Белоруска вмешаност во руската инвазија на Украина

Белорусија, близок сојузник на Русија, го поддржала својот источен сосед во руската инвазија на Украина. Пред почетокот на офанзивата, Белорусија им дозволила на руските вооружени сили да изведуваат повеќенеделни воени вежби на нејзина територија; сепак, руските трупи не ја напуштиле земјата откако требало да завршат. Белорусија и дозволила на Русија да изврши дел од инвазијата од нејзина територија, давајќи ѝ на Русија најкраток можен копнен пат до главниот град на Украина, Киев. Сепак, овие сили се повлекле во рок од два месеци, со што биле прекинати копнените воени операции кои потекнуваат од Белорусија и резултирале со повторно заземање на украинската страна од пограничниот регион од страна на Украина. И покрај тоа, ситуацијата по должината на границата останала тензична, со тоа што Украина ги затворила граничните контролни пунктови што водат во Белорусија.
Белорусија, исто така, дозволила руски ракетни фрлачи да бидат стационирани на нејзина територија и да пукаат во украински цели. Се појавиле неколку извештаи меѓу белоруската опозиција и украинската војска дека белоруските трупи се наоѓале во Украина и се бореле заедно со Русите, но лидерот на Белорусија Александар Лукашенко ги отфрлил и изјавил дека белоруските вооружени сили (БВС) нема директно да учествуваат во судирот. Од почетокот на 2023 година, белоруските вооружени сили не биле вклучени во борбите против Украина и останале на територијата на Белорусија во текот на целиот тек на судирот. Белорускиот лидер изјавил дека не постои „никаков начин“ да испрати војници во Украина доколку земјата прво не биде нападната.
Според украинското Министерство за надворешни работи, Лукашенко го уверил украинскиот претседател Володимир Зеленски на почетокот на инвазијата дека нема да ги вклучи вооружените сили на неговата нација на страната на Русија. Првиот изјавил на почетокот на 2023 година дека Украина понудила да го формализира овој аранжман со пакт за ненапаѓање.
Вклучувањето на Белорусија било осудено во западните земји, при што Европската Унија, САД, Обединетото Кралство, Канада и Јапонија вовеле санкции против Белорусија. Според Chatham House, учеството на Белорусија во воениот судир е непопуларно помеѓу населението; протестите биле одржани на 27 февруари, денот на уставниот референдум на кој било побарано да се укине статусот на Белорусија на јадрена земја, но биле брзо растурени. Хакери ги нападнале белоруските владини агенции, како и критичната инфраструктура на земјата, со цел да ги попречат руските воени напори во Белорусија.
Во раните денови на инвазијата, Белорусија исто така била вклучена во мировни иницијативи, одржувајќи руско-украински разговори на својата граница. Сепак, и покрај некои прелиминарни договори, разговорите не резултирале со траен прекин на огнот.
1 Позадина
Белорусија се наоѓа на север од Украина, со која дели граница долга 1,084 километри. Нејзината близина до украинскиот главен град Киев се смета за голема стратешка вредност. Двете современи држави биле создадени по Октомвриската револуција во 1917 година во форма на Белоруска Народна Република и Украинска Народна Република, кои по советското освојување на овие територии биле повторно воспоставени како Белоруска и Украинска ССР во 1919 година пред да се обединат со Советска Русија за да го формираат Советскиот Сојуз во 1922 година. Денешните граници биле воспоставени по Втората светска војна кога Советскиот Сојуз ги стекнал западните делови на Белорусија и Украина од меѓувоените Полска и Унгарија и останале исти оттогаш, дури и откако двете републики станале независни земји во 1991 година со распадот на Советскиот Сојуз.
Во јануари и февруари 2022 година, руските трупи дошле во Белорусија за да учествуваат во воени вежби. На 16 февруари, министерот за надворешни работи Владимир Макеј тврдел дека руските војници ќе ја напуштат Белорусија по завршувањето на обуката, изјава подоцна отфрлена од Министерството за одбрана, кое соопштило дека тие ќе останат „''непознат временски период''“. Бројот на руски војници кои требало да останат во Белорусија се проценува на околу 30.000. Исто така, се шпекулирало дека Белорусија би можела да биде домаќин на руско јадрено оружје.
Поранешната верзија на Уставот на Белорусија предвидувала дека земјата е неутрална. Сепак, Белорусија одржала уставен референдум на 27 февруари 2022 година, кој бил прогласен за усвоен со 65% поддршка. Како една од промените, Белорусија го укинала својот неутрален и нејадрен статус. Лукашенко подоцна појаснил дека ќе побара од Русија да донесе јадрено оружје доколку НАТО одлучи да донесе јадрено оружје во Полска или Литванија, западните соседи на земјата.
2 Учество во руската инвазија
Во почетните фази на воениот судир, Белорусија ја позајмила својата територија на руските војници за да ја нападнат Украина, но се смета дека не испратила свои војници во судирот. На денот на инвазијата, Државната гранична служба на Украина известила за руските трупи кои се обидуваат да ја пробијат границата меѓу Белорусија и Украина на граничниот премин Вилча, и хеликоптер без идентификациски знаци кои нападнале мост во близина на Славутич. CNN објавил видео на кое се гледа како тенкови влегуваат во Украина преку граничниот премин Сенкивка, на тромеѓата со Русија. Исто така на тој ден, Чернобил, заедно со блиската поранешна јадрена централа, била освоена откако руските трупи влегоа во Украина од Белорусија преку ненаселената зона на Чернобил.
Белорусија, исто така, и дозволила на Русија целосен пристап до нејзините воени воздушни бази за руските воени авиони да лансираат авиони и нејзините армиски инсталации за да гаѓаат артилерија и проектили од нејзината територија кон јужниот сосед или да ја преминат границата кон југ. Веќе на 24 февруари, украинскиот врховен командант објавил дека четири балистички ракети биле лансирани од Белорусија кон југозападна Украина. Два дена подоцна, Maxar Technologies објавил сателитски снимки со 150 хеликоптери и стотици копнени возила кои се наоѓале во близина на Хојники, околу 510 килоемтри од украинската граница, со 90 хеликоптери како привремена воздушна база. Белоруските медиуми и каналите на Телеграм, исто така, распространиле бројни видеа и фотографии кои покажуваат движење на руски оклопни возила и хеликоптери во јужна Белорусија. Три дена подоцна, Украинскиот центар за стратешка комуникација објавил дека аеродромот Житомир бил бомбардиран од проектилите лансирани од територијата на Белорусија. На 8 март, ImageSat International објавил сателитски снимки на три ракетни фрлачи (најверојатно руски 9K720 Искендер) на полето во близина на Калинкавичи (југоисточна Белорусија) и нови авиони (руски А-50 или А-100) и тешки хеликоптери Ми-26 во воздухопловната база Баранавичи.
На крајот, почнале да се појавуваат извештаи за белоруски трупи во Украина. На 28 февруари, белорускиот опозициски медиум ''Повелба 97'' соопштил дека некои белоруски војници се меѓу ранетите и убиените трупи во Украина, повикувајќи се на анонимни белоруски и украински извори. На 1 март, висок украински воен функционер изјавил на јавниот радиодифузен сервис Суспилне дека белоруски војници биле забележани на теренот во Черниговската Област од 27 февруари и дека се движеле од Хороднија кон Чернигов, главниот град на најсеверниот регион на Украина; сепак, Кабинетот на претседателот не можел да ги потврди извештаите. На 6 март, советникот на украинскиот претседател, Олексиј Арестович, изјавил дека белоруската армија досега не учествувала во инвазијата, наведувајќи дека претходните тврдења за белоруска вмешаност се засновале на руските обиди да ја проектира сликата на белоруската агресија. Немало независна потврда.
Руските војници ранети во Украина, наводно, биле лекувани од белоруски и руски лекари во болниците во Гомељ и во другите градови во регионот. Според информациите, руските војници убиени во Украина биле сместени во мртовечници во регионот Гомељ. На 13 март, украинските медиуми објавиле дека лекувањето на ранетите руски војници во белоруските болници довело до исцрпување на сите резерви на крв направени за војниците, а лекарите почнале да користат резерви за цивилното население на Белорусија. Исто така, било објавено дека Белорусите биле охрабрени да даруваат крв.
Според информативниот канал ''„Повелба 97“'', кој известувал на 5 и 6 март 2022 година, повеќето ниско рангирани белоруски војници се противеле на учеството во инвазијата на Украина. ''Повелба 97'' и нејзиниот главен уредник, Наталија Радина, исто така изјавиле дека белоруските офицери им пријавиле на своите постари лица дека ќе ризикуваат бунт или масовно предавање доколку ги однесат своите единици во Украина.
На 10 март, секретарот на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина, Олексеј Данилов, соопштил дека инвазијата од Белорусија била „''убод во грб''“, за разлика од другите насоки на руска инвазија кои биле предвидени.
На 10 март, двајца белоруски возачи на камион биле убиени во Коростен во северна Украина за време на воздушно бомбардирање. Се претпоставува дека авионите биле сместени во Белорусија. Истиот ден, неидентификуван руски авион се урнал во близина на воздухопловната база Лунинец во Белорусија (пилотите успешно се катапултирале). Украинскиот медиум Обозревател соопштил дека авионот бил погоден над Украина и не успеал да стигне до воздухопловната база во Белорусија.
На 11 март, украинските власти ја обвиниле Русија дека спроведува воздушни напади врз белоруските населби од украинскиот воздушен простор во обид да ја принуди Белорусија подиректно да се вклучи во непријателствата. Разузнавањето на НАТО, исто така, посочило дека руските авиони полетале од Белорусија, веројатно од белоруските воздушни бази, за последователно да влезат во Украина од белорускиот воздушен простор; CNN го опишал ова како Белорусија се користи како „''отскочна даска''“ за воздушни напади во северна Украина.
На 17 март, истражувачите со отворен код MotolkoHelp објавиле дека повеќе руски ракети Искандер биле распоредени во воздухопловната база Мачулишчи, а системи за противвоздушна одбрана биле забележани на територијата на Белорусија, како Панцир-С1 во регионот Минск и во близина на градот Мазир и С-400 во Баранавичи. Според MotolkoHelp, белоруските војници добиле наредба да ја завршат „''валканата работа''“ за руските сили, како што е поправка на оштетениот хардвер и чистење возила од нечистотија и човечки остатоци.
Во повеќе наврати, НАТО, САД и/или украинските официјални претставници/власти издале предупредувања дека Белорусија може веднаш да влезе во војната за да и помогне на Русија, вклучително и по обвинувањата на 11 март за напад под лажно знаме на белоруските погранични населби инициран од Русија. На 22 март, „''висок разузнавач на НАТО''“ изјавил дека Белорусија „''ја подготвува околината за да ја оправда белоруската офанзива против Украина''“, иако одлуката за приклучување во војната сè уште не била донесена.
Според некои податоци, руските војници кои се вратиле во Белорусија се обиделе да ја продадат ограбената стока во Украина или да ја испратат во Русија. На 2 април 2022 година, украинското разузнавање објавило дека руски војници направиле „чаршија“ во Нарулија за да ја продадат стоката (машини за перење, фрижидери, автомобили, велосипеди, садови, теписи, уметнички дела, накит, играчки, козметика, итн.). На 4 април, белоруските новинари објавиле 3-часовна снимка на руски војници кои подготвуваат документи за испраќање голема количина стока во поштенската служба во Мазир (еден од нив имал значка на 56-та гардиска воздушна ударна бригада). Руските војници, исто така, направиле обид да продаваат стока на Белорусите преку Интернет.
На 10 октомври, Лукашенко им наредил на белоруските војници да им се придружат на руските трупи во близина на Украина, тврдејќи дека Киев претставува јасна закана за Белорусија, и изјавил „''доколку допрат еден метар од нашата територија, тогаш Кримскиот мост ќе им изгледа како прошетка во паркот''“.
2.1 Стационирање на јадрено оружје во Белорусија
По уставниот референдум во 2022 година, белоруската и руската војска воделе политика на стационирање на тактичко јадрено оружје во Белорусија. На 26 март 2023 година, Путин објавил дека Русија ќе стационира тактичко јадрено оружје во Белорусија според договорот за јадрено споделување и дека системите за лансирање ракети 9К720 Искандер биле префрлени во Белорусија. Оваа одлука дошла и покрај заедничката руско-кинеска декларација објавена само неколку дена претходно, во која биле повикани сите јадрени сили да го повлечат целото јадрено оружје од странство. Од објавувањето, белоруските единици биле обучени за користење на системите Искандер, и рускиот амбасадор во Белорусија Борис Гризлов изјавил дека јадреното оружје ќе биде стационирано на непознати места во западна Белорусија.
Руското стационирање на јадреното оружје го осудила белоруската опозициска лидерка Светлана Тихановскаја, која изјавила дека распоредувањето „е ''во спротивност со волјата на белорускиот народ''“, и украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој го нарекол „''чекор кон внатрешна дестабилизација''“. Аналитичкиот центар на Атлантскиот совет го опишал стационирањето на тактичко јадрено оружје во Белорусија како демонстрација на статусот на Белорусија како марионетска држава.
2.2 Зголемување на војници на украинската граница во 2024 година
На 10 август 2024 година, среде офанзивата на Украина во руската Курска област, Белорусија објавила пренос на ракета Искандер, Полонез МЛРС и специјалните сили во областите што граничат со Украина. Оваа објава следела по изјавите на претседателот Александар Лукашенко за соборени украински беспилотни летала над воздушниот простор на Белорусија. Шефот на Центарот за борба против дезинформации на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина Андриј Коваленко ги протолкувал овие акции на Минск како обид да и помогне на Русија и да го одвлече вниманието на украинската команда кон белоруската насока.
На 11 август, белоруското Министерство за одбрана објавило дека ги преместува своите тенкови на границата меѓу Белорусија и Украина за да ја зацврсти тамошната групација на војници. На 18 август, претседателот Лукашенко објавил дека Белорусија распоредила околу една третина од својата војска на границата со Украина, и на 19 август објавил дека дополнителни сили се префрлаат на границата, вклучувајќи воздушна одбрана, авиони и складиште за оружје. На 25 август, Украина соопштила дека Белорусија „''концентрира значителен број на персонал''“ на границата, вклучително и артилерија, ракетни системи за повеќекратно лансирање и системи за противвоздушна одбрана. Украинското Министерство за надворешни работи соопштило дека тоа се правело „под маската на вежби“, и побарало од Белорусија да ги повлече насобраните сили од границата.
3 Вклучување во воени злосторства
Белоруската држава и организациите поврзани со државата активно учествувале во присилните преместувања на украински деца. Украинските деца биле депортирани во Белорусија каде се чуваат во рекреативни кампови. Националната група за управување со кризи, белоруска организација предводена од белорускиот опозиционер Павел Латушка, користел информации од отворен код за да соопшти во август 2023 година дека најмалку 2.100 украински деца биле префрлени во Белорусија. Според Латушка, тие биле држени во летни кампови управувани од државни корпорации. Тој, исто така, соопштил дека документите што покажуваат дека преносите се вршат под надлежност на Сојузната Држава. Преместувањата на украинските деца се прикажани на белоруската државна телевизија. Постојат индикации за напори за превоспитување од страна на белоруската држава. Голем дел од информациите за киднапирањата на деца доаѓаат од нивните родители; децата кои биле депортирани во Белорусија биле киднапирани од регионите на Украина кои сè уште биле под руска окупација од август 2023 година, што ги попречувало истрагите.
Според меѓународното хуманитарно право, децата во воените зони треба да се евакуираат во неутрални трети земји секогаш кога е можно; Белорусија ја позајмила својата територија за да се употреби како полигон за руската инвазија на Украина.
Во интервју од јули 2023 година за белорускиот државен телевизиски канал Белорусија-1, Димитриј Шауцу, шефот на белорускиот Црвен крст, облечен во воена облека украсена со симболот Z, признал дека киднапирал и депортирал украински деца од областите окупирани од Русија во Белорусија поради „''здравствени причини, велејќи дека тоа ќе продолжи да се подобрува''“. Меѓународната федерација на Црвениот крст и Црвената полумесечина се оградил од неговите изјави изразувајќи „''голема загриженост''“, и побарал запирање на практиката и започнал истрага од нејзиниот истражен комитет.
Во февруари 2024 година, Европската Унија го ставил на црната листа Шауцу, како и неколку други лица и организации од Белорусија за нивната вмешаност во киднапирањето деца од Украина. САД, Украина, Австралија и Нов Зеланд, исто така, вовеле санкции во врска со присилните прогони.
4 Правно соучество
Правните научници напишале дека со помагањето на руската инвазија, Белорусија е соучесник во инвазијата и ја крши меѓународната забрана против „''заканата или употребата на сила против територијалниот интегритет или политичката независност на која било држава''“ од Повелбата на ОН, поглавје 1, член 2(4). И земјатае виновна за агресија според дефиницијата на Обединетите нации со тоа што „''дозволува нејзината територија, која ја ставила на располагање на друга држава, да биде искористена од таа друга држава за извршување акт на агресија''“. Сепак, ОБСЕ сметал дека Белорусија не е страна во меѓународниот вооружен судир во април 2022 година.
Белорусија е опишана како соборец на Русија во Руско-украинската војна.
5 Белоруското противење на инвазијата
5.1 Јавно мислење во Белорусија
Според Chatham House, 79% од Белорусите сметале дека смртта на белоруските војници за време на војната меѓу Русија и Украина е неприфатлива, а повеќе од 50% сметале дека Белорусија треба да остане неутрална. Учесниците во истражувањето, меѓу другите прашања, биле прашани „''Што требаше да направи Белорусија по избувнувањето на непријателствата меѓу Русија и Украина''?“. 33% ја изразиле својата поддршка за руските акции (вклучувајќи 3% за учество на Белорусија во судирот на страната на Русија и 30% против), 25% поддржале целосна неутралност и протерување на сите странски трупи од белоруска територија, 21% не биле сигурни и 20% ја поддржале Украина (вклучувајќи 1% за Белорусија да учествува во судирот на страната на Украина и 19% против). Така, најмалку 74% од Белорусите, без оглед на нивните политички ставови, имале негативен став кон секое белоруско учество во војната.
Се верува дека распоредувањето на белоруски војници во целосна војна би претставувало радикален прекин со идеологијата-темелник на Лукашенка за мир и стабилност, и би го поставило прашањето за поддршката на Лукашенко од критичниот дел од белоруското општество кое досега се двоумело отворено да му се спротивстави на режимот.
Според Розмари Томас (поранешен британски амбасадор во Минск помеѓу 2009 и 2012 година) „''Белоруската територија имаше (на) највисоко ниво на убиени за време на Втората светска војна. Тие знаат за што се работи. Обичните Белоруси ја гледаат Украина како братска нација. Тие воопшто не сакаат војна, особено со Украина''“.
Според Џули Д. Фишер, специјален пратеник на САД за Белорусија, амбасадор од 2020 година, станало очигледно дека „''Белорусите не сакаат нивните војници да се борат, руските трупи да ја нападнат Украина од Белорусија, руските војници да останат во Белорусија бидејќи''''белорускиот народ не сака за него да се носат одлуки од странство''.“
5.2 Осуда на војната од опозициските лидери
Белоруската опозициска лидерка во егзил Светлана Тихановскаја го осудила Лукашенко за учество во инвазијата и изразила уверување дека „''Украина ќе победи во оваа војна''“. Таа, исто така, посочила дека Лукашенко повеќе не ја контролира белоруската војска. Тихановскаја ги поддржала повиците на Володимир Зеленски да го затвори небото над Украина. Тихановскаја изјавила дека секоја наредба на белоруските воени команданти да се приклучат на војната на руска страна би била криминална и дека таквите команданти ќе бидат кривично гонети од воените трибунали; таа ги повикала белоруските војници да не ги почитуваат таквите незаконски наредби.
Друг опозициски лидер, Павел Латушка повикал да се воведат слични санкции и ограничувања против Лукашенко како и против Путин: „''Исто така, врз Украина беа испукани ракети од територијата на Белорусија, а Лукашенко е истиот агресор како Путин''“. Тој, исто така, повикал на признавање на Белорусија како територија привремено окупирана од Русија, бидејќи белорускиот режим ја изгубил својата независност при одлучувањето и повеќе немал контрола врз територијата на Белорусија.
Ивонка Сурвила, претседател на Радата на Белоруската Демократска Република испратила јавно писмо до претседателот на Украина Володимир Зеленски, во кое изразила поддршка за украинскиот народ во неговата борба за демократија, независност и европска иднина. Таа, исто така, побарала од Зеленски да не ги идентификува Белорусите со нелегитимниот режим на Лукашенко и да побара од украинските власти и медиуми „да престанат со неоправданото малтретирање и навреди на Белорусите, директното поврзување на белорускиот народ со диктаторот и омаловажувањето на напорите на Белорусите во нивната долга борба против колективната одговорност и режимот на Лукашенко која не може да биде колективна туку политичка ситуација [во Белорусија]“.
На 18 април 2022 година, Сурвила им се обратила и на белоруските доброволци кои се борат за Украина и потврдила дека тие исто така се борат за независност на Белорусија.
5.3 Осуда на војната од новинари и познати личности
Белоруските опозициски новинари соопштиле дека дејствијата на белоруската влада може да се третираат како агресија според член 3 (дел „ф“) од Резолуцијата 3314 на Генералното собрание на Обединетите нации („''Дејствието на државата со тоа што дозволува нејзината територија, која и ја ставила на располагање на друга држава, да биде искористена од таа друга држава за извршување акт на агресија против трета држава <...> ...се квалификува како акт на агресија''“).
Белоруската нобеловка Светлана Алексиевич ги нарекла дејствијата на Лукашенко во врска со Украина „''злосторство''“. Таа додала дека доколку белоруски војници бидат испратени во Украина од Лукашенко за да и помогнат на Русија да се бори против украинските сили „''херојство за нив ќе биде да не пукаат''“. Таа исто така изјавила дека војната на Русија против Украина е полошо зло од Втората светска војна и дека Украинците и Белорусите кои се борат против Путин во оваа војна за слобода се херои.
Друг белоруски писател, Алхиерд Бахаревич изјавил дека „''го имаме истиот непријател: Белорусите, Украинците, Литванците, па дури и Русите. А овој непријател е царството на Путин, путинизмот, Путиновиот фашизам''!“
Повеќе од 80 претставници на белоруската филмска индустрија јавно ја осудиле воената агресија на Русија против Украина.
Белоруската тениска ѕвезда Викторија Азаренка ја изразила „''својата вознемиреност и голема тага поради настаните''“ во Украина.
Поранешната белоруска олимписка пливачка Александра Херасименија, исто така, го изразила своето противење на вмешаноста на белоруската влада во војната: „''Украина никогаш не била наш непријател, таа е наш братски народ''“.
5.4 Антивоени протести
И покрај големиот број на строги безбедносни мерки наметнати од режимот на Лукашенка, протести против инвазијата биле одржани во градовите низ Белорусија на 27 февруари, денот на гласањето за промените на белорускиот устав , при што биле приведени 800 луѓе, според Министерството за внатрешни работи на Белорусија.
Белоруски активисти ја прекинале работата на Белоруската железница (превоз на руски воени возови) уништувајќи две контролни точки на сигнали од семафор и железнички прекинувачи, организирајќи краток спој на сигналниот систем во близина на Могилов. Министерството за внатрешни работи на Белорусија ги нарекло овие дела „''терористички напади''“ и ги обвинило опозициските фигури како Светлана Тихановскаја и Павел Латушко дека ги инспирирале. На 2 март, хакери ја оштетиле мрежната инфраструктура на Белоруската железница. На 3 март ''The Jerusalem Post'' објавил дека главниот обвинител отворил истрага за саботажа. Имало бројни акти на саботажа.
До 9 март 2022 година, најмалку осум лица биле уапсени под сомнение дека го попречиле движењето на руските воени возови во Белорусија. Актите на саботажа ги натерало белоруските власти да наложат специјална воена дивизија да патролира по железницата во цивилна облека.
На 30 март 2022 година, полицијата ранила тројца мажи на возраст од 27 и 28 години од Бабрујск додека ги привела за наводно оштетување на железничката опрема во близина на Осиповичи.
До 13 април 2022 година, биле поведени седум кривични случаи за ширење на информации за движењето на руската воена опрема во регионот на Гомељ.
Биле направени околу 80 чинови на саботажа на белоруските железници од 12 април, врз основа на податоците од белоруското Министерство за внатрешни работи. Најчеста форма на оштетување било палење на сигналната опрема. Ова ги нарушувало светлата на железничкиот систем, намалувајќи ја брзината на возот на . Брачен пар ги запалил и дневниците со воена опрема што ги чувале железницата. Други чинови на саботажа биле вклучени и самите работници на железницата, како и хакери кои го нападнаале компјутерскиот систем. Заменик-министерот за внатрешни работи на Белорусија се заканил дека ќе ги убие таквите лица, во изјава на почетокот на март. Кон крајот на март било пукано кон луѓе кои се обиделе да ја запалат кутијата за сигнализација.
Според Олексиј Арестович, советник на Кабинетот на претседателот на Украина за стратешки комуникации во областа на националната безбедност и одбрана, „''белоруските партизани успеаја да ги оштетат белоруските железници... Сериозно оштетени и им го отежнаа животот на руските трупи''“.
На 21 април 2022 година, единаесет лица обвинети за чинови на саботажа биле признати како политички затвореници од заедницата за човекови права на Белорусија.
На 23 април 2022 година, ''„Вашингтон пост“'' напишал за тајна белоруска мрежа на железничари и дисиденти кои помогнале да се сопре рускиот напад врз Киев.
На 26 февруари 2023 година, рускиот авион А-50 (AEW&C) наводно бил оштетен од експлозии додека бил стациониран во воздухопловната база Мачулишчи во близина на Минск, белоруската партизанска група наречена „Планска Победа“ која тврдела дека го нападнала авионот користејќи муниција фрлена со беспилотни летала. Сепак, сателитските снимки на воздухопловната база од 28 февруари не покажале значителна штета на единствениот А-50 кој се наоѓал таму.
5.5 Белоруски доброволци кои служат во украинските вооружени сили
Веќе за време на војната во Донбас (2014–2022), Белоруси се бореле на страната на Украина, формирајќи го одредот Пагонија и тактичката група „Белорусија“.
Во пролетта 2022 година, било објавено дека повеќе од 200 белоруски граѓани им се приклучиле на Вооружените сили на Украина за да ја одбранат Украина од руската инвазија, а уште 300 доброволци од Белорусија дошле преку Полска. Во јули 2023 година, Радио Слободна Европа објавило дека околу 450 Белоруси се бореле за Украина.
Во почетокот на целосната инвазија, Белорусите создале посебен баталјон именуван по Кастус Калиноски за одбрана на Киев. Подоцна се претворил во полк составен од два баталјони, единица за UAV и медицинска компанија. На полкот Кастус Калинуски му се придружил и Павел Шурмеј, поранешен белоруски олимписки веслач и светски рекордер.
Друг белоруски волонтерски баталјон кој се борел за Украина, дел од баталјонот Кастуш Калиноски, бил познат како полк „Пагонија“. Тој престанал да постои во 2023 година.
Други белоруски единици го вклучуваат Белорускиот волонтерски корпус кој го вклучува баталјонот „Терор“. Во Втората меѓународна легија се бореле и околу 20 Белоруси.
Во јуни 2023 година, Валериј Сахашчик, ефективен министер за одбрана на белорускиот обединет преоден кабинет (влада во егзил, спротивна на де факто владата на Александар Лукашенко) информирал за создавањето на 1-та одделна чета за воздушен напад „Белорусија“, која е дел од 79-та воздушна ударна бригада. Белоруската јуришна компанија делувала во насока Донецк.
Неколку други Белоруси се бореле и во различни украински воени формации.
5.5.1 Загинати доброволци
Од мај 2023 година, речиси 45 белоруски војници од Легијата на странците во Украина биле убиени во војната. Белоруските доброволци се една од најголемите странски воени групи кои се борат на страната на украинската армија.
На 4 март 2022 година, било објавено дека Илија „Ликвин“ бил првиот белоруски доброволец што бил убиен во војната, за време на тешки борби во близина на украинскиот град Буча.
На 13 март 2022 година било објавено дека припадник на баталјонот „Кастус Калиноски“ со прекар „Тур“ (вистинско име Алексеј Скоблија) бил убиен во акција во близина на Киев кога неговата единица била нападната од заседа. На 13 април 2022 година, украинскиот претседател Зеленски постхумно му ја доделил на Скоблија титулата „Херој на Украина“ - „''за лична храброст и херојство во одбраната на државниот суверенитет и територијалниот интегритет на Украина, лојалност кон воената заклетва''“.
На 24 март 2022 година, Змициер Апанасовиќ („Терор“) бил убиен во битката за Ирпињ.
Димитриј Рубашески („Ханс“) станал четвртиот Белорусин кој загинал бранејќи ја Украина. Тој пристигнал да се бори за Украина во 2015 година, во 2019 година бил тешко ранет и го загубил окото.
На крајот на април 2022 година, Канстантин Џубајла („Драник“) бил убиен додека се борел за Украина во Донечката Област.
На 16 мај 2022 година, Павал „Волат“, командант на одред на баталјонот Кастус Калиноски бил смртно ранет за време на борба за едно украинско село и починал на пат кон болница.
5.6 Антивоени акции на белоруската дијаспора
Белорусите кои живеат надвор од Белорусија и Украина ја изразуваат својата солидарност со украинскиот народ со присуство на антивоени митинзи, помагајќи им на организациите кои се занимаваат со украинските бегалци, собирајќи и доставувувајќи финансиска и хуманитарна помош како и помагајќи им на белоруските доброволци кои се борат за Украина. Неколку организации во Обединетото Кралство ги основале „Белорусите во Британија за Украина“, иницијатива за координирање на нивните барања.
6 Реакции
6.1 Белорусија
6.1.1 Влада
Белорускиот претседател Александар Лукашенко првично негирал вмешаност на белоруската војска во судирот во тоа време, и белоруското Министерство за одбрана не ги коментирало извештаите за проектили лансирани од Белорусија кои погодиле некоја украинска цел. На 27 февруари, сепак, Александар Лукашенко признал дека проектилите биле лансирани од Русија од Белорусија против Украина, но коментирал дека ова било „''принуден чекор''“. Лукашенко, исто така, објавил и дека нема да им нареди на белоруските трупи да им се придружат на Русите кои се борат во Украина, и покрај извештаите дека тие веќе биле во Украина, сепак тој одлучил да префрли повеќе сили на украинската граница на 1 март.
6.1.2 Опозиција
Белоруската опозициска лидерка во егзил Светлана Тихановскаја го осудила Лукашенко за учество во инвазијата. Белоруските опозициски новинари соопштиле дека акциите на белоруската влада може да се третираат како агресија според написот 3 (дел „ф“) од Резолуцијата 3314 на Генералното собрание на Обединетите нации („ ''Дејствијата на една држава дозволувајќи нејзината територија, која и ја ставила на располагање на друга држава, да биде искористена од таа друга држава за извршување акт на агресија против трета држава [...]... се квалификува како акт на агресија'' “). Протести против инвазијата биле одржани во градовите низ Белорусија на 27 февруари, денот на гласањето за измените на белорускиот устав при што биле приведени 800 луѓе, според Министерството за внатрешни работи на Белорусија.
Белоруски активисти ја прекинале работата на Белоруската железница (превоз на руски воени возови) уништувајќи две контролни точки на сигнали од семафор и железнички прекинувачи, организирајќи краток спој на сигналниот систем во близина на Могиљов. Министерството за внатрешни работи на Белорусија ги нарекла овие дела „''терористички напади''“ и ги обвинила опозициските фигури Светлана Тихановскаја и Павел Латушко дека ги инспирирале. На 2 март, хакери ја оштетиле мрежната инфраструктура на Белоруската железница. На 3 март ''The Jerusalem Post'' објавиl дека главниот обвинител отворил истрага за саботажа.
6.1.3 Цркви и верски организации
По крајот на протестите 2020-2021, сериозно била намалена способноста на христијанските заедници да го изразат својот став независно од владата. До 2022 година, продемократската јавна активност на белоруските христијани се концентрирала околу групата „Христијанска Визија“, чии повеќето членови биле со седиште во странство. На денот на инвазијата, групата издала соопштение во кое ја осудила агресијата и користењето на белоруската територија од страна на руската армија, изразувајќи солидарност со Украина и повикувајќи ги белоруските војници да не учествуваат во војната.
Првично, раководството на сите главни белоруски христијански деноминации избегнувало да ги нарекува тие настани како инвазија или војна. Поглаварот на Белоруската православна црква, митрополитот Венијамин, не ја осудил инвазијата, но ги повикал страните „''да направат чекори една до друга''“. Православниот теолог, Наталија Василевич, го критикувала неговиот став. Другите православни епископи молчеле.
Првичното соопштение на Конференцијата на католичките епископи во Белорусија, објавено на 26 февруари, се однесувало на „судирот во Украина“. Како одговор на силната критика, епископската конференција се собрала на вонреден состанок на 3 март. Во својата изјава, тие изразиле загриженост за политичкиот судир да стане војна и повикале да не се дозволи Белорусија да учествува во него. На 9 март, Украинската грчко-католичка црква им се заблагодарила на белоруските епископи за нивната „''братска солидарност''“.
На 2 март, четворица епископи од евангелските цврки ги повикале своите верници на тридневен пост и молитва за запирање на војната во Украина. Спомнале дека во тоа е вмешана и Белорусија.
На 9 март, Украинскиот совет на цркви и верски организации побарал од белоруските верски водачи „''да го искористат својот авторитет за да го спречат вмешувањето на белоруската армија во војната против Украина''“.
Молитви и мир за Украина биле одржани во некои католички парохии и манастири. Неколку источни православни, католички и протестантски свештеници и пастори јавно протестирале против војната. Православниот свештеник, Михаил Маруха, бил приведен за време на митинг против руската инвазија на Украина во близина на железничката станица во Минск на 28 февруари и бил пуштен по 13-днеен притвор.
На 3 март, Сојузот на мајки ги повикал мајките на војниците да дојдат во белоруската православна катедрала во Минск за да се молат да престане руската агресија и Белорусија да се воздржи од учество. Речиси 100 мајки се вклучиле во акцијата, најмалку четири жени и две новинарки биле приведени.
6.1.3.1 Цркви во дијаспората
На 27 февруари, грчката католичка парохија во Лондон им се обратила на украинските браќа изразувајќи солидарност со народот на Украина и желбата за нивната победа да ги инспирира Белорусите да стават крај на руската окупација на нивната земја.
6.2 Украина
На 26 февруари, шефот на државната гранична служба на Украина Сергиј Дејнеко напишал официјално писмо до началникот на Државниот граничен комитет на Белорусија Анатолиј Лапо, обвинувајќи ја неговата организација дека и помага на Русија да ја нападне Украина од север. Некои пратеници на Врховната Рада, украинскиот парламент, повикале да се прекинат дипломатските односи со северниот сосед.
Голем број интернет хакери, особено поврзани со децентрализираниот колектив наречен Анонимус и украинската ИТ армија, извршиле бројни сајбер напади против белоруските владини агенции и државната железница. Како одговор на инвазијата, од Анонимус протекле околу 200 гигабајти кореспонденција на белорускиот приватен одбранбен изведувач Тетраедр.
Анкетата спроведена од Центарот Разумков помеѓу февруари и март 2023 година покажала дека 81% од украинските испитаници изразиле негативен став кон Белорусија.
6.3 Западни земји
Помошта на Белорусија за инвазијата на Русија наишла на осуда од западните сили. На денот на инвазијата, американското Министерство за финансии вовело санкции против Белорусија поради нејзината вмешаност во руската инвазија. Биле санкционирани неколку воено индустриски компании и генерали. На 26 февруари, Јапонија размислувала за воведување слични санкции, кои ги вовела два дена подоцна.
Европската Унија ја издала првата група санкции против Белорусија - првата била воведена на 27 февруари, со која биле забранети одредени категории белоруски производи во ЕУ, вклучувајќи дрво, челик, минерални горива и тутун. Откако литванскиот премиер предложил исклучување на Белорусија од SWIFT , Европската Унија, која не го признава Лукашенко како легитимен претседател на Белорусија, почнала да планира продолжување на санкциите кои веќе биле издадени против руските ентитети и високи функционери на својот сојузник.
6.4 Обединетии нации
На 2 март 2022 година, Генералното собрание на Обединетите нации со големо мнозинство гласало за опомена на Русија поради нејзината инвазија на Украина и побарало Москва да престане со борбите и да ги повлече своите воени сили, акција која имала за цел дипломатска изолација на Русија во светската организација. За резолуцијата (ES-11/1) гласале 141 од 193 членови на Собранието, 35, вклучително и Кина, биле воздржани, а 5 земји, вклучувајќи ги Русија и Белорусија, гласале против документот. Параграфот 10 од Резолуцијата на Генералното собрание на Обединетите нации од 2 март 2022 година ја потврдил вмешаноста на Белорусија во незаконска употреба на сила против Украина.