Прокупец

Прокупец — балканска сорта грозје (''Vitis vinifera'') која се користи за правење розови и црвени вина, потоа за купажа како и за производство на вино и вињак.
1 Потекло на поимот
Името го добило според градот ''Прокупље'', каде што се одгледувало од дамни времиња.
2 Виногорје
Прокупецот се одгледува Србија, Македонија и Бугарија. Спорадично се одгледува и во Русија.
Според Правилникот за изменување на Правилникот за класификација на препорачани и одобрени сорти на грозје за производство на вино за секоја лозарска област за производстство на вино во Македонија,''прокупецот'' е препорачана сорта во виногорјата:
* Скопско Виногорје
* Велешко Виногорје
* Тиквешко Виногорје
* Кочанско-виничко Виногорје
* Кумановско Виногорје
* Кратовско Виногорје
* Пијанечко Виногорје
* Прилепско Виногорје
* Битолско Виногорје
* Преспанско Виногорје
* Охридско Виногорје
* Кичевско Виногорје
* Тетовско Виногорје
3 Ботанички опис
* Бујност - развива многу бујна пенушка со исправени ластари.
* Врвот на младиот ластар е белузлаво-сив, свиткан и влакнест.
* Зрелите ластари се средно дебели или дебели, со кратки или средно долги виолетови интерноди. Бојата на кората на ластарите е црвеникава.
* Зимското окце на оваа сорта е средно развиено, конусно, покриено со темни лушпи.
* Развиениот лист е голем, цел или троделен, со прилично плитки горни странични засеци. Кората е плитко избраздена, темнозелена, мрежесто збрчкана и мека. Лицето на листот има ретки и едвај видливи пајажинести влакненца, додека на наличјето е обраснато со средно густи сиви влакна. Нервите се зелени од двете страни, добро истакнати на задната страна. Запците се со различни големини, доста заоблени.
* Петелката е со средна дебелина и должина, малку ребреста, зелена и делумно виолетова.
* Цветот е морфолошки и функционално хермафродит со 5-6 прашници, кои се нешто повисоки по положба во споредба со добро развиениот толчник во облик на шише.
* Зрното е со средна големина, тркалезно, со темносина кожа, сочно, без изразен мирис и со пријатен вкус.
* Гроздот е со средна големина, поретко голем, со цилиндрично-конусен облик, средно збиен. Тежината на гроздот значително варира во зависност од сортата и клонот од 150 до 300 грама. Гроздот најчесто се наоѓа на четвртото и петото коленце на родниот ластар. Петелката на гроздот е кратка и зелјеста.
4 Агробиолошки особености
* Епоха на зреење - грозјето зрее помеѓу III и IV епоха. Многу доцна сорта со долга вегетација.
* Стапката на плодност е многу висока и се движи од 1,3 до 1,6.
* Принос на грозје - многу приносна сорта. Приносите на грозје варираат од 15.000 до 20.000 кг/ха.
* Закројување - му одговара кратко кроење. Кондирите се режат на 2-3 окца.
* Облици на одгледување - сите на кои може да се примени краткa резидба. Во старите лозја се одгледува со или без колци бидејќи тоа го овозможуваат силните и исправени ластари.
* Видови почви - дава најдобри резултати на суви, пропустливи, лабави, камено-чакални, умерено плодни и топли почви.
* Отпорност на криптогамски заболувања - средно отпорен на пепелница, а многу чувствителен на пламеница. Има изразена отпорност на сива мувла.
* Отпорност на ниски температури - умерено отпорен е на зимски мразови. Окцата замрзнуваат на - 16 °C.
* Афинитет кон подлоги - се препорачуваат следните подлоги: ''Berlandieri X Riparia kober 5BB'', ''Teleki 8B'', ''Š XB 41B'', ''SO4'', ''Rupestris du Lot'' и други.
5 Поважни особености
Состав на грозјето, (g)
Маса на гроздот, 130 - 300
Маса на зрната, 90 - 193
Маса на шепурината, 4,10 - 6,69
Состав на зрната, (g)
Маса на кожата, 6,53 - 10,40
Маса на семките, 4,87 - 6,40
Маса од месото, 85,20 - 181,94
Структура на гроздот, (%)
Шепурина, 2,45 - 4,72
Кожичка, 3,38 - 8,17
Семки, 2,52 - 4,59
Месо, 70,30 - 90,75
Скелет, 6,73 - 10,37
6 Технолошки и органолептички особености на ширата и на виното
6.1 Особености на ширата
Ширата содржи 18-22% шеќер и 6-7 вкупни киселини. Безбојна е. При посилно цедење на грозјето се добива шира со розовкаста боја. Вкусот и мирисот се пријатни. Приносот на сокот е 65-70%.
6.2 Особености на виното
Виното содржи 11-13% алкохол и 5-6 вкупни киселини. Многу питко, освежувачко, црвена или рубин црвена боја, мирисните ароми се комбинација на вишна и цреша. Кога се остава подолго време во комината, виното станува горчливо поради ослободување на танини. Со одлежување, виното добива на квалитет.
7 Консумирање
Се препорачува консумација на температура од 16-18°С со лесни предјадења, тестенини и варива.
8 Поврзано
* Каберне совињон
* Вранец