Исламот во Народна Социјалистичка Република Албанија

Исламот во Народна Социјалистичка Република Албанија (1945–1991) — период од времето кога Комунистичката партија на Албанија дошла на власт под водство на Енвер Хоџа и извршила речиси целосна контрола врз албанскиот народ. Комунистичката влада се обидела радикално да го преобрази албанското општество преку пренасочување на социјалните, културните и религиозните лојалности кон комунистичката партија преку албанскиот национализам во потрага по постигнување на унитарен албански идентитет.
Секуларизирачките принципи позајмени од националната преродба и меѓувоениот период биле продолжени и биле усвоени порадикални пристапи за тргнување на религијата настрана од јавната сфера, дозволувајќи ѝ на Албанија да се прогласи за атеистичка држава во 1967 година. Исламот, како што го практикувале муслиманите во Албанија, доживеал длабоки промени и прогон за време на комунизмот.
Муслиманското свештенство било затворено, повеќето минариња, џамии, текиња и суфиски светилишта биле уништени, муслиманските религиозни практики биле забранети, следбениците биле шпионирани од државата, а луѓето кои не се придржувале биле строго казнети. Ефектите и наследството од прогонот преку присилна деисламизација на општеството довеле до тоа повоените генерации родени под албанскиот комунистички режим да имаат минимално или речиси никакво познавање на исламот.
1 Дискриминација и новонастанато прогонство (1945–1966)
По Втората светска војна, комунистичкиот режим дошол на власт и муслиманите, повеќето од јужна Албанија, биле претставени уште од рано во рамките на комунистичката лидерска група, како што биле лидерот Енвер Хоџа 1908–1985), неговиот заменик Мехмет Шеху (1913–1981) и други. Албанското општество сè уште било традиционално поделено помеѓу четири религиозни заедници. Во пописот на населението во Албанија од 1945 година, муслиманите сочинувале 72% од населението, 17,2% биле православни и 10% католици. Комунистичкиот режим, преку концептот на национално единство, се обидел да создаде национален идентитет што ги надминува и еродира овие религиозни и други разлики со цел да формира унитарен албански идентитет. Албанските комунисти ја гледале религијата како општествена закана што ја поткопувала кохезивноста на нацијата.. Во овој контекст, религиите како исламот биле осудени како „''странски''“, а свештенството како што се муслиманските муфтии било критикувано како социјално заостанато со склоност да стане странски агенти и да ги поткопа албанските интереси.. Бекташкиот ред на конгрес во мај 1945 година ја потврдил во своите статути својата независност од сунитската заедница во Албанија.. Во 1949 година бил донесен закон со кој се барало од верските институции да всадат чувства на лојалност кај своите следбеници на албанската комунистичка партија и дека сите религии мора да имаат свое седиште во Албанија.. Слично на православните, Бекташите без тешкотии склучувале договори со комунистичката држава, со кои се дефинирало што се смета за прифатливи активности на нивното религиозно свештенство и декларацијата за учество во комунистичките пропагандни кампањи. Комунистите во тоа време се однесувале кон Бекташите малку поинаку, бидејќи дел од нивното свештенство и следбеници биле жртви за време на борбите во Втората светска војна, додека некои албански комунистички елити имале бекташко потекло. Сепак, некои сунитски муслимански свештеници како што се Мустафа Ефенди Вароши (муфтија од Драч), Хафез Ибрахим Дибра (поранешен голем муфтија на Албанија) и Џемал Пазари (истакнат шеик од Тирана) биле обвинети од комунистите за соработка со окупаторските сили на Оската и затворени.
Религиозните водачи биле избирани од страна на комунистичката партија и дејствувале како застапници, а процесот бил насилен, при што сунитските муслимански водачи биле затворени и убиени, додека поглаварот на Бекташите доживеал слична судбина и до 1947 година комунистичкиот режим затворил 44 муслимански свештеници. За разлика од нивните христијански колеги во албанските затвори, муслиманското свештенство затворено од страна на комунистичкиот режим добило малку или никакво меѓународно внимание во врска со нивната тешка положба, освен од организациите на Албанците во дијаспората. Сунитската албанска заедница до 1949 година, под водство на големиот муфтија Хафиз Муса Али, направила обид да добие некои мерки и услови од Енвер Хоџа. Некои од нив вклучувале финансиска помош, ослободување на идните муслимански свештеници кои отслужуваат воена служба, што било поддржано, додека преводот на Куранот на албански јазик бил отфрлен. Во 1950 година, комунистичката влада го спровела Законот 743 во кој биле наведени мерките за преговори за статусот на четирите религии во Албанија. Сунитската заедница во тоа време била управувана од Главниот совет, а нејзините финансии доаѓаа од буџетски субвенции и донации на имот. Бидејќи Бекташкиот ред на Албанија бил светско седиште на Бекташиството, контактот со надворешни заедници поврзани со нив бил дозволен од страна на комунистите, иако бил забранет за другите религии во Албанија.. Во 1955 година, Хафиз Сулејман Мирто станал голем муфтија на муслиманската заедница, а од мај 1966 до февруари 1967 година, Хафиз Есад Мифтија бил последниот голем муфтија на Албанија од комунистичкиот период..По 1945 година, материјалното богатство, институционалниот имот и земјиштето, како што е муслиманскиот вакеф (вакф) на верските заедници во Албанија, биле конфискувани од државата за да се ограничи способноста на верските заедници да бидат економски самостојни.. Медресата во Тирана била затворена во 1965 година и многу џамии останале во состојба на пропаѓање поради оскудни финансии за нивна поправка.
Муслиманското архитектонско наследство било сметано од страна на албанските комунисти за непосакуван остаток од отоманскиот период што се користел за преобраќање на Албанците во муслимани. Во 1965 година, комунистичкиот режим започнал културна револуција заснована на кинескиот модел, која довела до масовно уништување на повеќето минариња на џамиите, бидејќи тие биле истакната карактеристика на исламската архитектура. До 1967 година, само 60 бекташки текиња останале да функционираат. Во контекст на антирелигиските политики на комунистичкиот режим, од 1960-тите па наваму, родителите биле охрабрувани да им даваат на новородените деца нерелигиозни имиња. Овие се сметале за соодветни албански имиња и честопати им се припишувало наводно „илирско“ и паганско потекло, додека имињата поврзани со муслиманските или други религиозни традиции станале силно обесхрабрени. Комунистичкиот албански политички естаблишмент го сметл исламот за вера на отоманскиот „окупатор“.За време на комунизмот, бројни историчари од Албанија со националистички перспективи (Рамадан Мармалаку, Кристо Фрашери, Скендер Анамали, Стефанаќ Поло, Скендер Ризај и Арбен Путо) намерно го нагласувале „''турското дивјаштво''“ и „''херојскиот христијански отпор против''“ отоманската држава во Албанија. Малкумина научници кои се спротивставиле на тие антиисламски и антитурски пропагандни трендови биле прогонувани, додека комунистичкиот режим ги истакнувал митовите поврзани со средновековните Албанци толкувајќи ги како „''херојски илирски пролетаријат''“.
2 Секуларизација, иконоборство и прогонство (1967–1991)
Инспириран од поемата на Пашко Васа од крајот на 19 век за потребата од надминување на религиозните разлики преку албанско единство, Хоџа ја зел строфата „''верата на Албанците е албанизмот''“ и ја имплементирал буквално како државна политика. Затоа, во 1967 година, комунистичката влада ја прогласила Албанија за единствена нерелигиозна и атеистичка земја во светот, забранувајќи ги сите форми на религиозна практика во јавноста. Муслиманското сунитско и бекташко свештенство, заедно со нивните католички и православни колеги, претрпеле суров прогон и за да се спречи децентрализација на власта во Албанија, многу од нивните водачи биле убиени.Џума или заедничките петочни молитви во џамија, кои потоа вклучуваат проповед, биле забранети во Албанија. Луѓето кои сè уште ги извршувале религиозните практики го правеле тоа тајно, додека други дознале дека биле прогонувани, а личното поседување религиозна литература, како што е Куранот, било забрането. Меѓу бекташките следбеници, преносот на знаење станал ограничен на неколку семејни кругови кои главно живееле на село. Џамиите станале цел на албанските комунисти кои го сметале своето постојано постоење како идеолошко присуство во умовите на луѓето. Преку исчезнувањето на џамиите и религијата воопшто во Албанија, режимот се обидел да ја измени и прекине општествената основа на религијата што лежела врз традиционалните религиозни структури меѓу луѓето и да ја замени со комунизам. Исламските згради биле присвоени од комунистичката држава, која честопати ги претворала во места за собирање, спортски сали, магацини, амбари, ресторани, културни центри и кина во обид да ги избрише тие врски меѓу религиозните згради и луѓето. Комунистичкиот режим преку политика го уништил муслиманскиот начин на живот и исламската култура во Албанија.
Во 1967 година, во рок од седум месеци, комунистичкиот режим уништил 2.169 верски објекти и други споменици. Од нив имало околу 530 текиња, турбиња и дергашки споменици кои главно му припаѓале на бекташкиот ред. Потоа, поклонението меѓу бекташките следбеници на тие светилишта станало ограничено, случувајќи се само на одредени места и индиректно преку собири како пикници во близина на тие места, како што е турбето Сари Салтек во Кроја. Додека 740 џамии биле уништени, некои од позначајните и архитектонски важните како што се џамијата Кубелие во Каваја, Саат-џамијата во Пекин и двете куполни џамии од 17 век во Елбасан не биле уништени. Од приближно 1.127 исламски објекти што постоеле во Албанија пред да дојдат комунистите на власт, само 50 џамии останале потоа, а повеќето биле во состојба на запуштеност.. Одреден број џамии кои комунистите ги сметале за структури од културно значење и историска вредност, сепак преживеале, како што се џамијата Мурадие во Валона, Оловната џамија во Скадар, Назиреша џамија во Елбасан, Оловнната, Бекарската, Кралската и Хисен-пашините џамии во Белград, џамијата Фатих во Драч, Чаршија џамија во Круја, Алајбеговата џамија во округот Дебар, џамијата Мирахори во Корча, Теќе џамија во Ѓирокастро и џамијата Ѓин Алекси во областа Валона. Бидејќи била прогласена и за споменик на културата, на Етембеговата џамија во Тирана ѝ било дозволено да функционира како место за молитва и исламски ритуал, иако само за странски муслимански дипломати. Во Тирана во текот на 1991 година, само две џамии можеле да се користат за богослужба, а само девет џамии од отоманскиот период ја преживеале комунистичката диктатура. Некои албански муслимани од јужна Албанија брзо се урбанизирале заедно со православните и се интегрирале во државата по војната. Заедно со католиците, сунитското муслиманско албанско население од средна и северна Албанија било главно маргинализирано и малку интегрирано од страна на албанската држава, која во 1970-тите и 1980-тите години доживеало пренаселеност и економски тешкотии. Како таква, за време на доцниот комунистички период, процентот на католици и албански муслимани од овие региони пораснал поголем од православната заедница во јужна Албанија. Поради намалувањето на важноста на религијата, во доцниот комунистички период се случиле некои мешани бракови на муслимани со православни или со католици, главно меѓу елитата.
3 Поврзано
* Исламот во Албанија
* Религија во Албанија
* Исламизација на Албанија
* Исламот во Албанија (1800–1912)
* Исламот во Албанија (1913–1944)
* Културна и идеолошка револуција