Адмирал Спаун

Кариера (Царевина Австро-Угарска),
Име:, „Адмирал Спаун“
Именова по:, Херман фон Спауну
Бродоградилиште:, Поморски арсенал во Пули
Кобилица положена:, 30. свибња 1908 г.
Поринут:, 30. листопада 1909 г.
Ставлен и службу:, 15. студенога 1910 г.
Судбина:, Изрезан 1920 г.
Општи карактеристични
Класа и совет:, класа „Адмирал Спаун“
Деплазман:, 3 383 тона (назначени) 3 943 тон (пуни)
Дужина:, 130,64 м
Ширина:, 12,79 м
Газ:, 5 м
Погон:, 4 пропелера16 Јарровових котлова6 Парсонсових парних турбина25 130 КС (по пропелеру)
Брзина:, 27 часа (50 км/ч)
Посада:, 327
Наоружање:, 7 топова од по 10 см 1 топ од по 7 см 6 торпедни цијеви од по 53,3 см
Оклоп:, бокови 60 мм палуба 20 мм заповједни мост 50 мм
SMS ''Адмирал Спаун'' бил извиднички крстосувач изграден за Австроунгарската морнарица, а бил именуван по Адмиралот и ''Маринско-командантот, врховниот командант на морнарицата,'' Херман фон Спаун.
Бродот бил конструиран кратко пред Првата светска војна и положен на морнаричката база Пола во мај 1908 година, а крстосувачот бил пуштен во вода веќе во октомври 1909 година и една година подоцна во ноември 1910 бил пуштен во употреба во морнарицата.
Претставува првиот брод на Австроунгарската морнарица изграден со парни турбини, а неговиот дизајн подоцна влијаел врз изградбата на Novara„Новара“.
''Адмиралот Спаун'' служел како водач на флотилата на Втора торпедо флотила на почетокот на Првата светска војна и бил стациониран надвор од поморската база во Катаро. Крстосувачот учествувал во ограничени акции во текот на првата година од војната.
Во 1915 година со обрајување на војна против Австро-Унгарија од страна на Италија, крстосувачот учествувал во бомбардирање на италијанскиот брег, а во текот на остатокот од 1915 година, ''Адмиралот Спаун'' учествувал во разни операции низ Јадранското Море и бил вклучен во мисии центрирани главно околу Трст во северниот Јадран до крајот на војната, ''Адмиралот Спаун,'' воедно учествувал и во многу од поморските операции на Австро-Унгарија на југ, до Отрантската баража и Отранскиот теснец, заедно со крстосувачите од класата ''„Новара“''.
Новоназначениот врховен командант на флотата на Австроунгарија, Миклош Хорти бил охрабрен од австроунгарската победа за време на Битката кај Отрантскиот Проток и решил да го пробие Отрантскиот бараж со голем напад врз теснецот организајќи масовен напад врз сојузничките сили со ''адмиралот Шпаун'', заедно со седум борбени бродови, три крстосувачи, четири разурнувачи, четири торпедо чамци и бројни подморници и авиони, но операцијата била напуштена откако борбениот брод Szent István бил потонат од италијанскиот моторен торпедо чамец ''МАС-15'' наутро на 10 јуни.
По потонувањето на ''„Сент Иштван“'', бродовите се вратиле во пристаништето каде што останале до крајот на војната, а кога Австро-Унгарија се соочувала со пораз во октомври 1918 година, австриската влада ја префрлила својата морнарица во новоформираната држава СХС(Кралство на Срби,Хрвати и Словенци) за да избегне предавање на бродот на сојузниците.
Во ноември 1918 година по склучување примирјето во Вила Џусти , ''адмиралот Шпаун'' бил запленет од сојузниците и префрлен во Италија, каде што учествувала во победничка парада низ Венецијанската лагуна во март 1919 година.
Конечната распределба на поранешната морнарица на Австро-Унгарија била решена според условите на Договорот од Сен Жермен ан Ле во 1920 година, а ''Адмиралот Шпаун'' бил отстапен на Обединетото Кралство пред да биде продаден за старо железо и распарчен помеѓу 1920 и 1921 година.
1 Позадина
Во 1904 година, Австроунгарската морнарица се состоела од десет борбени бродови од различни типови, три оклопни крстосувачи, шест заштитени крстосувачи, осум торпедни бродови како и 68 торпедни пловила, а вкупната тонажа на морнарицата била 131 тон.
Иако морнарицата била способна да го брани крајбрежјето на Австроунгарија, оваа флота била драстично надмината од другите големи медитерански морнарици, имено Италија и Обединетото Кралство.
По основањето на Австриската морнаричка лига во септември 1904 година и октомвриското назначување на вицеадмиралот Рудолф Монтекуколи на позициите врховен командант на морнарицата (гер. ''Marinekommandant'') и началник на морнаричката секција на Министерството за војна (гер. ''Chef der Marinesektion''), Австроунгарската морнарица започнала програма за проширување соодветна за онаа на една голема сила.
Монтекуколи веднаш продолжил со напорите што ги застапувал неговиот претходник, адмиралот Херман фон Шпаун, и се залагал за значително проширена и модернизирана морнарица.
Во текот на првата деценија од 20 век, поморската политика на Австро-Унгарија започнала да се префрла од едноставна крајбрежна одбрана кон проектирање на моќ во Јадранското, па дури и во Средоземното Море, а промената во политиката била мотивирана и од внатрешни и од надворешни фактори.
Нови железници биле изградени низ австриските алпски превои помеѓу 1906 и 1908 година, поврзувајќи го Трст и далматинскиот брег со остатокот од Империјата и обезбедувајќи ѝ на внатрешноста на Австро-Унгарија побрз пристап до морето од кога било досега.
Пониските царини на пристаништето во Трст исто така помогнале во проширувањето на градот и сличен раст на трговската морнарица на Австро-Унгарија и со промените се наложил развој на нова линија борбени бродови способни за повеќе од одбраната на крајбрежјето на Австро-Унгарија.
Пред почетокот на 20 век, поморската моќ не била приоритет во австриската надворешна политика, а морнарицата имала мал јавен интерес или поддршка, но со именувањето на надвојводата Франц Фердинанд како наследник на австроунгарскиот престол и истакнат и влијателен поддржувач на поморската експанзија, на позицијата адмирал во септември 1902 година значително ја зголемило важноста на морнарицата како во очите на пошироката јавност, така и на австрискиот и унгарскиот парламент.
Интересот на Франц Фердинанд за поморските работи произлегол првенствено од неговото верување дека силна морнарица била неопходна за да се натпреваруваат со Италија, која ја сметал за најголема регионална закана за Австроунгарија.
1.1 Австро-италијанска трка во вооружување на море
Како прв извиднички крстосувач на Австроунгарската морнарица, ''Адмиралот Шпаун'' бил овластен кога Австроунгарија била вклучена во трка со поморско вооружување со својот номинален сојузник, Италија кој воедно со својот италијански Реџа Марина се сметала за најважна поморска сила во регионот, наспроти која Австроунгарија се споредувала, честопати неповолно, a разликата помеѓу австроунгарската и италијанската морнарица постоела со децении.
Наводно кон крајот на 80 години од 19 век, Италија се фалела со третата најголема флота во светот, зад Француската морнарица и Британската кралска морнарица, иако таа разлика била донекаде изедначена со тоа што Руската царска морнарица и Германската царска морнарица ја надминале Италијанската морнарица во 1893 и 1894 година, а до 1904 година рамнотежата повторно почнала да се поместува во корист на Италија,а всушност, до 1904 година, големината на италијанската Регија Марина, по тонажа, била повеќе од двојно поголема од онаа на Австро-унгарската морнарица и додека двете нации имале релативно еднаков број на борбени бродови, Италија имала повеќе од двојно повеќе крстосувачи.
+, Морнаричка сила на Италија и Австро-Унгарија во 1904 година
Тип, Италија, Австро-Унгарија, италијански/австроунгарски
Број, Тонажа, Број, Тонажа
Бојни бродови, 13, 166,724 тони, 10, 85,560 тони, 1,9:1
Оклопни крстосувачи, 6, 39,903 тони, 3, 18,810 тони, 2,1:1
Заштитени крстосувачи, 14, 37,393 тони, 6, 17,454 тони, 2,1:1
Торпедо-пловила, 15, 12,848 тони, 8, 5,070 тони, 2,5:1
Торпедо занает, 145, 10,477 тони, 68, 4,252 тони, 2,4:1
Вкупно, 195, 267,345 тони, 95, 131,246 тони, 2,3:1
1.2 Планот на Монтекуколи
''Адмиралот Спаун'' првпат го замислил ова на хартија на почетокот на 1905 година, кога Монтекуколи го изготвил својот прв предлог за модерна австриска флота како дел од неговиот план за изградба на морнарица доволно голема за да се бори за Јадранското Море. Овој почетен план се состоел од 12 борбени бродови, 4 оклопни крстосувачи, 8 извиднички крстосувачи, 18 разорувачи, 36 торпедни бродови за отворено море и 6 подморници, но иако спецификите сè уште не биле изготвени, четирите крстосувачи во планот на Монтекуколи на крајот станале ''Адмирал Спаун'' и трите брода од класата ''Новара.''
Поради политичка криза во унгарската влада, гласањето за предложената програма на Монтекуколи било одложено поголемиот дел од 1905 година и дури на крајот на годината австриските и унгарските делегации за заеднички работи ќе ја одобрат програмата на Монтекуколи, а според условите на буџетскиот договор биле издвоени дури 121.000.000 круни за изградба на воени бродови во период од три години, при што ратите за овој посебен кредит биле ретроактивно поместени назад до 1904 година.
Буџетот немал средства за другите три крстосувачи што Монтекуколи сакал да ги изгради, но вклучувал средства за трите Erzherzog Karl„Ержерцог Карл“, 6 разорувачи и ''„Адмирал Спаун“''.
2 Дизајн
''„Адмирал Спаун“'' бил дизајниран за извиднички мисии и се базирал на премисата дека театарот на операции во кој ќе дејствувал ќе бил во голема мера ограничен на Јадранското Море, а неговата намена да дејствува како брзодвижечки извиднички крстосувач способен да извршува мисии со напади и бегство, а истовремено да ги загрозува комуникациите и конвоните рути.
Монтекуколи верувал дека доколку Австро-Унгарија во одреден момент би била вовлечена во поголем поморски конфликт што го опфаќа Медитеранот, ''„Адмирал Спаун“'' би бил способен успешно да ја исполни својата улога и дека класа на борбени крстосувачи не била неопходна за такво сценарио.
По изградбата на ''„Адмирал Спаун“'', нејзиниот дизајн бил толку добро прифатен што бил искористен за да влијае врз изградбата на трите крстосувачи од класата ''„Новара“'' што го следеле.
Сличностите помеѓу ''„Адмирал Спаун“'' и „ ''Новара'' “ биле толку блиски што и покрај тоа што се различни класи, и современите и модерните публикации повремено ги поврзувале сите четири брода заедно како членови на истата класа.
''Адмиралот Спаун'' се карактеризирал со вкупна должина од 130.6м, а на линијата на водата, крстосувачот имал должина од 129.7м, додека неговата должина помеѓу нормалните линии изнесувала 125.2м. Исто така бродот имал греда од 12.8м и просечен влечен волумен од 5.3м при длабоко оптоварувањеи воедно бил дизајниран да поместува 3,500 тони при нормално оптоварување, а при целосно борбено оптоварување 4000 тони.
Погонските системи на бродот се состоеле од шест парни турбини Парсонс и четири шахти. Овие турбини биле дизајнирани да обезбедат од 18,739 до 18,832kW и биле напојувани од 16 котли со водни цевки од типот Јароу, што му овозможиле ''на Адмирал Спаун'' да достигне максимална брзина од 50.13km/h за време на морските проби. ''Адмиралот Спаун'' имал екипаж од 320–327 офицери и луѓе.
''Адмиралот Спаун'' бил вооружен со главна батерија од седум 50 калибар 10см топови во единечни држачи на пиедестал, од кои две биле поставени напред на предниот дел од бродот, а четири биле лоцирани во средината на бродот, по од двете страни по две и еден на палубата. Воедно поседувал и 47мм топ SFK L/44, а во 1916 година му биле додадени и Шкода 7см /50 противвоздушен топ K10 и четири 53.3см торпедни цевки во двојни држачи.
Топовите биле со помал калибар од многу други крстосувачи од таа ера, што довело до планови за отстранување на топовите од предниот дел од палубата и станите на бродот и нивна замена со пар 15см топови напред и назад, но овие модификации не биле во можност да се случат пред крајот на војната.
Нејзиното помало вооружување делумно се должело на желбата во рамките на Австро-унгарската морнарица ''адмиралот Спаун'' да има поголема брзина и поголем оклоп од повеќето други современи крстосувачи од таа ера и како резултат на тоа, вооружувањето на крстосувачот морало да се намали.
''Адмиралот Спаун'' бил заштитен на водната линија од оклопен појас со должина од 60мм дебела средина на бродот, а топовите имале 40мм дебели штитови, додека дебелината на палубата за бродот била 20мм, а оклопот што ја штитеше кулата за управување бил 60мм.
3 Изградба
На 30 мај 1908 година „''Адмирал Спаун“'' бил положен на бродоградилиштето Пола, а за време на изградбата, „Стабилименто Текнико Триестино“ склучила договор со компанијата „Парсонс Марин Спаун“ која произведувала турбини се со цел овозможување на изградба на парните турбини и да се склопат во Трст со употреба на материјали пронајдени во рамките на Австроунгарската империја,а воедно претставувал првиот брод на Австроунгарската морнарица изграден со парни турбини.
Во септември 1909 година, Монтекуколи му предложил на Австроунгарскиот совет на министри, буџет за 1910 година со кој би се одобрил изградба на три крстосувачи од класата ''„Новара“'', заедно со четирите дредноути од Tegetthoff„Тегетхоф“ и неколку торпедо чамци и подморници, но иако желбата на Монтекуколи да изгради нова класа крстосувачи била одложена, овој пат поради финансиските трошоци што ги презела Австроунгарија по анексијата на Босна и мобилизацијата на нејзината флота и армија на врвот на босанската криза, на морнарицата ѝ биле дадени средства за да го забрза завршувањето на борбените бродови од Radetzky„Радецки“ и ''„Адмирал Спаун“''.
По речиси година и пол на 30 октомври 1909 година, бродот бил пуштен во вода, а потоа спроведувал морски проби во текот на една година. Кога бил нарачан ''„Адмирал Спаун“'', тој бил дизајниран да достигне брзина поголема од современите крстосувачи кои се наоѓале во други морнарици низ целиот свет, како што се морнарицата на Соединетите Американски Држави и Британската кралска морнарица.
Во септември 1910 година, било објавено дека постигнал максимална брзина од 50.31км/h кои било за 1.98км/h побрзо од првобитната договорена брзина.
На 15 ноември 1910 година по завршувањето на своите морски проби, ''адмиралот Спаун'' бил ангажиран во Австро-унгарската морнарица.
4 Историја на услуги
Во рок од една година од стапување на ''адмиралот Спаун'' во Астроунгарската морнарица, во септември 1911 година избувнала Италијанско-турската војна, а и покрај фактот дека Австроунгарија и Италија останале номинални сојузници под Тројниот сојуз, тензиите меѓу двете нации останале високи во текот на целата војна со што Австроунгарската морнарица била ставена во состојба на висока готовност, додека армијата била распоредена на италијанската граница.
Иако војната на крајот била локализирана на барање на Австроунгарија на делови од Источниот Медитеран и Либија, Првата балканска војна избувнала дури и пред Италија и Отоманската империја да можат да склучат мировен договор, а со тоа уште еднаш, османлиската војска се покажала како недоволна за да ги победи своите противници.
Балканската лига на Бугарија, Србија, Грција и Црна Гора брзо ги освоила последните преостанати европски поседи на Отоманската империја за само неколку недели, а до ноември 1912 година, Србија била подготвена да добие пристаниште на Јадранското Море на кое Австро-Унгарија остро се спротивставувала, бидејќи српското пристаниште на Јадранското Море би можело драстично да го промени балансот на моќта во регионот и да ги зближи Србија и Италија преку економски врски, а воедно и така да служи и како руска поморска база.
За чудо Австро-Унгарија нашла поддршка од Италија, која се спротивставила на српскиот пристап до Јадранското Море, поради сомнение дека Русија би ги искористила сите српски пристаништа за да ја стационира својата Црноморска флота, но воедно Италија исто така се плашела дека самата Австро-Унгарија еден ден ќе ја анектира Србија и со тоа би добила повеќе јадрански брег без да отстапи италијански говорни територии како што се Трентино и Трст, а како реакција на тоа Русија и Србија протестирале во Виена за противењето на потенцијалното српско крајбрежје и така до крајот на ноември 1912 година, закана од конфликт меѓу Австро-Унгарија, Италија, Србија и Русија, заедно со обвинувањата за српско лошо однесување кон австро-унгарскиот конзул во Пришрена, довело до воен страв на Балканот.
По сите овие настани, Русија и Австро-Унгарија почнале да мобилизираат трупи по нивните граници, додека Австро-Унгарија почнала да се мобилизира за можна инвазија на Србија. За време на кризата, целата австро-унгарска морнарица била целосно мобилизирана, а во тоа време, неколку австро-унгарски воени бродови веќе биле распоредени во Егејското Море или во градот Цариград како би ги заштитиле австро-унгарските интереси за време на Италијанско-турската војна и Првата балканска војна.
Морнарицата потоа им наредила ''на адмиралот Спаун'' и Aspern да ги напуштат своите бази во Цариград и да се приклучат на остатокот од флотата во Егејското Море во случај на можна војна со Србија и Русија.
До декември 1912 година, Австроунгарската морнарица, покрај ''Адмирал Спаун'', броела вкупно 7 борбени бродови, 5 крстосувачи, 8 разорувачи, 28 торпедни чамци, како и 6 подморници подготвени за борба.Кризата на крајот стивнала по потпишувањето на Лондонскиот договор, со кој на Србија ѝ бил даден слободен пристап до морето преку меѓународно надгледувана железница, а во исто време била основана и вештачки создадена независна Албанија, а на 28 мај 1913 година австроунгарската армија и морнарица биле демобилизирани.
Во јуни 1914 година, на борбениот брод Viribus Unitis му била доделена задача да го транспортира надвојводата Франц Фердинанд до Кондоминиумот на Босна и Херцеговина за да ги следи воените маневри, а по маневрите, Фердинанд и неговата сопруга Софија планирале да го посетат Сараево за да го отворат државниот музеј во неговите нови простории.
На 24 јуни, борбениот брод го донел надвојводата од Трст до реката Нарента, каде што се качил на јахта која го однела на север кон Сараево и откако ги набљудувал воените маневри три дена, надвојводата се сретнал со својата сопруга во Сараево, а 2 дена потоа на 28 јуни 1914 година, тие биле застрелани од терористот Гаврило Принцип.
Откако слушнал за атентатот, ''морнаричкиот командант'' Антон Хаус отпловил на југ од Пола со придружна флота составена од ''адмиралот Спаун'', сестринскиот брод ''Вирибус Унитис'', Tegetthoff и неколку торпедо-чамци.
Веќе два дена по атентатот, телата на Фердинанд и Софија биле префрлени на бродот ''Вирибус Унитис'', кој бил закотвен чекајќи го надвојводата за неговото враќање и бил транспортиран назад во Трст. ''Вирибус Унитис'' бил следен од придружната флота на Хаус за време на патувањето, при што флотата се движела бавно по далматинскиот брег, обично во видно поле на копно.
Крајбрежните градови и села ѕвонеле со црковни ѕвона кога бродовите поминувале, додека гледачите ја гледале флотата од брегот, а Смртта на надвојводата ја предизвикала Јулската криза, која кулминирала со објавување војна на Кралството Србија од страна на Австро-Унгарија на 28 јули 1914 година.
4.1 1914 година
Настаните се одвивале брзо во наредните денови. На 30 јули 1914 година, Русија прогласила целосна мобилизација како одговор на објавувањето војна на Австро-Унгарија против Србија, а веќе следниот ден Австро-Унгарија прогласила целосна мобилизација и така веќе следниот ден на 1 август, и Германија и Франција наредиле целосна мобилизација, со што Германија и објавила војна на Русија во поддршка на Австро-Унгарија.
Иако односите меѓу Австро-Унгарија и Италија значително се подобриле во двете години по обновувањето на Тројниот сојуз во 1912 година, сепак зголемените поморски трошоци на Австро-Унгарија, политичките спорови околу влијанието во Албанија како и италијанската загриженост за потенцијалната анексија на земјиште во Кралството Црна Гора предизвикало односите меѓу двете сојузни сили да се нарушат во месеците што довеле до војната.
Прогласувањето неутралност на Италија на 1 август во војната ги уништило сите надежи на Австро-Унгарија да ги искористи своите поголеми бродови, од кои вклучувајќи го и ''Адмирал Спаун'' во големи борбени операции во Медитеранот, бидејќи морнарицата се потпирала на јаглен складиран во италијанските пристаништа за да работи заедно со Реџа Марина.
До 4 август, Германија веќе го окупирала Луксембург и ја нападнала Белгија откако ѝ објавила војна на Франција, а Обединетото Кралство последователно ѝ објавило војна на Германија истиот ден во поддршка на белгиската неутралност.
Кратко по почетокот на војната, помошта на австроунгарската флота ја повикала германската медитеранска дивизија, која се состоела од борбениот крстосувач Goeben и лесниот крстосувач Breslau кои се обидувале да се пробијат од Месина, каде што товарале јаглен пред почетокот на војната, но до првата недела од август, британските бродови почнале да се собираат во близина на Месина во обид да ги заробат Германците.
Додека Австроунгарија сè уште не ја мобилизирала целосно својата флота, била собрана сила за да им помогне на германските бродови. Флотата се состоела од ''адмиралот Шпаун'' со трите ''„Радецки'' “ и трите ''„Тегетхоф'' “, како и оклопниот крстосувач Sankt Georg, 6 разорувачи и 13 торпедни чамци.
Високата команда на Австроунгарија била мошне претпазлива со цел да не поттикне војна со Велика Британија, ѝ наредила на флотата да ги избегнува британските бродови и отворено да ги поддржува Германците само додека биле во австроунгарските води.
Така на 7 август, кога Германците излегле од Месина, австроунгарската флота почна да плови кон Бриндизи за да се поврзе со Германците и да ги придружува нивните бродови до пријателско пристаниште во Австроунгарија, но сепак, германското движење кон устието на Јадранското Море било одвлекување на вниманието за да ги одврати Британците и Французите од нивната потера, па германските бродови наместо тоа го заобиколија јужниот врв на Грција и се упатиле кон Дарданелите, каде што на крајот биле продадени на Отоманската Империја, а наместо да ги следи германските бродови кон Црното Море, австриската флота се врати во Пола.
Откако Франција и Велика Британија и објавиле војна на Австро-Унгарија на 11 и 12 август, соодветно, на францускиот адмирал Огистен Буе де Лаперер му било издадена наредба да ги затвори австро-унгарските бродови на влезот во Јадранското Море и да се вклучи во сите австро-унгарски бродови на кои ќе наиде неговата англо-француска флота, а Лаперер одлучил да ги нападне австро-унгарските бродови што ја блокирало Црна Гора и така во Битката кај Антивари што следеше ја заврши блокадата на Австро-Унгарија и ефикасно го ставила Отранскиот Проток цврсто во рацете на Велика Британија и Франција.
По Битката кај Антивари и пробивот на <i>Гебен и <i>Бреслау од Месина, Австроунгарската морнарица доживеала многу малку акција, при што многу од нејзините бродови го поминувале поголемиот дел од своето време во пристаништето, а општата неактивност на морнарицата делумно била предизвикана од страв од мини во Јадранското Море, но други фактори придонеле за недостатокот на поморска активност во првата година од војната.
Наводно Адмиралот Хаус се плашел дека директната конфронтација со француската морнарица, дури и ако би била успешна, ќе ја ослабело Австроунгарската морнарица до тој степен што Италија би имала одврзани раце во Јадранското Море. Оваа загриженост била толку голема за Хаус, што тој во септември 1914 година напишал: „Додека постои можност Италија да ни објави војна, сметам дека е моја прва должност да ја одржам нашата флота недопрена“,а одлуката на Хаус да ја задржи својата флота во пристаништето предизвикала остри критики од Австроунгарската армија, Германската морнарица и Австроунгарското Министерство за надворешни работи, но исто така довело и до тоа многу поголем број сојузнички поморски сили да бидат посветени на Медитеранот и Отранскиот Проток, а можеле да бидат искористени на друго место, како на пример против Отоманската империја за време на Галиполската кампања.
Во текот на остатокот од 1914 година, ''Адмирал Спаун'' бил меѓу најактивните бродови во Австроунгарската морнарица, и покрај хроничните проблеми со моторот.
4.2 1915 година
До јануари 1915 година, Хаус усвоил претпазлива стратегија со која би се зачувала флотата, бидејќи Австро-Унгарија била драстично побројна од англо-француските флоти во Медитеранот, а ставот на некогашниот сојузник на Австро-Унгарија, Италија, останал непознат.
Хаус одлучил дека најдобриот тек на дејствување би бил да дејствува како флота во постоечка состојба, која би ги врзала сојузничките поморски сили, додека торпедо бродовите, мини и нападите со брзи крстосувачи како ''„Адмирал Спаун“'' би биле искористени за да се намали бројната супериорност на непријателските флоти пред да се води решавачка битка.
Сепак, проблемите со моторот и другите машини поврзани со нејзините погонски системи ги попречиле способностите на ''адмиралот Спаун'' да биде распореден за операции во Јадранското Море на сличен начин како бродовите од класата ''Новара''.
Всушност, Гардинер и Греј пишуваат во ''„Сите борбени бродови на светот 1906–1921“ на Конвеј'' дека:
„бродот претрпел толку многу почетни проблеми со своите мотори што никогаш не учествувал во крстосувачките операции на нејзините наследници, иако во воена служба учествувал во помали и помалку опасни улоги“.
Наместо тоа, бродовите од класата ''Новара'' продолжиле со операциите во Јадранското Море, извршувајќи мисии како што било: влечење подморници во Средоземното Море или напади врз сојузнички конвои и скитници што го чувале Отранскиот Проток. Сепак, ''адмиралот Спаун'' учествувал во најголемата и најуспешната австро-унгарска поморска операција во војната по влегувањето на Италија во конфликтот на страната на Сојузниците во мај 1915 година.
4.3 Бомбардирање на Анкона
По неуспешните преговори со Германија и Австро-Унгарија за приклучување на Италија во војната како членка на Централните сили, Италијанците започнале преговори со Тројната антанта за конечното влегување на Италија во војната на нивна страна на 26 април 1915 година со потпишување на Лондонскиот договор, а на 4 мај Италија формално се откажала од својот сојуз со Германија и Австро-Унгарија, давајќи им на Австро-Унгарија однапред предупредување дека Италија се подготвувала да влезе во војна против нив.
На 20 мај, царот Франц Јосиф I ѝ дал овластување на Австроунгарската морнарица да ги нападне италијанските бродови што конвоирале трупи во Јадранското Море или испраќале залихи во Црна Гора, а Хаус во меѓувреме правел подготовки неговата флота да излезе во Јадранското Море во масовен напад против Италијанците во моментот кога ќе беше објавена војната.
На 23 мај 1915 година, помеѓу два и четири часа откако официјално италијанската објава на војна стигнала до главната австроунгарска поморска база во Пола, австроунгарската флота, вклучувајќи го и ''адмиралот Спаун'', започнала да го бомбардира италијанскиот брег.
За време на австроунгарските напади долж италијанскиот брег, ''Адмирал Спаун'', крстосувачите Saida, Helgoland и Szigetvár, како и 9 разорувачи, обезбедиле заштита од можен италијански контранапад, но сепак, очекуваниот италијански контранапад не се материјализирал, а додека ''Адмирал СПаун'' извидувал во јужниот Јадран, тој воедно и го бомбардирал пристаништето Термоли, со што им нанел штета на железнички мост и товарен воз, пред да се упати кон Кампомарино каде што ги гранатирал градските товарни дворови и зградите на железничката станица, уништувајќи ги и двете.
Во меѓувреме, јадрото на австроунгарската морнарица, предводено од бродовите од класата ''Тегетхоф'', се упатиле кон Анкона, а поморската операција Бомбардирање на Анкона било голем успех за австроунгарската морнарица. Во самото пристаниште Анкона, еден италијански пароброд бил уништен, а три други оштетени, додека еден италијански разорувач - ''Турбина'' - бил потонат подалеку на југ.
Инфраструктурата на пристаништето Анкона и околните градови биле сериозно оштетена, а железничката станица и пристанишните објекти во градот биле оштетени или уништени, додека локалните крајбрежни батерии што ги бранеле биле сосема уништени. Повеќе пристаништа, магацини, резервоари за нафта, радиостаници и складишта за јаглен и нафта биле запалени од бомбардирањето, а електричните, гасните и телефонските линии во градот биле прекинати.
Во самиот град, полициската станица во Анкона, касарната, воената болница, рафинеријата за шеќер и канцелариите на Банката на Италија претрпеле штета, а 30 италијански војници и 38 цивили биле убиени, додека дополнителни 150 биле ранети во нападот. За време на нападите долж италијанската крајбрежна линија тој ден, австроунгарски хидроавиони ги бомбардирале Венеција и Анкона.
Австроунгарската флота подоцна продолжила да го бомбардира брегот на Црна Гора без никаков отпор, а додека италијанските бродови пристигнале на местото на настанот, Австроунгарците веќе безбедно биле вратени во пристаништето.
Целта на бомбардирањето на крајбрежјето на Италија било да се одложи распоредувањето на италијанската армија по границата со Австроунгарија со уништување на критичните транспортни системи, а изненадувачкиот напад врз Анкона и италијанскиот јадрански брег успел да го одложи распоредувањето на Италија во Алпите за 2 недели, а ова одложување ѝ дало на Австроунгарија драгоцено време да го зајакне италијанскиот фронт и повторно да распореди дел од своите трупи од Источниот и Балканскиот фронт. Воедно бомбардирањето и потонувањето на неколку италијански бродови, исто така, нанело тежок удар на италијанскиот воен и јавен морал.
4.4 1915–1916
По влегувањето на Италија во војната во мај 1915 година, ''„Адмирал Спаун“'' бил помеѓу најредовно користените бродови во текот на остатокот од годината против Италијанците во Јадранското Море, но сепак, нејзините механички проблеми го спречиле да се вклучи во ист број напади и излети како крстосувачите од класата ''„Новара“'' и во тоа време, ''„Адмирал Спаун“'' го поминал поголемиот дел од своето време во служба во северниот Јадранско Море, обезбедувајќи покритие за австроунгарските бродови кои вршеле операции за поставување мини и чистење мини. Сепак учествувал во некои напади во јужниот Јадранско Море во споредна улога.
Во ноќта на 28 декември 1915 година, ''„Хелголанд“'' и пет разурнувачи учествувале во напад врз француски и италијански бродови, а за време на овој напад, ''„Хелголанд“'' ја удрил и потопил француската подморница помеѓу Бриндизи и албанското пристаниште Драчо, пред да нападне бродови во Драчо следниот ден.
Откако потонале неколку бродови во пристаништето, два од австроунгарските разорувачи што го придружувале ''Хелголанд'' ненадејно наишле на мини и еден од нив потонал. Како одговор на овие неуспеси, ''„Новара“'', ''„Адмирал Спаун“'' и MonarchМонарх Budapest биле мобилизирани за да ги поддржат ''Хелголанд'' и австроунгарските разорувачи, а ''Хелголанд'' не бил повреден во операцијата и успеал да ја избегне сојузничката потера кога се стемнило, среќавајќи се со засилувањата испратени да го придружуваат назад во Катаро.
''Адмирал Спаун'' учествувал многу помалку во акција во текот на 1916 година, бидејќи механичките проблеми сеуште постоеле и наместо тоа, тој останал на должност во поспоредни улоги и бил подложен на реновирање за да се зајакне неговото противвоздушно и торпедско оружје.
И покрај неуспесите во текот на поголемиот дел од војната, ''„Адмирал Спаун“'' и бродовите од класата ''„Новара'' “ служеле како „вистински главни бродови на Јадранот“, бидејќи многу од поголемите бродови на Австроунгарската морнарица - како што се борбените бродови од класата ''„Тегетхоф“'' - останале во пристаништето во Пола помеѓу мај 1915 и јуни 1918 година.
4.5 1917–1918
На 10 декември 1917 година, по торпедирањето на крајбрежниот одбранбен брод Wien, ''„Адмирал Шпаун“'', борбениот брод Árpád пред дредноут, како и 6 разорувачи биле испратени со цел да ја зајакнат одбраната на пристаништето на Австро-Унгарија во Трст.
На 19 декември, овие воени бродови се поврзале со ''Будимпешта'', како и 16 торпедни чамци, 5 миничистачи и 5 хидроавиони за да ги бомбардираат италијанските артилериски позиции на устието на реката Пјаве. Оваа операција требала да обезбеди покритие за дивизија на Кралскиот унгарски Хонвед да ја премине реката, но не успеала поради лошите временски услови и така до 1 јануари, ''„Адмирал Шпаун“'' и остатокот од оваа флота се повлекле назад во Пола.
По бунтот на Катаро, адмиралот Максимилијан Његован бил отпуштен од функцијата ''морски командант'', иако на барање на Његован било објавено дека се пензионира, а Миклош Хорти, кој оттогаш бил унапреден во командант на борбениот брод Prinz Eugen, бил унапреден во контраадмирал и именуван за ''Флотенкомандант,'' односно врховен командант на флотата.
Унапредувањето на Хорти наишло на поддршка кај многу членови на поморскиот офицерски корпус, кои верувале дека тој би ја искористил морнарицата на Австро-Унгарија за борба против непријателот, но назначувањето на Хорти претставувало тешкотии поради неговата релативно млада возраст која ги отуѓила многу од постарите офицери, а поморските традиции на Австро-Унгарија вклучувале непишано правило дека ниту еден офицер не може да служи на море под некој со понизок стаж, а тоа значело дека шефовите на Првата и Втората борбена ескадрила, како и на крстосувачката флотила, сите морале да се пензионираат рано или да заземат позиции на брегот.
4.6 Напад во Отранто
Хорти бил решен да ја искористи флотата за да го нападне Отрантскиот бараж и планирал да го повтори својот успешен напад врз блокадата во мај 1917 година.
Хорти замислил голем напад врз сојузничките сили со неговите 4 брода од класата ''Тегетхоф'', кои би обезбедиле најголем дел од нападот, а тие би биле придружени од 3 брода од класата пред-дредноути ''Ержерцог Карл'', 3 крстосувачи од класата ''Новара'', ''Адмирал Спаун'', 4 разорувачи од класата ''Татра,'' како и 4 торпедо чамци.
Подморници и авиони исто така биле вклучени во операцијата за лов на непријателски бродови на боковите на флотата.
На 8 јуни 1918 година, Хорти ги однел своите водечки бродови, ''Вирибус Унитис'' и ''Принц Еуген'' на југ со водечките елементи на својата флота, а веќе вечерта следниот ден на 9 јуни, ''Сент Иштван'' и ''Тегетхоф'' ги следеле со свои придружни бродови.
Планот на Хорти предвидувал ''Новара'' и ''Хелголанд'' да се вклучат во Баражот со поддршка на разурнувачите од класата ''Татра,'' а во меѓувреме, ''адмиралот Спаун'' и ''Саида'' би биле придружувани од 4 торпедни бродови на флотата до Отранто со цел бомбардирање на италијанските воздухопловни и поморски станици. Германските и австроунгарските подморници би биле испратени во Валона и Бриндизи за да ги нападнат италијанските, француските, британските и американските воени бродови кои пловеле за да се вклучат во Австроунгарската флота, додека хидроавионите од Катаро би обезбедиле воздушна поддршка и би го скриле напредувањето на бродовите. Бојните бродови (особено ''Тегетхофовите)'', би ја користеле својата огнева моќ за да го уништат Баражот и да се вклучат во сите сојузнички воени бродови на кои ќе наидат. Хорти се надевал дека вклучувањето на овие бродови би се покажало како клучно во обезбедување на решителна победа.
На пат кон пристаништето во Ислана, северно од Рагуза, за да се сретнат со борбените бродови ''Вирибус Унитис'' и ''Принц Еуген'' за координиран напад на Отрантската баража, ''Сент Иштван'' и ''Тегетхоф'' се обиделе да постигнат максимална брзина за да го стигнат остатокот од флотата, но притоа, турбините ''Сент Иштван'' почнале да се прегреваат и брзината морала да се намали, а кога бил направен обид да се подигне повеќе пареа за да се зголеми брзината на бродот, ''Сент Иштван'' испуштил вишок чад.
На 10 јуни колу 3:15 часот наутро, два италијански брода на MAS, ''MAS 15'' и ''MAS 21'', го забележале чадот од австриските бродови додека се враќале од мирна патрола покрај далматинскиот брег со што и двата брода успешно го пробиле придружниот екран и се поделиле за да се вклучат во секој од дредноутите, а ''MAS 15'' успешно ги испали своите два торпеда во 3:25 часот во ''Szent István, кој'' бил погоден од две 45см торпеда покрај нејзините котларници. ''Иако Тегетхоф'' се обидел да го повлече ''Сент Иштван'', не успеал и така во 6:12 наутро, со пумпите неспособни за задачата, ''Сент Иштван'' се преврте кај Премуда.
Стравувајќи од понатамошни напади од торпедо бродови или разорувачи од италијанската морнарица, како и од можни сојузнички дредноути кои реагирале на местото на настанот, Хорти верувал дека елементот на изненадување е изгубен и го откажал нападот, принудувајќи ''го адмиралот Спаун'' да се врати во пристаништето.
Всушност, италијанските торпедо бродови биле на рутинска патрола, а планот на Хорти не им бил предаден на Италијанците како што се плашел, а најсмешно од се, Италијанците дури и не откриле дека австриските дредноути ја напуштиле Пола сè до 10 јуни, кога фотографиите од воздушното извидување откриле дека тие повеќе не се таму.
Сепак, губењето на ''Сент Иштван'' и ударот врз моралот што го предизвикала врз морнарицата го принудиле Хорти да ги откаже своите планови за напад врз Отрантската баража и Австроунгарските бродови се вратиле во своите бази каде што останале до крајот на војната.
4.7 Крај на војната
До октомври 1918 година станало јасно дека Австро-Унгарија почнала да се соочува со пораз во војната и со различни обиди за смирување на националистичките чувства кои пропаднале, царот Карл I решил да го раскине сојузот на Австроунгарија со Германија и да се обрати до Сојузничките сили во обид да ја спаси империјата од целосен колапс.
На 26 октомври, Австроунгарија ја информирала Германија дека нивниот сојуз е завршен, а во исто време, Австроунгарската морнарица веќе била во процес на распаѓање по етнички и националистички линии, а Хорти бил информиран наутро на 28 октомври дека примирјето е неизбежно и ја искористил оваа вест за да го одржи редот и да спречи бунт во флотата.
Иако бунтот бил поштеден, сепак тензиите останале високи, а моралот бил на најниско ниво со што од целата ситуација била толку стресна за членовите на морнарицата што капетанот на ''„Принц Еуген“'', Александар Милошевиќ, извршил самоубиство во својот простор на борбениот брод.
На 29 октомври, Националниот совет во Загреб објавил дека династичките врски на Хрватска со Унгарија биле формално завршени и повикал на обединување на Хрватска и Далмација, при што словенечките и босанските организации требало да се заколнат на лојалност на новоформираната влада, но оваа нова привремена влада, иако ја отфрлила унгарската власт, сè уште не прогласи независност од Австро-Унгарија.
Владата на царот Карло I во Виена побарала од новоформираната Држава на Словенци, Хрвати и Срби помош за одржување на флотата стационирана во Пола и одржување на редот во морнарицата, а националниот совет одбил да помогне доколку Австроунгарската морнарица прво не била ставена под негова команда, а Царот Карло I сè уште обидувајќи се да ја спаси Империјата од колапс, се согласил на трансферот, под услов другите „нации“ што ја сочинувале Австро-Унгарија да можат да го побараат својот фер дел од вредноста на флотата подоцна. Така сите морнари кои не беа од словенечко, хрватско, босанско или српско потекло биле ставени на отсуство засега, додека на офицерите им бил даден избор да се приклучат на новата морнарица или да се пензионираат.
Австроунгарската влада затоа одлучила да го предаде најголемиот дел од својата флота на Државата на Словенци, Хрвати и Срби без да биде испукан ниту еден куршум и ова се сметало за повластено во однос на предавањето на флотата на Сојузниците, бидејќи новата држава ја прогласила својата неутралност и понатаму, новоформираната држава сè уште не го детронирала јавно царот Карло I, и така ја одржувала жива можноста за реформирање на Империјата во тројна монархија.
На 31 октоврим во раните утрински часови започнал трансферот кон Државата Словенци, Хрвати и Срби при што Хорти се сретнал со претставници од јужнословенските националности на неговиот флагмански брод, ''Вирибус Унитис'' во Пола, а по „кратки и ладни“ преговори, аранжманите биле договорени и предавањето било завршено тоа попладне и така Австроунгарското поморско знаме било отстрането од ''Вирибус Унитис'', а по него следеле преостанатите бродови во пристаништето.
Контролата над бојниот брод и началникот на новоформираната морнарица за Државата Словенци, Хрвати и Срби, паднала на капетанот Јанко Вуковиќ, кој бил унапреден во чин адмирал и ги презел старите одговорности на Хорти како врховен командант на флотата.
4.8 По војната
На 3 ноември, австроунгарската влада го потпишала примирјето во Вила Џусти со Италија, со што завршиле борбите долж Италијанскиот фронт, а со примерјето било одбиено признавањето на трансферот на воените бродови на Австроунгарија на Државата Словенци, Хрвати и Срби и како резултат на тоа, на 4 ноември, италијански бродови впловиле во пристаништата Трст, Пола и Фјуме, а веќе следниот ден на 5 ноември, италијанските трупи ги окупирале поморските инсталации во Пола.
И додека Државата Словенци, Хрвати и Срби се обидувала да ги задржи своите бродови, им недостасувале луѓе и офицери за тоа, бидејќи повеќето морнари кои не биле Јужни Словени веќе се вратиле дома, а Националниот совет не им наредил на ниту еден човек да им се спротивстави на Италијанците, но исто така ги осудил дејствијата на Италија како нелегитимни.
На 9 ноември, на сите преостанати бродови во пристаништето Пола било кренато италијанското знаме, а на конференцијата на Крф, Сојузничките сили се согласиле дека трансферот на морнарицата на Австро-Унгарија на Државата Словенци, Хрвати и Срби не можела да биде прифатена, и покрај симпатиите од Обединетото Кралство.
Така соочен со можноста да му биде даден ултиматум за предавање на поранешните австро-унгарски воени бродови, Националниот совет се согласил да ги предаде бродовите почнувајќи од 10 ноември.
Додека бил под италијанско заложништво, ''адмиралот Спаун'' отпловил во Венеција во март 1919 година како дел од италијанската парада на победата, заедно со заробените борбени бродови ''„Тегетхоф“'' и ''„Ержерцог Франц Фердинанд“''.
Сите три влегле во Венецијанската лагуна веејќи го италијанското знаме и биле придружувани во пристаништето каде што биле изложени како воени трофеи од страна на Италијанците, а воедно било потребна една година за конечното распоредување на бродовите да биде решено од страна на сојузничките сили преку Договорот од Сен Жермен ан Ле со кое на Обединетото Кралство му бил отстапен ''„Адмирал Спаун“'' според условите на договорот,но сепак, слично како поголемите борбени бродови на Австро-унгарската морнарица, повоената служба на ''адмиралот Спаун'' ќе биде кратка бидејќи истата година кога на Британците им е доделена сопственоста на крстосувачот, тој бил продаден за старо железо на италијански бродоградители и бил расклопен помеѓу 1920 и 1921 година.
5 Наводи
***********************