Геј-Лисаков закон

Геј-Лисаковиот закон може да се однесува до неколку откритија од страна на Францускиот хемичар Јосиф Луис Геј-Лисак (1778-1850) и други научници во доцниот 18 и раниот 19 век кои се однесуваат на топлинско ширење на гасови и односот помеѓу температурата, волуменот и притисокот.
Тој е најчесто познат по Притисоков Закон со кој се утврдува дека притисокот на затворен гас е правопропорционален на нејзината температура и кои тој беше првиот да го формулира (в. 1808). На него , исто така, понекогаш му се припишани заслуги со право според многу современи научници, со тоа што бил прв да објави убедливи докази дека, во Геј-Лисаковите зборови, “Сите гасови имаат иса топлински прошитливост во постојан притисок во текот на истиот температурен опсег“, или кога се загрева, широк спектар на гасови одговара во истиот предвидлив начин.
Овие закони се исто така познат различно како Притисоков Закон или Амонтонов закон и Далтонов закон соодветно.
1 Закон за комбинирање на волумени
Законот за комбинирање на волумени важи кога гасови реагираат заедно за да формираат други гасови, и кога сите волумени се мерат во иста температура и притисок:
Пропорцијата помеѓу обемот на реактивните гасови и гасни производи може да се изрази во едноставни цели броеви.
На пример, Геј-Лисак нашол дека 2 волумени на водород и 1 волуменот на кислород ќе реагираат да се формира 2 волумени на гасна вода. Врз основа на Геј-Лисаковите резултатите Amedeo Авогардовата теорија тврди дека, под иста температура и притисок, еднакви количини на гас содржат еднаков број на молекули (Авогадров закон.) Оваа хипотеза значи дека претходно наведениот резултат
: 2 волумена на водород + 1 волумен на кислород = 2 волумени на гасна вода
исто така, може да се изрази како
: 2 молекули на водород + 1 молекула на кислород = 2 молекули на вода.
Законот за комбинирање на гасови бил направен јавен од страна на Јосиф Луис Геј-Лисак во 1808. Авогардовата хипотеза, сепак, не била почетно прифатена од страна на хемичари сè до италијанскиот хемичар Stanislao Cannizzaro кој бил во можност да го убеди Првиот Меѓународен Хемиски Конгрес во 1860.
2 Притисок-температура на законот
Овој закон е често нарекуван како Амонтовиот закон за притисок-температура по Guillaume Amontons, кој, помеѓу 1700 и 1702, открил врска помеѓу притисокот и температурата на фиксна маса на гас' држена во постојана јачина на звук. Амонтон го открил ова додека градел "воздушен топломер".
Притисокот на  гас на фиксна маса и фиксен волумен е правопропорционален на гасната апсолутна температура.
Ако температурата на гасот се зголемува, тогаш тоа го прави и притисокот ако масата и волуменот на гасот се непроменети. Целта на овој закон е особено едноставна математичка форма, ако температурата се мери врз основа на даден обем, како што се во Келвини. Законот, тогаш може да се изрази како математички
:<math>{P}\propto{T},</math>
или
:<math>\frac{P}{T} = k,</math>
каде што:
:''P'' е притисок на гас,
:''T'' е температурата на гасот (мерена во келвини),
:''к'' е константа.
Овој закон важи, бидејќи температурата е мерка на просечниата кинетичката енергија на супстанцијата; како кинетичката енергија на гас се зголемува, нејзините честички се судираат со ѕидовите побрзо, а со тоа истиснување зголемен притисок.
За споредба на иста супстанција во рамките на две различни групи на состојби, законот може да се запише како:
:<math>\frac{P_1}{T_1} = \frac{P_2}{T_2} \qquad \text{or} \qquad P_1 T_2 = P_2 T_1.</math>
Бидејќи Amontons го открил законот пред тоа, Геј-Лисак името е сега обично поврзано во рамките на хемијата со законот за комбинирање на волумени дискутирано во делот погоре. Некои воведни физички учебници уште го дефинираат одосот меѓу притисокот и температурата како Геј-Лисаков закон. Геј-Лисак првично го проучил односот помеѓу волуменот и температурата и го објавил во 1802, но неговата работа опфатила некоја споредба помеѓу притисок и температура. со Оглед на релативната технологија на располагање и за мажите, Амонтон имале можност да работат само со воздух како гас, каде Геј-Лисак бил во можност да експериментира со повеќе видови на заеднички гасови како кислород, азот, водород. Геј-Лисак не ги припишал своите наоди да Жак Чарлс затоа што тој користел од необјавените податоци од 1787 – оттука, законот станал познат како Чарлсов закон или Законот на Чарлс и Геј-Лисак. Сепак, во последните години терминот падна надвор од корист.
Геј-Лисаков (Амонтонов) закон, Чарлсов закон и Бојлов закон формираат комбиниран гасен закон. Овие три закони на гасовите во комбинација со Авогадровиот закон може да се генерализираат од страна како закон за идеален гас..