Берта Пипиња

Берта Пипиња (родено Берта Зимеле; 28 септември 1883 - 1942) била латвиска учителка, новинарка, политичарка и активистка за правата на жените. Таа беше првата жена избрана да служи во Саеима, иако имала шест женски членови на Уставното собрание на Латвија од 1 мај 1920 година, до 7 ноември 1922 година, кога се свика 1-та Саеима. Активна за женските права, за време на нејзиниот период во Градскиот совет на Рига и Саеима, таа се трудела да донесе закони и политики за промовирање на еднаквоста на жените и заштита на семејствата. Кога советските трупи ја окупирале Летонија, таа била депортирана во Сибир, нејзиниот живот бил отстранет од енциклопедиите и умрела во гулаг.
1 Ран живот
Берта Зимеле е родена на 28 септември 1883 година во парохијата Код на Руската империја, во она што сега е балтичка држава Латвија, во семејството на Лиза (роденото Кула) и Јекабс Зимелис. Нејзините родители работеле на фарма и воделе гостилница. Зимеле учела во училиште за девојки, државен основен објект во Миса, пред да се запише во гимназија Бечерис во Бауска, која на жените им нудела четиригодишно средно образование.
2 Кариера
Во 1901 година, Зимеле започнала да предава во Харков, сега во Украина. Помеѓу 1904 и 1908 година, таа студирала во Берлин кај д-р Либман за да научи техники за говорна терапија за да им помогне на децата со посебни потреби. Следната година, таа отпатуваla во Швајцарија и Русија за да го прошири своето знаење за образовните системи. Враќајќи се во Летонија во 1910 година, Зимеле се омажила со Ерманис Пипиш, (1873–1927), кој бил рецензент на книги, новинар и литературен критичар. Парот последователно имал три деца: ќерките, Бирута и Нора и синот Јанис.
Кога Латвија ја стекнала својата независност во 1918 година, Пипиња започнала активно да учествува во социјалните и политичките прашања. Таа била една од основачите на Партијата на Демократскиот центар и била избрана да служи во нејзиниот Централен комитет првата жена избрана да служи во централното раководно тело на една партија. Во 1919 година, била избрана во Градскиот совет на Рига и почнала да работи на прашања како што се јавното пиење и грижите фокусирани на жените и децата. Била назначена во Комисијата за снабдување и зборувала на бројни настани за женските прашања. Околу 1922 година, се приклучила на Летонската женска национална лига и истата година, Лигата се приклучила на Меѓународниот совет на жените (ICW). Во 1925 година, Пипиња станал претседател на Лигата, која организирала добротворна работа, како што се основање градинки, управување со библиотека, основање неделни училишта и организирање едукативни курсеви за жени. Организацијата, исто така, обезбедувала бесплатен правен совет за жените, за кој Пипија верувала дека е дел од организациската цел за обединување на жените, едуцирање да ги воспитуваат следните генерации и помагајќи им да развијат национален дух.
Помеѓу 1925 и 1928 година, Пипија го предводела Одделот за сиромашни во Рига, а потоа до 1931 година служела во Комисијата за ревизија во Рига, која ги надгледувала општинските канцеларии. Таа започнала да објавува во 1928 година, со делото ''Како да разговарам со моите деца за сексуалноста'', кое имало за цел да им помогне на жените да ги едуцираат своите деца. Во 1930 година, била вклучена во основањето на Советот на латвиските женски организации, чадор организација за унапредување на социјалната и политичката еднаквост на жените. Служела во неговиот одбор и била назначена за водач на организацијата. Во 1931 година, Пипија станала првата жена што служела во Саеима и била единствената парламентарка од 100-членото тело за време на меѓувоениот период. Била избрана за заменик претставник на Демократскиот центар и служела како помошник на претседателот на Комисијата за самоуправа и како секретар на Комисијата за петиции. Пипија се трудела да побара правна заштита за жените и семејствата. Кога бил предложен закон со кој се принудувале мажените жени да се откажат од своето вработување, Пипиа предизвикала возбуда во изјавата за нејзиното противење, предизвикувајќи презир кај Карлис Улманис. Таа, исто така, работела на закони за обезбедување државна поддршка за семејствата и сиромашните и често била исмејувана од нејзините машки колеги и печатот поради нејзините позиции.
Во исто време, Пипија учествувала на неколку меѓународни женски конференции, присуствувајќи на „Конгреси на МЦВ во Виена (1930), Стокхолм (1933), Париз (1934) и Дубровник (1936)“, и на женски состаноци одржани во Австрија, Унгарија и Русија, меѓу другите. Во 1934 година, таа го основала месечното списание, ''Латвијка''. Целта на списанието била да ги едуцира жените за прашања кои се однесуваат на нацијата и да се бори против „патријархалните стереотипи“ кои им забранувале на жените да се третираат како еднакви во општеството. Истата година, Пипија ја прекинала својата работа со Градскиот совет на Рига и во 1935 година, се повлекла од нејзиното раководство. Таа објавила роман, ''Ќерката на гостилничарот'', 1935 и во 1936 година, таа станала потпретседател на ИЦВ.
Кога авторитарниот режим дошол на власт во 1934 година, Пипиња останала активна како новинар, но се повлекла од политиката. Во 1940 година, кога советските трупи ја окупирале Летонија, таа станала цел и била депортирана во Сибир во 1941 година
3 Социјална и политичка активност
По прогласувањето на независноста на латвиската држава, таа активно работела во различни локални самоуправи и јавни организации, како и во политиката - била избрана во Градскиот совет на Рига, потоа во Саеима како заменик.
Посебно фокусиран на актуелизирање на улогата и правата на жената, сексуалноста, прашањата за сексуалното образование на младите во општеството. Таа држела предавања за овие прашања на конгресите на Меѓународната унија на жени:
1930: во Виена,
1933: во Стокхолм,
1934: во Париз,
1936: во Дубровник,
1938: Единбург
4 Смрт и наследство
Пипија умрела во работен логор на реката Об во 1942 година. За време на советскиот период, ја сметале за непријател на државата, бидејќи служела во независниот парламент на Латвија и нејзината биографија била избришана од енциклопедите. Нејзиното значење во политичката историја и во женското движење повторно се појавило откако Летонија ја повратила својата независност.
5 Библиографија
********