КАФ Лига на шампиони

КАФ Лигата на шампионите е годишно континентално клупско фудбалско натпреварување управувано од страна на Африканската фудбалска конфедерација (КАФ). Најдобрите клубови од најдобрите фудбалските лиги во Африка се поканети да учествуваат на ова натпреварување, кој е најважното клупско фудбалско натпреварување на континентот и е еквивалент на УЕФА Лигата на шампионите. Поради спонзорскиот договор со француската компанија Тотал, официјалното име на натпреварувањето е Тотал КАФ Лига на шампиони, или исто така во употреба е и Тотал Лига на шампиони.
Победникот на турнирот стекнува право да учествува на Светското клупско првенство, турнир на кој се натпреваруваат сите клубови шампиони од сите шест континентални конфедерации, а исто така се соочува и со победникот на КАФ Купот на конфедерации во Суперкупот на КАФ следната сезона.
Египетскиот Ал Ахли е најуспешниот клуб во историјата на натпреварувањето, освојувајќи го турнирот осум пати. Египетските клубови имаат акумулирано најголем број победи, освојувајќи ја титулата 14 пати. Моментален шампион е мароканската Видад Казабланка, кои ја забележаа својата втора титула во историјата на натпреварувањето, совладувајќи го Ал Ахли во финалето 2017.
1 Историја
1.1 Првите години
На почетокот, натпреварувањето ги опфаќало сите шампиони на националните лиги на африканските земји кои биле членови на КАФ. Натпреварувањето траело 12 месеци и се играло по купски систем, по кој во секое коло се играле по два натпревари (дома-гости) сè до четвртфиналето, каде екипите играле по еден натпревар на неутрален терен и победникот се пласирал понатаму.
Првиот 'Африкански Куп на шампиони' одигран е во 1964 година, а првата екипа која го освоила трофејот бил камерунскиот Орикс Дуала, кој го победил Стад Малијан од Мали со 2-1 во финалниот натпревар.
Во 1965 година турнир не бил одржан, но организаторите не се откажале од него и повторно е организиран во 1966 година. Сега сите фази на натпреварување се играле по двоен систем ‘домаќин и гостин’, а во финалето играле Реал Бамако од Мали и Стад Абиџан од Брегот на Слоновата Коска. Реал Бамако ја искористил предноста на домашниот терен во првиот натпревар и победил со 3-1, но во реваншот во гости во Абиџан изгубил со 4-1 и останал без титулата која му припаднала на Стад Абиџан.
Во финалето 1967 година се сретнале Асанте Котоко од Гана и TП Мазембе од ДР Конго. Двата натпревари биле завршени со нерешен резултат (1-1 и 2-2). Бидејќи тогаш не важело правилото гол во гости, КАФ предложил да се одигра и трет натпревар, но екипата од Гана го одбила тој предлог поради што титула му припднала на Мазембе, кои и во следната сезона повторно бил шампион.
Во 1970 година во финалето повторно се сретнале Асанте Котоко и Мазембе. Првиот натпревар бил одигран во Гана и завршил со резултат 1-1, но во реваншот на гостински терен Асанте славеле со 2-1 и така ја освоиле титулата која ја испуштиле пред три години.
Во текот на седумдесеттите години доаѓа успон на камерунските фудбалски клубови, кои поставиле основа за успесите на камерунската репрезентација. Од 1971 до 1980 година камерунските екипи освоиле 4 титули Африкански првак: Канон Јаунде трипати (1971, 1978 и 1980) и УС Дуала еднаш 1979. Покрај успесите на екипите од Камерун, во тој период и Хафија Конакри од Гвинеја имала свои златни години, освојувајќи ја титулата шампион трипати (1972, 1975 и 1977).
1.2 Египетска доминација
Иако само две екипи од Северна Африка ја освоиле титулата пред 1981 година - Исмаили од Египет во 1969 и МК Алжир од Алжир во 1976 – од тогаш, екипите од оваа регија го преземаат приматот и започнува нивната доминација во натпреварувањето, освојувајќи 22 титули од последните 28 турнири.
Посебно биле доминантни двата египатски фудбалски гиганти од Каиро, Ал Ахли и Замалек. Ал Ахли победил рекордни осум пати: 1982, 1987, 2001, 2005, 2006, 2008, 2012 и 2013; а Замалек има пет титули: 1984, 1986, 1993, 1996 и 2002.
Друга екипа од Северна Африка која исто така имала доста успеси во натпреварувањето е Раџа Казабланка од Мароко, која победила трипати: 1989, 1997 и 1999.
1.3 Развој на КАФ Лигата на шампионите
Покрај воведување на правилото гол во гости многу малку се менувало во системот на натпреварувањето до 1997 година. Таа година, КАФ започнал да спроведува реформи во натпреварувањето, како што УЕФА го направила истото пет години порано, создадена е групна фаза во почетокот на турнирот и натпреварувањето го менува името во КAФ Лига на шампиони. КАФ исто така претставил и парични награди за учесниците.
Победник је добивал 1.000.000 американски долари а поразениот во финалето 750,000, новата Лига на шампиони станала второ најбогато фудбалско клупско натпреварување во Африка после Јужноафриканската Премиер лига која го наградува победникот со 2.000.000 американски долари.
По новиот формат, Лигата на шампионите се состои од серија прелиминарни рунди сè до фазата последните 16. Во оваа фаза екипите се поделени во 4 групи со по 4 клуба каде играат по двоен систем дома гости од кои првопласираните две екипи од секоја група поминуваат во четвртфиналето. Од четвртфиналето па до самиот крај на натпреварувањето (вклучувајќи го и финалето) се игра по куп систем во два натпревари дома-гости.
Во 2010 година, TП Мазембе од ДР Конго станал првата екипа која по вторпат успеала да ја освои титулата две години по редом. Првпат тоа го сториле во 1967 и 1968, а го повториле во 2009 и 2010.
Во КAФ Лигата на шампионите учествуваат победниците од сите национални лиги кои се членови на КАФ, како и шампионот од претходната година. Од 2004. година право да учествуваат имаат и второпласираните екипи од 12-те најдобро рангирани фудбалски лиги во Африка. После оваа реформа доаѓа до спојување на КАФ Купот (натпреварување во кое учествувале второпласираните екипи од африканските национални првенства) и КАФ Купот на победниците на куповите и создаден е КАФ Купот на конфедерации.
2 Спонзори
Период, Спонзор, Име на турнирот
2004-2008, МТН, МТН КАФ Лига на шампиони
2009-2016, Оринџ, Оринџ CAF Champions League
2016-2023, Тотал, Тотал КАФ Лига на шампиони
3 Парични награди
Конеченпласман, Парична награда
Шампион, US$2.5 милиони
Вицешампион, US$1.25 милиони
Полуфиналист, US$0.8 милиони
Четвртфиналист, US$0.65 милиони
Трет во групната фаза, US$0.55 милиони
Четврт во групната фаза, US$0.55 милиони
4 Финалиња
4.1 Африкански Куп на шампиони (1964—1997)
Година, Домаќин, Резултат, Гостин, Стадион, Гледачи
1964''Детали'', Орикс Дуала, 2 - 1, Стад Малијан, Стадион Акра, Акра
1966''Детали'', Реал Бамако, 3 - 1, Стад Абиџан, Мунисипал, Бамако
Стад Абиџан, 4 - 1, Реал Бамако, Феликс Уфује-Буањи, Абиџан
победил со вкупен резултат 5 - 4
1967''Детали'', Асанте Котоко, 1 - 1, TП Мазембе, Стадион Кумаси, Кумаси
TП Мазембе, 2 - 2, Асанте Котоко, Стадион 20 мај, Киншаса
TП Мазембе, н/o, Асанте Котоко, Стадион Омниспорт Јаунде, Јаунде
ја освоил титулата затоа што Асанте Котоко не се согласиле да играат трет натпревар
1968''Детали'', TП Мазембе, 5 - 0, Етуал Филант, Стадион 20 мај, Киншаса
Етуал Филант, 4 - 1, TП Мазембе, Стадион Генерал Ејадема, Ломе
победил со вкупен резултат 6 - 4
1969''Детали'', TП Мазембе, 2 - 2, Исмаили, Стадион 20 мај, Киншаса
Исмаили, 3 - 1, TП Мазембе, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
победил со вкупен резултат 5 - 3
1970''Детали'', Асанте Котоко, 1 - 1, TП Енгелберт, Стадион Кумаси, Кумаси
TП Енгелберт, 1 - 2, Асанте Котоко, Стадион 20 мај, Киншаса
победил со вкупен резултат 3 - 2
1971''Детали'', Асанте Котоко, 2 - 0, Канон Јаунде, Стадион Кумаси, Кумаси
Канон Јаунде, 2 - 0, Асанте Котоко, Воен стадион Гаруа, Јаунде
Канон Јаунде, 1 - 0, Асанте Котоко, Воен стадион Гаруа, Јаунде
победил со 1-0 во 3. натпревар
1972''Детали'', Хафија, 4 - 2, Симба, Стадион 28 септември, Конакри
Симба, 2 - 3, Хафија, Стадион Накивубо, Кампала
победила со вкупен резултат 7 - 4
1973''Детали'', Асанте Котоко, 4 - 2, Вита Клуб, Стадион Кумаси, Кумаси
Вита Клуб, 3 - 0, Асанте Котоко, Стадион 20 мај, Киншаса
победил со вкупен резултат 5 - 4
1974''Детали'', КАРА Бразавил, 4 - 2, Газл Ел Махала, Стадион на Револуцијата, Бразавил
Газл Ел Махала, 1 - 2, КАРА Бразавил, Стадион Ел Махала, Махала ел Кубра
победил со вкупен резултат 6 - 3
1975''Детали'', Хафија, 1 - 0, Енугу Ренџерс, Стадион 28 септември, Конакри
Енугу Ренџерс, 1 - 2, Хафија, Национален стадион во Лагос, Лагос
победила со вкупен резултат 3 - 1
1976''Детали'', Хафија, 3 - 0, МК Алжир, Стадион 28 септември, Конакри
МК Алжир, 3 - 0(пенали: 4 - 1), Хафија, Стадион 5 јули 1962, Алжир
победил по изведување на пенали со 4 - 1 (вк. резултат 3 - 3)
1977''Детали'', Хартс оф Оук, 0 - 1, ФК Хафија, Спортски стадион во Акра, Акра
ФК Хафија, 3 - 2, Хартс оф Оук, Стадион 28 септември, Конакри
победила со вкупен резултат 4 - 2
1978''Детали'', Хафија, 0 - 0, Канон Јаунде, Стадион 28 септември, Конакри
Канон Јаунде, 2 - 0, Хафија, Стадион Омниспорт, Јаунде
победил со вкупен резултат 2 - 0
1979''Детали'', Хартс оф Оук, 1 - 0, Унион Дуала, Спортски стадион во Акра, Акра
Унион Дуала, 1 - 0(пенали: 5 - 3), Хартс оф Оук, Стадион Омниспорт, Јаунде
победил по изведување на пенали со 5 - 3 (вк. резултат: 1 - 1)
1980''Детали'', Канон Јаунде, 2 - 2, Билима, Воен стадион Гаруа, Јаунде
Билима, 0 - 3, Канон Јаунде, Стадион 20 мај, Киншаса
победил со вкупен резултат 5 - 2
1981''Детали'', ЈС Кабилија, 4 - 0, Вита Клуб, Стадион 1 ноември 1954, Тизи Узу
Вита Клуб, 0 - 1, ЈС Кабилија, Стадион 20 мај, Киншаса
победила со вкупен резултат 5 - 0
1982''Детали'', Ал Ахли, 3 - 0, Асанте Котоко, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
Асанте Котоко, 1 - 1, Ал Ахли, Спортски стадион во Кумаси, Кумаси
победил со вкупен резултат 4 - 1
1983''Детали'', Ал Ахли, 0 - 0, Асанте Котоко, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
Асанте Котоко, 1 – 0, Ал Ахли, Спортски стадион во Кумаси, Кумаси
победил со вкупен резултат 1 - 0
1984''Детали'', Замалек, 2 - 0, Шутинг Старс, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
Шутинг Старс, 0 - 1, Замалек, Национален стадион во Лагос, Лагос
победил со вкупен резултат 3 - 0
1985''Детали'', ФАР Рабат, 5 - 2, Билима, Стадион Принц Мулај Абделах, Рабат
Билима, 1 - 1, ФАР Рабат, Мобуту стадион, Лубумбаши
победил со вкупен резултат 6 - 3
1986''Детали'', Замалек, 2 - 0, Африка Спортс, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
Африка Спортс, 2 - 0(пенали: 2 - 4), Замалек, Стадион Феликс Уфује-Буањи, Абиџан
победил по изведување на пенали 4 - 2 (вк. резултат : 2 - 2)
1987''Детали'', Ал Хилал, 0 - 0, Ал Ахли, Стадион Ал Хилал, Омдурман
Ал Ахли, 2 - 0, Ал Хилал, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
победил со вкупен резултат 2 - 0
1988''Детали'', Хартленд, 1 - 0, ЕС Сетиф, Либерти стадион, Ибадан
ЕС Сетиф, 4 - 0, Хартленд, Стадион Мухамед Хамлауи, Константин, 45,000
победил со вкупен резултат 4 - 1
1989''Детали'', Раџа Казабланка, 1 - 0, МК Оран, Стадион Мухамед V, Казабланка, 50,000
МК Оран, 1 - 0(пенали: 2 - 4), Раџа Казабланка, Стадион 19 јуни 1965, Оран, 40,000
победила по изведување на пенали 4 - 2 (вк. резултат : 1 - 1)
1990''Детали'', ЈС Кабилија, 1 - 0, Нкана, Стадион 5 јули 1962, Алжир, 70,000
Нкана, 1 - 0(пенали: 2 - 4), ЈС Кабилија, Индепанданс стадион, Лусака, 35,000
победила по изведување на пенали 5 - 3 (вк. резултат : 1 - 1)
1991''Детали'', Клуб Африкан, 6 - 2, Вила, Стадион Ел Мензах, Тунис, 40,000
Вила, 1 - 1, Клуб Африкан, Стадион Накивубо, Кампала, 25,000
победил со вкупен резултат 7 - 3
1992''Детали'', Видад Казабланка, 2 - 0, Ал Хилал, Стадион Муhамед V, Казабланка
Ал Хилал, 0 - 0, Видад Казабланка, Стадион Ал Хилал, Омдурман
победила со вкупен резултат 2 - 0
1993''Детали'', Асанте Котоко, 0 - 0, Замалек, Спортски стадион во Кумаси, Кумаси
Замалек, 0 - 0(пенали: 7 - 6), Асанте Котоко, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
победил по изведување на пенали со 7 - 6 (вк. резултат : 0 - 0)
1994''Детали'', Замалек, 0 - 0, Есперанс Тунис, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
Есперанс Тунис, 3 - 1, Замалек, Стадион Ел Мензах, Тунис
победил со вкупен резултат 3 - 1
1995''Детали'', Орландо Пајретс, 2 - 2, АСЕК Мимозас, ФНБ стадион, Јоханезбург
АСЕК Мимозас, 0 - 1, Орландо Пајретс, Стадион Феликс Уфје-Буањи, Абиџан
победил со вкупен резултат 3 - 2
1996''Детали'', Шутинг Старс, 2 - 1, Замалек, Стадион Лекан Салами, Ибадан
Замалек, 2 - 1(пенали: 5 - 4), Шутинг Старс, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
победил по изведување на пенали 5 - 4 (вк. резултат : 3 - 3)
4.2 КАФ Лига на шампиони (од 1997 година)
Година, Домаќин, Резултат, Гостин, Стадион, Гледачи
1997''Детали'', Ашанти Голд, 1 - 0, Раџа Казабланка, Стадион Лен Клеј, Обаси, 20,000
Раџа Казабланка, 1 - 0(пенали: 5 - 4), Ашанти Голд, Стадион Мухамед V, Казабланка, 85,000
победила по изведување на пенали 5 - 4 (вк. резултат : 1 - 1)
1998''Детали'', Дајнамос, 0 - 0, АСЕК Мимозас, Национален спортски стадион, Хараре, 45,000
АСЕК Мимозас, 4 - 2, Дајнамос, Стадион Феликс Уфје-Буањи, Абиџан, 50,000
победил со вкупен резултат 4 - 2
1999''Детали'', Раџа Казабланка, 0 - 0, Есперанс Тунис, Стадион Пер-Жего, Казабланка
Есперанс Тунис, 0 - 0(пенали: 3 - 4), Раџа Казабланка, Стадион Ел Мензах, Тунис, 50,000
победила по изведување на пенали со 4 - 3 (вк. резултат : 0 – 0)
2000''Детали'', Есперанс Тунис, 1 - 2, Хартс оф Оук, Стадион Ел Мензах, Тунис, 30,000
Хартс оф Оук, 3 - 1, Есперанс Тунис, Спортски стадион во Акра, Акра, 45,000
победил со вкупен резултат 5 - 2
2001''Детали'', Мамелоди Сандаунс, 1 - 1, Ал Ахли, Стадион Лофтус Версфелд, Преторија, 5,000
Ал Ахли, 3 - 0, Мамелоди Сандаунс, Интернационален стадион во Каиро, Каиро, 80,000
победил со вкупен резултат 4 - 1
2002''Детали'', Раџа Казабланка, 0 - 0, Замалек, Стадион Мухамед V, Казабланка
Замалек, 1 - 0, Раџа Казабланка, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
победил со вкупен резултат 1 - 0
2003''Детали'', Ењимба, 2 - 0, Исмаили, Ењимба Интернешнл стадион, Аба
Исмаили, 1 - 0, Ењимба, Исмаилија стадион, Исмаилија
победила со вкупен резултат 2 - 1
2004''Детали'', Етуал ду Сахел, 2 - 1, Ењимба, Стадион Олимпик д Сус, Сус
Ењимба, 2 – 1(пенали: 5 - 3), Етуал ду Сахел, Ењимба Интернационал стадион, Аба
победила по изведување на пенали со 5 - 3 (вк. резултат : 3 - 3)
2005''Детали'', Етуал ду Сахел, 0 - 0, Ал Ахли, Стадион Олимпик д Сус, Сус, 20,000
Ал Ахли, 3 - 0, Етуал ду Сахел, Стадион на Војната академија, Каиро, 35,000
победил со вкупен резултат 3 - 0
2006''Детали'', Ал Ахли, 1 - 1, Сфаксијен, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
КС Сфаксијен, 0 - 1, Ал Ахли, Стадион 14 јануари, Радес, 65,000
победил со вкупен резултат 2 - 1
2007''Детали'', Етуал ду Сахел, 0 - 0, Ал Ахли, Стадион Олимпик д Сус, Сус
Ал Ахли, 1 - 3, Етуал ду Сахел, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
победил со вкупен резултат 3 - 1
2008''Детали'', Ал Ахли, 2 - 0, Котон Спорт, Интернационален стадион во Каиро, Каиро
Котон Спорт, 2 - 2, Ал Ахли, Стадион Румде Аџија, Гаруа
победил со вкупен резултат 4 - 2
2009''Детали'', Хартленд, 2 - 1, TП Мазембе, Стадион Дан Ањијам, Овери
TП Мазембе, 1 - 0, Хартленд, Стадион Фредерик Кибаса Малиба, Лубумбаши
ја освоил титулата поради постигнат гол во гости
2010''Детали'', TП Мазембе, 5 - 0, Есперанс Тунис, Стадион Фредерик Кибаса Малиба, Лубумбаши, 50,000
Есперанс Тунис, 1 - 1, TП Мазембе, Стадион 14 јануари, Радес, 65,000
победил со вкупен резултат 6 - 1
2011''Детали'', Видад Казабланка, 0 - 0, Есперанс Тунис, Стадион Мухамед V, Казабланка, 70,000
Есперанс Тунис, 1 - 0, Видад Казабланка, Стадион 14 јануари, Радес, 65,000
победил со вкупен резултат 1 - 0
2012''Детали'', Ал Ахли, 1 - 1, Есперанс Тунис, Борг Ел Араб стадион, Александрија, 25,000
Есперанс Тунис, 1 - 2, Ал Ахли, Стадион Олимпик д Радес, Радес, 31,000
победил со вкупен резултат 3 - 2
2013''Детали'', Орландо Пајретс, 1 - 1, Ал Ахли Спортинг Клуб, Стадион Орландо, Совето, 40,000
Ал Ахли, 2 - 0, Орландо Пајретс, Стадион Араб Контрактор, Каиро, 20,000
победил со вкупен резултат 3 - 1
2014''Детали'', Вита, 2 - 2, ЕС Сетиф, Стадион Тата Рафаел, Киншаса, 40,000
ЕС Сетиф, 1 - 1, Вита, Стадион Мустафа Чакер, Блида, 35,000
ја освоил титулата поради повеќе постигнати голови во гости
2015''Детали'', УСМ Алжир, 1 - 2, TП Мазембе, Стадион Омар Хадафи, Алжир, 15,000
TП Мазембе, 2 - 0, УСМ Алжир, Стадион ТП Мазембе, Лубумбаши, 35,000
победил со вкупен резултат 4 - 0 .
2016''Детали'', Мамелоди Сандаунс, 3 - 0, Замалек, Стадион Лукас Морипе, Атериџвил, 30,000
Замалек, 1 - 0, Мамелоди Сандаунс, Стадион Борг Ел Араб, Александрија, 70,000
победил со вкупен резултат 3 - 1.
2017''Детали'', Ал Ахли, 1 - 1, Видад Казабланка, Стадион Борг Ел Араб, Александрија, 60,000
Видад Казабланка, 1 - 0, Ал Ахли, Стадион Мохамед V, Казабланка, 65,000
победила со вкупен резултат 2 - 1.
2018''Детали'', Ал Ахли, 3 - 1, Есперанс Тунис, Стадион Борг Ел Араб, Александрија, 60,000
Есперанс Тунис, 3 - 0, Ал Ахли, Стадион Олимпик д Радес, Радес, 60,000
победил со вкупен резултат 4 - 3.
2018-2019''Детали'', Видад Казабланка, 1 - 1, Есперанс Тунис, Стадион Мохамед V, Казабланка, 50,000
Есперанс Тунис, Напуштено, Видад Казабланка, Стадион Олимпик д Радес, Радес, 60,000
победил со вкупен резултат 2 - 1.
2019-2020''Детали'', Ал Ахли, 2 - 1, Замалек, Интернационален стадион во Каиро, Каиро, Египет, 0 (поради пандемија на коронавирус)
се играл само еден натпревар
5 Рекорди и статистика
5.1 Успешност по клубови
Клуб, Победник, Вицешампион, Години шампион, Години вицешампион
, 9, 4, 1982, 1987, 2001, 2005, 2006, 2008, 2012, 2013, 2020, 1983, 2007, 2017, 2018
, 5, 3, 1984, 1986, 1993, 1996, 2002, 1994, 2016, 2020
, 2, 0, 1981, 1990, –
, 2, 0, 2003, 2004, –
, 2, 0, 1988, 2014, –
, 1, 2, 1973, 1981, 2014
, 1, 2, 2000, 1977, 1979
, 1, 2, 2007, 2004, 2005
, 1, 1, 1969, 2003
, 1, 1, 1995, 2013
, 1, 1, 1998, 1995
, 1, 1, 2016, 2001
, 1, 0, 1965, –
, 1, 0, 1966, –
, 1, 0, 1974, –
, 1, 0, 1976, –
, 1, 0, 1979, –
, 1, 0, 1985, –
, 1, 0, 1991, –
AS Bilima, 0, 2, –, 1980, 1985
Al-Hilal, 0, 2, –, 1987, 1992
Shooting Stars, 0, 2, –, 1984, 1996
Heartland , 0, 1, –, 1997
Dynamos FC, 0, 1, –, 1998
CS Sfaxien, 0, 1, –, 2006
Coton Sport, 0, 1, –, 2008
USM Alger, 0, 1, –, 2015
<noinclude>
5.2 Успешност по држави
Држава, Титули, Вицешампиони
, 14, 7
, 6, 6
, 6, 2
, 5, 2
, 5, 1
, 4, 7
, 3, 8
, 3, 2
, 2, 5
, 2, 2
, 2, 2
, 1, 0
, 0, 2
, 0, 2
, 0, 2
, 0, 1
, 0, 1
, 0, 1
6 Нотес