Фехми Агани

Фехми Агани (роден на 23 јануари 1932; починал на 6 мај 1999 година) бил социолог и политичар во Косово, кој се сметал за водечки мислител и политички стратег на Демократската лига на Косово (ЛДК) во 1990-тите. Тој ја претставувал ЛДК во меѓународните преговори пред Косовската војна 1998-1999 година, но бил убиен, очигледно од српски војници, за време на војната, поради неговите политички ставови.
1 Ран живот и образовна кариера
Агани бил роден во Ѓакова, во тогашното Кралство Југославија и се школувал во приштинско училиште. Студирал на Факултетот за уметности на Универзитетот во Белград, дипломирал во 1959 г. и магистрирал политички науки во 1964. Потоа предавал социологија во Приштина, докторирал и почнал да предава на Универзитетот во Приштина. Тој бил директор на Албанолошкиот институт помеѓу 1967 и 1970 година, а како декан на Филозофскиот факултет помеѓу 1978 и 1980 година. Властите го исклучиле од предавање во 1981 година и го избркале од универзитетот за време на чистката на академици од косовските Албанци по студентските немири.
2 Политичка кариера
Агани бил избран за дописен член на Академијата на науките и уметностите на Косово во 1994 година и станал редовен член две години подоцна. Учествувал во политичкиот дијалог за иднината на Косово, служејќи под Ибрахим Ругова како ко-основач и заменик-шеф на Демократската лига на Косово (ЛДК). Тој станал водечки мислител и политички стратег на ЛДК. Ги предводел албанските делегации на разговорите што довеле до Косовската војна 1998-1999 година и бил еден од главните косовски преговарачи на Конференцијата во Рамбује. Бил водечки поборник за ненасилство и помирување, и го основал Форумот за етнички односи со цел да поттикне дијалог меѓу Албанците и Србите. Филозофот на косовските Албанци Шкелзен Малиќи подоцна ја опишал улогата на Агани какоповеќе независен актер и, во споредба со Ругова – кој постојано ги повторуваше истите суви фрази и ветувања – водеше активна дневна политика и ја насочуваше идеолошката и стратешката политика на ЛДК и на албанското движење... Агани водеше прагматична политика и раководеше со активен дел од легалистичката политика, балансирање на тензиите меѓу владејачките структури на движењето и центрите на моќ, односно парламентот и владата на Косово.
3 Косовска војна и смрт
Агани останал во Косово за време на војната и ја избегнал првичната чистка на истакнати косовски Албанци од Приштина, спроведена од српските сили. НАТО по грешка ја објавил неговата смрт неколку дена по почетокот на НАТО бомбардирањето на Југославија, но тој се криел во безбедните куќи во градот пет недели, искористувајќи го времето за да почне да пишува книга. Се обидел да побегне во Македонија со воз, но возот бил вратен на граница. Кога возот тргнал назад кон Приштина, полицијата го извадила Агани од неговиот вагон. Неговото тело било пронајдено во близина на селото Липјан неколку дена подоцна. Иако српските медиуми ја обвиниле Ослободителната војска на Косово (ОВК) за неговата смрт, неговото семејство, ОВК и западните политичари им го препишале убиството на безбедносните сили на Југославија. Сојузното министерство за надворешни работи на Германија објавило соопштение, во кое е кажано дека случајот со Агани ќе биде решен од МКТЈ, но досега никој не бил обвинет за убиството на Агани.
Во извештајот на Хјуман рајтс воч во 2001 година се навело дека „околностите зад смртта на Агани остануваат нејасни“.
4 Библиографија
*''Në rrjedha të mendimit sociologjik'' – Vepra I 1990 година. и
*''За општествоnë civile'' – Vepra II и
*''Demokracia, Kombi, Vetëvendosja'' – Vepra III и
*''Partitë dhe grupet politike në Shqipëri gajtë борбата на вториот натпревар (1939–1945)'' – Vepra IV и
*''Sindikatat Gjermane dhe shkrime tjera'' – Vepra V и
*''Gjuha e dhunës dhe zëри и причинис'' – Vepra VI и
*''Pavarësia gjasa dhe shpresë'' – Vepra VII и.
*''Интервиста, одговоре'' – Вепра VIII и.
5 Поврзано
* Агим Хајризи
* Список на решени случаи на исчезнати лица
* Список на нерасчистени убиства
* Укшин Хоти