Валентина Кобе

Валентина Кобе (14 февруари 1905 – 28 септември 1998) била словенечка лекарка, и професорка по анатомија. Таа била првата жена која станала доцент на медицинскиот факултет на Универзитетот во Љубљана. Таа станала една од водечките анатоми во Југославија и го иницирала основањето на Југословенското здружение на анатоми. Од 1948 до 1971 година била раководител на Институтот за анатомија на Медицинскиот факултет на Универзитетот во Љубљана. Учебниците што таа ги напишала се уште се користат. Универзитетот доделува награда во нејзино име.
1 Ран живот и образование
Валентина Грошељ била родена на 14 февруари во 1905 година во Добје, во долината Пољане во Горењска во Австроунгарија. Нејзиниот татко, Алојз Грошељ, бил прогресивен градоначалник, кој притискал за подобри училишта и донел струја во долината. Валентина била најмалото дете во добростоечкото семејство на земјопоседници. Била охрабрена во нејзината желба да стане доктор и била испратена во Љубљана да посетува гимназија, училиште за ученици од десет до осумнаесет години. Средното училиште се фокусирало на литература, современи јазици и историја, наместо на науки. Иако биле вклучени латински студии, грчкиот јазик не се изучуваше. Во тоа време, само околу пет проценти од учениците посетувале средно образование, и таа била единствената жена во нејзиниот клас. Бидејќи не учела латински, Грошељ не можела да се запише во реалката, вид на средно образование фокусирано на математика и наука. Наместо тоа, таа се запишала на курсеви за историја на уметност, студирала латински и присуствувала на медицински предавања. По завршувањето на четири семестри и првиот медицински курс, таа се префрлила на Универзитетот во Инсбрук, од каде што дипломирала со почести во 1929 година.
2 Кариера
Иако Грошел сакала да се специјализира за акушерство и гинекологија, во тој период не биле достапни места за жени. Таа започнала да работи како асистент во одделот за патологија на Универзитетот во Љубљана во 1929 година. Додека била во средно училиште, Грошел ја запознала Борис Кобе, со кого подоцна се омажила. Тој дипломирал инженерство на Универзитетот во Љубљана во 1929 година, а потоа студирал во Париз во 1930 и 1931 година. По неговото враќање, Борис започнал да предава цртање на Факултетот за архитектура, под раководство на Јоже Плечник. Во тој период, Грошел студирала и работела како асистент на братот на Плечник, Јанез, кој бил раководител на Институтот за анатомија. Таа го положила својот специјалистички испит во 1934 година на Универзитетот во Белград, а потоа се вратила во Љубљана, каде што одржувала предавања и подготвувала анатомски примероци и модели за наставни цели. Во 1938 година била назначена за првата жена асистент професор на Медицинскиот факултет при Универзитетот во Љубљана.
За време на Втората светска војна, универзитетот и Институтот за анатомија беа затворени. Иако ги поддржувала активностите на Ослободителниот фронт на словенечката нација, чиј член бил и нејзиниот сопруг, Коби не можела да учествува во нивните активности бидејќи била бремена со близнаци, но таа организирала медицинска помош и тајна медицинска помош за партизаните. Борис бил уапсен поради неговите протести против окупацијата на силите на Оската и бил затворен во Дахау во февруари 1945 година. Тој беше префрлен во подлогорот Ауфкирх во близина на Уберлинген, а потоа во април, испратен во концентрациониот логор Алах во близина на Минхен. Кампот бил ослободен на крајот на тој месец и Борис се вратил дома за да ја продолжи својата кариера како скулптор и архитект. Коби се вратила на универзитетот таа година, работејќи како асистент на Милан Цундер, кој ја презел функцијата шеф на Институтот за анатомија, по смртта на Плечник во 1940 година. Во 1948 година, Цундер бил уапсен затоа што критикувал и сакал да ја напушти Комунистичката партија. Тој бил исфрлен од партијата и испратен во затвор на четири години, оставајќи ја Коби како единствен инструктор на Институтот за анатомија до 1960 година.
Покрај предавањето, Коби напишала, со колегите, учебник за анатомија во пет тома, кој ги стандардизирл анатомските термини на словенечкиот јазик. Бил препечатен повеќе пати и сè уште е во печат. Заедно со професорот Антон Ширко, таа продуцирала наставни филмови кои ја прикажувале топографијата и деловите на срцето, абдоминалните органи и мозокот. Била движечка сила зад создавањето на Југословенското здружение на анатоми и прв претседател на организацијата. Во 1968 година, Коби станала редовен професор и работела до нејзиното пензионирање во 1971 година.
3 Смрт и наследство
Коби починала на 28 септември 1998 година во Љубљана. Таа е запаметена како водечки анатом за Словенија и Југославија. Меѓу значајните студенти на кои предавала била Аленка Деклева, Иван Франк Ленарт, Антон Ширца, и Маја Велепиќ. Наградата Валентина Коби ја доделува Универзитетот во Љубљана во чест на извонредноста во промовирањето на медицинските или стоматолошките студии.
4 Избрани дела
*****