Џалеби

Џалеби е популарна слатка закуска во Ииндискиот Потконтинент, Западна Азија и некои делови од Африка. Постојат многу имиња за овој десерт, вклучувајќи ги: џилапи, зелепи, џилеби, џилипи, зулбија, џери, мушабак, з'лабија или залабија.
Јужноазискиот вид се прави со пржење на тесто од обично брашно или брашно за сите намени во форма на перек или кружни форми, кои потоа се натопуваат во шеќерен сируп. Џалеби се јаде со урда или рабри (во Северна Индија) заедно со опционални други вкусови како кеура (миризлива вода).
Во некои западноазиски кујни, џалеби може да се состои од тесто од квасец пржено, а потоа потопено во сируп од мед и розова вода. Северноафриканското јадење ''Залабија'' користи различно тесто и сируп од мед и вода од роза.
1 Историја
Најраниот познат рецепт за оваа храна доаѓа од 10 век во арапскиот готвач ''Китаб ал-Табих'' (Книгата на јадења) од Ибн Сајар ал-Варак. Во Персија во 13 век, една книга за готвење на Мухамед бин Хасан ал-Багдади спомнува слично јадење.
Според историскиот речник Хобсон-Џобсон(1903), зборот ''jalebi'' е изведен од арапскиот збор zulabiya или персискиот zolbiya.'''' Сепак, постои разлика помеѓу индиските и персиските Зулбија и Џалеби, бидејќи тие ниту изгледаат слично по изглед, ниту имаат ист вкус.''Пријамкара-нрпа-ката'', дело на авторот Џинасура, составено околу 1450 н.е, ги спомнува џалебиите во контекст на вечерата што ја приредил богат трговец. Гунјагунабодини, друго дело на санскрит кое датира пред 1600 н.е., ги наведува состојките и рецептот на јадењето; тие се идентични со оние што се користат за подготовка на модерните џалеби. Според индиската амбасадорка Нагма Малик, џалеби можеби го започнале животот во Турција, а потоа пристигнале во Тунис многу одамна пред да тргнат кон Индија. Други тврдат дека рецептот е создаден од музичарот-Абдурахман Ибну Нафаа Зириаб, за време на владеењето на абасидскиот калиф Харун ал-Рашид, кој долго останал во Тунис додека патувал од Багдад до Андалузија.
Се претпоставува дека американската фанел торта (буквален превод инка торта) е изведена од арапската и персиската кујна, донесена од германски емигранти кои ја нарекуваат ''Дрехтекухе''. Историјата на пронајдокот и последователното ширење на оваа храна останува отворена за толкување и нерешена.
2 Регионални варијации
2.1 Централна Азија
2.1.1 Авганистан
Во Авганистан, Џалеби е популарен десерт. Има некои мали разлики помеѓу авганистанските Џалеби и другите варијанти. Авганистанскиот Џалеби не користи никаква прехранбена боја за разлика од индиската и пакистанската варијанта и затоа обично има жолта, а не портокалова боја. Авганистанскиот Џалеби е исто така и потенок. Тоа е популарен десерт кој најчесто се консумира во домаќинствата и на јавни настани како што се свадби или фестивали. Џалеби често се служи со зелен чај.
2.2 Индиски потконтинент
2.2.1 Индија
Џалеби направени од коа или мава, биле измислени од Харпрасад Бадкул, во 1889 година, во Џабалпур.
Во книгата на Норман Чеверс, ''Прирачник за медицинска јуриспруденција за Индија'' (1870, страница 178) се споменуваат „џелабиите“ како историски начин на труење затвореници во Индија во 1800-тите.
2.2.2 Пакистан
Во Пакистан, џалебиите се популарен десерт кој најчесто се служи во домаќинствата и на јавни настани како што се свадби или фестивали.
2.2.3 Непал
Во Непал, тој е познат како ''Џери,'' збор изведен од Џангири и Могулскиот император Јахангир. Луѓето обично јадат ''Џери'' со ''Свари'', многу тенок пржен леб како Пури (храна). Често се јаде наутро со непалска Масала чија.
2.3 Маврициус
Во Маврициус, џалеби се познати како "Гато Моутаиле" и се со индиско потекло.
3 Во популарната култура
* „Jalebi Baby (Џалеби бејби) од Тешер : песна, која ги спојува англискиот и пенџапскиот текст, станала вирална сензација на глобално ниво, особено на платформи како TikTok. Соработката со Џејсон Деруло дополнително ја популаризирала песната, правејќи ја кросовер хит и на јужноазискиот и на западниот пазар.* „Џалеби Бај“ од филмот „Двоен Дамал“ : Оваа боливудска песна станала хит број каде ''џалеби'' се користи метафорично за да се опише привлечна и примамлива жена. Привлечната мелодија и живописната изведба на песната придонеле за нејзината широка популарност во индиската кинематографија.