Еколошко здравје

Еколошкото здравје (познато и како еко-здравје) е ново поле кое го проучува влијанието на екосистемите врз здравјето на луѓето. Тоа ги испитува промените во биолошката, физичката, социјалната и економската средина за да разбере како овие промени влијаат на менталното и физичкото здравје на човекот. Еко-здравјето се фокусира на трансдисциплинарен пристап за разбирање на сите фактори кои влијаат на физиолошката, социјалната и емоционалната благосостојба на поединецот.
Еко-здравствените студии често го испитуваат загадување на животната средина. Некои примери за теми на истражување се стапките на астма поврзани со загадениот воздух или контаминација со полихлорирани бифенили на рибите во Големите езера во САД. Сепак, еко-здравјето не е нужно поврзана со загадувањето на животната средина. На пример, истражувањата покажаа дека фрагментацијата на живеалиштата е главниот фактор што придонесува за зголемена стапка на Лајмска болест кај човечката популација.
1 Историја
Екосистемските пристапи кон јавното здравје се појавија како дефинирано поле на истражување и примена во 1990-тите, првенствено преку глобално истражување поддржано од Меѓународниот центар за развој на истражувања (IDRC) во Отава, Канада (Lebel, 2003). Сепак, ова беше воскресение на пристапот кон здравјето и екологијата кој може да се најде дури кај Хипократ. Може да се проследи и на претходните епохи во источните општества. Пристапот бил популарен и меѓу научниците низ вековите. Сепак, тие испаднале од вообичаената практика во дваесеттиот век, кога техничкиот професионализам и стручност се сметаа за доволни за управување со здравјето и болестите. Во оваа релативно кратка ера, проценката на негативните влијанија на промените во животната средина (и природната и вештачката средина) врз здравјето на луѓето беше доделена на медицината и здравјето на животната средина.
Интегрираните пристапи кон здравјето и екологијата повторно се појавија во 20 век. Овие револуционерни движења биле изградени врз основа поставена од претходни научници, вклучувајќи ги Хипократ, Рудолф Вирхов и Луј Пастер. Во 20 век, Калвин Швабе го користил терминот „еден лек“, признавајќи дека човечката и ветеринарната медицина имаат слични биолошки принципи и се меѓусебно поврзани. Овој пристап на една медицина, кој имаше прилично клинички и индивидуалистички конотации, беше ребрендиран во „Едно здравје“, за да ги одрази неговите цели за глобално здравје на луѓето и животните. Други интегрирани здравствени пристапи вклучуваат еколошка отпорност, еколошки интегритет и здрави заедници.
Пристапите за еко-здравје, како што моментално се практикуваат, претставуваат партиципативен пристап, базиран на системи за разбирање и промовирање на јавното здравје и благосостојба во контекст на социјалните и еколошките интеракции. Овие пристапи се разликуваат од претходните пристапи за јавно здравје со цврста основа во теоријата на сложеност и пост-нормалната наука (Waltner-Toews, 2004; Waltner-Toews et al., 2008).
По една деценија меѓународни конференции во Северна Америка и Австралија под спорниот чадор на „здравјето на екосистемот“, првиот форум за „екосистемски пристап кон здравјето на луѓето“ (еко-здравје) беше одржан во Монтреал во 2003 година, по што следеа конференции и форуми во Висконсин, САД, и Мерида, Мексико, сите со голема поддршка од IDRC. Оттогаш, Меѓународната асоцијација за екологија и здравје, и списанието ''Еко здравје'', ја воспоставија оваа област како легитимна научна и развојна активност.
2 Дефиниција
Студиите за еко-здравство се разликуваат од традиционалните студии со една дисциплина, кои се фокусираат на еден аспект од сложено прашање. Традиционалната епидемиолошка студија може да покаже зголемени стапки на маларија во некој регион, но не и да ги открие причините за зголемената стапка; студија за здравје на животната средина може да препорача примена на пестицид во одредени количини во одредени области за да се намали ширењето; економска анализа може да ги пресмета трошоците и ефективноста на таквата програма. Алтернативно, студијата за еко-здравје комбинира повеќе дисциплини и ги запознава специјалистите со засегнатата заедница. Преку состаноци пред студијата, групата го споделува своето знаење и развива заедничко разбирање. Овие состаноци пред студија често водат до креативни и нови пристапи и можат да доведат до по „социјално поцврсто“ решение. Практичарите за еко-здравје ја нарекуваат оваа синергија „трансдисциплинарна“ и ја разликуваат од мултидисциплинарните студии. Студиите за еко-здравје, исто така, го ценат учеството на сите активни групи, вклучувајќи ги засегнатите страни и носителите на одлуки. Тие веруваат дека прашањата за еднаквост (помеѓу полот, социоекономските класи, возраста, па дури и видот) се од суштинско значење за целосно разбирање и решавање на проблемот. Жан Лебел (2003) ги издвоил трансдисциплинарноста, учеството и правичноста како трите столба на Еко-Здравјето (Лебел, 2003). IDRC сега дефинира шест принципи наместо три столба: трансдисциплинарност, учество, полова и социјална еднаквост, системско размислување, одржливост и истражување-во-акција (Charron, 2011).
2.1 Примери
Практичен пример за еко-здравје е управувањето со маларијата во Мексико. Мултидисциплинарниот пристап стави крај на употребата на штетниот ДДТ и ги намали стапките на маларија. Оваа студија ја откри сложената природа на овие проблеми и степенот до кој успешното решение мора да ги премине истражувачките дисциплини. Решението вклучуваше креативно размислување од страна на многу поединци и создаде победничка ситуација за истражувачите, бизнисите и, што е најважно, заедницата. Иако многу од драматичните ефекти од промените на екосистемот и голем дел од истражувањата се фокусирани на земјите во развој, екосистемот на вештачката средина во урбаните области во развиениот свет е исто така значајна детерминанта за здравјето на луѓето. Дебелината, дијабетесот, астмата и срцевите заболувања се директно поврзани со факторите на животната средина. Дополнително, урбаниот дизајн и планирањето ја одредуваат употребата на автомобили, достапните избори на храна, нивоата на загаденост на воздухот и безбедноста и проодноста на населбите во кои живеат луѓето.
3 Дополнителна литература
*********
3.1 Конференции
***
3.2 Списанија
*''Конзерваторска биологија''** (март 1995-декември 2001)
* (март 2000-март 2002 г.)
*''Граници во екологијата и животната средина''*
3.3 Организации
***** Хардвардски медицински факултет - Центар за здравје и глобална средина, САД
**** Училиште за јавно здравје Џон Хопкинс Блумберг, САД
**** Милениумска проценка на екосистемот - глобален проект предводен од ОН за проценка на влијанијата од промената на екосистемот врз човековата благосостојба; завршена во 2005 година