procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Божиќна поплава

Божиќна поплава од 1717 г. (|Kerstvloed 1717; |Weihnachtsflut 1717) — природна катастрофа предизвикана од силна бура од северозападен правец што ги погодила крајбрежните предели на Холандија, Германија и Скандинавија вечерта воочи Божиќ (25 декември) во 1717 г. Во несреќата се удавиле вкупно 14.000 лица. Ова е последната крупна поплава во северна Холандија. Водата надошла и во градовите Гронинген, Зволе, Докум, Амстердам и Харлем. Многу крајбрежни села биле наполно уништени, особено западно од Влиланд и селата зад морските насипи во покраината Гронинген.
Како последица на катастрофата, месното население било принудено да се справува со големите човечки загуби, големи штети во стопанството и сиромаштија. Погодени биле сите места долж на крајбрежјето од Холандија до Данска, без исклучок. Бурата насекаде ги одронила насипите, а со тоа надошле големи поплави од морето. Помеѓу Тенер во покраината Шлезвиг и Емден (Источна Фризија) се удавиле 9.000 лица. Во Холандија имало 2.500 жртви. Најпогодена била грофовијата Олденбург, околу Јевер, Кединген и Источна Фризија. Бутјадинген претрпел загуба на 30% од населението. Секаде настрадал и голем дел од добитокот. Во Источна Фризија водата однела 900 куќи. Штетата врз насипите и засуните била огромна. Преживеаните долго време не знаеле што им се случило на исчезнатите од семејството. На пример, од 284 исчезнати лица во Вердум (Источна Фризија), до февруари 1718 биле пронајдени само 32. Состојбата дополнително се влошила кога два дена по бурата се појавил дебел мраз и снег, а на 25 или 26 февруари се случила уште една ваква бура.
1 Поврзано
*Поплави во Холандија
Телос Агапинос

Саранделос Агапинос (Сарандос или Телос) (Σαραντέλος, Σαράντος Αγαπηνός), познат и како ''Телос Аграс'' (''Τέλλος Άγρας'') — офицер во грчката армија и еден од главните грчки водачи во Борбата за Македонија .
1 Животопис
Телос Аграс е роден во 1880 година во Навплио во Арголида, Грција, а корените му биле од Месенија, каде неговите предци играле важна улога во Грчката војна за независност. Се запишал на грчката академија, а од таму си заминал во 1901 година со чинот лејтант на грчката армија.
По смрта на Павлос Мелас во 1904 година се вклучил во Елиномакедонскиот комитет.
Во септември 1906 година влегол во Македонија со чета од 14 души. Се утврдил во близината на Ениџевардарското Езеро каде што со помошта на богатиот трговец Зафирис Логос и Антонис Мингас од Негуш настапувал во околината на ениџевардарско. Месниот андартски војвода Гоно Јотов ги кординирал своите акции со Аграс и другите капетани.
На 14 ноември 1906 година кај Жервохор, Аграс и неговата чета биле нападнати од Апостол Петков, при судирот загинале 9 андарти, а Аргас бил ранет по што морал да замине на лекување во Солун.
Тој ја продолжил својата дејност во реонот, но по неколку месеци неговото здравје се влошило и се разболел од маларија. Капетанот Акритас (Константинос Мазаракис) го испратил Аграс во Негуш каде што почнал да прибира нови андарти за четатат на сменетиот капетан (Николаос Думбиотис).
Воденската чета на Македонската револуционерна организација ја разбила андартската чета на Телос Аграс. Од сите заробени само Телос Аграс и неговиот курир Антониос Мингас биле обесени на дрво меѓу селата Теово и Владово.
2 Галерија
Наташа Бунтеска

Наташа Бунтеска — македонска поетеса.
1 Животопис
Бунтеска била родена на 13 февруари 1973 година во Скопје. Студирала на Катедрата за Општа и компаративна книжевност на Филoлошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје. Досега објавила две поетски книги: „''Мали вечности''“ (1998) и „''Горниот град''“ (2001). Го напишала сценариото за краткиот арт филм „''Здивот ме врзува (со светот)''“ којшто бил сниман на почетокот на 2001 година во Индија. Застапувана е во повеќе антологии и прегледи на македонската поезија. Нејзината поезија е препејувана и објавувана на хрватски, англиски, романски, словенечки и други јазици. Живее и работи како новинар во Скопје.
Веркор

Веркор (фр. ''Vercors'') е венец од висорамнини и планини во департманите Изер и Дром во предалпското подрачје на Франција. Венцот се протега западно од Дофинеските Алпи, и се одвојува од нив со реките Драк и Изер. Гребенот на источниот крај гледа кон градот Гренобл. Највисок врв е Гран Вемон со 2.341 m надморска височина.
Во карстни предели на висорамнината се наоѓаат познатите Веркорски пештери, меѓу кои и пештерата Гуфр Берже.
Веркор има неколку центри за скијачко трчање и скијање. Најголемиот скијачки центар е Вилар-де-Лан.
Регионот се прочул во II светска војна кога Веркорските макијци го предводеле Француското движење на отпорот против германските окупатори и во јуни и јули 1944 г. и ја основале т.н. „Слободна Република Веркор“.
1 Поврзано
*Веркорски макијци
Радиометар

Радиометар — уред наменет за мерење на текот (флуксот или моќта) на електромагнетното зрачење. Обично под „радиометар“ се подразбира уред за востановување на присуството на инфрацрвено зрачење, но сепак ова може да значи и уред што работи на сите електромагнетни бранови должини.
Чест пример за ваков уред е Круксовиот радиометар - рана варијанта на уредот, каде роторот (со темни и светли перки) е сместен во делумен вакуум и се врти кога е изложен на светлина.
Николсовиот радиометар работи на поинаков начин и е поосетлив од Круксовиот.
Микробрановиот радиометар работи на микробранови должини. Овој радиометар содржи аргон, што му овозможува да се врти.
МЕМС-радиометарот е изум на Патрик Јанковјак, и може да работи и на Николсовиот и на Круксовиот принцип, и тоа во широк дијапазон на бранови должини и енергетски нивоа на честичките.
1 Поврзано
* Притисок на зрачење
* Пиранометар
* Радиометрија
* Спектрорадиометар
Виленички чадор

Виленички чадор (науч. ''Mycena interrupta'') е вид на печурка. Оваа габа води потекло од суперконтинентот Гондвана, распространета во Австралија, Нов Зеланд, Нова Каледонија и Чиле. Во Австралија вирее во Викторија, Тасманија, Нов Јужен Велс, Јужна Австралија, и Квинсленд, каде расте само во националниот парк Ламингтон.
За разлика од некои други видови од родот Шапкари (''Mycena''), виленичкиот чадор не е биолуминисцентен.
Мерс

Мерс или Мерс (герм. ''Moers'', застарено: ''Mörs''; архаично хол. ''Murse'', ''Murs'' или ''Meurs'') — град во сојузната покраина Северна Рајна-Вестфалија, Германија, сместен на левиот брег на реката Рајна. Припаѓа на округот Везел. Ова е најголемиот град во Германија што не е урбано подрачје и нема такви должности.
1 Историја
Мерс за првпат се споменува во 1186 г. како Војводство Мерс - независно кнежевство во рамките на Светото Римско Царство.
За време на Осумдесетгодишната војна градот наизменично потпаѓа под шпанска и холандска власт, поради близината на Горната четврт на војводството Гелдерн. По војната градот му припаднал на Мориц Орански. Потоа бил одделен од Холандската Република и присоединет кон Горен Гелдерн (под шпанска власт).
По смртта на Вилем III Орански во 1702 г, Мерс му припаднал на кралот на Прусија. Тогаш се истерани сите холандски војници и службеници.
Во 1795 г. Мерс е припоен кон Франција. Со Виенскиот конгрес во 1815 градот ѝ се враќа на Прусија, а во 1871 станува дел од Германско Царство.
За време на II светска војна во Мерс се произведувала синтетичка нафта за воени потреби. По војната производствените капацитети биле делумно затворени.
2 Збратимени градови
Мерс е збратимен со следниве места:
1966 Мезон-Алфор
1974 Бапом
1980 Ноузли (Мерсисајд)
1987 Рамла
1989 Ла Тринидад
1990 Зелов (Бранденбург)
3 Поврзано
*Мерски фестивал
Инерција

Инерција (тромавост) — една од основните особини на сите тела во вселената што поседуваат маса, односно масата е мерка за инертноста на физичките тела. Се опишува како отпор на секое физичко тело да ја смени состојбата од мирување во движење , или обратно , од движење во мирување. Ова својство се манифестира како спротивставување на телата на промената на состојбата на нивното движење, што е опишано со Првиот Њутнов закон (закон за инерција).
Во основа, за на телото да му се промени интензитетот, правецот или насоката на неговата брзина, на тоа тело мора да дејствува сила. Треба да се забележи дека за промена на насоката на движењето не е потребна и промена на интензитетот (модулот) на брзината.
1 Инерцијални сили
Спротивставувањето на промената на состојбата на движење се манифестира со појавата на ''инерцијална сила'' која дејствува во неинерцијален појдовен систем цврсто врзан за самото тело (во системот во кој телото мирува). Бидејќи во овој систем забрзувањето (промената на брзината) не се запазува, ова спротивставување се појавува како сила која дејствува без видлива причина или извор, па затоа се нарекува и фиктивна или инерцијална сила. Наједноставен и најпознат пример за ова е возењето во автомобил кој ја менува својата брзина (забрзува, успорува или ја менува насоката на брзината). Како што ни е добро познато од искуството, за време на забрзувањето при возењето, седиштето го притиска нашиот грб, како нешто да не влече назад, додека при успорувањето продолжуваме со движење кон ветробранското стакло, како нешто да не влече кон напред. Ефектот е уште поизразен доколку е поголема масата на телото и/или промената на брзината во единица време, односно при забрзување.
Векторот на инерцијалните сили секогаш е насочен во спротивна насока од векторот на забрзување на неинерцијалниот систем во кој ги забележуваме, а интензитетот се определува по формулата <math>\mathbf{}F_{in}=ma</math>. По својата природа, инерцијалните сили се масени (зафатнински) сили (за разлика од контактните). Таквите сили го опфаќаат телото со целата негова маса (волумен), бидејќи дејствуваат на секоја негова честица; во суштина, начинот на дејствување на инерцијалните сили по ништо не се разликува од гравитациските сили, освен по тоа што имаат различни причинители. Оваа нивна особина, Алберт Ајнштајн ја искористил за формулирање на својот принцип на еквивалентност на инерцијалните и гравитациските сили, кој претставува една од основите на неговата општа теорија за релативноста. Некои инерцијални сили се од посебно значење во анализата на движењето, па затоа имаат и посебно име, на пример, центрифугална сила, Кориолисова сила итн.
2 Извор на инерција
До сега нема ниедна прифатена теорија која го објаснува изворот на инерцијата. Обидите на физичарите како Ернст Мах , Алберт Ајнштајн , Денис Шиама и Бернард Хаиш добија лоша критика од теоретичарите.
Вил Смит

Вилард Кристофер "Вил" Смит Џуниор (роден на ) - американски актер, филмски продуцент и поп рапер.
1 Кариера
Во доцните 1980-ти, Смит постигнал слава како дел од хип-хоп дуото „Диџеј Џези Џеф енд д Фреш Принс“, по што снимил и телевизиска хумористична серија со наслов „Фреш Принс од Бел-ер“. Во светот на филмот, Смит влегол играјќи во акциски комедии од типот на „Лоши момци“, „Ден на независноста“ и „Луѓе во црно“. Во 2001 година, на изненадување на филмската јавност, тој го играл ликот на Мухамед Али во филмот „Али“ и за таа улога бил номиниран за наградата „Оскар“. Во 2007 година, тој повторно бил номиниран за „Окскар“, овојпат за улогата во драмата „Потрага по среќа“ во кој играл самохран татко-бездомник.
Во април 2007 година, „''Њусвик''“ го нарекол како еден од најмоќните глумци на планетата. Тој е единствениот глумец во историјата кој имал осум последователни филмови чиј буџет изнесувал над 100 милиони долари.
Благоја Ристески - Платнар

Благоја Ристески - Платнар (, - , ) — македонски поет, писател, драматург и колумнист.
1 Животопис
Дипломирал на Филозофскиот факултет во Скопје во 1975 година. Особено внимание му посветува на богатството на македонскиот јазик, транспонирајќи го во култивиран драмски дискурс. Тој е еден од ретките автори кој умее драмските текстови да ги пишува во стихувана форма и со специфичен архаичен збор. Обработува теми од македонското милје, македонските митови и од македонската историја и политика.
Драмски текстови: Carcinoma mamae (1982); Спиро Црне (1989); Арсениј (1993); Ибро јаране (1994); Летни Силјане (1994); Лепа Ангелина (1995); Венко (1998).
Награди: Награда за најдобар драмски текст на Македонскиот театарски фестивал Војдан Чернодрински - Прилеп, за текстовите Спиро Црне (1989) и Лепа Ангелина (1996).
Неговите драми се преведени и изведувани на англиски, чешки, полски, руски, француски, романски, српски, словенечки, турски и на бугарски јазик. Починал во Прилеп на 20 октомври 2004 година.
Буруѓол

Буруѓол или Вистонида (|Λίμνη Βιστωνίδα, стар назив: ''Βιστωνίς'') е езеро кај Караагач (Лагос) во Скечанскиот округ во Тракија. Езерото се споменува во старогрчката митологија.
Вистонида има уникатен екосистем, а во областа преовладува средоземна клима. Езерото и неговата околина имаат карактеристична флора и фауна: неколку вида риби, водоземци, влекачи, цицачи, птици и разни растителни видови.
1 Библиографија
* . Тракиски универзитет „Демокрит“
Крумхерн

Крумхерн (|Krummhörn) — општина во округот Аурих, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа близу устието на реката Емс, околу 15 километри југозападно од градот Норден и 10 километри северозападно од безокружниот град Емден.
1 Географија
Општината се наоѓа непосредно на реката Емс, која се влива во Северното Море западно од местото. Административното седиште на општината, Певзум, се наоѓа околу 10 километри северозападно од безокружниот град Емден и 15 километри јужно од градот Норден. Окружниот град Аурих се наоѓа околу 26 километри источно од местото. Со површина од 159,2 квадратни километри, Крумхерн е петта најголема општина во Источна Фризија и втора најголема во округот Аурих.
1.1 Општински единици
Општината Крумхерн се состои од деветнаесет единици, кои до општинската реформа во 1972 година биле самостојни општини. Секоја од овие поранешни општини се состои од повеќе имоти/места, вкупно повеќе од 150.
Општината се состои од следниве места (бр. на жители на 31 декември 2018 г.):
Главното место – и со околу 3.200 жители најголемо место – во општината е Певзум. Гретзил (1.328 жители) поседува туристички потенцијал.
Останатите 17 села се значително помали.
1.2 Соседни општини
Крумхерн се граничи на север со градот Норден, на исток со општината Остел, една ексклава на општината Упгант-Шот и со општината Вирдум (сите три во општинската заедница Брокмерланд). На југоисток се граничи со општината Хинте. Сите овие места се наоѓаат во округот Аурих. На југ општината се граничи со безокружниот град Емден, а западно од Крумхерн се наоѓа Емс.
На спротивниот брег од Емс се наоѓа холандскиот брег помеѓу градот Делфзејл и Емсхавен.
1.3 Заштитени подрачја
На северозападниот раб од Крумхерн кај Гретзил се наоѓа заштитеното подрачје „Лајхерн“, кое зафаќа површина од 650 хектари.
2 Галерија
Рамбо Амадеус

Рамбо Амадеус (роден во Котор, Црна Гора) е псевдонимот на црногорскиот пејач и текстописец Антоније Пушиќ. Себеси се гледа како музичар, поет и медиски манипулатор, а се нарекува "Рамбо Амадеус светски мега цар" (RASMC). Рамбо Амадеус е многу познат на музичката сцена на поранешна Југославија.
Неговата музика е измешана од повеќе стилови: Џез и Рок, а во некои песни има додадено и "Drum and bass" позадини.
Името "Рамбо Амадеус" доаѓа од John Rambo и Wolfgang Amadeus Mozart.
Настапите на Рамбо Амадеус се секогаш во живо и содржат голема импровизација и хумор од сите аспекти на животот. Дел од неговите обожаватели го споредуваат со Frank Zappa и Captain Beefheart.
1 Животопис
Антоније дипломирал на Природно-математичкиот факултет во Белград, на отсек туризмологија.
Пред да започне со музичката кариера бил повеќекратен првак во едрење. Помеѓу 1972 и 1984, тој ја претставувал Југославија на неколку интернационални натпревари во едрење.
Рамбо почнал да пее и да импровизира со музиката уште од почетокот на неговото средно образование, при тоа се приклучил кон бендови од Херцег Нови и Подгорица.
Во 1985 година, тој се преселил во Белград каде што продолжува со школувањето, а напоредно се унапредувал во музиката, со настапи и свирки со месните бендови и музичари.
2 Дискографија
Свои албуми
"О туго јесења“ (ПГП-РТБ, 1988.)
„Хочемо гусле“ (ПГП-РТБ, 1989.)
„Психолошко-пропагандни комплет M-91“ (ПГП-РТБ, 1991.)
„Курац, пичка, говно, сиса“ (DE Production/Master Records, 1993.) - во живо
„Лажни цар Шчепан Мали“ (DE Production, 1994.) - касета; музика за театар
„Музика за децу“ (Б92, 1995.) - музика за деца
„Титаник“ (Комуна, 1997.)
„Концерт во Куд Франц Прешерн“ - (Vinilmanija, 1997.) - во живо; наменет за словенскиот пазар
„Don't happy be worry“ (Metropolis, 2000.)
„Чобане, врати се“ (Dallas Recors, 2000.) - албумот „Don't happy be worry“ бил наменет за словенскиот пазар;
„Боље једно вруће пиво него четири ладна“ (Metropolis, 2002.) - во живо
„Опрем добро“ (Б92, 2005.)
„Хипишизик метафизик“ (ПГП-РТБ, 2008.)
Рамбо Амадеус и пријателите
„Микроорганизми“ (Комуна, 1996.) - Рамбо Амадеус и Горан Вејвода
„Метрополис Б Tour-de-force“ (Б92, 1998.) - Рамбо Амадеус и Мирослав Савиќ
Компилации
„Изабрана дела 1989-1994“ (ПГП-РТС, 1994.)
„Zbrana dela 1“ (Vinilmanija, 1998.)- наменет за словенечкиот пазар;
„Zbrana dela 2“ (Vinilmanija, 1998.)- наменет за словенечкиот пазар;
Албуми од други артисти во кои има учество
„КСТ уживо“ (КСТ, 1992.) - во живо
„Без струје“ (МТС, 1994.) - во живо
„Нас слушају сви, ми не слушамо никога“ (Radio Index, 1997.) - како „Рамбо Амадеус & ДЛМ“
„Држ'те их! То нису Ниет!!!“ (Vinilmanija, 1998.)
Осака

Осака (|大阪市, ''Осака-ши'') — трет град по големина во Јапонија со околу 2,7 милиони жители. Историски, Осака е комерцијален центар на Јапонија и важи за еден од најголемите индустриски центри. Во срцето на подрачјето на Осака е -Кобе-Кјото, кои имаат околу 17,5 милиони жители. Во текот на денот од 9-17 часот станува втор град по големина , веднаш зад Токио.
1 Стопанство
Осака некогаш била стопански центар на Јапонија. Денес оваа улога ја пезел Токио. Но во последните 10 години многу големи компании ги преместуваат своите главни седиште во Токио и во Осака. Некои од поголемите компании со седиште во Осака се: Шарп, Панасоник, Даимару, Кансаи, Нова.
2 Историја
Овој град во минатото се викал Нанива. Царот Котоку ја претворил Осака во престолнина. Будистичката секта Јодо Шиншу во 1496 направила утврдување околу својот храм во Осака.
Нобунага во 1576 започнал опсада врз тоа утврдување. Кога во 1580 по 4 години монасите го предале, храмот бил уништен, а Тојотоми Хидејоши на тоа место го гради познатиот Осачки замок. Денешното име го добива по Мејви периодот.
2.1 Аеродром
Меѓународниот аеродром Кансаи е аеродром на правоаголен остров во Осачкиот Залив. Со тој остров се служат и Нара, Кобе и Кјото.
3 Галерија
Михаил Анагностакос

Михаил или Михалис Анагностакос (Μιχαήλ, Μιχάλης Αναγνωστάκος), познат како ''капетан Матапас'' (Καπετάν Ματαπάς), е грчки офицер и деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Михаил Анагностакос е роден во селото Харија, областа Мани, Пелопонес, Грција. Достигнал висок чин лајтант на артилеријата во грчка армија, а од 1905 година го раководи андарсткото движење во областа Меглен, Македонија. До почетокот на 1906 година се криел во Ошинскиот манастир, а потоа се префрлил во реонот на Ениџевардарското Езеро.
Михаил се разболеле и се префрлил во реонот на Олимп и Катеринско во 1907 година. Таму се спротивставил на Романската пропаганда во Македонија и соработува со грчкиот митрополит Партениос Вардакас.
Во текот на Првата балканска војна тој раководел со разузнавачки одред и заедно со Александрос Занас го помогнал заземањето на Катерина. На 9 јули 1913 година бил убиен при битката на Лахна во Втората балканска војна .
Црква „Св. Богородица“ - Слатино

Во селото Слатино постојат две цркви кои се градени во 19 век како и манастир. Горната црква “Света Богородица” скришно е градена многу години бидејќи немало дозвола за градба. Таа била зографисана после Илинденското востание до 1912 година од мијачките браќа Димитрија, Ефтим и Ѓорѓи Чолакот. Долната црква се вика “Света Стара Недела”. Започнала да се гради 1808 година и била завршена во 1858 година.
Лазар Апостоловски

Лазар Апостоловски (|Λάζαρος (Λάζος) Αποστολίδης, ''Лазарос (Лазос) Апостолидис'') — андарски капетан од македонска народност, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Апостоловски е роден во 1886 година во гркоманско семејство во Жупаништа, Костурско. Се вклучил во редовите на Елиномакедонскиот комитет и зел учество во Борбата за Македонија.
Во почетокот бил четник при костурскиот капетан Аристидис Маргаритис и како таков учествувал во нападот на Езерец. Подоцна станал самостоен капетан. По Илинденското востание, тој заминал за Грција.
Во јули 1905 година, како андарстки капетан заедно со критјанинот Илијас Делијанакис, тој се вратил во Македонија и кај селото Кондороби имал судир со Костандо Живков, војвода на Македонската револуционерна организација, а судири имал и со војводите Киријак Шкуртов, со Пандо Сидов кај Изглибе на 4 февруари 1908 година и со Наум Петров кај Мангила.
Раководителот на грчкиот комитет во Битола, огранок на Елиномакедонскиот комитет, Јон Драгумис му наредил да ликвидира двајца раководители на Македонската револуционерна организација во Жупанишча, Нако Писицов и Стерјо Довениотов во Мањак.
Лазарос својата дејност ја продолжил и по Младотурската револуција. Во текот на Првата балканска војна зедно со капетанот Георгиос Макрис учествувал во спасувањето на Богатско. Во Љапчишта бил поставен на чело на еден одред од 300 души и учествувал во Битката кај Сачишта. Со својата чета учествувал во заземањето на Бигла и Горица (Корча).
Учествувал во грчките опреции во северен Епир во текот на 1916 година и во битката со Албанците кај Москополе на 16 октомври 1916 година .
Починал во 1920 година во Константинопол.
Во 1960 година во Костур, била подигната негова статуа , а една улица е именувана по него.
Омер Калеши

Омер Калеши (, - Истанбул, Турција, ) — истакнат македонски и турски сликар.
1 Животопис
Калеши роден е во кичевското село Србица во 1932, од татко Албанец и мајка Македонка-муслиманка. Матурирал отсек електроника при средното техничко училиште во Скопје, а веќе во 1956 година, тој се преселил во Турција. Во 1959 година, започнал со студии на Ликовната академија во Истанбул и 7 години подоицна, во 1965 година ги завршил студиите во класата на Бедри Рахми. Се преселил во Париз каде и денес живее и работи. Имал многу изложби низ Македонија и целиот свет.
На 6 јуни 2018 година, Омер Калеши е избран за почесен член на Македонската академија на науките и уметностите.
Г’зим Острени

Г’зим Острени (албански: ''Gёzim Ostreni''; Дебар, ) — македонски политичар, главен командант на ОНА (генерал-мајор) и висок офицер на КЗК суспендиран од Агим Чеку поради поврзаноста со ОНА. Тој е десна рака на Али Ахмети
1 Животопис
Острени е роден во Дебар на 1 ноември 1942 година. Има завршено високо образование и живее во Дебар. Тој бил поранешен командант на штабот на ТО во Дебар до 1990 кога отишол во пензија. Во 1998 бил раководител на Штабот за безбедност на паравоената формација во Македонија, формирана заедно со неколку Албанци од Дебар и околијата. Во 1998 заминува за Косово и се приклучува на ОВК во реонот на Дукаѓини и Ѓаковица како инструктори набрзо станува член на највисокото раководство на ОВК и деделен му е чин генерал-мајор. Често престојувал во Пеќ, каде добил куќа во сопственост, блиндирано возило и телохранители. По трансвормирањето на ОВК во КЗК бил назначен за командант на 3 заштитна зона (Дукаѓин). По завршувањето на војната во Косово, заминува во Прешевската Долина и учествува во формирање на формации на ОВПМБ. На 13 мај 2001 е назначен за главен командант на ОНА. На 27 септември 2001 се појавил во Шипковица на прес конференцијата на Али Ахмети за расформирање на ОНА и потоа на 5 јуни 2002 станал член на Централното претседателство на партијата на Али Ахмети, Демократска унија за интеграција (ДУИ), каде биле и Азис Положани, Ризван Сулејмани, Хазби Лика, Хисни Шакири, Теута Арифи, Муса Џафери, Назми Бекири и Рафис Халити.
На 3 февруари 2001 во телевизиско интервју изјавувил дека го организирал нападот во селото Вејце, за кое вели дека не постоел масакр. Вејце е во месноста Бреза, тетовско каде на 28 април 2001 во 17.45, беа убиени, а потоа масакрирани осум припадниците на безбедносните сили (масакрот кај Вејце).
Ставен е на црната список на преседателот Џорџ В. Буш од 27 јуни 2001 година како лице непожелно за САД. Потоа е додаден како терорист во листите на ЕУ од 16 јули 2001 и листите на Македонија од 27 јули 2001. Бил пратеник во Македонското Собрание во мандат од 2002 до 2006 година.
Сотириос Висвикис

Сотириос Висвикис (|Σωτήριος Βισβίκης) — грчки андартски капета, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Сотириос Висвикис е роден во костурското село Богатско. Станал ''клефт'' (ајдутин) и дејствувал по Вич, Корбец, Грамошта, Сињак и Горуша. Во 1904 година се сретнал со Павлос Мелас во куќата на Николаос Малутас во Делино и се договoил за зеднички дејствија. Четата им се состоела од 8 борци.
Висвикас бил со Мелас во текот на неговата смрт во Статица во октомври. По смрта на Мелас продолжил да ги помага андарските чети на Георгиос Цондос (Вардас), но продолжил да се занимава и со ајдутство.
Бил уапсен по предавството во Кожани .
Григор Војнов

Григор Војнов, познат и како ''Григориос Вајнас'' (Γρηγόριος Βαϊνάς) e андартски капетан, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Григор Војнов е роден во леринското село Сребрено (Сребрени), денес Аспрогија, Грција. Во 1899 година станал ајдут во четата на Вангел Георгиев.
Од страна на Павлос Мелас бил придобиен на грчка страна, а по смрта на Мелас се нашол во четата на Лакис Пирзас. Подоцна екипирал сопствена чета и со неа дејствувал во Леринско зедно со Стефанос Дукас (Малиос), Константинос Кутас од Месолово и Георгиос Цондос.
Во 1907 година е уапсен по судирот кај Лехово и бил затворен во Битола. Бил ослободен по Младотурската револуција.
Григор Војнов умрел во 1970 година. Неговиот покоп бил удостоен со државни и воени почести
.
Стерјос Влахвеис

Стерјос Влахвеис (|Στέργιος Βλάχβεης), познат како Влахбеис или Вајраклис (Βλάχμπεης, Βαϊρακλής) e андарстки капетан, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија .
1 Животопис
Роден е во селото Долна Џумаја (денес Ираклија, Грција). Во почетокот бил андарт во четата на капетанот Зервас (Дукас Дукас), а кон крајот на 1906 година, Влахвеис го наследил ранетиот, а подоцна и починат капетан Атанас Хаџипантазиев, на тој начин Влахвеис застанал на чело на џумајската андарстака чета.
Влахвеис дејствувал во Валовишко и Серско. Првите дејствија му биле насочени против Романската пропаганда во Македонија, дејствувајќи во Долна Џумаја и Горно Порој, а потоа почнал да ги напаѓа четите на Македонската револуционерна организација.
На 13 септември 1907 година Влахвеис заедно со Насос Фенгарас го убиле Динка, бидејќи тој го предал андартскиот капетан Димитар Гологанов. Есента 1907 година Влахебис заминал за Атина, а по враќањето во Македонија дејствувал на Халкидик и во реонот на Тахинското Езеро.
По Младотурската револуција, четата на Влахевис тргнала од планината Холомондас, минала преку Нигрита и Долна Џумаја и станал првата чета која влегла во Сер на 22 јули 1908 година.
Во Првата балканска војна со својата чета влегол во Нигрита. По Втората балканска војна бил долгогодишен кмет на Долна Џумаја.
По неговата смрт на централниот плоштад во Долна Џумаја му бил подигнат споменик.
Константинос Буковалас

Константинос Буковалас познат како „Капетан Петрилос“, (грч. ''Κωνσταντίνος Μπουκουβάλας'', ''Καπετάν Πετρίλος'') e грчки офицер, андартски капетан и деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Буковалас е роден во 1877 година во селото Гитио, областа Мани на Пелопонез . Потекнувал од истакнатата револуционерна фамилија Буковалас. Во 1898 година завршил во Атинската воена академија. Кон крајот на 1904 година заедно со Јоанис Дафотис навлегол со андарстка чета во Централна Македонија, со цел да се ослаби влијанието на Македонската револуционерна организација под раководство на Апостол Петков.
Кај Ениџевардарското Езеро, Буковалас создал андарска база. Подоцна во ноември 1905 година по големите загуби на луѓе и влошеното здравје се префрлил на Чинар Фурнус (Платанос) .
Со месната чета на Гоно Јотов, Буковалас решил насила да принуди неколку македонски села да се откажат од Бугарската егзархија и преминат под духовна јурисдикција на Цариградската патријаршија, со оваа акција биле опфатени селата: Зорбатово (денес Микро Монастири), Кангалич (Врахиja), Крxалиево (Адендро) и Постол (Пела) .
Во подоцнежниот период учествувал во подготовката на книгата ''Јазикот на македонските бугарофони'' од Георгиос Буковалас. Оваа книга имала за цел да докаже дека Македонците говорат грчки јазик со бугарски елементи .
Буковалос во Македонија останал сè до Младотурската револуција по што се вратил во Грција. Константинос Буковалас учествува во Првата балканска војна. Тој со својата чета ја зазел височината Агиос Николаос со што го отворил патот за Јанина. Буковалос се истакнал и во Втората балканска војна и бил награден со орден. Учествувал и во Грчко-турската војна како командант на дивизија, но се разболел и се вратил во Атина.
Починал во 1932 година без да остави наследници.
Ѓорѓи Богданцалијата

Ѓорѓи Богданцалијата (|Γιώργος Καραϊσκάκης Βογδαντσιώτης) — македонски (гркомански) ајдутин, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Грчката вооружена пропаганда во Македонија.
1 Животопис
Богданцалијата е роден во Богданци, тогаш во Османлиското Царство. Дејствувал како ајдутин, пред и по Руско-турската војна, со чета составена од гркомани, србомани и свесни Македонци во реонот меѓу Меглен, Тиквеш, Мариово, Лерин и Костур.
Со започнувањето на грчката вооружена пропаганада во Македонија, Богданцалијата се придружил на Елиномакедонскиот комитет, и водел борби против четите на Македонската револуционерна организација во областите околу Богданци, Гевгелија, Струмица и Ругуновец, а особено меѓу езерата Арџанско и Аматовско.
По Младотурската револуција, Богданцалијата се населил во Струмица каде во 1910 година, бил убиен од страна на ВМРО.
Инфлациски данок

Инфлациски данок (англиски: ''inflation tax'') — економска категорија која означува пренос на реални добра (стоки и услуги) од луѓето и фирмите кон државата, под дејство на инфлацијата. Инфлацискиот данок се јавува како последица на инфлаторното финансирање на буџетот, т.е. кога државата ги покрива јавните расходи преку печатење пари.
Кога државата не може да го финансира буџетот од редовните извори (даноците), таа може едноставно да испечати пари за да ги купи потребните добра и услуги. Бидејќи државата е првиот корисник на парите, а цените се зголемуваат дури по одреден период, таа ги употребува парите со несмалена куповна моќ. Подоцна, како последица на печатењето пари, доаѓа до пораст на цените, така што се намалува вредноста на парите. Заради намалената куповна моќ на парите, луѓето и фирмите можат да купат помалку производи, т.е. се намалува нивната потрошувачка, за сметка на зголемена потрошувачка на државата. Според тоа, инфлацијата делува како еден вид данок, бидејќи предизвикува прелевање на реални добра (производи и услуги) во полза на државата.
1 Пресметка на инфлацискиот данок
Карактеристично за инфлацискиот данок е тоа дека ги погаѓа сите што држат одредено количество пари. Значи, како даночна база на инфлацискиот данок се јавува реалната парична маса, додека стапката на инфлација ја претставува даночната стапка. Оттука, вкупниот инфлациски данок се добива како производ на даночната база и даночната стапка:
* IT<sub>t</sub>=(M/P) x (dP/dt) x (1/P)
каде што: IT<sub>t</sub> е инфлацискиот данок во одреден временски период, М е паричната маса, Р е општото ниво на цените, а dP/dt е промената на цените во определен временски период (инфлацијата).
Како што се гледа, инфлацискиот данок е поголем доколку расте стапката на инфлација, но под услов реалното количество пари да остане исто. Меѓутоа, паралелно со порастот на инфлацијата, опаѓа реалната побарувачка на пари, а со тоа се намалува и даночната база, со што државата губи дел од инфлацискиот данок. Оттука, вкупниот приход собран од инфлацискиот данок во одреден период зависи од износот на испечатените пари и намалувањето на вредноста на постојните пари:
* IT<sub>t</sub>=(dM/dt) x (1/P) - (dM/P)/dt
каде што: првиот дел од равенството ја претставува реалната вредност на новоиспечатените пари, а вториот дел - губењето на вредноста на постојната парична маса.
2 Наводи
Институт за тутун - Прилеп

Институтот за тутун во Прилеп е научен институт во областа на тутунопроизводството. Претставува членка на универзитетот „Св. Климент Охридски“.
1 Одделенија
Во рамките на институтот постојат повеќе одделенија:
* Одделение за агротехника на тутунот
* Одделение за заштита на тутунот од болести, штетници и плевели
* Одделение за хемија на тутунот, тутунскиот чад, резидуи од пестициди и биохемија
* Одделение за генетика, селекција и семеконтрола
* Одделение за технологија, ферментација и фабрикација
* Одделение за економско планирање и програмирање
2 Последипломски студии
Како членка на Универзитетот Св. Климент Охридски-Битола, Институт за тутун - Прилеп организира последипломски студии и тоа за:
* Производство на тутун
* Обработка и преработка на тутун
3 Директори на институтот
Список на директори на институтот:* Инженер Рудолф Горник (1924 до 1940)
* Инженер Рудолф Горник (1945 до 1953)
* Инженер Христо Беака (1953 до 1956)
* Инженер Методи Татарчев (1956 до 1960)
* Д-р Јосиф Мицковски (1960 до 1977)
* Д-р Ѓоре Печијарески (1977 до 1981)
* Д-р Јосиф Мицковски (1981 до 1982)
* Д-р Јован Најдоски (1982 до 1984)
* М-р Томе Грабулоски ( 1985 до 1992)
Ламбринос Вранас

Ламбринос Вранас (Λαμπρινός Βρανάς) е андартски капетан, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Вранас е роден во Каликратис на островот Крит. На 13 јули 1903 година ја минал грчко-турската граница и влегол во Македонија со чета која била екипирана од страна на Георгиос Цондос. Во оваа чета покрај Вранас влегле: Георгиос Перос, Евтимиос Каудис, Георгиос Диконимос, Георгиос Сејменис, Горгиос Зауридис, Георгиос Стратинакис, Енатратиос Бонатос, Маноусос Катунатос и Николаос Лукакис .
Оваа чета со помошта на грчкиот костурски митрополит Германос Каравангелис почнала да дејствува во Костурско и Леринско. По избувнувањето на Илинденското востание оваа андартска чета имала судир кај Клисура со чета на Македонската револуционерна организација, а подоцна учествувала во палењето на Косинец. Потоа сите Критјани со исклучок на загинатиот Георгиос Сејменис се повлекле од Македонија, но следната 1904 година повторно се вратиле .
Ламбринос Вранас учствува во борбата кај Статица во која на 13 октомври 1904 година бил убиен Павлос Мелас.
На 17 мај 1905 година на патот за Мариово четата на Вранас била сочекана од турски аскер. Андартите сакале да се предадат но дошло до борба во која Вранас и речиси сета негова чета биле убиени, со исклучок на Антонис Цитурас кој ранет успеал да се засолни .
Андонис Влахакис

Андониос или Андонис Влахакис (Αντώνης Βλαχάκης) бил андарстки капетан, деец на Елиномакедонскиот комитет и ученик во Борбата за Македонија.
1 Биографиј
Влахакис е роден 1874 година во селото Мирсини (Паница во областа Мани на Пелопонес. Како грчки војник учествувал во Грчко-турската војна од 1897 година, бил ранет во Битката кај Фарсала и поради тоа бил одлкуван со сребрен крст.
Во септември 1905 година формирал чета од 48 души и заминал за МАкеоднија. Дејствувал во реонот на Костенаријата под псевдонимот ''капетан Лицас''. Во селото Старичани, тој се судрил со Митре Влаот, војвода на Македонската револуционерна организација .
На 20 декември 1905 година, Лисац заедно со четата на капетан Лукас го нападнал селото Езерец, при нападот биле изгорени две куќи и биле убиени неколку души од селската милиција. На 1 јануари 1906 година соединетата чета на Лисац и Лукас повторно го нападнале Езерец, но андартите биле одбиени од страна на Фарсала и селската милиција .
По овој судир Влахакис се вратил во Атина за да ја реорганизира својата чета и во април 1906 година се вратил во Македонија со 85 души.
На 7 мај 1906 година андарстката чета на Андонис Влахакис и подпоручикот Леонидас Петропулакис го нападнала селото Осничани од Жиковишкиот манастир. Нумо Кировски и Кољо Бараков, членови на реонската чета на Македонската револуционерна организација, застанале на чело на селската чета и се судриле со андартите, во судирот учествувала и Тана Кировска . Борбата траела неколку часа, а во неа биле убиени андарстките водачи Влахакис и Петропулакис. Со доаѓањето на аскерот, андартите се повлекле Според грчки извори андартските загуби се 15 убити и 11 ранени..
Константинос Гарефис

Константинос Гарефис (Κωνσταντίνος Γαρέφης), е андартски капетан, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Биография
Константинос Гарефис е роден 1874 година во Милиес на планината Пелион.
Во 1905 станал заменик на андартскиот капетан Константинос Мазаракис кој десјтвувал во планината Каракамен до Негуш. Поради меѓународниот притисок, Константинос Мазаракис како грчки офицер бил отстранет, а неговото место го зазел Герефис.
Андартската чета на Герефис ја нападнала четата на Македонската револуционерна организација предводена од војводата Лука Иванов. Војводата и неговиот помошник Кара Ташо од здобиените рани на 25 август 1906 година починале.
Константинос Гарефис во текот на овој напад на 24 август бил убиен .
Во 1922 година Црнешево, во чест на Константинос Гарефис било преименувано во ''Гарефи''.
Григориј Чуриловски

Григориј Чуриловски (Γρηγόριος, ηγούμενος μονής Τσιριλόβου) — гркомански патријаршиски свештеник во Чуриловскиот манастир и учесник во Грчката вооружена пропаганда во Македонија.
1 Биографија
Григориј е роден во костурското село Чурилово в 1837 година. Станал игумен на Чуриловскиот манстир и под негово раководство во преиодот меѓу 1904 и 1908 година, манастирот станал база на Елиномакедонскиот комитет и неговите андартски чети.
Во текот на борбите меѓу андартските чети и оние на Македонската револуционерна организација, во 1905 година Чуриловскиот манстир бил запален .
Григориј умира во 1912 година , а во 2004 година во Чуриловскиот манастир е подигнат негов споменик.
Вангел Георгиев

Вангел Георгиев Начев, наречен Вангел Сребренски, во Грција познат како ''Вангелис Стрембениотис'' или Вангелис Георгиу или Вангелис Нацис (Βαγγέλης Στρεμπενιώτης, Γεωργίου или Νάτσης) e андартски капетан, деец на Елиномакедонскиот комитет и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Вангел Георгиев е роден во 1876 година во леринското село Сребрено (Сребрени), денес Аспрогија, Грција. Грчкиот костурски митролоплит Карвангелис успеал да го придобие за грчката кауза во Македонија и била формирана првата месна андартска чета од 15 души.
Во јуни 1903 година четата на Георгиев се сретнува со критската чета на Георгиос Перакис и заедно почнале да ги проследуват четите на Македонската револуционерна организација .
Вангел Георгиев зедно со турските војски водел борба со четата на војводата Воти Кирчев, кој бил ранет и заробен од аскерот .
Во текот на Илинденското востание четата на Вангел составена од 50 души заедно со турскиот аскер несупешно ја заштитувале Клисура од четите на Македонската револуционерна организација
На 12 мај 1904 година Вангел Георгиев со својата чета ја напуштиле Битола но во околината на село Ајтос наишле на заседа во која Георгиев бил убиен.
Во 1960 година во Костур е подигнат споменик со ликот на Вангел Георгиев, односно ''Вангелис Стрембениотис''.
Сињораж

Сињораж (англиски: ''seigniorage'') претставува инфлаторно финансирање на буџетскиот дефицит преку печатење пари. Од една страна, парите се законско средство за плаќање во рамките на една држава, така што сите мора да ги прифатат, а од друга страна, државата има монопол во печатењето пари, таа може да си дозволи злоупотреба на монополот и да печати пари за финансирање на јавните расходи. Сињоражот е тесно поврзан концепт со инфлацискиот данок.
1 Пресметка на сињоражот
Постојат повеќе начини за пресметка на приходите од сињоражот, но, во основа, тој се изразува како:
St = (Mt - Mt-1)/Mt x Mt/Pt
Каде што: Ѕ го претставува сињоражот, М е паричната маса, Р е општото ниво на цените, а t го означува времето.
Во формулата, првиот дел го покажува зголемувањето на паричната маса (печатењето пари), додека вториот дел ја означува реалната вредност на паричната маса.
2 Инфлацијата и приходите од сињораж
Со порастот на инфлацијата, државата остварува поголеми приходи врз основа на сињоражот. Притоа, постои одредена регуларност во движењето на приходите од сињораж: кога нема инфлација, нема ниту приходи од сињораж; со порастот на инфлацијата се зголемуваат и приходите на државата, но само до одредена точка, кога тие го достигнуваат максималниот износ; потоа, со зголемувањето на инфлацијата, приходот на државата од сињоражот опаѓа.
Овој однос помеѓу инфлацијата и сињоражот означува дека постои одредена стапка на инфлација која е оптимална за државата, бидејќи тогаш обезбедува најголеми приходи од сињораж. Но, постојат бројни докази дека државите често ја преминуваат оптималната стапка на инфлација, т.е. создаваат поголема инфлација, со што остваруваат помали приходи од сињораж. Каган наведува две причини за таквото однесување: прво, печатењето пари е многу погоден начин за обезбедување приходи во буџетот, бидејќи не мора да се носи посебен закон, да се вработува даночна администрација итн.; второ, со тек на време, како последица на инфлацијата опаѓа делотворноста на овој метод, па владата мора да печати уште повеќе пари.
3 Приходите од сињораж во практиката
Во развиените земји, приходите од сињораж имаат скромно учество во финансирањето на буџетот. Така, во периодот 1990-1994, овие приходи изнесувале најмногу до 3% од јавните расходи.. Приходите на државата врз основа на сињораж се позначајни во земјите кои страдаат од повисока инфлација. Така, во периодот 1971-1982, учеството на сињоражот во вкупните јавни приходи изнесувало 21.6% во Боливија, 24% во Мексико и 28% во Гана. Во периодот 1980-1995, просечното учество на сињоражот во бруто-домашниот производ се движело од 1.4% во Африка, преку 1.79% во Азија, 2.18% во Средниот Исток и Европа, сè до 3% во Јужна Америка. Во поново време, дел од земјите во транзиција во голема мерка се потпирале врз сењоражот како извор на приходи. Така, Вагнер наведува дека во 1996, учеството на сењоражот во јавните приходи во земјите од поранешниот СССР се движело од 5% во Украина и Русија, преку 10% во Ерменија и Грузија, сè до 20% во Туркменистан.
4 Наводи
Павлос Гипарис

Павлос Гипарис (|Παύλος Γύπαρη) е грчки официр, андартски водач, деец на Елиномакедонскиот комитет, учесник во Борбата за Македонија и политичар .
1 Животопис
Павлос Гипарис е роден 1882 година во Аси Гонија, во областа Ханја на островот Крит. Во 1904 година тој се вклучил во Борбата за Македонија.
На 25 март 1905 година Павлос Гипарис зедно со четите на Георгиос Цондос, Евтимиос Каудис, Георгиос Макрис и капетанот Болакас, на број околу 300 андарти, го нападнале селото Загоричани. Во нападот биле убиени околу 100 селани, а Загоричани било запалено и извършват . Во врска со нападот на селото Загоричани самиот Гипарис напишал поема во која било меѓу другото истакнато:
Во 1912 година Гипарис и и Темистоклис Софулис организирале одред и со него го зазеле островот Самос во текот на Првата балканска војна. Во 1914 година застанал на чело на организација која се залагала за создавање на Времена власт на Автономна република Северен Епир.
Во почетокот на Првата светска војна со грчките доброволци учествувал на западниот фронт на страната на Антантата, а учествувал и во Битката кај Галиполе во 1915 година.
Во 1916 година во Грција дошло до национална политичка поделба и Гипарис се приклонил кон Елефтериос Венизелос. Тој го поставил Гипарис за офицер во армијата на владата.
До 1920 година служел како командир на баталјон кој се грижел за безбедноста на Атина, а таму го спровел убиството на Јон Драгумис на 31 јануари 1920. Од како Елефтериос Венизелос ги изгубил изборите, Гипарис заедно со него избегал во Франција
Во Втората светска војна по нападот на Нацистичка Германија врз Грција, Гипарис се вратил во татковината, поточно на островот Крит, за да земе учество против Германците.
По германската окупација на Крит, Гипарис се засолнил во Египет, а таму работел во централниот грчки гарнизон во Александрија и Каиро. Во 1944 годин бил назначен за командант на Ханја и се вклучил во партијата на Софоклис Венизелос.
Во последните години од својот живот ги пишува мемоаритте „Οι πρωτοπόροι του Μακεδονικού Αγώνος“ (Αθήνα, 1962) („Пионери на Македонската битка“).
Павлос Гипарис умира во 1966 година.
Знаме на Аргентина

Знамето на Аргентина потекнува од 1812 година. Се состои од три хоризонтални ленти. Во средината се наоѓа бела лента, додека горната и долната се светлосини по боја. Во 1818 година во средниот дел е додадено сонце, кое има за цел да го симболизира мајското сонце Инти. Знамето со сонцето се вика „Официјално знаме за прослави“ (на шпански ''Bandera Oficial de Ceremonia''). Додека знамето без сонце се вика орнаментално (украсно) знаме (шпански ''Bandera de Ornato'')- и не се користи како официјално. Иако двете знамиња се сметаат за национални знамиња на оваа земја, украсната верзија секогаш се наоѓа под официјалната.
Полупречнички вектор

Полупречнички вектор (радиус-вектор или положбен вектор, најчесто се означува <math>\vec r</math> или <math>\mathbf r</math>) е вектор кој ја опишува положбата на една точка во просторот во однос на некоја друга фиксна точка (која е појдовно тело) наречена координатен почеток, која го претставува векторскиот почеток, а крајот на векторот е во точката чија положба ја одредува. Во тридимензионалниот Декартов координатен систем, полупречничкиот вектор се определува од равенката:
:<math>\mathbf r = x\mathbf i + y\mathbf j + z\mathbf k</math>
каде ''x, y, z'' се координати (апсциса, ордината и апликата) на точката, а <math>\mathbf i</math>, <math>\mathbf j</math> и <math>\mathbf k</math> се единични вектори на соодветните координати.
Доколку дадена точка се движи, односно ја менува својата положба во текот на времето, тогаш полупречничкиот вектор со својот врв ја опишува траекторијата на точката. Математички изразена, промената на положбата на векторот во зависност од времето се нарекува параметарска равенка на траекторијата:
:<math>\mathbf{r} = \mathbf{r}(t) \,,</math>
каде со ''t'' е означено времето, која всушност претставува параметарски зададена равенка на крива која точката ја испишува во текот на своето движење.
Векторот на поместување ''d'' на една точка за одреден временски интервал <math>t = [t_1, t_2]</math> може да се добие со векторско одземање на почетниот од крајниот полупречничкиот вектор:
:<math>\mathbf{d} = \mathbf{r}(t_2) - \mathbf{r}(t_1) \,,</math>
каде <math>t_1</math> означува почетен, а <math>t_2</math> краен момент на времето.
Граве (претпријатие)

ГРАВЕ осигурување а.д. Скопје или Grawe — македонско акционерско друштво за Осигурување со седиште во Скопје, а специјализирано за работа со животно осигурување. Ова друштво е дел од концернот ''Grazer Wechselseitige Versicherung AG'' (скратено: ''GRAWE'') со седиште во Грац, Австрија, а формиран во далечната 1828 година.
1 ГРАВЕ во Македонија
Во 2007 година била основана првата подружница на австриската група ГРАВЕ во Македонија, под името „ГРАВЕ Скопје“. ГРАВЕ осигурување а.д. Скопје е осигурително друштво кое има 100% сопственички капитал од австриското осигурително друштво ''GRAWE''. Друштвото е основано со дозвола добиена од Министерство за финансии на Република Македонија, со решение број 11-18652/3од 15.01.2007 година и регистрација од Централен регистар на РМ број 30120070001886 од 14.02.2007 година.
Во 2009 година, Друштвото извршило усогласување согласно Законот за супервизија на осигурување, кое се однесувало на висината на гарантниот фонд и на органите на управување. ГРАВЕ осигурување а.д. Скопје е реосигурано преку матичната куќа и кај германската реосигурителна компанија ''Münchener Rückversicherung-Gesellschaft'' од Минхен.
Во 2019 година, групата ГРАВЕ го купила друштвото „ЕУРОСИГ“ АД Скопје кое било интегрирано во групата под името „ГРАВЕ Неживот Скопје“. Во март 2020 година, групата ГРАВЕ го презела друштвото Еуролинк осигурување.