procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Душан Цекиќ

Душан Цекиќ (, Србија, - , ) бил еден од најистакнатите водачи на македонското социјалистичко движење во периодот помеѓу Младотурската револуција од 1908 и 1920-1921.
На Вториот конгрес на Работничкиот сојуз на Србија во 1904 година Цекиќ е избран за член на Управниот одбор. Во српското работничко движење делува до 1908 година, а потоа, преселувајќи се во Скопје, работи на организирањето и развојот на македонското социјалистичко движење.
Во 1909 година Цекиќ е еден од основачите на Скопската социјалдемократска организација и нејзин секретар. Заедно со Васил Главинов, Стојан Дивлев и Михаил Цоков, Цекиќ како претставник на социјалдемократските организации од Македонија, во јануари 1910 година во Белград зема учество на Првата балканска социјалдемократска конференција. По обновувањето на Скопската социјалдемократска организација по Балканските војни, во април 1914 е избрано ново раководство, при што Цекиќ е избран за нејзин претседател.
По крајот на Првата светска војна и по формирањето на Кралството СХС, Скопската социјалдемократска организација е обновена на 9 февруари 1919 година, а за претседател е избран Цекиќ. Во април истата година тој е дел од 20-члената делегација од Македонија на Основачкиот конгрес на Комунистичката партија на Југославија. На Конгресот е избран за член на 10-члениот Извршен одбор на партијата. Во 1920 година учествува и на Вториот конгрес на КПЈ и е реизбран во Извршниот одбор. Во 1920 година ја врши и функцијата секретар на Обласниот комитет на КПЈ за Македонија. Како делегат на КПЈ, во јуни-јули 1921 година Цекиќ зема учество и во работата на Третиот конгрес на Комунистичката интернационала.
На општинските избори за Скопје, одржани на 22 август 1920 година, Цекиќ е кандидиран за претседател на општината, но не е избран. Во ноември истата година ја предводи и списокот на кандидати на КПЈ за скопскиот округ на изборите за Уставотворното собрание и е избран за пратеник.
Под влијание на зголемената идеолошка униформност на комунистичкото движење, Цекиќ, кој не се согласува со тој тренд на развој, кон крајот на 1921 година е исклучен од КПЈ. Сепак, наскоро повторно е примен во Партијата и во јули 1922 година учествува како делегат на Првата земска конференција на КПЈ во Виена. Таму инклинира кон левата фракција која бара осуда на Сима Марковиќ. На конференцијата доаѓа со сериозен судир помеѓу левата и десната фракција, при што претставниците на левата фракција, меѓу кои и Цекиќ, пред време ја напуштаат конференцијата.
Во текот на 1923 година Цекиќ го издава весникот „Работничка зора“. На парламентарните избори од 18 март 1923 година е кандидиран за пратеник на списокот на Независната работничка партија на Југославија, која е легален облик на дејствување на забранетата КПЈ, но не успева да добие мандат.
Несогласиците на Цекиќ со партиското раководство се зголемуваат и тој предаден е на партиски суд, кој го исклучен од КПЈ, овој пат за секогаш.
По исклучувањето Цекиќ се повлекува од политиката и останатиот дел од животот го поминува во приватност во Скопје.
Иљја Репин

Иљја Ефимович Репин (|Илья́ Ефимович Репин; (јулијански календар: 24 јули) — ) — водечки руски сликар и вајар од уметничката школа Передвижници. Неговите реалистички дела честопати се остра критика на постоечкиот општествен систем.
Репин е роден во Чугуев близу Харков (денес во Украина). Татко му бил воен офицер. Во 1866 тој отишол во Санкт Петербург и таму бил примен во Империјалната Уметничка Академија како студент. Репин отседнал во Италија и Париз со пари дадени од Академијата од 1873 до 1876. Тој сликал многу селани, рибарки и сцени од животот на трговците.
Репин се зачленил во Друштвото на Передвижнички уметници во 1878. Од 1882 живеел во Санкт Петербург, но често патувал во странство. Инспириран од Рембрантовите портрети на старци, тој насликал многу познати сонародници како Лав Толстој, Димитриј Менделеев, Константин Победоносцев и Модест Мусоргски. Во 1903 Репин примил нарачка за слика од руската влада, за да ја наслика церемонијалната седница на Врховниот Таен Совет на Руската Империја кое е неговото најграндиозно дело, платно со димензии 400 x 877 см.
По Октомвриската револуција од 1917 год., неговиот дом северно од Санкт Петербург, бил приклучен кон Финска. Репин бил поканет од Ленин да се врати во Русија, но тој бил премногу стар за да патува. Умрел во Куокала, Финска (денешно Репино, Ленинградска област) во 1930. Неговиот имот се смета за светско културно богатство и е заштитен од УНЕСКО.
Најпознатите слики на Репин се ''Иван Грозни го убива својот син'' (1885), ''Бурлаци на Волга'' (1870-73) и ''Одговорот на запорожските козаци на турскиот султан Мехмед IV'' (1880-91).
Ориенталната рапсодија, Оп. 29 од Александар Глазунов (1889) е посветена на Иљја Репин.
0.1 Слики
Ростислав (кнез)

Ростислав — моравски кнез. Тој испратил молба до византискиот цар Михаил III со барање да му испрати мисионери кои ќе го шират христијанството на словенски јазик. Бидејќи Германите сакале да ги потчинат словенските племиња кажувајќи дека христијанството треба да се шири само на латински јазик. Но сепак духот на словенските браќа Константин и Методиј не запрел и по макотрпните борби, т.е. докажуваната кај папата во Рим продолжуваат со ширење на христијнаството на словенски јазик и по смртта на Кирил Филозоф во 869. Методиј ја продолжува оваа дејност заедно со своите ученици каде што по неговата смрт за наследник го именува Горазд.
Цироза

Цироза е болест на црниот дроб која се јавува како последица од оштетување на клетките во црниот дроб (хепатоцити). Вообичаено се јавува кај лица кои подолго време конзумираат алкохол во големи количини а црниот дроб не е способен да се ослободи брзо од тие штетни материи, и како последица на тоа се јавува оштетување на клетките кое води до цироза.
1 Етиологија
Црнодробната цироза е болест која е последица на широк спектар на хронични прогресивни болести на црниот дроб. Најчести причини за цироза се:
:* алкохолот
:* хепатотропни вируси (ХАБ, ХАЦ, бруцелоза и др.)
:* генетски нарушувања
:* автоимуни нарушувања
:* лекови
:* срцева декомпензација
:* долготрајна холестаза
2 Клиничка слика
Клиничката слика на црнодробната цироза има исти симптоми независно од етиолошкиот фактор. Болеста поминува низ два стадиума: компензиран и декомпензиран стадиум.
:* Компензиран стадиум
::Компензираниот стадиум се манифестира со умор, омалаксаност, намален апетит. Се јавува и субиктерус, тапа болка, болка под десен ребрен лак поради хепатомегалија. Овој стадиум најчесто се открива со хистолошки преглед на материјал земен со биопсија на хепар.
:*Декомпензиран стадиум
::Декомпензираниот стадиум освен што ги содржи опишаните симптоми доаѓа и до влошување на општата состојба. Главни клинички критериуми за постоење на декомпензирана цироза се следниве цвнодробни компликации:
:::* жолтица
:::* портална хипертензија
:::* асцит
:::* невропсихички пореметувања
::::Покрај овие главни симптоми кај овај вид цироза се јавуваат и:
:::* знаци на промена на коагулацијата на крвта
:::* ендокрини промени
:::* знаци на кожни промени
:::* палмарен еритем
:::* знаци на хипертермија со септикемија
:::* фактор хепатикус-се манифестира со непријатен мирис на мрша или изгорена земја
3 Дијагноза
::* клиничка слика
::* лабораториски испитувања
::: имаме ниски белковини во серум, намалување на албумините, а зголемување на гама глобулините, зголемени вредности на билирубин, ниска коагулација, анемија, зголемени некои ензими во серумот, LDH и др.
::* ултразвучен преглед
::* компјутерска томографија
::* ендоскопија
::* црнодробна биопсија со хистолошки преглед
Овие испитувања најчесто се користаат при поставување на дијагнозата.
4 Лекување
Лекувањето зависи од стадиумот на болеста и кои клинички знаци се присутни во моментот.
Така што во компензираната фаза се применува:
:* хигиено-диететски режим на исхрана
::Се препорачува одмор и исхрана богата со белковини и шеќери, а сиромашна со масти.
:* лекови кои влијаат врз регенерацијата на хепатоцитите
Во декомпензираната фаза болниот задолжително треба да се хоспитализира. Ако болниот е со асцит се препорачува мирување и несолена диета.
Дуждова палата

Дуждовата палата (италијански: ''Palazzo Ducale'') е готска градба во Венеција.
Сегашната палата датира некаде од 1309 до 1424, но е изградена врз основа на претходни нацрти од 9 век на Филипо Календарио. Џовани и Бартоломео Буон ја конструирале таканаречената ''Porta della Carta'', монументална доцноготска порта која се наоѓа на страната на Пјацетата.
Палатата била тешко оштетена од пожар на 20 декември 1577 година. Така, по започнување на реновирањето било одлучено повторно да се зачува оригиналниот готски стил, и покрај поднесувањето на нео-класични проекти од страна на влијателни архитекти како Андреа Паладио. Сепак постојат некои класични елементи како на пример Мостот на воздишките кој ја поврзува со затворот.
Палатата била резиденција на Дуждот и во него се наоѓале канцелариите на разни политички инстутуции. На првиот спрат биле сместени правниците; Канцеларијата; Цензорите и Поморските служби. На вториот спрат е Големата Сала на Советот, Жрепната комора и одаите на Дуждот. На третиот спрат се наоѓа т.н. ''Sala del Collegio'' (украсена со слики, меѓу кои портрети на неколку дуждови, и сликата ''Лепанто'' од Паоло Веронезе) каде се вршеле приеми на амбасадори. Таму наоѓаме и владини соби како собата на Десетката. Во зградата се наоѓа и комората ''Bussola'', каде граѓаните поднесувале жалби и поплаки, салата наречена ''Sala dei Tre Capi'' и собата на Државниот Инквизитор.
Веројатно најраскошната соба е Големата Сала на Советот или ''Sala del Maggior Consiglio'' во која се одржувале состаноците на законодавното тело. Овој огромен простор е прекриен со слики, по ѕидовите и по плафоните, особено со протрети на дажовите, но исто така и Тинторетовото дело со огромни димензии наречено ''Рај'', која е најголемата слика на платно во светот.
Исто така треба да се спомне собата наречена ''Sala dello Scrutinio'', со уште портрети на дуждови, и други интересни слики како ''Лепанто'' на Андреа Вичентино.
Унца

Унца или унција (од |uncia) — име на разни единици мерки за маса (oz, ℥), како и за две единици за течна зафатнина (fl oz) и една единица за сила, (ozf). Видете Англиски мерни единици и Американски мерни единици за тоа во какви рамки се дефинираат овие мерни единици.
* унца авоардипоа се дефинирана по системот авоардипоа (видете фунта (маса)). Секоја фунта авоардипоа содржи 16 унци. Оваа унца е еднаква на околу 28.35 грама.
* тројска унца се дефинира по системот за тројска маса. Во тројска тежина, фунтата има 12 унци, и има 5760 зрна (околу 373.24 г), (околу 10% потешка од унцата авоардипоа). Овие унци денес се користат само при мерење на скапоцени метали како злато, платина и сребро. Една унца злато е еднаква на 31.1 г.
* аптекарската унца е денес застарена мерка. Оваа била рамна на тројската унца, и нејзиниот знак бил (2125).
* Течната унца е мерка за зафатнина која ја наоѓаме во две варијанти: 28.41 мл (англиска) и 29.57 мл (американска).
Џентлменски клуб

Џентлменски клуб (англ. ''Gentlemen's club'') е членски клуб главно за машки членови на англиската висока класа. Денеска клубовите се поотворени за полот и општествениот статус на членовите.
Првобитните џентлменски клубови се наоѓале во Западниот Крај на Лондон во регионот Сент Џемјсес кој сѐ уште се нарекува „clubland“, иако не толку често како порано. Клубовите донекаде ја презеле улогата на кафеџилниците во XVIII век и го достигнале врвот на својата влијателност при крајот на XIX век. Биле основани од групи пријатели кои делеле заеднички интереси. Комарот, обично со карти, бил најважна активност во многу од нив. Другите се одликувале со интересите на членовите во политиката, книжевноста, спортот или други занимања. Во други случаи, поврзаноста на членовите се должела на служење во рамките на еден ист ранг во војската, или студирање на ист универзитет. Некои од постарите клубови биле прилично аристократски, но през времето сè повеќе биле формирани, и по некое време секој кој можел со право да се нарече „џентлмен“ можел да најде клуб кој би го примил, освен ако неговиот карактер бил многу непожелен на еден или друг начин. Тука спаѓале и професионалци кои самите си го заработувале приходот.
Треба да се спомене дека јавни разоноди од типот на музички изведби и слично, не биле дел од ваквите клубови. Клубовите биле на некој начин „втори домови“ каде господата се релаксирале, и мешале со своите пријатели, играле друштвени игри и заедно јаделе. Тие им дозволувале на луѓето од високата и средновисоката класа со скромни примања да го проведуваат своето време во величествено окружување; побогатите клубови биле изградени од истите архитекти кои ги граделе најдобрите вонградски куќи во своето време, и имале ист тип на ентериери. Клубовите исто така биле згодни места за повлекување на мажите кои сакале да се „одморат“ од своите жени. Многу луѓе го провеле големиот дел од животот во клубовите, од кои некои дури и нуделе преноќување.
Класните услови полека смекнале низ XIX и XX век. Покрај тоа некои клубови почнале да примаат и жени при крајот на XX век. Ова делумно се должело на потребата да се зачува бројот на членови.
1 Џентлменските клубови денес
Додека знаеме дека денешните џентлменски клубови не ја уживаат истата популарност и влијание од минатото, тие имаат пораснато во популарност во последно време. Ова се должи на фактот што клубовите се денес поотворени за средната класа и жените.
Сè повеќе луѓе во политиката и деловното работење членуваат во клубови во Обединетото Кралство и ширум светот за дебати и конференции на актуелни теми. На пример Комонвелт клуб-от во Лондон може да се пофали со ред важни личности кои говореле таму како поранешниот британски премиер Тони Блер, нигерскиот претседател Олусегун Обасанџо и австралискиот премиер Џон Хавард.
2 Вон Обединетото Кралство
Клубови од овој тип постојат и во другите земји како многу земки од Комонвелтот, САД и разни други.
3 Поврзано
* Список на лондонски џентлменски клубови
* Кантри клуб
Список на венецијански дуждови

* Енрико Дандоло (1192-1205)
* Пјетро Зиани (1205-1229)
* Џакомо Тјеполо (1229-1249)
* Раниери Зено (1253-1268)
* Лоренцо Тјеполо (1268-1275)
* Јакопо Контарини (1275-1280)
* Џовани Дандоло (1280-1289)
* Пјетро Градениго (1289-1311)
* Марино Зорзи (1311-1312)
* Џованни Соранцо (1312-1328)
* Франческо Дандоло (1329-1339)
* Бартоломео Градениго (1339-1342)
* Андреа Дандоло (1343-1354)
* Марин Фалиер (1354-1355)
* Џовани Градениго (1355-1356)
* Џовани Долфин (1356-1361)
* Лорензо Челси (1361-1365)
* Марко Корнаро (1365-1368)
* Андреа Контарини (1368-1382)
* Микеле Моросини (1382)
* Антонио Вениер (1382-1400)
* Микеле Стено (1400-1413)
* Томазо Мочениго (1414-1423)
* Франческо Фоскари (1423-1457)
* Паскуале Малипјеро (1457-1462)
* Кристорфоро Моро (1462-1471)
* Николо Трон (1471-1473)
* Николо Марчело (1473-1474)
* Пјетро Мочениго (1474-1476)
* Андреа Вендрамин (1476-1478)
* Џовани Мочениго (1478-1485)
* Марко Барбариго (1485-1486)
* Агостино Барбариго (1486-1501)
* Леонардо Лоредан (1501-1521)
* Антонио Гримани (1521-1523)
* Андреа Гритти (1523-1538)
* Пјетро Ландо (1539-1545)
* Франческо Дона (1545-1553)
* Маркантонио Тревисан (1553-1554)
* Франческо Вениер (1554-1556)
* Лорензо Приули (1556-1559)
* Џироламо Приули (1559-1567)
* Пјетро Лоредан (1567-1570)
* Алвисе Мочениго I (1570-1577)
* Себастијано Вениер (1577-1578)
* Николо да Понте (1578-1585)
* Паскуале Чикогна (1585-1595)
* Марино Германи (1595-1605)
* Леонардо Дона (1606-1612)
* Маркантонио Мемо (1612-1615)
* Џовани Бембо (1615-1618)
* Николо Дона (1618)
* Антонио Приули (1618-1623)
* Франческо Контарини (1623-1624)
* Џовани Корнер I (1625-1629)
* Николо Контарини (1630-1631)
* Франческо Ериззо (1631-1646)
* Франческо Молин (1646-1655)
* Карло Контарини (1655-1656)
* Франческо Корнер (1656)
* Бертучи Валиер (1656-1658)
* Гиованни Песаро (1658-1659)
* Доменицо Контарини (1659-1675)
* Николо Сагредо (1675-1676)
* Алвисе Контарини (1676-1684)
* Маркантонио Џустинијан (1684-1688)
* Франческо Моросини (1688-1694)
* Силвестро Валиер (1694-1700)
* Алвисе Мочениго II (1700-1709)
* Џовани Корнер II (1709-1722)
* Алвисе Мочениго III (1722-1732)
* Карло Руцини (1732-1735)
* Алвисе Писани (1735-1741
* Пјетро Гримани (1741-1752)
* Франческо Лоредан (1752-1762)
* Марко Фоскарини (1762-1763)
* Алвисе Мочениго IV (1763-1778)
* Паоло Рениер (1779-1789)
* Лодовико Манин (1789-1797)
Завод и музеј (Штип)

Завод за заштита на спомениците на културата и Народен музеј — музејска и конзерваторска установа во Штип, основана во 1950 година како установа на градот, за да во 1955 г. прерасне во Музеј на целиот штипски крај.
Заводот - Музеј поседува повеќе збирки и фондови од областа на археологијата, етнологијата, историјата, историјата на уметноста и современата македонска уметност и врши дејности од областа на заштитата на недвижни и движни споменици на културата, презентација, обработка и чување на музејски материјал и организација на ликовни изложби.
Тежиштето на активностите на Заводот - Музеј е насочено кон:
* Истражувачки работи и набавка на музејски материјал
* Стручно-музеолошка обработка
* Заштита на материјалот и културно-историските споменици
* Културно – образовна и воспитна дејност
1 Галерија
Комити Запад

Комити Запад е најпознатата македонска навивачка група која првенствено го бодри ФК Вардар, а потоа и останатите спортски клубови од Скопје кои го носат името Вардар, во овој момент тоа е РК Вардар. Таа важи за една од најбројните и најзначајни македонски навивачки групи. Групата е формирана во 1987 година и нејзина домашна трибина е западната трибина на Градскиот стадион во Скопје. Боите со кои групата се идентификува се црната и црвената. За најголем соперник на Комити се смета навивачката група Чкембари од Битола, како и навивачката група Шверцери која го бодри градскиот соперник ФК Шкупи од скопската населба Чаир. Наспроти тоа, групата денес е збратимена со македонската група Војводи од Тетово, како и ултрас навивачите на германскиот фудбалски клуб Шалке од Гелзенкирхен. Комити, како и повеќето активни или полуактивни навивачки групи во Македонија и Европа денес, претставува ултрас група и голем број од нејзините членови ја негуваат културата на ултрас движењето за бодрење на клубот кој го симпатизираат до степен на фанатизам. Комити Запад функционира и денес и истата е поделена на повеќе подгрупи кои претставуваат групирање на навивачи од одредена населба или пак како одредена дружина.
1 Формирање
ФК Вардар како важен клуб во македонскиот фудбал од самото свое постоење има редовни навивачи кои го бодрат, но истите никогаш пред 1980-тите години не биле организирани на ниво на група. Во тој период од 1980-тите години на просторите на тогашна СФР Југославија на високо ниво почнува да се развива навивачката култура и форматот на навивање во организирани групи. Тогаш Вардар настапува во Првата сојузна лига на Југославија и покажува успех пласирајќи се повеќепати меѓу првите десетина клубови. Во сезоната 1986/87. по 34. одиграни кола Вардар станува шампион, но набрзо неговата титула на првак е поништена како последица на афера за наместени фудбалски натпревари во претходната сезона. Поради оваа афера 12 клубови сезоната ја започнале со минус од шест бодови, но по пресуда на Уставен суд одлуката за одземање бодови е поништена и титулата на првак е доделена на ФК Партизан. Во оваа фудбалска сезона, пред завршувањето на истата е формирана и навивачката група Комити. Комити како група го започнуваат своето организирано бодрење на 4 мај 1987 година на натпреварот помеѓу Вардар и ФК Црвена Ѕвезда од Белград кој се одиграл на Градскиот стадион во Скопје, кој инаку завршил со 3-1 за домаќинот Вардар. На овој натпревар групата навивачи се појавила на западната трибина од стадионот и за првпат бил истакнат транспарент со натпис „Комити“, славното име во македонската историја со кое се именуваат членовите на Македонската револуционерна организација. Со тоа, во наредните години Вардар има редовни навивачи кои го бодрат за време на цел еден натпревар, а подоцна Комити имаат и свои членови и поддржувачи и од другите градови во Македонија.
2 Поврзано
* Ултрас
* Војводи Тетово
Бон

Бон (германски: Bonn) — град во Германија (19-ти по големина), во сојузната држава Северна Рајна-Вестфалија, кој се наоѓа на околу 20 km јужно од Келн, на реката Рајна на север од Зибенгебирге.
1 Историја
Од 1288 до 1803 година, Бон бил седиште на келнските архиепископи. Бон беше главен град на Западна Германија од 1949 до 1990 година. Во 1969 година, независните градови Бад Годесберг и Беуел, како и неколку села, биле вклучени во Бон, со што градот двојно се зголемил. Бад Годесберг и Беуел постанале области (''Stadtbezirke'') на Бон со одредена независност и население од околу 70.000 жители.
2 Бон како мотив во уметноста
* „Бон крцка“ — кус расказ на македонскиот писател Гето Руди од 2017 година.
3 Галерија
Тихи Океан

Тихи Океан или Пацифик (латински: ''Mare Pacificum'' што значи тивко т.е., тихо море) — најголемиот и најдлабокиот океан на Земјата. Се протега од Беринговото Море на Арктикот до Антарктикот на југ и од Индонезија до Колумбија. Површината на океанот изнесува 179 милиони км<sup>2</sup>, а најдлабоката точка е 11 км под површината на водата која се наоѓа во Мариканскиот Ров близу Маријанските Острови што воедно ја претставува и најголемата длабочина на море во светот. Во Тихиот Океан има голем број острови и островски држави. Исто така во Тихиот Океан постојат околу 25.000 острови (повеќе отколку во сите океани заедно), од кој најмногу се наоѓаат јужно од екваторот.
Долж неправилните западни граници на Тихиот Океан, лежат многу рабни мориња, од кои најголеми се Коралното, Јужнокинеското, Јапонското, Тасмановото и Жолтото. Малачкиот Проток е споен со Индискиот Океан на запад, како и Магелановиот Проток на исток со Атлантикот. На север, Беринговиот Проток го спојува со Северноледениот Океан.
Како Тихиот Океан се шири на ± 180° географска должина, на запад станува исток, азиската ''страна'' на океанот правилно се смета за ''источна на Тихим океан'', додека спротивната страна е ''западната на Тихиот Океан''. Датумската граница поголемиот дел ја прати ±180° географска должина која се разграничува на источен и западен дел. Но, на некој места се одделува од таа географска одредница. Тако на север се врти спрема исток да би се заокружил најисточниот дел на Азија, потоа се врти спрема запад посетувајќи ги Алеутските острви, за да потоа многу појужно се сврти спрема запад како би се опфатила острвската држава Кирибати и уште некои помали острови.
Во текот на патувањата на Фернандо Магелан до Филипините, по излегувањето од теснецот низ Огнена земја (теснец кој подоцна го добил името по него) познат по јаките бури, тогаш му се причинило дека Тихиот Океан е многу мирен, по што и го добил името. Сепак ,подоцна се испоставило дека не е секогаш мирен. Копното по Тихиот Океан е подложно на вулкански ерупции и земјотреси. Исто така, бројни тајфуни започнуваат на тоа подрачје. Еден од најопасните е цунами, (кои се последица на подводните потреси) со огромни бранови кои ги уништуваат островите и градовите на својот пат.
1 Држави и територии
Држави и територии кои се наоѓаат во самиот океан или граничат со истиот:
1.1 Независни држави
******************************************
1.2 Територии
* (САД)
* Остров Бејкер (САД)
* Валис и Футуна (Франција)
* Вејк (САД)
* (Чиле)
* (САД)
* Кингменов Гребен (САД)
* Коралноморски Острови (Австралија)
* (Нов Зеланд)
* (Кина)
* Мидвејски Атол (САД)
* (Нов Зеланд)
* (Франција)
* (Австралија)
* Палмирски Атол (САД)
* (ОК)
* (САД)
* (Нов Зеланд)
* (Франција)
* Хоуленд (САД)
* (Кина)
* Џарвис (САД)
* Џонстонов Атол (САД)
2 Тихиот Океан како тема во уметноста и во популарната култура
Некои дела од областа на уметноста и популарната култура се инспирирани од Тихиот Океан, како на пример:
* „Тихиот Океан, Pacific grows“ — расказ на рускиот писател Едуард Лимонов.
Параштитна жлезда

Параштитната или паратироидна жлезда е ендокрина жлезда која се наоѓа на штитната жлезда. Бројот на параштитните жлезди е различен: кај рибите отсуствуваат, другите ‘рбетници имаат четири параштитни жлезди, додека човекот има три до четири, а некогаш и повеќе вакви жлезди.
1 Функција
Хормонот на параштитната жлезда се нарекува паратхормон. Заедно со витаминот D, тој учествува во метаболизмот на калциумот и фосфорот.
2 Клиничко значење
2.1 Хиперпаратироидизам
При зголемено лачење (хиперфункција) на овој хормон, доаѓа до намалување на концентрацијата на фосфорот, а до зголемување на концентрацијата на калциумот во крвта. Со оваа промена можат да настанат одредени деформации на коските.
2.2 Хипопаратироидизам
При хипофункција на паратхормонот, состојбата е обратна. Со намалување на калциумот во крвта доаѓа до негово натрупување во коските и забите. Во таква состојба се надразнуваат нервите, со што се поттикнуваат грчеви (состојба позната како тетанус) на мускулите кои можат да бидат и смртоносни.
Безобразност

Безобразноста е дел од моралот. Тој е релативна и променлива категорија на фрази, акции и постапки кои се општествено неприфатливи, и тоа на високо ниво на неприфатливост. Најчесто безобразноста се констатира од страната на едно или повеќе лица, како некое дејствие (кажан збор, сторена работа) кое било сторено од страна на друго лице или лица, а кое дејствие е неприфатливо за констатирачите на сторениот безобразлук.
Употребата како придавка е (неколку примери):
* „Ти си безобразен“ - кога е насочено кон одреден сторител на одредено или неодредено неприфатливо дејствие;
* „Ова е безобразност“ - кога е насочено кон неодреден сторител на конкретно неприфатливо дејствие;
Безобразноста е променлива и релативна подгрупа на моралните норми. Тој е релативен, бидејќи кај различните општествени групи (малцинства, нации) постои различен вид на дејствија кои спаѓаат во категоријата „безобразност“.
Тој е променлив бидејќи поради промената на општествената структура со текот на времето, се менуваат и моралните норми на општеството, а со нив и безобразноста.
Пример за релативноста:
* Во Иран и повеќето други муслимански земји е безобразно да се говори за голотија и секс, а во западниот свет не е таков случај (или не се смета за безобразно, туку само за некултурно).
Пример за променливоста:
* Порано, во Македонија било безобразно љубовните двојки да се бакнуваат на отворено, а денес не е.
Линкести

Линкести — една од етничките заедници кои населувале дел од територијата на Македонија, односно територијата која се наоѓала јужно од територијата на Пелагонците. Нивната територија се викала Линкестида. Во V век пр. н.е. Врска бил самостоен и покрај моќното македонско кралство кое се наоѓало во негова близина. Првпат се спомнати кај Тукидид во втората половина на 5 век п.н.е. Во времето на македонскиот крал Пердика II (ц.454 - ц.413 пр.н.е.), во Линкеста владеел Арабеј, кој војувал против атинскиот војсководец Брасида. Во времето на Архелај (413 - 399 пр. н.е.) се спомнува друг владетел со исто име Арабеј, а во времето на Аминта (ц.540-498 пр.н.е), Линкеста војувал со него. По овие настани Врска и Линкестите повеќе не се спомнуваат во пишаните извори и веројатно истите влегле во составот на Македонската држава.
1 Поврзано
* Линкестида
Епифиза

:''За крајниот, проширен дел од коската, видете коска.''
Епифизата (пинеална или надмозочната жлезда) се јавува во текот на ембрионалниот развиток кај сите ‘рбетни животни, а во нивната возрасна состојба таа се задржува само кај најпримитивните ‘рбетници, и тоа во улога на епифизарно око, осетливо на светлината. Кај останатите ‘рбетници таа е ендокрина жлезда.
Епифизата кај човекот е во вид на шишарка со големина на зрно од пченка. Во детството е најразвиена, а по настапувањето на половата зрелост се намалува. Излачува хормони кои го кочат предвременото полово созревање. Се наоѓа одозгора на задниот дел на меѓумозокот. Се смета дека припаѓа на жлездите од ендокриниот систем и дека делува на растењето и развојот на јајчникот и семеникот.
1 Функција
Главната функција на епифизата е да произведува мелатонин.
Локатив

Локатив — падеж што означува место. Отрпилика соодветстува на македонските предлози „во“, „на“, „кај“ и „крај“. Локативот им припаѓа на општите локални падежи како лативот и сепаративот.
1 Локативот кај разните јазици
Локативот постои кај мнногу јазици како алтајскикте, индоевропските и уралските јазици.
1.1 Индоевропски јазици
Локативот го наоѓаме кај:
* современите балто-словенски јазици (меѓутоа видете предлошки падеж)
* некои класични индоевреопски јазици, особено санскрит и латинскиот
* во ретка архаична или книжевна употреба кај извесни современи индиски јазици како маратскиот.
1.2 Турски
Локативот го наоѓаме во турскиот јазик. На пример, на турски, ''elim'' значи: ''моја шака'', а ''elimde'' значи ''во мојава шака'', значи со додавање на наставките ''-de'' и ''-da''.
1.3 Фински
Кај финскиот јазик постојат два типа на локални падежи. Наместо локатив, финскиот јазик има инесив, кој назначува локација во нешто, и адесив, кој назначува локација вон нешто. Староуралскиот локатив сѐ уште се употребува во финскиот за некои изрази како на пример:
* ulkona 'надвор'
* kotona 'дома'.
Во финската граматика, локативот е дел од есесивот . Неговата наставка е -na/-nä.
1.4 Инарсколапонски
Кај инарсколапонскиот јазик, локативната наставка е -st.
* kyeleest 'на јазикот'
* kieđast 'во шаката'.
1.5 Унгарски
Кај унгарскиот јазик, постојат девет вакви падежи, а самото име локатив се однесува на ''(-t/-tt)'' кој се користи само за имиња на неколку града заедно со инсеивот или суперсесивот. Исто така може да се види во неколку локални предлози и прилози. Истиот не е повеќе продуктивен.
Examples:
*''Győrött (исто така ''Győrben''), ''Pécsett (исто така ''Pécsen''), ''Vácott (исто така ''Vácon''), ''Kaposvárt и ''Kaposvárott'' (исто така ''Kaposváron''), ''Vásárhelyt (исто така ''Vásárhelyen'')
* ''itt'' (овде), ''ott'' (онде), ''imitt'', ''amott'' (понатаму), ''alatt'' (под), ''fölött'' (над), ''között'' (помеѓу), ''mögött'' (зад) итн.
Наставките на имињата на градовите ''-ban/-ben'' се инесивни, а ''-on/-en/-ön'' се суперсесивни.
1.6 Руски
Во рускиот јазик, локативот исто така може да се нарече и предлошки падеж. Ова се должи на тоа што истот не се користи само за предлози или само за локации. Од исказите како „в библиотеке“ („во библиотеката“) или „на Аласке“ (во Алјаска) можеме да ја видиме употребата за локација. Но падежот исто така се употребува за предлогот „о“ („за“ (околу)) како кај „о студенте“ („за (околу) студентите“).
Дисидент

Дисидент (широко дефинирано) — лице кое не се согласува со доминантното мислење, политика или општествено уредување на средината во која живее. Терминот најчесто се употребува за политичките дисиденти, особено за оние што живеат во недемократски режими. Политичките дисиденти обично користат ненасилни средства при својата борба за своето мислење, иако некои дисиденти некогаш се обидуваат и да ја заменат или соборат одредена власт преку здобирање на поддршка од народот или преку поттикнување на бунт или револуција.
Обично, дисидентството се третира како феномен единствено карактеристичен за недемократските, во прв ред, за тоталитарните режими. Сепак, во современи услови на растечка моќ на контрола на мислата преку пропаганда и индоктринација во услови на релативно задоволувачко ниво на демократски структури во дадени земји, дисидентството станува сè покарактеристичен феномен и за демократските земји.
Животот на дисидент често е исклучително фрустрирачки и воопшто не дава надеж дека „на крајот сепак тој ќе има право“. Покрај тоа, тука се санкциите од владејачката структура кои можат да се движат од затворање до лишување од можност за напредување во кариерата и слично, како и презирот што јавното мислење го чувствува кон оној што „не го гледа она што на сите им е кристално јасно“. Она, пак, што на дисидентите им дава сила да издржат, и покрај сите непријатности што ги имаат во животот поради своето дисидентство, е сознанието дека нивна одговорност на интелектуалци е да ја утврдуваат и шират вистината, без разлика дали тоа и' пречи на власта или не, уверувањето дека едноставниот факт да се биде хуман од нив бара да го заземат ставот што го зазеле, или, во времето на Студената војна, кај дел од нив, сознанието дека спротивната страна го цени нивниот став и дека ќе можат да напредуваат таму, откако ќе успеат да преминат на другата страна.
Познати дисиденти од времето на Студената војна во светски рамки се: Андреј Сахаров, Александар Солженицин, Владимир Буковски, Лех Валенса, Вацлав Хавел и други. Во бивша Југославија, најпознат дисидент беше Милован Ѓилас.
Останати светски познати дисиденти се: Нелсон Мандела, Аунг Сан Су Чи и други (кога се мисли на дисиденти што делуваат или делувале во недемократски режими) и Ноам Чомски (како пример на дисидент кој живее во формално демократска земја).
Што се однесува до македонски дисиденти од времето на комунизмот, нивниот број не е голем и со ретки исклучоци не се работи за дисиденти кои радикално не се согласувале со тогашната власт. Помеѓу оние што заслужуваат да бидат спомнати се: Методија Андонов - Ченто, Драган Богдановски, Димитар Димитров, Ѓорѓи Марјановиќ, Крсте Црвенковски, Славко Милосавлески, Томислав Чокревски и Милан Недков.
Штитна жлезда

Штитната жлезда, штитна жлезда или тироидна — ендокрина жлезда која е сместена непосредно под гркланот, од двете страни на душникот. Има форма на штит. Се состои од два лобуса (лев и десен) кои се споени со еден потесен жлездест дел, наречен истмус. Штитната жлезда е тешка од 30 до 60 g. Тироидното ткиво го сочинуваат бројни тироидни фоликули кои се исполнети со белковидна маса (колоид), каде што се акумулираат тироидните хормони. Фоликулите се обложени со жлездести клетки - тиреоцити.
1 Структура
Штитната жлезда има облик на пеперуга, составена е од два лобуси, поврзани со „истмус“. Има тежина од околу 25 грама кај возрасните, при што секој лобус има должина од околу 5 cm, ширина од околу 3 cm, и 2 cm дебелина, а истмусот е околу 1.25 cm во должина и висина. Жлездата вообичаено е поголема кај жените отколку кај мажите, и се зголемува во текот на бременоста.
2 Физиологија
2.1 Хормони од штитната жлезда
Примарна функција на штитната жлезда е создавање на тироидна хормони, тријодотиронин (T<sub>3</sub>) и тироксин (T<sub>4</sub>) и пептиден хормон калцитонин. За синтеза на тироидни хормони потребни се јод и аминокиселината тирозин. T<sub>3</sub> е наречен така затоа што содржи три атоми на јод во својата молекула, а T<sub>4</sub> содржи четири атоми на јод во молекулата. Тироидните хормони имаат широк спектар на ефекти врз човечкиот организам.
После секрецијата, само мал дел од тироидните хормони циркулираат слободно во организмот. Повеќето се врзуваат за тироксин-врзувачкиот глобулин (околу 70%), транстиретин (10%), и албумин (15%). Само 0.03% од T<sub>4</sub> и 0.3% од T<sub>3</sub> циркулираат слободно и имаат хормонска активност. Дополнително, и до 85% од T<sub>3</sub> во крвта се добива со претворање од T<sub>4</sub> под дејство на јодотиронин дејодинази во повеќе органи.
2.2 Регулација на функцијата на штитната жлезда
Синтезата и секрецијата на тироидните хормони се регулира по принципот на негативна повратна врска. Тоа значи дека зголемената концентрација на слободниот тироксин во крвта, влијае инхибиторно врз секрецијата на соодветниот ослободувачки хормон од хипоталамусот (Тиреотропин, TSH). Поради тоа се намалува секрецијата на TSH од аденохипофизата. Намалувањето на овој хормон доведува до намалена синтеза и секреција на тироидните хормони. При намалено ниво на тироксин во крвта, дејствата се обратни.
3 Клиничко значење
3.1 Нарушување на штитната функција
Хиперфункцијата на штитната жлезда доведува до појава на Базедова болест.
Хипофункцијата во раниот развиток доведува до појава на ментално и физичко заостанување - кретенизам. Кај возрасни луѓе, поради намаленото лачење на тироидните хормони, доаѓа до намалување на метаболизмот, намалување на телесната температура, груба и отечена кожа, забавени реакции, незаинтересираност итн.
4 Наводи
4.1 Книги
*
Градна жлезда

Градната жлезда или тимус е непарна ендокрина жлезда кај цицачите и е активна само до половата зрелост. Значи, градната жлезда е развиена само во детската возраст, за да во пубертетот брзо се намали и по потполното созревање атрофира.
Тимус или градна жлезда е орган сместен во предниот, горен дел на градниот кош односно медијастинумот. Тимусот е централен орган на лимфатичниот систем. Кај новороденчиња и деца е добор развиен , а после пубертетот доаѓа до негова инволуција и претворање во масно тело.
1 Облик и градба
Кај новороденчиња и деца е со светлоцрвенкаста боја, добро развиен и со тежина околу 15 грама. Тимусот е најактивен околу 3 година на животот и стално се зголемува до пубертетот, кога ја достигнува максималната големина (но не и функција). Тогаш е со светложолта боја и со мека конзистенција. Должина на тимусот тогаш е око 5-6, ширина 3-4 cm, тежина околу 35-40 грама. После пубертетот почнува полека да се разградува функционалното ткиво на градната жлезда, кое ја заменува масно ткиво (Corpus adiposum thymicum). Некогаш ткивото на тимусот е очувано и во подоцнешни години (Thymus persistens).
Ако со екстракт од градна жлезда се хранат полноглавците, тогаш тие не се преобразуваат во возрасна жаба, туку во возрасни полноглавци. Според тоа, хормонот од градната жлезда го стимулира растењето на младиот организам и го кочи дејството на хормонот од половите жлезди.
Тимусот има значење и во имуно-биолошките преоцеси. Тој создава Хасалови телца кои влегуваат во општиот фонд на одбранбени супстанции. Од тимусот не е издвоен хормон, па затоа многу физиолози сметаат дека тимусот не е жлезда. Инаку, градната жлезда е сместена во горниот дел на градниот кош, помеѓу белодробните крила.
Македонски пантеон

Античките пишани извори кои говорат за религијата на Македонците се поникнати од грчки автори и пишувани на грчки јазик, поради што во нив македонските божества се поистоветени со слични грчки божества. Единствено во натписите на камените споменици се зачувани факти, најчесто епитети на божествата, кој укажуваат на изворни имиња или епитети на македонските божества.
Досегашните истражувања ја даваат следната слика на македонскиот пантеон:
* Дион (кај античките автори е еквивалент на Ѕевс) можеби Хиперберетас - татко на Македон, митскиот предок на Македонците * Атхија или Атхрија – божица на светлината, јасното и светло небо, мајка на Македон
* Зејрене (=Хеката, Кибела) – божица на убавината. Веројатно од бригиско потекло
* Аретос (=Херакле) со епитет Пропатор и Патроисос* Беди или Веди - заштитник на водите, но и животодавен воздух* Ксандос – заштитник на војската* Тхаулос или Таумос (во некои предели бил постоветуван со Арес, а во некои со Ѕевс) - бог на војната* Дарон (=Аполон) - бог на сонцето, почитуван и кај Пајонците
* Ма – Божица со сончеви и воени обележја, прикажувана со зрачна круна и оружје
* Бах или Бакхус (=Дионис) - бох на виното* Бендида - почитувана во близина на реката Струма
* Драко - змијолико божество
* Дракена (Дракајна) - змијолико божество
Кутлеш

Кутлеш (|Βεργίνα, ''Вергина'') — гратче во Егејска Македонија, по долното течение на река Бистрица, околу 80 км југозападно од Солун, во областа Централна Македонија, Грција. Денес местото има 1.246 жители и е изградено на подрачјето на древномакедонската престолнина Ајга. Денешниот грчки назив за „Вергина“ е воведен по 1922 година на предлог на митрополитот од Бер според легендарна кралица од античка Вероја. По Лозанскиот договор, кога се извршило масовно населување со бегалци од Мала Азија и соседните области, наречени од месното население Маџири. Тогаш од поранешните две мали села - Кутлеш и Барбеш кои дотогаш биле беговски имот со само 25 семејства, властите оформиле една населба во која сместиле 131 грчко семејство со потекло од Бугарија и Мала Азија. Ова било практика во цела Егејска Македонија каде за сметка на месното делумно протерано македонско православно и целосно прогонетото муслиманско, како и турско и друго население.
1 Ајга
Ајга бил еден од позначјните и поголеми градови во времето на Македонското Кралство. Долг период овој град бил и престолнина на кралството поточно од времето на кралот Пердика I (729 - 678 година п.н.е) од аргеадската династија па до кралот Архелај кој ја интензивирал трговијата со соседните земји и поради малку поголемата оддалеченост од морето на Ајга престолнината ја преселил во градот Пела кој подоцна ќе стане главна престолнина на македонските кралеви.
2 Ѕвездата од Кутлеш
Во 1977 година, по археолошките испитувања предводени од грчкиот археолог Манолис Андроникос беше откриен гроб за кој се претпоставува дека му припаѓа на кралот Филип II Македонски, а гробницата денес е прогласена за светско наследство на УНЕСКО. На истото место беше пронајден и древниот македонски симбол шестнаесетзрачното сонце или познато како „македонско сонце“ или „ѕвезда од Кутлеш“. Овој симбол може да се види и на многу други места низ Македонија, цркви, фрески, икони, монети итн. Овој симбол ставен на црвена основа го претставува етничкото знаме на Македонците и е употребувано насекаде каде што живеат етнички Македонци, а од неодамна е ставен и на официјалниот грб на Пустец во Република Албанија каде што живее бројна македонска заедница.
Ѕвездата ставена на сина подлога го претставува знамето на Грците од Северна Грција, кои во скоро време за себе го усвоија терминот „Грчки Македонци“ (во однос на спорот со името со Македонија) и на Егејска Македонија во Грција. Според замислата на Грците ова шестнаесетзрачно сонце или ѕвезда е симбол на дванаесетте грчки богови како и океаните (водата), огнот, земјата и небото (воздухот).
3 Галерија
3.1 Обележја
4 Поврзано
* Берско (Иматија)
* Етничко македонско знаме
* Кутлешево — село во Прилепско со варијанта на истото име
Алевронско зрно

Алевронско зрно (од грчки ''алеврон'' - брашно) е белковина кој се наоѓа во ендоспермот на многу семиња. Го формира надворешниот слој од семената обвивка кај некои жита. За време на герминацијата, хидролизата во семето предизвикува алевронските клетки да се разложат до аминокиселини.
Албумин

Албумин (од латински: ''albus'' - бело) е поим кој се однесува на секоја белковина која е растворлива во вода, средно растворлив во концентрирани солени раствори и доживува коагулација (белковинска денатурација). Супстанциите кои содржат албумини се наречени ''албуминоиди''.
Најпознат тип на албумин е серумскиот албумин во крвта, но истоа така постои и складишна белковина овалбумин во белката на јајцето, како и различни други складирачки албумини во семето на некои растенија. Серумскиот албумин е најзастапена белковина во крвната плазма и се произведува од црниот дроб, при што формира најголема пропорција од сите плазмени белковини. Човечкиот серумски албумин е наречен човечки серумски албумин и претставува 60% од човековите плазмени белковини; сите други белковини присутни во крвната плазма се нарекуваат глобулини.
Петар Младеновски

Петар Младеновски е македонски музичар, член на популарниот македонски ска-панк бенд Суперхикс. Во бендот популарно наречениот Пеце е пејач и свири на бас гитара. Исто така е познат по своите колумни во македонските весници и неговите радио и ТВ-емисии.
’Рбетен мозок

’Рбетниот мозок се протега долж грбната страна на телото и го поврзува черепниот мозок со остатокот од телото. Кај ’рбетниците, ’рбетниот мозок е опкружен со ’рбетот.
Сивата маса на ’бетниот мозок се состои највеќе од невроцити и дендрити, додека околната бела маса се состои од аксони групирани во ганглии. ’Рбетниот мозок учествува во рефлексните функции во кои не е задолжително вмешан и черепниот мозок.
1 Поврзано
* ’Рбетномозочна течност
Централен нервен систем

Централниот нервен систем (или често среќаван само како ЦНС) кај ‘рбетниците е составен од повеќе делови: ‘рбетен мозок (''Medulla spinalis'') и черепен мозок (''Encephalon'').
Централниот нервен систем е најсложен и најзначаен органски систем во организмот, бидејќи преку неговото функционирање се овозможува корелација (усогласување) на функцијата на органите и органските системи, со што се овозможува функционирање на организмот како единствена целина. Од друга страна, се обезбедува континуиран однос со надворешната средина, со што се овозможува и опстанокот на поодделните организми во истата. Во централниот нервен систем се сместени центрите од рефлексниот лак. До нив доаѓаат дразбите од различните делови на телото и на истите адекватно се одговара.
Глобулин

Глобулин е еден од двата вида на серумски белковини (другиот е албумин). Овој генерички термин вклучува хетерогени серии на белковински фамилии, со големи молекули и не толку растворливи во чиста вода отколку албумините. Глобулините мигрираат помалку од албумините за време на електрофореза.
Поимот ,,глобулин" се употребува понекогаш како синоним за глобуларна белковина. Но, албуминот е исто така глобуларна белковина, но не е глобулин. Сите други серумски глобуларни белковини се глобулини.
Белковинска електрофореза се користи за да се категоризираат глобулините во четири категории:
* Алфа 1 глобулини
* Алфа 2 глобулини
* Бета глобулини
* Гама глобулини (имуноглобулини).
Калциум

Калциум — хемиски елемент во периодниот систем со симбол Ca и атомски број 20. Откриен е од Хамфри Дејви во 1808 година. Калциумот е мек, сив земноалкален метал кој се користи како редуктор во екстракцијата на ториумот, циркониумот и ураниумот. Калциумот е и петтиот најзастапен елемент во Земјината кора. Тој е есенцијален за живите организми, а особено место зазема во нивната клеточна физиологија и е најзастапениот метал во многу животни.
Калциумот може преку електролиза да се екстрахира од калциум флуоридот. Гори со жолтоцрвеникав пламен и формира бела нитридна покривка кога е изложен на воздух. Реагира со водата, притоа заменувајќи го водородот и формирајќи калциум хидроксид.
1 Биолошка улога
Калциумот е есенцијален во мускулната контракција, активацијата на јајце-клетката, потоа тој е важен за силни и цврсти коски и заби, важен е за крвта, преносот на нервните импулси, регулацијата на срцевата работа и балансот на течностите во клетките. Потребна количина на калциум во дневната диета на возрасните единки е помеѓу 1,000 и 1,300 mg
2 Изотопи
Најзастапениот изотоп на калциумот, <sup>40</sup>Ca, има јадро со 20 протони и 20 неутрони. Неговата електронска конфигурација е следна: 2 електрона во К-слојот (главен квантен број: 1), 8 во L-слојот (главен квантен број: 2), 8 во М-слојот (квантен број: 3) и 2 во N-слојот (квантен број: 4). Надворешната обвивка е валентната обвивка, со 2 електрона во 4s орбитала, а 3p орбиталата е празна.