Хајнрих Шутц

Хајнрих Шутц (германски: Heinrich Schütz; - 6 ноември 1672) бил германски композитор и оргулар, кој се смета за најважен германски композитор пред Јохан Себастијан Бах, како и еден од најзначајните композитори од 17-тиот век. Негова заслуга е носењето на италијанскиот музички стил во Германија и дал придонес во неговата еволуција од ренесансна во рана барокна музика. Поголемиот дел од неговите зачувани дела е напишан за лутеранската црква, најмногу за капелата во Дрезден. Тој ја напишал композицијата за ''Дафне'' која се смета за прва германска опера. Оваа опера била премиерно изведена во Торгау во 1627 година, а нејзината музика е оттогаш изгубена, заедно со скоро сите негови церемонијални и театарски партитури.
Шутц се одбележува како музичар во Календарот на светците на некои северноамерикански лутерански цркви на 28 јули заедно со Јохан Себастијан Бах и Георг Фридерик Хендл.
1 Биографија
Шутц е роден во Кестриц, како најстар син од осумте деца на Кристоф Шутц и Еуфросина Бигер.
Во 1590 година семејството се преселило во Вајсенфелс, во јужна Саксонија, каде што неговиот татко управувал со гостилницата „Цум гулденен ринг“.
Уште кога Шутц живеел со своите родители, во 1598 година додека Мориц - Ландграфот од Хесен-Касел преноќувал во гостилницата на татко му го открил неговиот музички талент. Штом го слушнал младиот Хајнрих како пее, ландграфот побарал неговите родители да дозволат момчето да биде испратено на неговиот двор за дополнително образование и подучување. Неговите родители првично се спротивставиле на понудата, но по многу допишувања во август 1599 година сепак го одвеле Хајнрих на дворот на ландграфот во Касел.
Прво пеел во хорот, а потоа се запишал на правни студии во Марбург. Во периодот од 1609-1612 година бил во Венеција за да студира музика кај Џовани Габриели. Габриели е единствената личност која Шутц го сметал за свол учител. Тој, исто така, непосредно пред смртта на Габриели го наследил неговиот прстен. Од 1613 до 1615 година бил оргулар во Касел.
По долготрајни преговори, во 1615 година Шутц се преселил во Дрезден за да работи како дворски композитор кај изборниот кнез на Саксонија. Во 1619 година Шутц се оженил со Магдалена Вилдек (родена 1601 година). Таа му родила две ќерки пред да почине во 1625 година: Ана Јустина, родена во 1621 година и Ефросина, родена во 1623 година.
Во Дрезден Шутц ги поставил основите на она што денес е познато како Државна капела во Дрезден; во 1628 година повторно отишол во Венеција, каде што можеби се сретнал со Клаудио Монтеверди. Во 1633 година бил поканет во Копенхаген да компонира музика за тамошните свадбени веселби, и на крајот се вратил во Дрезден во 1635 година. Во 1641 година повторно заминал за Данска, поради тоа што дворот бил разрушен од војна. Триесетгодишната војна завршила во 1648 година и тој повторно станал активен во Дрезден. Во 1655 година, по смртта на неговата ќерка Ефросина, тој ја прифатил функцијата ''по службена должност'' како Капелмајстер во Волфенбител.
Шутц се вратил во Вајсенфелс, во пензија за која морал да моли, за да живее со својата сестра (куќата сега е прекрасен музеј посветен на неговиот живот), но Изборниот двор честопати го повикувал назад во Дрезден. Починал во Дрезден од мозочен удар во 1672 година на 87-годишна возраст Тој бил погребан во старата Дрезденска женска црква, но неговиот гроб бил уништен во 1727 година кога црквата била срушена за да се изгради новата Дрезденска женска црква.
2 Дела
Следуваат позначајните објавени дела; повеќето од нив содржат повеќе музички делови; зачувани се преку 500 поединечни дела од Шутц.
*''Il primo libro de madrigali'' (прва книга од мадригали) (опус 1, Венеција, 1611)
*''Давидови псалми (Psalmen Davids) (''(Книга 1) (опус 2, Дрезден, 1619)
*''Historia der ... Aufferstehung ...'' (Воскресение) (опус 3, Дрезден, 1623)
* Cantiones sacrae (опус 4, Фрајберг, 1625)
* Бекерски псалтир (опус 5, Фрајберг, 1628, ревидиран 1661)
* Symphoniae sacrae (книга 1) (опус 6, Венеција, 1629)
*''Музикалише егзеквиен'' (опус 7, Дрезден, 1636)
*''Kleine geistliche Konzerte'' (Книга 1) (опус 8, Лајпциг, 1636)
*''Kleine geistliche Konzerte'' (книга 2) (опус 9, Лајпциг, 1639)
* Symphoniae sacrae (книга 2) (опус 10, Дрезден, 1647)
*''Geistliche Chor-Music'' (опус 11, Дрезден, 1648)
* Symphoniae sacrae (Книга 3) (опус 12, Дрезден, 1650)
*''Zwölf geistliche Gesänge'' (опус 13, Дрезден, 1657)
*''Historia der ... Geburt ... Jesu Christ'' (Рождество Христово; Дрезден, 1664)
*''Lukas-Passion'' (Страдание по Лука) (Дрезден, 1665)
*''Johannes-Passion'' (Страдание по Јован) (Дрезден, 1666)
*''Matthäus-Passion'' (Страдание по Матеј) (Дрезден, 1666)
*''Königs und Propheten 119er Psalm.''''.''''.'' (Псалм 119, Псалм 100 и германски магнификат: „Лебедова песна“) (opus ultimum, Дрезден, 1671)
3 Општи извори
* Манфред Букофцер, ''Музиката во ерата на барокот'' . Њујорк, WW Norton & Co., 1947 година.ISBN 0-393-09745-5
* Wolfram Steude, ''Zum gegenwärtigen Stand der Schütz-Ikonographie.'', во: ''Schütz-Jahrbuch 1985/86'' . Kassel, Bärenreiter, 1986, .ISBN 3-7618-0778-3
* Василиј Смолман, ''Хајнрих Шутц'', Мајсторите музичари, 2000 година.
* Хајнрих Шут: ''Geistliche Chor-Music, оп. 11.'' Уредено од Ендрју Томас Кустер . Ен Арбор, МИ, 2005 година.ISBN 1-4116-4243-0 .