Анхидрит

Анхидритот или безводен калциум сулфат — минерал со хемиска формула CaSO<sub>4</sub> ж. Тој е во орторомпски кристален систем, со три насоки на совршена цепливост паралелно со трите рамнини на симетрија. Не е изоморфен со орторомпските бариум (барит) и стронциум (целестин) сулфати, како што може да се очекува од хемиските формули. Јасно развиените кристали се донекаде ретки, минералот обично претставува форма на маси за расцепување. Мосовата тврдост е 3,5, а специфичната тежина е 2,9. Бојата е бела, понекогаш сивкаста, синкаста или виолетова. На најдобро развиениот од трите расцепувања, сјајот е бисерен; на други површини е стаклен. Кога е изложен на вода, анхидритот лесно се реобразува во почесто присутниот гипс (CaSO<sub>4</sub>·2H<sub>2</sub>O) со примање на вода. Оваа преобразба е реверзибилна, при што гипсот или калциум сулфат хемихидрат формираат анхидрит со загревање на околу под нормални атмосферски услови. Анхидритот најчесто се поврзува со калцит, халит и сулфиди како што се галенит, халкопирит, молибденит и пирит во венските наслаги.
1 Појава
Анхидритот најчесто се наоѓа во наслаги од евапорити со ''гипс;'' на пример, првпат бил откриен во 1794 година во рудник за сол во близина на Хал во Тирол. Во овој случај, длабочината е клучна бидејќи поблиску до површината, анхидритот се менува во гипс со впивање на циркулирачка подземна вода.
Од воден раствор, калциум сулфатот се таложи како кристали од гипс, но кога растворот содржи вишок на натриум или калиум хлорид, анхидритот се таложи доколку температурата е над . Ова е еден метод со кој минералот е вештачки подготвен и е идентичен со неговиот начин на потекло во природата. Минералот е чест во солниците.
1.1 Плимни рамни нодули
Анхидритот се јавува во плимно рамна средина во Сабка на Персискиот Залив како масивни дијагенетски заменски нодули. Попречните пресеци на овие нодуларни маси имаат мрежест изглед. Нодуларниот анхидрит се јавува како замена на гипс во различни седиментни таложечки средини.
1.2 Солени карпи
Огромни количини на анхидрит се јавуваат кога солените столбови формираат карпа. Анхидритот е 1-3% од минералите во солените куполи и генерално останува како капа на врвот од солта кога халитот се отстранува од порните води. Типичната карпа е сол, покриена со слој анхидрит, покриена со парчиња гипс, покриена со слој калцит. Заемното дејство на анхидритот со јаглеводороди на висока температура во нафтените полиња може да го намали сулфатот во водород сулфид (H<sub>2</sub>S) со истовремено таложење на калцит. Процесот е познат како термохемиска сулфатна редукција (TSR).
1.3 Магматски карпи
Анхидритот е пронајден во некои магматски карпи, на пример во интрузивниот диоритски плутон на Ел Тениенте, Чиле и во трахијандезитната пемза еруптирана од вулканот Ел Чичон, Мексико.
2 Историја на именување
Името анхидрит го дал Абрахам Г. Вернер во 1804 година, поради отсуството на вода од кристализација, во споредба со присуството на вода во гипсот. Некои застарени имиња за видот се муријацит и карстенит; првото, претходно име, е дадено под впечаток дека супстанцијата е хлорид (муријат). Посебна сорта која се јавува како згрчени конкрециони маси е позната како шкембест камен, а лушпеста грануларна сорта, од Волпино, во близина на Бергамо, во Ломбардија, како вулпинит; вториот се сече и полира за украсни цели.
Полупроѕирна светло сино-сива сорта од Перу се нарекува под трговското име ''ангелит''.
3 Други употреби
Центарот за научни откритија на катализатори во Виднес, Англија, има релјефна резба на анхидритна печка, направена од парче анхидрит, за Обединетата корпорација за сулфурна киселина.
Обемни структурни оштетувања во германскиот град Штауфен во Брајсгау се случиле откако проект за геотермално дупчење во 2007 година дозволил подземната вода да навлезе во слој анхидрит под градот, предизвикувајќи обемно, но нерамномерно отекување на земјата, бидејќи џебовите на анхидритот се претвориле во гипс.