Бразилит

Бразилит — чие име потекнува од неговата земја на потекло, Бразил, е типично жолто-зелен фосфатен минерал, најчесто се наоѓа во пегматити богати со фосфати.
Се јавува во форма на совршени кристали групирани во друзи, во пегматити и често е со квалитет на скапоцен камен. Едно познато наоѓалиште на бразилијанит е во околината на Конселхеиро Пења, во Минас Жераис, Бразил.
Некои од нив се наоѓаат на листови од мусковит со нивниот силен сребрен сјај, враснат во нивната матична карпа. Кристалите, темно зеленикаво-жолти до маслинесто-зелени, понекогаш достигнуваат големина до 12 цм во должина и 8 цм ширина. Кристали со слична форма и димензии се откриени во друго наоѓалиште во Минас Жераис, во близина на Мантена, но им недостасува совршенството на кристалната форма. Многу примероци од бразилијанит пронајдени во минерални колекции потекнуваат од рудниците Палермо и Чарлс Дејвис во округот Графтон, Њу Хемпшир.
1 Композиција
Бразилит, NaAl<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub> е воден натриум алуминиум фосфат кој се формира преку метасоматска промена на амблигонит - монтебразит. Амблигонит, LiAlPO<sub>4</sub>F во комбинација со кварц поминува низ OH-F размена за да се формира монтебразит, LiAlPO<sub>4</sub>{F,OH} на температури поголеми од 480 °C. Натромонтебразит, NaAl(PO<sub>4</sub>)(OH), се формира кога монтебразитот поминува низ процес на истекување на Li и се случува размена на Na катјони на температури помали од 450 °C. Бразилитот го завршува овој процес со формирање на натромонтебразит, кој се комбинира со флуорапатит, Ca<sub>5</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>F. Поради неговото формирање предизвикано од промената на амблигонит-монтебразит и присуството на турмалин во средината каде што се формира бразилијанитот, во минералот се присутни различни елементи како што се P, Al, Fe, Mn, Ba, Sr, Ca, Mg, Na, K, F и Cl. Постојат многу можности за замена во формулата на бразилијанитот. Освен натриумот, кој се заменува со кој било друг елемент, железото може да го замени алуминиумот, а ванадатите или арсенатите можат да ги заменат фосфатите.
2 Структура
Бразилилитот е составен од синџири од Al-O октаедри со заеднички рабови кои се поврзани со PO тетраедри со натриум во шуплината на рамката. Кристалната структура на бразилијанитот е a~11,23 Å, b~10,14 Å, c~7,10 Å, β~97,4° и Z = 4. Al-октаедрата има два вида октаедарска координација: trans-AlO<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub> и trans-AlO<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>. Двата атоми на фосфор во бразилијанитот се координирани во тетраедар со по четири атоми на кислород. Атомот на натриум се наоѓа во полиедарот PO и Al-O во неправилна шуплина. Координацијата на натриумот најдобро се опишува како невообичаена седумкоординација. Присуството на водороден јон во истата празнина каде што се наоѓа натриумовиот јон предизвикува одбивање помеѓу двата, принудувајќи го натриумот на едната страна од празнината, така што е покоординиран со кислородот отколку на другата страна. Гејтхаус и сор., 1974 ги опишаа четирите преостанати водородни атоми како да се во синџир и да придонесуваат за сложеноста на структурата, но Гата и сор., 2013, дава добро дефинирана шема на H-врска и како овие водородни елементи се ограничуваат во OH групи. Еден од водородните елементи во бразилијанитот се дели за да се создаде петти водород. Разделувањето на овој водород не е објаснето зошто се случува, но е покажано дека може да влијае на конфигурацијата на водородната врска. атомите на кислород во четирите OH групи во бразилијанитот дејствуваат како донори, а некои како акцептори на водородната врска.
3 Физички својства
Бразилитот е минерал во моноклинскиот систем кој е дел од точкастата група 2/m и припаѓа на просторната група P21/n. Кристалите на бразилијанитот се издолжени и призматични по должината на [100]. Најчести форми што се мерат кај бразилијанитот {010}, {110}, {1 1}. Покажува совршено расцепување на (010), е кршлив и има конхоидна фрактура. Минералот има Мосова тврдост од 5,5 и се верувало дека има специфична тежина од 2,94, што првпат ја утврдиле Поф и Хендерсон, 1945 година. Со второто појавување на минералот, било утврдено дека специфичната тежина на минералот всушност е 2,98. Бразилитот има стаклест сјај, има бела линија, а минералот е од проѕирен до транспарентен. Бојата на бразилијанитот се движи од темно жолто-зелена до бледо жолта. Бразилинот почнува да ја губи својата боја кога се загрева на 200 °C и станува безбоен кога се загрева на 300 °C.
4 Геолошка појава
Бразилитот обично се наоѓа во гранит пегматит и често се наоѓа во шуплините во пегматитот каде што се наоѓаат и кварц, берил и мика. Различни навики на бразилијанитот се пронајдени на различни локации. Бразилитот често се наоѓа со мусковит. Пегматитот Корего Фрио каде што се наоѓа бразилијанитот во Бразил е изменет пегматитски насип кој имал изветвен биотитски шкрилец меѓу неговите ѕидови. Во Њу Хемпшир, пегматитот каде што е пронајден бразилијанитот бил составен од 99 проценти албит, мика и кварц. Бразилитот е пронајден и со турмалин и фелдспат. Редоследот на формирањето на минералите во пегматитот во Бразил не е утврден. Редоследот на формирањето на минералите во Њу Хемпшир бил кварц, бразилијанит, апатит, витлокит и кварц. За време на хидротермалната фаза, пегматитот што го содржи бразилијанитот поминува низ хидротермални вени со ниска температура во доцната фаза, каде што амблигонит-монтебразитот се менува за да формира бразилијанит. Бразилитот е опишан од други гранитни пегматити во Бразил и САД. Исто така, е пронајден на различни локации во светот, вклучувајќи ги Руанда, Јукон Крик во Канада, Аргентина, Кина, Франција и Австралија.
5 Посебни карактеристики
Бразилитот понекогаш се користи како скапоцен камен. Бразилитот е релативно нов фосфатен минерал, заедно со амблигонитот, тиркизот и апатитот, кои се користат како скапоцени камења. Бразилитот често се меша со амблигонитот, апатитот, хризоберилот, берилот и топазот. Иако првпат е опишан во 1945 година, неговото откривање всушност е во 1944 година, но се верувало дека е хризоберил сè додека не е направена анализа на минералот што укажува на нов минерал. Државата Минас Жераис е најголемиот производител и извозник на скапоцени камења во Бразил и е одговорна за 74 проценти од официјалното производство, кое го вклучува и бразилијанитот. Тој е мек и кршлив, што го прави да не биде популарен камен. Кога бразилијанитот се загрева, ја губи својата жолта боја и станува безбоен.