Санторио Санторио

Санторио Сантори (29 март 1561 – 25 февруари 1636 година) исто така наречен Санторио Санторио, Санторио де Санкторис или Санкториус од Падова и разни комбинации од овие имиња, бил италијански физиолог, лекар и професор, кој го вовел квантитативниот пристап во животните науки и се сметал за татко на современото квантитативно експериментирање во медицината. Тој е познат и како изумител на неколку медицински помагала. Неговото дело ''De Statica Medicina'', напишано во 1614 година, видело многу публикации и влијаело на генерации лекари.
1 Живот
Санторио е роден на 29 март 1561 година во Каподистрија, во венецијанскиот дел на Истра (денес во Словенија ). Мајката на Санторио, Елизабета Кордонија, била благородничка од истарско семејство. Таткото на Санторио, Антонио, бил благородник од Фриули, кој работел за Венецијанската Република како началник на уредбата на градот.
Се школувал во својот роден град и ги продолжил студиите во Венеција пред да влезе на Универзитетот во Падова во 1575 година, каде што се стекнал својата медицинска диплома во 1582 година. Тој станал личен лекар на еден хрватски благородник од 1587 до 1599 година, а основал медицинска ординација во Венеција, каде што го запознал Галилео.
Санторио умрел во Венеција на 25 февруари 1636 година од компликации на болест на уринарниот тракт од која страдал многу години, и бил погребан во црквата Слуги на Пресвета Богородица (|Santa Maria dei Servi ).
2 Работа
Од 1611 до 1624 година, Санторио бил претседател на теоретска медицина на Универзитетот во Падова, каде што изведувал експерименти за температура, дишење и тежина. Тој поднел оставка од универзитетот во 1624 година, поради политичкото противење од сенатот. Неговото звање професор и пензијата му биле задржани една година откако се пензионирал, бидејќи се вратил да се занимава со медицина во Венеција во1625 година. Во 1630 година, тој бил еден од членовите на Венецијанскиот колеџ на лекари назначен да ја лекува венецијанската чума.
Неговите практики и размислувања ги следеле Хипократските и Галенските принципи, но неговиот остар експериментализам го означувал како претставник на јатрофизичкото училиште за медицина од 17 век. Ова училиште на мислата се фокусирало на примената на математиката и физиката во изучувањето на физиологијата.
2.1 Пронајдоци
Санторио бил првиот што користел мерач на ветер, мерач на струја, ''пулсилогиум'' (уред што се користи за мерење на брзината на пулсот ) и термоскоп. Неговиот ''пулсилогиум'' и топломер претходел на слични пронајдоци од Галилео Галилеј, Паоло Сарпи и Џовани Франческо Сагредо, кои биле неговиот учен круг на пријатели во Венеција. Санторио го вовел ''пулсилогиумот'' во 1602 година и термоскопот во 1611 година.''Пулсилогиумот'' веројатно бил првата машина за прецизност во медицинската историја. Обемното експериментирање со неговата нова алатка му овозможило на Санторио да го стандардизира галенското образложение на пулсот и да опише квантитативно различни правилни и неправилни честоти. Еден век подоцна, друг лекар, Франсоа Буасие де Соваж де Лакроа го користел пулсилогиумот за да ја тестира срцевата функција.
2.2 Проучување на метаболизмот
Санкториус го проучувал таканареченото ''perspiratio insensibilis'' или ''нечувствително потење на телото'', веќе познато на Гален и другите антички лекари, и го започнал проучувањето на метаболизмот. Во период од триесет години, Санторио користел уред со стол за да се мери себеси и сè што јадел и пиел, како и урината и изметот. Тој ја споредил тежината на она што го изел со онаа на неговите отпадни производи, кои се значително помали затоа што на секои 8 килограми храна што ја изел, тој излачувал само 3 килограми отпад. Санторио го применил и својот уред за мерење за да ги проучува своите пациенти, но записите од овие експерименти се изгубени.
Неговиот значаен заклучок за наоѓање на ова беше дека:Нечувствителното потење се прави преку порите на телото, кои се насекаде по телото, и покриени со кожа како мрежа; или се врши со дишење преку уста, кое обично, за време од еден ден, изнесува приближно количество од половина фунта, што може јасно да се види со дишење во чаша.Овој важен експеримент е потеклото на значењето на мерењето на тежината во медицината. Додека неговите експерименти биле реплицирани и надоградувани од неговите следбеници и конечно биле надминати од Антоан Лавоазие во 1790 година, тој сè уште се слави како татко на експерименталната физиологија. Познат е и „столот- вага“, кој тој го конструирал и употребил за време на овој експеримент.
3 Библиографија
*''Methodus vitandorum errorum omnium qui in arte medica contigunt'' (1602)
*''Commentaria in artem medicinalem Galeni'' (1612)
*''De Statica medicina'' (1614)
*''Commenteria in primam Fen primi Canonis Avicennae'' (1625)
*''Commenteria in primam sectionem Aphorismorum Hippocratis'' (1629)
*''Де ремедиорум изум'' (1638)
*''De lithotomia seu'' calculi vesicae consultatio во соавторство со L. Batarourum (1629) (Постхумно)
*''De instrumentis medicis'' (необјавено)
4 Грантови именувани по Санторио
Во јануари 2018 година, италијанската институција Institutio Santoriana – Fondazione Comel го создаде Центарот за проучување на медицината и телото во ренесансата (CSMBR) како меѓународна институција за напредно истражување во чест на Санторио за проучување на медицинското човештво. Центарот нуди секоја година разни награди и грантови за меѓународни научници кои се именувани по Санторио, како што се наградата Санторио за извонредност во истражувањето и стипендијата Санторио за медицински хуманитарни науки.
5 Поврзано
** Проектот за моментално е домаќин на на Универзитетот во Ексетер (Велика Британија)
* Воведно видео за животот и делата на Санторио
***