procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Мајки Медисон

Микаела Медисон Розберг (|Mikaela Madison Rosberg; р. 25 март 1999 г.), професионално позната како Мајки Медисон (англ. ''Mikey Madison'') — американска глумица. Кариерата ја започнала глумејќи во кусометражни филмови и добила признание за улогата на намуртена тинејџерка во хумористичната серија на FX, ''Better Things'' (2016 — 2022). Медисон потоа ја глумела Сузан Аткинс во филмот „Си било еднаш во Холивуд“ на Квентин Тарантино (2019) и Амбер Фриман во „Вресок“ (2022). За нејзината пробивна улога како истоимената сексуална работничка во филмот на Шон Бејкер „Анора“ (2024), Медисон заработила неколку признанија, вклучително и „Оскар“ за најдобра женска улога.
1 Ран живот
Микаела Медисон Розберг е родена во Лос Анџелес на 25 март 1999 г., во семејство на еврејски психолози. Таа има двајца браќа, вклучувајќи близнак и две сестри. За време на раното детство живеела во Санта Кларита пред нејзиното семејство да се пресели во населбата Вудленд Хилс во Лос Анџелес. Првично обучувајќи се како натпреварувачка јавачка, го насочила своето внимание кон глумата на 14-годишна возраст. По завршувањето на седмото одделение, го продолжила своето образование преку домашно школување.
2 Филмографија
2.1 Филм
Година, Наслов, Улога, Белешки, Наводи
2017, ''Liza, Liza, Skies Are Grey'', Лиза,
2018, ''Носталгија'', Кетлин, ''Чудовиште'', Александра Флојд,
2019, ''Си било еднаш во Холивуд'', Сузан „Сејди“ Аткинс, ''Семејството Адамс'', Кенди, глас,
2021, ''It Takes Three'', Кет Вокер,
2022, ''Вресок'', Амбер Фриман,
2023, ''All Souls'', Ривер,
2024, ''Анора'', Анора „Ани“ Михеева,
2.2 Телевизија
Година, Наслов, Улога, Белешки, Наводи
2016 — 2022, ''Better Things'', Максин „Макс“ Фокс, главна улога,
2017 — 2018, ''Самозванци'', младата Меди, 2 епизоди,
2024, ''Жената во езерото'', Џудит Вајнштајн, минисерија,
2025, ''Сабота навечер во живо'', самата, во епизодата „Мајки Медисон/Морган Волен“,
Бакар(I) азид

Бакар(I) азид — неорганско хемиско соединение чија формула е . Составен е од бакарен катјон и азиден анјон.
1 Својства
Бакарот(I) азид се користи за подготовка на високоенергетски материјали користејќи методи со ниска еколошка цена. Овие подготовки биле завршени со употреба на системи кои биле богати со азот и без никаков кислород. Како и повеќето азиди, тој е експлозивен.
2 CuAAC
Бакарот(I) азид е поддржан за време на процесот на бакар(I)-катализирана азид-алкин циклоадиција (CuAAC).
Бакар(II) азид

Бакар (II) азид — експлозив со средна густина чија молекуларна формула е .
1 Употреба
Бакарниот азид е многу експлозивен и е премногу чувствителен за каква било практична употреба освен ако не се ракува во раствор.
2 Подготовка
Бакарниот азид може да се подготви со метатезна реакција помеѓу извори на растворливи во вода и азидни јони. (Набљудувачките јони се испуштени во реакцијата подолу).
:
Може да се уништи со концентрирана азотна киселина за да образува неексплозивни производи, а тоа се азот, азотни оксиди и бакар(II) нитрат.
Андорит

Андоритот е минерал на сулфосол со хемиска формула PbAgSb<sub>3</sub> S<sub>6</sub>.
За прв пат е опишан во 1892 година за појава во рудникот Баја Шпри, во денешна област Марамуреш, Романија, и именувана по унгарскиот аматерски минералог Андор фон Семзи (1833–1923). Андоритот се јавува во полиметални хидротермални вени со ниска температура. Се јавува поврзан со антимонит, сфалерит, барит, флуорит, сидерит, каситерит, арсенопирит, станит, цинкенит, тетрахедрит, пирит, алунит, кварц, пираргирит, стефанит и родохрозит.
Видеоблог

Видеоблог, скратено влог (англ. ''vlog'', од ''video blog'' или ''video log''), исто и видеодневник — вид блог во кој информациите се пренесуваат преку видеоклип(ови), често во спој со текст, слики, коментари и други метаподатоци. Видеоблоговите можат да бидат еднократни видеоклипови или поделени на повеќе делови. Најчеста платформа за нивно споделување е YouTube. Тие често користат веб-синдикација (RSS или Atom) за автоматска распределба и воспроизведување на мобилни уреди и сметачи, слично на поткастите.
1 Историја
Во 2000 г., Адам Контрас објавил видео на својот блог за да ги извести пријателите и семејството за своето преселување во Лос Анџелес во потрага по кариера во шоу-бизнисот. Ова се смета за првиот видеоблог, кој подоцна станал најдолговечниот во историјата. Истата година, во ноември, Ејдријан Мајлс го создал поимот ''vlog'' кога на статична слика наложил видеоклип со променлив текст.
Во 2004 г., Стив Гарфилд го започнал својот видеоблог и ја прогласил таа година за „година на видеоблогот“. Набргу, заедно со други ентузијасти како Џеј Дедман, Петер ван Дајк и други, основале група на Yahoo! Groups посветена на видеоблоговите.
Популарноста на видеоблоговите значително пораснала во 2005 г., кога YouTube бил основан во февруари. До јули 2006 г., YouTube станала петтата најпопуларна веб-страница со 100 милиони дневни прегледи и 65.000 нови видеоклипа дневно.
Напредокот на системите за управување со содржини им овозможил на блогерите полесно да вклучуваат видеа во своите видеоблогови. Покрај тоа, развојот на мобилните телефони со дигитални камери овозможил видеосодржината веднаш да се објавува на интернет.
Од 2013 до 2019 г., најпопуларен YouTube-канал бил оној на шведскиот видеоблогер Феликс Шелберг, познат како Пјудипај. На 15 април 2019 г., индискиот канал „T-Series“ го зазел првото место, а во мај 2019 г. станал првиот канал со 100 милиони претплатници.
Во 2010-тите, предизвиците (челенџи) станале популарен тренд во видеоблоговите, а некои истражувачи дури ги сметаат за посебен жанр на видеоблог.
Раселит (минерал)

Раселит е бизмут волфрам минерал со хемиска формула Bi<sub>2</sub>WO <sub>6</sub>. Се кристализира во ортохомбичниот кристален систем . Раселитот има жолта или жолто-зелена боја, со цврстина на Мохс.
Раселит е именуван по минералогот Сер Артур Расел, а типот локалитет е рудникот Замок-ан-Динас, во близина на Свети Колум Мејџор во Корнвол, каде што е пронајден во 1938 година воволфрамит. Се јавува како секундарна промена на други минерали кои содржат бизмут во наоѓалиштата на хидротермална руда на калај-волфрам, пегматити и грајзен. Обично се јавува поврзан со мајчин бизмут, бизмутинит, бисмит, волфрам, ферберит, шелит, феритунгстит, антоинит, мпророит, кехлинит, каситерит, топаз , московиум и кварц.
Бизмоклит

Бизмоклитот е бизмут оксохалид минерал со формула BiOCl. Тоа е природна форма на бизмут оксихлорид. Името е изведено од неговите хемиски состојки. Тоа е секундарен бизмут минерал, за првпат кога е пронајден се мислело дека е составен од бизмутил јони (BiO<sup>+</sup>) и хлоридни анјони, меѓутоа, постоењето на двоатомски бизмутил јон било сомнително.
Тој е член на групата матлокит.
За прв пат е опишан во 1935 година од нанос во близина на пегматити кои содржат бизмут во Јужна Африка. Откриено е во асоцијација со гранит пегматит и во грајзен. Поврзани минерали вклучуваат бизмутит, мика, јарозит, алунит, церусит, атакамит, конелит. Појавите го вклучуваат типот локалитет во вода на Чакалови, ЈЗ од Приеска, Јужна Африка, Биго, Австралија, округот Тинтик во источните планини Тинтик во Јута, и од Далбеати, Шкотска.
1 Кристална структура
Утврдено е дека кристалната структура на бизмоклитот е составена од поврзани декаедрони, поточно квадратна антипризма. Овие декаедрони се состојат од 2 квадрати со страни од 3,487 Å (OOOO и Cl-Cl-Cl-Cl) поврзани со 8 рамнокраки триаголници (O-Cl-O и Cl-O-Cl), со атом на бизмут во центарот. Растојанијата Bi-O и Bi-Cl растојанија се 2,316 Å и 3,059 Å, соодветно. Растојанијата на O-Cl во триаголниците се 3,249 Å. Декаедроните се поврзани едни со други преку заеднички страни O-Cl.
2 Практично значење
Бизмоклитот е редок секундарен минерал, производ на оксидација на основните руди на бизмут во присуство на активни јони на хлор . Покрај тоа, бизмоклитот не го претставува финалниот производ на оксидација. На пример, за време на оксидацијата на природниот бизмут во услови на хипергенеза, меѓупроизводот е бизмут хлорид, а финалниот производ е слабо растворлив карбонат. Поради оваа причина, бизмоклитот се наоѓа во наслаги на бизмутинит и природен бизмут во многу помали волумени од сличните минерали бисмит и бизмутинит, во кои често е присутен како нечистотија. Со истиот успех како и овие вторите, може да се користи за добивање на бизмут и неговите соединенија. Сепак, главното значење на бизмоклитот е чисто научно, што овозможува попрецизно следење и одредување на геохемиските процеси во зоните на оксидација и атмосферски влијанија на главните руди на бизмут.
* Во медицинската дијагностика, бизмоклитот (во форма на прочистен бизмут оксихлорид ) се користи како локално средство за радиоконтраст.
* Покрај тоа, во производството на козметика, бизмоклитот се користи како средство за подобрување; му дава бисерен сјај на карминот, лакот за нокти и сенката за очи.
* Во хемиската индустрија, во процесот на пукање на јаглеводороди, бизмут оксохлорид се користи како катализатор.
Поларит

Поларитот е непроѕирен, жолто-бел минерал со хемиска формула . Неговите кристали се орторомбични пирамидални, но можат да се видат само преку микроскоп. Има метален сјај и остава бела лента. Поларитот е оценет со цврстина од 3,5 до 4 на скалата Мос.
За прв пат бил опишан во 1969 година ѕа појава во Талнах, Норилск на поларните Уралски планини во Русија. Забележан е и од магматскиот комплекс Бушвелд во Јужна Африка и во заливот Гудњус, Алјаска.
1 Својства и формирање
Поларитот се формира во хидротермални услови во бакарно - никел - железни вени. Поларитот е поврзан со халкопирит, талнахит, кубанит, станопаладинит, паоловит, соболевскит, сперилит, кабрит, паларстанид, сфалерит и сребро.
Познато е дека само неколку локации го пронашле овој многу редок минерал. Покрај локалитетот на типот, поларит е пронајден во Лонгхуа во кинеската провинција Хебеј, на езерото Онега во Русија и во заливот Гудњус во американската држава Алјаска.
Аркубизит

Аркубизит (Ag<sub>6</sub>CuBiS<sub>4</sub>) е минерал на сулфосол кој се јавува кај криолит во Гренланд. Именуван е по неговиот состав (ARgentum, CUprum и BISmuth). Нејзиниот симбол IMA е Acb.
1 Својства и формирање
Аркубизит е сулфозал од сребро, бакар, бизмут и сулфур, од класата на сулфиди, со хемиска формула Ag₆CuBiS4, со темно сива боја. Има метален сјај и неговата проѕирност е непроѕирна. Се среќава во форма на анхедрални зрна до 0,05 мм. Може да содржи нечистотии од олово, железо и жици.
Според класификацијата Никел-Штрунц, аркубизитот припаѓа на 02.LA.10, некласифицирани сулфосали без есенцијален Pb, заедно со: дервилит, даоманит, воганит, кридлит, фетелит, камеанит, мгрит, бенлеонардит, борзонит и јонасонит.
2 Формирање и депозити
Неговиот тип е пронајден на локалитет на криолитното наоѓалиште Ивитут во југозападен Гренланд, каде што се среќава заедно со галена, хесит, аикинит, матилдит, бериит, канфилдит, акантит, бизмут, кварц, флуорит и криолит. Пронајден е и во наоѓалиштата на бакар и цинк во Сонгјанг (Кина), Нехбандан (Иран), Предацо (Италија) и Банска Штиавница (Словачка).
Рубиклин

Рубиклин, познат и како Rb-микроклин, е рубидиумски аналог на микроклинот, важен тектосиликатен минерал. Неговата хемиска формула е (Rb, K)[AlSi<sub>3</sub>O<sub>8</sub> ] со идеален состав на RbAlSi<sub>3</sub>O<sub>8</sub>. Хемиската анализа со електронска микросонда покажало дека просечната тежина на кристалот е 56,66% SiO<sub>2</sub>, 16,95% Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> и 23,77% Rb<sub>2</sub>O, заедно со траги од цезиум оксид (Cs<sub>2</sub>O) и железо (III <sub>оксид</sub><sub>)</sub>.
Рубиклин првпат бил откриен во 1998 година во Елба, Италија, од страна на тим од Универзитетот во Манитоба. Тоа е првиот минерал кој бил откриен со рубидиум како суштинска состојка. Пронајден е и во Мозамбик и на полуостровот Кола во Русија. Рубиклинот се јавува како мали, изобилни, заоблени зрна кои се наоѓаат во вените на рубидијанската микроклина. Чист рубиклин со идеален состав без калиум никогаш не е пронајден во природата. Рубиклин бил синтетизиран во 2001 година со ставање прашок албит во растворувач од RbCl. Оваа смеса потоа се става во сребрена цевка која содржи H<sub>2</sub>O, се загрева до 400°C и се става под притисок на 60MPa.
За разлика од микроклината, која може да биде жолта, црвена или зелена, рубиклинот е безбоен. Исто така е транспарентен, кршлив, и има сјај на стаклестото тело. Рубиклинот е класифициран и како триклинички и како моноклиничен. Кристалот не покажува збратимување. Други минерали во оваа група вклучуваат адуларија, анортоклаз, будингтонит, целзиан, хијалофан, микроклин, моналбит, ортоклаза и санидин.
Како и сите соединенија на рубидиум, рубиклинот е благо радиоактивен. Активноста и стапката на доза на различни количини на рубиклин се наведени во табелата подолу.
Тежина/големина на примерокот, Пресметано активност ( Bq ), Пресметано активност ( Ci ), Проценето активност GR(api), Проценето изложеност ( mRem )/ч.*
1000 g / 8,79см, 183.355, 4,96×10 <sup>−6</sup>, 8.449,31, 2.78
100 g / 4,08см, 18.336, 4,96×10 <sup>−7</sup>, 844,93, 0,28
10 g / 1,89см, 1.834, 4,96×10 <sup>−8</sup>, 84,49, 0,03
1 g / 8,79мм, 183, 4,96×10 <sup>−9</sup>, 8,45, 0,00
0,1 g / 4,08мм, 18, 4,96×10 <sup>−10</sup>, 0,84, 0,00
0,01 g / 1,89мм, 2, 4,96×10 <sup>−11</sup>, 0,08, 0,00
0,001 g / 0,88мм, 0, 4,96×10 <sup>−12</sup>, 0,01, 0,00
* Ако се држи во рака еден час.
* Владина проценка на просечната годишна изложеност (360 mRem)
* Максимална дозволена доза за возрасни 50.000 mRem/год (раце), 15.000 mRem/година (очи)
* Смртоносна изложеност од 400.000 до 500.000 mRem
Маргарет Кауи Кроу

Маргарет Кауи Кроу (23 ноември 1882-1973), позната и како Мег, била шкотска медицинска сестра која служела во Србија и Русија за време на Првата светска војна.
1 Биографија
Кроу била родена во Лористон, Фалкирк, Шкотска и била едно од осум деца. Се школувала во училиштето во селото Лауристон и таму продолжила како ученик наставник. Таа го положила испитот за кралска стипендија за време на студиите.
Откако се квалификувала како медицинска сестра, ги положила своите испити за медицински сестри со одликување во 1908 година, работела во болницата Фалкирк, а потоа како медицинска сестра на лице место во фабриката за Нобелови експлозиви.
По избувнувањето на Првата светска војна, шкотските женски болници за странска служба (ШЖБ) биле основани од д-р Елси Инглис за да ги поддржат воените напори и бидејќи на жените медицински лица не им било дозволено да служат на првите линии. Организацијата била финансирана од приватни донации, собирање средства од локалните здруженија, Националната унија на здруженија за право на глас на жените (NUWSS) и Американскиот Црвен крст.
Кроу се приклучила на ШЖБ, заминувајќи на служба во Србија во февруари 1915 година. Била сместена во болничките кампови во Младенавац и Крагуевац, лечејќи ја епидемија на тифус. Таа била една од четириесетте шкотски здравствени работници кои ја придружувале српската армија за време на нивното „Големо повлекување“ низ Албанија бегајќи од Авструнгарците. За време на повлекувањето, на медицинската сестра на ШЖБ, Керолин Тагил, и бил скршен черепот кога автомобилот во кој патувала паднал од карпа во близина на градот Рача. Кроу и еден српски мајор ја лекувале во блискиот камп на Црвениот крст, два дена пред да умре од повредите и да биде погребана во Лепосавиќ. Кога Кроу стигнала до брегот во Албанија, таа патувала низ Италија и Франција со брод и воз за да се врати во Шкотска. Се вратила дома кон крајот на декември 1915 година.
Кроу потоа отпатувала како медицинска сестра во Руската империја од 1916 година, и работела како медицинска сестра во Санкт Петербург, Курск и Казан, и била во Русија за време на Руската револуција. Таа фотографирала за да ги сними своите искуства, со прибелешка на „Фотографија за пасош потребна според болшевичкото владеење“ на една од нејзините слики. Научила да зборува и руски јазик.
По војната, таа се вратила на работа во Нобеловата фабрика за експлозиви до нејзиното пензионирање во 1943 година. Починала во 1973 година.
2 Наследство
Кроу била прикажана на одбележувањето на стогодишницата во Шкотска и била одбележана на „церемонијата на поздравување на пионерските шкотски медицински сестри од Првата светска војна“ во текот на 2017 година.
Луиза Џордан

Луиза Џордан (24 јули 1878 - 6 март 1915 година) била шкотска медицинска сестра која починала додека служела во Првата светска војна.
1 Раниот живот и кариерата за нега
Луиза Џордан била родена на улица Гејрбраид 279 (сега Мерихил Роуд) во областа Мерихил во Глазгов, Шкотска, во јули 1878 година. Нејзините родители, двајцата од Ирска, биле Хенри Џордан, и Хелен (или Елен) Џордан, и меѓу нејзините 10 браќа и сестри (од кои 3 починале во детството) биле Хелен (или Елен), Дејвид, Елизабет и Томас. Фамилијата живеела на авенијата Келвинсајд 30 (сега Кралицата Маргарет Драјв во Северен Келвин).
Во 1901 година се вработила како изработувач на наметки. Таа ја започнала својата кариера како медицинска сестра во Домови на каменоломи, санаториум "Бриџ оф Вер", пред да се преселила во болницата Шотс. Поминала 5 години во 1. "Пур Ло Крампсал Болница" во Манчестер, каде што станала сестра задолжена за едно од одделенијата и стекнала широко искуство, пред да се врати во Шкотска, прво во Единбург, а потоа работела во Стратхавен, како медицинска сестра на јубилејот на кралицата Викторија. Од Стратхавен била префрлена во Бакхавен, Фајф, каде што била окружна медицинска сестра.
2 Служба за Првата светска војна
Додека работела како медицинска сестра во Бакхавен на почетокот на Првата светска војна, Џордан се зачленила во шкотските женски болници за странската служба во декември 1914 година.
Исто така, таа се приклучила на првата српска единица под команда на Елеонор Солтау. Тие заминале од Саутемптон во средината на декември. По пристигнувањето во Солун, Грција, единицата била распоредена во Крагуевац. Таа првично ги лекувала војниците ранети од војна во шкотската женска болница.
За време на Српска епидемија на тифус во почетокот на 1915 година, таа била поставена на чело на новото одделение на тифус. Џордан доброволно се пријавила да ја лекува Елизабет Рос, која умирала од тифус, а и самата Џордан починала од болеста во март 1915 година. Медицинска сестра од Единбург, Маргарет Нил Фрејзер, исто така било пријавено дека починала од тифус кога истовремено лекувала болни во Србија.
Џордан била погребана на воените гробишта на Комонвелтот Ниш, каде што секоја година се памети во Србија заедно со другите медицински сестри кои служеле за време на епидемијата на тифус и треска во 1915 година. На нејзиниот гроб (Д. 5), без верски амблем, е испишано „ПОГОЛЕМА ЉУБОВ НЕМА ЧОВЕК“. Во Шкотска таа е одбележана во споменикот на војната во Бакхавен и во парохиската црква Келвинбриџ во Глазгов. Нејзиното име е вклучено и во меморијалниот панел во Јорк Минстер.
3 НЗС Луиза Џордан
Во 2020 година, било објавено од НЗС Шкотска дека болницата НЗС Луиза Џордан во Глазгов, болница за итна критична нега која била изградена за да се справи со пандемијата Ковид-19, требала да биде именувана по нејзе.
Шкотскиот министер за здравство Џин Фримен изјави дека „Таа е личност која можеби досега била подобро запаметена во Србија отколку во Шкотска. Оваа болница е соодветна почит за нејзината услуга и нејзината храброст“.
Тамбунска карпеста уметност

Тамбунската карпеста уметност е серија пештерски слики од неолитот на варовничкиот рид Гунунг Панјанг во Тамбун, на периферијата на Ипох, Перак, Малезија. Сликите биле откриени на карпеста настрешница во 1959 година од страна на поручникот Р. Л. Раулингс од вториот баталјон, 6-ти оддел од Гуркините сопствени пушки на кралицата Елизабета. Популарно познати како „Тамбунски пештерски слики“ (''Lukisan Gua Tambun'' на малајски), сликите најверојатно биле направени од предците на Оранг Асли и имале духовна важност. Оваа локација не треба да се меша со Гунунг Тамбун, друг варовнички рид кој се наоѓа неколку километри северно од Гунунг Панјанг.
Тамбунските пештерски слики се наоѓаат на истакната карпа на западното лице на Гунунг Панјанг, голем карстичен рид, долг речиси 2 километри, со поглед на Ипох и долината Кинта. Ридот се состои од светло сив мермер кој припаѓа на девонскиот варовник од долината Кинта. Овој локалитет го има најголемиот приказ на неолитски слики во Азија. Се проценува дека тие се стари помеѓу 2.000 и 12.000 години. Сликите веројатно се направени со хематит. Во моментот на откритието, широката полица во основата на карпата била преполна длабоко со празни, конусни лушпи од полжави, сите со отфрлени врвови. Локалитетот не е лесно достапен за туристите бидејќи патеката е обрасната и каллива и стрмни скали водат до локацијата.
1 Галерија
Damnatio memoriae

la е современа латинска фраза што значи „осуда на меморијата“ или „проклетство на меморијата“ и што укажува дека едно лице треба да биде исклучено од официјалната евиденција. Во зависност од степенот, може да се работи и за историски негационизам. Има многу начини на извршување на damnatio memoriae, вклучувајќи уништување на слики, отстранување на имиња од натписи и документи, па дури и целосно или значително ревидирање на историјата. Терминот може да се примени и за други случаи на официјално чистење. Оваа практика е забележана уште во периодот на египетското Ново Кралство, кога бил направен обид да се избришат од историјата фараоните Хатшепсут и Ехнатон.
Оваа практика била позната и во Стара Грција. Атињаните честопати уништувале натписи кои се однесувале на поединци или настани што повеќе не сакале да ги одбележуваат. Откако Тимотеј бил осуден за предавство и отстранет од функцијата генерал во 373 година п.н.е., сите референци за него како генерал биле избришани од поморскиот каталог од претходната година. Најцелосен пример е систематското отстранување на сите референци за Антигонидите од натписите во Атина, во 200 год. п.н.е. кога биле опколени од антигонидскиот крал Филип V Македонски за време на Втората македонско-римска војна. Еден декрет со кој се велича Деметриј Полиорцете (прадедото на Филип V) бил искршен и фрлен во бунар.
Во Делфи, почесниот натпис поставен помеѓу 337 и 327 година п.н.е. за Аристотел и неговиот внук Калистен, двајца филозофи кои биле тесно поврзани со Македонците, биле искршени и фрлени во бунар по смртта на Александар Македонски во 323 година п.н.е.
1 Библиографија
*
Славата на кралицата

„Слава на кралицата“ — документарен филм на режисерките Татија Скиртлаѕе и Ана Казараѕе од 2020 година.
1 Синопсис
Во текот на Студената војна, четири легендарни шахистки од Грузија предизвикуваат револуција во женскиот шах во светот и се претвораат во совјетски икони на женската еманципација. Овој филм ги открива нивните испреплетени биографии и дава редок увид во сегашниот живот на шаховските ѕвезди Нона Гаприндашвили, Нана Александрија, Маја Чибурданиѕе и Нана Јоселиани.
Мустанг

Мустангот е типичен „див“ северноамерикански коњ, кој потекнува од домашни коњи донесени во Америка од шпанските конквистадори кои на слобода подивеле. Зборот мустанг потекнува од шпански збор кој се однесувал на шпански еснаф кој одгледувал добиток во Кастиља. Мустангот е синоним за американскиот Див Запад и претставува грациозност, убавина, брзина и независност, поради што денес овој синоним често се користи во производи од високата класа (мотоцикли, автомобили).
Во 1971 година американскиот конгрес го признава мустангот како историски симбол на Западот.
Мустангот бил првиот припитомен коњ кој дошол во Америка со Шпанците. Предците на коњите живееле во Америка во праисторијата и подоцна изумреле.
1 Изумрени предци на коњите во Северна Америка
Семејството коњи, потекнува од Северна Америка, каде што настанала пред 55 милиони години. Врз основа на една неодамнешна студија на ДНК, заклучено е дека меѓу видовите коњи што живееле во Северна Америка е и вид кој е предок на денешниот коњ. До крајот на доцниот плеистоцен, постоеле две познати лози на семејството на коњи во Северна Америка: едната се состоела од видови од родот, а другата од род, кој содржел само еден познат вид. До крајот на последното ледено доба, бил локално изумрен и исчезнат во Северна Америка.
2 Првите мустанзи во Америка
Првите коњи дошле во Америка со Шпанците околу 1500 година. Тие биле од андалузиско, арапско и магребско потекло. За време на шпанските експедиции, некои од нив избегале или биле киднапирани од Индијанците (експедицијата на Ернандо де Сото, Франциско Васкез де Коронадо). Ова било една од причините за брзото ширење на популацијата на коњи низ Америка. Мустангот исто така бил многу добро прифатен од домородните Американци, на кои коњот им станал многу значаен, особено на Команчи, Шошони и Незперси.
Мустангот станал задолжителен симбол во претставувањето на Америка, без разлика дали се работи за напади на поштенски возови или за битки меѓу Индијанци и каубојци. Холивуд го издигнува до легенда.
Коњите биле од големо значење во освојувањето на Америка. Кога Индијанците ги виделе Шпанците на коњ, ги сметале за богови. Невидени дотогаш, коњите им влевале голем страв.
Даница Гајтановска

Даница Гајтановска ( во ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Учествувала во заднината на НОД во селото Златари од пролетта 1942 година. Била член на воспитна група со која собирала народна помош, изработувала топла облека и везела петокраки за борците во НОВ и ПОМ.
Литиум азид

Литиум азид — литиумова сол на азотоводородната киселина. Тоа е нестабилно и отровно соединение кое при загревање се разградува на литиум и азот.
1 Подготовка
Може да се подготви со метатезна реакција помеѓу растворите на натриум азид и литиум нитрат или литиум сулфат:
::
Може да се подготви и со реакција на литиум сулфат со бариум азид.
:
Даница Гаровска

Даница Гаровска ( во ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Во 1943 година била опфатена во една симпатизерска група на НОД во Дебар. Заедно со групата учествувала во собирање народна помош, оружје, шиела облека за партизанските одреди во нејзиниот крај. Во септември 1944 година стапила во Дванаесеттата македонска ударна бригада, II баталјон, 3 чета. На 17 ноември 1944 година била префрлена во Воената болница на должност помошничка аптекар.
Павлина Гакева

Павлина Колева Гакева ( во ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
За време на окупацијата живеела во родниот град. Била симпатизep на НОД од почетокот на борбата против окупаторот. Од крајот на 1941 година повремено носела храна на политичките затвореници во Скопскиот затвор.
Васка Гачева

Васка Николова Гачева ( во — во ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Учествувала во заднината на НОД во Свети Николе и со почетокот на вооруженото востание го ставила својот дом на расnолагање на Партијата. Тука се одржувале и состаноци на Месниот Комитет, престојувале илегалци, ја чувала собраната народна помош и оружје и изработувала топла облека за борците во НОВ и ПОМ. Есента 1944 година била избрана за претседател на Градскиот одбор на АФЖ за Свети Николе.
Александра Гашева

Александра Гашева - Цана ( во ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Била член на СКОЈ од пролетта 1941 година. Организирала младинки да плетат топла облека за илегалците, кои во тоа време престојувале во Велес. Во летото и есента 1941 година растурала пропаганден материјал кој се чувал кај неа дома. Чувала илегалци и партизани кои ги префрлувала од едно до друго место. Вршела ѝ курирска работа. При блокадата на Велес на 15 мај 1943 година во извршениот претрес во нејзиниот дом најден бил санитетски материјал и бомби. Веднаш била затворена и интернирана
во селото Т'зово, Видинска околија - Бугарија. Со враќањето од интернација, чувала и префрлувала од едно до друго место партизани и илегалци. Од пролетта 1944 година работела на мобилизацијата за Партизанските одреди. Од крајот на август 1944 заминала во единиците на НОВ како санитетка, во Осмата велешка бригада.
Рада Галева

Рада Јованова Галева ( во ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година.
1 Животопис
Од 1933 година учествувала во напредното младинско движење, а потоа и во работничкото преку УРС-совите синдикати. Војната ја затекнала во Белград, како активен учесник во НОД. Во февруари 1942 година дошла во Скопје како член на КПЈ. Формирала групи на жени со кои собирала народна помош и растурала илегален материјал. Во октомври 1942 година била уапсена, но по 2 месеца ослободена. Поради извршувањето на специјални задачи за НОД била држана
на поединечна врска преку Блага Попова. Во февруари 1944 година стапила во единиците на НОВ и ПОМ на Козјак и била избрана за секретар на СКОЈ во младинскиот баталјон на Треттата македонска ударна бригада. Потоа, била повлечена за работа во Командното место Жегљане, Кумановско, а во јуни 1944 година била избрана за член на Околискиот комитет на КПМ за Кумановско. Била ангажирана во формирањето на АФЖ, НОФ на кумановскиот терен.
2 Активност по војната
Рада пишувала во весникот „Македонка“ таа ја претставила новата кампања против неписменоста и ја објаснува потребата од вршење попис на неписменото население во земјата. Нејзини статии се: ''„Да се приготвиме за новата кампања против неписменоста“''''(год.3, бр.23, септември 1946), стр. 7;'' и ''„Неделата на борба против неписменоста“ (год.3, бр.24, октомври 1946), стр.4.''
Учествувала на четвртата седница на петтото редовно заседание на Народното собрание на Народна Република Македонија одржано на 31 јануари 1953 година, на кое земала збор.
Празнината од непостоењето на учебници после војната ја пополнувале различни изданија кои имале содржини од историјата на македонскиот народ. Едно од нив наречено Четиво, народна просвета со календар за 1958 година, било подготвено од Ѓорѓи Абаџиев, Киро Билбиловски, Душко Брдарски, Велимир Брезовски, Рада Галева, Благој Дрнков, Киро Ѓорѓиевски, Митко Зафировски, Неџет Јашар, Иван Кацарски, Милтијадис Колически, Доксим Муратоски, Борис Поп Ѓорчев, Гого Попов, Борис Стојанов и Коста Трпков. Била издадена во 1958 година од Печатница „Нова Македонија” од Скопје, во кое биле собрани текстови од различни дисциплини меѓу кои по месеци биле распоредени државните празници, содржини од националната и светската историја, просветата, културата, стопанството, како и содржини за совети, спорт и занимливости.
Во 1974 година била избрана да биде дел од Републичкиот одбор.
3 Одликувања
Носител е на Партизанска споменица од 1941 година и повеќе одликувања.
Шабо (пештера)

Пештера Шабо, наречена и пештера Жан-Луј или пештера Мамут , — украсена пештера од доцното камено време лоцирана во општината Егез, во Ба-Виваре и департманот Гард.
1 Ситуација
Пештерата се наоѓа во Ардешките Клисури на 2,3 км северозападно од Егез, на десниот брег (јужната страна) на реката Ардеш, на излезот од меандерот. Се наоѓа во департманот Гар, но гледа кон департманот Ардеш на другиот брег на реката. Се отвора кон исток.
2 Датирање
Извршени се неколку датирања на пештерата. Истите биле изведени на коски и изгорени коски, и дале резултати помеѓу 22.000 и 20.000 години п.с., како и датум од 12.000 години п.с. Последново се смета за некохерентно и загадено од користењето на пештерата како трло. Според стручњаците, овие датуми се малку понови во споредба со пронајдените движни работи, но сепак најстарите датирања остануваат во месниот опсег што му се припишува на раната солитрејска култура.
Конечно, овие датуми се оние на занимање, тие не може да се поврзат со пештерските гравури. Разумно е да се мисли дека тие се современи со окупацијата, но затоа овој факт не е сигурен.
3 Историја
Во 1878 година, праисторичарот Леополд Широн вршел ископувања во пештерата. Тој ги забележал длабоките гравури на ѕидовите и ги пријавил во запис од 1889 година. Нивната автентичност неколку години била под знак прашање, но староста на делата конечно била препознаена по откритијата на париеталната уметност на Ла Мут и Пер-нон-Пер (1896).
Пештерата Шабо е првата украсена палеолитска пештера во светот препознаена од интелектуалните кругови [ n 1 ] (една година пред сликите на Алтамира во Шпанија). Нивното откритие придонело за препознавање на уметноста од доцниот палеолит.
4 Пештерска уметност
Гравурите се распоредени на два панели и на таванот. На левиот панел има сплет од длабоко врежани линии, меѓу кои може да се прочитаат големи надредени мамути. Наспроти, на панелот главно се прикажани мамути, поврзани со коњи, елен или коза, неодредено четворно тело, црти што не можат да се дешифрираат и нецелосни фигури. На таванот има два спротивставени мамути и нефигуративни одлики.
Гравурите ѝ се припишуваат на солитрејската култура.
5 Заштита
Пештерата е класифицирана како историски споменик од 5 февруари 1903 година. Не е отворена за посетители.
Воскарниче

Воскарничето е метален сад во кој се топел и лиел восок.
1 Опис
Воскарничето служело за топење восок. Оваа алатка се состои од мал тркалезен плиток тас чијшто дел од дното допира до земјата кога стои. Од едната страна има подолга железна рачка, на тасот прицврстена со дополнително бакарно парче и со чивија. На слободниот крај рачката има неправилна поширока дупка со чија помош алатката се закачува на ѕид, кога не се користи. На страната на која е споена со тасот има додадено две ногарки, насреде споени со чивија.
Алатката може да има додадено мало правоаголно парче од едната страна на тасот. Едната половина на парчето е прилепена за страната на тасот, додека слободниот горен дел има две вертикално поставени дупчиња. Дупчињата служат за истекување на растопениот восок. Сличен ваков сад без додаденото парче се нарекува мангалче и го користеле кујунџиите.
2 Поврзано
* Восок
* Мангалче
Берберско грне

Берберското грне било метално грне користено во берберница за натопување на косата на клиентите пред стрижење.
1 Опис
Садот во долниот дел има топчеста форма, а од половината нагоре страните благо се стеснуваат и продолжуваат нагоре. Во горниот дел се одвојува венецот на грнето. На две спротивни страни, прицврстени за него со чивии, се наоѓа високата правоаголна бакарна рачка. Во централниот дел на дното, од надворешната страна, е поставено и чешмичето вертикална тесна цевка низ чија средина поминува друга цевка која на едниот крај има вентил низ кој истекува водата. Често на самото грне има и декоративни мотиви.
Садот се поставувал над берберскиот стол на одредено растојание за да може да виси над главата на седнатиот клиент. Од славината на грнето капнувале капки или течел тенок млаз вода, при што била натопувана косата, односно муштеријата бил подготвуван за стрижење. Вакви грниња можеле да се сретнат во некои берберници по градовите низ Македонија се до педесеттите години на 20 век.
2 Поврзано
* Бербер
* Грне
Казан за ракија

Казан за ракија е метален уред за дестилирање алкохол, нашироко користен за варење и подготвување домашна ракија.
1 Опис
Казанот служел за варење ракија. Тој се состои од деловите ќумбе, буре, луле, рачки, цевка за истекување. Добар дел од апаратот е изработен од метал, а бакарни делови од казанот се: казанот, капакот, лулето, цилиндарот и цевчето.
Казанот има рамно дно и страни што продолжуваат нагоре исто така рамно поставени. Капакот е со кубеста форма, односно полутопка. Делот наречен луле е поширока цевка, на двата краја свиткани под заоблен агол од 90°. Едниот крај е споен со проширениот дел од бурето во вид на цилиндар и се протега низ целата негова должина. Другиот крај од лулето е споен со врвот од капакот од казанот. Малата цевка, што се наоѓа во долниот дел од бурето, е исто така бакарна и од неа истекува ракијата. Во горниот празен дел од железната печка, која е поткрената на три нозе, стои бакарниот казан во кој се става смесата од која се вари ракија. Однадвор, во горниот дел од казанот, на две спротивни страни се наоѓаат две правоаголни големи рачки. Тие се под мал агол свртени надолу и со нивна помош не само што се поткрева казанот, туку заедно со зајакнатиот раб, што се наоѓа во неговиот горен дел, се потпираат на исто така зајакнатиот раб од печката. Врз казанот се става кубестиот капак чиј долен раб е, исто така, зајакнат и свиткан нагоре. На врвот од капакот, кој е цуцулесто поткренат, влегува лулето кое продолжува во хоризонтала, така што го спојува казанот со бурето. Бурето е направено од лим што е засилен со железни обрачи и вертикали коишто во долниот дел истовремено се и ногарки, а низ целата висина на бурето се протега и бакарно луле кое тука се проширува во цилиндар, а во долниот дел излегува од бурето како бакарно цевче низ кое во слаб млаз истекува ракијата.
2 Поврзано
* Казанче
* Ракија
Казанче

Казанчето е сад или прибор за варење билки и етерични течности.
1 Опис
Казанчето било користено за варење лековити билки и розина вода. Телото на казанчето е од поголем и помасивен ѓум. Дното му е сосема малку конкавно, страните продолжуваат нагоре со постепено проширување се до закосениот дел на телото од садот. Оттука, преку подебел раб продолжуваат нагоре закосените страни, направени од друго парче, до косината од каде што се собираат во врат. Отворот од ѓумот е со зајакнат раб што е свиткан нанадвор. Од едната страна под самиот отвор е прицврстена рачка која во горниот дел има и „уши“ на кои подвижно треба да е прикачен капак. Рачката свиткано продолжува надолу и на долниот дел е споена за телото, зајакнато во форма на подолг срцевиден лист. Во отворот од ѓумот влегува горниот дел од казанчето кој е составен од долен дел, врат и горен проширен дел. Дното од горниот дел е испакнато нанадвор, а потоа преку сите страните ѕвончесто се прошируваат нагоре. Однатре има вдлабнато дно околу кое се наоѓа повисокиот кубест дел кој е продолжение од вратот. Однадвор, на горниот дел, на две спротивни страни се наоѓаат две цевки - лулиња. Подолгата е сместена на делот што е нанадвор испакнато дно, а покусата малку повисоко, на една од бочните ѕвончесто проширени страни. Дестилацијата на саканата течност од билките или од розите што се ставени во ѓумот се одвива во горниот дел, во делот со кубеста форма. Дестилираната течност истекува од подолгата цевка, а водата која служи за разладување, што се наоѓа во горниот дел од капакот, истекува од помалата цевка.
2 Поврзано
* Казан за ракија
* Тенџере
Кантарски тас

Тас е бакарен тркалезен плиток сад (чинија) кој се користи за поставување на предмет при мерење со кантар.
1 Опис
Тасот е тркалезен, направен од едно бакарно парче, широко отворено, малку вдлабнато, со зајакнат, надолу свиткан раб. На тасот од кантарот на три места однадвор се закачени три синџири кои се прицврстени со нитна за железни плочки. Во горниот дел синџирите се закачени за трикрака кука која насреде во долниот дел има закачено ченгел, што служи за обесување стока што не можело да се стави во тасот.
Трикраката кука во горниот крај е подвижно поврзана со права вертикална железна прачка што е неподвижно споена со размерот. Размерот е најдолгата железна прачка од кантарот која е обележана со мерни единици, на која освен подвижниот тег што е закачен на неа, со помош на кој се одредува тежината, се наоѓаат и две поголеми кукачки. Едната од кукачките е поставена на горната страна и служи за закачување на целиот кантар, додека кукачката во долниот дел, поставена близу до местото на кое е закачен и тасот, има иста функција како и тасот.
Како и кај сите кантари и кај овој размерот на едниот крај завршува со мал заокружен дел, додека на другиот крај има поголем проширен дел кој е секогаш со различен декоративен облик. Кантари се правеле во повеќе градови во Македонија. Попознати центри за нивна изработка биле Прилеп и Дојран, а ги изработувале мајстори кантарџии.
2 Поврзано
* Кантар
Бариум азид

Бариум азид — неоргански азид чија формула е . Тоа е бариумова сол на азотноводородна киселина. Како и сите азиди, бариум азидот е експлозивен. Помалку е чувствителен на механички удар од оловниот азид.
1 Подготовка
Бариум азидот може да се подготви со реакција на натриум азид со растворлива бариумова сол:
:
2 Употреба
Бариум азидот може да се користи за правење азиди од магнезиум, натриум, калиум, литиум, рубидиум и цинк со нивните соодветни сулфати.:
Со загревање може да се користи и како извор за азот со висока чистота :
:
Оваа реакција ослободува метален бариум, кој се користи како собирач во вакуумските примени.
3 Поврзано
* Калциум азид
* Натриум азид
* Азотноводородна киселина
Кршталник

Кршталникот е метален сад кој се користел за крстење вода за верски обреди.
1 Опис
Садот служел за крстење вода. Кршталникот е составен од нога-стојка, тас и капак со крст . Декорациите и обликот зависи од производителот и регионот. Заедничко за сите форми е присуството на крст на врвот на капакот. Садот стабилно стои на висока тркалезна нога со проширен долен раб. Украсен е со режана и релјефна декорација. Над тесниот празен појас се наоѓа главниот украсен елемент на ногата. Над овој појас, преку поголем нанадвор подаден релјефен круг, ногата значително се стеснува. Врз неговиот најтесен дел се наоѓа тркалезниот длабок тас, што нагоре постепено се проширува. Капакот е со блага кубеста форма, на врвот е зарамнет, каде што е додаден леениот крст прицврстен со чивија. Кршталници од овој вид и со оваа димензија биле користени во повеќето поимотни православни градски куќи за крстење вода, особено пред големите христијански празници.
2 Поврзано
* Апладија
* Кадилница
Апладија

Апладија е поголем метален плиток сад за сервирање нафора за верски обреди. Апладијата е слична со дискусот.
1 Опис
Апладијата служела во црква за ставање нафора или пченица. По форма е тркалезен, не многу плиток и има сосема мала нога на надворешната страна од рамното дно, страните се благо испакнати, конкавни, а венецот е широк, рамен и подаден нанадвор. На дното може да има крст. Страните се украсени релјефно, со вертикални прави линии поставени на одредено растојание кои во горниот дел полукружно се допираат. Во средината на полукружниците има неправилни мали ромбоидни форми. Истото се повторува и во горниот ред, но со помали димензии, а секоја права линија е поставена меѓу долните две линии. Декорацијата може да зависи од регион до регион.
2 Поврзано
* Табака (дискус)
Шамдан

Шамданот е свеќник за исламски верски објекти.
1 Опис
Шамданот бил користен во џамија за осветлување. Има тркалезно рамно дно, а страните продолжуваат нагоре со постепено стеснување, така што има тело со широко ѕвончеста форма. Телото во горниот дел завршува зарамнето, од чиј средишен дел нагоре продолжува цевката во која се става свеќата. Во горниот и во долниот дел од телото на свеќникот се наоѓа по еден тесен релјефно испакнат круг. Во горниот дел, над релјефниот круг, телото од свеќникот сосема малку се проширува, а горниот крај, кој е свиткан и продолжува во рамен дел, малку е поткренат. Горната рамна површина од телото е пониска за едно ниво, а пред почетокот на цевка-та, повторно благо е поткренат. На издолжениот тесен дел во кој се става свеќата, во долниот дел и во средината има, исто така, релјефен круг. Горниот дел од цевката горе се проширува, насреде е вдлабнат, а кон врвот повторно е ѕвончесто проширен нанадвор.
2 Поврзано
* Свеќник
Табака (дискус)

Табака или дискус е плиток сад или чинија за верски обреди.
1 Опис
Дискусот служел во црква за ставање нафора и жито. Со тркалезно рамно дно дискусот речиси и нема страни, туку само преку поголем дел од дното преминува во поширок венец со благо искосени страни. На дното од садот се наоѓаат два круга, од кои едниот помал во центарот, а другиот поголем. Двата круга се направени со доработување на садот. Венецот е богато и многу прецизно украсен. Медалјоните се исполнети со мотиви. Меѓу медалјоните се наоѓаат шест полиња со по три декорирани реда, што може да варира од регион до регион. Внатрешноста на редовите е исполнета со фриз од геометриски мотиви. Долниот и горниот ред се идентични, исполнети со густо подредени ромбоидни форми чија заднина е темна. Средниот ред е поширок од другите и е исполнет со варијанта од мотивот синџир. Краевите на сите украсни редови не завршуваат пресечени рамно, туку косо или вдлабнато, при што го формираат празното поле во кое е сместен медалјонот. Целата декорација на садот е многу прецизно планирана и изведена.
2 Поврзано
* Апладија
* Табака
Притаено зло: Апокалипса

''Притаено зло: Апокалипса'' (|Resident Evil: Apocalypse) — американски акционен филм на ужасите заснован на серијата игри ''Resident Evil''. Објавен е во 2004 г. и е продолжение на филмот ''Притаено зло'' од 2002 г. Филмот користи многу елементи од игрите ''Resident Evil 2'', ''Resident Evil 3: Nemesis'' и ''Resident Evil Code: Veronica''.
Филмот го напишал и продуцирал Пол В. С. Андерсон, кој исто така го режирал, напишал и продуцирал првиот филм; „Апокалипса“ го режирал Александар Вит. Андерсон не можел да го режира вториот дел, бидејќи веќе бил зафатен со работа на акциониот филм ''Осмиот патник против Предаторот''. Третиот филм, ''Притаено зло: Истребување'', бил објавен на 20 септември 2007 г.
1 Содржина
Кога мајорот Кејн повторно ја отвора лабораторијата „Улиште“, има појава на Т-вирусот во градот Ракун Сити. Водачот на Амбрела ја затвора портата кон градот и ги заробува преживеаниците со загадените зомбија и го ослободува Немезис за да ги уништи членовите на S.T.A.R.S. за да испита колку е моќно ова смртоносно оружје. Во меѓувреме, Алис, Џил Валентајн и Карлос Оливера се обидуваат да ја најдат Анџела, малата ќерка на д-р Ашфорд, која е заробена во Ракун Сити, како начин да избегаат од опсадата на градот.
2 Улоги
Мила Јовович, Алис
Сиена Гилори, Џил Валентајн
Одед Фер, Карлос Оливера
Томас Кречман, Тимоти Кејн
Софи Вавасир, Анџела Ашфорд
Разак Адоти, Пејтон Велс
Џаред Харис, д-р Чарлс Ашфорд
Мајк Епс, Ел-Џеј Вејд
Сандрин Холт, Тери Моралес
Метју Џ. Тејлор, Немезис
Зак Ворд, Николај Жуков
Ијан Глен, д-р Александар Ајзакс
Аланит

Аланит (исто така наречен ортит) е силикатна група на минерали во рамките на пошироката епидотна група која содржи значителна количина на елементи од ретки земји. Минералот се јавува главно во метаморфозирани седименти богати со глина и фелсичните магматски карпи. Ја има општата формула A<sub>2</sub>M<sub>3</sub>Si<sub>3</sub>O<sub>12</sub> [OH], каде што местата A можат да содржат големи катјони како што се Ca<sup>2+</sup>, Sr<sup>2+</sup> и елементи од ретки земји, а местата M признаваат Al<sup>3+</sup>, Fe<sup>3+</sup>, Mn<sup>3+</sup>, Fe<sup>2+</sup> или Mg<sup>2+</sup> меѓу другите. Сепак, голема количина на дополнителни елементи, вклучувајќи Th, U, Be, Zr, P, Ba, Cr и други може да бидат присутни во минералот. Меѓународната минералошка асоцијација наведува четири минерали во групата аланит, секој препознаен како единствен минерал: аланит-(Ce), аланит-(La), аланит-(Nd) и аланит-(Y), во зависност од доминантната присутна ретка земја: цериум, лантан, неодимиум или итриум.
Аланитот содржи до 20% елементи од ретки земји и е вреден извор на нив. Вклучувањето на ториум и други радиоактивни елементи во аланит резултира со некои интересни појави. Аланитот често има плеохроичен ореол на оштетување од зрачење во минералите веднаш соседни. Исто така, високо радиоактивните зрна од аланит често ја имаат нивната структура нарушена или се ''метамитираат.'' Староста на зрната од аланит кои не се уништени со зрачење може да се одреди со користење на различни техники.
Аланитот обично има црна боја, но може да биде кафеав или кафеаво-виолетова. Често е обложен со жолто-кафеав производ за промена, веројатно лимонит. Се кристализира во моноклиничкиот систем и формира призматични кристали. Има цврстина на Мос од 5,5–6 и специфична тежина од 3,5–4,2. Исто така е пирогномичен, што значи дека станува блескав при релативно ниска температура од околу 95 °C.
Откриен е во 1810 година и именуван по шкотскиот минералог Томас Алан (1777–1833). Локалитет од типот е островот Алук, Гренланд, каде што првпат бил откриен од Карл Лудвиг Гизеке.
1 Поврзано
* Список на минерали
* Список на минерали именувани по луѓе
* Аустриум
* Доласеит-(Се)
Прскало за мирис

Прскало за мирис или ѓулебден е метална алатка за прскање мирис.
1 Опис
Во садот се чувале мириси и од него се попрскувало со миризлива вода. Поставено врз тркалезна, широка ѕвончеста нога, телото на ѓулебданот има топчесто - кубеста форма. Кон врвот, преку еден раб, телото се стеснува. На сосема стеснетиот горен дел од телото е отворот во кој влегува цевката што оддолу нагоре благо се стеснува. Однадвор спојот меѓу телото и цевчестиот дел е обележан со украсен испакнат прстен, што едновремено е и затворач со навртка. Врвот на цевката завршува исто така зајакнат со прстен, со отвор во кој влегува конусниот затворач. Затворачот во горниот дел е издупчен со мали дупчиња, а се затвора со помош на навртка. Низ дупчињата на затворачот излегува водата што се става во телото од садот. Површината на телото од шишето за мирис е украсена со мотиви.
2 Поврзано
* Парфем