Какаду

Какаду е кој било од 21-от вид на папагали кои припаѓаат на фамилијата Cacatuidae, единственото семејство во суперфамилијата Cacatuoidea. Заедно со Psittacoidea и Strigopoidea, тие го сочинуваат родот Psittaciformes. Семејството има главно австралазиска дистрибуција, почнувајќи од Филипините и источните индонезиски острови Валасеа до Нова Гвинеја, Соломонските Острови и Австралија.
Какадуата се препознаваат по истакнатите гребени и заоблените клунови. Пердувот на какадуата е генерално помалку шарен од оној на другите папагали. Главно имаат бели, сиви или црни и често со обоени одлики во гребенот, образите или опашката. Во просек какадуата се поголеми од другите папагали, пр. нимфата. Филогенетската положба на какадуата останува нерешена, освен што е еден од најраните гранки на лозата на какаду. Петте големи црни какадуа од родот ''Calyptorhynchus'' формираат една гранка. Втората и поголема гранка е формирана од родот Cacatua. Овој род опфаќа 11 видови какадуа со бело перје и четири монотипични родови кои се разграниле порано. Тие се: розово-белиот какаду на мајорот Мичел, розовата и сивата Eolophus roseicapilla, главно сивата банда-банда какаду и големиот какаду од палми со црни пердуви.
Какадуата претпочитаат да јадат семиња, луковици, овошје, цвеќиња и инсекти. Често се хранат во големи јата, особено кога се хранат на земја. Какадуата прават гнезда во шуплините на дрвјата. Тие се моногамни. Некои видови добро се прилагодиле на човековите промени и се сметаат за земјоделски штетници.
Нимфата е најлесниот вид какаду за одржување и е убедливо најчесто чуван во заробеништво. Белите какаду почесто се наоѓаат во заробеништво отколку црните какаду. Нелегалната трговија со диви уловени птици придонесува за опаѓање на некои видови какаду во дивината.
1 Етимологија
Зборот какаду потекнува од 17 век и потекнува од холандскиот какето, кој е од малајскиот какаду. Варијантите од 17-от век вклучуваат какато, какатун и крокодоре, а кокато, кокатор и какату се користеле во 18-от век. Изведувањето исто така се користи за семејните и генерички имиња Cacatuidae и ''Cacatua'', соодветно.
Какадуата за прв пат биле дефинирани како подфамилија Cacatuinae во семејството на папагалите Psittacidae од англискиот натуралист Џорџ Роберт Греј во 1840 година, со Какатуа првиот наведен тип род. Оваа група наизменично се сметала или како целосна или подфамилија од различни видови. Американскиот орнитолог Џејмс Ли Питер во неговата листа за проверка на птиците на светот од 1937 година, Сибли и Монро во 1990 година ја одржувале како потсемејство, додека експертот за папагали Џозеф Форшо го класифицираше како семејство во 1973 година. Последователните молекуларни студии покажуваат дека најраниот изданок од првобитните предци на папагалите биле новозеландските од суперфамилијата Strigopoidea, а по ова какадуата кои сега се добро дефинирана група или клад се одвоиле од преостанатите папагали, кои потоа зрачеле низ јужната полутопка и се диверзифицирани во многу видови на папагали. Такви се: ара, лори, лорики, љубовници и други од суперфамилијата Psittacoidea.
Нимфата е алтернативно поставена базално на сите други видови какаду, како сестрински таксон на видовите црни какаду од родот Calyptorhynchus или како сестрински таксон на клад кој се состои од бел и розов какаду род како и палма какаду. Останатите видови се во два главни клада, едниот се состои од црните видови од родот ''Calyptorhynchus,'' додека другиот ги содржи останатите видови. Според повеќето авторитети, вториот клад вклучува какаду од црна палма (Probosciger), сива и црвеникава ''Eolophus roseicapilla (''Eolophus), палма какаду (''Callocephalon'') и розово какаду розово какаду (Lophochroa), иако ''Probosciger'' понекогаш се става базално на сите други видови. Останатите видови се главно бели или малку розови и сите припаѓаат на родот ''Cacatua.'' Родовите ''Eolophus'', ''Lophochroa'' и ''Cacatua'' се хипомеланистички. Родот ''Cacatua'' е дополнително поделен на ''подродот'' Licmetis, попознат како Licmetis и Cacatua, познат како бел какаду. Збунувачки, терминот „бел какаду“ се применува и на целиот род. Петте видови какаду од родот Calyptorhynchus се познати како црни какаду и се поделени на два ''подрода — Calyptorhynchus'' и ''Zanda''. Женките имаат видно забранет пердув.
Фосилниот запис за какаду е уште поограничен од оној на папагалите општо. Со само еден познат фосил од вистински древен какаду: вид на ''Cacatua'', најверојатно подродот ''Licmetis'', пронајден во наоѓалиштата на Риверсли, Австралија во раниот миоцен (пред 16-23 милиони години). Иако фрагментарни, остатоците се слични на западната Licmetis и Eolophus roseicapilla. Во Меланезија, на Нова Ирска и Нова Каледонија се пронајдени субфосилни коски од видот ''Cacatua.'' Наоѓањето на овие фосили врз еволуцијата и филогенезата на какаду е прилично ограничено, иако фосилот Риверсли овозможува пробно датирање на дивергенцијата на подфамилиите.
1.1 Родови и видови
Постојат околу 44 различни птици во фамилијата какаду - Cacatuidae вклучувајќи ги и признатите подвидови. Подподелба на ова семејство е следна:
Подфамилија Nymphicinae
* Род ''Nymphicus''** Нимфа, ''Nymphicus hollandicus''
Подфамилија Calyptorhynchinae: Црни какаду
* Род Calyptorhynchus– црно-црвени какаду
** Црно какаду со црвена опашка, ''Calyptorhynchus banksii'' (5 подвидови)
** Сјајно црн какаду, ''Calyptorhynchus lathami'' (3 подвидови)
* Род Zanda – црно-жолти/бели какаду
** Жолтоопашест црн какаду, ''Zanda funerea'' (2–3 подвидови)
** Црното какаду на Карнаби, Zanda latirostris
** Црното какаду на Баудин, Zanda baudinii
Подфамилија Cacatuinae
* Племе Микроглосини: Еден род со еден вид, црно палма какаду.
** Род Probosciger
*** Какаду од палма, ''Probosciger aterrimus'' (4 подвидови)
* Племе Какатуини : Четири рода бели, розови и сиви видови.
** Род ''Callocephalon''*** Какаду од банда, ''Callocephalon fimbriatum''** Род ''Eolophus''*** Eolophus roseicapilla, ''Eolophus roseicapilla'' (3 подвидови)
** Род Lophochroa
*** Розово какаду, ''Lophochroa leadbeateri'' (2 подвидови)
** Род Cacatua (11 видови)
*** Подродот Cacatua– вистински бели какаду
**** Kaкаду со жолта гребенка или Cacatua galerita гребенка ''Cacatua sulphurea'' (4 подвидови)
**** Cacatua galerita гребенка ''Cacatua galerita'' (4 подвидови)
**** Какаду со сини очи ''Cacatua ophthalmica''**** Бел какаду или какаду со чадор, ''Cacatua alba''**** Какаду со лосос или молукански какаду, ''Cacatua moluccensis''*** Подрод Licmetis – Licmetis
**** Долгофактурирана Licmetis, ''Cacatua tenuirostris''**** Западна Licmetis, ''Cacatua pastinator'' (2 подвидови)
**** Мала Licmetis (исто така какаду со голи очи), ''Cacatua sanguinea'' (4 подвидови)
**** Танимбар Licmetis или какаду на Гофин, ''Cacatua goffiniana''**** Соломонска какаду или какаду на Дукорпс, ''Cacatua ducorpsii''**** Какаду со црвен вентил или филипински какаду, ''Cacatua haematuropygia''
2 Морфологија
Какадуата се генерално средни до големи папагали со крупна градба. Сепак, нимфата, е значително помала и потенока од другите видови. Подвижниот потпирач за глава, кој е присутен кај сите какаду, е спектакуларен кај многу видови; се подига кога птицата ќе слета или кога е возбудена. Какадуата делат многу одлики со другите папагали, вклучувајќи ја карактеристичната форма на заоблен клун и зигодактилското стапало, со двата средни прсти напред и двата надворешни прсти наназад. Тие се разликуваат по присуството на еректилен гребен и нивниот недостаток на составот на пердуви со Дик текстура што предизвикува светли сини и зелени бои што се гледаат кај вистинските папагали.
Како и другите папагали, какадуата имаат кратки нозе и силни канџи. Тие обично имаат долги широки крилја што се користат при брз лет, со брзина до 70 км на час. Припадниците на родот ''Calyptorhynchus'' и поголемите бели какаду, како што се какадуто со сулфур и розово какаду имаат пократки, позаоблени крилја и полежерен лет.
Перјата на какадуата се помалку светло обоени од оние на другите папагали, при што видовите обично се црни, сиви или бели. Многу видови имаат помали површини на боја на нивните пердуви, често жолти, розови и црвени, обично на гребенот или опашката. Eolophus roseicapillaхот и розово какаду се обоени во розови тонови. Неколку видови имаат светло обоена површина околу окото и лицето позната како периофталмичен прстен; големата црвена дамка на палмовото какаду е најобемна и покрива дел од лицето, додека е поограничена кај некои други видови бели какаду, особено кај Licmetisте и синооките какаду. Перјето на мажјаците и женките е слично кај повеќето видови. Перјето на женскиот какаду е потемно од машкиот, но најзабележителниот сексуален диморфизам се јавува кај какаду-банда и двата вида црни какадуа од подродот ''Calyptorhynchus'', имено црвеноопашести и сјајни црни какаду. Бојата на ирисот се разликува кај неколку видови, розова или црвена кај женката Eolophus roseicapilla и какаду розово какаду и црвено-кафеава кај некои други женски бели видови какаду. Сите мажјаци имаат темно кафеави ириси.
Какадуата ја отстрануваат нечистотијата и маслото од пердувите со грицкање на нивните пердуви. Исто така, ги чуваат пердувите на другите птици до кои инаку е тешко да се дојде. Какадуата произведуваат масло од жлезда на долниот дел на грбот и го нанесуваат со бришење на перјата со главите или веќе подмачканите пердуви. Прашокот се произведува од специјализирани пердуви во лумбалниот предел и се дистрибуира од какдуто што го подготвува по целиот пердув.
Митарењето е многу бавно и сложено. Црните какаду ги заменуваат нивните пердуви еден по еден, а нивното опаѓање трае две години. Овој процес е многу пократок кај другите видови, како што се Eolophus roseicapilla и долга фактурирана Licmetis, на кои им требаат околу шест месеци за да ги заменат сите пердуви.
2.1 Глас
Вокалите на какадуата се гласни и груби. Тие служат на голем број функции, вклучително и овозможувајќи им на поединците да ги препознаат, предупредувајќи ги другите за грабливци, укажување на поединечните расположенија, одржување на кохезијата на стадото и како предупредувања кога ги бранат гнездата. Употребата на повици и нивниот број варира во зависност од видот; црното какаду на Карнаби има дури 15 видови на повици, за разлика од другите кои имаат помал број, како што е розово какаду. Какадуто од бандите, се релативно тивки, но имаат поблаги рикања кога се хранат. Палмовите какаду комуницираат на големи растојанија со тапање на мртва гранка со стап. Видовите какаду, исто така, испуштаат карактеристичен звук на шушкање кога се загрозени.
3 Распространетост и живеалиште
Какадуата имаат многу поограничен опсег од вистинските папагали, кои природно се појавуваат само во Австралија, Индонезија, Филипини и некои региони на Тихиот Океан. Единаесет од 21 вид постојат во дивината само во Австралија, додека седум видови се среќаваат само на островите на Филипините, Индонезија, Папуа Нова Гвинеја и Соломонските Острови. Ниту еден вид какаду не е пронајден во Борнео, и покрај нивното присуство на блиските Палаван и Сулавеси или на многу тихоокеански острови, иако фосилни остатоци се забележани од Нова Каледонија.
Три вида се среќаваат и во Нова Гвинеја и во Австралија. Некои видови имаат широко распространета дистрибуција, при што Eolophus roseicapillaта се јавува во поголемиот дел од Австралија, додека други видови имаат мала дистрибуција, како што е црниот какаду на Баудин од Западна Австралија или на мала група острови, како што е Танимбар Licmetis, која е ограничена на островите Танимбар во Индонезија. Некои какадуа се случајно воведени во области надвор од нивниот природен опсег, како што се Нов Зеланд, Сингапур и Палау.
Какадуата зафаќаат широк спектар на живеалишта од шуми во субалпски региони до мангрови. Најраспространетите видови, како што се Eolophus roseicapilla и какатил се хранат со семиња од трева. Тие често се многу подвижни брзи летоци и се номадски. Јата птици се движат низ големи области на внатрешноста, лоцирајќи и хранејќи се со семиња и други извори на храна. Сушата може да ги принуди стадата од посушните области да се преселат понатаму во земјоделските области. Други видови какаду, како што е сјајниот црн какаду, населуваат шуми, дождовни шуми, грмушки, па дури и алпски шуми. какдуто со црвени вентили се населува на мангрови шуми, па неговото отсуство од северниот дел на Лусон може да биде поврзано со недостатокот на мангрови шуми таму. Неколку видови добро се прилагодиле на човечките модифицирани живеалишта кои се наоѓаат во земјоделските области, па дури и во прометните градови.
3.1 Одгледување
Многу какадуа се парат во јата пред да достигнат сексуална зрелост и го одложуваат размножувањето најмалку една година. Женките се размножуваат за прв пат на возраст од три до седум години, а мажјаците често се постари. Сексуалната зрелост е одложена, така што птиците можат да развијат вештини за одгледување и родителство млади, што е продолжено во споредба со другите птици; младенчињата од некои видови остануваат со своите родители до една година.
Како и повеќето папагали, какадуата се гнездат во шуплина, т.е. се гнездат во дупки на дрвјата. Овие вдлабнатини се формираат од распаѓање или уништување на дрвото со отцепување гранки, габи или инсекти како што се термити или дури и клукајдрвци каде што нивниот опсег се преклопува. На многу места овие дупки се ретки и се извор на конкуренција, како со другите членови од истиот вид, така и со други видови птици и животни. Општо земено, какадуата избираат вдлабнатини само малку поголеми од себе, па оттука видовите со различна големина се гнездат во дупки со соодветни големини. Ако им се даде можност, какадуата претпочитаат гнездење над 7–8 m над земјата и блиску до вода и храна.
Јајцата на какадуата се овални и првично бели. Сепак, тие се обезбојуваат во текот на инкубацијата. Големината на спојката варира во рамките на семејството, при што палминиот какаду и некои други поголеми какаду несат само едно јајце, а помалите видови несат некаде помеѓу две и осум јајца. Снабдувањето со храна исто така игра улога во големината на спојката. Некои видови можат да постават втора спојка ако првата не успее. Околу 20% од снесените јајца се неплодни. Одговорностите за инкубација на какадуата може да ги преземе само женката во случајот со црните какадуа или да ги дели меѓу половите како што се случува кај другите видови. Во случај на црни какаду, женката ја обезбедува мажјакот неколку пати на ден. Младенчињата од сите видови се раѓаат жолтеникави, а младенчињата на палма какаду се раѓаат голи. Времето на инкубација на какаду зависи од големината на видот, при што помалите какадуа имаат период од околу 20 денови, а поголемиот црн какаду Карнаби ги инкубира своите јајца до 29 денови.
Периодот на гнездење исто така варира според големината на видот, при што поголемите видови имаат подолги периоди на гнездење. Тоа е исто така под влијание на сезоната и факторите на животната средина и од конкуренцијата со браќата и сестрите во видови со големина на спојката поголема од една. Голем дел од она што е познато за периодот на гнездење на некои видови зависи од птичарникот– птичарникот може да се спушти по 5 недели и кај големите палмини какаду по 11 недели. Во овој период, телото на младенчињата се покрива со пердуви додека остануваат во шуплината. Растот на пердувите на крилјата и опашката се бавни на почетокот, но побрзи како што се појавуваат примарните пердуви.
3.2 Исхрана и хранење
Eolophus roseicapillaте, Licmetisте и некои од црните какаду се хранат првенствено со земја; други претежно се хранат со дрвја. Видовите кои се хранат со земја имаат тенденција да бараат сточна храна во јата, кои формираат тесни групи каде што семето се концентрира и дисперзирани линии каде храната е поретко распоредена; тие исто така претпочитаат отворени области каде што видливоста е добра. Западните Licmetis имаат издолжени сметки за ископување на клубени и корени, а какдуто на мајорот Мичел шета во круг околу двојната плоча (''Emex australis'') за да ги извртува и отстрани подземните делови.
Многу видови се хранат со храна во крошните на дрвјата, искористувајќи ја предноста на серотини (складирање на голема количина на семиња во конуси или гуми од растителни родови како што се ''Еукалиптус'', ''Банксија'' и ''Хакеа'', природна одлика на австралискиот пејзаж во регионите со сушење. Овие дрвенести плодни тела се недостапни за многу видови и се собираат главно од папагали, какадуа и глодачи во повеќе тропски региони. Поголемите шишарки можат да се отворат со големи сметки од какаду, но се премногу силни за помалите животни. Многу ореви и овошја лежат на крајот од мали гранки кои не можат да ја издржат тежината на какдуто што бара храна, кој наместо тоа ја свиткува гранката кон себе и ја држи со ногата.
Додека некои какаду имаат широк спектар на храна, други јадат само одредена храна. Сјајното црно какаду е специјализирано за конуси од дрвја од родот Allocasuarina, претпочитајќи еден вид, A. verticillata. Ги држи конусите во стапалото и ги распарчува со својот моќен клун пред да ги извади семките со јазикот. Некои видови земаат голем број инсекти, особено кога се размножуваат; Всушност, најголемиот дел од исхраната на жолтоопашестиот црн какаду е составен од инсекти. Големиот клун се користи за да се извлечат ларви од гнили дрва и грмушки. Времето кое какадуата го поминуваат во потрага по храна варира во зависност од сезоната. За време на изобилство, можеби ќе треба да се хранат само неколку часа во денот, наутро и навечер, а потоа остатокот од денот го поминуваат во кревање или предење по дрвја, но во текот на зимата поголемиот дел од денот може да го поминуваат во потрага по храна. Птиците имаат зголемени потреби за исхрана за време на сезоната на парење.
3.3 Грабливци и закани
Силните бури, може да ги поплават вдлабнатините и да ги удават младенчињата. За грабливци на какадуата се сметаат: орелот со клинест опаш, различни видови гуштери, аметистинси питон, црна месарница, белоопаш стаорец,
Како и другите папагали, какадуата можат да бидат погодени од болест на клун и пердуви - пситацин (PBFD). Вирусната инфекција предизвикува губење на пердуви и малформации на клунот и го намалува целокупниот имунитет на птицата. Посебно преовладува во Cacatua galerita, малите Licmetis и Eolophus roseicapillaх, а до денес е забележан кај14 видови какаду. Иако е малку веројатно дека значително ќе влијае на големите, здрави популации на птици во дивината, PBFD може да претставува висок ризик за помалите популации какаду.
Бело какаду и Cacatua galerita биле заразени со протозонот Haemoproteus, а друг Cacatua galerita имал паразит од маларија. Како амазонските папагали и ара, какадуата често развиваат клоакални папиломи.
3.4 Социјално учење
Се покажало дека какадуата учат нови вештини преку социјална интеракција. Во Нов Јужен Велс, истражувачите и граѓанските научници можеле да го следат ширењето на вештините за превртување на капакот додека какадуата учеле еден од друг да отвораат корпи за ѓубре. Птиците во различни области развиле свои варијанти за извршување на сложената задача.
4 Однос со луѓето
Човечките активности имае позитивни ефекти врз некои видови какаду и негативни ефекти врз други. Многу видови на отворени земји имаат голема корист од антропогените промени на пејзажот, со големото зголемување на доверливите извори на храна и достапната вода. Се чини дека оваа придобивка е ограничена на австралиските видови, затоа што какадуата кои ги фаворизираат земјите надвор од Австралија не станаа пообилни. Видовите кои живеат во шумите претрпеле многу поради уништувањето на нивните живеалиштата. Се чини дека имаат поспецијализирана исхрана и не можеле да вклучат егзотична храна во нивната исхрана. Забележителен исклучок е црното какаду со жолта опашка во источна Австралија.
4.1 Штетници
Неколку видови какаду може да бидат сериозни земјоделски штетници. Тие понекогаш се контролираат со пукање, труење или фаќање. Користените методи за ублажување на несмртоносни штети вклучуваат плашење, манипулација со живеалиштата и обезбедување на депонии за храна за мамки или жртвување на култури за да се одвлече вниманието од главната култура. Тие можат да бидат непријатност во урбаните средини поради уништување на имот. Ги одржуваат своите животи во дивината со џвакање дрво, но во предградијата, тие можат да џвакаат мебел на отворено, рамки од врати и прозорци, меките украсни дрва како што е западниот црвен кедар лесно ги уништуваат. Можат да целат и на надворешни жици и уреди како што се сончеви бојлери, телевизиски антени и сателитски чинии. Еден бизнис во центарот на Мелбурн настрадал бидејќи какаду постојано го ваделе силиконскиот заптив од стаклените прозорци на плочата. Надвор од Австралија, Танимбар Licmetis е штетник на островот Јамдена, каде што ги напаѓа посевите на пченка.
Во 1995 година, владата на државата Викторија објавила извештај за проблемите предизвикани од долги фактурирани Licmetis, Cacatua galerita и Eolophus roseicapilla, три вида кои, заедно со малата Licmetis, имаат големи и растечки популации, кои имаат корист од антропогените промени на пејзажот. По наодите и објавувањето на извештајот, овие три видови беа прогласени за незаштитени од страна на гувернерот по наредба на Советот под одредени услови и е дозволено да бидат убивани кога од нив е нанесена сериозна штета на дрвја, лозја, овоштарници, рекреативни резервати и комерцијални култури, но и за штетите направени на куќите. Малата Licmetis е деклариран штетник во земјоделството во Западна Австралија. Птиците оштетуваат пченка, сончоглед, наут и други култури. Во Јужна Австралија, каде што јато може да брои неколку илјади птици, а видот е наведен како незаштитен, тие се обвинети за оштетување на церади на бункери за жито, жици и трепкање на згради, земање жито. од ново засеаните ниви и создавање бучава.
Неколку ретки видови и подвидови, исто така, се забележани како предизвикувачи на проблеми. Црното какаду Карнаби, загрозен вид од Западна Австралија, се смета за штетник во боровите плантажи каде што птиците ги џвакаат водечките гранки на растечките борови дрвја. Тие се исто така познати по тоа што ги оштетуваат посевите со јаткасти плодови и овошни култури. Црното какаду на Баудин, исто така ендемично на југозападниот дел на Западна Австралија, може да биде штетник во насадите со јаболка и круши каде што ги уништува плодовите за да ги извади семињата. Муировата Licmetis, номинираниот подвид на западната Licmetis, е исто така деклариран штетник за земјоделството во Западна Австралија, како и национално ранлива и наведена според државното законодавство како „ретка или веројатно да исчезне“.
4.2 Интелигенција
Тим научници од Оксфордскот Универзитет, Универзитетот во Виена и Институтот Макс Планк спровеле тестови на десет необучени Танимбар Licmetis (''Cacatua goffini'') и откриле дека тие се способни да решаваат сложени механички загатки.