procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Вија Трајана Нова

Вија Трајана Нова (Новиот пат на Трајан), претходно познат како Вија Регија или автопат на кралот, бил древен римски пат изграден од императорот Трајан во провинцијата Арабија Петреа, од Акаба на Црвеното Море до Бостра. Беше посебно познат како Вија Трајана Нова за да се разликувала од Вија Трајана во Италија. Повремено се нарекувал и едноставно како „Вија Нова“ или „Вија Нова Трајана“. Неговата изградба започнала кратко по анексијата на Арабија, надгледувана од гувернерот Гај Клаудиј Северус и била завршена под Адријан.
Вија Трајана Нова (претходно позната како Вија Реџиа) бил древен римски пат изграден од императорот Трајан во провинцијата Арабија Петреа, од Акаба на Црвеното Море до Бостра. Бил посебно познат како Вија Трајана Нова за да се разликува од Вија Трајана во Италија. Повремено се нарекува и едноставно како „Вија Нова“ или „Вија Нова Трајана“ Нејзината изградба започнала кратко по анексијата на Арабија, надгледувана од гувернерот Гај Клаудиус Северус и завршена под Адријан.
Несреќа на подводното возило „Титан“

Длабоководното возило „Титан“ се урнало на 18 јуни 2023 г. Тоа исчезнало по уште едно нуркање до урнатините на бродот „Титаник“, кој потонал во 1912 г. Во подводното возило имало пет лица, меѓу кои и тројца туристи. Операцијата за пребарување и спасување започнала следниот ден. Првично, се претпоставувало дека членовите на екипажот би можеле да бидат живи, а кислородот достапен на возилото би бил доволен за околу четири дена. Меѓутоа, три дена по почетокот на операцијата за пребарување и спасување, на околу петстотини метри од лакот на „Титаник“, откриени се фрагменти од длабоководно возило: потпорната рамка на која бил прикачен трупот и зашилениот врв на светлосниот надворешен труп. Природата на откриените фрагменти ни овозможува да заклучиме дека најверојатната причина за несреќата на „Титан“ е имплозија — миговно уништување на силниот труп со огромен надворешен притисок. Екипажот и патниците на возилото починале веднаш. Телата на загинатите не се пронајдени и, со оглед на местото и околностите на уништувањето на „Титан“, веројатно нема да бидат пронајдени.
1 Опис на возилото
Длабоководното возило „Титан“ со човечки екипаж, произведено од американската фирма OceanGate, Inc., се користело за длабоководно нуркање од 2021 г., вклучително и до потонатиот брод „Титаник“, кој потонал во 1912 г. Средишниот дел на цврстото тело на возилото се состоело од цилиндрична цевка од јаглеродни влакна со дебелина на ѕидот од 5 инчи (127 мм, или 800 слоеви јаглеродни влакна). Две титански полутопки биле прикачени на краевите на цевката со титански прирабници. На предната полутопка имало бродско прозорче, а на задната полутопка била прикачена конусна облога. Должината на подводното возило била 6,7 метри, ширината, земајќи ги предвид погоните расположени на страните, била 2,8 метри, внатрешниот пречник на цврстиот труп бил 1,42 метри, висината била 2,5 метри, а тежината била 9525 килограми. Возилото не било пловно и имало потреба од брод носач. Според производителот, возилото развило брзина од 3 јазли, или 5,6 км/ч; неговиот развој бил спроведен заедно со Вашингтонскиот универзитет. Била прогласена можност за нуркање до 4000 м, собирајќи пет лица внатре. Според операторот, „Титан“ се користел за научно истражување и собирање податоци, медиумско производство, длабоководни испитувања, како и за туристички цели, на пример нуркање до „Титаник“.
Вија Валерија

Вија Валерија бил антички римски пат во Италија, кој е продолжение североисточно од Вија Тибуртина од Тибур. Своето потекло веројатно му го должи на Марк Валериј Месала, цензор во 154 г. п.н.е.
Од 2000 година, Понте Скутонико, најважниот мост и добро сочуван споменик на Вија Валерија во долината Аниен, кој бил затрупан по поплави и лизгање на земјиштето, бил среден, како и бил подобрен делот од патот што му припаѓа, што довело до значителен напредок.
1 Други патишта
Втората Вија Валерија, Вија Валерија на Сицилија, ги поврзувала Месина и Сиракуза. Едвај проширен или подобрен до деветнаесеттиот век, тој останал столб на јонскиот дренажен басен на Сицилија, фаворизирајќи го развојот на градовите долж него: Месина, Таормина, Џардини-Наксос, Џаре, Ациреале, Катанија, Аугуста, Сиракуза.
2 Римски мостови
По должината на патот имало остатоци од најмалку два римски моста, кои се Понте Сан Џорџо и Понте Скутонико.
3 Поврзано
* Римски патишта
Вија Саларија

Вија Саларија бил антички римски пат во Италија, кој се протегал од Рим (од Порта Саларија на Аурелијските ѕидини) до Порто д'Асколи на јадранскиот брег, на растојание од 242 км. Патот исто така минувал низ Реате (Риети) и Аскулум (Асколи Пичено). Вија Саларија бил извонреден пат во смисла на олеснување на трговијата, миграција на луѓе, војници, робови, итн.
Денес постои современ државен автопат (SS4) кој го одржува името на стариот пат, и се протега по истата патека од Рим до Јадранското Море.
1 Историја
Вија Саларија го должи своето име од латинскиот збор за „сол“, бидејќи тоа била рутата по која Сабините кои живееле поблиску до Тиренското Море доаѓале да донесат сол од мочуриштата на устието на реката Тибар, кампусот Салинарум (близу Портус). Народите поблиску до Јадранското Море го користеле за да го земат од тамошните производствени локации. Тоа било еден од многуте древни солени патишта во Европа, и некои историчари сметаат дека Саларија и трговијата со сол ја создале населбата Рим. Сè уште постојат некои остатоци од патот.
2 Римски мостови
По должината на патот имало остатоци од неколку римски мостови, вклучувајќи ги Понте дел Гран Касо, Понте дела Скутела, Понте д'Арли, Понте ди Квинтодецимо, Понте Романо (Аквасанта), Понте Саларио и Понте Самбуко.
3 Наводи
Вија Клодија

Вија Клодија бил древен римски пат во Италија. Сместен помеѓу Вија Касија и Вија Аврелија, се разликува од нив, особено по тоа што последниот е дизајниран првенствено за воени долги дестинации, без оглед на населбите што се среќаваат на патот, но Вија Клодија бил пат со краток домет, наменет за комерцијален сообраќај со колониите во етрурските земји.
Неговото потекло е неизвесно, но повеќето научници се согласуваат дека го изградиле Римјаните на постоечка етрурска рута (помеѓу Питиљано, Сорано и Сована) на патеката на постојната етрурска „Вија Кава“). Сепак, можеме да зборуваме за Вија Клодија од крајот на 3 век п.н.е., и дека од 225 г. п.н.е. патот бил поплочен. Постојниот пат веројатно се користел како начин за пробивање и освојување на Етрурија од страна на римската војска започната во 310 г. п.н.е. Се чини дека патот никогаш немал густ сообраќај, а го поврзувал Рим со внатрешните северозападни градови на Етрурија.
Некои базалтни делови од патот се појавуваат на територијата на Тосканија, Ориоло Романо, Вејано и Блера.
Патот во првите 17 километри бил ист како Вија Касија, а потоа се оддалечил во северозападен правец и се протега на западната страна на Лакус Сабатинус, покрај Форум Клодии и Блера. Според некои тоа завршило во Сатурнија.
Се чини дека името, во старите времиња, до одреден степен го избркало името на Вија Касија, и двата патишта биле управувани, со други помали патишта, од истиот кустос. Сепак, Вија Клодија бил комерцијален пат и бил дизајниран специјално да одговори на трговските потреби на колониите во Етрурија.
1 Вија Клодија Нова
Продолжението Вија Клодија Нова е изградено во 183 г. п.н.е. од конзулот Марк Клаудиј Марцел.
2 Фази
Според Појтингеровата табла, фазите на Вија Клодија се:*''Секстум'' (во сегашната област на Рим наречена Реторт и каде што се одвојува Вија Касија)
*''Карејас'' (во сегашната област на Рим наречена Санта Марија ди Галерија)
*''ад Нонас'' (во близина на Брачано)
*''Форум Клоди'' (во близина на Сан Либерато ди Брачано)
*''Олера'' (Блера)
*''Тоскана''*''Марта'' (на езерото Болсена)
*''Сатурнија''
3 Римски мостови
По должината на патот има остатоци од неколку римски мостови, вклучувајќи ги Понте Пиро и Понте дела Рока.
4 Поврзано
* Римски патишта
Вија Касија

''Вија Касија'' („патот на Касиј“) бил важен римски пат што излегувал од ''Вија Фламинија'' во близина на Милвискиот мост во непосредна близина на Рим и, минувајќи недалеку од Веи, ја минувал Етрурија.''Вија Касија'' се вкрстувала со други важни патишта. По 17 километри ''Вија Клодија'' се оддалечила север-север-запад. Во Сет Вене, друг пат, веројатно ''Вија Анија'', се разгрануваше до Фалери . Во Сутриум, ''Вија Циминија'' се разделила и подоцна се придружила.
Датумот на неговата изградба е неизвесен: не може да биде порано од 187 г. п.н.е., кога конзулот Гај Фламиниус изградил пат од Боноња до Аретиум, кој мора да се совпаднал со дел од подоцнежната Вија Касија. Не е споменат патот од ниту една античка власт пред времето на Цицерон, кој во 45 г. п.н.е. зборувал за постоење на три патишта од Рим до Мутина: Фламинија, Аурелија и Касија. Пресвртница од 124 г. н.е. спомнува поправки на патот направен од Адријан од границата на територијата на Клузиум до Фиренца, на растојание од 138 км. Вија Касија не е само од историско значење, туку нуди и фантастични пејзажи за уживање додека патувате. За возачите на велосипед, Вија Касија е задолжителен пат: со своите чемпреси и поморски борови, тој е еден од поживописните патишта во земјата и лесно можете да возите 90 километри на час.
1 Вија Америна
''Вија Америна'' бил пат што се откинувал од Вија Касија во близина на Бакана и се држел на север преку Фалери, Тудер и Перуџа, враќајќи се на Вија Касија кај Клузиум. Како нова воена и стратешка рута, Вија Америна „станала комуникациското јадро на империјална Италија и главна поддршка на тврдењето дека империјална Италија сè уште постои“.
2 Мостови
По должината на патот има остатоци од неколку римски мостови, вклучувајќи ги ''Понте Сан Лоренцо'' и ''Понте Сан Николао''.
3 Спорт
Патот се користел како дел од поединечната велосипедска патека за друмски трки за Летните олимписки игри 1960 година во Рим.
4 Наводи
Лудвиг III (гроф на Виртемберг)

Лудвиг III (германски: ''Ludwig''; 1166 – 1241) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1194 до 1241 година.
Тој веројатно бил оженет со ќерката на грофот Адалберт III фон Диленбург, чие име е непознато. Лудвиг III и неговиот брат Хартман и двајцата се нарекувале себеси „Гроф на Виртемберг“ во документите на кралот Отон IV во неговите Рајнски, Швапски и Франкониски палати, па се претпоставува дека тие заедно управувале со грофовијата, при што едниот владеел дома, а другиот го придружувал царот на неговите патувања во Германија и Италија. Во 1194 година, Лудвиг учествувал во освојувањето на Сицилија од страна на императорот Хенри VI, а Хартман го придружувал Отно IV на неговото крунисување во Рим на 4 октомври 1209.
Лудвиг I (гроф на Виртемберг)

Лудвиг I (германски: ''Ludwig I''; 1098 – 1158) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1143 до 1158 година како трет владетел на Виртемберг. Служел како како член на судот на царот Конрад III и царот Фридрих I Барбароса. Се претпоставува дека Лудвиг I бил син на Конрад II и неговата сопруга Хаделвиг. Се претпоставува дека бил застапник на манастирот Денкендорф.
Вија Латина

Вија Латина (латински „латински пат“) бил римски пат во Италија, кој се протегал југоисточно од Рим на околу 200 километри.
1 Рута
Водел од Порта Латина во Аурелијските ѕидини на Рим до преминот на планината Алгид; тоа било важно во раната воена историја на Рим. Ова е пат кој веројатно ѝ претходел на Вија Апија како пат до Кампанија, исто како што латинската колонија во Калес била основана во 334 п.н.е. и мора да била пристапна од Рим по пат, додека Вија Апија била направена само дваесет и две години подоцна.
По немирите од граѓанските војни, Вија Латина била поправена од група истакнати Римјани, вклучувајќи го Марко Валериј Месала Корвину; работата била во тек во 27 п.н.е., во времето на Тибул.
2 Гробници и катакомби
Гробниците на Вија Латина се гробници на дел од патот веднаш надвор од Рим. Над земја тие се во голема мера реконструирани, но подземните комори се зачувани. Тие не треба да се мешаат со малата катакомба Христијанска Вија Латина, која била повторно откриена дури во 1955 година, и во која има многу слики. Не е познато дали катакомбите биле изградени како еден голем план или етапно биле градени. Катакомбите се состојат од многу посебни простории, сите поврзани со низа коридори. Ископувањето на катакомбите се одвивало во четири фази почнувајќи од скалите и завршувајќи со 3-те коридори и нивните соседни простории.
3 Уметноста на катакомбите
Уметничкото дело во катакомбите е од средновековниот период. Уметноста во гробницата датира од 4 век. Овие катакомби во Рим прикажуваат слики и на пагански и на христијански уметнички дела. Не е познато дали оваа гробница припаѓала на одредено семејство или на братство. Уметноста ја исполнувале секоја просторија во катакомбите. Катакомбите биле ископани во 1955 година и официјално објавени во 1962 година
Секоја соба во катакомбите има различна слика или тема прикажана на ѕидовите. Христијанските приказни од Стариот и Новиот Завет го исполнуваат огромниот број на соби. Паганската уметност, особено херојот Херкул, е вклучена во специфични простории за кои е една од причините зошто катакомбите Вија Латина се посебни. Секоја соба обично е означена со буква за да помогне во организацијата на различните простории и уметнички дела. За многу други простории, темата е првенствено христијанската уметност, и прикажува слики и од Стариот и од Новиот завет. Прикажани се сцената од потопот, визијата на Авраам за трите ангели под дабот Мамре, преминувањето на Црвеното Море и Вознесението на Илија и добриот пастир.
Воскресението на Лазар е една од многуте религиозни приказни раскажани на ѕидовите на катакомбите. Посетителите можат да ја видат фигурата за која се претпоставува дека е Исус како подига човек од мртвите, додека неговите ученици гледаат. Посетителите може да забележат и дека Мојсеј во позадина добива порака одозгора. Стилот на уметничкото дело е сличен во секоја просторија во катакомбите, што значи дека сите уметнички дела биле произведени од едно лице или група луѓе кои користеле ист стил и техника.
4 Поврзано
* Римски катакомби
Лудвиг II (гроф на Виртемберг)

Лудвиг II (германски: ''Ludwig''; 1137 – 1181) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1158 до 1181 година. Бил оженет со Вилибирг (1142–1179), ќерка на Хартман III, гроф од Кирхберг и имал 2 сина:
* Хартман, гроф на Виртемберг
* Лудвиг III, гроф на Виртемберг
Улрих II (гроф на Виртемберг)

Улрих II (германски: ''Ulrich''; 1254 – 18 септември 1279) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1265 до 1279 година.
Улрих бил син на Улрих I и Мехтилд од Баден. Тој ѝ пристапил на власта во 1265 година, на 11-годишна возраст и, според тоа, најверојатно бил под туторство на грофот Хартман II од Грининген. Тој првпат се споменува во документите околу 1270 година. Не е познато дали Улрих бил оженет. Бил наследен од неговиот полубрат Еберхард I.
Хартман (гроф на Виртемберг)

Хартман (германски: ''Hartmann''; 1160 – 1240) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1181 до 1240 година.
Хартман и неговиот брат Лудвиг III и двајцата се нарекувале себеси „Гроф на Виртемберг“ во тоа време, па се претпоставува дека заедно управувале со грофовијата. И двајцата биле синови на грофот Лудвиг II. Хартман го придружувал Отон IV во Рим за неговото крунисување како цар на Светото Римско Царство и постојано служел како сведок во документите на царот во Италија. По изборот на Фридрих II од Швабија за крал и цар, Хартман и неговиот брат ја префрлиле својата поддршка на Фридрих и подоцна го поддржале неговиот наследник Хенри VII.
Околу 1200 година, Хартман се оженил со наследничката на грофовијата Веринген во Горна Швабија, на тој начин стекнувајќи нови територии, вклучувајќи ги Алтшаузен, Бург Алт-Веринген и грофовијата источен Апагаус.
Улрих I (гроф на Виртемберг)

Улрих I познат како Улрих I Основачот (германски: ''Ulrich der Stifter''; 1226 – 25 февруари 1265) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1241 до 1265 година.
Историчарот Хансмартин Декер Хауф го означил Улрих како син на Херман од Виртемберг и Ирменгард од Ултен. Херман, за кој многу малку се знае, веројатно е син на Хартман, грофот на Виртемберг.
Бил двапати женет. Од бракот со Мехтилд од Баден, ќерка на Херман V, имал две ќерки и еден син, кој го наследил како Улрих II. Од неговиот втор брак со Агнеса од Шлезиен-Лигниц, тој имал уште еден син, Еберхард I, а можеби и уште една ќерка.
Улрих IV (гроф на Виртемберг)

Улрих IV (германски: ''Ulrich''; 1315 – 1366) — гроф на Виртемберг. Тој владеел заедно со неговиот брат Еберхард II од 1344 до 1362 година.
За време на неговото владеење стоел во сенката на својот брат Еберхард II. Поради тоа привремено се стремел кон поделба на царството. Ова е причината зошто Еберхард II го принудил да потпише договор со кој се утврдила неделивоста на грофовијата на 3 декември 1361 година. Набргу потоа Улрих се откажал од своето учество во владата на Виртемберг на 1 мај 1362 година.
Улрих IV се оженил со грофицата Катарина фон Хелфенштајн пред 1350 година, но немал деца.
Улрих III (гроф на Виртемберг)

Улрих III (германски: ''Ulrich''; 1286 – 11 јули 1344) — гроф на Виртемберг од 1325 до 1344 година.
Улрих веќе бил силно вклучен во политиката за време на владеењето на неговиот татко Еберхард I. Во 1319 година склучил договор со кралот Фридрих Убавиот. Тој го обновил овој договор по преземањето на владеењето со грофовијата во 1325 година, кога Виртемберг привремено се приклучил на страната на Лудвиг IV. Покрај неколкуте добивки во Алзас, забележителни се и купувањето на Маркгронинген 1336 и Тибинген 1342 година. Починал во Алзас.
Улрих бил оженет со Софија од Пфирт. Синови од овој брак биле Еберхард II и Улрих IV, кои владееле заедно до 1361 година.
Еберхард II (гроф на Виртемберг)

Еберхард II (германски: ''Eberhard''; 1315 – 15 март 1392 во Штутгарт) — гроф на Виртемберг, кој владеел од 1344 до 1392 година. Еберхард II бил син на грофот Улрих III и Софија од Пфирт. Се оженил со грофицата Елизабет фон Хенеберг-Шлејзинген на 17 септември 1342 година.
Еберхард владеел заеднички со својот брат Улрих IV. Улрих обично бил во сенка на неговиот постар брат Еберхард. Поради тоа, тој привремено се стремел кон поделба на грофовијата, што го мотивирало Еберхард да го принуди својот брат да потпише договор со кој се утврдила неделивоста на грофовијата на 3 декември 1361 година. На 1 мај 1362 година, Улрих се откажал од своето учество во власта на грофовијата.
Еберхард III (гроф на Виртемберг)

Еберхард III познат како Климент (германски: ''Eberhard''; 1364 – 16 мај 1417, во Гепинген) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1392 до 1417 година.
Внук на Еберхард II, преку неговиот син Улрих. Неговото владеење било забележано со политика на зачувување на мирот со склучување сојузи со соседните кнежевства и царски градови. Примерите се сојузи со 14 горно-швабски градови, склучени на 27 август 1395 година и сојузот на Марбах во 1405 година.
Еберхард IV (гроф на Виртемберг)

Еберхард IV (германски: ''Eberhard''; 23 август 1388, во Штутгарт – 2 јули 1419, во Вајблинген) — гроф на Виртемберг. Тој владеел од 1417 до 1419 година. Тој бил постар син на грофот Еберхард III и Антонија Висконти. На 13 ноември 1397 година се свршил со Хенриета од Мемпелгард.
Вија Домиција

Вија Домиција бил првиот римски пат изграден во Галија, кој ги поврзувал Италија и Хиспанија преку Галија Нарбоенсис, преку она што сега е Јужна Франција. Маршрутата што Римјаните ја регулирале и поплочувале била древна кога тргнале да ја испитаат и ја следи митската рута што ја поминал Херакле. Вија Домиција е рута долга 600 километри што минува низ југот на Франција, поврзувајќи ги Пиринеите со Алпите. Ова ремек-дело на инженерството било изградено од Римјаните пред околу 2.000 години.
Изградбата на патот била нарачана од Гнеус Домитиус Ахенобарбус, чие име го носела, по поразот на Алоброге и Аверни од него и Квинт Фабиус Максимус Алоброгикус во 122 п.н.е. Домициј, исто така, основал утврден гарнизон во Нарбо (денешна Нарбона) на брегот, во близина на Хиспанија, за да ја чува изградбата на патот. Наскоро се развил во целосна римска колонија ''Колонија Нарбо Мартиус''. Земјите на западниот дел од патеката, надвор од реката Рона, биле под контрола на Аверните кои, според Страбон, ја прошириле својата контрола до Нарбо и Пиринеите.
Преминувајќи ги Алпите по најлесниот премин кој бил 1850 ,етри висок, Вија Домиција ја следела долината на Дуранс, ја преминала Рона кај Бокер поминала низ Ним (Немаус), потоа следела крајбрежната рамнина долж Лионскиот Залив. Во Нарбона, таа се сретнала со Вија Аквитанија (која водела кон Атлантскиот Океан преку Тулуз и Бордо). Така, Нарбона била клучна стратешка раскрсница на Вија Домиција и Вија Аквитанија, и била достапно, но лесно одбранливо пристаниште во тоа време. Оваа „крајна точка“ во римското ширење на запад и последователно снабдување, комуникација и утврдување била многу важна предност и се третирало како таква. Помеѓу градовите што ги поврзувала, Вија Домиција била обезбедена со низа ''куќички'' на растојание од еден ден патување за натоварена количка, во која можеле да се добијат засолниште, проверки и свежи коњи за патниците на службена работа.
Маршрутата како што била во доцната антика е претставена на шематски начин на ''Појтингеровата табла''.
1 Рута
Овој пат може да се следи на топографските карти препечатени со античката рута, во Париз 1997 година.
Во Русино, патот се дели на два дела: Внатрешна и крајбрежна патека, кои повторно се спојуваат во Ла Јункера, каде започнува Вија Августа.
2 Римски мостови
По должината на патот има остатоци од неколку римски мостови, вклучувајќи ги Римскиот мост Сен-Тибери, Понт Амброа во Амбрусум, Понт Жилиен и Понт Серме.
3 Поврзано
* Римски патишта
* Римски мостови
4 Наводи
5 Библиографија
* Рејмонд Шевалие, ''Les Voies Romaines'', Пикард, Париз, 1997 година.ISBN 2-7084-0526-8
* Pierre A. Clement и Alain Peyre, ''La Voie Domitienne: De la Via Domitia aux routes de l'an 2000'', Presses du Languedoc/Max Chaleil Editeur, 1992 година.ISBN 2-85998-097-0
* Pierre A. Clement, ''La Via Domitia: Des Pyrénées aux Alpes'', Изданија Ouest-France, Рен, 2005 година.ISBN 2-7373-3508-6
Вија Попилија

Виа Попилија е името на двe различни антички римски патишта започнати во конзулството на Публиус Пополиус Лаенас. Едниот бил во јужна Италија, а другиот во североисточна Италија.
1 Пат во јужна Италија
Патот во јужна Италија минувал од Вија Апија кај Капуа до Реџо Калабрија на Месинскиот Проток. Според едно археолошко откритие, патот се протегал 517 км низ јужна Кампанија и Калабрија, низ внатрешноста на земјата.
По должината на патот имало остатоци од најмалку еден римски мост, Понте сул Савуто.
2 Пат во североисточна Италија
Патот во североисточна Италија го поврзувал ''Ариминум'' (денешен Римини) со Атрија (денешна Адрија). Во Атрија патот се приклучил на Вија Анија.
Се чини дека во доцната антика по Хадријан, крајбрежниот пат следел поинаков тек од оној на Попилија, кој свртел кон Атрија, но не бил наведен во Табула Пеутингеријана. Патот веројатно прерано се расипал, што го објаснува губењето на името на патот и влошувањето на патниот систем.
3 Поврзано
* Римски патишта
4 Библиографија
* Bosio L., La via Popilia-Annia, во Aquileia e l'arco adriatico, Udine 1990, pp. 43–60
* Dall'Aglio PL, Di Cocco I., La linea e la rete. Formazione storica del sistema stradale во Емилија-Ромања, Милано 2006 година, стр. 202-212, 333-335
* Donati A., Verso il Nordest, во I Miliari. Lungo le strade dell'impero, Atti del Convegno (Isola della Scala, 28 ноември 2010), Cierre Edizioni, 2011, стр. 29-33;
* Ф. Ленци Ф., (а кура ди), Регио VIII. Luoghi, uomini, percorsi dell'età romana во Емилија-Ромања, Болоња 2006, стр. 576–584
* Patitucci Uggeri S., Il sistema fluvio-lagunare, l'insediamento e le difese del territorio ravennate settentrionale (V-VIII secolo), во Равена da capitale imperiale a capitale esarcale, Atti del XVII конгрес на меѓународното студио во сул'алто медионае, 6-12 giugno 2004), Fondazione CISAM, 2005, pp. 280–295, 340–341, 346–347;
Превеза (округ)

Превеза (|Περιφερειακή ενότητα Πρέβεζας) — округ во областа Епир, Грција. Административен центар е градот Превеза.
1 Географија
Округот Превеза се граничи со окрузите Арта на исток, Јанина на североисток и Теспротија на север.
Подрачјето на денешниот округ е припоено кон Грција во 1913 г. по Првата балканска војна, остварувајќи ги намерите на „Големата идеја“ (Мегали-идеја).
2 Општини
Округот Превеза се дели на 3 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):* Зирос (2)
* Парга (3)
* Превеза (1)
3 Сообраќај
Низ округот минуваат следниве патни сообраќајници:
* Државен пат EO5 (Антирио - Месолонги - Агринио - Амфилохија - ...)
* Државен пат EO18 (Превеза - Игуменица)
* Државен пат EO21 (Превеза - EO5)
4 Наводи
Вија Аргентарија

Вија Аргентарија (латински „Сребрен пат“) - римска и средновековна трговска рута низ Динаридите. Името го добила по римското сребро што се транспортирало помеѓу ковачницата во Салона, рудниците за сребро источно од Илиџа и во Сребреница и ковачницата во Сирмиум. На јужниот крај, ги поврзувала областите на денешен Солин и Сплит, североисточно преку Динаридите почнувајќи од Клис и Сињ, со централна Босна, свртувајќи кон север по Дрина и поврзувајќи ја денешна Сремска Митровица .
Вија Портуензис

Вија Портуензис (латински: Via Portuensis, во превод: Портуски пат) ― античкоримски пат, кој водел до Портус изграден од Клавдиј на десниот брег на Тибар, на неговото устие. Почна од Емилијовиот мост, а првиот дел од неговиот тек е идентичен со оној на Виjа Кампана. Портуската порта на Аврелијановите ѕидови имала двоен лак, веројатно поради обемот на сообраќај што требало да го носи, но пренасочувањето се случило многу понатаму, веројатно на 1,5 км од портата. Вија Портуензис одела надесно во ридската земја, додека Вија Кампана се држела до долината на Тибар. Патиштата повторно се спојувале кај денешната Понте Галерија.
Со растот на важноста на Вија Портуензис од времето на Константин наваму, онаа на Вија Остиензис соодветно се намалила. Прокопиј, кој опишува како шлепите биле влечени по реката од волови што се движеле по неа, мора да ја опишува патеката за влечење, а не ниту Вија Портуензис, па дури и Вија Кампана, која на многу места е на прилично значително растојание од кривинскиот тек на реката.
Неговиот голем сообраќај предизвикал патот на крајот да биде преизграден со два напоредни патишта: едниот за сообраќај во една насока, а другиот за сообраќај од друга страна. Се смета дека бил првиот двоен коловоз во светот.
Денес, патот во Рим, наречен Вија Портуенсе (Via Portuense) следи сличен тек. Патот започнува денес од Порта Портезе и, по Понте Галерија, завршува во комуната Фjумичино.
Спроводник (железнички службеник)

Спроводник или проводник — вработен во железница што придружува патнички вагон по трасата и ги опслужува патниците. Работните должности на спроводникот се да го одржува вагонот, неговите системи за одржување во живот во работна состојба, да ги почитува мерките за безбедност на превозот и да им служи на патниците на патот.
1 Наводи
Вија Понтика

Вија Понтика (латински: Via Pontica; во превод: Понтски пат) ― антички римски пат во Тракија покрај Црното Море, почнувајќи од Византион и поминувајќи низ Деултум (денес Дебелт), Акве Калиде (денес во близина на Бургас), Аполонија, Месембрија, Одесос, Визона и Калиакра (денес во Бугарија); а потоа преку Калатис, Томис и Истрос (денес во Романија).
1 Патека за преселба на птиците
Денес, името „Вија Понтика“ е дадено на втората по големина рута за преселба на птиците во Европа, преку западниот дел на Црноморскиот Биогеографски Регион. Птиците преселници ги користат крајбрежните езера, мочуриштата и лагуните зад брегот, а некои презимуваат во овие мочуришта. Делтата на Дунав е најпозната од мочуриштата. За прв пат во орнитологијата поимот „Вија Понтика“ го употребил бугарскиот орнитолог Николај Боев (1922-1985) за да го означи западниот црноморски преселнички начин на птици.
2 Археолошки проект во Бугарија
Во 2010 година, Божидар Димитров, директор на Националниот историски музеј и Симеон Ѓанков, вицепремиер, го започнале проектот „Вија Понтика“ за обновување на дваесет антички утврдувања долж брегот на Црното Море. Тие започнуваат од најјужната точка на Резово и го опфаќаат целото бугарско крајбрежје до Калиакра. Како резултат на оваа работа, откриени се неколку нови археолошки наоѓалишта, вклучувајќи го и утврдувањето Акра во близина на тракиска Аполонија, сегашен Созопол.
Вија Кампана

Виjа Кампана (латински: Via Campana; италијански: ''Via Antica Consolare campana'') ― еден од главните патишта на Римската Империја. Започнува во Флавискиот амфитеатар во Поцуоли и поминува низ неколку антички кратери, поминувајќи го градот Квалјано и завршува во Капуа каде се спојува со Вија Апија.
Во римскиот Кварт XIX е создадена „Новата Вија Кампана“ која има слична патека, но завршува на раскрсницата со дирамацијата на Вија Апија во градот Џуљано.
На четири километри од Поцуоли поминува низ кратерите на Кварто Флегрео кои го даваат своето име на блискиот град Кварто и минуваат низ Монтања Спаката, буквално пресек низ ѕидот на кратерот што го направиле Римјаните за да се овозможи патот да премине до спротивната страна на кратерот (каде што патот се искачува по падините наместо тоа). Преминот Монтања Спаката сега е совршено зачуван и е користен како главен пат во и надвор од градот. Циглите што Римјаните ги ставиле за да го спречат уривањето на ѕидот на кратерот сè уште може да се видат во одлична состојба на зачувување по должината на преминот. По должината на трасата може да се видат и различни римски катакомби и некрополи.
Вија Остиензис

Вија Остиензис (латински: Via Ostiensis, во превод: Остиски пат; |via Ostiense, виа остиензе) ― важен римски пат во Стариот Рим. Водел на запад 30 км од градот Рим до неговото важно поморско пристаниште Остиа Антика, од кое го добило името. Патот започнувал во близина на Форум Боариум, минувал помеѓу ридот Авентин и реката Тибар по нејзиниот лев (источен) брег и ги напуштал градските Сервиски ѕидини преку Портата Тригемина. Кога биле изградени подоцнежните Аврелијановите ѕидини, патот го напуштал градот преку Остиската Порта (Porta Ostiensis) ( Порта Свети Павле). Во доцноантичката Римска Империја, трговијата претрпела економска криза, а Остија опаднала како важно пристаниште. Со придружниот раст на важноста на Вија Портуензис од времето на Константин наваму, онаа на Виа Остиенсис соодветно се намали. Денешниот пат Вија Остиензе (Via Ostiense), по слична патека, е главната врска на Рим со Остија (еден од квартовите на Рим во моментов) заедно со Виjа дел Маре. На пат кон Остија, патот минува покрај важната базилика Свети Павле надвор од ѕидините.
1 Римски мостови
По должината на патот има остатоци од најмалку еден римски мост, кој е Мостот кај Тор ди Вале (италијански: Ponte presso Tor di Valle).
2 Поврзано
* Римски пат
* Римски мост
* Римско инженерство
* Остјенсе
Арта (округ)

Арта (|Περιφερειακή ενότητα Άρτας) — округ во областа Епир, Грција. Административен центар е градот Арта.
1 Географија
Округот Арта се граничи со окрузите Превеза на запад, Јанина на север, Трикала на североисток, Кардица на исток и Етолија-Акарнанија на југ.
2 Општини
Округот Арта се дели на 4 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):* Арта (1)
* Георгиос Караискакис (2)
* Николаос Скуфас (4)
* Централна Џумерка (3)
3 Сообраќај
Низ округот минуваат следниве патни сообраќајници:
* Државен пат EO5 (Антирио - Месолонги - Агринио - Амфилохија - ...)
* Државен пат EO21 (Превеза - EO5)
* Државен пат EO30 (Арта - Пета - Вургарели - Месохора - ...)
4 Наводи
Вија Аквитанија

''Вија Аквитанија'' - римски пат кој бил создаден во 118 п.н.е. во римската провинција Галија. Патот започнал во Нарбона, каде што се поврзувал со ''Вија Домиција''. Потоа одел кон Атлантскиот Океан, преку Тулуза и Бордо, покривајќи приближно 400 километри.
1 Основање
Гнеј Домитиј Ахенобарбус, заедно со Квинт Фабиј Максим Алоброгик, успешно ги поразиле племињата Алоброге и Арверни во Галија во 121 година п.н.е. Ова го елиминирало речиси целото противење на Римјаните во јужна Галија. Некои делови од брегот сè уште биле контролирани од локалните племиња, но тоа не ја попречувало трговијата. Рим добивал почит од Галите сè до Тулуза. Гнеус подоцна служел како проконзул во Галија. Во 118 п.н.е., тој го основал градот Нарбо Мартиус, денешна Нарбона, и ја изградил ''Вија Домиција'' за да го олесни патувањето во Шпанија. ''Виjа Аквитанија'' е дел на ''Виjа Домиција'' што поминува низ југозападна Галија во провинцијата Аквитанија. Не е познато кој ја нарачал ''Виjа Аквитанија'', но веројатно е дека Домитиј Ахенобарбус ја изградил со цел лесно да се плаќа данок од новоосвоените племиња.
2 Рута
''Вија Аквитанија'' бил главниот римски пат во провинцијата Аквитанија. Провинцијата Аквитанија се наоѓа во југозападна Галија. Се граничи на југ и исток со Пиринеите, на запад со Атлантскиот Океан и на север со реката Лоара.''Вија Аквитанија'' започнува во Нарбона, каде што се поврзува со Вија Домиција. Нарбона била првата римска колонија во Галија. Неговата цел била да биде земјоделска колонија. Нарбона подоцна станал важен трговски центар во времето на Август. За време на Pax Romana, патувањето станало побезбедно. Ова довело до зголемување на трговијата.
Покрај Нарбона, два други важни града, Тулуза и Бордо, биле сместени долж ''Вија Аквитанија'' . ''Вија Аквитанија'' била главната трговска рута што ги поврзувала морските патишта на Атлантикот со Тулуза и Нарбона. Во Тулуза, Вија Аквитанија се вкрстувала со патишта што воделе на север до Лион, кој бил главен пресек на галските патишта. Тулуза подоцна станал главен град на Визиготите. Вија Аквитанија завршувала во Burdigala, денешен Бордо. Бордо бил важен меѓународен трговски град, поради неговата близина до Атлантскиот Океан. Откако Галија била поделена на три провинции Аквитанија, Белгија и Лугдуненсис, Бордо станал главен град на Аквитанија. Вија Аквитанија ги поврза овие важни градови во јужна Галија.
Вија Асинарија

''Виа Асинарија'' бил древен римски пат кој започнувал од ''Порта Асинарија'' во Аурелијските ѕидини (Рим). Овој пат бил некако поврзан со ''Вија Латина'', бидејќи се известува дека Белисариј, за време на неговото напредување кон Рим, ја напуштил ''Вија Латина'' за да влезе во градот преку ''Порта Асинарија''; второто се сметало за еден од главните пристапи за оние кои доаѓале од југ, бидејќи во античко време не постоела Порта Сан Џовани од 17 век.
''Виа Асинарија'' е спомната од Руф Фестус, кој во еден пасус ја става помеѓу ''Вија Ардеатина'' и ''Вија Латина''. Затоа историчарот сугерира дека нејзината рута, почнувајќи од ''Порта Асинарија'' кон источно од ''Вија Латина'', морала да ја премине втората, бидејќи ''Вија Ардеатина'' е западно од ''Вија Латина'', од другата страна на градската порта.За вистинската рута сè уште се дебатира меѓу историчарите, но веројатно првичното протегање на периферијата на Рим се совпаѓа со онаа на сегашната Вија Апија Нуова.
Антонио Ниби (цит. цит. 587) верува дека патот започнувал од ''Порта Келимонтана''.
Порта Латина е затворена во денешно време, така што Вија Латина е прекината во овој момент: сепак, до неа може да се стигне со одење надвор од Порта Апија и одење по ѕидовите „[Аврелијан]“. Поминувате покрај две модерни рурални куќи, оставајќи ги лево, а околу 1 милја надвор од Порта Капена ќе наидете на антички пат кој минува низ Вија Латина кој доаѓа од сегашната Порта Сан Џовани и се спушта до долината попозната како Егерија: ова е Вија Асинарија, која порано излегуваше од Порта Келимонтана, а потоа и од Порта Асинарија, и беше пат што ги поврзуваше Вија Латина, Вија Апија и Вија Ардеатина, како што може да се прочита во записот на Фест ''Retricibus'', а кој секако не го добил името по магарињата, кои биле натоварени со билки, како што верувале или подобро кажано ги замислувале авторите на минатите векови, кои пишувале за антиквитетите на Рим, но од друга причина, сега непозната, а веројатно од името или презимето на оние што ја изградиле. Зашто, родот Асинија бил вброен меѓу најславните во Рим и името на Гај Асиниј Полио ќе биде познато засекогаш.
Џузепе Лугли ја потврдил својата маршрута низ ''Порта Келимонтана'' и ''Порта Асинарија'' и ја сметал за сервисен пат, наменет за попречно поврзување на групите ''вили'' „помеѓу Вија Ардеатина, Вија Апија, Вија Кастрименизе и можеби, исто така, Вија Латина, додека повторно не се поврзе со вториот во имот наречен Roma Vecchia“.
1 Библиографија
* во Платнер и Ешби, ''топографски речник на антички Рим'' .
* Антонио Ниби, '''', Рим 1837 г.
Моруна

Моруна (|Huso huso) — слатководна риба која, според традиционалната систематика, спаѓа во инфракласата на 'рскавичнокоскени риби ( лат. ) и семејството.
1 Опис
Како и сите рскавични риби, имаат рскавичен скелет, но нивното тело е покриено со пет реда коскени плочки. Посебно е заштитен горниот дел на черепот. Овие коски на телото се од кожно потекло. Затоа нивните лушпи (инаку ганоидни) се намалени, освен во пределот на опашката. Нивното тело е вретенесто, но сепак е понабиено во споредба со есетрата и кечигата и не е толку изразено петстрано. Перката на опашката е хетероцерозна (асиметрична). Главата е остро извлечена нанапред (но не толку како кај другите рскавични риби), така што устата е на долната страна на главата и во неа нема заби. Под устата има израстоци во вид на мустаќи, кои поради слабо развиеното сетило за вид се главните сетилни органи кои им помагаат да бараат храна, главно риби, поретко школки и други мекотели, како и ракови. Таа е голема грабливка и постои податок дека изела младенче на фока. Во желудникот на моруната биле пронајдени поголеми риби, па дури и птици. Моруната е најголемата слатководна риба (а со тоа и најголемата рскавична риба). Постојат податоци за уловени моруни кои тежеле 1.400-1.500 и биле долги 9 метри. Може да живее повеќе од 100 години.
2 Живеалиште и распространетост
Моруната ги населува водите на Каспиското Езеро, Црното Море и Азовското Море. Го има и во источниот дел на Средоземното Море и неговите басени. В море, се оддалечува од устието повеќе од есетрата.
До изградбата на браната Ѓердап стигнувала до Србија во горниот тек на Дунав. Денес тоа е невозможно и може да се најде во долниот тек под Ѓердапската Клисура. Поради изградбата на браната, мелиорацијата и загадувањето на водата таа риба денес е загрозена, па се пристапува кон вештачко одгледување и порибување.
3 Размножување
Живее претежно на дното на морето, но за време на размножувањето мигрира во слатки води (анадромни видови). Мрестењето се одвива од пролет до есен. Патот од морето до слатките води често е многу долг и се движи од неколку стотици до илјада километри. Оваа појава укажува дека реките се примарното живеалиште на овие риби, од каде подоцна навлегле во морињата. Женките полагаат милиони сивкавоцрни јајца кои се лепат за камења на местото на мрестење, каде што и се оплодуваат (надворешно оплодување). По излегувањето од јајцата, младите единки мигрираат низводно кон морето.
4 Значење
Месото од моруна е многу вкусно. Од неговата икра се прави кавијар. Од икрата се прави и познатиот астрахански кавијар. Од оваа риба се користи и рибниот меур за правење лепило. Не може да се одгледува во слатководни рибници, бидејќи дел од својот живот го поминува во морето.
Улрих V (гроф на Виртемберг)

Улрих V (германски: ''Ulrich''; 1413 – 1 септември 1480, во Леонберг) — гроф на Виртемберг, кој владеел од 1419 до 1480 година. Тој бил син на грофот Еберхард IV и Хенриета од Мемпелгард.
Лудвиг I (гроф на Виртемберг-Урах)

Лудвиг I (германски: ''Ludwig''; 31 октомври 1412 – 23/24 септември 1450, во Урах) — гроф на Виртемберг, кој владеел од 1419 до 1450 година. Тој бил син на грофот Еберхард IV и Хенриета од Мемпелгард.
По смртта на неговиот татко, грофот Еберхард IV, тој и неговиот брат Улрих V биле ставени под туторство од 1419 до 1426 година. Покрај неговата мајка Хенриета, ова старателство било извршено од официјални лица, таканаречениот ''Regentschaftsrat'' (Регентски совет).
По неговото полнолетство, Лудвиг владеел во Виртемберг од 1426 година. Прво владеел сам, а подоцна, почнувајќи од 1433 година, заедно со неговиот брат Улрих V. Лудвиг бил во брак со Мехтилд од Пфалц. Свадбата била прославена на 21 октомври 1436 година во Штутгарт. По венчавката на Улрих со Маргарет фон Клив, двајцата браќа се договориле за поделба на Виртемберг. Ова првично било ограничено на четири години, но станало трајно со Договорот од Ниртинген, потпишан на 23 јануари 1442 година.
Лудвиг го добил делот на Урах со териториите на југ и запад од грофовијата, вклучувајќи ги и териториите во Алзас. По смртта на Хенриета во 1444 година, Лудвиг го добил и Монбелијар. Лудвиг го преуредил Урах во негова резиденција и спроведувал активна политика за зајакнување на манастирите на својата територија.
Тој се обидел повеќе да го усогласи Виртемберг со династиите Вителсбах и Хабсбург. На пример, го поддржувал војводата Албрехт VI од Австрија во неговата борба против Стариот Швајцарски Сојуз.
Умрел во 1450 година како последица на чумата.
Лудвиг II (гроф на Виртемберг-Урах)

Лудвиг II (германски: ''Ludwig''; 3 април 1439, во Вајблинген – 3 ноември 1457, во Урах) — гроф на Виртемберг-Урах, кој владеел од 1450 до 1470 година. Тој бил син на грофот Лудвиг I и Мехтилд од Пфалц.
По поделбата на грофовијата Виртемберг, со Договорот од Ниртинген во 1442 година, тој бил израснат во Урах, главен град на новосоздадената грофовија Виртемберг-Штутгарт. По раната смрт на неговиот татко, Лудвиг I, настанал конфликт околу неговото туторство. На крајот, грофот на Виртемберг-Штутгарт, неговиот вујко Улрих V, добил влијание кон младиот гроф. Конечно Лудвиг II го презел одговорноста за владеење на 14-годишна возраст.
Поради лошото здравје, починал прерано во 1457 година на 18-годишна возраст.
Вија Милитарис

Вија Милитарис (латински: Via Militaris; во превод: Воен пат) или Вија Дијагоналис (латински: Via Diagonalis; во превод: Дијагонален пат) ― антички римски пат, почнувајќи од Сингидунум (денес српскиот главен град Белград), поминувајќи покрај брегот на Дунав до Виминакиум (близу денешен Костолац), преку Наисус (денешен Ниш), Сердика (денешка Софија), Филипопол (денешен Пловдив), Адријанопол (денешен Одрин во Источна Тракија во Турција) и стигнување до Константинопол (денешен Истанбул). Овој пат бил поврзан со Вија Егнација со други патишта: патот по реката Аксиј (или Вардар), патот од Сердика до Солун по реката Стримон (или Струма) и патот од Филипопол до Филипи.
Изградена е во 1 век од нашата ера. Должината од Сингидунум до Константинопол била 924 километри.
За време на првите европски освојувања на Отоманлиите, патот Орта кол (во превод: С''редна рака'') го следел текот на Вија Милитарис.
Во мај 2010 година, додека се работело на Паневропскиот коридор X во Србија, добро сочуваните остатоци од патот биле ископани во Димитровград. Патот широк осум метри бил изграден од големи камени блокови и имал две ленти.
1 Клучни градови
Античко име, Местоположба
Сингидунум, Белград, Србија
Гратијана, Добра, Србија
Виминакиум, Костолац, Србија
Наисус, Ниш, Србија
Ремесијана, Бела Паланка, Србија
Сердика, Софија, Бугарија
Филипопол, Пловдив, Бугарија
Адријанопол, Одрин, Турција
Аркадиопол, Лилебургаз, Турција
Византион, Истанбул, Турција
2 Наводи
* Стивен Мичел: ''The administration of Roman Asia from 133 BE to AD 250'' in ''Lokale Autonomie und römische Ordnungsmacht in den kaiserzeitlichen Provinzen vom 1. bis 3. Jahrhundert'' (Oldenbourg Wissenschaftsverlag 1999,, S. 18) ( [ ограничена онлајн верзија (Google Books)] )
* Фред Синглтон, Фредерик Бернард Синглтон: ''A Short History of the Yugoslav Peoples''. Cambridge University Press 1985, , S. 12 [ ограничена онлајн верзија (Книги на Google)] )
Еберхард I (војвода на Виртемберг)

Еберхард I (германски: ''Eberhard''; 11 декември 1445 – 24 февруари 1496, во Тибинген) — гроф на Виртемберг, кој владеел од 1459 до 1495 година, а од јули 1495 година бил првиот војвода на Виртемберг. Тој е познат и како Еберхард Брадестиот.
Еберхард II (војвода на Виртемберг)

Еберхард II (германски: ''Eberhard''; 1 февруари 1447, во Вајблинген – 17 февруари 1504, во Линденфелс) — владетел на Виртемберг од 1480 до 1498, првично како гроф на Виртемберг-Штутгарт до 1482 година, а подоцна војвода на Виртемберг од 1496 до јуни 1498 година.
Соборен од грофот Урах, кој повторно ги обединил двете половини од грофовијата, тој подоцна добил суверенитет над целиот Виртемберг како војвода Еберхард II. Но, набргу наидел на проблеми со благородништвото, кое го обезвластило, работејќи во тесна соработка со Максимилијан I, светиот римски цар. Тој побегнал во Улм, но бидејќи не нашол поддршка, бил принуден да ја прифати арбитражата за Хорб во 1498 година, која го соборила и протерала, во замена за годишна пензија од 6.000 гулдени.
Западни Судети

Западни Судети (|Sudety Zachodnie; |Krkonošská oblast; |Westsudeten) — геоморфолошки макрорегион, западниот дел од планинската група Судети на границата помеѓу Чешка, Полска and Германија. Се состојат претежно од планински венци. Се протегаат од реката Бубр на исток до Елба и Елпските Песочнички Планини на запад.
1 Поделба
Западните Судети се поделени на разни целини (бројките се означени на картата):
*1 — Западнолужички Возвишенија
*2 — Горнолужичко Поле
*3 — Лужички Возвишенија
*4 — Житавска Котлина
*5 — Лужички Планини (вкл. Житавските Планини)
*6 — Језерско Подгорје
*7 — Јизерски Планини
*8 — Јештедско-козаковски Срт
*9 — Качавско Подгорје
*10 — Качавски Планини
*11 — Јелењогурска Котлина
*12 — Јановички Рудави
*13 — Крконоше
*14 — Крконошко Подгорје
*15 — Валбжишки Планини
Дебарски младински баталјон

Дебарскиот младински баталјон „Назми Рушити“ (Дебар, 25 октомври 1943 – декември 1944) била воена единица на НОВ и ПОМ.
Најпрво, на 15 септември 1943 година, бил формиран Привремен штаб, кој направил список на околу 90 младинци и три младинки (околу 60 од албанска и 30 од македонска националност). За командант бил испратен Никола Макеларски, а за политички комесар Љутви Руси. Тие го презеле раководењето со подготовките, а по формирањето бил избран нов команден состав: Демир Гаши (командант), Кемал Аголи (политички комесар), Никола Макеларски (заменик-командант) и Џафер Кодра (заменик-политички комесар).
На 6 октомври е донесена одлука за негово формирање, а баталјонот е формиран на 25 октомври. Наречен е по загинатиот партизан Назми Рушити. Кон крајот на октомври баталјонот се упатил кон Кичево. Во селото Ботун, Третата (македонска) чета се издвоила од баталјонот и заминала за Дебрца. Другите (албански) чети (како резерва), заедно со групата македонски и косовски баталјони, учествувале во ослободувањето на Кичево на 1 ноември. Притоа Третата (македонска) чета, заедно со Партизанскиот одред „Славеј“ го обезбедувала и водела борба кај Ботунскиот Теснец. По ослободувањето на Кичево, Баталјонот останал како воена заштита на народната власт во градот и заедно со две мали чети вооружени со тешко оружје, учествувал и во одбраната против германските сили и балистите што продирале преку селото Раштани на 6 ноември. Подоцна, од селото Другово, Првата и Втората (албанска) чета на Баталјонот се вратиле во Дебар и активно учествувале во неговата одбрана. Третата (македонска) чета, пак, при формирањето на Првата македонско-косовска ударна бригада на 11 ноември 1943 година влегла во нејзиниот состав.
Книга Неемија

„Книга Неемија“ — книга од Стариот завет.
1 Содржина
Неемија, пехарникот на персискиот цар Артаксеркс, тагува поради страдањата на неговите сонародници кои останале во татковината и затоа го моли Бога за милост. Тој го моли царот да се врати во Ерусалим и царот му дозволува. По доаѓањето во татковината, Неемија веднаш собира луѓе со кои започнува да ги гради ѕидовите на Ерусалим при што, истовремено, луѓето постојано чуваат стража за одбрана од непријателите кои сакаат да ја спречат изградбата. Како управител на Јудеја, Неемија го ослободува народот од бројните давачки, а на должниците им ги простува долговите. Наспроти заканите и сплетките од непријателите, Неемија продолжува со својата работа и успешно ја завршува изградбата на ѕидот во рок од 52 дена при што некои началници даваат доброволни прилози. По некое време, народот се собира на плоштадот и свештеникот Ездра го чита и го толкува Божјиот закон, а потоа, за првпат по долго време, се прославува празникот Сеници. Сите кнезови, началници, свештеници и многу луѓе се потпишуваат на заветот дека ќе го почитуваат Божјиот закон, а луѓето постепено се населуваат во Ерусалим и во другите градови и села. Неемија повторно ја воспоставува давачката за левитите, ја обновува службата на свештениците и на левитите, а исто така, ги забранува работењето во сабота и склучувањето бракови со другите народи.