procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Томас Алва Едисон

Томас Алва Едисон (11 февруари 1847 – 18 октомври 1931) бил американски техничар и пронаоѓач. Негови најзначајни пронајдоци се: фонографот (грамофонот), микрофонот, акумулаторот, електричната светилка, го усовршил телефонот, меѓу првите изградил електрична централа, прв ја применил филмската лента од целулоид и изградил прво филмско ателје во светот.
Како награда за спасување на синот на шефот на железничката станица, 12–годишниот Едисон добил можност да ракува со телеграф. Неколку години работел како телеграфски оператор насекаде низ САД. Успеал да заштеди доволно за да почне свој бизнис. Во сопствената работилница го покажал сиот пронаоѓачки талент. Меѓу неговите патенти се вбројуваат: грамофонот, телеграфот – печатач, карбонскиот телефонски трансмитер, микрофонот, како и многу други апарати. Кон крајот на животот произвел звучни филмови.
1 Занимливости
Во музејот „Хенри Форд“ во Мичиген, во мала стаклена епрувета се чува воздухот за кој се тврди дека е последниот здив на Едисон. Имено, кога Едисон умрел во својата спална соба во Њу Џерси, пред него имало отворена епрувета во која наводно тој го издишал последниот здив, по што неговиот лекар ја запечатил епруветата.
Бенито Мусолини

Бенито Амилкаре Андреја Мусолини (|Benito Amilcare Andrea Mussolin; 29 јули 1883 - 28 април 1945) — италијански државник од Фашистичката партија, кој управувал како водач (дуче) и диктaтор на Италија од 1922 до 1943 г. Користејќи ја својата харизма, целосната контрола врз медиумите и застрашувањето на политичките соперници, тој го распушти постоечкиот демократски систем и формира фашистичка држава. Со влезот во Втората светска војна на страната на Нацистичка Германија, тој се поставил себеси за мета на Сојузниците, што конечно претставувало и причина за неговиот пад.
1 Животопис
Таткото на Мусолини, Алесандро, бил ковач. Тој влијаел врз раните убедувања на својот син, така што во својата младост Бенито бил социјалист, а потоа и марксист. Со појавата на синдикализмот и зголемената популарност на Фридрих Ниче, Мусолини ги сменил убедувањата, што водело кон постојани судири со општеството во коешто живеел. Учествувал во Првата светска војна, а потоа го основал Италијанскиот борбен сојуз (''Fasci Italiani di Combattimento'') во чие име вооружени единици воени ветерани ги тероризирале комунистите и социјалистите.
По континуираниот неуспех на либералните влади на Џовани Џиолити, Иваное Бономи и Лујџи Факта, на 28 октомври 1922, фашистите се заканиле со обидот за државен удар, наречен „Марш на Рим“ (Marcia su Roma) и од кралот Виторио Емануеле III побарале да му дозволи на Мусолини да формира влада. Кралот морал да се согласи и Фашистичката партија дошла на власт. Во следните две децении настапил црн период за Италија: Мусолини владеел неограничено, печатот бил замолчен, граѓанските слободи одземени, а била формирана и тајна полиција. Од заслепените следбеници Мусолини бил наречен „Ил Дуче“ (Duce; Водач). Мусолини бил неосновано агресивен и храбар што го одвело во неколку дебакл-војни - во Етиопија 1935, Албанија 1939 и Грција 1941. Во 1940 се приклучил на Оската на Хитлер, но тоа бил потег од корист за Сојузниците, бидејќи италијанските трупи не биле воопшто обучени, а војниците дезертирале и не сакале да ги ризикуваат своите животи за кауза што не е нивна.
По италијанските порази на сите фронтови и англо-американското слетување на Сицилија во 1943, повеќе соработници на Мусолини се свртиле против него на состанокот на Големиот фашистички совет на 25 јули 1943. Кралот го повикал Мусолини во својата палата каде што му ги одзел овластувањата. При напуштање на палатата, Мусолини бил уапсен и испратен во Гран Сасо во целосна изолација.
На 27 април 1945, крај езерото Комо, во обид за бегство кон Швајцарија, Мусолини и неговата љубовница Кларета Петрачи биле фатени од страна на италијанските партизани. Ден потоа, на 28 април, тие биле стрелани заедно со уште 16 други министри и официјални лица на фашистичкиот режим.
2 Мусолини како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Мусолини“ (германски: ''Der Mussolini'') — песна на германското електронско дуо ДАФ од 1981 година.
3 Поврзано
* Национал-фашистичка партија
* Фашизам
* Кралство Италија
Џејмс Ват

Џејмс Ват (1736 – 1819) му ја дал на светот една од најважните машини на сите времиња, - кондензирачката парна машина. Во 1757 година бил поставен за произведувач на научни инструменти и делови на универзитетот во Глазгов, каде што ги проучувал механичките потенцијали на пареата. Поправајќи една парна машина во 1764 година, дошол на идеја како одвоено да ја згусне пареата; ова го направило прочуен во светот.
Станал партнер со англискиот инженер Метју Баултон и заедно почнале да ги произведуваат ватовите пронајдоци. Меѓу неговите пронаоѓачки дела се хидрометар, бродски пропелер, и автоматски центрифугален уред за регулирање на брзината кај машините.
1 Животопис
Џејмс Ват е роден на 19 јануари 1736 година . Неговиот татко бил бродо-сопственик и бродоградител , додека неговата мајка, Агнес Муирхед, потекнувала од истакнато семејство и била добро образована. И двајцата биле протестанти и силни ковенанти . Дедото на Ват, Томас Ват, бил математики учител . [7] И покрај тоа што бил израснат од страна на религиозни родители, тој подоцна станал деист.
Ват основното образование го стекнал дома со своето семејство , тој подоцна одел во средно училиште во Гренку . Во текот на своето образование ја покажал надареноста за математиката и во упатството на механички уреди , додека странските јазиците како такви, латински и грчки, тој не бил многу заинтересирани.
Кога тој имал осумнаесет години , починала неговата мајка и неговиот татко имал сериозно оштетување на здравјето , а потоа неговиот бизнис почнал да се намалува . Ват затоа бил испратен во Лондон во 1754 . година за да научел занает за правење на мерни инструменти. По една година со високо квалификуван занает се вратил во Глазгов со намера да отвори работилница за изработка на инструменти.
Во 1764 година стапил во брак Маргарет Милер , со кого имал пет деца , три од нив починале порано. Маргарет почина при породување во 1772 . Година во 1777 . Ват се оженил повторно, овој пат со Ана Мекгрегор , ќерка на господарот и производителот на боја во Глазгов. Со Ана имал две деца.
Џорџ Вашингтон

Џорџ Вашингтон ( – ) бил првиот американски претседател од 1789 до 1797.
Вашингтон бил командант на силите во Северна Америка кои во 1774 година востанале против британската власт.
Востаниците протестирале против обврската да плаќаат големи даноци на лондонската влада, а самите немале претставник во Британскиот парламент кој ги донел тие закони.
Во таа војна за ослободување, Џорџ Вашингтон успеал да ги совлада британските владини сили и ја присилил Велика Британија да им ја признае независноста на Соединетите Американски Држави, што веќе официјално била прогласена на 4 јули 1776 година.
Чистата кариера на Вашингтон и неговите решавачки воени успеси биле такви што Американците воопшто не се двоумеле кога дошло времето кого да изберат за прв претседател. Тој останал на функцијата во текот на два мандата, а денес меѓу Американците е познат како „татко на нацијата”.
1 Поврзано
* Претседател на САД
* Округ Вестморленд
* Историја на САД
Копилефт

Копилефт (англиски: ''copyleft'') е збир на лиценци кои ги дефинираат авторските права и правата на корисници на творби на човечкиот ум како што се разни видови на софтвер, пишани дела и уметнички искази.
Концептот и примената на авторски права стануваат се поконтроверзни и глобалниот консензус околу нивната улога и значење денес е битно нарушен. Појавата на копилефт е еден од чинителите на ова промена.
Застапниците на копилефт сметаат дека традиционалната и вообичаената примена на авторски права има за резултат претерана и нецелесообразна рестрикција на употребата на творбите на човечкиот ум. Глобалната примена на авторските права, од година во година, станува сè построга поради законските промени во САД и Европската Унија кои го имаат продолжено рокот на важење на авторските права до 95 години и кои водат меѓународна политичка акција на хармонизација на туѓи национални закони, без обѕир на развојните потреби и економско-политичката реалност во други земји и краишта.
Копилефт во својата борба не предлага промена на закони, ниту реформулација на концептите на авторски права и интелектуални творби. Копилефт предлага на авторите и сопствениците на авторските права да ги искажат своите права и правата на корисниците преку јасно дефинирана и со што помалку ограничувања, формулирана лиценца. Единствена прифатлива рестрикција за копилефт би била таа која има за цел да овозможи што пошироко користење на една творба, вклучувајќи го нејзиното натамошно копирање, преправување и редистрибуција. Како искажана лиценца, копилефт бара еднаква заштита и почит од законот, судските органи и граѓанството. Таква копилефт лиценца е и ГНУ Општа Јавна Лиценца која речиси доживеа и практична правна потврда во европските судови (види: ). Врз основа на оваа лиценца функционира и проектот Википедија.
Инаку Копилефт користи традиционални правни и судски концепти, форми и структури врзани за авторските права, неговата цел е да "ослободи" и одржи во слобода што поголем број и обем на интелектуални творби. Копилефт не е исто што и "Јавен Домен" (''Public Domain''), бидејќи творби во јавна сопственост не се под правна заштита во смисла на нивните авторски права и немаат формално искажана лиценца.
Копилефт лиценца може да конципира секој, но најпознатите потекнуваат од Фондацијата за Слободен Софтвер, Иницијативата за отворен код и организацијата Криејтив комонс (''Creative Commons'').
ГНУ

''Оваа страница се однесува на софтверскиот проект ГНУ. За дивото животно видете гну.''
ГНУ е софтверски проект започнат во 1983 од страна на Ричард Сталман со цел да се напише комплетен оперативен систем кој би бил слободен во смисла на слободен софтвер - секој би имал право и можност да умножува, менува и редистрибуира програма под условите на ГНУ Општа Јавна Лиценца. ГНУ проектот го води Фондацијата за слободен софтвер.
ГНУ проектот има развиено голем број на програми, вклучувајќи го и уредувачот Emacs, ГНУ компилатор (GNU Compiler Collection - GCC) и ГНУ дибагер (GNU Debugger - GDB). Елементите на ГНУ системот во комбинација со системското јадро Линукс, кое не е дел од ГНУ проектот но се дистрибуира под ГНУ Општа Јавна Лиценца, сочинува комплетен оперативен систем ГНУ/Линукс.
1 Симболика
ГНУ е рекурзивна кратенка која се чита GNU is not Unix (Гну не е уникс). Маскотата на ГНУ е африканското животно гну.
Камера

Камера е направа што се користи за земање слики (обично фотографии), или поединечно или во одредена секвенца, со или без звук, како што е случајот со видеокамерите. Името потекнува од ''камера опскура'', латински за „темна просторија“, ран механизам за проектирање слики во кој цела просторија функционира како внатрешност на современата фото камера, освен што во тоа време нема начин да се снима сликата без таа рачно да се прати. Камерите можат да работат со визуелен спектрум или други порции од електромагнетниот спектрум.
1 Камерата како тема во уметноста и во популарната култура
* „Ацтечка камера“ (англиски: ''Aztec Camera'') — шкотска рок-група.* „Камера“ (англиски: ''Camera'') — песна на американската рок-група Р.Е.М. (''R.E.M.'') од 1984 година.
Дискретизација на енергијата

Една од најзначајните последици на квантната механика е и дискретизацијата на енергијата на микрочестичките, како што се електроните, протоните, атомите итн., кога тие се движат во потенцијална јама. Решенијата на Шредингеровата равенка покажуваат дека во тие случаи, движењето на честичките е финитно (ограничено) а енергетскиот спектар им е дисконтинуиран. Ваквите состојби на честичките во квантната механика се познати како сврзаните состојби, а множеството од сврзани состојби за секој систем го дефинира неговиот дискретен енергетски спектар.
Според тоа, дискретизацијата на енергијата овозможува секој атом или молекула да има единствен енергетски спектар, што како отисок од прст е својствен само за него. Затоа, со спектроскопска анализа може да се утврди присуството на било кој елемент во даден микро или макро-систем.
Тунелски ефект

Тунелски ефект или тунелен ефект — последица од неодреденоста во квантната механика. Да замислиме еден автомобил кој наближува до рид и кој не е доволно забрзан (нема доволно енергија) за да може се искачи и да помине преку ридот. Класичната механика тврди дека веројатноста автомобилот да се најде од другата страна на ридот е нула, меѓутоа тоа не е така и за квантната механика - таа предвидува дека постои веројатност (во овој случај екстремно мала, практично еднаква на нула) за автомобилот да се најде од другата страна на ридот. Оваа веројатност зависи пред сè од димензиите и енергиите за кои се работи, така што ако се работи за електрон кој треба да премине некоја енергетска бариера поголема од енергијата на самиот електрон, според квантната механика веројатноста не е занемарливо мала (како во горниот случај), туку се работи за значителна веројатност тој да се најде „од другата страна“. Во тоа се состои и самата суштина на Тунел ефектот. Во секојдневието, тунел ефектот е доста често присутен, пример е протекување на струја помеѓу два метала кои се во допир. Имено, скоро сите метали се обложени со тенок слој на оксид кој претставува енергетска бариера за електроните во металот, меѓутоа тие ја преминуваат иако класичната физика не би го дозволила тоа.
Структурно програмирање

Структурно програмирање — составување (пишување) на програми со користење на т.н. контролни структури за контрола на дејството на програмите и две техники на програмирање: програмирање одгоре надолу (top-down programming) и модуларно програмирање (modular programming). Со првата техника се врши разделување (расчленување) на задачата (проблемот) на поедноставни задачи-подзадачи, а со втората на модулите. Притоа, секој модул има точно одреден почеток и крај, како и ограничена должина. Секој модул реализира посебна функција. Модулите можат да се менуваат и да се тестираат независно еден од друг, а во програмата се повикуваат според зададен редослед.
Паскал (програмски јазик)

Паскал (англиски ''Pascal'') — современ програмски јазик, развиен во 70-тите години на минатиот век. За негов автор се смета швајцарскиот математичар Никлаус Вирт (''Niklaus Wirth''). Јазикот го добил името по францускиот математичар и хуманист од XVII век Блез Паскал (''Blaise Pascal''), кој ја конструирал првата машина за сметање.
Паскал e едноставен јазик, лесен за учење, разбирлив и со добра организација. Тој е тесно поврзан со поимот структурно програмирање, бидејќи е прв програмски јазик што овозможува структурно програмирање.
Јазикот Паскал располага со структури што овозможуваат природна логика на програмирање, со што се добиваат добро организирани (структурирани) програми. Тој содржи голем број управувачки наредби и голем број вградени функции и процедури, како и можност за дефинирање сопствени типови податоци од страна на програмерот. Паскал е погоден и за јасно и разбирливо опишување на алгоритми, што овозможува негово користење и во други области, а не само за програмирање.
Денес, Паскал има широка примена. Тој се користи во образованието за изучување на програмирањето како научна дисциплина, за прегледно запишување на разни алгоритми, за решавање на математички и на технички проблеми, за изработка на апликативни програми, за графичка анимација и друго. Мошне погоден е за почетници во програмирањето, бидејќи има многу лесна синтакса и ги содржи сите основни работи што му требаат на еден почетник за да разбере како функционира структурното програмирање, иако нема толку голема примена како некои други јазици (како C, Јава и др.).
1 Hello World во Паскал
''Hello World'' е многу прост пример за програма и најчесто е наведена како прва почетничка програма во прирачниците за програмски јазици. Се состои само од најважните елементи без коишто не може да се изврши програмата и печати низа од знаци: „''Hello, World!''“ (целта може да се постигне и со „Здраво!“, наместо англиското „''Hello World''“). Вака изгледа ''Hello World'' во Паскал:
program HelloWorld(output);
begin
writeln('Hello, World!')
end.
Анимација (филм)

Анимација е техника во која секоја слика од еден филм се произведува поединечно, дали преку генерација како сметач|компјутерска графика, или преку фотографирање на цртани слики, или преку континуирано нанесување мали измени на еден модел и фотографирање на резултатот. Кога сликите се поврзани и резултантниот филм се гледа на брзина од 16 или повеќе слики на секунда, се создава илузија на континуирано движење. Создавање на еден таков филм претставува напорен процес, иако развивањето на компјутерска анимација прилично го забрзува процесот.
Графички формати како GIF, MNG и Flash овозможуваат анимации на компјутер или на интернет.
1 Стилови на анимација
* Традиционална анимација
* Ротоскопија
* Компјутерска анимација
* Аналогна компјутерска анимација
* Стоп-движење
** Глинена анимација
** Пиксилација
** Куклена анимација
* Ограничена анимација
2 Надворешни врски (на англиски)
****** , Чаковец школа за анимација
***** Contains tutorials on creating animations for PowerPoint Presentations.
cs:Animovaný film
gl:Cine de animación
he:אנימציה
hu:Animáció
it:Cartone animato
pl:Film animowany
Брајан Кернихан

Брајан Кернихан (Brian Kernighan) — роден во Торонто, Онтарио. Тој дипломирал Физика на универзитетот во Торонто. Магистрирал Електрично инженерство на Принстон универзитетот, како што тој одржува предавања во одделот за компјутерска наука.
Тој е компјутерски научник кој работел во Bell-овите лаборатории и придонел за развојот на AWK и AMPL програмските јазици. Неговото име станало познато по заедничката работа со Денис Ричи на првата книга за програмскиот јазик Ц. Кирнихан изјавил дека тој немал дел во дизајнот на програмскиот јазик Ц: "Тој е целосна работа на Денис Ричи".
Пејо Јаворов

Пејо Јаворов (|Пейо Яворов; Пейо Тотев Крачолов) — поет, публицист и револуционер од Бугарија, учесник во македонското револуционерно движење, член, раководител и војвода на Македонската револуционерна организација, подоцна свртен кон конзервативното-централистичко крило и ВМРО (Автономистичка).
1 Животопис
Јаворов завршил V (IX) клас во Пловдив. Од 1893 до 1900 година работел како телеграфист низ разни места — Чирпан, Стара Загора, Сливен, Софија и др.
Во тоа време бил симпатизер на Бугарската работничка социјалдемократска партија, а во 1897 година влегол во контакт со Македонската револуционерна организација.
Од 1901 до 1902 година бил уредник на нелегалниот весник Дело. Првпат како четник во Македонија влегува со четата на Михаил Чеков во 1902 година, а потоа бил заробен од врховистичка чета и бил вратен во Бугарија.
Бил уредник на голем број на весници кој биле поврзани со македонското и одринското револуционерно движење, како што биле в. Дело, в. Слобода или смрт, в. Автономија, в. Илинден.
Неговата прва публикувана стихотворба ''Напред'' излегла во в. Глас македонски. Јаворов подоцна станал четник на Јане Сандански, а подоцна содружник и пријател на Гоце Делчев, негов прв биограф (''Гоце Делчев, 1904'').
По расколот во Организацијата бил член на Задграничното претставништво на конзервативното крило.
Овој период од неговиот живот е опишан во книгата „Ајдучки копнежи“ (''Хайдушки копнения'') од 1909 година.
2 Наводи
1014

1014 — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1014.година од новата ера, 14. од вториот милениум, 14. од XI век и петта од 1010-тите.
1 Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6522 и 6523 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во градот Асур, станува збор за 5764 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4774 и 4775 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како ''Ab urbe condita''), годината е избројана како 1767.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт Цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1014 година се протега во 3650 и 3651, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3710 и 3711 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1557. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 404 и 405 исламска година.
2 Настани
* 27 јули, Беласичка битка - цар Самуил против Византија
3 Родени
*
4 Починале
* 6 октомври, цар Самуил
997

997 — година според општоприфатениот календар. Тоа била 997 година од новата ера, 997. од првиот милениум, 97. од X век и осма од 990-тите.
1 Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6505 и 6506 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5747 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4757 и 4758 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како ''Ab urbe condita''), годината е избројана како 1750.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт Цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 997 година се протега во 3633 и 3634, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3693 и 3694 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1540. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 386 и 387 исламска година.
2 Настани
*
3 Родени
*
4 Починале
*
Протон

Во физиката, протонот (Грчки ''proton'' = прв) е субатомска честичка со електронски полнеж од една позитивна основна единица (1.602 × 10<sup>−19</sup> кулони) и маса од 938.3 MeV/c<sup>2</sup> (1 E-27 кг|1.6726 × 10<sup>−27</sup> кг, или околу 1836 пати поголема од масата на електронот).
Јадрото на најчестиот изотоп на водородниот аром е еден протон. Јадрата на другите атоми се составени од протони и неутрони кои ги држи заедно јака меѓујадрена сила. Бројот на протоните во јадрото ги определува хемиските својства на атомот и за кој хемиски елемент се работи.
Во хемијата и биохемијата, поимот протон може да се однесува на водородниот јон, H<sup>+</sup>. Во оваа смисла, дарител на протони се киселините, а акцептор на протони се базите.
Неутрон

Неутрон — субатомска честичка без електричен полнеж и маса од 939,6 MeV/c² (1,6749 × 10-27 кг, малку повеќе од протонот). Неговиот спин е ½.
Јадрото на повеќе атоми (сите освен од најчестиот изотоп на водород, кој се состои само од еден протон) се состојат од протони и неутрони.
Надвор од јадрото, неутроните се нестабилни и имаат животен век од 886 секунди (околу 15 минути) и се распаѓаат со емитување електрон и антинеутрино кој потоа станува протон. Неутроните во оваа нестабилна форма се познати како слободни неутрони.
Метрополис (филм)

''Метрополис'' е германски научно фантастичен филм поместен во футуристичка урбана дистопија. Објавен во 1927, тоа е црно-бел нем филм режиран од Фриц Ланг.
Сценариото е напишано од Ланг и неговата сопруга Теа фон Харбоу според романот од 1926 на вон Харбоу.
Тони Блер

+ Тони Блер
Назначен за премиер, 2 мај 1997
Сменет, 27 јуни 2007
Премиер претходник, Џон Мејџор
Премиер наследник, Гордон Браун
Датум на раѓање, 6 мај 1953
Место на раѓање, Единбург, Шкотска
Политичка партија, Лабуристи
Ентони Чарлс Линтон Блер (англиски: ''Anthony Charles Lynton Blair'') (роден 6 мај 1953) е некогашен премиер на Обединетото Кралство и водач на Лабуристичката партија. На чело на партијата застанал по смртта на Џон Смит во 1994 година. На парламентарните избори во 1997 ги донел лабуристите на власт и го заменува Џон Мејџор како премиер, ставајќи му крај на 18-годишното владеење на Конзервативната Партија. Блер е најдолготрајниот премиер од редовите на Лабуристичката Партија и единствената личност што ја довел партијата до три последователни победи на парламентарните избори.
Доаѓањето на Блер на чело на Лабуристичката Партија значело напуштање на многу карактеристички социјалдемократски позиции на партијата и нејзино придвижување кон центарот. Како премиер, Блер водел политика на доста блиски односи со САД, која траела не само за време на администрацијата на идеолошки блискиот до Блер американски претседател Бил Клинтон, туку и за време на администрацијата на конзервативниот претседател Џорџ Буш Помладиот. Поради опозицијата во самата партија кон внатрешната и надворешната политика на Блер и повеќегодишните барања да се повлече од функцијата водач на партијата и премиер, на 27 јуни 2007 Блер се повлекол од функцијата премиер на Обединетото Кралство и водач на партијата, предавајќи му ја на дотогашниот Канцелар на касата (Министер за финансии) Гордон Браун.
1 Поврзано
* Премиер на Обединетото Кралство
** Список на премиери на Обединетото Кралство
Урбан дизајн

Урбаниот дизајн е поврзан со урбанистичкото планирање, но се фокусира на физичкиот дизајн на местата и деталите. Урбаниот дизајн вклучува традиционални уметности и дизајн како и елементи од архитектурата и пределната архитектура. Уличниот мебел игра сè поголема улога во урбаното планирање и надворешно рекламирање.
Значење

Значење се изучува во филозофијата и семантиката. Прашања за тоа како зборови и различни означувачи значат нешто и што тоа значи да се каже дека фраза или друг симбол има некакво значење се пивотални за разбирање на јазикот и човечкото искуство. Литературна теорија, критичка теорија, и некои гранки на психоанализа се исто така вклучени во дискусија на значењето.
Гранки на филозофија што се директно вклучени во анализа на значењето се филозофија на јазикот, епистемологија, филозофска логика и филозофија на умот.
Лингвистиката е некогаш поделена на три аспекти: прагматика, синтакса и семантика, кои ги изучуваат соодветно користењето, образувањето и значењето на лингвистичките изрази.
1 Поврзано
* Каузална теорија на имиња
* Ноам Чомски
* Општа семантика
* Идеја
* Слика
* Информација
* Сол Крипке
* Логички позитивизам
* Метафора
* Бертранд Расел
* Семиотика
* Универзална граматика
Список на филмски фестивали

* Венецијански филмски фестивал (Италија)
* Виенале (Австрија)
* Берлински филмски фестивал (Германија)
* Браќа Манаки, меѓународен фестивал на филмска камера (Македонија)
* Кански филмски фестивал (Франција)
* Санденс филмски фестивал (САД)
* Синефест (Канада)
* Скопски филмски фестивал (Македонија)
* Торонто меѓународен филмски фестивал (Канада)
* Трибека филмски фестивал (САД)
* Феминале (Германија)
Забава

Забава е разонода наменета да го задржи вниманието на публиката или нејзините учесници.
1 Примери на забава
* Анимација (главно традиционална и компјутерска)
* Кладење
* Циркус
* Танц
* Филм
* Пиење
* Игра
* Гејша
* Хумор (кловнови и комичари)
* Магија
* Мас медиуми (телевизија и радио)
* Музика (вклучувајќи диско)
* Ревија
* Шоу-бизнис
* Секс бизнис
* Стрелање
* Спорт
* Театар
2 Забавата како мотив во популарната култура
* „Забава“ (англиски: ''The Party'') - американски филм од 1968 година, во режија на Блејк Едвардс.* „Забава“ (англиски: ''It's A Party'') - песна на американскиот рапер Баста Рајмс (''Busta Rhymes'') од 1996 година.
Фризби

Фризби или летечки диск — летачки дискови од пластика со пречник од околу 20-25 см и заусток кои се фрлаат за забава и спорт. Предвидени се да летаат аеродинамично кога се фрлаат со втење и се фаќаат со рака во лет од другиот играч. Самиот поим е е заштитена марка на производителот на играчки „Вам-О“ , но самиот поим често се користи генерички да опише секаква игра до фрлање и фаќање на пластичен диск.
Вајарство

Вајарство во уметностите најчесто се однесува на скулптура, а скулптура (ваја) е било која тридимензионална форма создадена како уметнички израз.
Поимот скулптура исто така се однесува на уметничката дисциплина, акт или уметност на правење скулптури низ манипулација на материјали или, во современа уметност, низ поставување на предмет или дури и акт како скулптура. Уметникот што го прави ова е наречен „вајар“ (или вајар). Скулптура е исто така колективниот поим за колекција или жанр на скулптури т.е. грчка класична скулптура или егзибиција на скулптура. Скулптурите често се бојосуваат.
Најпознати македонски вајари се: Томе Серафимовски, Боро Митриќески, Бранко Конески, Васил Василев, Жарко Башески, Митко Тошев и други.
1 Вајарството како мотив во уметноста и популарната култура
* „Претколумбовска статуа“ — песна на полскиот поет Адам Важик од 1957 година.* „Статуи“ (англиски: ''The Statues'') — песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.* „Мраморен акт“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1988 година.* „Екстаза“ — краток расказ на македонскиот писател Александар Кујунџиски.* „Статуи“ — песна на рускиот поет Алексеј Паршчиков.* „Второто создавање, и конечно“ — песна на македонскиот поет ''Анте Поповски''.* „Господинот Когито ја среќава во Лувр статуата на Големата мајка“ — песна на полскиот поет Збигњев Херберт.* „Грчки кип“ — песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
2 Галерија
Список на хобија

Ова е список на хобија по групи.
1 Поврзано со животни
* Акваристика - одгледување риби и други украсни животни и растенија во аквариум.
* Одгледување кучиња
* Херпетокултура
* Коњи
* Спасување животни (повредени или осиротени диви или домашни животни)
* Лов
* Риболов
2 Уметности и вештини
* Ковач
* Цртање
* Гоблени
* Плетење
* Минијатурни фигури
* Сликарство
* Скулптура
* Готвење
* Фан фикција
* Украсна Живина
3 Колекционерство
* Антиквитети
* Автограми
* Книги
* Класични видеоигри
* Пари
* Собирање фосили
* Стрипови
* Валута
* Разгледници
* Плочи
* Поштенски марки
4 Компјутер
* Дизајн за 3Д компјутерска графика
* Дизајн за анимација
* Компјутерски игри
5 Електроника
* Хардвер хакување
* Аматерско радио
* Роботи
6 Игри
* Игри за табла
** Шах
** Го
* Игри за карти
** Бриџ
** Покер
* Домино
* Табла
7 Интернет-поврзани хобија
* Википедија
* Гуглување
8 Моторни возила
* Олдтајмери
* Мотори
* Камиони
9 Музика
* Пеење и свирење музички инструменти
* Музичка композиција и МИДИ композиција
10 Надворешни активности во природа
* Птици
* Пеперутки
* Кајакарство
* Градинарство, вклучувајќи и пермакулутура
* Планинарство
* Летање змееви
* Пешачење
* Лов
* Риболов
11 Загатки
* Сложувалка
* Крстозбор
12 Поврзано со истражување
* Генеалогија
* Хагиографија
* Хералдика
13 Спорт
* Бејзбол
* Куглање
* Танц
* Ултрас
* Ловење
* Боречки вештини
* Пловење
* Пинг-понг
* Фризби
* Крокет
14 Моделарство
* Железничко моделарство
* Авио моделарство
* Авто моделарство
Леб

Лебот ― дел од основните состојки во исхраната. Тој се подготвува со печење, парење или пржење на тесто кое претежно се состои од брашно и вода. Солта најчесто е потребна, а често се користи и квасец.
Некои видови леб содржат и зачини и зрна како сусам и афион кои можат да се користат и за декорација. Видовите леб се делат според видот на брашно што се користи за месење, и така може да биде пченичен леб, 'ржан леб, пченкарен леб, леб од хељда, и друго.
Лебот може да се јаде сам, намачкан со путер, путер од кикиритки, маргарин, или сладок намаз како џем, желе, мармалад, мед, или пак се користи како дел од сендвичи. Може да биде само печен или дополнително печен на тостер и може да се сервира на секаква температура и на секое место.
1 Историја
Лебот претставува една од првите храни што луѓето ја приготвувале. Некои докази од Европа и Австралија покажуваат остатоци од скроб на камење кои се користеле за толчење на растенијата пред 30.000. Можно е во тоа време, екстрактите од скроб добиени од корењата на растенија, како рогоз и папрат, да биле поставувани на рамна карпа, и печени на оган при што се добивала примитивна форма на леб. Најстар доказ дека леб се правел пред 14.500 години е пронајден во североистокот на јорданската пустина. Околу 10.000 п.н.е., со почетокот на неолитот и ширењето на земјоделството, житарките станале главен продукт за добивање на леб. Спорите на квасецот се насекаде присутни, вклучително и на површината на житните зрна, па така секое тесто оставено само по себе е потквасено.
2 Лебот како тема во уметноста и во популарната култура
Лебот се јавува како тема во дела од уметноста и популарната култура, како:
* „Леб“ - песна на македонската поетеса Николина Андова од 2013 година.* „Песна за лебот и за водата“ — песна на македонскиот писател Славко Јаневски од 1967 година.* „Леб, хашиш и месечината“ - песна на сирискиот поет Низар Кабани.* „Леб“ — песна на македонскиот поет Јован Котески.* „Леб и вино“ - песна на српскиот поет Миодраг Павловиќ.* „Леб“ - песна на рускиот писател Борис Пастернак.* „Песна за лебот“ — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.* „Трпеза“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.* „Леб и страв“ (српски: ''Hleb i strah'') - кус роман на српскиот писател Милисав Савиќ од 1991 година.* „Леб и сол“ - македонска рок-група.
Индустрија

Индустрија — облик на производство на стоки или сродни услуги во рамките на економијата. Воопштено, индустрија претставува машинска обработка на суровини и сериско производство. Под поимот индустрија кој најчесто се подразбира групирање на бизниси што делат заеднички метод на остварување профит, како на пример „филмската индустрија“, „автомобилската индустрија“, или „сточарската индустрија“. Поимот исто така се користи конкретно за одреден регион на економско производство што вклучува големи суми почетен капитал пред било како профит да се реализира. Преработувачката индустрија станала клучен сектор за производство и работна снага во Европските и Северно Американски земји во текот на индустриската револуција, пореметувајќи ги изминатите меркантилистички и феудални стопанства. Тоа произлегло во многу непрестајни брзи напредоци во технологијата, како што се производство на челик и јаглен.
После индустриската револуција, околу една третина од производството на светското стопанство доаѓало од производствената индустрија. Многу развиени земји и многу земји во развој или полуразвиени земји како што е, (Индија итн.) во значителна мерка зависат од производната индустрија. Индустријата на земјите во која се наоѓаат, и стопанството на тие земмји се меѓусебно поврзани во комплексна мрежа на меѓузависности.
Индустријата претставува машинска преработка на суровини и сериско производство. Во индустријата се вбројуваат сите неземјоделски гранки. Нејзиниот развој зависи од природните и општествените услови. ''Природните услови'' се: природни ресурси со кои располагаат земјите, разместеноста на ресурсите и количество на ресурсите. ''Оштествени услови'' се: човекот и неговите вложувања.
1 Поделба на индустријата
Индустријата може да се класифицира на повеќе начини. На највисоко ниво, индустријата често се класифицира спрема теорија на трите сектори во економскиот сектор: примарен (екстрактивен), секундарен (производствен), и терцијарен (услуги). Некои автори додаваат кватернарен (знаење) или дури квинарен (култура и истражување) на секторите. Со тек на време, распределбата на индустријата на даденото општество по сектори се менува. Под економските сектори постојат многу други подробни индустриски класификации. Овие класификациони системи обично се делат на индустрија спрема слични функции и пазари кои ги идентификуваат претпријатијата кои произведуваат слични производи.
2 Галерија
3 Поврзано
* Адам Смит
* Капитализам
* Комунизам
* Економија
* Индустриска археологија
* Карл Маркс
* Политичка економија
4 Наводи
Антисемитизам

Антисемитизмот претставува нетрпеливост, омраза и предрасуди кон Евреите. Тој е еден од облиците на расен шовинизам. Познат е и како јудофобија.
Антисемитизмот бил раширена појава во средниот век, кога се темелел врз толкувањето на Новиот завет дека Евреите биле тие што го распнале Исус Христос. Во современо време, антисемитизмот зеде голем замав за време на нацистичкиот режим во Германија, кога луѓето со еврејско потекло беа систематски прогонувани и убивани само поради фактот дека биле Евреи.
По формирањето на Израел како држава на Евреите и по кршењето на човековите права на Палестинците од страна на израелската држава, како антисемитизам од страна на Израел и неговите приврзаници често се именува критиката на Израел поради неговиот однос кон Палестинците и кон соседните арапски држави.
Инаку, остри критики кон израелската политика кон Палестинците имаат изразено и некои светски познати интелектуалци со еврејско потекло како Ноам Чомски, Хауард Зин и Тони Клиф.
Артур Шницлер

Артур Шницлер (германски: ''Arthur Schnitzler''; – ) — австриски писател (романописец, раскажувач и драматург) и критичар.
1 Животопис
Шницлер е роден во каде што ги завршил студиите по медицина на Виенскиот Универзитет во 1879 година. Докторирал во 1885 година и работел во Виенската општа болница. Поради склоноста кон литературата ја напуштил медицината и се посветил на пишувањето драми, романи, кратки раскази и критики.
Покрај пишувањето книжевни дела, Шницлер водел дневник од неговата седумнаесетта година, па сè до два дена пред неговата смрт во Виена. Овој дневник, чија големина е скоро 8 000 страници, е многу значаен и интересен затоа што во него Шницлер ги опишувал своите сексуални авантури. Тој често бил во врска со повеќе жени истовремено, и за некои периоди од својот живот го запишувал и секој оргазам.
2 Творештво
Денес, делата на Шницлер често се оценети како контроверзни, бидејќи во нив отворено се говори за сексуалноста и антисемитизмот, притоа се употребува илузијата и психологијата, допирајќи на тој начин до есенцијалните облици на човековата природа. Затоа Шницлер често се смета како креативен еквивалент на Сигмунд Фројд. Поради големата провокативност и акцентирање на сексуалноста и психоанализата, книгите и драмите на Шницлер во триесеттите години на XX век биле забранети од нацистичката партија во Германија и Австрија, и покрај дозата на антисемитизам во делата.
Во едно писмо од 14 мај 1922 година, Фројд му напишал на Шницлер: "Имам впечаток дека Вие, благодарение на интуицијата или, подобро речено, благодарение на внимателното самонабљудување, за другите луѓе го знаете сето она што јас го открив со долготрајни проучувања. Верувам дека во основата Вие сте еден истражувач на психолошките длабочини."
Режисерот Кјубрик изјавил за Шницлер дека..."Тешко е да се најде некој писател кој повистинито ја разбрал човечката душа и кој подлабоко продрел во начинот на којшто луѓето мислат, дејствуваат и постојат..."
2.1 Драми
*''Анатол'' (1893)
*''Флертување'' (1895) - направена и филмска адаптација
*''Ферска игра'' (1896)
*''Парацелзус'' (1899)
*''Зелениот папагал'' (1899)
*''Hands Around'' (1900)
*''Осамениот пат'' (1904)
*''Грофицата Мизи'' (1909)
*''Младиот Медардус'' (1910)
*''Големото подрачје'' (1911)
*''Професор Бернарди'' (1912) - единствената драма без сексуални мотиви
*''Комедија на заведувањето'' (1924)
2.2 Кратки раскази и новели
*''Умирање'' (1895)
*''Берта Гарлан'' (1900)
*''Потпоручникот Густл'' (1901)
*''Слепиот Џеронимо и неговиот брат'' (1902)
*''Патот кон отвореноста'' (1908)
*''Враќањето на Казанова'' (1918)
*''Госпоѓицата Елза'' (1924)
*''Новела за сонот'' (1925/26) - преведена на македонски јазик (Темплум, едиција Магма). Според ова дело се снимени два филма: помалку познатиот на Волфганг Глик (1969) и последниот филм на Стенли Кјубрик „Очи широко затворени“
*''Ноќни игри'' (1926)
*''Тереза. Хроника на животот на една жена'' (1928)
*''Лет во темнината'' (1931)
2.3 Останато
*''Младост во Виена'' - автобиографија која е објавена посмртно во 1968 година
*''Дневник, 1879-1931''
3 Наводи
Стереотип

Во современа употреба, стереотип е поедноставена ментална слика на еден индивидуалец или група на луѓе кои делат одредени карактеристични (или стереотипни) квалитети. Поимот се користи во негативна смисла и стереотипите се сметаат како непосакувани верувања што можат да бидат изменети низ образование и/или запознавање со предметот на стереотипот. Стереотипите се всушност кога погрешните сфаќања опстојуваат наспроти податоците и фактите. Стереотипите се штетни појави бидејќи со нив се оправдува непријателството.
Мао Це Тунг

Мао Це Тунг или Мао Ѕедунг ( - ) бил водач на Политбирото на Комунистичката партија на Кина (КПК) од 1943 и водач на Централниот комитет на КПК од 1945 до неговата смрт. Под негово водство, КПК станала владеачка партија на копнена Кина како резултат на победата во Кинеската граѓанска војна. На 1 октомври 1949, Мао го објави формирањето на Народна Република Кина на плоштадот Тјенанмен. Беше на чело на Народна Република Кина до својата смрт во 1976 г.
Ролинг стоунс

Ролинг стоунс (англ. ''The Rolling Stones'') — британска рокенрол-група што станала позната во 60-тите години. Тие се оригинални во мешањето на разни правци од американските композиции во нова форма на популарна музика. На почетокот на нивната кариера тие свиреле преработки на блуз, ритам и блуз, кантри и рокенрол музика. Нивните први нумери биле преработки на песни Чак Бери, Роберт Џонсон, Скримин Џеј Хокинс, Мади Вотерс и Хенк Вилијамс, меѓу другите. Иако основачите на бендот Мик Џегер и Кит Ричардс се сметаат за едни од најголемите текстописци во популарната музика, бендот никогаш не престанал да биде инспириран и од другите жанрови. Реге, панк, и денс музика, сите жанрови наоѓаат место на нивните плочи.
Гитаристот (и првичниот фронтмен) Брајан Џонс, иако популарен и харизматичен, бил избркан од групата во 1969 и умрел со таинствена смрт подоцна во таа година, претпоставена несреќа во тоа време, иако постојат обвинувања дека тој бил убиен. Џегер и Ричардс ќе го преземат пишувањето на текстови и изведбата. Џонс претпочитал да се остане блиску до блуз звукот, иако експериментирал со ситара, но Џегер и Ричардс го прошириле музичкиот пристап на Ролинг Стоунс.
Иван Снегаров

Иван Снегаров (, - , ) — црковен историчар од Охрид, член на Бугарската академија на науките од 1943. Неговите главни дела се однесуваат на историјата на бугарската црква (во која тој ја вметнува и македонската), руско-бугарските сојузи, и феудалните односи во средниот век. Во неговите дела кои се однесуваат на Македонија, најчесто се настојува да се докаже бугарскиот карактер на македонската црква и народ.
Завршил Духовна академија во Истанбул, Турција и во Киев, Украина, со специјализација во византологија. Автор на повеќе статии и книги, меѓу кои освен тие за Охридската архиепископија се и истражувачките дела за Скопје, Струга, Солун, Рајко Жинзифов, Неофит Рилски, на сите православни цркви и др. Во 1972 посмртно е објавена неговата последна публикација за манастирот Св. Наум.
1 Цитати, мисли и извадоци од дела
; За значењето на Охридската архиепископија
''Историјата на Охридската црква е историја на осумвековна духовна независност, би рекол на духовна сувереноста на Македонија. Политичката власт во таа земја била турска, но духовната припаѓала на самата неа во лицето на нејзината народна црква, којашто опфаќала поголем дел од таа земја и чијашто паства го сочинувало огромното мнозинство во неа, како што е и денес. Охридската архиепископија – патријаршија поседувала законодавна, извршна и судска власт. Таа имала морален авторите пред кој се поклонувале (со ретки исклучоци) сите нејзини членови, затоа што тие верувале, дека таа е патот, којшто ги води и кон земна благосостојба и кон најважното – небесно, идеално суштествување.''; За востановувањето на Охридската архиепископија
''Востановyвањето на Охридската архиепископија треба да предизвика радост во сите православни Цркви, зашто со тоа се востановува потиснуваното право за црковно самоуправување и се дејствува во насока на спречување на раздорите меѓу балканските едноверни народи. Затоа да пожелиме, Српската православна црква, како и нејзините блиски сестри — Бугарската и Цариградска црква да погледнат благонаклоно и христољубиво на новосоздадената Македонска православна црква и да ја земат, како постари сестри, под своја закрила, за да се зацврсти, благоустрои и служи како верен член на Вселенската црква.''; За правото на Македонија за политичка самостојност
''Автономистичкиот дух на Македонија не е нов, туку е рожба на нејзиниот историски живот. Тој бил развиван од автокефалната Охридска црква. Историјата на последната не уверува, 1) дека Македонија има право и е способна и за политичка самостојност исто како што можела да постои 8 векови како независна духовна организација; 2) дека, како што во старо време била основа за духовно обединување на балканските народи, така таа и сега може да се претвори од јаболко на меѓубалкански раздори во алка на општобалканско братство.''