Овен (соѕвездие)

Овен — едно од соѕвездијата на зодијакот. Се наоѓа на северната небесна хемисфера помеѓу Рибите на запад и Бикот на исток. Името Овен е латински за овен. Нејзиниот стар астрономски симбол е (♈︎). Тоа е едно од 48-те соѕвездија опишани од астрономот од 2 век, Птоломеј, и останува едно од 88-те современи соѕвездија. Тоа е соѕвездие со средна големина што се рангира на 39-то место по вкупна големина, со површина од 441 квадратни степени (1,1% од небесната сфера).
Овен претставува соѕвездие уште од доцното вавилонско време. Пред тоа, ѕвездите на Овен формирале фарма. Различни култури ги вклучувале ѕвездите на Овен во различни соѕвездија, вклучувајќи ги близнаците во Кина и морските прасиња на Маршалските Острови. Овен е релативно слабо соѕвездие, поседува само четири светли ѕвезди: Хамал (Алфа Овен, втора светлинска величина), Шератан (Бета Овен, трета светлинска величина), Месартим (Гама Овен, четврта светлинска величина) и 41 Овен (исто така четврта светлинска величина). Неколкуте длабоконебесни тела во соѕвездието се прилично слаби и вклучуваат неколку парови на галаксии во заемно дејство. Се смета дека неколку метеорски дождови зрачат од Овен, вклучувајќи ги и дневните ариетиди и ипсилон ариетидите.
1 Историја и митологија
Овен денес е признато како официјално соѕвездие, и како специфично подрачје на небото од страна на Меѓународниот астрономски сојуз. Првично било дефинирано во античките текстови како специфичен модел на ѕвезди и останало соѕвездие уште од античко време; сега го вклучува античкиот модел и околните ѕвезди. Во описот на вавилонскиот зодијак даден во глинените плочи познати како MUL.APIN, соѕвездието, сега познато како Овен, била последната станица по должината на еклиптиката. MUL.APIN претставувала сеопфатна табела за изгревањето и поставувањето на ѕвездите, што веројатно служело како земјоделски календар. Денешниот Овен бил познат како ''<sup>MUL</sup>LÚ.ḪUN.GÁ'', „Аграрниот работник“ или „Најмениот човек“. Иако најверојатно е составено во 12 или 11 век п.н.е., MUL.APIN ја одразува традицијата што ги означува Плејадите како пролетна рамноденица, што било случај со одредена прецизност на почетокот на средното бронзено доба. Најраниот препознатлив навод за Овен како посебно соѕвездие доаѓа од граничните камења кои датираат од 1350 до 1000 п.н.е. На неколку гранични камења, хороскопската фигура на овен се разликува од другите ликови. Промената на идентификацијата од соѕвездието како Земјоделски работник до Овен најверојатно се случила во подоцнежната вавилонска традиција поради растечката поврзаност со овчарот Думузи. До тој момент, MUL.APIN бил создаден - во 1000 п.н.е. - и современиот Овен бил идентификуван и со овенот на Думузи и со наемниот работник. Точното време на оваа промена е тешко да се одреди поради недостаток на слики од Овен или други фигури на овни.
Во древната египетска астрономија, Овен бил поврзан со богот Амон Ра, кој бил прикажан како човек со глава на овен и претставувал плодност и креативност. Бидејќи тоа било местото на пролетната рамноденица, тоа било наречено „Индикатор на повторното сонце“. Во периодите од годината кога соѕвездието било издвоено, свештениците ги обработувале статуите на Амон Ра во храмовите, практика која била модифицирана од персиските астрономи неколку векови подоцна. Овен ја стекнало титулата „Господар на главата“ во Египет, осврнувајќи се на неговата симболична и митолошка важност.
Овен не бил целосно прифатен како соѕвездие до класичните времиња. Во хеленистичката астрологија, соѕвездието Овен е поврзано со златниот овен на грчката митологија кој ги спасил Фрикс и Хела по наредба на Хермес, носејќи го Фрикс во земјата Колхида. Фрикс и Хела биле син и ќерка на кралот Атамас и неговата прва сопруга Нефела. Втората сопруга на кралот, Ино, била љубоморна и сакала да ги убие неговите деца. За да го постигне ова, таа предизвикала глад во Беотија, а потоа фалсификувала порака од пророштвото во Делфи во која се вели дека Фрикс мора да биде жртвуван за да се стави крај на гладот. Атамас требало да го жртвува својот син на врвот на планината Лафистиум кога пристигнал Овен, испратен од Нефеле. Хеле паднала од грбот на Овен во лет и се удавила во Дарданелите, наречени и Хелеспонт во нејзина чест.
Историски, Овен е прикажан како стуткан овен без крила со главата свртен кон Бик. Птоломеј тврдел во својот ''Алмагест'' дека Хипарх ја прикажал Алфа Овен како устата на овенот, иако Птоломеј не ја вклучил во неговата фигура на соѕвездие. Наместо тоа, таа била наведена како „неформирана ѕвезда“ и означена како „ѕвезда над главата“. Џон Фламстид, во својот ''Atlas Coelestis'', го следел описот на Птоломеј со тоа што ја мапирал над главата на фигурата. Фламстед ја следел општата конвенција на картите со прикажување на Овен како лежи. Астролошки, Овен се поврзува со главата и нејзиниот хумор. Било силно поврзано со Марс, и со планетата и со богот. Се сметало дека владее со Западна Европа и Сирија и дека укажува на силен темперамент кај една личност.
Првата точка на Овен, местоположба на пролетната рамноденица, е именувана по соѕвездието. Тоа е затоа што Сонцето го премина небесниот екватор од југ кон север во Овен пред повеќе од два милениуми. Хипарх го дефинирал во 130 п.н.е. како точка јужно од Гама Овен. Поради прецесијата на рамнодениците, Првата точка на Овен оттогаш се преселила во Риби и ќе се пресели во Водолија околу 2600 година од нашата ера. Сонцето сега се појавува во Овен од крајот на април до средината на мај, иако соѕвездието сè уште е поврзано со почетокот на пролетта.
Средновековните муслимански астрономи го прикажувале Овен на различни начини. Астрономите како ел-Суфи го гледале соѕвездието по моделот на Птоломеј. Меѓутоа, некои исламски небесни глобуси го прикажувале Овен како неописно животно со четири нозе со рогови. Некои рани бедуински набљудувачи гледале соѕвездие на овен на друго место на небото; ова соѕвездие ги претставувало Плејадите како опашка на овенот. Општо прифатената арапска формација на Овен се состоела од тринаесет ѕвезди во фигура заедно со пет „неформирани“ ѕвезди, од кои четири биле над задните делови на животното и од кои една била спорната ѕвезда над главата на Овен. Приказот на ел-Суфи се разликувал и од другите арапски астрономи и од онаа на Фламстид, по тоа што неговиот Овен трчал и гледал зад себе.
Застарените соѕвездија Мајмуни, Веспа, Лилиум и Северна Мува се наоѓаат на истите четири ѕвезди, сега познати како 33, 35, 39 и 41 Овен. Во 1612 година, Петрус Планциј го претставил Мајмуни, соѕвездие што претставува пчела. Во 1624 година, истите ѕвезди ги користел Јакоб Барч за Веспа, што претставува оса. Во 1679 година, Августин Ројер ги користел овие ѕвезди за неговото соѕвездие Лилиум, претставувајќи лилјан. Ниту едно од овие соѕвездија не станало широко прифатено. Јохан Хевелиј го преименувал соѕвездието „Мува“ во 1690 година во неговото ''„Фирмаментум Собиесцианум“''. За да се разликува од Мува, Јужна Мува, подоцна била преименувана во Северна Мува, но не била прифатена и нејзините ѕвезди на крајот официјално биле приклучени во Овен.
Во 1922 година, Меѓународниот астрономски сојуз ја дефинирал препорачаната кратенка од три букви, „Ари“. Официјалните граници на Овен биле дефинирани во 1930 година од Ежен Делпорт како многуаголник од 12 сегменти. Неговата ректасцензија е помеѓу 1 <sup>ч</sup> 46,4 <sup>м</sup> и 3 <sup>ч</sup> 29,4 <sup>м</sup>, а неговата деклинација е помеѓу 10,36° и 31,22° во екваторскиот координатен систем.
1.1 Во незападната астрономија
Во традиционалната кинеска астрономија, ѕвездите од Овен се користеле во неколку соѕвездија. Најсјајните ѕвезди - Алфа, Бета и Гама Овен - формирале соѕвездие наречено „Лу“, различно преведено како „врзница“ или „ласо“, исто така „срп“, што било поврзано со ритуалното жртвување на говеда. Ова име го делело 16-от месечев замок, место на полната месечина најблиску до есенската рамноденица. Ова соѕвездие се поврзува и со времето на жетва бидејќи може да претставува жена која носи кошница со храна на главата. 35, 39 и 41 Овен биле дел од соѕвездието наречено ''Веи'' (胃), кое претставувало дебел стомак и бил имењак на 17-тата месечева палата, која претставувала житница. Делта и Зета Овен биле дел од соѕвездието ''Тијанин'' (天陰), за кое се сметало дека го претставуваат партнерот за лов на царот. ''Зуогенг'' (左更), соѕвездие што прикажува инспектор од мочуришта и езерца, било составено од Му, Ну, Омикрон, Пи и Сигма Овен. Тоа било придружано од ''Yeou-kang'', соѕвездие кое прикажува службеник задолжен за пасиштата.
Во сличен систем на Кинезите, првата месечева палата во хиндуистичката астрономијата била наречена „Асвини“, според традиционалните имиња за Бета и Гама Овен, Асвините. Бидејќи хиндуистичката новата година започнала со пролетната рамноденица, Ригведа содржи над 50 новогодишни химни поврзани со близнаците, што ги прави едни од најистакнатите ликови во делото. Самиот Овен бил познат како „ ''Аја''“ и „''Меша''“. Во хебрејската астрономија Овен бил наречен „''Талех''“; и генерално го симболизира „јагнето на светот“. Соседните Сиријци го нарекле соѕвездието „Амру“, а пограничните Турци „Кузи“. Половина свет подалеку, на Маршалските Острови, неколку ѕвезди од Овен биле вградени во соѕвездие што прикажува морска трева, заедно со ѕвездите од Касиопеја, Андромеда и Триаголник. Алфа, Бета и Гама Овен ја формирале главата на морското прасе, додека ѕвездите од Андромеда го формирале телото и светлите ѕвезди на Касиопеја ја формирале опашката. Другите полинезиски народи го препознале Овен како соѕвездие. Жителите на Маркиските Острови го нарекле ''На-паи-ка'' ; Маоите го нарекле ''Пипири''. Во домородната перуанска астрономија, постоело соѕвездие со повеќето исти ѕвезди како Овен. Таа била наречена „Пазарна месечина“ како потсетник кога да се одржи годишниот фестивал на жетвата, Ајри Хуај.
2 Карактеристики
2.1 Ѕвезди
2.1.1 Светли ѕвезди
Овен има три истакнати ѕвезди кои формираат астеризам, означени како Алфа, Бета и Гама Овен од Јохан Бајер. Алфа (Хамал) и Бета (Шератан) најчесто се користат за навигација. Исто така, има уште една ѕвезда над четвртата светлинска величина, 41 Овен (Барани ). α Овен, наречена Хамал, е најсветлата ѕвезда во Овен. Нејзиното традиционално име е изведено од арапскиот збор за „јагне“ или „глава на овен“ (''рас ел-хамал''), што се однесува на митолошката позадина на Овен. Со спектрална класа K2 и класа на сјајност III, тој е портокалов џин со привидна величина од 2,00, кој се наоѓа на 66 светлосни години од Земјата. Хамал има сјајност од и неговата апсолутна величина е −0,1.
β Овен, познат и како Шератан, е синобела ѕвезда со привидна визуелна величина од 2,64. Нејзиното традиционално име е изведено од „ ''шаратајн''“, арапскиот збор за „двата знака“, што се однесува на Бета и Гама Овен во нивната местоположба како предвесници на пролетната рамноденица. Двете ѕвезди им биле познати на бедуините како „ ''карна ал-хамал'' “, „рогови на овенот“. Од Земјата е оддалечена 59 светлосни години. Има осветленост од и неговата апсолутна величина е 2,1. Тоа е спектроскопска двојна ѕвезда, во која придружната ѕвезда е позната само преку анализа на спектрите. Спектралната класа на примарната ѕвезда е А5. Херман Карл Фогел утврдил дека Шератан е спектроскопска двојна форма во 1903 година; неговата орбита била одредена од Ханс Лудендорф во 1907 година. Оттогаш е проучувана за неговата ексцентрична орбита.
γ Овен, со заедничко име Месартим, е двојна ѕвезда со две компоненти со бела нијанса, сместена во богато поле со светлинска величина 8–12 ѕвезди. Нејзиното традиционално име има спротивставени деривати. Може да потекнува од „ел-шаратан“, арапски збор што значи „пар“ или збор за „дебел овен“. Сепак, може да дојде и од санскрит за „прва ѕвезда на Овен“ или од хебрејски за „министерски слуги“, кои и двата се невообичаени јазици на потекло за имињата на ѕвездите. Заедно со Бета Овен, на Бедуините им била позната како „карна ел-хамал“. Примарната е со величина од 4,59, а секундарната со јачина 4,68. Системот е оддалечен 164 светлосни години од Земјата. Двете компоненти се одвоени со 7,8 лачни секунди, а системот како целина има привидна величина од 3,9. Примарната има сјајност од 60 L<sub>☉</sub> а секундарната има сјајност од 56 L<sub>☉</sub> примарната е ѕвезда од типот А со апсолутна светлинска величина 0,2, а секундарната е ѕвезда од типот В9 со апсолутна светлинска величина 0,4. Аголот помеѓу двете компоненти е 1°. Месартем била откриена дека е двојна ѕвезда од Роберт Хук во 1664 година, едно од најраните такви телескопски откритија. Примарната, γ1 Овен, е променлива ѕвезда од типот на Алфа<sup>2</sup> Ловечки Кучиња која има опсег од 0,02 величини и период од 2,607 денови. Тоа е невообичаено поради силните емисиони линии на силикон.
Соѕвездието е дом на неколку двојни ѕвезди, вклучувајќи ги Ипсилон, Ламбда и Пи Овен. ε Овен е двојна ѕвезда со две бели компоненти. Примарната е со величина 5,2, а секундарната со јачина 5,5. Системот е оддалечен 290 светлосни години од Земјата. Нејзината вкупна величина е 4,63, а примарната има апсолутна светлинска величина од 1,4. Неговата спектрална класа е А2. Двете компоненти се одвоени со 1,5 лачни секунди. λ Овен е широка двојна ѕвезда со примарна бела нијанса и секундарна жолта нијанса. Примарната е со величина 4,8, а секундарната е со величина од 7,3. Примарната е оддалечена 129 светлосни години од Земјата. Има апсолутна светлинска величина од 1,7 и спектрална класа F0. Двете компоненти се одвоени со 36 лачни секунди под агол од 50°; двете ѕвезди се наоѓаат на 0,5° источно од 7 Овен. π Овен е блиска двојна ѕвезда со синобела примарна и бела секундарна ѕведа. Примарната е со величина 5,3, а секундарната е со величина 8,5. Примарната е оддалечена 776 светлосни години од Земјата. Самата примарна ѕвезда е широка двојна ѕвезда со одвојување од 25,2 лачни секунди; терцијарот е со величина од 10,8. Примарната и секундарната се одвоени со 3,2 лачни секунди.
Повеќето од останатите ѕвезди во Овен видливи со голо око имаат светлини меѓу 3 и 5. δ Овен, наречена Ботеин, е ѕвезда со светлинска величина 4,35, оддалечена 170 светлосни години. Има апсолутна величина од -0,1 и спектрална класа K2. ζ Овен е ѕвезда со светлинска величина 4,89, оддалечена 263 светлосни години. Нејзината спектрална класа е A0, а апсолутната величина е 0,0. 14 Овен е ѕвезда со светлинска величина 4,98, оддалечена 288 светлосни години. Нејзината спектрална класа е F2, а апсолутната величина е 0,6. 39 Овен (Лили Бореа) е слична ѕвезда со светлинска величина 4,51, оддалечена 172 светлосни години. Нејзината спектрална класа е К1, а апсолутната величина е 0,0. 35 Овен е слаба ѕвезда со светлинска величина 4,55, оддалечена 343 светлосни години. Нејзината спектрална класа е B3, а апсолутната величина е −1,7. 41 Делта Овен, позната и како c Овен и Наир ел-Бутајн, е посветла ѕвезда со светлинска величина 3,63, оддалечена 165 светлосни години. Нејзината спектрална класа е B8 и има сјајност од . Нејзината апсолутна величина е −0,2. 53 Овен е ѕвезда-бегалка со светлинска величина 6,09, оддалечена 815 светлосни години. Нејзината спектрална класа е B2. Најверојатно била исфрлена од маглината Орион пред околу пет милиони години, веројатно поради супернови. Тигарденовата Ѕвезда е најблиската ѕвезда до Овен. Тоа е црвено џуџе со светлинска величина 15,14 и спектрална класа M6,5V. Со правилно движење од 5,1 лачни секунди годишно, таа е вкупно 24-та најблиска ѕвезда до Земјата.
2.1.2 Променливи ѕвезди
Овен има свој удел на променливи ѕвезди, вклучувајќи ги R и U Овен, променливи ѕвезди од типот Мира и T Овен, полуправилна променлива ѕвезда. R Овен е ѕвезда од тип Мирида, променлива ѕвезда која се движи по светлинска величина од минимум 13,7 до максимум 7,4 со период од 186,8 дена. Оддалечена е 4.080 светлосни години. U Овен е уште една променлива ѕвезда од тип Мирида, која се движи по светлинска величина од минимум 15,2 до максимум 7,2 со период од 371,1 дена. Т Овен е полуправилна променлива ѕвезда која се движи по светлинска величина од минимум 11,3 до максимум 7,5 со период од 317 дена. Оддалечена е 1.630 светлосни години. Една особено интересна променлива во Овен е SX Овен, вртежна променлива ѕвезда која се смета за прототип на нејзината класа, хелиумски променливи ѕвезди. Ѕвездите на SX Овен имаат многу истакнати линии на емисија на хелиум I и силикон III. Тие обично се ѕвезди од главната низа B0p—B9p и нивните варијации обично не се видливи со голо око. Затоа, тие се набљудуваат фотометриски, обично имаат периоди кои се вклопуваат во текот на една ноќ. Слично на α <sup>2</sup> s, ѕвездите SX Овен имаат периодични промени во нивната сјајност и магнетно поле, кои одговараат на периодичното вртење; тие се разликуваат од променливите од типот на Алфа<sup>2</sup> Ловечки Кучиња по нивната повисока температура. Моментално се познати помеѓу 39 и 49 променливи ѕвезди SX Овен; десет се забележани како „неизвесни“ во Општиот каталог на променливи ѕвезди.
2.1.3 Тела на длабокото небо
NGC 772 е спирална галаксија со површинска светлинска величина од 10,3, сместена југоисточно од β Овен и 15 лачни минути западно од 15 Овен. Тоа е релативно светла галаксија и покажува очигледна небулозност и елиптичност во аматерски телескоп. Тоа е 7,2 на 4,2 лачни минути, што значи дека неговата површинска сјајност, величина 13,6, е значително помала од нејзината интегрирана величина. NGC 772 е галаксија од класа SA(s)b, што значи дека е спирална галаксија без прстен која поседува донекаде истакната испакнатост и спирални краци кои се малку цврсто намотани. Главниот крак, на северозападната страна на галаксијата, е дом на многу области за ѕвездообразба; ова се должи на претходните гравитациски интеракции со други галаксии. NGC 772 има мала придружна галаксија, NGC 770, која е оддалечена околу 113.000 светлосни години од поголемата галаксија. Двете галаксии заедно се исто така класифицирани како Arp 78 во каталогот на необични галаксии Arp. NGC 772 има пречник од 240.000 светлосни години, а системот е оддалечен 114 милиони светлосни години од Земјата. Друга пречкеста спирална галаксија во Овен е NGC 673, галаксија од класата SAB(s)c. Таа е слабо спирална галаксија со лабаво ранети краци. Нема прстен и слабо испакнување и е 2,5 на 1,9 лачни минути. Има два примарни краци со фрагменти кои се наоѓаат подалеку од јадрото. Со пречник од 171.000 светлосни години, NGC 673 е оддалечена 235 милиони светлосни години од Земјата.
NGC 678 и NGC 680 се пар галаксии во Овен кои се оддалечени само околу 200.000 светлосни години. Дел од групата галаксии NGC 691, и двете се на растојание од приближно 130 милиони светлосни години. NGC 678 е рабна спирална галаксија која е 4,5 на 0,8 лачни минути. NGC 680, елиптична галаксија со асиметрична граница, е посјајна од двете со светлинска величина 12,9; NGC 678 има светлинска величина 13,35. И двете галаксии имаат сјајни јадра, но NGC 678 е поголемата галаксија со пречник од 171.000 светлосни години; NGC 680 има пречник од 72.000 светлосни години. NGC 678 дополнително се одликува со својот истакнат појас кој се состои од прашина. Самата NGC 691 е спирална галаксија малку наклонета кон нашата видна линија. Има повеќе спирални краци и светло јадро. Бидејќи е толку расејана, има мала осветленост на површината. Има пречник од 126.000 светлосни години и е оддалечена 124 милиони светлосни години. NGC 877 е најсветлиот член на групата 8 галаксии која ги вклучува и NGC 870, NGC 871 и NGC 876, со светлинска величина 12,53. Таа е 2,4 на 1,8 лачни минути и е оддалечена 178 милиони светлосни години со пречник од 124.000 светлосни години. Нејзиниот придружник е NGC 876, што е на околу 103.000 светлосни години од јадрото на NGC 877. Тие се во заемно гравитациско дејство, бидејќи се поврзани со слаб прилив на гас и прашина. Arp 276 е различен пар на галаксии во заемодејство во Овен, кој се состои од NGC 935 и IC 1801.
NGC 821 е елиптична галаксија Е6. Невообичаено е затоа што има навестувања за рана спирална структура, која обично се наоѓа само во леќести и спирални галаксии. NGC 821 е 2,6 на 2,0 лачни минути и има визуелна величина од 11,3. Нејзиниот пречник е 61.000 светлосни години, а оддалечена е 80 милиони светлосни години. Друга необична галаксија во Овен е Сегу 2, џуџеста и сателитска галаксија на Млечниот Пат, неодамна откриена како потенцијална реликвија на епохата на рејонизација.
2.1.4 Метеорски дождови
Овен е дом на неколку метеорски дождови. Дневниот метеорски дожд Ариетид е еден од најсилните метеорски дождови што се случуваат во текот на денот, а ќе трае од 22 мај до 2 јули. Тоа е годишен дожд поврзан со групата комети на Марсден, кој го достигнува својот врв на 7 јуни со максимална зенитна часовна стапка од 54 метеори. Неговото родителско тело можеби е астероидот Икар. Метеорите понекогаш се видливи пред зори, бидејќи зрачењето е оддалечено од Сонцето 32 степени. Тие обично се појавуваат со брзина од 1–2 на час, метеори кои траат неколку секунди и често започнуваат на хоризонтот. Бидејќи повеќето од дневните ариетиди не се видливи со голо око, тие се забележани во радио спектарот. Ова е возможно поради јонизираниот гас што го оставаат. Други метеорски дождови зрачат од Овен во текот на денот; тие ги вклучуваат дневните ипсилон ариетиди и северните и јужните дневни мајски ариетиди. Опсерваторијата Џордел Банк ги открила дневните ариетиди во 1947 година кога Џејмс Хеј и Г.С. Стјуарт ги приспособиле радарските системи од Втората светска војна за набљудување метеори.
Делта ариетиди се уште еден метеорски дожд што зрачи од Овен. Врвот се случува на 9 декември со ниска максимална стапка, и трааат од 8 декември до 14 јануари, а највисоките стапки се видливи од 8 до 14 декември. Просечниот метеор Делта Ариетид е многу бавен, со просечна брзина од 13.2 километри во секунда. Сепак, овој дожд понекогаш произведува светли огнени топки. Овој метеорски дожд има северни и јужни компоненти, кои најверојатно се поврзани со 1990 HA, астероид блиску до Земјата.
Од Овен зрачат и есенските ариетиди. Паѓањето трае од 7 септември до 27 октомври, а максимумот е на 9 октомври. Неговата врвна стапка е ниска. Ипсилон Ариетид се појавуваат од 12 до 23 октомври. Други метеорски дождови што зрачат од Овен вклучуваат октомвриски делта ариетиди, дневни ипсилон ариетиди, дневни мајски ариетиди, сигма ариетиди, ну ариетиди и бета ариетиди. Сигма ариетидите, метеорски дожд од IV класа, се видливи од 12 до 19 октомври, со максимална зенитална часовна стапка помала од два метеори на час на 19 октомври.
2.1.5 Планетарни системи
Овен содржи неколку ѕвезди со вонсончеви планети. HIP 14810, ѕвезда од типот G5, орбитира од три џиновски планети (оние кои се повеќе од десет пати поголеми од Земјата). HD 12661, како HIP 14810, е ѕвезда од главната низа од типот G, малку поголема од Сонцето, со две планети кои орбитираат. Едната планета е 2,3 пати поголема од Јупитер, а другата е 1,57 пати поголема од Јупитер. HD 20367 е ѕвезда од типот G0, приближно со големина на Сонцето, со една планета која орбитира. Планетата, откриена во 2002 година, има маса 1,07 пати поголема од јупитеровата маса и орбитира на секои 500 дена. Во 2019 година, научниците кои го спровеле истражувањето CARMENES во опсерваторијата Калар Алто објавиле докази за две вонсончеви планети со земјина маса кои орбитираат околу Тигарденовата Ѕвезда, која се наоѓа во Овен, во неговиот животопогоден појас. Ѕвездата е мало црвено џуџе со само околу една десетина од масата и полупречникот на Сонцето. Има голема радијална брзина.
3 НАводи
3.1 Библиографија
************************