Мајански биосферен резерват

Биосферен резерват Маја (|Reserva de la Biosfera Maya) — природен резерват во Гватемала со кој управува Националниот совет на заштитени подрачја на Гватемала (CONAP). Резерватот за биосфера Маја зафаќа површина од 21.602 км², една петтина од вкупната површина на земјата.
Паркот е дом на голем број видови фауна, вклучувајќи го Мексиканкиот крокодил и окелираната мисирка. Тоа е исто така богата со флора вклучувајќи махагони, ''Bloma prisca'', кедар, ''Bucida buceras'', ''Haematoxylum campechianum'', ''Rhizophora маш'' и ''Pimenta dioica''. Областа се движи од мочуришта, до ниски планински масиви и има неколку водни тела, вклучувајќи езера, реки, потоци и сеноти.
Резерватот е создаден во 1990 година за да се заштити најголемата област на американска тропска шума што останува северно од Амазон. Моделот на биосферниот резерват, имплементиран од УНЕСКО, се обидува да промовира рамнотежа помеѓу човековите активности и биосферата со вклучување на одржлив економски развој во планирањето на зачувување.
1 Човечка активност
Биосферниот резерват Маја е поделен на неколку зони, секоја со различен заштитен статус. Основните зони се формираат од неколку национални паркови и биотопи (зачувани диви животни), во кои не е дозволено населување, сеча или извлекување ресурси на луѓе. Тука спаѓаат националниот парк Лагуна дел Тигре, националниот парк Сиера дел Лакандон, националниот парк Мирадор-Рио Азул, националниот парк Тикал, биотопот Ел Зотц, биотопот Нахтан-Дос Лагунас, биотопот Серо Кахуи, биотопот Лагуна дел Тигре и природниот споменик Ел Пилар. Основните зони зафаќаат површина од 7.670 км <sup>2</sup>, што е 36% од биосферниот резерват Маја.
Во зони со повеќекратна употреба (8484.40 км <sup>2</sup>, 40%) и тампон зоната (4.975 км <sup>2</sup>, 24%), што го сочинува јужниот дел на резервата, дозволени се одредени регулирани економски активности. Овие вклучуваат одржлива берба на дрво и традиционални шумски производи кои вклучуваат ''чикл'', сок кој се користи во производството на гуми за џвакање, ''хат'', украсно растение од палма што се користи во цветни аранжмани и пимента или ''миризлив пипер.'' Владата на Гватемала им додели концесии на шумите на локалните заедници, давајќи им право да практикуваат одржливо шумарство во зацртани области за 25 години. Меѓународните групи за набудување, како што е Советот за управување со шумите, ги потврдуваат активностите за сеча како одржливи. Во 2005 година, 4.500 км<sup>2</sup> биле заверени. Во другите делови на зоната со повеќекратна употреба, земјоделските заедници добија право да продолжат со земјоделство во т.н. земјоделски многуаголници.
Во биосферниот резерват Маја се наоѓа голема концентрација на антички градови на Маите, од кои многу се во фаза на ископување. Тикал е најпознат од нив, привлекува околу 120.000 до 180.000 посетители годишно.
Басенот Мирадор, во северниот дел на Резерватот, содржи бројни меѓусебно поврзани градови на Маите. Проектот е во режија на Ричард Хансен, археолог во Ел Мирадор, најголемиот од овие локалитети, датиран од предкласичниот период на Маите. Други градови во регионот вклучуваат Ел Тинтал, Накбе и Вакна.
Во 2018 година, 60.000 незабележани структури биле откриени од археолозите со помош на револуционерни ласери за технологија наречени „ лидар “ во северна Гватемала. Проектот бил мапиран во близина на биосферниот резерват Маја. За разлика од претходните претпоставки, благодарение на новите наоди, археолозите веруваат дека 7-11 милиони Маи луѓе живеат во северниот дел на Гватемала за време на крајот на класичниот период 650-800 АД LIDAR технологија дигитално отстранила крошна дрво за да се открие античките остатоци и покажа дека Маите градови како Тикал биле поголеми отколку што се сметало порано. Куќи, палати, возвишени автопати и одбранбени утврдувања биле откриени поради „ Лидар“. Според археологот Стивен Хјустон, тоа е огромно откритие за над 150 години археологија на Маите.
2 Закани за животната средина
Екосистемите во биосферниот резерват Маја се соочуваат со бројни закани од човечки активности, вклучително и нелегално сечење дрвја, земјоделство и сточарство во заштитени подрачја, како и трговија со дрога, ловокрадство и грабежи на артефактите на Маја. Шумската област на резерватот се намали за 13 проценти во последните 21 година според непрофитната организација „ Алијанса дождовна шума“, која има неколку проекти за развој на заедницата во регионот. Од 2000 година, нелегалните ранчови добиток расчистиле околу 8 проценти од резервата. Некои од најекстремните уништувања на шумите се случиле во националните паркови Лагуна дел Тигре и Сиера дел Ланкандон. Во анализата на Националниот парк „Лагуна дел Тигре“ на воздушните слики во 2020 година, пронајдени се докази за големи сточарство на добиток во 87% од сликите. Голема трговија била охрабрена од страна на владата во 1960 и од околу 2.002 трговија со дрога, перат пари со купување земјиште и говеда и продажба на месо за пари кои не може да се проследи до лек активност. Кампесините (земјоделци од мал обем) имаат помали парцели и имаат тенденција да одгледуваат прехранбени култури, како и пасишта, додека шверцерите со дрога расчистуваат десетици хектари кои се правоаголни, имаат долги прави линии и може да се забележат траги од гуми на трактори.
3 Надвореши врски
*** од веб-страницата на Заштита на природата.
**