодно за блиска борба па поради тоа Хоплитите носеле меч наречен хифос, долг околу 60 см за блиска борба.
Останатата пешадија носела многу полесен оклоп и била наоружана со пократки копја и стрели. Штитовите исто така биле помали.
==Тактика==
Габрово (Бугарија)

Габрово (|Габрово) — град во централна Бугарија. Габрово е центaр на Габровската област и се наоѓа близу до Трjaвна (18 км), Дрјаново (20 км) и Севлиево (27 км). Градот е сместен на северните падини на шипченскиот дел на Старата Планина, крај река Јантра. Градот е административен центар на општина Габрово.
1 Историја
При археолошките ископувања (1985 и 1989 г.) била проучена повеќеслојната некропола во центарот на Габрово, која датира од периодот на ХІІІ-ХІХ век и остатоците од црквата Св. Петка. Со тоа било потврдено минатото на населбата на габровска земја од времето на Втората бугарска држава.
Во историскиот музеj на Габрово се наоѓа првата бугарска банкнота со сериски број 000001 од 1881, една од трите златни монети на Филип Македонски од ІІІ в. пред новата ера.
Наjстарото друштво на Црвениот крст на Балканот е основано на 1 ноември 1883 г. во Габрово. Тука е и ''Палатата на хуморот и сатирата'' - културен институт, центар, музеj и галерија за популaризирање на светската хумористичка уметност.
2 Личности
* Стефан Влахов Мицов
3 Збратимени градови
* Алст, Белгија
* Абердин, Шкотска
* Митваjда, Германија
* Могиљов, Белорусија
* Тун, Швајцарија
4 Галерија
Војвода од Велингтон

Војводство од Велингтон (англ. ''Dukedom of Wellington'') — наследна војводска во британското благородништво. Води потекло од доаѓа од местото Велингтон во Сомерсет. Првиот човек со оваа титула бил Артур Велсли, Прв војвода од Велингтон (1769–1852), славниот ирец-британски офицер и државник, и кога и ова војводство да се споменува само за себе, речиси секогаш се однесува на овој човек. Најпознат е по тоа што, заедно со Блихер, го поразил Наполеон Бонапарт кај Ватерло.
1 Историја
Титулите Војвода од Велингтон и Маркиз Доро му биле доделени на Артур Велсли, Првиот маркиз од Велингтон на 11 мај, 1814. Подружните титули на Војводата од Велингтон се: ''Мазркиз од Велингтон'' (1812), ''Маркиз Доро'' (1814), ''Ерл од Морнингтон'' (1760 - но наследна од 1863), ''Ерл од Велингтон'' (1812), ''Виконт Велсли'' (1760 - наследна од 1863), ''Виконт Велингтон'' (1809), ''Барон Морнингтон'' (1746 - исто така наследна од 1863), и ''Барон Доро'' (1809). Виконството Велсли како и баронството и ерлството од Морнингтон се ирско перство; останатите се Перството на Обединетото Кралство.
Војводата од Велингтон има и странски титули како Принц на Ватерло (Обединето Кралство Холандија на Оранската династија, по бојното поле кое подоцна станува Белгија, 1815), Војвода на Град Родриго (Шпанија, 1812), Војвода на Победата (Португалија 1812) и Маркиз на Торес Вердас (Португалија, 1812) и Гроф на Вимеиро (Португалија, 1811). Овие титули му биле дадени на првиот војвода како победнички титули за неговите заслуги во победносната команда на Полуостровската војна (во Шпанија и Португалија) и Битката кај Ватерло.
Седиштето на семејството се наоѓа во Стратфилд Сај, близу Бејзингстоук, Хемпшир. Апслиската куќа во Лондон е нивното седиште во главниот град, каде живеат, иако истата сега е во сопственост на институцијата Англиско Наследство (''English Heritage'').
2 Список на Војводи од Велингтон (1814)
* Артур Велсли, Прв војвода од Велингтон (1769-1852) — трет син на Гарет Велсли, Прв Ерл од Морнингтон
* Артур Ричард Велсли, Втор Војвода од Велингтон (1807-1884)
* Хенри Велсли, Трет војвода од Велингтон (1846-1900)
* Артур Чарлс Велсли, Четврти Војвода од Велингтон (1849-1934)
* Артур Чарлс Велсли, Петти Војвода од Велингтон (1876-1941)
* Хенри Валеријан Џорџ Велсли, Шести Војвода од Велингтон (1912-1943)
* Џералд Велсли, Седми војвода од Велингтон (1885-1972)
* Артур Валеријан Велсли, Осми Војвода од Велингтон (р. 1915)
Моменталниот наследник на титулата е синот на осмиот војвода — Артур Чарлс Валеријан Велсли, Маркиз на Доро (р. August 19 1945).
Неговиот син и наследник е Артур Џералд Велсли, Ерл од Морнингтон (р. 31 јануари 1978).
Лордот Доро избрал да ја користи куртоазната титула „Маркиз на Доро“, иако перството на татко му гласи како „Маркиз Доро“.
Перм

::''За геолошкиот период, видете Перм (период).''
Перм (руски: ''Пермь'') — град во Русија. Население: 1,001,653 (2002). Градот е административен центар на Пермскиот крај.
Градот бил основан во 1723.
1 Историја
Перм за првпат се споменува како село Јагошиха (ru) во 1647; сепак, историјата на современиот град Перм започнува со развојот на Уралскиот регион од царот Петар Велики. Василиј Татишчев, го основал Перм заедно со Екатеринбург, значаен центар на Уралскиот регион.
Во 19 век, Перм станал голем трговски и индустриски центар со население од над 20,000 жители во 1860-те, со неколку фабрики за производство на металургија, хартија, и парабродови, вклучително и една во сопственост на британски претприемач. Во 1870 била отворена опера, а во 1871 била отворена првата фабрика за фосфор во Русија. Во 1916, бил отворен Пермскиот државен универзитет, значајна образовна институција во современа Русија.
Пор

1 Судир, сојуз и спријателување со Александар
За разлика од неговиот сосед, Амби (Омфи), кралот Пор решил да се бори против Александар Македонски за да го одбрани неговото кралство и народ.
Пор завојувал со Александар во Битката кај Хидасп во 326 п.н.е. По жестоки борби и големи загуби на обете страни, бил поразен од Александар во Пирова победа. Ова се смета за најтешката битка на Александар, толку тешка, што ја предизвикала војската да се бунтува против него.
Во славната средба со Пор - кој бил многупати прободен со стрели и ги загубил сите синови, кои се бореле по цена на смрт - Александар го запрашал, „Како сакаш да постапуваме со тебе?“ На тоа Пор одговорил, „Како што му доликува на еден крал.“ Александар бил толку воодушевен од овој смел и моќен одговор, што му го вратил кралството и му ги доделил заземените територии на неговиот сосед, кој избегал.
Потоа, се вели дека Пор учествувал во походите на исток од Индија заедно со Александар. За време на нападот и разрушувањето на Сагала, Пор соединил сили со Александар и му дал слонови, како и 5,000 војници:
:''„Пор пристигнал повторно, со себе донесувајќи ги преостанатите слонови и пет илјади индијци“'' Аријан, Александрова анабаза, T.24.4
Како признание за поддршката, Александар му дал власт над освоените територии, сѐ до реката Хифаза:
:''„Кон кралството на Пор ги приклучи сите територии до Хифаза, и самиот почна да се враќа кон [Рави[|Хидраот.“'' Аријан, Александрова анабаза, Т.29.2
2 Сатрап
Пор служел како македонски сатрап неколку години по заминувањето на Александар. За првпат се споменува како сатрап на областа околу Хидасп во текстот за поделбата на Вавилон во 323 п.н.е. Ова се потврдува повторно во 321 п.н.е. во Договорот на Трипардис.
Во индиските книги како Мудраракшаса, како и џаинистичкото дело Парисиштапарван се зборува за сојузот на Чандрагупта со хималајскиот крал Парвата, често поистоветуван со крал Пор.
3 Смрт
Според индиските извори, Парвата бил убиен по грешка од индискиот владетел Ракшаса, кој впрочем се обидувал да го убие Чандрагупта.
Меѓутоа грчките извори велат дека бил убиен во атентат, во периодот помеѓу 321 и 315 п.н.е., (317 п.н.е. како прифатена година), од тракискиот генерал Евдем, кој тогаш бил заповедник на македонските сили во Пенџаб:
По убиството, го наследил неговиот син Малајкету со помош на Евдем. Меѓутоа, Малајкету подоцна загинал во Битката кај Габиена во 317 п.н.е.
4 Во уметноста
* Сликата ''Алекданар и Пор'' (1673) од Шарл Ле Брен
* Операта ''Пор'' од Георг Фридрих Хендл.
Сашо Гигов-Гиш

Сашо Гигов - Гиш (р. во Скопје) ― македонски поет, есеист и естраден уметник. Студирал општа и компаративна книжевност на Филолошкиот факултет во Скопје. Работел во Македонската радио-телевизија како уредник во Македонското радио. Член е на Друштвото на писателите на Македонија од 1994 година.
1 Книжевно творештво
* „''Чинодејанија''“ (поезија, 1989)
* „''Ритуал и пепел''“ (поезија, 1992)
* „''Птица и ишарет''“ (поезија, 1993)
* „''Сенка низ прстен''“ (поезија, 1994)
* „''Душата на градот''“ (поезија, 1994)
* „''Проѕирно црно''“ (поезија, 1997)
* „''Другиот тој ти''“ (поезија, 1999)
* „''Кругот''“ (поезија, 2000)
* „''Метахемија''“ (поезија, 2004)
* „''Разголената црнина''“ (поезија, 2007)
* „''Конзоламентум''“ (поезија, 2008)
Кабелска телевизија

Кабелска телевизија е систем за доставување на телевизиски сигнал до потрошувачите преку радио сигнали кои се пренесуваат до телевизорите преку фиксни оптички влакна или коаксијални кабли, за разлика од преносот на телевизискиот сигнал по воздушен пат кој се користи при традиционален начин на емитување (преку радио бранови) каде е потребна телевизиска антена. FM радио програмирање, брз Internet, телефонија и слични не телевизиски сервиси исто така можат да се обезбедат.
Кратенката CATV честопати се користи и значи "кабелска TV".
1 Поврзано
* Сателитска телевизија
* Дигитална телевизија
* Приватен кабелски оператор
Adobe Flash

Со Adobe Flash (транскрипција: ''Адоби флеш'') или едноставно Flash се мисли и на Adobe Flash изведувачот, но и на Adobe Flash мултимедијалниот програм. Adobe Flash Professional се користи за правење на Апликации, Игри, Анимации за на личен сметач, телевизија или пак мобилни телефони и разни безжични уреди. Flash изведувачот, производен и дистрибутиран од Adobe Systems , е клиентска програма достапна на повеќето интернет пребарувачи. Содржи векторска графика, програмски јазик наречен ActionScript и поддршка за слики, видео и аудио. Исто има и верзии од Flash изведувачот достапни за на мобилен или други преносливи уреди.
Накратко речено Adobe Flash е интергрирана средина за создавање (IDE), а Flash Изведувачот е апликација за да се отвораат Flash податотеките создадени со Adobe Flash. Но затоа кога велиме само "Flash" може да мислиме на Adobe Flash на Flash изведувачот или пак на Flash податотеките.
Од излегувањето на Flash во 1996, Flash технологијата прерасна во популарен метод на додавање на анимација на мрежните места; неколку програмски производи, системи, и уреди можат да прикажуваат Flash. Flash најчесто се користи за создавање анимации, игри, реклами, различни семрежни составници, за вметнување видео на мрежните места и разни семрежни прилози.
Flash податотеките, често наречени "Flash анимации" или "Flash игри", имаат .swf наставка и можат да бидат дел од мрежно место, и директно да се отвораат преку Flash изведувачот, или пак да претставуваат проектор (Flash клип со наставката .exe во Windows) како и обичните апликации. Flash Видео податотеките ја имаат наставката .flv и се отвораат преку .swf податотеките.
Паметна картичка

Паметна картичка, чип-картичка или картичка со интегрално коло е картичка со џебна големина во која е вградено интегрирано коло кое може да обработува информации. Тоа значи може да прима, обработува и праќа податоци. Постојат и бесконтактни паметни картички што работат на радиобранови. Овие картички не се ставаат физички во уредот, туку корисникот само ги доближува со него.
Постојат два главни вида на паметни картички:
* Памтилни картички - во себе содржат памтечки компоненти и можеби некој одреден безбедносен механизам.
* Микрообработувачките картички - покрај памтилни, содржат и микрообработувачки делови.
Картичката е направена од пластика, најчесто од ПВЦ, но понекогаш и од АБС-пластика. Во картичката може да биде втиснат холограм со цел да се намалат можностите за фалсификување.
1 Стандарди
* ISO/IEC 7810:2003[1] ги определува физичките одлики на картичките
* ISO/IEC 7813 ги определува дополнителните физички одлики на банковните картички
* ISO/IEC 7811 го определува начинот на снимање на податоци на магнетните картички
* ISO/IEC 7816 ги определува електричните контакти на чип-картичката
Терминален систем за кабелски модем

Терминален систем за кабелски модем (англиски: cable modem termination system или CMTS) е опрема која се наоѓа кај кабелскиот оператор и служи за обезбедување на пренос на податоци со високи брзини низ постоечката Хибридна оптичко - кабелска мрежа на операторот, односно за кабелски интернет, VоIP и други протоколи на корисниците на кабелската мрежа.
Со цел да се обезбедат овие сервиси, кабелскиот оператор кај себе обезбедува Интернет врска со голем капацитет до некој обезбедувач на мрежни услуги, а на страната на корисникот кабелски модем. ТСКМ во зависност од капацитетот може да обезбеди услуга за 4,000 до 150,000 корисници.
ТСКМ може да се замисли како насочувач со Етернет интерфејс на едната страна и коаксијален RF посредник на другата страна. RF приклучокот ги пренесува RF сигналите од/до кабелскиот модем на корисникот.
Значи сообраќајот кој доаѓа од Интернет може да биде насочен (или премостен) преку Етернет посредникот на ТСКМ до RF посредникот кој е поврзан со хибридната оптичко кабелска мрежа на кабелскиот оператор.
ТСКМ пренесува само IP сообраќај, додека сообраќајот до кабелскиот модем од Интернет, познат како downstream сообраќај, се пренесува пеку енкапсулација на IP пакетите во MPEG пакети. MPEG пакетите се пренесуваат со користење на Квадратурна Амплитудна Модулација.
Upstream сообраќајот (од КМ до ТСКМ/Internet) се пренесува преку Ethernet рамки модулирани со QPSK, 16-QAM, 32-QAM, 64-QAM, или S-CDMA. Ова се прави во понискиот дел од честотниот опсег. Во повисокиот дел од честотниот опсег се пренесува downstream сигналот.
ТСКМ му дозволува на компјутерот на претплатникот да добие динамичка IP-адреса.
ТСКМ може да има имплементирано некои основни фунцкии за филтрирање со цел заштита од неавторизирано користење на мрежата или заштита од најразлични напади на мрежата. ТСКМ исто така може да игра улога на bridge или насочувач.
Кабелскиот модем на страната на корисникот не може директно да комуницира со другите модеми во мрежата. Значи, сообраќајот од кабелскиот модем до другите кабелски модеми или до Интернет се одвива преку серија на ТСКМ или традиционални насочувачи.
ТСКМ во суштина ги обезбедува повеќето од функциите кои може да се добијат преку DSLAM во еден DSL систем.
1 Поврзано
* Кабелска телевизија
* Broadband internet
Синтезис

ДД Синтезис, или само Синтезис - македонска етно-група, основана во 1994 година.
1 Творештво
Групата во своето музицирање ги користи речиси сите македонски традиционални инструменти – кавал, гајда, зурла, тапан, тарабука, тамбура, а уникатната звучна слика, покрај современите клавијатурни инструменти, ја надополнуваат и трите женски гласови кои пеат во духот на женското групно пеење од старата македонска селска традиција. Првобитната постава на групата ја сочинувале: Драган Даутовски, Гоце Димовски, Ване Јовчев, Марјан Јовановски, Гоце Узунски, Радослав Шутевски, Ангеле Димовски, Анета Шуланковска, Билјана Ристовска и Мирјана Јошевска.
Синтезис имаат настапувано и одржано концерти со Тоше Проески, имаат и две заеднички песни Ој девојче и Жена Балканска имаат и заеднички албум во 1999, со Наум Петрески имаат заедничка песна Што си Лено гајлелија и заеднички албум во 2011 година.
„Синтезис“ одржале бројни концерти низ Македонија, а настапувале и во Унгарија, Словенија, Австрија, Италија, Германија, Грција, Србија и Црна Гора, Португалија, Шпанија, Белгија, Полска, Франција, Шведска, Соединетите Американски Држави, Јапонија и Австралија.
Групата има објавено четири албуми, а нивните композиции се наоѓаат и на познати европски компилации.
2 Дискографија
* DD Sythesis (1996)
Спотови
Спот, Година, Режисер
Во наше село, 2000, Томато продукција
Ме фатије, 2001, Томато продукција
Блазена горо зелена, 2008
Помолила бога Маца, 2008, Игор Џамбазов
Думердија, 2012
Што си толку Лено гајлелија, 2013
Јано јановице, 2017
Мома Катерина, 2020
Интернет телефон

Интернет телефон (англиски internet phone) е специјален voice over IP (VoIP) терминал кој е дизајниран за воспоставување на телефонска комуникација преку Интернет.
Се користат следниве протоколи: Session Initiation Protocol (SIP) или Media Gateway Control Protocol (MGCP).
Повеќето VoIP телефони може да се користат како Internet телефони. Првата генерација на Интернет телефони, како на пример PingTel Expressa се појавуваат на пазарот некаде 2001 година.
Втората генеација на Интеренет телефони треба да ги има следниве својства:
* Поддршка на протоколот SIP со следниве екстензии:
** Third Party Call Control.
* Поддршка на open codec за гласовно енкодирање.
* Поддршка на IPv6 и NAT traversal.
1 Поврзано
* VoIP телефон
en:Internet phone
VoIP телефон

VoIP телефон е уред со помош на кој може телефонски да се разговара преку Интернет. VoIP телефонот користи одредени комуникациски протоколи за пренос на телефонскиот разговор преку интернет. VoIP всушност е начин на симулација на традиционалниот начин на разговор (Аналогни Аудио Сигнали) и негова симулација / адаптација за дигитален пренос преку Интернет.
Постојат повеќе начини како тоа може да се постигне.
1. Со помош на компјутерска апликација (честопати наречена софтверски телефон): потребно е да се има интернет врска, слушалки, микрофон и звучна картичка.
2. Со помош на АТА (аналоген телефонски адаптер): овој уред служи за поврзување на постоечкиот аналоген телефонски апарат, компјутерот и интернет. На овој начин добиваме аналогно-дигитален претворач, при што тлефонот е подготвен за телефонски разговори со користење на VoIP технологијата.
3. Со помош на IP телефони: личат идентично како и нормалните телефони, со тоа што наместо да се поврзани на стандардна телефонска линија, тие се приклучени на соодветен насочувач преку RJ-45 Ethernet конектор. Во овој вид на телефони има вградено специјален софтвер којшто служи за телефонска комуникација.
Типични протоколи кои се користат во овие случаи се SIP и H.323, или специјално дизајнирани како во случајот на Skype.
Љубомир Јанев

Љубомир Јанев (, Кочани) — македонски политичар, градоначалник на Општина Кочани од 2000 до 2002 и од 2005 до 2009 година и министер за заштита на животна средина и просторно планирање од 2002 до 2004.
1 Животопис
Основното и средното образование ги завршил во родниот град. Основното образование го завршил во ОУ „Раде Кратовче“, а средното во гимназијата со економски паралелки СУ „Љупчо Сантов“. Во октомври 1982 година се запишал на Градежниот факултет во Скопје којшто го завршил и се стекнал со диплома за градежен инженер. Првото вработување, по завршувањето на факултетот, му е во Градежното претпријатие „Бетон“ во Кочани во 1989 година, на местото инженер на објект. Постепено напредувајќи во кариерата, од местото инженер на објект, во 1996 година доаѓа на местото технички директор на „Бетон“, до 1998 година кога станува и Генерален директор на „Бетон“ во Кочани.
Во 2000 година, како кандидат на СДСМ победува на локалните избори за Градоначалник на Општина Кочани и на тоа место доаѓа во октомври 2000 година. Во октомври 2002 година станува Министер на Министерството за заштита на животната средина и просторно планирање, во Владата на Бранко Црвенковски. На местото Министер останува до декември 2004 година, кога станува Директор на Агенцијата за недоволно развиени подрачја. Во април 2005 година се кандидира по вторпат за Градоначалник на Општина Кочани, победува на локалните избори и ја врши функцијата Градоначалник на Општина Кочани до март 2009 година.
Читач на картички

:Читач на мемориски картички (англиски: memory card reader) е уред кој служи за комуникација со паметната картичка или флеш мемориска картичка.
:Читач на бизнис картички (англиски: business card reader) е уред кој служи за скенирање и електронско потхранување на деловни/бизнис картички.
:Читач на магнетни картички (англиски: magnetic card reader) е уред кој служи за скенирање на содржината на магнетната лента втисната на картичката.
1 Читачи на паметни картички
:''Поврзано: Паметна картичка со контакт и Паметна картичка без контакт.''
Читачот на паметни картички е електронски уред којшто чита паметни картички. Некои компјутерски тастатури имаат вграден читач на картички. Постојат читачи на картички (надворешни или вградени) за лични сметачи. Некои лаптоп компјутери имаат вграден читач на паметни картички.
Некои читачи имаат флеш меморија во која е вграден софтвер кој може по потреба да се надградува. Читачот на паметни картички кога ќе се вметне картичката обезбедува електричен напон за функционирање на втиснатите елктронски кола. Комуникацијата се одвива преку протоколи со помош на кои може да се чита и пишува на фиксни адреси од картичката.
+Комуникациски протоколи, Назив, Опис
Асинхрон half-duplex byte-level transmission протокол
Асинхрон half-duplex block-level transmission протокол
Резервиран за идни full-duplex операции.
Резервиран за идни full-duplex операции.
2 Читачи на мемориски картички
Читачот на мемориски картички е уред, кој вообичаено има USB интерфејс, за пристап до податоците на мемориската картичка како што се CompactFlash (CF), Secure Digital (SD) или MultiMediaCard (MMC). Повеќето читачи на мемориски картички имаат можности и за впишување на податоци, па заедно со картичката може да функционираат како складишта на податоци.
Во денешно време читачите на картички можат да се категоризираат во три групи според типот и бројот на слотовите за картички: единечен читач на картички, мулти читач на картички (пример 9-во-1) и сериски читач на картички. Исто така постојат некои видови на мемориски картички со USB функции за кои нема потреба од читач на картички, како што е Intelligent Stick мемориската картичка, која може директно да се вметне во USB слотот.
3 Поврзано
* Мемориска картичка
* Бушена картичка
SIP

Session Initiation Protocol (SIP) е протокол на апликациско ниво за создавање, модифицирање и терминирање на сесии со еден или повеќе учесници. Овие сесии вклучуваат Интернет телефонски повици, мултимедијална дистрибуција и мултимедијална конференција. (cit. RFC 3261).
Овој протокол бил дизајниран од страна на Henning Schulzrinne (Универзитет Колумбија) и Mark Handley (UCL) некаде на почетокот од 1996 година. Последната верзија на спецификацијата на овој протокол е публикувана во RFC 3261 од страна на IETF . Во ноември 2000, SIP протоколот беше прифатен како 3GPP сигнален протокол и главен елемент на IMS архитектурата. SIP протоколот често се кореисти како сигнален протокол за Voice over IP, заедно со H.323 протоколот и слични на него.
SIP ги има следниве својства:
* Едноставен, има само шест методи.
* Транспортно независен, може да се користи со UDP, TCP, ATM и сл.
* едноставни текстуални пораки, кои може лесно да се прочитаат.
1 Наводи
*
Voice over IP

Voice over Internet Protocol, или VoIP, IP-телефонија, интернет-телефонија, Broadband-телефонија, Broadband-телефон или Voice over Broadband претставува насочување на говорен разговор преку Интернет односно преку IP-засновани мрежи.
Компаниите кои обезбедуваат VoIP услуги се нарекуваат услужници, додека протоколите кои се користат за пренос на говорните сигнали преку IP мрежата се нарекуваат Voice over IP или VoIP протоколи. VoIP - VoIP разговорите вообичаено се бесплатни додека за VoIP - PSTN разговорите најчесто се плаќа одреден надомест.
Постојат два типа на PSTN - VoIP услуги: DID (Direct Inward Dialing) и пристапни броеви.
* DID врши директна врска на повикувачот со VoIP корисникот. Оваа услуги најчесто се заснова на месечна претплата.
* Услугата на пристапни броеви бара од повикувачот да внесе пристапен број на VoIP корисникот. За оваа услуга потребно повикувачот да плати одредена сума која вообичаено е на ниво на цената на локален разговор, додека VoIP корисникот не плаќа ништо.
0.1 Функционалност
VoIP ја олеснува комуникацијата која на традиционален начин вообичаено се одвива отежнато.
* Повиците автоматски се рутираат до VoIP телефонот, без разлика каде сте поврзани на мрежата. Можете да го понесете вашиот VoIP телефон со себе и кога сте поврзани на Интернет можете да го користите.
* Постојат слободни телефонски броеви во САД, Британија и други земји кои може да се користат за VoIP комуникација
* Извонредно се погодни за т.н. калл центри
* Постојат голем број на улуги кои повеќето телекомуникациски компании кои нудат PSTN сервиси речиси и не можат да ги обезбедат или се наплаќаат дополнително: пренасочување на повик, автомастко бирање, идентификација и сл.
1 Поврзано
* Список на комерцијални VoIP услужници
* SIP
* Мобилен VoIP
* ROIP
* Интегрирани сервиси
* Бесплатен VoIP
Калап (обувки)

Калап е направа која го имитира обликот на стапало и се става во обувка за зачувување на нејзиниот облик, а со тоа и нејзината трајност. Поквалитетните калапи се прават од полно дрво, обично кедар, кој спречува мириси и впива влага. Поевтините калапи се направени од пластика, со прачка со намотана метална пружина, но тие не впиваат влага и не спречуваат мириси. Бидејќи пластичните калапи се полесни, тие се сметаат за позгодни за на пат.
es:Horma
Геноцид на понтиските Грци

Геноцидот на понтијските Грци е еден од неколкуте геноциди извршени врз христијанското население на Османлиското Царство во Првата светска војна од страна на новата турска администрација и револуцијата на Мустафа Кемал Ататурк (1914–1923). Други геноциди биле геноцидот на Ерменците и Асирците.
Во периодот од 1916 до 1923 голем број грчки, ерменски и други христијани на Мала Азија биле измачувани и убивани. Официјалниот број на убиените понтиски Грци е 353.238.
Грција и Кипар го признаваат на геноцидот на Грците од Понт и го одбележуваат 19 мај како ден на сеќавање. Геноцидот го признаваат и Ерменија и државите на САД - Јужна Каролина, Њу Џерси, Флорида, Масачусетс, Пенсилванија, Илиноис и Њујорк. Австралиската држава Викторија како и Канада, Франција и Велика Британија имале дебати околу тоа во своите собранија, но немаат донесено официјална одлука. Турција уште и денес не ги признава ни грчкиот, ни ерменскиот ни асирскиот геноцид.
Најголем дел од населението што се спасило пребегнало во Грција и СССР. Од околу 1.500.000 христијани што пребегнале во Грција, нешто повеќе од 500.000 се населиле во Егејска Македонија.
1 Поврзано
* Понтиски јазик
Поморие

Поморие (|Поморие) — град во југоисточниот дел на Бугарија. Се наоѓа во Бургаска област и е административен центар на општина Поморие.
1 Историја
Градот изникнува како древен грчки полис, наречен со името Анхиало во VIII век пр.н.е. Многу од жителите му биле Траки. Од древноста до денес е меѓу наjважните црноморски градови.
Особено голем расцвет достигнува во времето на Римското Царство. Градот станува епископски центар и има свои монети. Од III-IV в. е и Тракиската куполна гробница - хероон покраj денешно Поморие.
Во IX в. Анхиало е дел од териториите на бугарската држава. Цар Симеон Велики се бори против византискиот напад на овие делови на Балканот. Симеон Велики и нанел историски пораз на Византија на реката Ахелоj. Поразот на Византијците во Битката кај Анхиало го означил почетокот на бугарската моќ во Европа.
Малку познато е прабугарското име на Поморие - Тутхон. Од 1934 г. древното име Анхиало е заменето со Поморие.
Министерство за одбрана на Соединетите Американски Држави

+ Министерство за одбрана
Основано:, 26 јули, 1947
Активирано:, 18 септември, 1947
Преименувано:, 10 август, 1949
Секретар:, Роберт М. Гејтс
Заменик секретар:, Гордон Р. Ингланд
Воен буџет на САД:, $532,8 милијарди (2007, официјално)
Вработени:, 700.000 цивилни лица2.300.000 воени лица (2004)
Министерство за одбрана на Соединетите Американски Држави (англиски кратенки DOD или DoD) е федерално министерство задолжено за усогласување и надзор на сите агенции и функции на владата директно поврзани со националната безбедност и армијата на САД. Организациската поставеност и функциите на министерството се утврдени во Поглавјето 10 од Законикот на САД.
Викицитат

Викицитат (|Wikiquote) е збратимен проект на Википедија кој го користи истиот МедиаВики софтвер. Целта на проектот е да собере што е можно повеќе цитати од познати личности, книги, како и поговрки и да даде детали за истите.
Оригинално, проектот е направен на англиски, но од јули 2004, додадени се и нови јазици.
1 Повеќејазична поддршка
Во јули 2004 година, во рамките на проектот Викицитат беа додадени 70 нови јазици. Од 5 јануари 2007, десет верзии на Викицитат имаат повеќе од 2000 статии. Најголема е англиската верзија со повеќе од 8500 статии, а веднаш зад неа се наоѓа германската. 31 верзија (вклучувајќи ги и најголемите седум) имаат повеќе од 100 статии.
Ова се дел од нив:
* Африканс
* Арапски јазик
* Бугарски јазик
* Каталонски јазик
* Кинески јазик
* Дански јазик
* Холандски јазик
* Англиски јазик
* Француски јазик
* Германски јазик
* Грчки јазик
* Хинди
* Хебрејски јазик
* Унгарски јазик
* Италијански јазик
* Јапонски јазик
* Корејски јазик
* Латински јазик
* Малајски јазик
* Пенџапски јазик
* Паштунски
* Персиски јазик
* Полски јазик
* Португалски јазик
* Романски јазик
* Шпански јазик
* Тамилски јазик
* Телушки
* Тајски јазик
* Турски јазик
* Урду
Црна топола

Црна топола — вид топола од родот на тополите (''Populus''), по потекло од Европа и југозападна Азија. Ова е големо листопадно дрво кое достигнува височина од 30-40 м, а некои достигнуваат дури и 50 м. Листовите му се делтоидни со должина од 5 до 11 см, а по боја зелени на лицето и опачината; лисната основа е клинеста, а лисниот раб е назабен.
Постојат две сорти, а некои ботаничари додаваат и трета:
*''Populus nigra'' сорта ''nigra''. Јужна и Средна Европа, како и југозападна Азија ако не ја разликуваме сортата ''afghanica''. Листовите и фиданките се ќоси; кората е сивкасто-кафена, дебела и избраздена.
*''Populus nigra'' сорта ''betulifolia''. Северозападна Европа (Франција, Англија). Жилите на лисјата и фиданките се фино-брановити; кората е сивкасто-кафена, дебела и избраздена.
*''Populus nigra'' сорта ''afghanica''. Југозападна Азија; многу ботаничари ја сметаат за одгледана потсорта на сортата ''nigra''; мазна кора, речиси бела; листовите и фиданките како кај сортата ''nigra''.
Постојат и неколку одгледани потсорти, кои виреат од гранчиња:
* 'Italica'. Вистинска ломбардска топола, одгледана во Ломбардија, северна Италија, во XVII век. Рате шилесто со мошне тесна крошна. Бидејќи по потекло е Средоземна, приспособена е на топли, суви лета, што значи дека на влажна клима расте слабо и брзо умира (заради неспремноста за габични болести. Машки клон.
* Плантиереска група. Група клонови добиена со вкрстување на 'Italica' со ''P. nigra'' сорта ''betulifolia'' во Планиерескиот расадник близу Мец, Франција во 1884; слична на 'Italica', но со малку поширока крошна. Подобро приспособена на поладната и повлажна клима во северозападна Европа, каде италијанската сорта не вирее добро. Се одгледуваат и машки и женски клонови. Ова дрво најчесто го среќаваме на Британските Острови под називот „Lombardy Poplar“.
* 'Gigantea'. Уште еден шилест клон, но од непознато потекло, со поширока и поразиграна коршна од италијанската. Женски клон.
* 'Afghanica'. Сите примероци на ''afghanica'' доаѓаат од еден ист клон, и затоа многу ботаничари ја сметаат за одгледана потсорта, а не ботаничка сорта. Исто така шилеста, слична на 'Italica', но со приметлива бела кора; се разликува од 'Italica' и по тоа што е женски клон. Често се среќава во југозападна Азија и југоисточна Европа (на Балканот), каде била донесена во турско време. Позната и како 'Thevestina'.
Применето ниво

Применето ниво (англ. ''application layer'') — седмото ниво во моделот OSI. На ова ниво се извршуваат сервиси на ниво на извршни програми (апликации).
Ова ниво на моделите со четири односно пет нивоа (TCP/IP модел) одговара на претставното ниво и седничкото ниво во моделот OSI.
1 Примери
* 9P, Plan 9 од Bell Labs распределен податочен системски протокол
* AFP, Apple Filing Protocol
* AIM, AOL Instant Messenger Protocol
* APPC, Advanced Program-to-Program Communication
* BitTorrent
* BOOTP, Bootstrap Protocol
* CFDP, Coherent File Distribution Protocol
* DCAP, Data Link Switching Client Access Protocol
* DHCP, Dynamic Host Configuration Protocol
* DeviceNet
* DNS, Domain Name System (Service) Protocol
* ENRP, Endpoint Handlespace Redundancy Protocol
* FastTrack (KaZaa, Grokster, iMesh)
* Finger, User Information Protocol
* Freenet
* FTAM, File Transfer Access and Management
* FTP, протокол за пренос на податотеки
* Gopher, Gopher Protocol
* HTTP, HyperText Transfer Protocol
* H.323, Packet-Based Multimedia Communications System
* IMAP, IMAP4, Internet Message Access Protocol (version 4)
* IRCP, Internet Relay Chat Protocol
* LDAP, Lightweight Directory Access Protocol
* LPD, Line Printer Daemon Protocol
* MIME (S-MIME), Multipurpose Internet Mail Extensions and Secure MIME
* Modbus
* MSN Messenger [Instant Messaging Service]
* Netconf
* NFS, Network File System
* NIS, Network Information Service
* NNTP, Network News Transfer Protocol
* NTP, Network Time Protocol
* PNRP, Peer Name Resolution Protocol
* POP, POP3, Post Office Protocol (верзија 3)
* Rlogin, Remote Login in UNIX Systems
* RTSP, Real Time Streaming Protocol
* SAP, Session Announcement Protocol
* SDP, Session Description Protocol
* SIP, Session Initiation Protocol
* SLP, Service Location Protocol
* SMB, Server Message Block
* SMTP, Simple Mail Transfer Protocol
* SNMP Simple Network Management Protocol
* SNTP, Simple Network Time Protocol
* SOAP, Simple Object Access Protocol
* SSH, Secure Shell
* TCAP, Transaction Capabilities Application Part
* TELNET, Terminal Emulation Protocol of TCP/IP
* TFTP, Trivial протокол за пренос на податотеки
* TSP, Time Stamp Protocol
* VTP, Virtual Terminal Protocol
* Whois (and RWhois), Remote Directory Access Protocol
* WebDAV
* X.400, Message Handling Service Protocol
* X.500, Directory Access Протокол (DAP)
* XMPP, Extensible Messaging and Presence Protocol
* Yahoo! Messenger Protocol