Орлова папрат

Орлова папрат ― вид на папрат кој се јавува во умерените и суптропските региони на двете полутопки. Првично домороден во Евроазија и Северна Америка, крајната леснотија на нејзините спори довело до тоа да постигне космополитска распространетост.
1 Етимологија
Орловата папрат првпат била опишана како ''Pteris aquilina'' од Карл Линеј, во том 2 од неговиот „''Species Plantarum''“ (во превод: Видови растенија) во 1753 година. Потеклото на специфичниот епитет потекнува од латинскиот збор ''aquila'' (орел). Во препечатувањето на ''Flora Suecica'' во 1755 година, Линеј објаснува дека името се однесува на сликата на орел што се гледа во попречниот пресек на коренот. И покрај тоа, било пренесено мислењето дека името се однесува на обликот на зрелите реси кои изгледаат слично на крилото на орелот. Меѓутоа, средновековните изучувачи, вклучувајќи го и Еразмо Ротердамски, мислеле дека шарата на влакната што се гледаат во попречниот дел од стапот наликува на двоглав орел или даб.
2 Таксономија
Традиционално бил третиран како единствен вид во родот ''Pteridium''; меѓутоа, властите го одвоиле и признале до 11 видови во родот. Бил сместен во родот ''Pteridium'' од Фридрих Адалберт Максимилијан Кун во 1879 година. Генетската анализа на ''Pteridium'' од 100 различни места низ светот, открила два различни вида и покрај истото народно име, „јужниот“ вид е ''Pteridium esculentum''. Иако јужниот ''P. esculentum'' покажува мала генетска разновидност меѓу физички изолираните места, ''P. aquilinum'' има различни групи на континентално ниво. Сепак, докази за проток на гени на долги растојанија биле пронајдени во примероците земени од Хаваи кои прикажувале елементи на северноамериканските и азиските подвидови на ''P. aquilinum.''
3 Опис
Орловата папрат е тревно повеќегодишно растение, листопадно во зима. Големите, приближно триаголни реси се израснати поединечно, кои произлегуваат нагоре од подземен ризом и растат до 0,3-1 м во висина; главното стебло е до 1 цм во дијаметар во основата. На есен умира до нивото на земјата. Ризомот расте до 3,5 м во длабочина, околу 5 цм во дијаметар и до 15 м во должина. Бидејќи повторно расте во пролет од подземен ризом, ''P. aquilinum'' има тенденција да се најде во густи колонии на генетски идентични реси. Во пролетта, кога растението влегува во својот циклус на растење, најпрво се растата ограноците од ризомот. Густината и површината покриена со еден ризом ја максимизираат шансата за биолошки успех на тој ризом кога испраќа нов раст. Новиот израсток се претставува како вертикални стебленца, завиткани и покриени со сребрено-сиви влакна, кои можат да бидат во висина од неколку метри пред да се расплетаат во реси.
4 Размножување
Спорангиите се образувани во сори на долната страна на ресот. Тие се наредени во тесни кафени ленти и образуваат спори во текот на јули, август и септември.
5 Живеалиште
Папратот расте на пасишта, листопадни и иглолисни шуми и ридови. Претпочита кисели почва.
Приспособливо растение, заградено лесно ги населува нарушените области. Може да биде агресивен дури и во земјите каде што е домороден, како што е Англија, каде што ја нападнала хедерот (''Calluna vulgaris'' (Л.) Хал) живее на Севернојоркширските ридски пустини. Во Ирска, папратот се наоѓа во отворени шуми и песочни пасишта.
6 Распространетост
Орловата папрат е домороден во Европа, Источна Азија и Северна Америка, но сега има речиси космополитска распространетост. Во Америка, го има низ континенталните Соединетите Држави и канадските покраини Онтарио, Квебек и Њуфаундленд. Северната граница на нејзиниот опсег се протега до јужна Алјаска, додека нејзината јужна допира до северните делови на Мексико, како и до Големите Антили на Карибите. Плевел во киселите планински пасишта во северозападна Европа.