Бизмит

Бизмит — минерал од типот бизмут оксид, бизмут триоксид или Bi<sub>2</sub>O<sub>3</sub>. Тој е моноклиничен минерал, но типичната форма на појавување е масивна и глинеста без макроскопски кристали. Бојата на минералот варира од зелена до жолта. Има Мосова тврдост од 4 до 5 и специфична тежина од 8,5 до 9,5, доста висока за неметален минерал.
Бизмитот е минерал од секундарна оксидациска зона кој се формира од примарни минерали на бизмут.
Првпат е опишан од Голдфилд, Невада во 1868 година, а подоцна и од округот Шнеберг, Рудните Планини, Саксонија, Германија.
1 Етимологија и историја
Бизмитот првпат е опишан во 1753 година од Јохан Готшалк Валериус, кој го именувал минералот според неговиот состав. Типската локација е Волфганг Масен-Грубенфелд (Пухершахт) во близина на Нојштедтел во Рудните Планини.
2 Класификација
Во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, бизмитот припаѓал на минералната класа „оксиди и хидроксиди“ и во рамките на таа класа на поделбата „M₂O₃ и сродни соединенија“, каде што бил групиран со арсенолит, селисит, сенармонтит и силенит, како и кехлинит (наведен во додатокот), во „групата арсенолит-бизмит“ со системски број IV/C.02.
Во системот за класификација Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран во 2018 година и формално базиран на старата класификација од Карл Хуго Штрунц во 8-то издание, минералот го добил системскиот и минералниот број IV/C.02-030. Ова исто така одговара на поделбата „Оксиди со стехиометриски однос метал : кислород = 2: 3 (M2O3 и сродни соединенија)“, каде што бизмитот, заедно со арсенолитот, хромбизмитот, дукејтот, сенармонтитот, силенитот и сферобизмоитот, формира неименувана група со системски број IV/C.02.
Деветтото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA), го сместува бизмитот во поделбата „Метал: Кислород = 2:3, 3:5 и слично“. Оваа поделба е понатаму поделена според релативната големина на вклучените катјони. Врз основа на неговиот состав, бизмитот се наоѓа во поделбата „Со катјони со средна големина“, каде што е единствен член на неименувана група со системски број 4.CB.60.
Во Дана класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски, бизмитот има системски и минерален број 04.03.10.02. Ова исто така одговара на класата „Оксиди и хидроксиди“ и, во рамките на тоа, на поделбата „Оксиди“. Тука се наоѓа во рамките на подгрупата „Едноставни оксиди со катјонски полнеж од 3+ (A2O3)“ во „клодетитската група“, во која се класифицирани и кладетитот и стибиоклаудетитот.
3 Кристална структура
Бизмитот кристализира во моноклиничниот кристален систем, просторна група P21/c (просторна група бр. 14), со параметри на решетката a = 5,8486 Å; b = 8,1661 Å; c = 7,5097 Å; и β = 113,00°, и четири формулни единици по единична ќелија.
4 Модификации и варијанти
Соединението Bi<sub>2</sub>O<sub>3</sub> се јавува во природата во диморфни форми и може да кристализира не само како бизмит, туку и во тетрагоналната структура на сферобизмоит, просторна група P42212 (просторна група бр. 94).
5 Формирање и локации
Бизмитот се формира преку оксидација на бизмут и затоа обично се наоѓа како облога, масивна и дисеминирана во псевдоморфи по бизмутинитот и ајкинитот.
До денес, регистрирани се 156 локации (од 2009 година), вклучувајќи неколку региони во Австралија; департманите Ла Паз и Потоси во Боливија; Рио Гранде во Бразил; Гуиџоу, Ќингхај и Јунан во Кина; Баден-Виртемберг (Шварцвалд), Баварија (Баварска и Горна Пфалцова шума), Хесен (Оденвалд), Северна Рајна-Вестфалија и Рајнска област-Пфалц (Зигерланд), Саксонија-Анхалт (Харц планини), Саксонија (Рудни Планини) и Тирингија (Фогтланд) во Германија; Алзас, Оверњ и Бретања во Франција; Атика во Грција; Англија во Велика Британија; Ломбардија, Пиемонт и Сардинија во Италија; Хоншу и Нансејските Острови во Јапонија; Онтарио во Канада; Казахстан; и Киву во Демократска Република Конго. Антананариво и Фианаранцоа во Мадагаскар; Дуранго во Мексико; Еронго и Кунене во Намибија; Ауст-Агдер во Норвешка; Корушка и Штаерска во Австрија; Долна Шлезија во Полска; Русија (северен и западен сибирски регион); Västmanland во Шведска; кантонот Вале во Швајцарија; Банска Бистрица и во близина на Кошице во Словачка; Бохемија во Чешка; и многу региони во САД.
6 Поврзано
* Бизмутит
* Бизмутинит
* Бизмоклит
* Еулитин