Африка (божица)

Африка (|Dea Africa) — божица и персонификација на Африка во античката римска религија во раните векови од нашата ера. Таа првично била северноафриканско божество на плодноста и изобилството кое го обожавале Берберите и племето Ифри. Нејзината иконографија обично вклучувала наметка за глава во облик на маска од слон, рог на изобилието, воен стандард и лав.
За Римјаните, „Африка“ била само нивна царска провинција, приближно еквивалентна на современиот североисточен Алжир, Тунис и крајбрежната Либија. Затоа, на божицата не ѝ биле дадени карактеристики на потсахарска Африка; таа се сметала за Берберка. Откако нејзиниот лик бил оживеан во ренесансата, таа била сведена на персонификација на Африка без божествени претензии.
1 Етимологија
''Афри'' било латинско име кое се однесувало на жителите на тогашната Северна Африка, која се наоѓала западно од реката Нил, а во најширока смисла се однесувало на сите земји јужно од Медитеранот, позната и како Античка Либија. Ова име веројатно првично се однесувало на домородно либиско племе, предците на современите Бербери.
Африка била позната и по берберскиот збор ''ifri'' (множина ''ifran)'' што значи „пештера“ Истиот збор веројатно се наоѓал во името на Бану Ифран од Алжир и Триполитанија, берберско племе по потекло од Јафран (исто така познат како ''Ифране)'' во северозападна Либија.
2 Функција и богослужба
За Римјаните, разликата помеѓу обожуваните божици и персонифицираните фигури што служеле иконографски функции била еластична, при што Африка веројатно го имала обете улоги. Во ''Природонаука'', Плиниј Постариот напишал: „in Africa nemo destinat aliquid nisi praefatus Africam“, што научниците го преведуваат како „никој во Африка не прави ништо без прво да ја повика Африка“. Ова се користело како доказ за нејзината важност, во некои случаи протолкувано како доказ за северноафрикански култ центриран на божицата. Други писатели, исто така, ја протолкувале женската персонификација на Африка како божица (''Деја''), иако таа несомнено би била споредно божество.
Африка била една од бројните „персонификации на провинции“, меѓу кои биле Британија, Хиспанија, Македонија и голем број старогрчки провинции. Африка била една од најраните што се појавиле и веројатно потекнувала од публицитетот околу африканскиот триумф на Помпеј Велики во 80 година п.н.е.; биле откриени монети со Помпеј и Африка.
Некои научници се прашуваат дали персонифицираната Африка некогаш била сметана за божица од страна на Римјаните или Северноафриканците. Ниту Плиниј ниту некој писател потоа не ја опишал како ''Деја'', ниту пак постои епиграфски натпис што го содржи ''зборот Деја Африка.'' Спротивно на ова, другите римски божици го носат префиксот ''Деја'' во текстовите и натписите. Бидејќи Римјаните веќе имале свои божици на плодноста и изобилството, веројатно немало потреба од конкурентска божица во истата улога.
3 Иконографија
Африка била прикажана на монети, резбани камења и мозаици во римска Африка. Во Тимгад, таа била главна божица на големото светилиште на ''Аква Септимијана Феликс'', каде што била обожавана како ''Деја Патрија'' (божица на татковината). Светилиште пронајдено во Тимгад (''Тамугади'' кај Берберите) во Алжир ја прикажува иконографијата на божицата Африка.
Капата во облик на слон прво се појавила на монетите што го прикажувале Александар Велики, во чест на неговата инвазија на Индија, вклучувајќи ги (веројатно лажните) „Медалјони на Пор“ издадени за време на неговиот живот и монетите на Птоломеј I од Египет издадени од 319 до 294 година п.н.е. Веројатно имала резонанца со фараонската идеологија. Ликот подоцна бил усвоен на монетите на Агатокле од Сиракуза, исковани околу 304 година п.н.е., по неговата Африканска експедиција. Потоа се појавила на монетите на кралот Ибарас од Нумидија, кралство што Помпеј го победил во 1 век п.н.е., па затоа веројатно била позајмена оттаму од страна на креаторите на сликите на Помпеј.
4 Ренесансна преродба
За време на ренесансата, персонификацијата на Африка била оживеана; до 17 век, таа обично била прикажувана со темен тен, кадрава коса и широк нос, покрај нејзините римски атрибути. Таа била неопходен дел од сликите на четирите континенти, кои беа популарни во неколку медиуми.
5 Галерија
6 Поврзано
* Бона Деја
* Церера
* Просерпина
* Весталка
7 За понатамошно читање
* Paul Corbier, Marc Griesheimer, ''L’Afrique romaine 146'' av. ''J.-C.- 439 ap. J.-C.'' (Ellipses, Paris, 2005)