Бибоп

Бибоп (|bop) — стил на џез-музика што се појавил во раните 1940-ти како реакција на поплавата на комерцијална музика и популарни мелодии што го зафатиле џезот. Главни основачи се Дизи Гилеспи и Чарли Паркер. Бибопот го преобразил џезот од музика за танц во современ уметнички облик.
Бибопот се развил кога помладото поколение џез-музичари ги проширило творечките можности на џезот надвор од популарниот, танцово-ориентираниот свинг-стил со нова „музика на музичарите“ што не била во голема мера танцова и изискувала внимателно слушање. Бидејќи бибопот не бил наменет за танцување, им дозволувал на музичарите да свират со побрзо темпо. Бибоп-музичарите истражувале напредни хармонии, сложени синкопи, изменети акорди, продолжени акорди, замени на акорди, асиметрично фразирање и замрсени мелодии. Бибоп-групите користеле ритамски секции на начин што ја прошириле својата улога. Додека клучниот ансамбл во епохата на свинг-музиката била голема група од околу четиринаесет музичари кои свиреле во стил на ансамбл, класичната бибоп група била мала комбинација составена од саксофон (алт или тенор), труба, пијано, гитара, контрабас и тапани што свират музика во која ансамблот играл споредна улога за солистите. Наместо да свират силно аранжирана музика, бибоп-музичарите обично свиреле мелодија на парче (наречена „глава“) придружена со ритамски дел, проследено со дел каде што секој изведувач импровизирал соло, а потоа се враќале на мелодијата на крајот на композицијата.
1 Етимологија
Поимот „бибоп“ е изведен од бесмислени слогови (вокабали) што се користат во скат-пеењето. Првиот познат пример за употреба на „би-бап“ бил во „Четири или пет пати“ од Макиниевите котон пикерс, снимен во 1928 година. Повторно се појавува на снимка од 1936 година ''„I'se a Muggin“'' од Џек Тигарден. Варијацијата „рибоп“ се појавува на неколку снимки од 1939 година. Првото познато појавување во печатен облик, исто така, се случило во 1939 година, но поимот подоцна малку се користел додека не бил применет на музиката што сега е поврзана со неа во средината на 1940-тите. Телониус Манк тврди дека оригиналниот наслов „Би-Бап“ за неговата композиција „''52nd Street Theme'' “ е потеклото на името бибoп.
Некои истражувачи шпекулираат дека тоа е поим што го користел Чарли Кистијан бидејќи звучел како нешто што тој потпевнувал додека свирел. Дизи Гилеспи изјавил дека публиката го измислила името откако го слушнала како ги пренесува тогаш неименуваните композиции на своите играчи и печатот на крајот го прифатил, користејќи го како официјален поим: „Луѓе, кога сакаа да ги бараат тие нумери, а не го знаат името, би барале бибоп.“ Друга теорија е дека тоа потекнува од повикот “Ариба! Ариба!“ користена од латиноамериканските водачи на бендови од тој период за да ги охрабрат своите бендови. Понекогаш поимит „бибоп“ и „рибоп“ се користеле наизменично. До 1945 година, употребата на „бибоп“/„рибоп“ како бесмислени слогови била широко распространета во Р&Б музиката, на пример во ''„Хеј! Ба-Ба-Ре-Боп“'' од Лајонел Хемптон. Бибоп музичарот или ''бопер'' станал вообичаен лик од шега во 1950-тите, преклопувајќи се со битник.
2 Особини
Бибоп се разликува од претходните стилови на џез-музика и по напуштањето на ритмичкиот континуитет и по проширувањето на хармоничните основи. Сега ритамската секција повеќе не обезбедува рамномерно пулсирање на временските делови, а невообичаените акцентуации се чини дека ги надополнуваат и нагласуваат мелодичните фрази. Работата на тапанарот се претвора во силен акцент на тапанот, додека чинелите ги поврзуваат сите премини со нивното континуирано метално ѕвонење. Пијанистот свири синкопирани акорди за да го поттикне вдахновението на солистот. Само басистот го одржува темпото. Што се однесува до гитарата, таа исчезнува од делот за ритам. Импровизацијата повеќе нема мелодија како основа како што беше во традиционалниот џез, туку како основа се користи хармонична структура која е многу посложена во бибопот. Многу повеќе се користат дисонантни интервали, хроматски транзиенти, алтеровани акорди и акордски супституции.
3 Најзначајни претставници
* Кенонбол Едерли, алт саксофон
* Клифорд Браун, труба
* Реј Браун, контрабас
* Чарли Кристијан, гитара
* Кени Кларк, тапани
* Мајлс Дејвис, труба
* Кени Дорам, труба
* Дизи Гилеспи, труба
* Декстер Гордон, тенор саксофон
* Бери Херис, клавир
* Перси Хит, контрабас
* Милт Џексон, вибрафон
* Џеј Џеј Џонсон, тромбон
* Дјук Џордан, клавир
* Џон Луис, клавир
* Чарлс Мингус, контрабас
* Телониус Манк, клавир
* Фетс Наваро, труба
* Чарли Паркер, алт саксофон
* Чет Бејкер, труба
* Бад Пауел, клавир
* Макс Роуч, тапани
* Сони Ролинс, тенор саксофон
* Сони Стит, тенор и алт саксофон