Хексен

1-Хексен (хекс-1-ен) е органско соединение со формулата C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>. Тоа е алкен кој во индустријата е класифициран како повисок олефин и алфа-олефин, а вториот термин значи дека двојната врска се наоѓа на алфа (примарната) позиција, давајќи му на соединението поголема реактивност и со тоа корисни хемиски својства. 1-Хексенот е индустриски значаен линеарен алфа олефин. 1-Хексенот е безбојна течност.
1 Добивање
1-Хексенот најчесто се произведува по два општи начини: (i) процеси со целосен опсег преку олигомеризација на етилен и (ii) технологија за намена. Помал пат до 1-хексен, кој се користи комерцијално во помали размери, е дехидрација на хексанол. Пред 1970-тите, 1-хексен исто така се произведувал со топлинско пукање на восоци. Линеарни внатрешни хексени биле произведени со хлорирање/дехидрохлорирање на линеарни парафини.
„Олигомеризацијата на етиленот“ комбинира молекули на етилен за да произведе линеарни алфа-олефини со различна должина на синџирот со парен број на јаглеродни атоми. Овој пристап резултира со дистрибуција или „целосен опсег“ на алфа-олефини. Процесот на повисок олефин на Shell (SHOP) го користи овој пристап. Linde и SABIC ја развиле технологијата α-SABLIN користејќи олигомеризација на етилен за производство на 21% 1-хексен. CP Chemicals и Innovene исто така имаат процеси со целосен опсег. Вообичаено, содржината на 1-хексен се движи од околу дваесет проценти дистрибуција во процесот на етил (иновативен), додека само дванаесет проценти од дистрибуцијата во процесите CP Chemicals и Idemitsu.
Наменски пат до 1-хексен со помош на тримеризација на етилен првпат бил пуштен во употреба во Катар во 2003 година од Шеврон-Филипс. Втората фабрика требало да започне во 2011 година во Саудиска Арабија, а третата во 2014 година во САД. Процесот Сасол се смета и за наменски пат до 1-хексен. Сасол комерцијално користи синтеза на Фишер-Тропш за да произведува горива од синтетски гас добиен од јаглен. Синтезата го обновува 1-хексенот од гореспоменатите струи на гориво, каде што почетното намалување на концентрацијата на 1-хексен може да биде 60% во тесна дестилација, а остатокот се винилидени, линеарни и разгранети внатрешни олефини, линеарни и разгранети парафини, алкохоли, алдехиди, карбоксилни киселини и ароматични соединенија. Докажана е тримеризација на етилен со хомогени катализатори. Алтернативна рута за намена е пријавена од Lummus Technology.
2 Апликација
Примарната употреба на 1-хексен е како комономер во производството на полиетилен. Полиетилен со висока густина (HDPE) и линеарен полиетилен со мала густина (LLDPE) користат приближно 2-4% и 8-10% од комономери, соодветно.
Друга значајна употреба на 1-хексен е производството на линеарен алдехид хептанал преку хидроформилација (оксо синтеза). Хептаналот може да се претвори во хептаноична киселина со краток синџир на масна киселина или алкохолен хептанол.
Хемикалијата се користи во синтезата на вкусови, парфеми, бои и смоли.
3 Опасност
1-Хексенот се смета за опасен бидејќи во течна и парна форма е многу запалив и може да биде фатален ако се проголта и навлезе во дишните патишта.
Широката употреба на 1-хексен може да резултира со негово ослободување во животната средина преку различни текови на отпад. Супстанцијата е токсична за водните организми.