Јосип Хорват Меѓимурец

Јосип Хорват (Чаковец,18 февруари 1904 – Загреб, 2 јуни 1945) – хрватски сликар.
1 Биографија
Јосип Хорват бил хрватски сликар роден на 18 февруари 1904 година, од татко Драгутин Хорват и мајка Марија, родена Кос, во Чаковец. Основно училиште завршил во Чаковец, а гимназија во Велика Канижа и Пешта. Дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Виена, почнувајќи од 1917 година, а негови професори на Виенската академија биле Карл Кон и сликарот Роберт Фукс (1896–1981).
Во 1924 година ја започнал својата кариера во Загреб и бидејќи Антун Улрих бил покровител на многу уметници во Загреб, Јосип Хорват имал и свое студио благодарение на Улрих.
Во периодот од 1931 година, како резултат на негово затворање во Кралството Југославија, тој добил туберкулоза на коските, а по десет операции, десната нога му била ампутирана во декември 1942 година и од тогаш одел со помош на дрвена протеза.
Загрепскиот индустријалец Антун Рес, член на друштвото „Браќа на хрватскиот змеј“, нарачувал слики со масло на платно во големи размери за свечената сала во Озаљ со теми од историјата на Хрватите како што се „Крунисувањето на кралот Томислав “, „Смртта на Петар Свачиќ - Битката кај Гвоздом“ итн., а требало да наслика и слика на која е прикажана битка кај Сисак во 1593 година и слика на востанието во Раковица. Од 5 февруари 1930 година,
Тој го користел и прекарот „Меѓимурец“ за да се разликува од новинарот и публицист Јосип Хорват, кој бил роден во Чепин.
Јосип Хорват Меѓимурец се приклучил на Хрватската копнена армија на 1 август 1941 година, но не заради војна, туку за вработување и заработка за живот со цртање и сликање.
Неговите први денови во Домоградбата биле поврзани со полковникот Перо Блашковиќ, кој исто така бил член на друштвото „Браќа на хрватскиот змеј“, а работата ја добил благодарение на препораките на Емилиј Лашовски.
Од 14 март 1942 година, тој бил во новинарскиот оддел на МинорС и така, создал 8 пропагандни цртежи во „Хрватскиот домбран“ и пет слики со масло на платно: „Другарство“ (сцена каде што домашен стражар носи друг ранет домашен стражар преку рамо), „Германци во заседа“, „Стража на Требевиќ“ и два портрети на војници во униформа.
Од 1 јануари 1943 година, тој бил во образовниот оддел на МинорС за воено сликарство на Академијата за ликовни уметности каде во одделот за воено сликарство – образовен баталјон, членувале и Иван Кожариќ (сега академик на Хрватската академија на науките и уметностите), Стеван Бинички, Антун Жупан, Драган Сакс, Алфред Петричиќ, Валерије Микиели, Милан Вулпе, Иван Шверташек и Матко Пеиќ, а Јосиефењеп Хорват бил раководител на военото сликарство со чин капетан (три тролисни во Домостражата – VII степен чиновник). Својата позиција ја користел за да им помага на луѓето без разлика на религија или националност. Уметниците го нарекувале: Цепави.
Во текот на 1944 година, започнал да работи на сликата „Битката кај Сисак 1593“. За која моментално постојат две студии: Стар град Сисак - масло на платно; Студија на простор - пејзаж - сув пастел. Сликата никогаш не била завршена.
До 1945 година работел во Меѓумурското просветно друштво во Загреб.
1.1 Тажна судбина
По влегувањето во Загреб, комунистичките партизански власти го одвеле од Дежелиќева 55 и го стрелале на 2 јуни 1945 година, а пресудата е напишана подоцна, на 7 септември 1945 година, број 160/45.II.
Местото на погребот сè уште е непознато, а текстот на пресудата до ден-денес не е пронајден. На микрофилмовите на Хрватскиот државен архив за материјалот што се наоѓа во Военоисторискиот музеј во Белград, како и за материјалот во Хрватскиот државен архив и Државниот архив во Загреб, има пресуди до број 159/45, а првата по неа е 167/45. А тие пресуди што постојат се без објаснување и без докази за вина, а голем број се напишани во два или три реда.
Андрија Мауровиќ, Стеван Бинички, Иво Војводиќ, Јово Субиќ и Славко Зоре сведочеле пред „Истражната комисија за утврдување на злосторства преку културна соработка со окупаторот“ на 7 август 1945 година, дека Јосип Хорват, сликар, им помогнал за време на војната и дека бил аифашист.
2 Масло на платно
Голем фонд на слики:
Двобој на Јурај Зрински со турскиот бег, (1936, Хрватски историски музеј ); Смртта на Никола Зрински во Куршанечки луг кај Чаковец (1928); Смртта на Зрински и Франкопан; Утро; Кралот Томислав на престолот (февруари 1941 година, Хрватскиот историски музеј); Баба (портрет на Елизабета Клуковиќ, баба на Јосип Хорват); Дама во жолт фустан; Грич покриви; Кипариси; Тушканац; улица Мошинског (денешна улица Назорова во Загреб, бр. 31); старо јаболко; Барон Зденко Турковиќ Кутевски (1928, приватна сопственост) Мотив од Штригова; Мотив од Чаковец; Брег во Трпањ; улица во Трпањ; Бура; Германци во заседа (1942, Хрватски историски музеј); во самрак; Гали; Мајка; Влез во пристаништето Трпањ; „Дева“ Трпањ; Јужен веењетер; Јулиско утро; „Мајештрал“; Пред бора; Раководител на MD; Озаљ; Мотив од Сљеме; Бокси (кучето на генерал Перо Блашковиќ); Коши; Портрет на А.М.; Од Трпањ; Ролф (глава на кучето); На изворот; Портрет на МХ (Марија Хорват родена Перчец, сопругата на Јосиф); Гласник; Портрет на МТ; На улица; Студија за кралот Томислав; Реквием на последните Зрински (1929) ; Студија за смртта на Петар Свачиќ 1; Студија за смртта на Петар Свачиќ 2; Смртта на Петар Свачиќ - Битката кај Гвозд (за свечената сала во Озаљ); Пештери; Пристигнување на Хрватите на Косово (1930. Хрватски историски музеј); Преподобна мајка Марија Тереза Шерер (1930); Смртта на принцот Здеслав (Седесслав, димензии ≈167•300 см, 1928); Свети Вит (капела во Петрушевец - Загреб, 1934, денес парохија Свети Вит, Петрушевец-Загреб); Пресвето Срце Марија (знаме за Самобор, 1934); Фестивал на жетвата (Познати обичаи што изумираат); Капачи; Портрет на Антун Урлич (1936, во приватна сопственост); Трпањ; Крунисување на кралот Томислав (за свечената сала во Озаљ димензии 297•434 см, 1938, Хрватски историски музеј); Стража на Требевиќ (1942, приватна сопственост); Глава 1 (1942); Генерал Матасиќ (1942); Глава 2 (1942); Есен (1944); Автопортрет (1940 – 1943); Пејзаж со овчар; Стар град Сисак (1944, студија за Битката кај Сисак 1593); Пејзаж со војник; Фра Грга Мартиќ (1929, приватна сопственост); Портрет на г-ѓа Бранка Кршник (1940, Галерија Стари град, Ѓурѓевац, насловен „Жена во црвена кошула“); Портрет на мало девојче Јелена Матошиќ со кукла (1940, приватна сопственост); Лов со сокол; Пејзаж (сув пастел, студија на просторот за сликата Битката кај Сисак 1593); Вечерен поздрав.
3 Цртежи за книгата „Кнез Зоран“ од Драгутин Неме (1929)
Приказни од минатото пред имиграцијата на Балканот (старословенска митологија).
За оваа книга, Јосип Хорват создал три слики во масло на платно кои биле репродуцирани во боја и 71 цртеж. Сите поврзани со темата на книгата.
4 Илустрации за романите на Марија Јуриќ Загорка
Од ноември 1929 година, Јосип Хорват почнал да работи на слики користејќи измиено мастило и бела темпера на хартија за романите на Марија Јуриќ Загорка, кои биле објавувани во серии во тогашниот „Јутарњи лист“.
За четвртиот дел ''од „Вештерката од Грич“,'' насловен како „Сиривалката на Марија Тереза“ и романот „Пророштвото од камените врати“, тој насликал повеќе од 70 слики во формат 265x180 mm.
Во тоа време, уредник на „Јутарњи лист“ бил Јосип Хорват (новинар и публицист од Чепин) и од причини на дистинкција, од 5 февруари 1930 година, Јосип Хорват ги потпишувал своите слики и со дополнителната буква М.
5 Цртежи со мастило за книгата „Хрватска историја од дедовци до внуци“ од Марко Шепаровиќ (1936, 1938)
Портрет на проф. Марко Шепаровиќ (молив); Црквата Св. Донат на Крк; Солин: Манастир; Томислав, првиот хрватски крал; Перистел од палатата на Диоклецијан и споменикот на Григориј Нин; Башка таблета; Книн; Смртта на Петар Свачиќ; Трогир; Трогирска катедрала, портал; Медведград; Бан Павао Шубиќ; Јајце; Сплит во 17 век; Бихаќка во 15 век; кнезот Крсто Франкопан; Марко Марулиќ; Клис; Цетинград; град Вараждин; Никола Јуришиќ; Принцот Никола Шубиќ Зрински Сигетски; Мехмед Паша Соколовиќ; Корќула; Матија Губец; Смрт на Матија Губец; Шибенска катедрала Свети Џејмс; Принцовиот дворец во Дубровник; Град Сисак; Бан Томо Бакач Ердеди; Сењ; Силвије Страхимир Крањчевиќ; Август Шеноа; Бан Никола Зрински; кнезот Фран Крсто Франкопан; спомен-колумна на Бан Никола Зрински во Куршанечки луг; Бан Петар Зрински; Градот Чаковец во времето на Зрински; Градот Озаљ; принцезата Јелена Зринска; Дубровник; Црквата Света Катерина во Загреб; Сережанин; Загреб (Каптол и Грич); Матија Антун pl. Рељковиќ; Андрија Качиќ Миошиќ; Спомен на хрватската химна; Antun pl. Михановиќ; д-р Људевит Гај; Иван pl. Кукуљевиќ Сакчински; Бан Јосип Јелачиќ; Загребската катедрала со бискупската палата; кардиналот архиепископ Хаулик; Епископот Јосип Јурај Штросмајер; д-р Фрањо Рачки; Еуген Кватерник; д-р Анте Старчевиќ; д-р Исо Кршњави; Стјепан Радиќ; д-р Владко Мачек; Стјепан Радиќ (молив)
6 Цртежи со мастило за книгата „Татари во Хрватска“ од Милутин Мајер (1941)
Јосип Хорват направил седум цртежи со мастило за оваа книга: Киднаперот ја враќа девојката Стјепко; Катарина и Стјепко; Во црквата; Одмор на војниците; Молитвата на Катарина; Одбрана на тврдината; Битка со Татарите.
7 Друго
Националната и универзитетска библиотека содржи 56 цртежи изработени со графитен молив, мастило и гваш. Овие цртежи дојдоа во Националната и универзитетска библиотека преку конфискација од Месничка 25, заедно со околу 200 книги. Овие цртежи претставуваат дел од опусот создаден за време на краткиот живот на Јосип Хорват.
На Озаљ има цртежи - портрети на Велимир Дежелиќ, Широла и Емилиј Лашовки.
Циклус 1918 – 1941
Циклусот од 14 цртежи претставува сè што Хрватите доживеале за време на диктатурата на Кралството Југославија. Еден цртеж прикажува затвореник со цигли што му висат за гениталиите.
8 Изложби
* Уметнички павилјон 16-ти – 30 ноември 1928 година;
* Салон Улрих 25. XI. – 4. XII. во 1936 година;
* Салон Улрих 16. – 28. II. во 1941 година;
* Галерија Штросмаер 22 јули – 11 август 1942 година „Сликарски впечатоци од бојното поле“;
* Уметнички павилјон 22 ноември – 13 декември 1942 година „Втора изложба на хрватски уметници во Независна Држава Хрватска“;
* Уметнички павилјон 10 – 31 октомври 1943 година „Трета изложба на хрватски уметници во Независна Држава Хрватска“;
* Уметнички павилјон 17 јуни – 9 јули 1944 година. „4-та изложба на хрватски уметници во Независна Држава Хрватска“.
8.1 Изложби по смртта
* „Историско сликарство во Хрватска“, Загреб 1969. (Слика „Крунисувањето на кралот Томислав“, 1938, Хрватски историски музеј)
* „Градови и региони во слики и цртежи од 1800 до 1940 година“, Загреб 1977. (Слика „Стариот град Сисак “, 1944. студија за слика што ја прикажува Битката кај Сисак, Хрватски историски музеј)
9 Галерија на дела
''Кралот Томислав на престолот'', масло на платно, февруари 1941 година., ''Крунисување на кралот Томислав'', масло на платно, 1938 година., ''Смртта на Петар Свачиќ - Битката кај Гвозд'', масло на платно, 1941 година., ''Отец Грга Мартиќ'', масло на платно, 1929 година., ''Пред бурата'', масло на платно, околу 1936 година од Трпањ, полуостровот Пељешац.
Илустрација за романот на Марија Јуриќ Загорка,'' мастило, бела темпера на хартија, 1931 година.'', ''Русокоса девојка'', масло на иверица, 999x553 мм, 1934 година., ''Под ѕидот во Загреб'', масло на иверица, околу 1928 година., ''Северниот портал на Шибеничката катедрала'', масло на платно, 1942 година., ''Свети Вит'', масло на платно, 1934 година.
Портрет на Бранка Кршник,'' масло на платно, околу 1940 година.'', ''Портрет на баронот Зденко Турковиќ Кутевски'', масло на платно, 1928 година., ''Портрет на мало девојче Јелена со кукла'', масло на платно, 1940 година., ''Портрет на Антун Улрих'', масло на платно, 1936 година., ''Домашна стража на Требевиќ'', масло на платно, 1942 година.
Пред влезот,'' масло на иверица, околу 1933 година.'', ''Пејзаж со река'', масло на платно, 90x142 мм, околу 1933 година., ''Рибар на реката'', масло на платно, 90x130 мм, околу 1933 година., ''Студија на пејзаж за сликање на Битката кај Сисак'', сув пастел, 1944 година., ''Парк на есен'', масло на платно, 1944 година.
*