Девојка со бисерна обетка

''Девојка со бисерна обетка'' (|Meisje met de parel) — маслена слика на холандскиот сликар од златното доба Јоханес Вермер, датирана околу 1665 година. Низ вековите одејќи со разни имиња, станала позната со денешната титула кон крајот на XX век, по големата бисерна обетка што ја носела портретираната девојка. Делото е во колекцијата на Маурицхаус во Хаг од 1902 година и е предмет на разни литературни третмани. Во 2006 година, холандската јавност ја избрала за најубава слика во Холандија.
1 Опис
Сликата е трони, холандски опис на „глава“ од XVII век, што не требала да биде портрет. На него е прикажано едно европско девојче кое носи егзотичен фустан, ориентален турбан и неверојатно голема обетка од бисер. Во 2014 година, холандскиот астрофизичар покренал сомнеж во материјалот на обетката и тврдел дека таа повеќе личела на полиран калај отколку на бисер врз основа на спекуларниот одраз, крушестиот облик и големата големина на обетката.
Делото е масло на платно и е 44цм висока и 39цм широка. Потпишана е како „''IVMeer''“, но не е датирана. Се проценува дека е насликана околу 1665 година.
По последната реставрација на сликата во 1994 година, суптилната шема на бои и интимноста на погледот на девојчето кон гледачот се значително подобрени. За време на реставрацијата, откриено е дека темната позадина, денес донекаде размачкана, првично била темно зелена боја. Овој ефект е произведен со нанесување на тенок транспарентен слој на боја - глазура - над црната позадина што се гледа сега. Сепак, двата органски пигменти на зелената глазура, индиго и ''резеда лутеола'', избледеле.
2 Сопственост и приказ
По совет на Виктор де Стуерс, кој со години се обидувал да спречи ретки дела на Вермер да се продаваат на странки во странство, Арнолд Андриес де Томбе го купил делото на аукција во Хаг во 1881 година, за само два еснада плус триесет центи (околу 24 евра со моментална куповна моќ). Во тоа време, таа била во лоша состојба. Дес Том немал наследници и ги донирал оваа и другите слики на Маурицхаус во 1902 година.
Сликата била изложена како дел од претставата Вермер во Националната уметничка галерија во Вашингтон, во 1965 и 1966 година. Во 2012 година, како дел од патувачката изложба додека Мауришуис се реновирал и проширувал, сликата била изложена во Јапонија во Националниот музеј на западна уметност, Токио и во 2013-2014 година во САД, каде била прикажана на Високиот музеј во Атланта, на де Јанг музеј во Сан Франциско и во Њујорк во колекција Фрик. Подоцна во 2014 година била изложен во Болоња, Италија. Во јуни 2014 година, таа се вратила во музејот Маурицхаус, кој изјавил дека сликата немало да го напушти музејот во иднина.
3 Техника на сликање
Сликата ја истражувале научниците од холандскиот институт за културно наследство и институтот ФОМ за атомска и молекуларна физика (АМОЛФ) Амстердам.
Основата е густа и жолтеникава по боја и е составена од креда, оловно бело, окер и многу малку црна боја. Темната позадина на сликата содржи јаглен, лутеолин (''резеда лутеола''), креда, мали количини црвен окер и индиго. Лицето и пердените биле насликани главно со користење окри, природен ултрамарин, јаглен и оловно бело.
Во февруари-март 2018 година, меѓународен тим уметнички експерти поминале две недели проучувајќи ја сликата во специјално конструирана работилница за стакло во музејот, отворена за набљудување од јавноста. Неинвазивниот истражувачки проект вклучувал отстранување на делото од неговата рамка за проучување со микроскопи, рендгенска опрема и специјален скенер со цел да се дознае повеќе за методите и материјалите што ги користел Вермер. Проектот, со името „''Девојчето во центарот на вниманието“'', бил предводен од Аби Вандивере, конзерватор во Маурицхаус а резултатите биле објавени од Маурицхаус. Блогот на Вандивере открил многу детали од проектот.
Резултатите вклучуваат присуство на деликатни трепки, зелена завеса зад главата, направени промени и детали за користените пигменти и од каде потекнуваат. Недостатокот на веѓи и бесмислената позадина довеле до шпекулации дека Вермер сликал идеализирано или апстрактно лице; подоцнежните откритија покажале дека тој сликал реална личност во реален простор. Бисерот е опишан како илузија поради тоа што „''нема контура и, исто така, нема кука за да го обеси од увото на девојката''“.
4 Наслов на цртежот
Со текот на вековите, сликата се наоѓала под голем број наслови во различни земји. Првично таа можеби била една од двата ''трони'' „насликани на турска мода“ (''Twee tronijnen geschildert op sijn Turx'') запишани во пописот за време на смртта на Вермер. Можеби се работи за делото што се појавувало во каталогот на продажба на слика во 1696 година во Амстердам, каде што била опишана како „''Портрет во антички костум, невообичаено уметнички''“ (''Ен Трони во Антички Кледерен, универзален совет'').
По наследството на Маурицхаус, цртежот станал позната како „''Девојче со турбан“'' (''Meisje met tulband'') и бил забележан на неговиот оригинален опис во пописот од 1675 година, дека турбанот станал моден додаток на некоја фасцинација за време на периодот на европските војни против Турците. До 1995 година, титулата „''Девојче со бисер“'' (''Meisje met de parel'') се сметала за посоодветна. Бисерите, всушност, фигурираат на 21 слика од Вермер вклучително и многу видливо во „''Жена со бисерен ѓердан“''. Само обетки се прикажани и во ''„Дама што пишува писмо“'', „''Портрет на млада девојка“'', „''Девојка со црвена капа“'' и ''„Девојка со флејта“''. Слично обликувани парчиња за уши се користеле како убедливи додатоци во фалсификати од XX век, кои накратко му се припишувале на Вермер, како што се „''Млада жена со сина капа“'', „''Насмеана девојка“'' и „''Творецот за чипка“''.
Општо, англискиот наслов на сликата бил едноставно „''Глава на млада девојка“'', иако понекогаш била позната како “''Бисер’''. Еден критичар објаснил дека ова име било дадено, не само од деталите на обетката, туку затоа што фигурата светела со внатрешен сјај на темната позадина.
5 Културно влијание
Некои од првите литературни третмани на цртежот биле во песни. За Јан Ловлок во неговата сестина, „''Главата на девојчето од Вермер''“, тоа бил повод за истражување на меѓусебната поврзаност на замислената убавина толкувана на платно и животното искуство. В.С. Ди Пиеро повторно замислил како „''Девојчето со бисерна обетка од Јоханес Вермер''“ можело да изгледа во модерниот амбиент на улицата „Хајт''“'' во Сан Франциско додека Мерилин Чендлер Мекентајр ја коментирал приватната личност на девојчето.
Имало и две измислени појави. Како „''Ла рагаза коле турбанте“'' (Девојче со турбан, 1986 година), тој се одликувал како општ наслов на колекцијата на Марта Морацони од пет кратки новели поставени во ерата на барокот. Во текот на приказната за насловот, холандски дилер на уметност му ја продал сликата на Вермер на ексцентричен Данец во 1658 година. Рамнодушни кон жените во реалниот живот, двајцата мажи можеле да одговорат само на идеализирање на женствената во уметноста. Во следната деценија, историскиот роман на Трејси Шевалиер „''Девојка со бисерна обетка''“ од 1999 година ги измислила околностите на создавањето на сликата. Таму, Вермер станува близок со слугата, кого го користи како асистент и седи за него како модел, додека носи обетки на неговата сопруга.
Романот подоцна ја инспирирал истоимениот филм во 2003 година и 2008 година. Во мај 2020 година, ''BBC Radio 4'' ја емитувал првата радио драматизација на романот на Трејси Шевалие. Сликата се појавила и во филмот „''Свети Тринијан“'' од 2007 година, кога група непослушни ученички ја украле за да соберат средства за да го спасат своето училиште.
Колегите уметници продолжиле да ја ставаат сликата на Вермер во иконска употреба во XXI век. Етиопската Американка Авол Еризку ја пресоздала сликата како отпечаток во 2009 година, во центарот на една млада црна жена и замена на бисерната обетка со обетки од бамбус, како коментар за недостатокот на црни фигури во музеите и галериите. Неговото парче е насловено „''Девојче со обетка од бамбус''“. И во 2014 година, англискиот уличен уметник Бенкси ја репродуцирал сликата како мурал во Бристол, вметнувајќи алармна кутија на местото на бисерната обетка и нарекувајќи го уметничкото дело „''Девојче со прободено тапанче''“.
6 Дополнителна литература
*