procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Кермадечка Плоча

Кермадечка Плоча — долга и тесна тектонска плоча западно од Кермадечкиот Ров во јужниот Тихи Океан. На оваа плоча лежи и мал дел од Северниот Остров на Нов Зеланд и групата Кермадек. Одделена е од Австралиската Плоча со долга раздвојувачка граница која образува задлачен басен. Подрачјето е мошне подложно на земјотреси и цунамија.
Брзината со која Тихоокеанската Плоча се приближува до Австралиската и Кермадечката е меѓу највисоките на светот, со 8 см годишно на север и 4,5 см годишно на југ.
1 Поврзано
* Кермадечки Ров
ЖС „Бистрица“

Железничка станица „Бистрица“ — железничка станица во Македонија, која се наоѓа во близина на селото Бистрица. Станицата се наоѓа на трасата на кракот D од паневропскиот коридор 10.
1 Местоположба
Станицата се наоѓа на патот кој води до селото Бистрица и од селото е оддалечена околу 2,5 километри.
2 Галерија
Праисторија на југоисточна Европа

Праисторијата на југоисточна Европа го опфаќа периодот од доцниот палеолит, со појавата на ''Homo sapiens'' во регионот пред околу 44,000 години, па до појавата на првите пишани записи во антиката, во Стара Грција. Првото забележано писмо линеарно А, како и последователното линеарно Б, кое што е слоговно писмо и се користело за пишување на микенскиот јазик, најраната атестирана форма на хеленски јазик. Ова писмо претходи на грчката алфавита за неколку векови. Најстарите микенски записи датираат од околу 1400 п.н.е.
Човечката праисторија во југоисточна Европа по конвенција е поделена на неколку помали периоди, како што се доцен палеолит, мезолит, неолитска револуција, експанзијата на праиндоевропејците, и протоисторија. Преодот помеѓу нив бил постепен. Така на пример, во зависност од интерпретацијата, протоисторијата може, но и не мора да ги вклучува бронзената епоха во Грција (3000–1200 п.н.е.), минојската, микенската, тракиската и венетскита култура. Според една интерпретација која во предвид го зема историографскиот критериум, југоисточна Европа навлегува во протоисторијата со Хомер. Во секој случај, периодот завршува пред Херодот во 5 век п.н.е.
1 Доцен палеолит
;(50,000 – 20,000 п.с.)
Во 2002 година, едни од најстарите остатоци на современ човек (Homo sapiens sapiens) во Европа биле откриени во „Пештерата со коски“ (''Peștera cu Oase''), во близина на Анина, Романија. Остатоците (долната вилица) се приближно стари 37,800 години.
Овие се едни од најстарите европски остатоци на ''Homo sapiens'', така што веројатно го претставуваат периодот на навлегувањето на првите луѓе на континентот. Според некои истражувачи, особен интерес за откритието претставува мешавината од архаични, рано современи човечки и неандерталски морфолошки карактеристики, што укажува на значителна неандерталска/човечка измешаност, што пак сугерира дека, по нивното пристигнување во Европа, современите луѓе се среќавале и се вкрстувале со неандерталците. Неодамнешната реанализа на некои од овие фосили го оспори мислењето дека овие остатоци претставуваат доказ за вкрстување.
Два човечки фосилни остатоци пронајдени во Женската пештера (''Peştera Muierilor'') и во Чокловина во Романија со радиокарбон техника се датирани ~ 30,000 години п.с.
Фараљонска Плоча

Фараљонска Плоча — древна океанска тектонска плоча. Била една од трите главни плочи на суперокеанот Панталаса, заедно со Изанашката и Фениксовата, поврзани со тројна точка. Кога Пангеја почнала да се отцепува, Фараљонската Плоча почнала да се подвлекува под западниот брег на Северноамериканска Плоча (тогаш сместен во денешна Јута) со создавањето на Тихоокеанската Плоча во средиштето на тројната точка за цреме на раната јура. Наречена е по Фараљонските Острови, сместени недалеку на запад од Сан Франциско, Калифорнија.
Со тек на време средишниот дел на Фараљонската Плоча се подвлекол под југозападниот дел на Северноамериканската. Остатоци од Фараљонската Плоча се плочите Истражувачка, Гордска и Хуан де Фука, кои се подвлекуваат под северниот дел на Северноамериканската Плоча; Кокоската Плоча која се подвлекува под Средна Америка; и Насканската Плоча која се подвлекува под Јужноамериканската.
Фараљонската Плоча исто така е одговорна за пренос на стари островски лакови и разни парчиња на материјал од континентална кора раздвоени од други далечни плочи и нивно насобирање кон Северноамериканската Плоча.
Овие парчиња од други места се нарекуваат терани (понекогаш „егзотични“ терани). Добар дел од западна Северна Америка е сочинета од овие насобрани терани.
1 Поврзано
* Изанашка Плоча
* Кулска Плоча
* Сан Андреас (расед)
2 Наводи
Белешки
Библиографија
****
Железничка станица

Железничка станица — место каде што запираат возови за да се качат или симнат патници, како и да се товари или истовари товар.
Вообичаено се состои од најмалку еден перон, еден колосек и станица која пружа дополнителни услуги како продавање билети, чекалници и услуги за багажот/товарот.
Местата на кои патниците само понекогаш се качуваат или го напуштаат возот, понекогаш составени од краток перон и место за чекање означени само со знак се нарекуваат железнички стојалишта.
Станиците може да бидат на земја, подземја или издигнати. Истите може да бидат поврзани и со други превозни средства како автобуси, трамваи или други системи за масовен превоз.
Кинг Едвард Поинт

Кинг Едвард Поинт (|King Edward Point или ''KEP'') — постојана станица Британското антарктичко истражување (БАИ) на островот Јужна Џорџија and is the седиште на прекуморската територија Јужна Џорџија и Јужни Сендвички Острови. Сместен е во заливот Камберленд Исток на североисточниот брег на островот.
1 Историја
Подрачјето е истражено од Шведската антарктичка експедиција во 1901–04 г. под водство на Ото Норденшелд. Името го добила околу 1906 г. во чест на британскиот крал Едвард VII. Од 1909 г. наваму Кинг Едвард Поинт е седиште на британскиот управник на островот. Во 1925 г. владата на Обединетото Кралство ја изградила морската лабораторија „Дискавери хаус“ за океанографските експедиции Discovery Investigations.
2 Истражувачка станица
На 1 јануари 1950 г. станицата влегла под надлежност на Фоклкандските Острови (''Falkland Islands Dependencies Survey''). Имала персонал од 1 јануари 1952 до 13 ноември 1969 г. Потоа се вселил персонал на Британското антарктичко истражување и останал сè до 1982 г.
На почетокот на Фолкландската војна на 3 април 1982 г. аргентинската војска ги окупирала Јужна Џорџија и ја затворила станицата. Подоцна истиот месец единиците биле истерани од островот во британската воена операција „Паракет“. Во 1991 г. биле назначени разни цивилни поморски службеници кои наплаќале царина и рибарина за Управата на Јужна Џорџија, и сместени во мал гарнизон.
На 22 март 2001 г. Британското антарктичко истражување (БИА) ја обновило работата на станицата во име на Управата на Јужна Џорџија и Јужните Сендвички Острови (GSGSSI). Највеќето стари и пропаднати објекти биле срушени за на нивно место да се изградат нови, со исклучок на „Дискавери хаус“ (1925) „Џеил“ (1912).
Денес станицата има дванаесет члена на БИА зиме, а 22 лица лете. На Кинг Едвард Поинт има двајца управни службеници плус партнери, со прекло од три месеци за време на зимската риболовна сезона. Летниот персонал од музејот во Гритвикен исто така се сместени во Кинг Едвард Поинт.
Постојаното присуство на станицата има и политичка цел: да ја го одржува британскиот суверенитет наспроти Аргентина која полага право на територијата.
Главни активности на станицата е применетото истражување на риболовот во име Управата на Јужна Џорџија и Јужните Сендвички Острови, помош за нејзината политика на одржливо управување со стопанскиот риболов, и пружање на логистичка поддршка за управните службеници.
3 Клима
Кинг Едвард Поинт има тундранска клима (Кепен: ''ET)'' со долги студени зими и кратки свежи лета.
4 Поврзано
* Јужна Џорџија
* Истражувачки станици на Антарктикот
Јонка Апостолова

Јонка Тодорова Апостолова ( во — во ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Од 1943 година во нејзиниот дом во село Забрчани, Прилепско, престојувале илегалци и паpтиcки раководители претворувајќи го својот дом во текот на НОВ во база на прифаќање на борците од НОВ и ПОМ. Неrувала болни и ранети борци, а особено борци од познатиот Февруарски поход. До крајот на војната заедно со целото семејство учествувала во НОВ.
Петрица Апостоловска

Петрица Апостоловска - Трпевска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Му припаѓала на напредното работничко движење пред војната. Во текот на вооруженото востание собирала народна помош и ги исполнувала сите задачи што и ги поставувала Партијата. Од крајот на 1944 година станала член на КПМ.
Таска Апостолоска

Таска Апостолоска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Од април 1942 година учествувала во НОД во село Маврово. Собирала народна помош и ја чувала во својот стан заедно со илегалниот материјал. Работела на активирање на женската младина и популаризирањето на НОД. Од есента 1943 година доаѓа во Гостивар и веднаш се поврзала со партиската организација. Во 1944 година се вpaтилa во Маврово и била примена за член на КПЈ.
Љубица Апостолска

Љубица Мирева Апостолска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Од 1941 година била симпатизер на НОД. Од почетокот на 1942 година чувала илегалци, вршела курирска должност, приготвувала храна и облека. Кон крајот на 1942 година од страна на Италијанците била затворена во затворот во Тирана, Албанија, 4 месеци. Со група од 32 лица била изведена пред Воениот суд во Тирана и осудена на смрт. До извршувањето на казната не дошло поради побуна во затворот. Тоrаш била ослободена и се вратила во селото.
Васа Апостолска

Васа Апостолска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Со почетокот на вооруженото востание нејзините симпатии биле свртени кон борците на НОВ. Учествувала во заднината на НОД во Штип. Kaкo мајка на народниот херој, Михајло Апостолски, командант на Главниот штаб на НОВ и ПОМ на Македонија, била постојано изложена на терор од бугарската полициja, но изнаоѓала начини да го даде својот придонес во ослободителната војна на Македонскиот народ. Есента 1943 година била интернирана во Бугарија. По враќањето во Штип активно учествувала во акциите на АФЖ.
2 Поврзано
* Михајло Апостолски
Средностоговска култура

Средностоговската култура (|Среднесто́говская культу́ра|Srednestogovskaja kul'tura, |Середньостогівська культура|Serednʹostohivsʹka kulʹtura) е пре-Курганска археолошка култура од 5–4 милениум п.н.е. Името го добила по островот Средни стог (|Середній Стіг; |Средний Стог|Sredny Stog), во реката Днепар.
1 Карактеристики
Луѓето од Средни стог живееле прилочно подвижен живот. Тоа може да се види од нивните привремени населби, особено нивните живеалишта, кои биле едноставни праволиниски структури.
Ада (жена на Ламех)

Ада (|עָדָה = „украсување“) — библиска личност од Стариот завет.
Според книгата Битие, таа била првата жена на Ламех, потомокот на Каин; мајка на Јавал и Јувал (Бит. 4:19–21).
Според Книгата на Јашар (Праведниот):
* таа е ќерка на Каинан (син на Енос, син на Сит), сестра на Цила;
* жена на Ламех, потомокот на Каин.
1 Приказна
Ада првпат се споменува во Бит. 4:19 како една од двете жени што Ламех, потомокот на Каин, ги зел за жена. После тоа, таа родила два сина: Јавал, кој е „татко на оние што живеат во шатори со стада“ и Јувал, кој бил „татко на сите што свират на гусли и шупелки“. По некое време, од непозната причина, Ламех почнува да им зборува на своите жени: „''Ада и Цила, чујте го гласот мој, жени Ламехови; послушајте ги зборовите мои: убив човек поради рана и младич заради модрица. Ако за Каин треба да се одмазди седумпати, за Ламех ќе се одмазди седумдесет и седумпати''!“ (Бит. 4:23). Тука завршува приказната за Ада од Библијата.
Музеј на маркер

Музеј на маркер е локален музеј во селото Маркен во Холандија. Музејот се фокусира на историјата на Маркен, вклучувајќи го и неговото риболовно наследство.
Музејот се состои од шест куќи. Зградата претставува национален споменик.
Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Велушина

Покров на Пресвета Богородица — мала манастирска црква на Велушкиот манастир во битолското село Велушина, Македонија.
1 Местоположба
Манастирската црква е подигната во рамки на конакот.
2 Галерија
3 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Велушина
Црква „Св. Кузман и Дамјан“ - Велушина

Свети Кузман и Дамјан — мала селска црква во битолското село Велушина, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа на самиот влез во селото, сместена во самото поле, до која води земјен пат.
2 Галерија
3 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Велушина
Духло

Духло (|Ντούχλο, Ντούχλος'', Духлос'') — пештера над селото Дупјак, Костурско, Егејска Македонија.
Пештерата се наоѓа во планината Диминик, над селската црква „Св. Никола“. Пештерата е мала и целосно отворена за пристап.
Во пештерата има тесен премин низ кој, според месното предание, луѓе со големи гревови неможат да поминат. Според другото предание, ако родилка помине низ преминот, таа нема повеќе да раѓа. За време на Втората светска војна, Духлото служело како засолниште за прогонетото население.
1 Поврзано
* Дупјак
* Диминик
2 Наводи
Ван Хелсинг (филм)

''Ван Хелсинг'' (|Van Helsing) — акционен филм на ужасите на американскиот режисер Стивен Сомерс за одмаздникот убиец на чудовишта Ван Хелсинг. Заплетот е почит кон вселената на чудовиштата на Universal, поврзувајќи елементи од романите „Дракула“, „Франкенштајн“ и „Чудниот случај на доктор Џекил и господин Хајд“ и филмот „Човекот волк“. Во исто време, Чудовиштето на Франкенштајн во филмот е добар лик.
Главниот лик е Гејбриел ван Хелсинг, ловец на зли духови. Неговото презиме е преземено од романот „Дракула“ на Брам Стокер, во кој е претставен ликот Абрахам ван Хелсинг, лекар филозоф и мистик. Природата на врската помеѓу Дракула и Гејбриел не е откриена во филмот.
1 Содржина
Во седиштето на Редот во Ватикан, Ван Хелсинг има задача да отпатува до Трансилванија, да го уништи Дракула и да ги заштити Ана и Велкан Валериус, последните од древно романско семејство. Нивниот предок ветил дека неговите потомци ќе го убијат Дракула или ќе ја поминат вечноста во чистилиштето.
2 Улоги
Хју Џекмен, Гејбриел ван Хелсинг
Кејт Бекинсејл, Ана Валериус / вампирџиката
Ричард Роксберг, гроф Дракула
Дејвид Венам, Карл
Вил Кемп, Велкан Валериус / Човекот волк
Дискот од Фест (ос)

Дискот од Фест или Фестос е диск од печена глина со отпечатани симболи од обете страни, праисториски археолошки наод од минојскиот дворец во Фест на остров Криен.
1 Опис
Претставува кружна теракотна плоча со дијаметар 16 сантиметри, покриена со 241 групи симболи. Во групите се изброени 45 единствени симболи. Симболите не се издлабени туку втиснати.
2 Датирање
Датиран е како во средно или доцноминојски. Датирањето е несигурно и се базира единствено на датирањето на археолошкиот слој, во кој што е најден. Ив Дју (Yves Duhoux ) гп датира дискот како MMIII (1850 г. пр. Хр. – 1600 г. пр. Хр.). Jeppesen – како LMII-III (по 1400 п.н.е.), Луј Годар го проширил датирањето до MMI-LMIII (поголемиот дел од II милениум п.н.е.) и конечно Ј. Најдобро како LMIIIA врз основа на студија за таблетата PH1 (прва половина на 14 век п.н.е.).
3 Сомнителна автентичност
Општо мислење на археолошката заедница е дека дискот е оригинален наод. Сепак, некои професионалци изразија сомнеж за неговата автентичност.
4 Намена
Целта на дискот е нејасна. Во годините по неговото откривање биле изнесени многу хипотези, вклучувајќи текстуална порака, игра, геометриска теорема и објект со религиозна цел.
5 Откривање
Откриен е во 1908 година во североисточното крило на урнатините на палатата. Италијанска археолошка експедиција предводена од познатиот археолог Луиџи Перние го ископала подот од собата бр. 8 во зградата бр. 101 и го открила дискот заедно со таблетот PH1, со натпис со критско линеарно писмо А.
Собата бр. 8, во која се пронајдени двата наоди, е достапна само од врвот на подрумот на храмот, кој бил оштетен од земјотрес. Нејзиното дно беше малтерисано со фин малтер и покриено со длабоки наслаги од земја, пепел и изгорени животински остатоци.
6 Симболи
Улогата на симболите отпечатени на дискот е нејасна. Една од најпопуларните хипотези сугерира кодирана СМС порака со непозната содржина, јазик и азбука. Исто така, не е јасно дали текстот е напишан од лево кон десно и од горе до долу. Поддржувачите на текстуалната хипотеза согледуваат дека употребениот систем на пишување е изолиран и без некој сличен во антиката. Судејќи според наодите на Чедвик и неговото игнорирање на словенските зборови кои сам ги именува како непознати-пред грчки, контекстот може да се насети.
7 Поставка
Фестоският диск се чува и е изложен во соба III на Археолошкиот музеј во Ираклио на остров Криен.
8 Поврзано
* Критска писменост
* Кипарско-минојска писменост
* Библоска писменост
Влашка Пештера (Горуша)

Влашка Пештера (позната и како Пештера на костурите; |Σπήλαιο Βλάχου, Τρύπα του Βλάχου, Σπηλιά των σκελετών или ''Τρύπα του Κωστάκη'') — пештера во планината Горуша, крај селото Занско, Населичко, Егејска Македонија.
Пештерата се наоѓа во југозападните пазуви на планината Големо Одре, на надморска височина од 1.540 м, околу 1 час и половина пешачење од селото Занско, од кое се оди по долина. Пештерата има должина од 95 м, ширина од 6 м, висина од 7 м и влез од 3 м.
1 Наводи
Ловец на глави

Ловец на глави (|Bounty Hunter, букв. ''ловец за награди'') — лице што за парична награда се занимава со претрес и фаќање/убивање на избегани злосторници и дезертери, како и на лица осомничени за сторени кривични дела и што не се појавиле на судското рочиште во определеното време.
1 Историја
1.1 Стариот Запад
Во 1873 г., Врховниот суд забележал дека ловците на глави биле дел од американскиот систем за спроведување на законот со одлука во ''Тејлор против Тејнтор'':
1.2 Современост
Денес, ловците на глави се главно одговорни за апсење на луѓе што ја пропуштиле кауцијата или чија кауција е откажана. Тие често претпочитаат да се нарекуваат „извршители на кауција“ или „агенти за враќање на бегалци“. Кога апсат, овие агенти можат да носат панцирни елеци, значки и облека што ги посочува како извршители на кауција. Тие можат да носат огнено оружје или други алатки за заштита, како што се електрошокери, палки, солзавец или лут спреј.
Во САД, Националната асоцијација за враќање на бегалци е главната професионална група за оваа област.
Афанасиевска култура

Афанасиевска култура (|Афанасьевская культура), — рана археолошка култура во јужен Сибир, на просторот од Минусинската котлина и Алтајските Планини за време на енеолитот, 3300 до 2500 п.н.е. Наречена е по блиската планина, Гора Афанасиева (|Гора Афанасьева|lit=Afanasiev's mountain) во Боградскиот реон, Хакасија, Русија, а први археолошки ископувања се вршени од Сергеј Теплоухов во 1920-1929.
Според Дејвид В. Ентони, населението од Афанасиево потекнувало од луѓе кои мигрирале ок. 3700–3300 п.н.е. низ Евроазиската степа од пре-Јамната Репинска култура од регионот на реките Дон-Волга. Се смета за „наметната од запад“ во однос на претходните локални сибирски култури. Според Ентони, „миграцијата на Афанасиевската култура во Алтај ја извршиле луѓе со Репински тип на материјална култура, веројатно од регионот на средна Волга-Урал.“
Поради географската локација и датирањето, Ентони и други претходни научници како Лев Клејн, Џ. П. Мелори и Виктор Х. Меер ги поврзуваат луѓето од Афанасиево со пратохарскиот јазик.
Џентлмен во Москва

''Џентлмен во Москва'' е роман на Ејмор Тоулс од 2016 година.
1 Заднина
Протагонист на романот е измислениот гроф Александар Илич Ростов, роден во Санкт Петербург, Русија, на 24 октомври 1889 година. Израснат на имотот на неговото семејство Ростов „Безделништво“ во Нижни Новгород. Ростови се аристократи и ги посетуваат околните имоти со тројка или санки влечени од коњи.
Секое од поглавјата на книгата е поставено според хронолошката структура која се удвојува, а потоа се преполовува. Првото поглавје е денот по апсењето на грофот, второто е два дена потоа, а следните поглавја се поставени пет дена, десет дена, три недели, шест недели, три месеци, шест месеци, една година, две години, четири години, осум години, а шеснаесет години по почетокот на наративот. Од овој момент, структурата се менува, при што времето помеѓу поглавјата постепено се преполовува до последниот ден од наративот.
2 Инспирација и заплет
Инспирацијата на Тоулс за романот било неговото искуство при престој во луксузни хотели, поточно, хотел во Женева, Швајцарија, каде што некои гости биле постојани жители. Тој ја комбинирал идејата за луксузни хотели со неговото знаење за долгогодишната историска традиција на домашен притвор во Русија.
3 Прием
''Киркус Ривју'' ја оценил книгата како „одличен роман, непрекинато задоволство преполно со шарм, лична мудрост и ''филозофски'' увид. Според НПР „''Џентлмен во Москва“'' е роман кој има за цел да шармира... а резултатот е победнички, стилски... Тоулс никогаш не дозволува некој само да се збогува кога би можел да се поздрави, никогаш не става точка кога би можел да стои извичник или драматична елипса.“ Кралицата Камила, им ја препорачала книгата на оние кои се во изолација за време на пандемијата COVID-19.''Џентлмен во Москва'' била финалист за наградата Киркус за фикција и литература во 2016 година. Исто така, романот бил номиниран за меѓународна книжевна награда во Даблин за 2018 година.
4 Адаптација
Во август 2017 година, било најавено дека е во развој адаптација на книгата во форма на серија. Во април 2018 година, Кенет Брана се приклучил на продукцијата за да глуми како Грофот Ростов, додека Том Харпер требало да режира. И двајцата го напуштиле проектот до август 2022 година, кога Јуан Мек Грегор го заменил Брана, а режисерските должности ги презел Сем Милер. Серијата била премиерно прикажана во март 2024 година, на Парамунт+ на меѓународно ниво и Шоутајм во САД.
Арбен Фетаи

Арбен Фетаи (р. 11 декември 1980 во Куманово) — македонски политичар кој моментално ја извршува функцијата министер за добро владеење и транспарентност од редовите на ВРЕДИ.
1 Животопис
Арбен Фетаи е искусен професионалец во областа на јавната политика и европските интеграции, со богата меѓународна кариера. Роден е на 11 декември 1980 година во Куманово и поседува двојно државјанство: на Македонија и на Белгија.
Фетаи го започнува своето високо образование во Белгија, каде што од 1999 до 2001 година студира политички науки на Универзитетот во Лиеж. Потоа продолжува на Слободниот универзитет во Брисел, каде што стекнува диплома за политички науки и меѓународните односи (2001-2003). Од 2003 до 2006 година, Фетаи се специјализира во областа на европските студии на Институтот за европски студии во Белгија.
Неговата професионална кариера започнува во 2004 година, кога работи како помлад експерт на проект финансиран од ЕУ за поддршка на Собранието на Косово. Потоа, од 2006 до 2008 година е офицер за врски на проект за градење на капацитети за европски интеграции во канцеларијата на премиерот на Косово. Од 2010 до 2018 година, пак, работи како виш советник за политика на ЕУ на проекти финансирани од Фондацијата Бил и Мелинда Гејтс.
Во последните години, Фетаи работи како глобален координатор за застапување во Aidsfonds во Брисел и како извршен директор на Институтот за јавна политика Арбен Џафери во Скопје. Покрај албанскиот, тој говори македонски, албански француски, англиски и холандски јазик.
На 23 јуни 2024 година, Фетаи бил назначен за министер за добро владеење и транспарентност во кабинетот на Христијан Мицкоски.
На 13 мај 2025 година, Арбен Таравари и неговото крило на Алијанса на Албанците официјално излегоа од владата, но Фетаи и неговото крило на Алијанса на Албанците одлучија да останат во владата.
Свети Јован (Сер)

Свети Јован (|Άγιος Ιωάννης, ''Агиос Јоанис'') — источно преградие на градот Сер, Егејска Македонија, денес во општината Сер на Серскиот округ, Грција. Населението брои 598 жители (2021).
1 Географија и местоположба
Предградието се наоѓа во Серското Поле, на 2 км североисточно од Сер, покрај патот кој води од градот до Геди Дермен, на надморска височина од 60 м.
2 Историја
Населабата е основана во 1924 г. од Грци преселени од Турција согласно Лозанскиот договор. Во неа биле сместени 51 бегалско семејство со вкупно 218 бегалци, чиј број во пописот од 1940 г. се накачил на 270.
3 Стопанство
Населението произведува жито, компири, многу тутун и други земјоделски производи, а внимание му се посветува и на краварството. Предградието поседува голем број на угостителски објекти и ресторани.
4 Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинската единица Сер со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина Сер, во округот Сер. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Сер, во кој е влегуваат истоимениот град и селата Заба, Мертатово и Метох.
5 Културни и природни знаменитости
Цркви
* Црква „Успение на Пресвета Богородица“ — изградена во 1930 г.* Црква „Св. Ѓорѓи“* Црква „Св. Јован“
6 Наводи
Шена Апчева

Шена Апчева ( во — ) — учесник во Втората Светска војна, како дел од единиците на ЕЛАС.
1 Животопис
Учествувала во ЕЛАС во нејзината куќа во селото била сместена печатницата на Организацијата за печатење весници и друг пропаганден материјал. Чувала илегалци, разнесувала пропаганден материјал и учествувала во собирните акции за оружје и друго.
Ана Арапова

Ана Данева Арапова ( во — ?) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Таа била монополска работничка. Пред војната му припаѓала на напредното работничко движење. Во 1941 година била примена за член на КПЈ и учествувала во сите антиокупаторски и антифашистички акции што ги организирал МК КПЈ - Струмица.
Амбалавау

Амбалавао е град во Мадагаскар. Градот е сместен југоисточно од областа Горна Матсијатра, во во провинцијата Фианаранцоа, 56 километри јужно од градот Фианаранцоа. Градот се наоѓа во меѓупланинска долина. Просечната годишна температура во регионот Амбалавау е 20 °C. Од почетокот на 2012 година, бројноста на населението во градот е 31.217 жители, пописот од 1993 година било објавено за население од 19.714.
Амбалавау е интересен и по своите згради - куќи со дрвени балкони и чардаци украсени со врежани шари. Градот е еден од најголемите пазари на зебу во земјата.
Андранумева

Андранумева е град и општина во округот дел областа во провинцијата Махаџанга во Мадагаскар. Населението на општина е приближно 11 000 според пописот од 2001 година.
Градот има училишта за основно и средно образование. Околу 90% од жителите на општината се земјоделци. Овде најважна култура е оризот, а други важни производи се пченката и <i>Mánihot esculénta. Околу 10% од населението се занимава со риболов.
Теквондо на Летните олимписки игри 2024

Натпреварите во таеквондо на Летните олимписки игри 2024 во Париз се одржале од 7 до 10 август во Големата Палата. 128 теквондо борци, со еднаква распределба меѓу мажите и жените, се натпреварувале во осум различни тежински категории (четири по пол), исто колку и претходните изданија од Пекинг 2008. Секоја тежинска категорија е составена од шеснаесет теквондисти; сепак, оваа бројка можело да се зголеми доколку биле поканети и избрани дополнителни спортисти од Олимпискиот тим за бегалци.
1 Квалификации
На натпреварите во теквондо во Париз учествувале вкупно 128 спортисти (64 мажи и 64 жени) во осум различни тежински категории, исто колку и претходните изданија од Пекинг 2008. Секој Национален олимписки комитет (НОК) можел да настапи со најмногу осум теквондо борци, по еден во секоја тежинска категорија и четворица по пол.
Квалификацискиот прозорец започнал со петте места доделени на најдобро рангираните теквондисти во секоја од осумте тежински категории (четири по пол) преку Олимписките рангирања на Светската теквондо федерација (СТФ) и уште едно место на највисоко рангираниот од секоја тежинска категорија врз основа на поени собрани во серијата на ВТ Грен Слем шампионати, закажани за 16-17 декември 2023 во Вукси, Кина. На почетокот на сезоната 2024, пет континентални квалификациски турнири го дале поголемиот дел од местата за пласман на најдобрите двајца теквондо борци од секоја категорија по тежина од Африка, Америка, Азија и Европа; и највисоко рангираниот од Океанија.
НОК кој содржи најмалку две женски или машки теквондо борци преку рангирањето се смета дека нема право да учествува на соодветниот континентален квалификациски турнир освен ако не се откаже од добиените места. Ова исто така важи и за земјата домаќин Франција со нејзините резервирани две места за мажи и жени (по едно во секоја тежинска категорија). Четири дополнителни места биле доделени преку поканата на трипартитната комисија.
2 Распоред
К, Елиминација, четвртфинале и полуфинале, Ф, Репешаж и финални медали
Датум / Настан, сре 7, чет 8, пет 9, саб 10
Мажи
Мажи 58 кг., К, Ф
Мажи 68 кг., К, Ф
Мажи 80 кг., К, Ф
Мажи +80 кг., К, Ф
Жени
Жени 49 кг., К, Ф
Жени 57 кг., К, Ф
Жени 67 кг., К, Ф
Жени +67 кг., К, Ф
3 Учесници
Се квалификувале вкупно 134 спортисти од 60 нации.
********************* (Д)
*****************************************
4 Медали
4.1 Машки настани
Суперлесна категорија (58 кг), Парк Тае-џун, Гашим Магомедов, Киријан Равет
Мохамед Калил Џендуби
Полулесна категорија (68 кг), Парк Тае-џун, Гашим Магомедов, Киријан Равет
Мохамед Калил Џендуби
Средна категорија (80 кг), Фирас Катуси, Мехран Баркхордари, Симоне Алесио
Еди Хрниќ
Тешка категорија (+80 кг), Аријан Салими, Кејден Канингем, Рафаел Алба
Чик Сала Сисе
4.2 Женски настани
Суперлесна категорија (49 кг), Панипак Вонгпаттанакит, Гуо Кинг, Мобина Нематзадех
Лена Стојковиќ
Полулесна категорија (57 кг), Ким Ју-Џин, Нахид Киани, Скајлар Парк
Кимија Ализадех
Средна категорија (67 кг), Вивиана Мартон, Александра Перишиќ, Кристина Течут
Сара Чари
Тешка категорија (+67 кг), Алтеа Лорин, Светлана Осипова, Ли Да-бин
Нафија Куш
Велушка Река

Велушка Река (или позната како Остречка Река) — река во Македонија, сместена на планината Баба Планина.
Реката поминува низ селата Острец и Велушина.
1 Местоположба
Реката се наоѓа на Баба Планина.
2 Устие
Реката се влева во Петти Канал (V Канал), во атарот на селото Жабени.
3 Галерија
4 Поврзано
* Острец
* Велушина
* Баба Планина
* Црна Река
Критски Вилает

Вилает Крит е вилает на Отоманската Империја, лоциран на островот Крит, формиран во 1864 година. Вилаетот постоел до 1897 година, кога била формирана Критската држава по востанието на Крит.
1 Историја
Од 1646 до 1864 година, на територијата на Крит бил формиран Отомански Крит, заземен од Отоманската Империја, но постоел до 1864 година, кога последователно реформите на Танзимат на Крит биле трансформирани во вилает.
За време на управувањето со вилаетот Крит, поради национални и верски разлики, често се случувале востанија чии главни цели често биле независност од Турција и повторно обединување со Грција. Најголемото востание било Критското востание од 1866-1869 година.
За време на Берлинскиот конгрес во летото 1878 година, се случило уште едно востание, овој пат поддржано со британска интервенција, што довело до адаптација на Основниот закон од 1867-1868 година кон вистинскиот уставен поредок познат како Пакт за Алепо. Според Пактот за Алепо, Крит станал полунезависна парламентарна држава под суверенитет на Отоманската Империја и под туторство на отомански гувернер, кој морал да биде христијанин.
Новиот бунт, исто така, довел до доаѓање на грчките трупи на островот, што довело до Грчко-турската војна од 1897 година, во која Грција претрпела тежок пораз. Големите сили ја принудиле Грција да го напушти островот, но османлиските трупи исто така биле принудени да го напуштат островот следната година откако ограбиле бројни критски куќи и продавници во знак на одмазда, особено во областа на главниот град на везир Чарши, сега познат како „ Улица 25 август“ во спомен на тие настани. Во нападите биле убиени околу 700 Критјани, 17 британски војници и британскиот конзул на Крит, што ги натерало европските сили да издадат декрет со кој се ставил крај на турското владеење на островот.
На 3 ноември, по наредба на големите сили, турските трупи почнале да се повлекуваат од островот, со што завршило владеењето кое траело 253 години. Крит бил ставен под меѓународна окупација и била создадена нова Критска држава под суверенитет на турскиот султан.
2 Население
Според последниот отомански попис во 1881 година, 76% од населението биле православни христијани и 24% муслимани . Христијаните биле претставени со повеќе од 90% од населението во 19 од 23 области на Крит. Муслиманите сочинувале повеќе од 60% од населението во трите големи градови на северниот на островот.
Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија

Министер за енергетика, рударство и минерални суровини — прв човек во Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија, институција која била основана во 2024 година. Актуелена министерка за енергетика, рударство и минерални суровини е Сања Божиновска.
1 Список на министри
;Партија
#, Име(роден–починал), Слика, Мандат, Политичка припадност
1, Сања Божиновска(1980-), 23 јуни 2024, во служба, ВМРО-ДПМНЕ
Маруанцетра

Маруанцетра е општина и пристаниште во Мадагаскар, сместена на брегот на заливот Антунгила, во регионот Аналанџируфу во провинцијата Тоамасина. Била основана во втората половина на 18 век од словачкиот авантурист Мориц Беневски, кој побегнал од Русија.
Маруанцетра е главниот влез во Националниот парк Масоала и Националниот парк Носи Мангабе. Администрацијата на паркот се наоѓа во градот.
Можете да се стигне до градот со авион или по море. Има редовни летови до Тоамасина и Антананариво. Националниот автопат 5 оди на југ по должината на брегот до Мананара, но е малку повеќе од шумска патека во поголемиот дел од својата рута и често е непроодна. До градот нема патишта од север и запад.
Насмевка 2

''Насмевка 2'' (|Smile 2) — американски психолошки натприроден филм на ужасите во режија на Паркер Фин, продолжение на филмот „Насмевка“. Главната улога ја имала Наоми Скот. Филмот следи поп-сензација што почнува да доживува низа сè повознемирувачки и застрашувачки настани додека се подготвува да тргне на нова светска турнеја. Исто така, во улогите се и Розмари Девит, Лукас Гејџ, Мајлс Гутиерес-Рајли, Питер Џејкобсон, Раул Кастиљо, Дилан Гелула и Реј Николсон. Кајл Галнер ја повторува својата улога на Џоел од првиот филм.
Претпроизводството започнало во април 2023 г., а снимањето продолжило од јануари до март 2024 г. Филмот излегол во САД на 18 октомври 2024 г. од страна на Paramount Pictures, а во Македонија на 17 октомври истата година од МКД Константин филм.
1 Содржина
Поп-сензацијата Скај Рајли почнува да доживува низа сè повознемирувачки и застрашувачки настани додека се подготвува да оди на нова светска турнеја и е принудена да се соочи со своето мрачно минато за да ја врати контролата врз нејзиниот живот пред да излезе од контрола.
2 Улоги
Глумец, Улога
Наоми Скот, Скај Рајли
Розмари Девит
Кајл Галнер, Џоел
Лукас Гејџ
Мајлс Гутиерес-Рајли
Питер Џејкобсон
Раул Кастиљо
Дилан Гелула
Реј Николсон
Министер за спорт на Македонија

Министер за спорт — прв човек во министерството за спорт на Македонија, институција која била основана во 2024 година. Актуелен министер за спорт е Борко Ристовски.
= Список министри =;Партија
Министер за Спорт и Млади
#, Име(роден–починал), Слика, Мандат, Политичка припадност
1, Георги Боев(1971-), 1998, 2002, ВМРО-ДПМНЕ
Министер за Спорт
#, Име(роден–починал), Слика, Мандат, Политичка припадност
1, Борко Ристовски(1982-), 23 јуни 2024, во служба, ВМРО-ДПМНЕ
Министерство за спорт на Македонија

Министерството за спорт е министерство во Владата на Македонија. Актуелен министер за спорт е Борко Ристовски.= Надлежности =:Министерството за спорт на Македонија е одговорно за создавање и спроведување на политики и стратегии за развој на спортот на национално ниво. Тоа вклучува поддршка на аматерски и професионални спортови, развој на спортската инфраструктура и промоција на здрав начин на живот преку спорт. Министерството ги регулира и надгледува активностите на спортските федерации, клубови и други спортски организации во земјата, вклучувајќи и издавање на лиценци и мониторинг на придржувањето кон законите и прописите. Исто така, управува со буџетот наменет за спорт и млади, доделува грантови и финансиски средства на спортски организации, клубови, спортисти и за изградба на спортска инфраструктура. Министерството организира и координира учество на Македонија на меѓународни спортски настани, како Олимписките игри, Светските и Европските првенства, и соработува со меѓународни спортски организации. Дополнително, развива програми за вклучување на младите во спортот, промовирање на здрави навики, спортска едукација и социјална инклузија преку спорт. Министерството работи на спречување на употребата на забранети супстанции и методи во спортот преку национални анти-допинг политики, едукација на спортистите и мониторинг на допинг тестирања. Планира, финансира и координира изградба и одржување на спортски објекти како стадиони, спортски сали, базени и други спортски комплекси. Обезбедува поддршка и организација на национални и меѓународни спортски настани и турнири што се одржуваат во Македонија. Во соработка со Министерството за образование и наука, ги вклучува спортските активности во наставните програми и ги поттикнува учениците активно да се вклучат во спортски активности. Министерството исто така развива програми за вклучување на ранливи групи, како лицата со попреченост, во спортските активности и промовирање на инклузивен спорт.
= Наводи =
1 Поврзано
* Влада на Република Македонија
Министерство за дигитална трансформација на Македонија

Министерството за дигитална трансформација или скратено МДТ — министерство во Владата на Македонија. Актуелен министер за дигитална трансформација е Стефан Андоновски.
Министерството е формирано во 2024 година како правен наследник на Министерство за информатичко општество и администрација согласно измените на Законот за влада на Република Македонија изгласани во Собранието.= Надлежности =:Надлежностите на министерството се:
:* развојот и промоцијата на информатичкото општество;
:* технолошкиот развој и технолошката култура;
:* подготвување на стратешки документи од областа на дигитализацијата;
:* организирање и спроведување на обуки за дигитални вештини;•    безбедност на мрежи и информациски системи;
:*  дигитализација на јавните услуги;
:* администрирање со интегрирана база на лични податоци на населението на Републиката и соодветните книги за евиденција;
:* создавањето и водењето на регистар на информационите и комуникациските системи и информатичката опрема во рамките на органите на државната управа;
:* интегрираната информатичка и комуникациска мрежа, базите на податоци, меѓусебното поврзување и размена на информации, безбедносните аспекти и развојот на инфраструктурата на државните органи, правните и другите лица на кои со закон им е доверено да вршат јавни овластувања;
:* следењето на состојбите со информациските и телекомуникациските технологии и воведување на меѓународнистандарди;
:* телекомуникациите и телекомуникациската инфраструктура;
:*  радиодифузијата и радиодифузната инфраструктура;
:*  остварувањето на меѓународна соработка по прашања од негова надлежност;
:* надзор од негова надлежност
:* врши и други работи утврдени со закон.
1 Поврзано
* Влада на Република Македонија
Mинистерство за европски прашања на Македонија

Министерството за европски прашања или Министерството за Евроинтеграции скратено МЕП ,министерство во Владата на Македонија. Актуелен министер за европски прашања е Беким Сали.
= Надлежности =:Надлежностите на министерството се:
:* Обезбедување на координација и усогласување на работата на органите на државната управа и другите органи и институции за подготвување на Републиката за членство во Европската Унија, вклучително и за преговори за членство во Европската Унија;
:* обезбедување на координација на активностите за спроведување на Спогодбата за стабилизација и асоцијација склучена меѓу Републиката и Европските заедници и нивните земји членки и другите договори склучени меѓу Републиката и Европската Унија, како и на работните тела формирани во рамките на склучената спогодба и другите договори со Европската Унија;
:* обезбедување на координација на процесот на подготвување на македонската верзија на правото на Европската Унија (acquis communautaire);
:* обезбедување на координација заради усогласување на работата на претставниците на Републиката во институциите и телата на Европската Унија;
:* обезбедување на координација заради усогласување на работата на Републиката како држава членка на Европската Унија;
:* обезбедување на координација на странската помош од Европската Унија и нејзините земји членки и другата странска помош поврзана за реформите комплементарни на процесот на интегрирање на Републиката во Европската Унија;
:* информирање на јавноста за активностите поврзани со процесот на европска интеграција и европските прашања;
:* како и други работи поврзани со Европската Унија кои ќе ги определи Владата
:* врши други работи утврдени со закон.
1 Поврзано
* Влада на Република Македонија
Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony

Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony е втората епизодна експанзија за Grand Theft Auto IV. Беше објавен за конзолата Xbox 360 на 13 април, а за PlayStation 3 и Windows на 16 април 2010 година. Тоа е четврто проширување во серијата Grand Theft Auto и четиринаесеттото продолжение во серијата, како и третото проширување на Grand Theft Auto IV.
1 Дејството на играта
Дејството на играта се одвива паралелно со дејството на Grand Theft Auto IV, а главен лик е Луис Фернандо Лопез, член на банда дилери на дрога и телохранител на Антонио Геј Тони, сопственик на две од најпознатите популарни дискотеки во Либерти Сити. Тони е депресивен и психички оптоварен од проблемите со мафијата и другите луѓе кои му се закануваат на неговиот бизнис, а Луис Лопез се труди да го спаси својот шеф, вмешувајќи се во најлошото подземје во градот, поврзан со Реј Булгарин, шефот на руската мафија и сопственик на злогласните дијаманти од Grand Theft Auto IV. Заплетот е испреплетен со заплетот на Grand Theft Auto IV и Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned, така што играта има многу мисии кои прикажуваат настани од тие игри.
Башибоска чешма

Башибоска чешма — чешма и бугарски воен споменик во валандовското село Башибос, Македонија, посветен на вториот пешадиски македонски полк од Првата светска војна.
1 Местоположба
Чешмата се наоѓа на самото сретсело во валандовското село Башибос.
2 Историја
Чешмата била изградена од бугарската војска во 1917 година во чест на бугарските војници и нивните успеси на Македонскиот фронт во Првата светска војна по Дојранската епопеја. Посветена е на војниците од Вториот пешадиски македонски полк од Деветтата плевенска дивизија.
Чешмата во поново време заедно со други чешми на планината Беласица била обновена од мештанинот Хусеин.
3 Галерија
Црква „Св. Недела“ - Граешница

Света Недела — помала селска црква во битолското село Граешница, Македонија.
1 Местоположба
Црквата е сместена северно од селото, високо над него.
2 Историја
За храмот се знае дека бил подигнат по Првата светска војна.
3 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Граешница
Црква „Св. Никола“ - Граешница

Свети Никола — помала селска црква во битолското село Граешница, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа на возвишението Кале и се гледа од самото село.
2 Историја
За храмот се знае дека бил подигнат по 1925 година.
3 Галерија
4 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Граешница
Црква „Св. Атанасиј“ - Граешница

Свети Атанасиј — помала селска црква во битолското село Граешница, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа на возвишението Кале и се гледа од самото село.
2 Историја
За храмот се знае дека бил подигнат по 1925 година.
3 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Граешница
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Граешница

Свети Архангел Михаил — помала селска црква во битолското село Граешница, Македонија.
Црквата се наоѓа во лоша состојба, целосно обземена од вегетација, сместена помеѓу куќи на денешното муслиманско население и до нејзе не може да се пристапи.
1 Местоположба
Црквата е сместена во самото село, помеѓу куќи, а околу нејзе се наоѓаат гробишта.
2 Историја
За храмот се знае дека бил подигнат по Првата светска војна.
3 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Граешница
Ботајска култура

Ботајската култура е праисториска археолошка култура (ок. 3700–3100 п.н.е.) во северниот дел на Средна Азија. Наречена е по населбата Ботај во денешен северен Казахстан. Ботајската култура има и две други големи наоѓалишта: Красни Јар и Василковка.
1 Археологија
Ботајската култура се појавила со преминот од номадски начин на живот на ловците-собирачи на храна кои се исхранувале со разновиден дивеч во седентерен начин на живот со исхрана која главно се потпирала на коњско месо.
Ботајските населби се состоеле од јамни куќи и биле релативно големи и постојани, од кои најголемата е населбата кај Ботај со над 160 куќи. Населението од Ботајската култура се поврзува со најраните докази за одгледување на коњи. Во и околу Ботајските населби се пронајдени огромни количества на коњски коски, што сугерира дека Ботајците чувале, па дури и го припитомиле коњот. Археолошките податоци укажуваат дека Ботајците биле седентерни сточари.
Голем број на истражувачи тврдат дека коњот бил припитомен локално од Ботајците. Претходно се мислело дека повеќето остатоци од коњи потекнуваат од дивиот коњ, ''Equus ferus'', кој бил ловен со лакови, стрели и копја. Сепак, доказите од 2009 за садови кои содржеле млеко од кобила и коњски коски се показател дека коњите биле одгледувани после припитомувањето околу 3,500 п.н.е., што е околу 1,000 години порано од што претходно се мислело. Ботајските коњи се предци на Пржевалскиот коњ, и придонесуваат со 2.7% во потеклото на современите домашни коњи. Тоа значи дека современите коњи биле припитомени во други центри.
Сепак, поновите студии кои го анализирале забниот камен кај човечките остатоци сугерираат отсуство на конзумација на млечни производи помеѓу Ботајците, што ги отфрла претходните заклучоци за молзење на кобилите врз основа на присуството на животински масти на пронајдената керамика.
Damgaard et al. (2018) потврдиле дека Ботајските коњи не се предци на современиот домашен коњ ''Equus caballus'', но сепак биле припитомени.
Иако Ботајската култура е современа со другите металопреработувачки култури од бакарното и раното бронзено време од Евроазиската степа, не постојат докази за металургија во Ботајските населби. Алатките биле произведувани од камења и коњски коски.
2 Библиографија
**
Мајмунски сипаници

Мајмунски сипаници (|Monkeypox, скратено: ''mpox'', познато и како ''африкански сипаници'') — заразна болест на животните и луѓето, која се одликува со треска, општо труење и појава на егзантема. Предизвикувачкиот агенс на мајмунски сипаници е вирусот ''mpox'' од семејството поксвируси (неговото поранешно име е |monkeypox) и е генетски близок со вирусот ''Variola'', предизвикувачкиот агенс на човечките сипаници.
Во 2023 г., во Демократска Република Конго била утврдена појава на клад I мајмунски сипаници. До август 2024 г., вирусот се проширил во повеќе африкански земји, предизвикувајќи загриженост дека можеби се прилагодува за поодржлив пренос на луѓе. На 14 август 2024 г., СЗО ја прогласила епидемијата за вонредна состојба за јавно здравје од меѓународен интерес (PHEIC). Следниот ден, Шведска го пријавила својот прв случај надвор од Африка.
Вакцинацијата се препорачува за лица со висок ризик од зараза. Иако не постои вакцина конкретно за мајмунски сипаници, вакцините против големи сипаници се покажале како успешни. Не постои насочено лечење за мајмунски сипаници; затоа, лекувањето се сосредоточува на управување на симптомите и спречување на усложнувања. Противвирусни лекови како тековиримат можат да се користат за лекување на мајмунски сипаници, но нивната ефикасност не е целосно утврдена.
1 Пренос
Се верува дека вирусот мајмунски сипаници има мали цицачи во тропска Африка како негов природен резервоар. Пренесувањето од животни на луѓе може да се случи преку каснувања или гребаници, или преку дејности како што се лов, одерување или готвење заразени животни. Вирусот навлегува во телото преку повредена кожа или лигави површини како што се устата, дишните патишта или половите органи.
Преносот на мајмунски сипаници од човек на човек може да се случи преку контакт со заразен материјал од повреда или течности од кожата, устата или половите органи, вклучително и преку допирање, близок контакт и полова дејност. Може да се распространува и преку воздушен-капен пат при зборување, кашлање или кивање. За време на глобалната епидемија на Клад II од 2022–2023 г., преносот кај луѓето првенствено бил преку полов пат.
Ризикот од зараза од фомити, како облека или постелнина загадени од заразено лице, е помал, но сепак треба да се преземат претпазни мерки.