Обичен киселец

Киселец
''Rumex acetosa''
Scientific classification
Kingdom:, Plantae
''Clade'':, Tracheophytes
''Clade'':, Angiosperms
''Clade'':, Eudicots
Order:, Caryophyllales
Family:, Polygonaceae
Genus:, ''Rumex''
Species:, ''R. acetosa''
Binomial name
''Rumex acetosa''L.
Synonyms
Киселец (''Rumex acetosa'') или киселица — повеќегодишно тревно растение од фамилијата Polygonaceae.
Киселецот како самоник вообичаено расте во живеалишта на пасишта, но и се одгледува како лиснат зеленчук или билка за човечка исхрана.
1 Опис
Киселецот е тенко тревно, повеќегодишно растение високо околу 60 центиметри, со корени кои се протегаат длабоко во земјата, како и сочни стебла и лисја во облик на стрела (сагитати). Долните листови се долги од 7 до 15 центиметри, со долги ливчиња и мембранозен окреа формирана од споени, обвивки штипки. Горните се неподвижни и често стануваат темноцрвени. Има заоблени шилци од црвено-зелени цветови, кои цветаат на почетокот на летото и стануваат виолетови. Видот е дводомно, со стомачни и пестици на различни растенија.
Листовите на киселецот ги јадат ларвите на неколку видови Lepidoptera (пеперутка и молец), вклучувајќи го и молецот со крв во вени, како и од неспецијализирани полжави и голтки.
На Карибите, цветот на розела што најчесто се прави во слатки пијалаци е познат како „обична киселица“, но ова растение од Западна Африка е всушност облик на хибискус што не е поврзана со евроазиската билка киселец.
2 Распространетост
''Rumex acetosa'' мочже да се најде во живеалиштата на пасиштата низ Европа од северниот брег на Медитеранот до северниот дел на Скандинавија и во делови од Средна Азија. Се јавува како воведен вид во делови од Нов Зеланд, Австралија и Северна Америка. Може да расте во лоша почва.
3 Подвидови
Именувани се неколку подвидови. Не се одгледуваат сите:
*''Rumex acetosa'' ssp. ''ацетоза''*''Rumex acetosa'' ssp. ''двосмислена''*''Rumex acetosa'' ssp. ''арифолиус''*''Rumex acetosa'' ssp. ''хиберникус''*''Rumex acetosa'' ssp. ''хиртулус''*''Rumex acetosa'' ssp. ''vinealis''
4 Употреба
Киселецот се одгледува со векови. Листовите на киселецот се јадат кога се млади, подоцна стануваат потврди; тие може да се јадат во супи, чорби, пире и сосови или да се додадат во салата. Фабриката има изразен остар, кисел вкус. Содржи оксална киселина, која може да биде отровна во големи количини.
Во Индија, листовите на киселецот се користат во супи или кари направени со жолта леќа и кикирики. Во Авганистан, листовите се премачкуваат во влажно тесто и се пржат длабоко, а потоа се служат како мезе или ако се во време на Рамазан, за прекин на постот.
Низ цела источна Европа, киселецот (див или одгледуван) се користи за правење кисели чорби, задушени со зеленчук или билки, месо или јајца. Во Грција се користи со спанаќ, праз и блитва во спанакопита. Во Албанија листовите на киселецот се динстаат и се служат ладни маринирани во маслиново масло или како состојка за полнење на ''бурек'' (''бурек ме лакра''). Во Ерменија, листовите се собираат во пролет, се плетат во плетенки и се сушат за употреба во зима. Најчестата подготовка е супата од авелук, каде што листовите се рехидрираат и се исплакнуваат за да се намали горчината, потоа се динстаат со кромид, компири, ореви, лук и бунгур пченица или леќа, а понекогаш и кисели сливи.
„Escalope de saumon à l'oseille“ (ескалоп од лосос во сос од киселец), е измислена во 1962 година од браќата Троагро, и е симболично јадење на француската „нова кујна“. Француската кујна традиционално готви риба со киселец бидејќи неговата киселост ги раствора тенките рибини коски.
5 Поврзано
* Чорба од киселец