Изабела Јуриева

Изабела Јуриева (|Изабелла Юрьева; вистинско име: Изабела Даниловна Ливикова (|Изабелла Даниловна Ливикова; 7 септември 1899 – 20 јануари 2000) — советска и руска поп-пејачка, изведувачка на песни и романси (контралто). Таа го имала прекарот „Кралица на руската романса“.
Таа била една од врвните изведувачи на романтичните руски ромски песни кон крајот на 1920-тите и 1930-тите години, пред жанрот да стане речиси табу во Советска Русија.
Јуриева била во голема мера заборавена сè до 1990-тите години, кога повторно се појавила на телевизија и била прогласена за Народен уметник на Русија.
1 Биографија
Изабела била родена на 7 септември 1899 година (според нејзиниот пасош – 25 август 1902) во Ростов на Дон во големо еврејско семејство. Нејзиниот татко, Гдалиј (Даниил) Мојсеевич Лејвиков, бил театарски изработувач на шапки; нејзината мајка, Софија Јошуовна Лејвикова (родена Иделсон), била фризерка.
Гробот на И. Д. Јуриева на Новите Донски гробишта. Скулптор Јуриј Орехов.
Од 1920 година, таа студирала во Петроград кај пијанистот и композитор А. В. Таскин. Нејзиниот деби настап се одржал во 1922 година во киното „Колисеум“, каде што Јуриева испеала неколку песни, вклучувајќи ја и „Просјакот“ од А. Алјабјев-П. Беранже. Добила покана да настапи во Ермитаж во Москва. Истата година, таа отишла на својата прва турнеја во Ростов. Заедно со руските романси („Есенскиот ветер стенка жално“, „Кога цел ден...“, „Само еднаш во животот се случува средба“ и други), таа вклучувала и стари ромски песни („Шумичката“, „Валенки“) во своите концертни програми.
Во 1925 година, Изабела Јуриева се омажила за адвокатот Јосиф Аркадиев Епштајн (починал 1971 година), кој под псевдонимот Јосиф Аркадиев станал нејзин постојан администратор, а исто така ги напишал и текстовите на нејзините хитови „Погледни нежно“, „Пролетна песна“, „Прва топка“, „Твоите писма“, „Ако жештиш, ако сакаш“, „Ако можеш, проститутка“, „За љубовта и пријателството““ (реакција на песната „Пријателство“, изведена од В. Козин) и други. Изабела Јуриева и нејзиниот сопруг го поминале периодот 1925–1926 година во Франција. Нивниот син, Володја, бил роден во Париз на 17 декември 1925 година. Тој имал вродена срцева маана и починал по една година.
Во 1929 година, таа учествувала во вечер на ромски романси во Колонската салата во Москва. За нејзината препознатлива изведба на ромски песни, Јуриева станала позната како „Белата циганка“. Сајмон Каган, Давид Ашкенази и Евгениј Рохлин биле нејзини редовни придружници; снимките од 1937–1941 година биле собрани во дискот „Стари романси и песни“.
Нејзиното деби на фонограф се случил во 1937 година, 15 години по нејзиниот прв настап. За време на Првата светска војна, таа учествувала на покровителски концерти на Карелискиот и Калининскиот фронт. Песните од нејзиниот ран репертоар биле особено популарни кај војниците, особено: „Саша“, „Кога лисјата паѓаат“ (на музика од Евгениј Рохлин), „Во старата градина“ и „Бела ноќ“.
Во повоениот период, таа била незаслужено заборавена. Дури во 1992 година конечно ја добила титулата Народен уметник на Русија, а потоа и Орден „За заслуги кон татковината“, 4-ти степен (1999). Таа била и лауреат на Руската претседателска награда (во 2000 година, постхумно).
Таа го прославила својот стогодишен јубилеј на трибјут концерт одржан во нејзина чест во Централната концертна сала во Москва во 1999 година.
Таа ги живеела своите последни години на улица „Трехпрудни" бр. 8 и починала на 20 јануари 2000 година во Москва на 100-годишна возраст. Била погребана на Донските гробишта (дел 16 во близина на Колумбус). Споменикот бил дизајниран од Јуриј Орехов.
Животот на Јуриева, со некои модификации, ја формирал основата за романот на Михаил Шишкин познат како „Венерска коса“.
Астероидот ''7452 Изабелјурија'' бил именуван по неа.