Мирислива темјанушка

Шарена темјанушка
Конзервативен статус
Least Concern (IUCN 3.1)
Класификација
Царство:, Plantae
Клад:, Tracheophytes
Клад:, Angiosperms
Клас:, Eudicots
Клад:, Rosids
Род:, Malpighiales
Фамилија:, Violaceae
Род:, ''Viola''
Вид:, ''V. odorata''
Латинско име
''Viola odorata''L.
''Viola odorata'' — вид цветно растение од семејството на виоли, кое потекнува од Европа и Азија. Ова мало тврдо тревно повеќегодишно растение е познато како мирислива темјанушка. Било донесено во Северна Америка и Австралија.
1 Одлики
''Viola odorata'' може да се разликува по следниве одлики:
* цвеќињата се мирисливи* цветовите обично се или темно виолетови или бели
* листовите и цветовите се сите во базална розета
* толчникот е закачен (и не завршува со заоблен додаток)
* стебленцата на листовите имаат влакна кои се насочени надолу
* растението се шири со столони (надземни пука)
Овие повеќегодишни цвеќиња созреваат на висина од и широчина од . Видот може да се најде во близина на рабовите на шумите или во чистини; исто така е вообичаен „непоканет гостин“ во засенчени тревници или на друго место во градините.
2 Употреба
Избрани се неколку сорти за употреба во градината, од кои ''V. odorata'' „Wellsiana“ ја доби наградата за градинарски услуги на Кралското хортикултурно друштво.
Слаткиот мирис на овој цвет се покажа популарен, особено во доцниот викторијански период, и последователно се користел во производството на многу козметички мириси и парфеми. Французите се познати и по нивниот виолетов сируп, најчесто направен од екстракт од темјанушки. Во Соединетите Американски Држави, овој француски сируп од виолетова боја се користи за правење виолетови слатки и бел слез. Мирисот на виолетовите цветови е карактеристичен со само неколку други цвеќиња кои имаат сличен мирис. Записи за темјанушките и нивниот опоен мирис има уште во класичните извори како што се Плиниј и Хорас, кога името „Јон“ се користело за да се опише овој цвет од кој потекнува и името на препознатливите хемиски состојки на цветот, јононите. Во 1923 година, Пучер напишал дека цвеќињата биле широко одгледувани и во Европа и на Исток поради нивниот мирис, при што и цвеќињата и лисјата биле одделно собирани и извлечени за мирис, а цвеќињата исто така се собирале за употреба во кондиторски сируп и во производството на лекови.
Постои сомнеж дали вистинскиот екстракт од мирислива темјанушка сè уште се користи комерцијално во парфемите. Тоа секако било на почетокот на 20 век, но во времето кога Штефен Арктандер пишувал во доцните 1950-ти и раните 1960-ти, производството „речиси исчезна“. Шарената темјанушка, сепак, останува широко користен во модерната парфимерија.
Листовите може да се јадат. Вистинскиот екстракт од мирислива темјанушка е достапен за кулинарска употреба, особено во европските земји, но е скап.
3 Хербален лек
Во хербалната медицина, ''V. odorata'' се користи за различни респираторни заболувања, несоница, и кожни нарушувања. Сепак, нема доволно докази за поддршка на неговата ефикасност за овие намени.
4 Во митологијата
Миризливата темјанушка билa омилен во Стара Грција и станалa симбол на Атина. Мирисот сугерираше секс, па темјанушката бил симболичен цвет на Афродита и на нејзиниот син Приапус, божеството на градините и генерацијата.
Јамус бил син на Аполон и нимфата Евадна. Тој бил напуштен од неговата мајка при раѓањето. Го оставила да лежи во Аркадската дивина на кревет од темјанушки каде змиите го хранеле со мед. На крајот, тој бил откриен од овчари кои го нарекле Јамус по темјанушкото (''јонско'') креветче.
Божицата Персефона и нејзината придружничка Нимфи собирале рози, крокуси, темјанушки, ириси, крин и цветови од ајдучка трева во пролетната ливада кога била киднапирана од богот Хадес.:
5 Галерија