procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Саутленд

Околина СаутлендСаутлендски Регионален Совет
Земја:, Нов Зеланд
Регионален совет
Назив:, Околина Саутленд
Претседател:, Стјуарт Коли
Население:, 92,400јуни 2006
Површина:, 32,079км<sup>2</sup>
Мрежно место:
Населени места
Поголеми:, Инверкаргил
Помали:, Гор, Ламсден, Винтон, Матаура, Те Анау
Составни административни единици
Имиња:, Град Инверкаргил, округ Гор, округ Саутленд
Мрежни места:
Саутленд (англиски: ''Southland'') е најјужниот регион во Нов Зеланд како и име на округ во рамките на тој регион. Регионот има само еден град, главниот град Инверкаргил и само уште еден округ, Гор. Зафаѓа површина од 28,681 км<sup>2</sup>. Според пописот од 2001, регионот има 91,002 жители, за 6,096 помалку од 1996.
Седиштата на ''Саутлендскиот Регионален Совет'', ''Саутлендскиот Окружен Совет'' и ''Инверкаргилскиот Градски Совет'' се наоѓаат во Инверкаргил. ''Саутлендскиот округ'' ги опфаѓа градовите Винтон, Ламсден и цел Стјуартов остров/Ракиура.
Во регионот се наоѓа Фјордлендскиот национален парк кој зафаќа површина од 7,860 км<sup>2</sup>. Во регионот спаѓа и Стјуартовиот остров, од кој голем дел е Раикурски национален парк.
Ири

Ири е единаесеттото најголемо езеро на Земјата и четвртото најголемо по површина во рамките на Големите Езера, од кои и е дел. Тоа е и најтрсковитото и најмало по волумен езеро од сите Големи езера. Се граничи на север со канадската провинција Онтарио, на југ со Охајо, Пенсилванија и Њујорк, а на запад со Мичиген. Езерото е именувано по племето Ири кое живеело на неговиот јужен брег пред европскиот контакт. Долго е 388 km со максимална широчина 92 km и површина од 22.666 km<sup>2</sup>.
Кантербери (регион)

Кантербери (|Canterbury, |Waitaha) — регион во Нов Зеланд кој главно се состои од Кантербериската Низина и околните планини. Главен град на регионот е Крајстчерч, каде се наоѓа Кантерберискиот Регионален Совет и Кантерберискиот универзитет.
1 Географија
Кантербери е најголемиот регион во Нов Зеланд, со површина околу 42.200 км<sup>2</sup>. Ограничен е со реката Конвеј на север и Јужните Алпи на запад. Јужно границата му ја дефинира реката Ваитаки.
Регионот се дели на Северен Кантербери (северно од реката Ракаиа), Среден Кантербери (од реката Ракаиа до реката Рангитата) и Јужен Кантербери (јужно од реката Рангитата). За многу цели Јужен Кантербери се смета за посебен регион, со седиште во градот Тимару.
2 Административна поделба
Регионот се дели на 10 административни единици, од кои една е градска, а останатите се окрузи:
* Ваимакарири (66.300 жит.)
* Ваимате (8.290 жит.)
* Ваитаки (23.800 жит.)
* Ешбертон (20.500 жит.)
* Каикоура (4.260 жит.)
* Град Крајстчерч (392.100 жит.)
* Мекензи (5.480 жит.)
* Селвин (73.600 жит.)
* Тимару (48.400 жит.)
* Хурунуи (13.450 жит.)
3 Вински региони во Кантербери
Кантербери има две главни вински области. Овие се Ваипара и околината на Крајстчерч, која обично се нарекува едноставно Кантербери. Во последно време сортни вина се прават и појужно во Куроу.
Во Кантербери доминира белото вино како ризлинг, совињон бланк, шардоне, гевурцтраминец, и во помала мера пино бланк и пино гри. Сортата пино ноар успева во областа, особено во Ваипара.
Аркона

Аркона (|Kap Arkona) — ’рт на островот Риген во покраината Мекленбург-Западна Померанија во северна Германија.
1 Словенски град
Помеѓу 7-12 век, на ’ртот постоел средновековниот град Аркона, кој бил престол на кнежевството на балтичките Словени - Рујани. Градот бил тешко утврден и претставувал политички и верски центар на околните словенски племиња.
Иако имало поголем број храмови во градот, најважен и најголем бил тој на богот Световид. Во храмот стоел и негов идол, прикажан со четири глави, носејќи рог во едната рака, а меч во другата. Исто така, тука се наоѓало и важно пророчиште, каде што се одлучувало за мирот и војната преку однесувањето на бел пастув кој се наоѓал во храмот. Словените верувале дека Световид одел во битка јавајќи бел коњ. Храмот бил почитуван и од туѓи владетели. На пример, данскиот крал Свен Отон испратил златни садови за храмот како подарок.
Во 1168 г. градот бил уништен од страна на данскиот крал Валдемар I и епископот Абсалон. Околните словенски племиња биле изложени на насилна христијанизација.
2 Други споменици
На ’ртот постојат и два стари светилника, едниот изграден во 1827, а другиот во 1902. Овие се едни од најстарите светилници кои сѐ уште постојат на Балтичкото Море.
Вјачеслав Штиров

Вјачеслав Анатољевич Штиров (руски: ''Вячеслав Анатольевич Штыров'') (роден на 23 мај 1953) е претседател на руската република Јакутија (Саха). Започнал со претседателствување на 27 јануари 2002 по избори од два круга, со освоени 59% во првиот круг.
Марлборо (Нов Зеланд)

Регион Марлборо
Местоположба
Статистики
Главен град, Бленем
Површина, 12.484 км²
Население јуни 2006, 43.200
Окрузи, 21
Повикувачки број, 03
Марлборо (англиски: ''Marlborough'') е регион во Нов Зеланд, кој се наоѓа на североисточниот дел на Јужниот новозеландски остров. Главен град е Бленем. Регионот е познат по сувата клима, живописните Марлборски Заливи и виното совињон бланк.
1 Географија
Географијата на Малборо може грубо да се подели на четири дела. Два од овие, јужниот и западниот, се планински. Јужниот дел е особено планински, кој се издига до врвовите на венецот Каикоура. Овие два планински региона се последните северни остатоци кои ги сочинуваат Јужните Алпи, иако ова име ретко се употребува за планини кои се волку северно.
Можеѓу овие два дела се наѓа долга права долина и во неа, реката Ваирау. На источниот крај ова се проширува во широки рамнини, во чие средиште се наоѓа градот Бленем. Оваа област се одликува со потопли температури и плодна почва, и како таква е центарот на новозеландската винска индустрија.
Четвртиот дел лежи долж северниот брег. Овде потонатите долини на Марлборските Заливи сочинуваат привлечно крајбрежје. Градот Пиктон е сместен на јужниот крај на еден од поголемите заливи, Кралица Шарлота .
2 Луѓе и управа
Марлоборо е управуван од унитарна обласна управа, Окружниот совет на Марлборо.
Голем дел од населението живее околу крајбрежните рамнини околу и јужно од устието на реката Ваирау, и во помали населби околу заливите. Освен Бленем и Пиктон, други марлборски градови се Хевлок, Ренвик, Ворд и Седон. Во извесни случаи, градот Каикура исто така се смета за дел од Марлборо.
Светски познати жители на Марлборо се ракетниот научник Вилијам Пикеринг и физичарот-нобеловец Ернест Радерфорд.
3 Важни населени места
Бленем е главен град на регионот и воедно град со најголем број жители.
Поголеми населени места се:
* Бленем
* Пиктон
* Хевлок
* Седон
* Вард
* Долина Раи
* Реник
* Кекеренгу
* Кларенс
* Клифордов Залив
4 Вино
Може да се каже дека токму во Марлборо започнала современата новозеландска винска индустрија. Тука, во доцните 1970-ти, Монтана призвеле совињон блан и други сорти, што довело до заклучок дека Нов Зеланд може да произведува интересни вина.
Најголемиот дел од винариите се наоѓаат околу Реник, Бленем и Облачниот залив во долината на реката Ваирау. Винарии има и појужно, во долината на реката Аватере близу Седон. Овие главно се стари каскади на долините на реките Ваирау и Аватере.
Се смета дека во оваа област се прави најдобриот совињон блан во светот. Видете Винарии Облачен залив и Гроув Мил. Исто така важно е и производството на пенливи вина по традиционален француски метод, особено близу Ренвик, од Ризлинг, Пино Ноар и Шардоне.
5 Поврзано
* Новозеландско вино
* Пиктон (Нов Зеланд)
* Ваикава
* Марлборски Заливи
* Марлборо (појаснување)
The Sims 2

''The Sims 2'' е стратегиска компјутерска игра изработена од Maxis, а издадена од EA Games. Пуштена во продажба во септември 2004 и продадени се рекордни милион копии во првите десет дена.
1 Начин на игра
1.0.1 Нивоа на живеење
Симсовите можат да се развиваат во шест животни стази: бебе, детенце, дете, тинејџер, возрасен, стар (експанзиониот пакет ''The Sims 2: University'' вклучува нова специјална стаза на развивање, полнолетен, за симсовите кои одлучуваат да одат на факултет). Симсовите умираат од природна смрт кога ќе поминат точно денови а тоа се случува во староста. Тие можат да умрат од неприродна смрт откако ќе ја поминат втората фаза на живот, иако малите деца се преземани од социјални работници момент пред нивните потреби да дојдат до најниско ниво. Иако откако симсот ќе се породи, детето е во бебешката стаза на живот, не е можно да направиш дете во оваа стаза кога самите создавате семејство. Ако сакате да создавате сим во бебешка стаза ќе мора да еден од вашите симсови да се породи.
1.0.2 Ликови
Има три готови соседства во ''The Sims 2'', Плезентвју (Pleasantview), Стрејнџтаун (Strangetown) и Верновајл (Veronaville). Други готови соседства доаѓаат со посебни експанзиони пакети. Многу готови ликови имаат своја приказна и минато. Главното соседство во ''The Sims'', ''The Sims 2'' и наскоро во ''The Sims 3'' е Плезентвју. Тоа ги содржи најважните ликови и приказни во играта.
2 Поврзано
* The Sims
* The Sims 3
Пепелник

Пепелник — сад во кој пушачите ставаат пепел и отпушоци од цигари, пури и сл.
Многу пепелници имаат три засеци, од кои два се за цигари и еден за пури. Овие служат како лежишта за цигарите или пурите додека сѐ уште горат. Наједноставниот и најчестиот облик на пепелник е плиток цилиндар.
Меѓутоа ова не е единствениот дизајн за пепелници: бидејќи тие се широко распоростанета покуќнина, дизајните се најразновидни и понекогаш кичести. Други варијанти се автомобилски пепелници, како и оние во тоалети и други јавни места, поставени од општините за задржување на чистотата на градовите. Во Шпанија, некои пепелници се состојат од два дела кои се вклопуваат, каде долниот се полни со вода за гаснење на цигарата и пригушување на мирисот.
Пепелниците обично се прават од стакло, камен, керамика, порцелан или метали како сребро, злато и алуминиум; меѓутоа има и такви направени од дрво, мермер и глина.
На некои пепелници стои логото на некоја фирма и тие служат за репрезентација.
За време на 1950-тите и 1960-тите, на масите се поставувале мали лични пепелници на горната десна страна од секој гостин, зад чашите за вино и вода.
1 Отоманска Македонија
Пепелничето, познато и како пепеларниче, пепелотресник или табака, било изработувано од различни материја, најчесто дрво и метал. Металните пепелници биле со повеќе декорации, истакнувајќи статус на домаќинот. Металните пепелници најчесто биле по форма тркалезни. Често биле направени од помасивно парче бакар или друг метал. Најширокиот круг е поткренат во благо подвиткан чембер, односно овде тоа се истовремено и страните. Одвнатре пепеларничето често било украсено. На горниот раб често имало засеци за поставување цигари.
2 Поврзано
* Цигара
* Пура
* Тутун
Кариби

::''Западни Инди води тука. За други значења видете Западни Инди (појаснување)''
Кариби (англиски: ''Caribbean'', холандски: ''Caraïben'', француски: ''Caraïbes'', шпански: ''Caribe'') или Карипски Острови — регион во Средна Америка, кој се состои од Карипското Море, неговите острови (повеќето од кои се обиколени од морето) и околните брегови. Регионот се наоѓа југоисточно од Северна Америка, источно од копнена Средна Америка и на север и запад од Јужна Америка.
1 Потекло на поимот
Името „Кариби“ е дадено по Карибите, една од најдоминантните америндиски групи во регионот во времето на европскиот контакт за време на доцниот 15 век. Аналогното „Западни Инди“ потекнува од Кристофер Колумбовата идеја дека тој се укотвил на Индите (тогаш се мислело дека тие ја опфаќале цела јужна и источна Азија), иако тој всушност стигнал до Америка. Шпанскиот термин „Антили“ бил општо-посветен на новооткриените земји. Карабија е популарно име за групата острови во Карипското Море.
2 Географија
Сместена највеќе на Карипската Плоча, областа зафаќа повеќе од 7.000 острови, островчиња, атоли и гребени. ''Западните Инди'' се состојат од Антилите, поделени на поголеми Големи Антили, кои го ограничуваат морето на север и Малите Антили на југ и исток (вклучувајќи ги Заветрените Острови) и Бахамите, кои се наоѓаат североисточно од морето. Бермудите лежат многу посеверно, во Атлантскиот Океан и понекогаш се вклучуваат во Западните Инди. Геополитички, Западните Инди обично се сметаат за подрегион на Северна Америка и се организирани во 28 територии, вклучувајќи суверените држави, прекуморските одредишта и зависните области.
3 Островски групи
Лукајски Архипелаг (Бахамски Архипелаг)** (Обединето Кралство)
Големи Антили
**Хиспаниола
****** (Обединето Кралство)
* (САД)
Мали Антили
*Заветрени Острови
** (САД)
***Сент Крој
***Сент Томас
***Сент Џон
***Ватер Ајланд
** (Обединето Кралство)
***Тортола
***Вирџин Горда
***Анегада
***Јост ван Дајк
** (Обединето Кралство)
*****Антигва
***Барбуда
***Редонда
**Свети Мартин
*** (Франција)
*** (Кралство Холандија)
** (Карипска Холандија)
** (Карипска Холандија)
** Свети Вартоломеј (Француски Антили)
*****Свети Кристофер
***Невис
** (Обединето Кралствп)
** (Француски Антили)
***Ле Сент
***Мари Галан
***Ла Дезирад
*Приветрени Острови
**** (Француски Антили)
*******Свети Винцент
***Гренадини
*****Гренада
***Кариока и Мал Мартиник
****Тобаго
**Тринидад
*Заветрени Антили
** (Кралство Холандија)
** (Кралство Холандија)
** (Карипска Холандија)
4 Поврзано
* Список на Карипски Острови
* Средна Америка
* Карипско Море
Ленинградска Област

Ленинградска област (руски: ''Ленинградская область'') е федерален субјект на Русија (област). Се наоѓа во Северозападниот федерален округ и го носи името на револуционерот Владимир Илич Ленин. Во областа се наоѓа Санкт Петербург, некогашен Ленинград (1924–1991), но градот е административно независен од областа. По падот на СССР областа си го здржила името и покрај преименувањето на истоимениот град.
Историски областа се нарекувала Ингрија (до 1927), но тогаш регионот исто така го опфаќал и Керелискиот теснец кој ѝ бил отстапен на Русија од страна на Финска во 1940.
Областа зафаќа површина од 84,500 км<sup>2</sup>, а населението брои 1,669,205 жители (по попис од 2002). Урбаното население сочинува 66.4%. Најнаселен град е Гачина, со 88,659 жители.
Гувернер на областа е Валериј Павлович Сердјуков.
1 Гоеграфија
1.1 Часовен појас
Ленинградската област спаѓа под Московската часовен појас (MSK/MSD). UTC +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
Тулска Oбласт

Тулска област (руски: ''Тульская область'') е федерален субјект на Русија (област). Административен центар е градот Тула.
Областа зафаќа површина од 25,700 км<sup>2</sup>, а населението брои 1,675,758 жители (по попис од 2002).
За раната историја на областа, видете Врховски кнежевства.
1 Географија
1.1 Часовен појас
Тулската област се наоѓа во Московската часовен појас (MSK/MSD). UTC +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
2 Поврзано
* Тула
* Тулски Арсенал
3 Надворешна врска
*
Нижегородска Област

Нижегородска област (руски: ''Нижегородская область'') е федерален субјект на Русија (област). Областа зафаќа површина од 76,900 км<sup>2</sup>, а има население од 3,524,028 жители (по попис од 2002). Административен центар е градот Нижни Новгород. Со население од 1,3 милиони жители, тој е најголем град во областа и четврт најголем град во Русија, по Москва, Санкт Петербург и Новосибирск.
Низ областа тече реката Волга. Освен населениот регион на Нижни Новгород, најголем град е Арзамас. Во градот Саров се наоѓа најголемиот и најсветиот женски манастир во Русија. Макариевскиот манастир спроти градот Лисково бил домаќин на најголмиот саем/панаѓур во источна Европа. Други историски градови се Городец и Балахна, сместени на Волга северно од Нижни Новгород.
1 Географија
Нижегородската област се граничи со Костромската област (С), Кировската област (СИ), Мариј Ел (И), Чувашија (И), Мордовија (Ј), Рјазањската област (СИ), Владимирската област (З) и Ивановската област (СЗ).
1.1 Часовен појас
Нижегородската област спаѓа во Московската часовен појас (MSK/MSD). UTC +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
1.2 Пиродни богатства
Нижегородската област не изобилува со природни богатства, и истите се ограничени на песок (меѓу кои и титанско-цирконски песоци), глина, гипс, тресет, минерална сол и дрво.
2 Атракции
Уникатната архитектонска конструкција – 128-метарската челична решетка хиперболична кула изградена од големиот руски инженер и научник Владимир Шухов во 1929 е сместена близу градот Ѕержинск на левиот брег на реката Ока.
3 Стопанство
Бидејќи областа не е богата со природни ресурси, обласното стопанство се состои главно од индустрија и траспорт, кои сочинуваат речиси 80% од бруто-домашниот производ (БДП).
Постојат 722 индутриски претрпијатија во областа кои им припаѓаат на следниве сектори:
* Машинство и инженерство
* Хемија и петрохемија
* Гориво и енергија
* Црна и бела металургија
* Градежни материјали
* Стакло
* Дрво и хартија
* Текстил
* Храна и нејзина обработка
* Лекови и др. фармацевстки производи
* Печатарство и издаваштво.
Други стопански сектори се земјоделство, трговија, услуги, комуникации и транспорт.
Според прелиминарни проценки, во 2002, бруто регионалниот производ на регионот изнесувал 5.6 милијарди американски долари, каде индустријата и превозот учествувале со 4.5 милијарди. Регионалните претпријатија забележале пораст на производството од 6.6%, кое е повисоко од националниот пораст на Русија минатата година. Во 2002, машинството забележало висок пораст(+13.6%), горивната индустрија (+49%), црната металургија (+8.9%), производството на дрво и хартија (+2.4%), како и печатарството и издаваштвото (+6.2%). Инвестициите во странство биле 84,5 милиони американски делори, со тоа што 95% од нив биле вложени во индустриски претпријатија. Во 2003, регионалната влада предвидела 3.8% посраст на индустриското производство.
Владимирска Област

Владимирска област (руски: ''Владимирская область'') е федерален субјект на Русија (област). Административен центар е средновековниот главен град на Русија, Владимир, кој е 190 км источно од денешната престолнина, Москва. За детални информации за средновековната историја на областа, видете Залесе и Владимирско-суздалљско Кнежевство. Катедралите од 12 век во Владимир, Суздаљ, Богољубово и Кидекша се на списокот на светско културно наследство на УНЕСКО.
Областа зафаќа површина од 29,000 км<sup>2</sup>, и брои 1,443,693 жители (по попис од 2010).
1 Географија
Владимирската област се граничи со Московската, Јарославската, Ивановската, Рјазањската и Нижегородската област.
1.1 Часовен појас
Владимирската област спаѓа под Московската часовен појас (MSK/MSD). UTC +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
2 Надворешна врска
*
Московска Област

Московска Област (руски: ''Московская область'', ''Подмосковье'') — федерален субјект на Русија (област) официјално создадена на 14 јануари 1929. Ова е најнаселената руска област (нас. 6,618,538 без Москва по пипис од 2002)
додека нејзината површина е релативно мала по руски стандарди со 45.900 км<sup>2</sup>, така што истата е една од најгусто населените области во земјата.
Московската Област е високоиндустријализирана. Главни индустриски гранки се металургија, преработувачка на нафта и машинство, храна, енергија и хемикалии.
Гувернер на областа е Сергеј Шојгу .
1 Географија
Московската област се граничи со Тверската област (С), Јарославската област (на една точка на СИ), Владимирската област (И), Рјазањската област (ЈИ), Тулската област (Ј), Калужската област (ЈЗ) и Смоленската област (З).
1.1 Часовен појас
Московската област се наоѓа во Московската часовен појас (MSK/MSD). UTC +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
2 Надворешна врска
*
Македонски железници

Македонски железници (МЖ) — јавно претпријатие за железничка инфраструктура на Република Македонија.
1 Железничка мрежа
Железничката мрежа во Република Македонија има:
* 699 км отворени пруги
* 226 км станични колосеци
* 102 км индустриски колосеци
2 Железнички линии
* граница со Србија - Табановце - Куманово - Скопје - Велес - Градско - Гевгелија - граница со Грција (како дел од коридор X)
* Куманово - Бељаковце (во ремонт и градба до Крива Паланка и граница со Бугарија, како дел од коридор VIII)
* Градско - Шивец (до индустријата за фероникел крај Кавадарци)
* граница со Косово - Волково - Ѓорче Петров - Скопје
* Ѓорче Петров - Тетово - Гостивар - Зајас - Кичево (која треба да се продолжи до Охрид и Струга и граница со Албанија, како дел од коридорот VIII)
* Зајас - Тајмиште (до рудникот за железна руда)
* Велес - Прилеп - Бакарно Гумно - Битола - Кременица - граница со Грција (како дел од коридор Х) (во ремонт дел до граница со Грција до 2016)
* Бакарно Гумно - Сопотница (до рудникот за железна руда)
* Велес - Овче Поле - Штип - Кочани
3 Возен ред
Возниот ред е определен согласно Објавата на Македонски железници за 2021 година.
4 Историја
Првата железница на територијата на Република Македонија е од времето на Османлиското Царство. На 9 август 1873 година со железница биле поврзани Скопје и Солун. Оваа железничка врска, која во 1874 година е продолжена до Косовска Митровица, е именувана Македонски железници. На 14 јуни 1894 година Солун е поврзан и со Битола. На 20 октомври 1924 година завршена е делницата Велес-Штип и првиот влез влегува на станицата во Штип.
Пругата, пак, Велес – Битола е предадена во сообраќај на 20 јануари 1936 година.
Во февруари 2015 година, „Македонски железници“ се модернизирале со 107 нови транспортни вагони, како дел од проектот за набавка на 150 вагони, реализиран од страна на македонската влада.
Македонски железници, повеќепати го менувалe името од своето формирање како железничко претпријатие во 1945 година:
* 1945 Државна дирекција за железници – Скопје во рамки на сојузната југословенска управа
* 1963 Железничко транспортно претпријатие – Скопје
* 1977 Железничкa транспортна организација – Скопје
* 1989 Јавно претпријатие Македонски железници – Скопје
* 2007 Јавно претпријатие за железничка инфраструктура Македонски железници – Скопје
* 2007 Акционерско друштво за транспорт Македонски железници Транспорт – Скопје
Северозападен федерален округ

Северозападен федерален округ (руски: ''Северо-Западный федеральный округ'') е еден од осумте федерални окрузи на Русија. Се состои од северниот дел на европска Русија. Населението брои 13,974,466 жители по пописот од 2002, а површината 1,677,900 км<sup>2</sup>. Моменталниот полномошен претставник на претседателот е Иљја Клебанов.
Составните делови со републики (кои уживаат голема автономија) се обележани со ѕвездичка:
* Архангелска област
** Ненецки автономен округ
* Калининградска Област (копнено неповрзана со остатокот од Русија - ексклава)
* Карелија<sup>*</sup>* Коми<sup>*</sup>* Ленинградска област
* Мурманска област
* Новгородска област
* Псковска област
* Федерален град Санкт Петербург
* Вологдска област
Уралски федерален округ

Уралски федерален округ (руски: ''Уральский федеральный округ'') е еден од осумте федерални окрузи на Русија. Овој е најзападниот од трите азиски окрузи. Има население од 12,373,926 жители по попис од 2002 и зафаќа површина од 1.788.900 км<sup>2</sup>. Моменталниот полномоштен претставник на претседателот е Петар Латишев.
1 Административна поделба
* Курганска област
* Свердловска област
* Тјумењска област
** Ханти-мансиски автономен округ
** Јамало-ненецки автономен округ
* Чељабинска област
2 Најголеми градови
Статистика по попис од 2002.
# Екатеринбург (1.293.537)
# Чељабинск (1.077.174)
# Тјумењ (510.719)
# Магнитогорск (418.545)
# Нижни Тагил (390.498)
# Курган (345.515)
# Сургут (285.027)
Централен федерален округ

Централен федерален округ (руски: ''Центральный федеральный округ'') е еден од осумте федерални окрузи на Русија.
Зборот „централен“ е од политичко и историско значење; впрочем округот се наоѓа најзападно. Населението му брои 38.000.651 жител по пописот од 2002, а површината му зафаќа 650.700 км<sup>2</sup>. Полномошниот претставник на претседателот е Георги Полтавченко.
Составни делови:
# Белгородска област
# Брјанска област
# Ивановска област
# Калушка област
# Костромска област
# Курска област
# Липецка област
# Москва
# Московска област
# Орловска област
# Рјазањска област
# Смоленска област
# Тамбовска област
# Тверска област
# Тулска област
# Владимирска област
# Воронешка област
# Јарославска област
Далекуисточен федерален округ

Далекуисточниот федерален округ (руски: ''Дальневосточный федеральный округ'') е еден од осумте федерални окрузи на Русија. Населението брои 6.692.865 жители според пописот од 2002, а површината изнесува 6.215.900 км<sup>2</sup>. Ова е најголемиот федерален округ во Русија. Моменталниот полномошен претставник на претседателот е Виктор Ишаев.
Далекуисточниот федерален округ ја покрива територијата на Рускиот Далечен Исток (рускиот дел на Далечниот Исток).
Делови од Федералниот округ, со републики (што уживаат голема автономија) се обележани со ѕвездичка:
1. Амурска област
2. Еврејска автономна област
3. Камчатски Крај
3a. Корјачки автономен округ
4. Хабаровски крај
5. Магаданска област
5a. Чукотски автономен округ
6. Јакутија<sup>*</sup>7. Сахалинска област
8. Приморски крај
Најголеми градови во округот се Владивосток, Хабаровск, Николаевск на Амур, Јужно-Сахалинск, Комсомолск на Амур и Петропавловск Камчатски.
1 Поврзано
* Далекуисточна република
* Руска Манџурија
Приволшки федерален округ

Приволшкиот федерален округ (руски: ''Приволжский федеральный округ'') е еден од осумте федерални окрузи на Русија. Се наоѓа во југозападниот дел на европска Русија. Населението брои 31.154.744 според пописот од 2002, а површината изнесува 1.038.000 км<sup>2</sup>. Григориј Рапота е полномошен претставник на претседателот од (назначен 12 мај 2008).
Составните делови (кои уживаат голема автономија) се обележани со ѕвездичка:
# Башкортостан<sup>*</sup># Чувашија<sup>*</sup># Кировска област
# Мариј Ел<sup>*</sup># Мордовија<sup>*</sup># Нижегородска област
# Оренбуршка област
# Пензенска област
# Пермски крај
# Самарска област
# Саратовска област
# Татарстан<sup>*</sup># Удмуртија<sup>*</sup># Уљјановска област
1 External link
*
Пруга

Типичните пруги (колосеци) се состојат од две паралелни челични (или во постарите железници, железни) шини монтирани на дрвени, бетонски или челични прагови, кои ги држат на одредено растојание.
Пругите се поставуваат најчесто на подлога направена од цврста или компресирана земја или чакал која се прави така што оневозможи искривување под притисокот на возилата кои поминуваат на шините.
Постои поделба според ширината на колосекот
1 Галерија
2 Поврзано
* Ширина на колосек
* Железница
* Локомотива
* Вагон
* Воз
Сибирски федерален округ

Сибирски федерален округ (руски: ''Сибирский федеральный округ'') е еден од осумте федерални окрузи на Русија. Овој е средиште на три азиски окрузи. Населението брои 20,062,938 жители по попис од 2002, а округот зафаќа површина од 5,114,800 км<sup>2</sup>. Моментален полномошен претставник на претседателот е Анатолиј Квашнин.
Оваа единица не е исто што и Сибир, во чии рамки спаѓа цела азиска Русија освен деловите крај Тихиот Океан.
Ова е списокот на федералните субјекти во рамките на Сибирскиот федерален округ. (Републиките се означени со ѕвездичка).
1. Алтајска република<sup>*</sup>2. Алтајски крај
3. Бурјатија<sup>*</sup>4. Читинска област
4a. Агински Бурјатски автономен округ
5. Иркутска област
5a. Уст-Ордински Бурјатски автомомен округ
6. Хакасија<sup>*</sup>7. Кмеровска област
8. Краснојарски крај
8a. Евенкиски автомомен округ
8b. Тајмирски автомомен округ
9. Новосибирска област
10. Омска област
11. Томска област
12. Тува<sup>*</sup>
1 Најголеми градови
# Новосибирск 1,405,569 (попис од 2005)
# Омск 1,142,773
# Краснојарск 917,195
# Барнаул 631,221
# Иркутск 582,547
# Новокузнетск 563,257
# Кемерово 522,641
# Томск 487,357
# Улан Уде 352,623
# Чита 308,492
# Братск 256,552
Халид

Халид — бинарно соединение од кое дел е халоген атом, а другиот дел е елемент или радикал кој е помалку електронегативен отколку халогениот дел, при што се образуваат флуоридни, хлоридни, бромидни, јодидни или астатидни соединенија. Многу соли се халиди. Металите од целата група 1 образуваат халиди со халогените елементи и тие се бели цврсти тела.
Металните халиди се користат во ламбите со висок интензитет на разелектризирање, како тие кои се користат во модерните улични светилки. Овие се повеќе енергетски ефикасни отколку ламбите со живина пареа.
Халиден јон е халоген атом кој носи негативен јон, како флуоридниот јон (F<sup>-</sup>) или хлоридниот јон (Cl<sup>-</sup>). Вакви јони се присутни во сите јонски халидни соли.
1 Халидите во органската хемија
Во органската хемија, халидите се функционална група. Секое органско соединение кое содржи халоген атом може да се смета за халид. Алкил халидите се органски соединенија од типот R-X што содржат алкилна група R ковалентно поврзана за халоген атом X.
Псевдохалидите ги претставуваат халидите со нивниот електричен полнеж и реактивност; вообичаени примери се азидите NNN-, изоцијанат -NCO, изоцијанид CN- итн.
Хемиски тест за детекција на халоген атом во хемиските супстанци е Кериус халогеновиот метод.
2 Примери
Претставници на халидите се:
* натриум хлорид (NaCl)
* калиум јодид (KI)
* литиум хлорид (LiCl)
* бакар(II) хлорид (CuCl<sub>2</sub>)
* хлор флуорид (ClF)
* Бромометан (CH<sub>3</sub>Br)
* Јодоформ (CHI<sub>3</sub>)
* Сребро хлорид (AgCl)
3 Поврзано
* соленост
* Функционална група.
Ацил халид

Во хемијата, терминот ацил халид (познат и како киселински халид) се однесува на соединение добиено од киселина со замена на хидроксилна група со халидна група.
Доколку киселината е карбоксилна, соединението содржи -COX функционална група која се состои од карбонилна група единечно поврзана со халоген атом, како хлор. Општата формула за таков ацил халид може да се запише како RCOX, каде R може да биде, на пример, алкил група; CO е карбонилната група, а X го претставува халогениот атом. Види го простиот дијаграм надесно.
RCO- групата во еден ацил халид може да се смета за ацил група, а -X радикалот како халидниот дел од молекулата; на пример, -Cl е хлорид. Ацил хлоридите се најупотребуваните ацил халиди. Вообичаено, ацил халидите се прават со халогенација на карбоксилна киселина, а оттука и името ''киселински халид''.
Пример за ацил халид е ацетил хлоридот CH<sub>3</sub>COCl. Види го дијаграмот надесно.
Друг пример е со замена на хидроксилна група со хлорид во сулфурна киселина, при што се создава сулфонил хлорид.
1 Синтеза на ацил халиди
Вообичаен метод за синтеза на ацил халиди во лабораторија е со реакција на карбоксилни киселини со реагенси како тионил хлорид и фосфор пентахлорид за ацил халиди, како и со фосфор трибромид за ацил бромиди и цијанурска киселина за ацил флуориди.
2 Реакции на ацил халидите
Ацил халидите се вештачки соединенија (што значи не можат да се најдат во природата). Тие се реактивни соединенија што често се синтетизираат за да се користат како меѓупроизводи (интермедиери) во синтезата на други органски соединенија. На пример, еден ацил халид може хемиски да реагира со:
* вода за да образува карбоксилна киселина
* алкохол за да образува естер
* амин за да образува амид
* ароматично соединение, користејќи катализатор како AlCl<sub>3</sub>, за да образува ароматичен кетон. Види Фридел-Крафтцова ацилација.
Во горните реакции исто така се образува и HX (водороден халид или халоводородна киселина). На пример, ако ацил халидот е ацил хлорид, исто така се образува и HCl (хлороводородна киселина).
Бидејќи ацил халидите се прилично реактивни соединенија, тие се отровни и при нивната употреба треба да се преземат специјални заштитни мерки. Тие предизвикуваат солзење бидејќи можат да реагираат со водата на површината на окото, со што произведуваат халоводородна и други органски киселини кои го иритираат окото. Слични проблеми се јавуваат доколку се вдишат пареи од ацил халиди.
Карпош (населба во Скопје)

:''За истоимените борци, видете Карпош и Христијан Тодоровски-Карпош. За општината, видете Општина Карпош. За други значења видете Карпош (појаснување)''.
Карпош е име на четири населби во Скопје кои го добиле името по познатите македонски борци. Овие, заедно со повеќе други населби, се дел од скопската општина Карпош. Населби со името Карпош постојат исто така во повеќе градови во Македонија.
1 Население
Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, Карпош има 61.288 жители.
Следува табела на народносната структура на населението:
Народност, Вкупно
Македонци, 49.483
Албанци, 2.203
Турци, 430
Роми, 597
Власи, 477
Срби, 1.593
Бошњаци, 185
Други, 6.320
2 Карпош I
''Карпош I'' е населба која се наоѓа во западно Скопје.
3 Карпош II
''Карпош II'' е населба која се наоѓа во западно Скопје.
4 Карпош III
''Карпош III'' е населба која се наоѓа во западно Скопје.
5 Карпош IV
''Карпош IV'' е населба која се наоѓа во западно Скопје.
Граници на Општина Центар

Границите на Општина Центар, Скопје се опишуваат на следниов начин:
:''Река Вардар, пешачка патека кон резиденцијата на М.П.Ц. до бул. „Никола Карев“ („Југославија“), по оската на бул. „Никола Карев“, до крстосницата со ул. „Славеј Планина“ (на југ), по оската на ул. „Славеј Планина“ (покрај Ромско теќе) до крстосницата со ул. „Прохор Пчински“, продолжува на исток по оската на ул. „Славеј Планина“ (коса улица) до ул.„Јоаким Крчовски“ (кај Турска Амбасада), со дел од ул. „Прохор Пчински“ (кај Мурат Пашина Џамија) до ул. „Самоилова“.Понатаму границата продолжува по оската на ул. „Самоилова“ потоа свртува лево во паркот кај споменичкиот комплекс „Свети Спас“, кон ул. „Лазар Танев“ до крстосницата со ул. „Јоргаџиска“ по оската на ул. „Јоргаџиска“ и Подграѓе ( на југ) до платото пред Стоковна куќа „Мост“, се спушта долу и по оската на Булевар „Гоце Делчев“ оди кон крстосницата со бул.„Крсте Мисирков“, свртува на север по бул. „Крсте Мисирков“ до сервисната улица зад паркиралиштето на Универзитетот „Кирил и Методиј“, продолжува по оградата на универзитетот до бул. „Никола Карев“ (Југославија), по оската на бул. „Никола Карев“ до ул. „Беласица“ на север по оската на ул. „Беласица“ до реката Вардар, по оската на железничкиот мост до оградата на Тутунски комбинат до рампа Кисела Вода, на запад по оската на бул. „Македонија“ до надвозникот, се спушта долу и по оската на улиците „Бихаќка“ и „Црниче“ оди до Институтот за сеизмологија на падините на Водно, кон запад продолжува по падините на Водно над хотел „Скала“ и Олимпијада во правец на Детска болница за Т.Б.Ц, Скопје и улица „Загрепска“ во новата населба према север се спушта по оската на ул. „Загрепска“ до Црквата Капиштец и крстосницата со ул. „Козле“ и „Васил Ѓоргов“, продолжува на исток по оската до ул.„Васил Ѓоргов“ до крстосницата со ул. „Рузвелтова“ на север по оската на ул. „Рузвелтова“ ги сече ул. „Иво Рибар Лола“, бул.„Партизански одреди“ и ул. „Орце Николов“ до ул.„Илинденска“, продолжува на исток по оската на ул. „Илинденска“ до сервисната улица пред оградата на Зоолошката градина, према север до сервисната улица пред оградата на Зоолошката градина до влезот на Забавниот парк и према исток и север по сервисната улица пред оградата на Забавниот парк до пешачкиот мост на реката Вардар.''
1 Поврзано
* Општина Центар
* Град Скопје
* Скопје
* Општини во Република Македонија
Награда Феникс

Награда „Феникс“ — награда која се доделува на физички и правни лица од Општината Центар и од Република Македонија како знак на општествено признание за особени постигнувања во стопанството, науката, уметноста, културата, спортот, воспитувањето и образованието, заштита и унапредување на животната средина и природата, како и во други области на трудот и творештвото од значење за развојот на Општината и нејзина афирмација во Република Македонија и во светот. Наречена е по митолошката птица Феникс, која е симбол на општината.
Наградата „Феникс“ се доделува согласно ''Одлуката за утврдување награди и признанија на Општината Центар'' како и ''Правилникот за начинот, условите и постапката за доделување на Годишната награда на Општина центар - „Феникс“''.
Обележје

Обележја се симбол или нишани на лична моќ, статус или функција, или пак на владино тело или некаква јурисдикција. Обележјата особено се користат како амблем на конкретна или генерална власт.
Типични обележја се:
* круни
* знамиња на земји или држави
* грб и хералдика
* печати
* бајраци
* Други национални амблеми
* Пришивка за рамо
* Воен чин и белези на единици:
** Македонски воени чинови
Официјалните обележја се заштитени со закон и се дозволуваат само на луѓе на дадена позиција или на дејствители во нечие име. Злоупотребата, сквернавењето или уништувањето на вакви симболи е казниво по закон.
Јужен федерален округ

Јужен федерален округ (руски: ''Южный федеральный округ'') е еден од осумте федерални окрузи на Русија. Се наоѓа најјугозападно, помеѓу Украина и Казахстан. Во него спаѓаат Преткавказието и рускиот дел на Кавказ, Северен Кавказ. Населението брои 13.963.874 жители по пописот од 2014, а округот зафаќа површина од 416.840 км<sup>2</sup>. Најголем град во округот е Краснодар. Моменталниот полномошен претставник на претседателот е Димитриј Козак.
1 Федерални субјекти
#, Знаме, Грб, Федерален субјект, Површина во km<sup>2</sup><ref, Население, Главен град/административен центар, Карта
1, Република Адигеја, 7,800, 447,109, Мајкоп
2, Астрахањска област, 49,000, 1,005,276, Астрахањ
3, Република Калмикија, 74,700, 292,410, Елиста
4, Краснодарски Крај, 75,500, 5,125,221, Краснодар
5, Ростовска Област, 101,000, 4,404,013, Ростов на Дон
6, Волгоградска Област, 112,900, 2,699,223, Волгоград
data-sort- Спорни територии (со Украина)
data-sort- A, Република Крим, 26,100, 1,966,801, Симферопол
data-sort- B, Севастопол, 900, 379,200, Севастопол
Андромеда (галаксија)

Андромеда (макед. народно име: Гумно, Месје 31, M31, или NGC 224; во постари текстови „маглина Андромеда“) — џиновска спирална галаксија оддалечена приближно 2,5 милиони светлосни години во соѕвездието Андромеда, што лежи во северната полутопка на небото. Таа е доста слична на нашата галаксија.
Првпат е забележана во 905 од арапскиот астроном Абдурахман ел-Суфи, кој ја опишал како „мал облак“. Првиот опис на галаксијата со помош на телескоп е направен од Симон Мариус во 1612 (на него често му се припишува дека ја открил галаксијата).
За Андромеда се сметало дека е најголемата галаксија од Месната Група на галаксии што се состои од Андромеда, Млечниот Пат и галаксијата Триаголник, како и 30 други помали галаксии. Според најновите истражувања засновани на подобрени мерења и податоци, научниците сметаат дека Млечниот Пат содржи повеќе темна материја, и дека можеби е помасивна во групата. Сепак, скорешните опсервации од вселенскиот телескоп Спицер открија дека Андромеда содржи еден билион (10<sup>12</sup>), многу поголем од бројот на ѕвезди во нашата галаксија.
Андромеда се состои од:
* спирални краци - млади ѕвезди кои се наоѓаат на средината на својот еволуционен пат
* јадро - кое се состои од суперџинови и џиновски ѕвезди, т.е. ѕвезди на крајот од својот еволуционен пат.
Галаксијата Андромеда е лесно видлива со голо око во умерено темно небо, иако такво небо постои само во помалите градови и изолираните области што се наоѓаат доволно далеку од големите градови и изворите на светлосно загадување. Всушност Андромеда е единствената галаксија во северната полутопка која е видлива со голо око без некои посебни атмосферски погодности (на јужната полутопка тоа се Малиот Магеланов Облак и Големиот Магеланов Облак). Изгледа доста мала без телескоп бидејќи само средишниот дел е доволно светол да биде видлив.
1 Народни верувања во Македонија
Во астрономијата е познато дека оваа галаксија е единствената друга галаксија која се гледа со голо око, а е надвор од нашата галаксија Млечен Пат. Галаксијата Андромеда се гледа како мала белузлава маглина со облик на диск, и кај нашиот народ е позната под името „Гумно“.
2 Поврзано
* Андромеда (митологија)
* Гумно
* Андромеда (соѕвездие)
Естерификација

Естерификацијата е општо име за хемиска реакција во која две хемиски соединенија (обично алкохол и киселина) образуваат естер како реакционен продукт. Естрите се користат како мирисни или арома агенти. Естерификацијата е повратна реакција.
Примери на естерификациски реакции се:
* Фишерова естерификација. На пример, естерификацијата на оцетна киселина при вишок на етанол во присуство на сулфурна киселина (како катализатор) резултира во естер (етил ацетат):
H<sub>3</sub>C-COOH + HO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> → H<sub>3</sub>C-COO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O (во присуство на концентрирана сулфурна киселина)
* Реакцијата на алкален карбоксилат и алкохол. На пример, реакцијата помеѓу натриум ацетат и етанол:
H<sub>3</sub>C-COO<sup>-</sup> Na<sup>+</sup> + HO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> + H<sup>+</sup> → H<sub>3</sub>C-COO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O + Na<sup>+
* Реакцијата на сребрен карбоксилат со алкилхалогенид (веројатно се одвива поради нерастворливоста на сребро халидот):
H<sub>3</sub>C-CO<sub>2</sub><sup>-</sup>Ag<sup>+</sup> + Cl-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> → H<sub>3</sub>C-COO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> + AgCl
* Реакцијата на халогенид на карбоксилна киселина (нарекуван и ацил халид) со алкохол/фенол:
H<sub>3</sub>C-COCl + HO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> → H<sub>3</sub>C-COO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> + H-Cl
* Реакцијата на анхидрид на карбоксилна киселина со алкохол (овој метод се користи за добивање на аспирин):
H<sub>3</sub>C-CO-O-CO-CH<sub>3</sub> + HO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> → H<sub>3</sub>C-COO-CH<sub>2</sub>-CH<sub>3</sub> + H<sub>3</sub>C-COOH
1 Поврзано
* Трансестерификација, реакција при која еден естер се преобразува во друг.
* Хидролиза, раскинувањето на естер со помош на вода при што се образува карбоксилна киселина и алкохол.
* Ацетилација
* Ацилација.
en:Fischer–Speier esterification
Полапци

Полапците или Дравенополапските Словени се словенски племиња кои живееле во областа на Хановер, денешна Германија. Нивниот јазик, денеска изумрен, е познат по неколку текстови, молитвата ''Оче наш'', и некои други списки. Последниот говорник на овој јазик е Јохан Парум Шулце кој пред смртта запишал неколку списоци зборови во 1754 година.
Долнолужички јазик

Долнолужички или долнолужичкосрпски јазик — јазик кој се зборува во Бранденбург, Германија, во областа околу градот Котбус. Денеска има уште 2.000 луѓе во поодминати години кои го зборуваат овој јазик. Неговата лоша состојба се должи на фактот што повеќе нема деца кои го зборуваат како мајчин. Овој јазик е исто така заштитен и се проучува во Лајпцишкиот институт. Долнолужичкиот, како и горнолужичкиот е присутен во медиумите, радиото, телевизијата, но исто така постои и неделникот „NOWY CASNIK“. Културното списание Розхлад објавува статии на долнолужички јазик покрај текстовите на горнолужички јазик
Проектот ВИТАЈ служи токму ѕа ревитализација на долнолужичкиот и горнолужичкиот јазик.
1 Фонологија
Фонологијата на долнолужичкиот јазик не е толку приклонета кон таа на германскиот како фонологијата на горнолужичкиот јазик.
2 Азбука
Долнолужичкосрпската азбука се заснова врз латиничното писмо и користи дијакритички знаци.
На долнолужички јазик имаат творено многу писатели. Како најпознати долнолужички писатели ќе ги споменеме: Мина Виткојц, Богумил Швјела, Јуриј Кох, Марјана Домашкојц итн.
Орово

Орово или Рахово (|Πυξός, ''Пиксос'', до 1928 г. ''Ράχωβα'', ''Рахова'' или ''Όροβο'', ''Орово'') — поранешно село во крајниот северозападен дел на Егејска Македонија, во реонот на Општина Преспа. До 1949 г. било населено исклучиво со Македонци. Сместено е на 1080 метри надморска височина близу до самата граница со Албанија (Мала Преспа).
1 Историја и население
Селото Орово било чисто македонска населба, своевремено со статус на самостојна општина според царската наредба 259/21 од 19.12.1918 година. Според К’нчов селото броело 172 жители, а Милоевиќ го спомнува со 40 македонски куќи. Во 1913 година имало 363 жители,, во 1920 - 373, во 1928 година 431 жител, а во 1940 489 жители. Поради сиромаштијата, во селото постоела традиција за одење во прекуокеанските земји. По Граѓанската војна, селото е целосно раселено и уништено. Неколку семејства кои останале по нормализирањето на состојбата биле принудени да се населат во други села,бидејќи грчките власти не дозволиле селото повторно да се обнови, а со царска наредба од 8.5.1957 тоа е избришано од евиденцција и неговиот атар е приклучен кон општината Граждано. Денес е останата само селската црква „Свети Никола“. Денес некогашните жители на Орово и нивните потомци се населени во Скопје, Битола, битолското село Кравари, Тетово, Гостивар, Полска, Австралија, Америка, Канада итн. Пред извесно време неколкумина поранешни жители на Орово издале монографија посветена на селото.
1.1 Топоними
Ова е список на позначајните топоними во Орово и околината:
Позначајни топоними во атарот на Орово , по азбучен редослед
2 Културни и природни знаменитости
;Цркви
* Црква „Св. Петка“ од XIX век
Катализа

Катализа (каталитичка реакција) — хемиска реакција која се одвива во присуство на катализатор. Во зависност од тоа дали реакциониот систем (вклучувајќи го тука и катализаторот) е хомоген или хетероген, каталитичките реакции можат да бидат реакции на ''хомогена катализа'' и реакции на ''хетерогена катализа''. Хомогените каталитички реакции се одвиваат во гасна фаза или во раствор, а во реакциите на хетерогена катализа катализаторот најчесто е во цврста агрегатна состојба.
1 Механизам на катализата
1.1 Хомогена катализа
Во најголем број на случаи на хомогена катализа, катализаторот стапува во интеракција со еден од реактантите (овој реактант е супстрат на катализаторот) и со него образува меѓупроизвод (интермедиер).
Дури потоа, меѓупроизводот стапува во заемодејствие со другите реактанти за, на крајот, да се образуваат производи. На молекуларно ниво, честичка од супстратот со честичка од катализаторот отпрвин образува активиран комплекс, а потоа овој комплекс (губејќи енергија) се претвора во честичка од меѓупроизводот која со честичка од другиот реактант повторно образува активиран комплекс кој не е ист како првиот, од кој, на крајот се добиваат честички на производите. Значи, патот на реакцијата се изменува.
1.2 Хетерогена катализа
Во случајот на хетерогена катализа, честички од реактантите се адсорбираат на површината на катализаторот, а потоа таму се случуваат елементарни акти на хемиска трансформација. И при ваква катализа е можно образување на меѓупроизводи.
Бидејќи површината на катализаторот е мошне важна, цврстите катализатори најчесто се употребуваат во вид на прав или се нанесуваат на т.н. носачи, односно материјали што имаат голем однос меѓу површината и волуменот. Примери за носачи на катализаторите се алуминиум оксидот, специјално приготвен силициум диоксид (во случајов, силикагел) и други.
Металните цврсти катализатори може да се употребуваат и во вид на мрежички и слично, сè со цел површината да им се зголеми, а масата да им остане еднаква, бидејќи многу хетерогени катализатори (како платина, паладиум, родиум) се скапи.
1.3 Автокатализа
Понекогаш каталитички дејствуваат и некои од производите на самата реакција. Ваквите реакции се нарекуваат автокаталитички. Бидејќи при одвивањето на ваква рекација количеството на катализаторот се зголемува, со текот на времето брзината се зголемува, наместо да се намалува.
1.4 Биокатализа
Реакции од типот на катализата се случуваат и во живите организми. Тука, катализатори се супстанци наречени ензими, кои се нарекуваат и биокатализатори. Скоро сите ензими се сложени белковински макромолекули по својата структура, а нивното постоење и дејствување се мошне важни за правилното функционирање на организмот. Така, биосинтезата на белковините, процес од витално значење, е невозможна без дејствувањето на ензимите. Најголемиот дел од ензимите се одликуваат со голема специфичност - можат да дејствуваат или само врз еден супстрат, катализирајќи само една реакција, или тоа да го прават на неколку структурно блиски супстрати, катализирајќи една или неколку слични хемиски реакции.