Хамал

Хамал, означена како Алфа Овен (α Arietis, скратено Alpha Ari, α Ari) - најсветлата ѕвезда во северното хороскопско соѕвездие на Овен.
Со привидна ѕвездена величина од 2,0, таа е просечната 50-та најсветла ѕвезда на ноќното небо. Врз основа на мерењата на паралакса направени со сателитот за астрометрија ''Хипаркос'', Хамал е оддалечена околу 65.8 светлосни години од Земјата. Станува збор за џиновска ѕвезда која може да биде домаќин на планета која орбитира со маса поголема од Јупитеровата маса.
1 Номенклатура
''Алфа Бик'' е Бајерова ознака на ѕвездата. Ја поседува и Флемстидовата ознака на 13 Овен.
Традиционалното име Хамал (исто така напишано Хемал, Хамул, Рас Хамел) потекнува од арапскиот збор رأس الحمل или во превод „глава на овенот“, за возврат од името на соѕвездието како целина, Al Ħamal „овенот“. Во 2016 година, Меѓународниот астрономски сојуз организирал Работна група за имиња на ѕвезди (РГИЅ) за да ги каталогизира и стандардизира соодветните имиња за ѕвездите. Првиот билтен на РГИЅ од јули 2016 година вклучил табела со првите две серии на имиња одобрени од РГИЅ; кој ја вклучил и Хамал за оваа ѕвезда.
На кинески,zh што значи ''Бонд (астеризам)'', се однесува на астеризам кој се состои од Хамал, β Овен и γ Овен . Следствено, кинеското име за самиот Хамал е zh, или во превод Третата ѕвезда на Бонд.
2 Својства
Спектарот на оваа ѕвезда се совпаѓа со ѕвездената класификација на , при што класата на сјајност од III покажува дека е еволуирана џиновска ѕвезда која го исцрпила снабдувањето со водород во своето јадро и денес е на гранката на црвениот џин. Делот „Ca-1“ од класификацијата покажува дека покажува послаби од нормалните линии на калциум во својот спектар. Од 1943 година, спектарот на оваа ѕвезда служи како една од стабилните точки на сидро според која се класифицираат другите ѕвезди. Се проценува дека има 65% поголема маса од Сонцето, додека интерферометриските мерења со помош на морнаричкиот прецизен оптички интерферометар покажуваат дека е 15 пати поголема во пречник. И покрај зголемениот обем, оваа ѕвезда сè уште се врти со малку поголема екваторијална азимутална брзина од Сонцето, со проектирана вртежна брзина од 3,44 km s<sup>−1</sup>.
Хамал зрачи околу 91 пати поголема од светлината на Сонцето од нејзината надворешна обвивка на делотворна температура од келвини. Таа е поладна од површината на Сонцето, што и дава портокалова нијанса на ѕвезда од типот К. Се смета дека е малку променлива, со амплитуда од 0,06 степени. Изобилството на други елементи освен водород и хелиум, што астрономите го нарекуваат металничост на ѕвездата, е само околу 60% од она на Сонцето.
3 Планетарен систем
Во 2011 година, веројатното присуство на планета во орбитата околу оваа ѕвезда било пријавено од Бјеонг-Чеол Ли и сор. Била откриена преку методот на радијална брзина, врз основа на мерењата направени помеѓу 2003 и 2010 година во опсерваторијата за оптичка астрономија Бохјунсан во Кореја. Објектот има орбитален период од 381 денови и ексцентричност од 0,25. Долната граница на масата на овој објект е околу 1,8 пати поголема од јупитеровата маса. Проценетата полуглавна оска на орбитата на планетата е 1,2 астрономски единици (АЕ), што би и дало растојание на периапсис од 0,9 АЕ и растојание од апоапсија од 1,5 АЕ. За споредба, ѕвездата има полупречник од 0,07 АЕ.
4 Во културата
Ориентацијата на Хамал во однос на орбитата на Земјата околу Сонцето и дава одредена важност што не е видлива од нејзината скромна светлина. Помеѓу 2000 и 100 година п.н.е., очигледниот пат на Сонцето низ небото на Земјата ја поставила во Овен на северната пролетна рамноденица, моментот во времето што го означува почетокот на пролетта на северната полутопка. Ова е причината зошто повеќето астролошки колумни во современите весници започнуваат со Овен. Додека пролетната рамноденица оттогаш се преселила во Риби поради прецесија на рамнодениците, Хамал останала на ум како светла ѕвезда во близина на она што очигледно било важно место кога луѓето првпат го проучувале ноќното небо. Во моментов (епоха J2000) нејзината деклинација е речиси точно еднаква на географската широчина на Северниот Повратник, што значи дека може да се користи за да се најде место на таа имагинарна линија кога Сонцето не е во близина.
Другото име на Хамал, ''Хамул'', се користело за името на бродот на американската морнарица, .