procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Кутикула

Врз надворешните клеточни ѕидови на епидермалните клетки со наслојување на кутин се образува посебен компактен слој наречен кутикула. Овој процес се вика кутинизација. Дебелината и составот на кутикулата влијаат врз интензитетот на фотосинтезата и транспирацјата. Кутикулата го обложува листот од надворешната страна, но е пропустлива за сончевите зраци кои преку неа продираат до сите клетки на листот.
* Кај растенијата хелиофити кои живеат на отворени и добро освтелени места листовите имаат дебела кутикула збогатена со восочни наслаги или густи влакненца.
* Кај растенијата скиофити кои живеат во слабо осветлени места, листовите се покриени со потенка кутикула.
* Кај растенијата хигрофити кои живеат во места со повисока влажност листовите имаат слабо развиена кутикула.
* Кај растенијата ксерофити кои живеат во сушни предели лисјата се со дебела кутикула, восочни наслаги и влакненца.
Кожата кај некои животни содава и творби како што се :
- кутикула , хитин , стргунки и влакна
Некои кожни клетки излачуваат посебни материи кои на површината на телото образуваат заштитен слој наречен кутикула.
Ы

Ы или јери (кирилица: ; глаголица: ) — буква од кирилицата. Ја претставува фонемата по непалатализирани (тврди) согласки во белоруската, русинската и руската азбука. Заради фонолошкиот процес, фактичката реализација на по тврди согласки се вовлекува кон затворена централна незаоблена согласка.
Како и многу кирилични букви, првобитно ова било лигатура помеѓу јер ъ и I (тогашно і, без точка или со две точки) или Иже (тогашно и, сегашно н). Во старите ракописи, оваа буква секогаш ја среќаваме како ъі или ън. Денешната форма еволуирала по губењето вредноста на ъ и ь како самогласки од старословенскиот јазик.
Оваа буква обично се романизира како ''y'', додека во македонскиот се транскрибира како „и“.
Постојат неколку лични и општи именки (меѓу кои и некои географски поими во Русија) кои започнуваат со оваа буква: Итик-Кјујол (Ытык-Кюёль), Игиата (Ыгыатта), село и река Јакутија, и Илчи Мундок (Ыльчи Мундок), корејски војсководец.
Буквата ы повеќе не постои во украинската азбука, но постои сличен звук, кого го претставува буквата И.
Правно лице

Правно лице е субјект на правото зад кој стојат група физички лица на кои правото им дозволува да дејствуваат како една индивида со цел да постигнат одредени цели.
За разлика од правосубјектноста на физичкото лице со кое човек се здобива од неговото раѓање, правното лице е производ на пишаното право.
Според македонското законодавство правно лице е најчесто организација која има сопственост, стопанска активност, оперативна управа, имот, и која одговара кон своите обврски со тој имот.
Правните лица се делат на комерцијални и некомерцијални.
1 Поврзано
* Физичко лице
pt:Pessoa (direito)
Физичко лице

Физичко лице станува секое лице од моментот на раѓањето па сè до смртта. За да постои физичко лице како субјект на правото суштеството мора да исполнува два предуслови да е живородено и да има човечки облик. Физичкото лице е секое суштество на кое правото му признава правни задолженија и правни овластувања.
1 Правната способност на физичкото лице
Правната способност е единствена и неделива значи таа не може да се намалува или пак ограничува. Во современиот свет, правната способност не е ограничена ниту од полот, расната, верската или која било друга припадност.Да се намалува може деловната способност на физичкото лице, но не и правната. Правната способност е способноста на физичкото лице како субјект на правото, да биде носител на правни овластувања.
2 Деловната способност на физичкото лице
Деловната способност е способноста на физичкото лице како субјект на правото да може самостојно со свои дејствија да учествува во правниот сообраќај, да создава или укинува правни односи.
3 Поврзано
Правно лице
Царскоселски лицеј

Царскоселскиот ликеј, Императорски Царскоселски ликеј, Александровски ликеј (рус. ''Царскосельский лицей'', ''Императорский Царскосельский лицей'', ''Александровский лицей'') во Царское Село близу Санкт Петербург бил основан од царот Александар I со цел за образување на млади од најистакнатите семејства, кои подоцна би вршеле важни функции во царството.
Регулативите на ликејот биле објавени на 11 јануари 1811, а добиле царско одобрување на 12 август 1810, кога било одредено дека живеалиштата ќе бидат во новото четирикатно крило на Големиот дворец, со посебни простории за болница кујна и други домашни потреби, како и живеалиште за административниот пресонал. Неокласичната зграда, дело на архитектот Василиј Статсов, била сместена веднаш до Катеринскиот дворец, а со неа биле дадени и мебел и покуќнина.
Царскоселскиот ликеј бил отворен на 19 октомври 1811. Првите дипломци станале брилијантни дејци, меѓу кои Александар Сергеевич Пушкин и Александар Горчаков. Отворањето се празнувало секоја година со свечености и гозби, за кои Пушкин секогаш имал спремно нови стихови. Во јануари 1844 ликејот бил преместен во Санкт Петербург.
За време на 33-те години на постоењето на Царскоселскиот ликеј, во него завршиле 286 дипломци. Најпознати од нив биле Антон Делвиг, Вилхелм Кихелбекер, Николај Гирс, Димитриј Толстој, Јаков Карлович Грот, Николај Данилевски, Алексеј Лобанов-Ростовски, Фјодор Шчербастској и Михаил Салтиков-Шчедрин.
1 Поврзано
* Список на царскоселски ликејци
Храм на Артемида во Ефес

Храмот на Артемида во Ефес бил еден од Седумте светски чуда. За зградата, Филон Византиски напишал - ''"Сум ги видел Семирамидините висечки градини, статуата на Зевс Олимписки, Колосот од Родос, Пирамидите и храмот на Мавзол, но кога го видов Храмот во Ефес колку се поврзува во облаците, сите други доживувања станаа незабележни ".''
1 Историјата на едно од светските чуда во античка Македонија
Храмот на Артемида во Ефес бил храм посветен на божицата Артемида. Самиот храм бил изграден околу 550 година п.н.е. Денеска од храмот може да се видат само остатоците од темелите. Храмот се наоѓал на околу 50 километри од денешниот турски град Измир. Иако темелот на храмот бил започнат уште во VII век п.н.е. целосно бил завршен во 550 година. Парични и материјални средства за градењето на храмот издвоил кралот Крез, а храмот бил проектиран од страна на архитектот Херосифрон. Храмот бил украсен од бронзена статуа која ја изградиле најголемите уметници во тоа време- Фидиј, Поликлеит, Кресила и Фрадмон.
Храмот служел за религиозни цели. Храмот во текот на своето постоење бил посетуван од страна на голем број трговци, туристи, уметници и кралеви кои со доаѓањето оддавале почит на божицата. Според неодамнешните археолошки ископувања на храмот биле откриени многу дарови кои биле давани од страна на посетителите кои доаѓале дури и од Персија и Индија сè со цел да ја согледаат нејзината убавина.
Во ноќта на 21 јули 356 година п.н.е., човекот чие име му е Херостратус, во намера да се прослави и неговото име да влезе во историјата го запалил храмот, кој пак изгорел до темел. Таа ноќ се родил и Александар Македонски. За овој настан познатиот историчар од античко време Плутарх забележил дека божицата не била во храмот таа ноќ бидејќи присуствувала на раѓањето на идниот најголем војсководец, па и затоа не можела да го спаси храмот од пожарот од кој бил зафатен. Самиот храм бил обновен со помош на Александар Македонски кој веќе ја освоил за тоа време цела Мала Азија.
Кога Апастол Павле во I век го посетил Ефес се со намера да го шири христијанството, се соочил со самиот мит за божицата Артемида и нејзиниот храм. Кога Готите во 262 година го разрушиле повторно храмот, жителите на Ефес настојувале да храмот повторно го обноват. Но до IV век повеќе од жителите го прифатиле христијанството и храмот го изгубил своето значење. Последно нешто кое е врзано со историјата на овој храм е од 401 година кога го срушил Свети Јован Хризост. Подоцна кога Ефес бил напуштен, археолошките ископувања започнале во XIX век. Со ископувањата се откриени темелите на храмот.
Генералисимус

Генералисимус е највисок можен воен чин, над фелдмаршал или гросадмирал.
1 Употреба
Зборот „генералисимус“ доаѓа од латинскиот јазик, со значење „најглавен“.
Овој чин историски се давал на воен офицер кој водел цела армија или сите вооружени сили, кој одговара само пред суверениот. Извесни врховни команданти не биле генералисимуси, туку други генералисимуси служеле кај нив.
2 Познати генералисимуси
2.1 Венеција
* Пјетро Лоредан (?–1439)
2.1.1 Други Италијанци
* Чезаре Борџија (1475-1505)
* Виктор Емануел III (1900 - 1947)
2.2 Венецуела
* Франциско де Миранда (1750–1816)
2.3 Германија
* Хелмут фон Молтке
2.4 Република Кина
* Чанг Кај Шек (1887–1975)
2.5 Куба
* Максимо Гомес и Баез (1836–1905)
2.6 Мексико
* Антонио Лопес Де Санта Ана и Перес де Леброн (1794–1876)
2.7 Обединето Кралство
* Артур Велсли, Прв војвода од Велингтон (командувал со сите сојузнички сили во Шпанија за време на Шпанската војна за независност во Наполеоновите војни).
2.8 Полска
* Јержи Осолински (1643–1648)
* Јозеф Поњатовски (1763 - 1813)
2.9 Русија и СССР
На овие простори, пред XX век постоеле четири лица со титулата „генералисимус“. Меншиков командувал со вооружените сили и владеел апсолутно; двајца други, Алексеј Шеин и Александар Суворов биле воени заповедници, но не и политички моќници, па затоа се наведени подолу. Антон Улрих Брауншвајшки (1714–1776), бил назначен за генералисимус од неговата жена Ана Леополдовна, но ниту командувал, ниту владеел.
* Алекеј Шеин (1662–1700)
* Александар Данилович Меншиков (1673–1729)
* Антон Улрих Брауншвајшки (1714–1776)
* Александар Суворов (1729–1800)
* Јосиф Сталин (1879–1953) самопрогласен ''„Врховен маршал на Советскиот Сојуз“'' (без воено искуство).
2.10 САД
* Џорџ Вашингтон, Генерал на армиите на САД (1732–1799)
* Џон Џозеф Першинг, Генерал на армиите (1860–1948)
* Џорџ Дјуи, Адмирал на морнарицата (1837–1917)
2.11 Свето Римско Царство / Австриско Царство
* Албрехт фон Валенштајн (1583–1634)
* Рајмондо Монтекучоли (1609–1680)
* Евген Савојски (1663–1736)
* Леополд Јозеф Даун (1705–1766)
* Јозеф Венцел (1696–1772)
* Надвојвода Карл Австриски (1771–1847)
* Карл цу Шварценберг (1771–1820)
2.12 Франција
* Анри III (1551–1589)
* Анри I де Гиз (1550–1588)
* Луј II Бурбон од Конде (1621–1688)
* Тирен (1611–1675)
* Клод Луј Ектор де Вилар (1653–1734)
* Мориц Саксонски (1696–1750)
* Никола Жан-де-Дје Султ (1760–1851)
* Фердинанд Фош (1851–1929), врховен командант на Антантата
* Морис Гамелен (1872–1958)
2.13 Шведска
* Ленарт Торстенсон (1603–1651)
* Карл X Густав (1648-1660, за војската во Германија)
* Принц-престолонаследник Јохан на Шведска и Норвешка (Жан-Батист Бернадот), подоцна Карл XIV Јохан, крал на Шведска и Норвешка (1763–1844)
2.14 Кралство Шпанија
* Хуан Австриски (1547–1578)
* Франциско Франко (1892–1975)
Времено Балдомеро Еспартеро и Принцот на мирот, Мануел Годој, биле нарекувани генералисимус.
3 Поврзано
* Магистер милитум
* Шогун
* Врховен сојузнички командант
* Рајхсмаршал
* Велик маршал
* Генерал на армиите
Македонски кубит

Македонскиот кубит бил мерна единица за должина во античка Македонија. Изнесувал околу 35,5 см, и со тоа бил нешто пократок од другите кубити во древниот свет.
1 Поврзано
* Древни мерни единици
* Кубит
Колос од Родос

Колосот од Родос (грчки: ''Κολοσσός της Ρόδου'') е едно од седумте светски чуда од античко време. Колосот претставувал бронзена статуа на богот на сонцето Хелиос. Се наоѓал на островот Родос во Егејско Море. Статуата имала висина од 36 метри и во тоа време била најголемата во светот. Статуата е дело на Харес од Линдос и е завршена во 280 година п.н.е.
По пропаѓањето на македонската држава на Александар Македонски, раководството на Родос го презел Птоломеј I Сотир. По неговото утврдување во Египет односно Александрија, тој склучил сојуз со Родос со цел да ја контролира трговијата во источното Средоземје. Во 305 пр.н.е. синот на другиот македонски крал Антигон I Едноокиот - Деметриј I Македонски го опседнал Родос со војска од 40 000 души. Опсадата траела цела година. На крај бил принуден да отстапи бидејќи се приближувала флотата на Птоломеј.
Народот на Родос решил да ги продаде искршените орудија и да изгради храм и статуа на почитуваниот бог на сонцето Хелиос. Храмот бил урнат од земјотрес но, сè додека не се урнал во целост, претставувал туристичка атракција - до 654 година, кога арапите го ограбиле и ги продале бронзените делови од статуата.
И покрај создадената легенда дека Колосот се наоѓал на некое од трите пристаништа, тоа до денес не е докажано. Најверојано тој бил изграден врз акрополот, светилиштето на богот Хелиос.
''Оваа статија поврзана со Седумте светски чуда е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја [ проширите]''.
Калеидоскоп

Калеидоскоп е оптичка справа со форма на цевче во чија внатрешност се поставени две или повеќе чифта рамни огледала и парчиња разнобојно стакло кои при вртењето на цевката се огледуваат во огледалата како многубројни симетрични фигури. Калеидоскопот бил измислен од страна на Давид Брустер во 1816, кои и му го дал името според следниве грчки зборови ''калос'' убав, ''еидос'' облик, ''скопео'' гледа.
1 Калеидоскопот како мотив во популарната култура
* „Калеидоскоп“ (англиски: ''Kaleidoscope'') — песна на британската рок-група Рајд (''Ride'') од 1990 година.
Југоисточна Европа

Југоисточна Европа — географски и геополитички дел на Европа кој се наоѓа на источниот дел на Балканскиот Полуостров и на брегот на Црно Море.
Во Југоисточна Европа најчесто се вбројуваат следниве 8 држави:
********
Покрај нив, поретко се вбројуваат и:
** (регионот Трст)
**** (Источна Тракија)
*
Најголеми главни градови се:
# Истанбул 14.000.000
# Атина 3.000.000
# Букурешт 1.900.000
# Белград 1.400.000
# Софија 1.300.000
# Скопје 810.000
# Загреб 791.000
# Тирана 430.000
# Сараево 350.000
# Љубљана 280.000
# Подорица 190.000
# Приштина 180.000 (Косово е делумно призната територија и не е член на ОН. Дополнителни информации видете: Mеѓународно признавање на Косово)
Иранска монархија

Иранската монархија доживеала многу преобразби низ вековите, од времето на Персиското царство, па сѐ до основањето на современ Иран.
Според кралскиот првенствен поредок, титулата Шаханшах е еднаква на титулата Император (Цар). Женската варијанта пак, од времето на исламското освојување на Персија до 1967, кога Фара Пахлеви била крунисана за царица, (обично сопругата на монархот) се нарекува Маликах (кралица-придружничка).
Соврмената иранска монархија била основана во 1501 со доаѓањето на династијата Сефевиди (1500 - 1722) под водство на шах Исмаил I, и со тоа дошол крајот на т.н. „четврто доба“ на политичкиот раскол.
Иран по уредување бил апсолутна монархија. За време на Персиската уставна револуција во 1905-11, Иран станал уставна монархија, и останал така сѐ до 1925. Реза Пахлеви извршил преврат и го симнал шахот Ахмед Каџар, последниот од династијата Каџари, и ја основал династијата Пахлеви.
Монархијата била укината во 1979 со револуција под водство на ајтола Рухолах Хомеини, го истерал последниот шах, Мухамед Реза Пахлеви, во бегство, и основал Исламска република.
1 Владетели на Персија/Иран
1.1 Сефевиди
* Исмаил I (1487-1524)
* Тахмасп I (1514-1576)
* Исмаил II (1576–1578)
* Мухамед Ходабанда (у. 1595)
* Абас I Велики (1571-1629)
* Сафи I (у. 1642)
* Абас II (у. 1666)
* Сулејман I
* Хусеин (1668?-1726)
* Тахмасп II (1704?-1740)
* Абас III (у. 1740)
1.2 Афшариди
* Надир-шах (1688-1747)
* Адил-шах (у. 1748)
* Ибрахим-шах (d. 1748)
* Рух-шах (~ 1730-1796)
1.3 Занди
* Карим-хан (~ 1705-1779)
* Мухамед Али-хан (~ 1760-1779)
* Абол Фатх-хан (~ 1755-1787)
* Садик-хан (у. 1782)
* Али Мурат-хан (у. 1785)
* Џафар-хан (у. 1789)
* Лотф Али-хан (~ 1769-1794)
1.4 Каџари
* Мухамед-хан Каџар (1742-1797)
* Фатх Али Каџар (1771-1834)
* Мухамед-шах Каџар (1810 - 1848)
* Насредин-шах Каџар (1831-1896)
* Мозафередин-шах Каџар (1853-1907)
* Мухамед Али Каџар (1872 - 1925)
* Ахмед Каџар (1898-1930)
1.5 Пахлеви
''Персија го добива името „Иран“.''* Реза Пахлеви (1878-1944)
* Мухамед Реза Пахлеви (1919-1980)
1.6 Повладеачки поглавари на династијата Пахлеви (1979-денес)
* Мухамед Реза Пахлеви (1979-1980)
* Реза Пахлеви (1980)
2 Поврзано
* Историја на Иран
Список на најголеми градови во САД

Ова е список на најголемите градови на американските држави по население. Главните градови се означени со ''закосени букви''.
Држава, Најголем град, Втор најголем, Трет најголем
Ајдахо, ''Бојси'', Нампа, Меридијан
Ајова, ''Де Мојн'', Сидар Рапидс, Дејвенпорт
Алабама, Бирмингем, ''Монтгомери'', Мобил
Алјаска, Енкориџ, Фербенкс, ''Џуно''
Аризона, ''Финикс'', Таксон, Меса
Арканзас, ''Литл Рок'', Форт Смит, Фајетвил
Вајоминг, ''Шајен'', Каспер, Ларами
Вашингтон, Сиетл, Споукен, Такома
Вермонт, Барлингтон, Рутленд, Јужен Барлингтон
Вирџинија, Вирџинија Бич, Норфолк, Чесапик
Висконсин, Милвоки, ''Медисон'', Грин Беј
Делавер, Вилмингтон, ''Довер'', Њуарк
Западна Вирџинија, ''Чарлстон'', Хантингтон, Паркерсбург
Илиноис, Чикаго, Аурора, Рокфорд
Индијана, ''Индијанаполис'', Форт Вејн, Евансвил
Јужна Дакота, Сиукс Фолс, Репид Сити, Обердин
Јужна Каролина, ''Колумбија'', Чарлстон, Северен Чарлстон
Јута, ''Солт Лејк Сити'', Прово, Вест Воли Сити
Калифорнија, Лос Анџелес, Сан Диего, Сан Хосе
Канзас, Вичита, Оверленд Парк, Канзас Сити
Кентаки, Луисвил, Лексингтон, Овенсборо
Колорадо, ''Денвер'', Колорадо Спрингс, Аурора
Конектикат, Бриџпорт, Њу Хевн, ''Хартфорд''
Луизијана, Њу Орлеанс, ''Батон Руж'', Шривпорт
Масачусетс, ''Бостон'', Вустер, Спрингфилд
Мејн, Портланд, Луистон, Бангор
Мериленд, Балтимор, Колумбија, Силвер Спринг
Минесота, Минеаполис, ''Сент Пол'', Рочестер
Мисисипи, ''Џексон'', Галфпорт, Билокси
Мисури, Канзас Сити, Сент Луис, Спрингфилд
Мичиген, Детроит, Гранд Рапидс, Ворен
Монтана, Билингс, Мисула, Грејт Фолс
Небраска, Омаха, ''Линколн'', Белви
Невада, Лас Вегас, Хендерсон, Рено
Њујорк, Њујорк Сити, Бафало, Рочестер
Ново Мексико, Албакерки, Лас Крусес, ''Санта Фе''
Њу Хемпшир, Манчестер, Нашуа, ''Конкорд''
Њу Џерси, Њуарк, Џерси Сити, Патер
Оклахома, ''Оклахома Сити'', Талса, Норман
Охајо, ''Колумбус'', Кливленд, Синсинати
Орегон, Портланд, ''Салем'', Јуџин
Пенсилванија, Филаделфија, Питсбург, Алентаун
Род Ајленд, ''Провиденс'', Ворик, Кренстон
Северна Дакота, Фарго, ''Бизмарк'', Гранд Фо
Северна Каролина, Шарлот, ''Рали'', Гринсбор
Тексас, Хјустон, Сан Антонио, Далас
Тенеси, Мемфис, ''Нешвил'', Ноксвил
Хаваи, ''Хонолулу'', Хило, Каилуа
Флорида, Џексонвил, Мајами, Тампа
Џорџија, ''Атланта'', Огаста, Колумбус
Јавал Козак преку Дунав

Їхав козак за Дунай е украинска козачка народна песна. Автор на стиховите е украинскиот филозоф и поет Семен Климовскиј (укр. ''Семéн Климóвський'') во првата половина на 17. век. Своевремено песната била мошне популарна, како во Руското Царство, така и во Западна Европа.
1 Стихови
(украински)
Їхав козак за Дунай, сказав: "Дівчино, прощай!
Ти, конику вороненький, неси та гуляй!"
Постій, постій, мій козаче, твоя дівчина плаче,
На кого ж ти покидаєш - тільки подумай.
Лучше було б, лучше було б не ходить,
Лучше було б, лучше було б не любить,
Лучше було б, лучше було б та й не знать,
Чим тепер, чим тепер забувать.
Вийшла, руки заломавши і тяженько заплакавши:
"Як ти мене покидаєш – тільки подумай!"
"Білих ручок не ламай, ясних очок не стирай;
Мене з війни із славою к собі дожидай".
Лучше було б, лучше було б не ходить,
Лучше було б, лучше було б не любить,
Лучше було б, лучше було б та й не знать,
Чим тепер, чим тепер забувать.
"Не хочу я нічого, тільки тебе одного;
Ти будь здоров, мій миленький, а все пропадай".
Свиснув козак на коня: "Оставайся здорова!
Як не згину, то вернуся через три года!"
Лучше було б, лучше було б не ходить,
Лучше було б, лучше було б не любить,
Лучше було б, лучше було б та й не знать,
Чим тепер, чим тепер забувать.
(македонски, буквален превод)
Јавал Козак преку Дунав, велејќи: „Девојко, збогум!
О, ти врани коњу, итај и носи ме!“
Чекај, чекај, мој Козаче, твој'то либе плаче,
Кому ја оставаш, само замисли.
Подобро, подобро да не одам,
подобро, подобро да не љубам,
подобро, подобро да не знам,
одошто сега, одошто сега да заборавам.
Излегла, раце виткајќи и тажно плачејќи
„Како ли ме оставаш, само замисли!“
Бели раце не виткај, јасни очи не бриши,
туку чекај ме кај тебе од војна славен.
Подобро, подобро да не одам,
подобро, подобро да не љубам,
подобро, подобро да не знам,
одошто сега, одошто сега да заборавам.
„Не сакам ништо јас, само тебе единствено;
Здрав ми биди, мили мој, што биде-нека е.“
Свирна Козак коњу:„Остани ми ти здрава!
Ако не загинам, ќе се вратам за три години!“
Подобро, подобро да не одам,
подобро, подобро да не љубам,
подобро, подобро да не знам,
одошто сега, одошто сега да заборавам.
Александриски светилник

Александриски светилник — едно од седумте светски чуда во времето на македонската династија птоломејци. Бил изграден околу 290 година п.н.е. на островот Фарос, блиску до градот Александрија во Египет. Бил разрушен во 1375 година од земјотрес. Денес на истото место има тврдина наречена Каинт Беј.
1 Значење
Значењето на Светилникот се согледува во можноста во тоа време да се овозможи на бродовите безбедно патување и враќање во Александрија. Во архитектонска смисла овој светилник имал големо значење затоа што бил најголемата градба во средоземниот свет чија светлина можела да се здогледа на растојание до 50 километри од александриското крајбрежје.
2 Историја
Многу брзо по смртта на Александар Македонски, неговиот наследник, Птоломеј I ја преземал власта во Египет. Како својата престолнина ја избрал Александрија, во чија близина се наоѓа островот Фарос, и чие име се смета дека произлегува од зборот ''Pharao's'' што означува светлина.
Кога Египет бил заземен од страна на арапите, Александрија била опустошена, а нејзиното богатство било разграбено. Светилникот продолжил и за нив да има големо значење и покрај тоа што престолнината на Египет била преместена во Каиро. Во земјотресот од 956 година п.н.е. светилникот бил минимално оштетен. Но, со оглед на специфичната положба на светилникот, следувале серија од силни земјотреси и тоа во 1303 и 1323 година п.н.е. во кои скоро бил разрушен. Според кажувањата на султанот Мамелук, во самиот град заедно со неговата војска не можел да влезе поради рушевините од самиот светилник, затоа на истото место тој изградил тврдина.
3 Архитектура
Светилникот претставувал кула со височина од 134 метри и на времето бил еден од највисоките конструкции, создадени од човекот. Архитект на Светилникот е Сострат Книдски. Градењето на светилникот траело околу 5 години. Објектот бил на три ката. Бил изграден од бели камења и со трегери.
Долниот дел од Светилникот бил во форма на квадрат со плоштина од 8,5 м2. Четирите ѕидови му биле обрнати во насока на четрите страни на светот. Првиот спрат бил висок околу 57,7 метри, вториот кој бил во форма на осумаголник имал височина од 27 метри. На врвот била поставена статуа на Посејдон со височина од 7 метри.
''Оваа статија поврзана со Седумте светски чуда е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја [ проширите]''.
Источнословенски јазици

Источнословенската група јазици се состои од три регионални подгрупи на словенските јазици кои се зборуваат во Источна Европа. Ова е групата со најголем број на говорници, која е многу побројна од западната и јужната група. Денешни источнословенски јазици се белорускиот, рускиот, украинскиот и русинскиот (зборуван во источна Словачка, југоисточна Полска, источна Унгарија и југозападна Украина, сметан од некои украински јазичари за дијалект на украинскиот).
Класификација:
* индоевропски јазици
** кентумски јазици
*** балтословенски
**** словенски јазици
***** староруски јазик †
****** староновгородски дијалект †
****** владимирско-суздаљски дијалект †
******* руски јазик
****** рутенски † (старобелоруски, староукраински)
******* украински јазик
******* белоруски јазик
******* русински јазик
1 Моментален статус
Сите овие јазици денес се сметаат за посебни. Сѐ до XVII век било вообичаено белорускиот, украинскиот („малоруски“) и рускиот („големоруски“) да се сметаат за дијалекти на заедничкиот „руски“ јазик. И покрај огромната територија низ која живеат источните словени, нивните јазици се изненадувачки меѓусебно слични, со преодни дијалекти на границите. Сите ја користат кирилицата, но со свои промени и особености.
2 Историја
Тешко е да се одреди кога стариот источнословенски јазик (наречен „староруски“) се раздвоил од општиот прасловенски јазик (VI–XI век).
Историјата на источнословенските јазици е мошне чувствителна тема, бидејќи сите народи сакаат што подолга историја за сопствениот јазик. Затоа мораме да се направи круцијална разлика помеѓу историјата на ''дијалектите'' и историјата на ''книжевните јазици'' кои ги користеле источните словени . Иако во највеќето стари текстови може да се види дијалектот на авторот, тие исто така видно се труделе да пишуваат на јазик различен од нивните дијалекти и да одбегнуваат правење на грешки по кои ние денес ги лоцираме.
Во обата случаја мораме да запомниме дека историјата на источнословенските јазици е позната само преку пишани текстови, а не знаеме како авторите на тие текстови зборувале во секојдневниот говор, а да не стане збор за говорот на неписмените селани.
2.1 Влијание на црковнословенскиот јазик
По христијанизацијата на источните словени, црквата се користела со литургиска литература од Македонија, напишана на јужен „старомакедонски“, подоцна наречен старословенски јазик. Луѓето продолжиле да се служат со овој јазик, поточно со негова варијанта, локална „рецензија“ на т.н. црковнословенски јазик, но не само во богослужбата, туку и поопшто, како јазик на образованието и писменото општење. Ова оставило големи белези на ретките световни дела.
Низ средниот век (и на некој нечин до денес) постоело двојство, во кое црковнословенскиот се користел за „виши“ (верски и др.) цели, и народниот јазик за „нижи“, световни текстови. Оваа ситуација може да се претстави како диглосија, иако постојат пишани дела каде понекогаш е многу тешко да се одреди зошто авторот користел народен или врковнословенски јазик во даден контекст. Црковнословенскиот бил главен фактор за развојот на денешниот руски јазик, каде сѐ уште постои „висок слој“ на зборови, увезени од овој јазик.
Горица (планина)

Горица — мала планина во Полошката Котлина. Всушност таа е дел од големата планина Сува Гора.
Но сепак таа е од големо ѕначење за околните места. Висока е 650 м и е лев крак на Сува Гора. Карактеристична е по дабовата шума, која во последните години со координација на Министерството за шумарство, водостопанство и просторно планирање, планирано се сече. Сечата се врши од страната на Радиовце и Теново. Населени места кои гравитираат кон оваа планина се Теново, Радиовце и Блаце.
Покрај самата планина тече реката Вардар. Оваа планина спаѓа во групата на стари грамадни планини и нема сопствени извори.
Од археолошки аспект ѕначајна е по наодите во селото Блаце и по сомнежите дека на страната од село Радиовце се наоѓаат темели на стара црква. Богата е и по дивеч и лековити билки.
На нејѕиниот врв се наоѓаат предаватечи на македонските телевизии, мобилни и интернет оператори, кои се насочени кон Гостивар.
Најпознато место е Лединче кое служи на православното население од селото Радиовце за палење на василичарскиот оган.
Шпантеков

Шпантеков (|Spantekow) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија. Се состои од селата Денин, Древелов, Фазаненхоф, Јанов, Јапенцин, Нојендорф Б, Реберг, Ребелов и Шпантеков.
Уште од средниот век, Шпантеков е локално административно седиште и поседувал тврдина. Иако Замокот Шпантеков бил во голема мерка уништен во бранденбуршкиот напад во 1677, останал резиденција на локалното благородништво до 1945. Денес, селото е седиште на општинската заедница Анклам-Ланд.
Статуа на Исус Христос Искупителот

Статуата на Исус Христос (португалски: ''Estátua de Jesus Cristo Redentor'') е скулптура која се наоѓа на ридот Корковадо покрај Рио де Жанеиро во Бразил. Статуата се наоѓа на 709 метри надморска височина и е висока 30 метри. Камен-темелникот е поставен на 4 април 1922 година, а официјалната градба започнала дури во 1926 година. За нејзината изградба биле потребни пет години.
Идејата за изградба на религиозен споменик за првпат се појавила во 1859 година. Таквиот предлог бил даден од страна на Педро Марија Бос и принцезата Изабела. Но во тоа време тоа не им успеало па во 1921 година повторно била обновена таа идеја, кога се приближувала стогодишнината од независноста.
Гром

Гром, грмотевица или грмеж — звук создаден од молња. Зависно од природата на молњата и растојанието на слушателот, громот може да разнообрази помеѓу остро гласно пукање до долготрајно ниско кркорење. Отскокот на притисок и температура од молњата создава брзо проширување на воздухот, што произлегува во ударен бран, кој всушност претставува гром.
1 Громот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Што рече громот“ — песна од поемата на Томас Стернс Елиот „Пуста земја“ од 1922 година.* „Песната на громот“ — песна на тунискиот поет Абул Касим Аш-Шаби.* „Седум громови“ (англиски: ''Seven Thunders'') — песна на американската рок-група Килдоузер (''Killdozer'') од 1989 година.
Медина

Медина (арап. المدينة المنورة) — град во Саудиска Арабија и седиште на покраината Медина. Медина е вториот свет град во исламот по Мека и место каде се наоѓа гробот на пророкот Мухамед во неговата џамијата.
Исто така во Медина се наоѓа и првата џамијатана исламот која е попозната како “Куба“
Според пописот од 2006 година, вкупното население на градот е 1 300 000. Традиционално, како во Мека така и во Медина можат да влегуваат само муслимани.
hu:Medina
Хаџидимово

Хаџидимово (''на буг. Хаджидимово'', изворно Сингартија) — град во Пиринска Македонија, Република Бугарија, во југозападниот дел на државата. Центар на Општина Хаџидимово. За град е прогласен во 1996 година.
1 Географија
Хаџидимово се наоѓа во долината на р. Места, меѓу Родопите и Пирин планина . Тој се наоѓа на 215 км од главниот град Софија, на 118 км од Благоевград и на 17 км од бугарско-грчката граница.
2 Историја
Поранешни имиња на градот се Горна Сингартија и Долна Сингартија Жостово (според името на генералот Константин Жостов од селото Гајтаниново, во општина Хаџидимово. Градот бил разделен на две села – Горна Сингартија и Долна Сингартија, кои во 1934 година се обединиле под името Жостово. Во 1951 година градот е преименуван во Хаџидимово, во чест на Димо Хаџи Димов.
3 Религија
Во градот отсекогаш имало само христијани. Во поново време има населено и некои муслимани (Турци и помаци).
Козјак (Козјачија)

:''Ова е статија за планината во областа Козјачија на северот на Македонија. За планината во областа Мариово во јужна Македонија, видете Козјак (Мариово). За други значења на поимот „Козјак“, видете на појаснителната страница.''
Козјак — средновисока планина во североисточниот дел на Македонија, долж границата со Србија.
1 Геологија и хидрологија
Козјак се издига помеѓу долината на реката Пчиња на север и запад, Крива Река на југ и нејзините притоки: Мала Река и Бистрица на исток. Планинското било, кое е долго околу 15 км, има лачно протегање така што од првичен правец запад-исток, постепено скршнува кон југ. Во најголем дел, Козјак е составен од стари прекамбриумски и палеозојски кристалести карпи и тоа: гнајсеви, микашисти и шкрилци. Јужниот дел од планината пак е изграден од вулкански карпи, претежно андезити. Во релјефен поглед претставува планина од громаден тип, ограничена со раседи. Повисоките делови претставуваат стари зарамнини со височина од 800-1000 м. Врвовите се ниски и заоблени. Највисок врв е Перен со 1326 м. Под влијание на човечкиот фактор, најголем дел од планината е оголен, поради што се застапени силни ерозивни процеси. Затоа најголем дел од водотеците на планината Козјак имаат пороен карактер и преку лето се без вода. Силните ерозивни процеси, оголеноста и безводноста се причина Козјак да е речиси целосно раселен простор. Во јужниот дел на планината Козјак, кој е изграден од вулкански карпи, на главното зарамнето планинско било, се наоѓа и природното езеро од вулканско потекло, Мокро Езеро.
2 Поврзано
* Козјачија
Кумановска Котлина

Кумановската Котлина — котлина на крајниот север на Македонија. Границата на котлината е јасно изразена на западната, северозападната и северната страна, каде води по билата на Скопска Црна Гора (претставена со нејзиниот огранок Карадак), Руен (775 м.) и на Козјак (1326 м.), а потешко може да се следи југоисточната граница спрема Овче Поле. Слично е и со северната граница каде ја сече Кумановско-прешевската долина. Кумановска Котлина, во Република Македонија зафаќа површина од 1290 км<sup>2</sup>, а мал дел од 66 км<sup>2</sup> припаѓа на Србија.
1 Релјеф
Во релјефен поглед, котлината се одликува со ритчесто брановиден релјеф кој е настанат со всекување на помали речни текови по дното на некогашното плиоцено езеро, кое овде егзистирало пред 20-2 милиони години. Во средишниот дел на котлината се протега малото Кумановско Поле. Во него се издојуваат повеќе морфолошки целини: Жеглигово на запад, Средорек со Страцин на исток и Црно Поле, Нагоричанска зарамнина, Врело Поле и Рудо Поле како помали зарамнини. Во геолошки поглед, дното на Кумановската Котлина е покриено со неогени (езерски) и речни седименти. Пред 30-10 милиони години, источниот дел на котлината бил зафатен со силна вулканска активност, а доказ за тоа се купите околу Средорек и Страцин и големата базалтна плоча кај с. Нагоричане, единствена од таков вид на Балканскиот Полуостров.
2 Клима
Поради својата отвореност кон север и кон југ, во Кумановската Котлина се чувствуваат континентални и изменето средоземни влијанија. Просечната годишна температура е околу 11,5 степени, а просечното годишно количество на врнежи е околу 550 мм. Тоа нешто овозможува одгледување на градинарски култури, пченка, крмни растенија и др.
3 Хидрографија
Заради малото количество на врнежи во текот на годината, Кумановската Котлина се одликува со слаби водотеци кои имаат доста променлив протек.
4 Население
Развиена е градската населба Куманово.
5 Поврзано
* Жеглигово
Колосеум

Колосеум (латински: Colosseum), изворно наречен „Флавиев амфитеатар“ (латински: Amphitheatrum Flavium), е најголемиот амфитеатар во Рим и во светот. Колосеумот бил изграден од царот Тит Флавиј Веспазијан кој го започнал во 72 г.н.е., а неговиот син царот Тит Флавиј Сабин Веспазијан го завршил во 80 г.н.е. Тие потекнувале од прочуено римско благородничко семејство, па оттаму и градбата го добила името. Некои поправки направил и царот Домицијан (81-96 г.н.е.). Изграден е како подарок за римските граѓани и тоа на местото на некогашната резиденција на римскиот цар Нерон. Во Колосеумот се одржувале гладијаторски борби и борби помеѓу животни, а собирал до 55.000 гледачи. Колосеумот бил врвен дострел во римската архитектура и градежништво. Покрај величествените димензии, тој бил лесно достапен преку системот од влезови и скалила, така што во случај на пожар можел да се испразни за само десет минути. Подоцна, градбата била користена за најразлични цели, како работилници, одаи за свештеници и христијанско светилиште.
На 7 јули 2007 година Колосеумот бил прогласен за едно од седумте светски чуда на Новиот Свет.
1 Колосеумот како тема во уметноста и во популарната култура
Поради својата грандиозност и историското значење, Колосеумот се јавува и како тема во уметноста и во популарната култура:
* „Колосеум“ (''The Coliseum'') - песна на Едгар Алан По од 1833 година.
Заветен ковчег

Заветен ковчег или уште заветен кивот (иврит ארון הברית : aron habrit) е опишан во Библијата како свет сандак, кој го содржи каменот на кои биле напишани Десетте Божји заповеди, како и други предмети. Според Библијата за самата изработка на кивотот наредил Бог на Мојсеј во Синајската Гора.
Според Библијата кивотот служел како моќно оружје. Така на пример Израелците го носат кивотот со себеси во Битката за Ерихон, по кои победуваат.
При разрушувањето на Соломоновиот храм во Ерусалим (587 пр.н.е.), кивотот исчезнал и од тогаш постојат многу хипотези и шпекулации за тоа каде се наоѓа. Најубедлива и теорија за тоа каде се наоѓа е онаа која и има најголем број следбеници, се претпоставува дека кивотот го завршил со своето патување во Етиопија, моментално се наоѓа во православна црква која во својата внатрешност го содржи мистериозниот ковчег на заветот. Голем број на верници убедени дека кивотот се наоѓа таму изведуваат церемонии во негова чест,пристап до кивотот имаат само виоко рангирани свештеници кои се „одбрани“ да ја имаат таа чест
Баз Олдрин

Баз Олдрин, роден Едвин Јуџин Олдрин Џуниор (англиски: Edwin Eugene Aldrin, Jr.) (роден на 20 јануари 1930) е американски пилот и астронаут кој е најдобро познат по неговото учество во мисијата Аполо 11, во која тој бил пилот.
Соломонов храм

Соломоновиот храм (хебр. בית המקדש), исто така познат и како Првиот храм, е според Танах, првиот еврејски храм во Ерусалим. Самиот храм ја изразува најголемата фокусна точка на јудаизмот. Храмот бил завршен во текот на 10 век п.н.е. и подоцна бил разрушен од страна на вавилонците во 586 п.н.е. Потоа, храмот повторно бил изграден кој денес е познат како Вториот храм.
1 Подготовка
Пред својата смрт, цар Давид, татко на Соломон, собрал големо количество на материјал за градбата на храмот и исто така ја закупил и земјата на која требало да се гради.
Во Библијата се разкажува за Соломон, цар на тогашното единствено Израелско царство, како во почетокот на своето царување подготвувал материјали за градбата на храмот кој го нарачал неговиот татко. Според легендата, Соломон склучил дури и договор со тирскиот цар Хирам I за добавување на потребните материјали и тоа по пат на море од Јафа до Ерусалим. Исто така Соломон во тоа време ја изградил и водоводната мрежа во градот. Сето тоа според митот е поврзано со постоењето на масонството уште од најрано време.
2 Градба
Според митот, подготовката и започнувањето на изградбата на храмот траела дури три години. Веќе на почетокот на четвртата година од царувањето на Соломон, се започнало со изградбата на храмот и тоа под раководство на феникијците. Од тука е сосема јасно дека самиот храм бил изграден и во феникиски дух. Давид на својот син му оставил доволно злато и сребро со кои да се изгради храмот. Според Библијата станува збор за 100 000 таланти (3000 тона) злато и 1 000 000 таланти (30 000 тона) сребро. Библијатаразкажува за тоа колку голем број работници и занаетчии е било потребно за да се изгради храмот. Некои од нив не се биле Евреи, туку робови.
Огромни камења, доставени од кариерите под градот биле постепено поставени врз масивните ѕидови, едни врз сè додека целиот објект не биде завршен. Се кажува дека зградате била со димензии: должина 27 метри, ширина 9 метри, висина14 метри.
3 Завршување
Така, по единаесет години од царувањето на Соломон, за седум години градење, храмот бил авршен. По единаесет месеци храмот бил осветен.
4 Пљачки и разрушувања на храмот
Според Библијата, Храмот на Соломон бил пљачкан неколкупати во текот на времето:
* Од египетскиот фараон Сисак (Шишак)
* Од јудејскиот цар Јоас
* Од јудејскиот цар Ахаз
* Од јудејскиот цар Езекија,
* Од цар Навуходоносор II, кој прво го ограбил а потоа го разрушил
Аеродром

:''За скопската општина Аеродром, видете Општина Аеродром''
Аеродром или леталиште — место наменето да овозможи полетување и слетување на летала, т.е., авиони и хеликоптери. Ваквиот терен е обично уреден со објекти и инсталации наменети за сместување, одржување, полетување и спуштање на воздухопловни летала. Аеродромите мора да имаат воспоставено врска со околните аеродроми. Во Република Македонија има два цивилни и повеќе спортски и воени аеродроми. Цивилните аеродроми се наоѓаат во Скопје и во Охрид.
1 Инфраструктура
Помалите аеродроми, често имаат само една писта која е пократка од 1.000 метри. Но поголемите аеродроми обично имаат писти кои се подолги и од 2.000 метри. Многу мали аеродроми имаат земјени писти наместо асфалт. Најдолгата јавна писта во светот е во Аеродромот Чангду Бангда во Кина. Должината на пистата изнесува 5.500 метри, а најшироката асфалтирана писта се наоѓа во Аеродромот Уљјановск Восточни во Русија и неговата ширина изнесува 105 метри.
2 Аеродромот како мотив во книжевноста
* „На аеродромот“ - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
Нил Армстронг

Нил Армстронг (англиски: ''Neil Armstrong''; — ) — првиот космонаут кој стапнал на Месечината. Пред да стане астронаут, тој бил пилот на морнарицата (1949) и учествувал во Корејската војна (1950 — 1953). Во животот направил 78 борбени летови.
Инаку, Нил бил командант на Аполо 11 мисијата и станал првиот човек кој стапна на Месечината на 20 јули 1969 година.
Армстронг и Едвин Олдрин на Месечината поминале два и пол часа.
1 Животопис
Армстронг е роден 5 август 1930 г. во Вакапонета, Охајо. Кога бил мал, со семејството често се селеле низ државата Охајо, поради работата на неговиот татко. До 1944 година живеел во речиси 20 градови. Во Вакапента Охајо завршил средно училиште во 1947 година и станал пилот почетник, една година претходно , на неговиот 16-ти роденден, тој го извел првиот соло лет и заработил пилотска дозвола, дури и пред возачка дозвола. Од рана возраст, тој бил заинтересиран за воздухопловството и се занимавал со аеромоделарство.
Дипломирал технологија инженерство воздухопловство на Пурдју универзитет (1955), по што тој се вработил во Центарот за истражување "Libajs" на НАСА. До 1962 година работел како тест пилот на многу видови борбени и ракетни авиони, и направил над 900 летови и 2.400 часа лет. Во септември 1962 година станал астронаут.
За време на летот на вселенското летало "Близнаци 8" посветена на 16 март 1966 година, Нил Армстронг направил успешно спојување со друго летаво во лет. Како астронаут на вселенскиот брод Аполо 11 успешно го направил летот на Месечината, и стапнал на Месечината на 20 јули 1969 година во 10 часот и 56 минути по источно време. За време на неговата посета на Југославија со членовите на експедицијата (Мајкл Колинс и Едвин Олдрин), октомври 1969 година, тој бил награден со Орден на југословенската ѕвезда со панделка.
По мисијата Аполо 11, во 1970 година, воздухопловното инженерство степен на мајстор на Универзитетот во Јужна Калифорнија. Добитник е на неколку почесни докторати.
По 1971 година, тој ја напушти НАСА како заменик помошник администратор за воздухопловство во седиштето во Вашингтон, тој станал универзитетски професор. За осум години (1971 — 1979) предава на Одделот за воздушната технологија на Универзитетот во Синсинати, со цел да се потоа печатени во светот на бизнисот, а до 2002 година се служи во одборите на многу компании.
Во 1985 година тој бил дел од најголемиот истражувачка експедиција на Северниот Пол, кои се собраа водачите на Мајк ден. Армстронг, учествуваа Сер Едмунд Хилари (првиот човек кој се искачи на Монт Еверест), неговиот син Петар, а потоа Patrik Morou, фотограф, и првиот човек да освои седум највисоките врвови на сите континенти, а Стив Фосет, авантурист кој прв вози без стои обиколи светот.
Нил Армстронг починал на 25 август 2012 во Синсинати, во осумдесет и третата година.
192 (албум)

''192'' е вториот студиски албум на македонската поп-пејачка Елена Ристеска. Албумот е реализиран на 26 декември 2006 година. Топ 5 синглови од албумот се: "Нинанајна", "Есен во мене", "Усни Како Темно Мастило", "Милиoнер", "Некаде Далеку" од кои три се искачија на првото место на Македонските топ листи.
1 Список на песни
# „Welcome“
# “192„
# „Милионер“ (со Лирој Чемберс)
# „Има ли крај„
# „Некаде далеку„
# „Ни на небо, ни на земја„
# „Есен во мене„
# „Усни како темно мастило„
# „Ромео и Јулија„
# „Тоа што плачам„
# „Нинанајна„ (Македонска верзија)
# „Не можам„
1 март (настани)

1913, Во Петроград е објавен и издаден Меморандумот за независноста на Македонија од страна на ополномоштените Македонци, членови на МНЛД. Испратен до британскиот и рускиот министер за надворешни работи, амбасадорите на големите сили и објавен во европскиот печат.
1917, Лондонската метро-станица „Портланд Руд“ го добива името „Грејт Портланд Стрит“
1992, Во Сараево е убиен Никола Гардовиќ, прва жртва на војната во БиХ.
1994, Владата на Словачка донесе одлука за признавање на Македонија и за воспоставување на дипломатски односи на ниво на амбасади.
1997, Изгоре Планинарскиот дом „Дервен“‎‎, еден од најстарите во Македонија (изграден 1951 година).
Чичен Ица

Чичен Ица е политички и културен центар на Маите во северниот дел на полуостровот Јукатан во Мексико. Во моментот е под заштита на УНЕСКО, а на 7 јули 2007 година е прогласен за едно од седумте светски чуда на Новиот Свет.
Најверојатно бил основан во 7 век пр.н.е. Во текот на 10 век бил освоен од страна на толтеките. Од средината на 11 век бил престолнина на толтекската држава. Во 1178 бил разрушен од страна на трите обединети армии на град-државите Маипан, Ушмал и Ицмал, под раководство на Хунак Кел. Во време на шпанските завојувања во средината на 16 век бил под рушевини.
На територијата на Чичен Ица многупати биле правени археолошки ископувања,и во резултат на кое биле откриени големи архитектурни споменици на маите и толтеките: храм Кукулкан - 9-катната пирамида (висока 24 метри) со широки столбови на секоја од страните; храм на војните на невисока 4-катна пирамида и храм на јагуарите; опсерваторија Каракол; 7 стадиони за игри со топка; рушевини на 4 колонади, кои образуваат огромен правоаголник, и др. Откриени се исто така и статуи на божества со карактерна стилизација, релјефи, богати со растителни и геометриски орнаменти.
1 Поврзано
* Список на стари мајански градови
2 Додатни информации
* Chichen Itza was popularized by American John Lloyd Stephens in ''Incidents of Travel in Yucatan'', (two volumes, 1843)
* Holmes, ''Archæological Studies in Ancient Cities of Mexico'', (Chicago, 1895)
* Spinden, ''Maya Art'', (Cambridge, 1912)
* Coggins & Shane, "Cenote Of Sacrifice", (U. of Texas, 1984) very scarce.
1 март (починале)

1643, Џироламо Фрескобалди — италијански оргулар и композитор, најголем мајстор на органа во своето време.
1911, Јакоб Хенрик вант Хоф — холандски хемичар, добитник на Нобеловата награда за хемија (1901).
1952, Грегори Ла Кава — американски филмски режисер.
1971, Франтишек Хрубин — чешки писател.
1980, Дикси Дин — англиски фудбалер.
2021, Златко Крањчар — хрватски фудбалер.
2021, Миленко Савовиќ — српски и југословенски кошаркар.
2023, Жист Фонтен — француски фудбалер.
2024, Акира Торијама — јапонски автор на манга стрипови.
Српска кирилична азбука

Српската азбука е азбука за пишување на српскиот јазик, и ја наоѓаме во две варијанти: кирилична (т.н. „Вуковица“) и латинична (тн. „Гаица“). Адаптацијата на кирилицата посебно за српскиот јазик била направена во 1818 од српскиот јазичар Вук Караџиќ. Азбуката била официјално признаена за државна дури во 1868. Латиничната азбука пак, е заснована на гаицата.
Караџиќ ја засновал неговата азбука на кирилицата, на едноставниот принцип „''Пишуваj како што зборуваш и читај како што е напишано''“ (срп. ''Пиши као што говориш и читај како је написано''). Српската латиница е иста со хрватската азбука, во главно дело на Људевит Гај. Двете азбуки се користат наизменично.
Кирилицата е потрадиционална, и ужива официјален статус во Србија и Република Српска (БиХ), иако латиницата зела голем замав низ XX век. Српската латиница почесто се користи во Црна Гора. Српскиот јазик и кирилицата исто така имаат официјален и рамноправен статус во Босна и Херцеговина (на федеративно ниво), во Брчко дистрикт и во Федерацијата Босна и Херцеговина.
Заедно со делата на Крсте Мисирков и Венко Марковски, српската азбука била искористена како основа на македонската азбука .
1 Азбука
На оваа таблица се прикаани големите и мали печатни кирилични српски букви, заедно со нивните латински и македонски еквиваленти:
''Кирилица''''Латиница''''Македонски еквив.'', А аA aА а, Б бB bБ б, В вV vВ в, Г гG gГ г, Д дD dД д, Ђ ђĐ đЃ ѓ, Е еE eE e, Ж жŽ žЖ ж, З зZ zЗ з, И иI iИ и
''Кирилица''''Латиница''''Македонски еквив.'', Ј јJ jЈ ј, К кK kК к, Л лL lЛ л, Љ љLj ljЉ љ, М мM mМ м, Н нN nН н, Њ њNj njЊ њ, О оO oО о, П пP pП п, Р рR rР р
''Кирилица''''Латиница''''Македонски еквив.'', С сS sС с, Т тT tТ т, Ћ ћĆ ćЌ ќ, У уU uУ у, Ф фF fФ ф, Х хH hХ х, Ц цC cЦ ц, Ч чČ čЧ ч, Џ џDž džЏ џ, Ш шŠ šШ ш
Подолу е прикажана српската ракописна кирилица:
2 Уникатни букви
Лигатурите Љ и Њ, заедно со Џ, Ђ и Ћ биле специјално измислени за српската азбука.
* Караџиќ ги засновал буквите Љ и Њ на идејата на Сава Мркаљ, комбинирајќи ги буквите Л и Н со мек знак (Ь).
* Караџиќ го засновал Џ на буква од романската кирилица.
* Ћ го претставувала звукот ʨ (по МФА). Буквата била заснована на, и прифатена од, буквата Ѓерв, глаголска буква од XII век. Ова буква се користела во пишаниот српски од XII век, и ги означувала г', д' и африкативните звуци дж'.
* Караџиќ ја прифатил идејата на Лукијан Мушицки за буквата Ђ. Била заснована на буквата Ћ, според адаптацијата на Караџиќ.
* Ј била преземена од латиницата.
Љ, Њ и Џ подоцна биле преземени во македонската азбука.
3 Наводи
***