procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Темна материја

Темна материја — поим од астрофизиката и космологијата, кој означува материја со непознат состав, која е недостапна за набљудување со современите методи, бидејќи не зрачи и не одбива светлина. За постоењето на темната материја се заклучува од посредни податоци, добиени од нејзиното гравитациско влијание врз видливата материја.
1 Вовед
Поимот „темна материја“ настанува поради потребата да се објасни огромната разлика меѓу вкупното количество материја, пресметано врз основа на гравитациските сили, и количеството светлечка материја, пронајдено со непосредни набљудувања. Масата на светлечката материја е недоволна за да се објаснат следниве појави:
* брзината на вртење на галаксиите околу нивните сопствени центри и околу центрите на галактичките јата;
* гравитациските леќи од галактичките јата (на пр., јатото „Куршум“);
* температурната распределба на жешкиот гас во галаксиите и јатата.
Темната материја игра клучна улога во структурата на вселената и образувањето на материја по Големата експлозија, и влијае мерливо врз анизотропијата на реликтовото зрачење. Постоењето на темната материја решава низа проблеми во теоријата на Големата експлозија.
Составот на темната материја не е познат. Можно е таа да се состои од нови елементарни честички, како вимпови, аксиони и обични или тешки неутрина. Исто така, можно е да е составена од астрономски тела како џуџести ѕвезди и планети — обично масивни компактни тела од ореол; облаци од несветлечки гас.
Современите докази најубедливо укажуваат на моделите во кои главната состојка на темната материја е нов вид честички, општо наречени небарионска темна материја.
Масата на темната материја е поголема од масата на видливата материја. Денес, густината на обичните бариони и фотони во вселената се проценува на 1 атом на водород на кубен метар простор. Видливи се само околу 4 % од вкупната густина на енергијата на вселената, а остатокот се проценува посредно, преку неговото гравитациско влијание. Се претпоставува дека темната материја е околу 22 %, а останатите 74 % се состојат од темна енергија — уште една почудна, рамномерно распределена состојка во вселената. Тешко набљудуваната барионска материја придонесува за масата на темната материја, но тоа е само мал дел.
Определувањето на природата на оваа маса што недостига е еден од најважните проблеми на современата космологија и квантната физика. Според некои научници, имињата „темна материја“ и „темна енергија“ се само израз на нашето незнаење за ова прашање — исто како натписот ''Тerra incognita'' на белите полиња на древните карти.
Список на острови по површина

Список на најголеми острови по површина
1 Острови со големина од 100,000 km2 и поголеми
Ранг, Остров, Area, Nation(s), Notes
(km<sup>2</sup>)
1, Гренланд(kl)(главниот остров), 2,130,800, Кралство Данска, Најголем остров во светот.
2, Нова Гвинеја, 785,753, ИндонезијаПапуа Нова Гвинеја
3, Борнео, 748,168, БрунејИндонезијаМалезија
4, Мадагаскар(главниот остров), 587,041, Мадагаскар
5, Бафинова Земја, 507,451, Канада, Најголем остров во Канада и Арктичкиот Архипелаг.
6, Суматра, 443,065, Индонезија
7, Хоншу, 227,938, Јапонија
8, Викторија, 217,291, Канада
9, Велика Британија, 209,331, Обединето Кралство
10, Елсмир, 196,236, Канада
11, Сулавеси, 180,681, Индонезија
12, Јужен Остров, 145,836, Нов Зеланд
13, Јава, 138,794, Индонезија
14, Северен Остров(mi), 111,583, Нов Зеланд
15, Лусон(главниот остров), 109,965, Филипини
16, Њуфаундленд, 108,860, Канада
17, Куба(главниот остров), 105,806, Куба
18, Исланд(главниот остров), 101,826, Исланд
Никола Тонџоров

Никола Христович Тонџоров (околу 1806 - 1876) е бугарски преродбеник, просветен деец и учител.
1 Биографија
Роден е во градот Самоков, тогаш во Отоманската Империја. Потекнува од занаетчиско семејство, а негов брат е Димитар Тонџоров, учител во Пловдив, Копривштица, Самоков, Брезник и Батак, каде што е убиен за време на Априлското востание. Друг негов роднина е Иван Алексиев Тонџоров, протестантски пастор и проповедник, соработник на списанието „Зорница“, весникот „Македонија“ и други.
Никола Тонџоров учи во родниот град меѓу 1826 и 1827 година кај Неофит Рилски, со кого подоцна одржува пријателски односи и му испраќа собрани народни песни. Во Букурешт ја совладува взаимоучителната метода. Од јануари 1835 година предава во Свиштов. Истата година отвора взаимоучително училиште во Самоков, каде што предава до 1843 година. Предава во Пловдив меѓу 1844 и 1846 година, во Ќустендил во 1847–1848 и 1849–1850 година. Го забрзува создавањето на взаимоучителното училиште, го опремува со клупи, взаимоучителни табли (66 парчиња), црна табла, катедра за учителот. Во 1850 година отвора ново световно училиште, во кое се запишуваат учениците што го завршиле Взаимоучителното училиште. Воведува нови предмети: историја, географија, животопис, благонравие, катехизис, граматика, грчки јазик, сметање и гимнастика. Предава по нова методика – класно-урочна. Воведува и свечени годишни испити (испитувањето), кои на почетокот се одржуваат на 30 јануари. Раководи со двете училишта и е нарекуван главен учител. Од способните ученици подготвува свои помошници (подидаскали) за Взаимоучителното училиште и за помалку значајните предмети во класното училиште. Турците го прогласуваат за „московец“ (поради гимнастиката, во која гледале воена подготовка на учениците), и е принуден предвреме да го напушти градот. Меѓу 1850 и 1852 година предава во Велес.
Загина во Батак, каде што го затекнува Априлското востание од 1876 година. Негови ученици се истакнатите преродбеници Јордан Хаџиконстантинов Џинот, Натанаил Охридски, Синесиј Скопски, Агапиј Војнов, Рајко Жинзифов.
Jim Beam

Jim Beam (се изговара: ''Џим Бим'') — американска марка на бурбон, која се произведува во Клермонт, Кентаки. Таа е една од најпродаваните бурбони во светот.
Од 1795 г. (со прекин за време на сувиот закон), седум поколенија од семејството Бим се занимавале со производство на виски за компанијата што ја произведува оваа марка. Името на марката Jim Beam се појавило во 1943 г. во чест на Џејмс Б. Бим, кој го обновил бизнисот по завршувањето на сувиот закон. Претходно, марката била произведувана од семејството Бим, а потоа му припаѓала на холдингот Fortune Brands, но во 2014 г. била купена од компанијата Suntory.
Под марката Jim Beam се продаваат неколку видови бурбон и виски, како и некои други алкохолни пијалаци.
1 Производители
* Фреди Ное (1988—)
* Фред Ное (1957—)
* Џери Далтон (1998 — 2007)
* Фред Букер Ное II (1929 — 2004)
* Т. Џеремаја Бим (1899 — 1977)
* Џејмс Б. Бим (1864 — 1947)
* Дејвид М. Бим (1833 — 1913)
* Дејвид Бим (1802 — 1854)
* Џејкоб Бим (1760 — 1834)
Земјоморје

''Земјоморје'' — серија книги од висока фантастика напишани од американската авторка Урсула К. Ле Гвин. Почнувајќи со ''„Волшебникот од Земјоморје“'' (1968), ''„Гробниците на Атуан“'' (1970) и ''„Најоддалечениот брег“'' (1972), серијата продолжува со ''„Техану“'' (1990), па со ''„Приказни од Земјоморје“'' и ''„Другиот ветер“'' (двете од 2001 година). Во 2018 година, сите романи и кратки раскази биле објавени во еден том, ''„Книгите на Земјоморје: Целосно илустрирано издание“'', со уметнички дела од Чарлс Вес.
1 Серија
1.1 Книги
Книга, Година, Издавач
''Волшебник од Земјоморје'', 1968 година, Парнасус
''Гробниците на Атуан'', 1971 година, Атенеум
''Најоддалечениот брег'', 1972 година
''Техану'', 1990 година
''Приказни од Земјоморје'', 2001 година, Харкурт
''Другиот ветер'', 2001 година
1.2 Кратки раскази
Ле Гвин објавила девет кратки раскази за Земјоморје. Седум се појавуваат во двете збирки на нејзините дела (а некои биле повторно издадени на друго место). Две рани раскази првично биле објавени во 1964 година и биле собрани во ''„Дванаесетте четвртини од ветрот“'' (1975). Овие помогнале да се дефинира местото на дејствието на Земјоморје. Пет многу подоцнежни раскази биле собрани во ''„Приказни од Земјоморје“'' (2001), при што три биле оригинални. Во октомври 2014 година, нова новела сместена во Земјоморје била објавена како самостојна, „Ќерката на Одрен“. Последната кратка расказа од 12 страници, „Светлина од огнот“, била објавена во јуни 2018 година, опфаќајќи ги последните денови на Гед.''„Приказни од Земјоморје“'' исто така вклучува околу 30 страници фиктивен референтен материјал со наслов „Опис на Земјоморје“ (2001).
2 Награди
Секоја книга од серијата добила книжевна награда.
На 5 ноември 2019 година, ''BBC News'' ја вклучил трилогијата ''„Земјоморје“'' на својата листа на 100 највлијателни романи.
3 Наводи
3.1 За понатамошно читање
*************
Американ Форк

Американ Форк — град во северно-централниот округ Јута, САД, во подножјето на планината Тимпаногос во планинскиот венец Васач, северно од езерото Јута. Градот е оддалечен 51 км југоисточно од Солт Лејк Сити и е дел од метрополитенската статистичка област Прово-Орем. Населението броело 33.337 жители во 2020 година. Градот брзо растел почнувајќи од 1970-тите години.
1 Историја
Областа околу езерото Јута била користена како сезонско ловно и риболовно место од страна на Индијанците Јути. Американ Форк бил населен во 1850 година од мормонските пионери и инкорпориран како Лејк Сити во 1852 година. Првите доселеници биле Арза Адамс, Стивен Чипман (дедо на Стивен Л. Чипман, истакнат граѓанин околу почетокот на 20 век), Ира Елдреџ, Џон Елдреџ и нивните семејства.
Американ Форк изградил градска болница во 1937 година. Нов објект бил изграден во 1950 година и продаден на Интермаунтен Хелткер во 1977 година, заменувајќи ја болницата со нов објект во 1980 година.
Филмот од 1992 година ''„Сендлот“'' бил сниман претежно на Васач Фронт. Карневалската сцена била снимена во Американ Форк на Стејт Стрит покрај Робинсон Парк.
Неколку сцени од филмот ''„Безгрижен“'' од 1984 година биле снимени и во „Американ Форк“, вклучувајќи ја воведната сцена во црквата, сцената на предната веранда со Кевин Бејкон и неговото семејство и сцената на бензинската пумпа во која Бејкон го полни својот „Фолксваген“.
2 Демографија
Според проценките од пописот во 2023 година, во градот живееле околу 38.549 луѓе во 10.240 домаќинства. Густината на населението била 3457,1 луѓе на квадратна милја (1.334,9/). Расниот состав на градот бил 82,1% белци (нехиспанци), 9,9% Хиспанци или Латиноамериканци, 1,6% Азијци, 0,4% Индијанци, 1% жители од островите во Пацификот, 0,2% Афроамериканци и 7% луѓе од две или повеќе раси. 6,1% од населението било родено во странство.
Во 2007 година, во градот имало 2.754 бизниси, со вкупна малопродажба од над 724 милиони долари.
3 Религиозна историја
Првиот одделенски оддел на Црквата на Исус Христос на светиите од подоцнежните дни (Црква на ЛДС) во Американ Форк бил организиран во 1851 година со Леонард Е. Харингтон како епископ. Од 2022 година, во градот има седум колци со седиште, како и храмот Маунт Тимпаногос Јута, кој бил осветен во 1996 година.
4 Образование
Јавните училишта во Американ Форк се дел од алпскиот училишен округ и вклучуваат средно училиште (Американ Форк Хај Скул), основно училиште (Американ Форк Џуниор Хај) и пет основни училишта (Основно училиште Барат, Основно училиште Форбс, Основно училиште Гринвуд, Основно училиште Легаси и Основно училиште Шели). Шејн Фарнсворт е началник на училиштата.
Едно од позначајните приватните училишта е Американското училиште за наследство.
5 Транспорт
Во 2012 година, линијата за приградска железница ФронтРанер започнала со работа во округот Јута, отворајќи ја станицата Американ Форк.
6 Програма за размена
Американ Форк има меѓуградска програма за размена со Индио, Калифорнија, САД, на начин сличен на меѓународен збратимен град.
Плач (филм од 2016)

Плач (|곡성, |The Wailing) — јужнокорејски филм на ужасите од 2016 г., напишан и режиран од На Хонг Џин, со главни улоги: Квак До Вон, Хванг Џунг Мин и Чун Ву Хи.
Филмот се сосредоточува на полицаец што истражува серија таинствени убиства и болести во едно оддалечено корејско село, со цел да ја спаси својата ќерка. Филмот имал и трговски и критички успех.
1 Содржина
Во селцето Коксонг во Јужна Кореја, полицаецот Џонг Ку истражува необични убиства предизвикани од таинствена болест. Неговиот партнер пренесува озборувања дека еден Јапонец, кој живее во осамена куќа во планините, би можел да биде зол дух одговорен за болеста. Џонг Ку одлучува да го посети странецот заедно со својот партнер и еден млад свештеник што зборува јапонски.
Таму наоѓаат олтар со глава на коза, слики на ѕидовите од починатите заразени луѓе и стражарско куче што ги напаѓа и им го спречува заминувањето сѐ додека не пристигне странецот. Џонг Ку пронаоѓа една чевла од неговата сакана ќерка, Хјо Џин, во куќата на странецот, и набргу и таа се разболува. Неговата свекрва го повикува шаманот Ил Гванг за да ја спаси нејзината внука, додека една загадочна жена му кажува на Џонг Ку дека странецот е одговорен.
Кој би можел да биде демонот што ја носи болеста во Коксонг?
2 Улоги
Квак До Вон, Џонг Ку
Хванг Џунг Мин, Ил Гванг
Ким Хван Хи, Хјо Џин
Нескротлив (ТВ-серија)

''Нескротлив'' (|Untamed) — американска детективска телевизиска серија наменета за Netflix. Дејството се одвива во Националниот парк Јосемити, а главните улоги ги толкуваат Ерик Бана, Лили Сантјаго, Розмари Девит и Сем Нил.
Објавена е на 17 јули 2025 г. на Netflix, а во јули истата година, серијата била обновена за втора сезона.
1 Содржина
Во огромното пространство на Националниот парк Јосемити, смртта на една жена привлекува федерален агент во беззаконска област, каде што природата не почитува никакви правила освен своите.
2 Улоги
Ерик Бана, Кајл Тарнер
Сем Нил, Пол Сутер
Вилсон Бетел, Шејн Магвајер
Лили Сантјаго, Наја Васкес
Розмари Девит, Џил Бодвин
3 Производство
Во март 2024 г., било објавено дека компаниите Warner Bros. Television и John Wells Productions започнале со производство на минисерија по сценарио на Марк Л. Смит и Ел Смит. За главна улога бил потврден Ерик Бана.
Во јуни 2024 г., на глумечкиот состав му се приклучиле Сем Нил, Лили Сантјаго, Розмари Девит и Вилсон Бетел.
Снимањето започнало во Ванкувер (Британска Колумбија, Канада) во јуни 2024 г. Во август 2024 г., снимањето се одвивало во паркот Чип Кер во Порт Муди.
Телевизиската серија била објавена на преносната платформа Netflix на 17 јули 2025 г. Првично била замислена како минисерија, но на 29 јули 2025 г. била продолжена за втора сезона.
Јоаким Скопски

Јоаким (|Ιωακείμ) — скопски митрополит во периодот од 1843 до 1868 година.
1 Животопис
За време на овој скопски митрополит била изградена црквата „Свети Спас“ во село Драчево, а било изградено и ново училиште при соборната црква „Пресвета Богородица“. Училиштето располагало со библиотека со околу 500 книги донација од скопјанецот Костадин Икономов. Овој скопски митрополит ќе остане запомнет и по тоа што во 1858 година, лично богослужел на празникот во спомен на светите браќа Кирил и Методиј (24 мај). Претходно ова не го направил ниту еден висок клирик на Константинополската патријаршија во Скопската епархија.
Покрај овие позитивни работи кои се случиле во време на владичествувањето на Јоаким, во практика неговиот престој во Скопје се поклопува со кулминацијата на македонскиот црковно-преродбенски процес во Скопската епархија. Ова особено се манифестира во последното десетлетие од неговото владичествување во Скопје. Имено, во овој период населението ултимативно барало воведување на црковнословенскиот јазик во богослуженијата, а на народниот јазик во училиштата. Митрополитот Јоаким иако се чини дека се обидувал да ги исполни барањата на наслението, сепак во практика, како клирик на Константинополската патријаршија морал да ги брани и нејзините интереси: на сета територија под нејзина јурисдикација да се говори и богослужи на грчки јазик и да се наметнува грчката култура. Како манифестација на ова е и бркањето на Јордан Хаџи Константинов-Џинот (1857) од Скопје. Во 1860 година митрополитот Јоаким наредил да се отстрани сета литература која не е на грчки јазик од црквите и училиштата. По ова, населението одлучило да не му дава владичнина (1860), а наредната година, на 16 март 1861 година тоа ги заменило грчките со словенски книги и се заканило дека ќе стапи во унија со Римокатоличката црква доколку митрополитот не престане со спроведувањето на константинополската политика. Во 1862 било свикано и општонародно собрание на Скопската епархија на кое се разгледувала работата на митрополитот и на истото било одлучено владичнината да изнесува 120.000 гроша.
Митрополитот Јоаким починал во Скопје на 25 февруари 1868 година и бил погребан во дворот на соборниот храм „Пресвета Богородица“ во Скопје.
Цистерна

Цистерна (|cisterna — „сад за вода“'','' старолатински: ''cista'' — „кутија“, старогрчки: ''κίστη'' — „кошница“) — затворен резервоар (сад), првично за течности, а сега и за насипни материи. Тоа е водосклад изграден во земјата, со водонепропустливи ѕидови и дно, а исто така и подземен резервоар за собирање и складирање на дождовна вода. Познати се уште од библиските и античките времиња.
1 Потекло
Водоотпорни цистерни од гипс во подовите на куќите се среќаваат во неолитските села на Левантот, а кон крајот на четвртото илјадалетие пр. н. е., цистерните веќе се животоважни елементи на техниките за управување со водите што се појавувале во земјоделските општества, кои се наоѓаат во суви области.
Во текот на средниот век во Европа, често се граделе цистерни во замоци на ридови, особено во оние каде што не можеле да се ископаат доволно длабоки бунари. Се користеле два вида: резервоарна цистерна и филтер-цистерна. Кај филтер-цистерните, водата минува низ филтер од песок и се собира во цистерната. Филтерот ја прочистува дождовната вода и ја снабдува со минерали.
2 Современост
Во современиот македонски јазик, поимот „цистерна“ означува разновидни резервоари за превоз и складирање на најразлични течни или насипни материи. Како по правило, современите цистерни се изработуваат од метал или камен и имаат облик близок до цилиндар (вклучувајќи облик на прав кружен или елиптичен цилиндар, и др.).
Основните видови современи цистерни се:
* Автоцистерни — цистерни на автомобилска шасија (камион-цистерна);
* Железнички цистерни — вид железнички подвижен состав, цистерни на железничка шасија (вагон-цистерна);
* Контејнер-цистерна (ИСО-контејнер) — мултимодална превозна единица, наменета за превоз на содржината со три видови превоз: поморски (речен), железнички и патен;
* Стационарни цистерни — изработени од бетон, армиран бетон, челик, алуминиумски легури и други материјали, подземни, вдлабнати и надземни складишта, кои, по правило, се опремени со уреди за контрола на состојбата на производот, уреди за полнење и празнење.
Гулабова пошта

Гулабова пошта — користење на гулаби со способност за самоориентација за пренесување пораки. Гулабите биле ефективни курири поради нивната природна способност за самонавигација. Тие биле превезувани до оддалечено местоназначение во кафези, пораки се прикачувале на гулабите, а потоа се пуштале да се вратат дома, каде што примачот можел да ја прочита пораката. Гулабовата пошта се користела на многу места низ светот. Поштенските гулаби исто така се користеле со голем ефект во воени ситуации и во тој случај биле нарекувани воени гулаби.
1 Рана историја
Како начин за општење, гулабовата пошта веројатно е стара колку и Старите Персијци, од кои веројатно потекнува уметноста на обучување на птици. Римјаните користеле поштенски гулаби за да ѝ помагаат на својата војска пред повеќе од 2000 години. Фронтин рекол дека Јулиј Цезар користел гулаби како гласници при освојувањето на Галија. На овој начин, Грците ги пренесувале имињата на победниците на Олимписките игри во своите различни градови.
До XII век, поштенски гулаби се користеле и во Багдад. Капеланот на морнарицата Хенри Теонџ (1621 — 1690) во својот дневник опишува редовна служба на гулабова пошта, чии услуги ги користеле трговци и која функционирала меѓу градовите Искендерун и Алепо во Левант.
Лублинска унија

Лублинската унија (пол. Unia lubelska, литв. Liublino unija), потпишана на 1 јули 1569 година во Лублин, Полска, е историски акт со кој се создаде Полско-литванската заедница, една од најголемите држави во Европа во тоа време. Оваа унија ја замени дотогашната персонална унија меѓу Кралството Полска и Големото Војводство Литванија, воспоставена во 1385 година со бракот на полската принцеза Јадвига и литванскиот кнез Јогајла, со реална унија и изборна монархија.
Паисиј Скопски

Паисиј (|Παϊσιος) — скопски митрополит во периодот од 1868 до 1891 година.
1 Биографија
Роден е во Негуш во 1806 година. Пајсиј во 1848 година бил поставен во Врање како администратор-ѓакон на скопскиот митрополит Јоаким. Во 1852 година бил посветен за хороепископ на Врање, должност што ја вршел до 1865 година. Во 1865 година бил поставен за митрополит на Рушчук (денес Русе, Бугарија), каде не сакале да го примат, па се вртил во Врање.
1.1 Скопски митрополит
На 8 април (стар стил 25 февруари) 1868 година бил поставен за митрополит во Скопје. Отпорот на скопското население кон митрополитот Паисиј, но и воопшто кон Константинополската патријаршија кулминирале на 27 септември 1869 година кога, на таканареченото ''Крстовденско собрание'', населението на Скопје донело решение со кое Скопската црковно-училишна општина се откажува од јуриздикцијата на Константинополската патријаршија и од епископот поставен од неа.
Откажувањето од јурисдикцијата на Константинополската патријаршија во практика значело дека Скопската црковно-училишна општина одбрала да биде во шизма со Црквата се до исполнувањето на нејзините барања: домороден висок и низок клер во епархијата, домородни епитропи, црковнословенски јазик во црквите и народен во училиштата. Ваквиот черкор на Скопјани не бил историски преседан, постапки како оваа и слични веќе биле практикувани низ цела Македонија.
2 Наводи
Друштво на српската словесност

Друштвото на српската словесност (ДСС, првобитно: Дружтво Србске Словесности) е основано на 7/19 ноември 1841 година, со потврда од кнезот Михајло Обреновиќ. Основачи биле Јован Стерија Поповиќ и Атанасије Николиќ, а меѓу првите членови биле Димитрије Исаиловиќ, Стефан Марковиќ, Јован Стејиќ, Димитрије П. Тирол, Симo Милутиновиќ Сарајлија и Исидор Стојановиќ. Целта на друштвото била ширење на науката на српски јазик и усовршување на српскиот народен јазик.
Друштвото се обидело да го реши прашањето за правописот, усвојувајќи азбука од 35 букви, и издало неколку книги, вклучувајќи значајни дела во „''Гласник на Друштвото на српската словесност''“ (17 тома, 1847–1863), како „''Српски историски споменици од Млетачкиот архив''“ на Јанко Шафарик и хрисовуљите на цар Стефан Душан. Иако соработувало во укинувањето на забраната за Вуковиот правопис, не придонело значително за унапредување на јазикот, а првите текстови со Вуковиот правопис ги објавувал Ѓура Даничиќ.
Работата на Друштвото била прекината од август 1842 до август 1844 година поради немири во земјата. Либералите во 1864 година се обиделе да го искористат Друштвото за промоција на либерални идеи, предлагајќи ги Џузепе Гарибалди и синот на Александар Херцен за членови, што предизвикало конфликт со министерот за просвета Коста Цукиќ. Поради тоа, кнезот Михаило на 27 јануари 1864 година го укинал Друштвото, а на 29 јули истата година било обновено како Српско учено друштво.
Друштвото придонело за депровинцијализација и европеизација на српската наука и култура, поставувајќи ги темелите за подоцнежната Српска академија на науките и уметностите.
Доротеј Спасов

Доротеј е роден во 1830 година како Дончо Иванов Спасов во Копривштица. Во 1847 година бил замонашен во Хиландарскиот манастир на Света Гора, а во 1850 бил поставен за протосингел на Врачанскиот манастир и таксидиот во градот Плевен. Во април 1861 година бил избран за Софиски митрополит, а од 1872 до 1875 година бил првиот Скопски егзархиски митрополит. Починал во Истанбул на 15 август 1875 година.
1 Софиски митрополит
Во април 1861 година Доротеј бил поставен за Софиски митрополит на место дотогашниот Гедеон, кој бил сменет бидејќи ја отфрлил јуриздикцијата на Цариградската патријаршија и на богослуженијата повеќе не го спомнувал Цариградскиот патријарх, туку султанот и Иларион Макариополски. Како клерик на Константинополската патријаршија, но и како последица од неговиот дотогашен однос кон населението, во Софија не сакале да го примат.
Кога на 15 јуни 1861 година пристигнал во Софија, не само што имало бунт туку населението не му дозволило ниту да влезе во Митрополијата. Поради ова реагирала турската власт и двајцата претставници на населението во меџлисот: Хаџи Иван и Панчо Антов, како и неколку повидни граѓани биле уапсени. Уапсените лица биле ослободени дури откако изјавиле дека веќе нема да се бунтуваат против епископот. Покрај населението и дел од манастирите низ епархијата не му дозволувале да престојува во нив.
Кон крајот од годината (14 декември 1861) Софијци успеале да го истераат од Софија. По неговото пристигнување во Истанбул тој имал средби со претставници на Исусовиот орден на Римокатоличката црква. По три години (16 јули 1864 година) тој повторно се вратил во Софиската епархија, но не во Софија, туку во градот Берковица. Имено, во Софија секоја година на празникот свети Никола го славеле и изгонувањето на Доротеј од градот.
Јосиф Цвијовиќ

Јосиф Цвијовиќ (28 август 1878, Дрежник – 3 јули 1957, Белград) бил српски православен свештеник, епископ битолски (1920–1931) и митрополит скопски (1932–1957).
1 Биографија
Роден е во село Дрежник кај Ужице, од родителите Крста и Јелисавета (Љубисавка). Основно образование завршил во Пожега, шест класа гимназија во Ужице, а православна богословија во Белград. Во 1902 година се оженил со ќерката на свештеникот Симе Ѓуриќ, Милева, но останал вдовец во 1906 година. Истата година станал ѓакон (15 септември 1903), а потоа свештеник (1 октомври 1903) во парохиите Маковиште и Драгојевац. Во 1913 година се замонашил во манастирот Рача.
Студирал на Духовната академија во Киев, каде што во 1912 година магистрирал со теза на тема „Улогата на српското свештенство во ослободувањето на својот народ“. По враќањето во Србија, предавал во Богословијата во Белград и управувал со Монашката школа во манастирот Рача. Учествувал во Балканските војни и Првата светска војна како воен свештеник и четник во одредот на војводата Вук.
Во 1920 година бил избран за епископ битолски, а во 1932 година за митрополит скопски. Во периодот 1930–1931, заедно со Јустин Поповиќ, бил испратен во Прикарпатска Русија за да помогне во враќањето на православните верници од унијатството. За време на Втората светска војна, организирал тим на Српската православна црква за соработка со Комесаријатот за бегалци. По војната, комунистичките власти му забраниле да се врати во Скопје, па управувал со дел од Скопската епархија од Врање, од каде подоцна бил протеран. Во 1945–1946 година бил администратор на Црногорско-приморската митрополија, а во 1950 година бил уапсен и притворен без судење, делумно во манастирот Жича. Од 1951 до 1953 година бил администратор на Жичката епархија.
По ослободувањето од притвор, живеел во манастирот Ваведење во Белград, каде починал во 1957 година. Погребан е во манастирското гробиште покрај митрополитот загребачки Доситеј. Неговиот живот бил обележан со посветеност на црквата, просветителска дејност и тешки искушенија за време на војните и повоениот период.
Васил Чолаков

Васил Чолаков (1828–?) бил бугарски свештеник, фолклорист, издавач, книжевник, етнограф, библиограф и нумизмат.
1 Ран живот и образование
Васил Чолаков е роден во 1828 година во Панаѓуриште, град познат по својата богата културна и просветна традиција. Неговиот образовен пат започнал во родниот град, каде ги стекнал основните знаења. На млада возраст, во периодот од 1838 до 1843 година, бил ученик и послушник на познатиот бугарски просветител Неофит Рилски во Рилскиот манастир. Ова искуство го вовело во светот на книжевноста, духовноста и собирањето на културно наследство.
Потоа, Чолаков го продолжил своето образование во Пловдив, каде учел во грчко средно училиште. Во 1848 година заминал во Киев, каде се запишал во духовна семинарија, а подоцна студирал на Духовната академија во Москва. Овие години во Русија му овозможиле не само теолошко, туку и широко хуманистичко образование, кое подоцна го применил во својата работа како фолклорист и етнограф.
2 Кариера и придонеси
2.1 Фолклористичка и етнографска дејност
Васил Чолаков е особено познат по својата работа во собирањето и зачувувањето на бугарскиот фолклор. Неговата страст кон народните песни, обичаи и умотворенија го направила еден од клучните собирачи на фолклорно богатство во 19 век. Еден од неговите значајни придонеси е соработката со Константин Миладинов, на кого му предал голем број бугарски народни песни. Овие песни биле вклучени во значајниот зборник „''Бѫлгарски народни пѣсни''“ (1861), составен од браќата Миладинови, кој одиграл клучна улога во зачувувањето на народното македонско и бугарско културно наследство.
Во 1859 година, додека бил во Рилскиот манастир, Чолаков направил каталог на стари ракописи, евангелија и житија. Овој каталог бил важен за зачувување на средновековното книжевно наследство и покажува негов интерес кон историјата и културата на неговиот народ.
2.2 Образовна и културна активност
По враќањето во Панаѓуриште во 1863 година, Чолаков станал учител и активно работел на унапредување на образованието во регионот. Неговата просветна дејност била насочена кон подигање на културното и интелектуално ниво на локалното население. Тој бил еден од иницијаторите за основање на читалиштето во Панаѓуриште, кое станало центар за културни и просветни активности.
Во 1872 година, Чолаков го издал „Български народен зборник“ во Болград, дело во кое биле собрани народни песни, приказни и други фолклорни материјали. Ова издание е доказ за неговата посветеност на зачувувањето на бугарската народна култура.
2.3 Публицистичка дејност
Чолаков бил активен и во публицистиката, соработувајќи со повеќе весници и списанија, меѓу кои „''Български книжици''“, „''Читалище''“, „''България''“ и „''Македония''“. Неговите текстови често се фокусирале на културни, образовни и општествени теми. Тој, исто така, одржувал кореспонденција со истакнати личности од тоа време, како Најден Геров, со што придонел за размена на идеи и зајакнување на културните врски.
Московско муле

Московско муле (|Moscow Mule) — коктел на основа на вотка, ѓумбирово пиво и лимета, кој се послужува во бакарна кригла.
Популарноста почнал да ја добива по почетокот на напливот на консумирање руска вотка во САД во 1950-тите години. Името е поврзано со асоцијацијата на вотката и руската култура кај Американците.
Класифициран е како „лонг дринк“ и влегува во групата на официјални коктели на Меѓународната асоцијација на шанкери (МАШ) во категоријата „Современи класици“ (англ. ''Contemporary classics'').
1 Историја
За почеток на производството на коктелот се смета 1941 г., кога познатата американска компанија „Хјублајн“ ги откупила правата за производство на вотката „Смирноф“. Идејата потекнала од вработениот во компанијата Џон Мартин (''John G. Martin''), кој ја споделил со сопственикот на компанијата Рудолф Канет (''Rudolf Kunett''). Во исто време, се решил и проблемот со прекумерното производство на ѓумбирово пиво, кое станало дел од овој коктел. Почнале да го служат во рестораните во Лос Анџелес во 1942 г., а во 1943 г. веќе се пиел и во соседните држави (особено во казината во Лас Вегас и другите големи градови).
Поради војната, производството било прекинато, но во 1947 г. било обновено. И за да се привлечат посетители, на почетокот коктелот се служел во оригинални метални кригли. Истовремено, сопствениците на марката спровеле успешно промовирање до масите, користејќи го слоганот „Ќе ви го исфрли духот“. Се смета дека московското муле го симболизира Тројанскиот коњ, кој влегол во американската култура.
Во 2022 г., порториканскиот рапер Бед Бани го сними синглот „Moscow Mule“, кој ги освоил хит-листите во неколку земји.
Огнен Стефановски

Огнен Стефановски (роден на 14 септември 2004 г.) — македонски атлетичар што се натпреварува во десетобој.
Стефановски е актуелен рекордер на Македонија во дисциплините скок со стап, десетобој и седмобој во сала.
1 Кариера
На државното првенство во атлетика во 2024 година, Стефановски станал државен шампион на 110 метри со пречки, со време од 16.08 секунди.
Стефановски поставил нов македонски рекорд во седмобој во сала од 4879 поени на националното првенство на Хрватска во февруари 2025 година.
На Европското екипно првенство 2025 - трета дивизија во јуни 2025 година во Марибор, Словенија, Стефанoвски поставил нов македонски рекорд во скок со стап, прескокнувајќи 4,05 метри со што успеал да го собори рекордот од 3,90 метри поставен од Владимир Карер во 1968 година.
На Европското првенство до 23 години во Берген, Норвешка во 2025 година, Стефановски постигнал резултат од 6648 поени во десетобој, со што поставил нов македонски рекорд, подобрувајќи го претходниот најдобар резултат од 6521 поен, кој исто така бил во негова сопственост.
2 Лични рекорди
Дисциплина, Резултат, Место, Датум
На отворено, Десетобој, 6648 поени (НР), Берген, Норвешка, 18 јули 2025
100 метри, 11.17, Измир, Турција, 25 мај 2024
110 метри со пречки, 15.38, Скопје, Македонија, 25 мај 2025
400 метри, 48.85, Ерусалим, Израел, 7 август 2023
400 метри со пречки, 56.30, Хожов, Полска, 21 јуни 2023
Скок со стап, 4.05 м (НР), Марибор, Словенија, 25 јуни 2025
Скок во далечина, 6.80 м, Цеље, Словенија, 17 мај 2025
Фрлање копје, 52.71 м, Скопје, Македонија, 8 јуни 2025
Во Сала
60 метри со пречки, 8.96, Белград, Србија, 25 февруари 2024
400 метри, 50.66, Будимпешта, Унгарија, 28 јануари 2024
Скок во височина, 1.86 м, Загреб, Хрватска, 8 февруари 2025
Седмобој, 4879 поени (НР), Загреб, Хрватска, 9 февруари 2025
3 Признанија
*Најдобар македонски атлетичар во младинска категорија (2022, 2023)
Константин Стерјов

Константин (Дино) Стерјов – Копилето (|Κωνσταντίνος Στεργίου'', Константинос Стериу''; ''Ντίνας Στεργίου'', ''Динас Стериу'') — гркомански револуционер, одметник на Македонската револуционерна организација, деец на Грчката вооружена пропаганда и учесник во Борбата за Македонија.
1 Животопис
Стерјов е роден во селото Статица, Костурско, тогаш во Отоманското Царство, денешна Грција. Се сметал за вонбрачен син на Касим-бег, кој бил убиен од страна на ВМОРО. Стапил во ВМОРО, но подоцна преминал на грчка страна. Соработувал со Павлос Мелас, а по неговата смрт му ја отсекол главата и ја однел во с. Желево. Подоцна бил четник на Ефтимиос Каудис.
Атанас Василев

Атанас Василев (|Atanas Vasileff) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на Македонската револуционерна организација.
1 Животопис
Василев е роден во 1882 г. во селото Статица, Костурско, тогаш во Отоманското Царство, денешна Грција. Во 1900 г. дал заклетва пред војводата Пандо Чулков и станал дел од ВМОРО. Првично бил курир на месното револуционерно раководство. Во Илинденското востание, Василев станал комита во четата на Васил Котев, каде учествувал во еднодневната битка на Бигла, во која е ранет Митре Влаот.
По крајот на востанието се вратил во родното село и продолжил да се занимава со револуционерни активности. По Првата светска војна тој емигрирал во САД. Прво се населил во Лорејн, Охајо, а подоцна во Детроит, Мичиген.
Светска недела на доењето

Светска недела на доењето (англиски: ''World Breastfeeding Week'') — глобален координиран настан што се одржува во над 170 земји секоја година од 1 до 7 август, организиран од Светската асоцијација за доење (WABA), Светската здравствена организација (СЗО) и УНИЦЕФ.
Целта на Светската недела на доењето е да се промовира доењето со цел подобрување на здравјето на децата и на жените. Доењето е единствен процес кој обезбедува идеална исхрана за доенчињата и придонесува за нивниот здрав раст и развој; ја намалува зачестеноста и тежината на заразните болести, со што се намалува морбидитетот и смртноста кај доенчињата. Придонесува за здравјето на жените со намалување на ризикот од рак на дојка и рак на јајниците и со зголемување на времето помеѓу бременостите. Обезбедува друштвени и економски придобивки за семејството и заедницата и им дава на повеќето жени чувство на задоволство кога успеваат во доењето. Овие придобивки се зголемуваат со зголемено исклучиво доење во текот на првите шест месеци од животот на детето, а потоа со подолго траење на доењето со воведување на разновидна исхрана, поради што Светската здравствена организација препорачува исклучиво доење, кое започнува во првиот час од раѓањето и продолжува додека детето не наполни шест месеци. Исклучивото доење значи дека на доенчето не му се дава друг пијалак или храна и дека доенчето треба да се дои често и неограничено (доење по потреба). Светската здравствена организација препорачува доењето да се продолжи најмалку две години и понатаму, со додавање на друга, разновидна храна.
1 Историја
Светската алијанса за доење (WABA), организацијата што ја координира Светската недела на доење, е основана на 14 февруари 1991 година со цел повторно воспоставување глобална култура на доење и обезбедување поддршка на доењето. Нејзината работа се заснова на акциониот план на Декларацијата за заштита, поддршка и промоција на доењето (позната како ''Декларација Иноченти'') која била усвоена на 1 август 1990 година во Фиренца, Италија. WABA првпат ја обележила Светската недела на доењето во 1992 година со темата Иницијатива „Родилиште - пријател на децата“ (BFHI). Иако првичната идеја била да се прославува доењето само еден ден во годината, подоцна се развил во настан што трае една недела.
Секоја година, WABA објавува годишна тема и специфични цели на кампањата, а од 2016 година, темите и специфичните цели на Светската недела на доењето се усогласени со Целите за одржлив развој на ООН.
2 Цели на Светската недела на доењето
Целите на одбележувањето на Светската недела на доењето се:
* да ја информира јавноста за важноста на избраната тема,
* да се обезбеди/засили важноста на темата како одговорност на јавното здравје,
* да ги поврзува поединците и организациите за да постигнат поголемо влијание,
* да поттикнува дејствување околу избрани теми и поврзани прашања.
Табо Мбеки

Табо Мвујелва Мбеки (Thabo Mvuyelwa Mbeki, роден на 18 јуни 1942 во Идути, Источен Кејп, Јужна Африка) е јужноафрикански политичар, кој бил претседател на Јужноафриканската Република од 14 јуни 1999 до 24 септември 2008 година.
1 Ран живот и образование
Табо Мбеки е син на Гаван Мбеки, истакнат борец против апартхејдот и член на Африканскиот национален конгрес (АНК) и Јужноафриканската комунистичка партија, и Епанет Мбеки, исто така активистка. Потекнува од народот Коса. На 14-годишна возраст се приклучил на Младинската лига на АНК (1956) и активно учествувал во политички активности. Поради организирање студентски штрајк во 1959 година, бил избркан од училиште во Алис. Подоцна студирал економија на Универзитетот во Лондон преку кореспонденција, а потоа стекнал магистерска диплома по економија на Универзитетот во Сасекс во Брајтон, Велика Британија.
2 Политичка кариера и прогонство
По апсењето на водечките членови на АНК, вклучувајќи ги Нелсон Мандела, Волтер Сисулу и неговиот татко, Мбеки ја напуштил Јужна Африка во 1962 година и поминал 28 години во прогонство. Во тој период, поминал воена обука во Советскиот Сојуз (1969) и работел за АНК во различни земји, вклучувајќи ги Замбија, Нигерија, Боцвана, Мозамбик и Свазиленд. Бил близок соработник на Оливер Тамбо, претседател на АНК во прогонство, и работел во одделот за информации и публицитет. Исто така, поминал марксистичко-ленинистичка идеолошка обука во Меѓународниот институт на Ленин.
3 Враќање во Јужна Африка и политички подем
По укинувањето на забраната за АНК во 1990 година, Мбеки се вратил во Јужна Африка. Во 1994 година бил избран за потпретседател на Јужноафриканската Република под претседателот Нелсон Мандела, каде презел значајни административни одговорности. Во декември 1997 година станал претседател на АНК, наследувајќи го Мандела, а на 14 јуни 1999 година ја презел функцијата претседател на Јужноафриканската Република. Повторно бил избран во 2004 година.
4 Претседателски мандат
За време на неговиот претседателски мандат, Мбеки промовирал економски раст, со просечен годишен раст на економијата над 3%, и работел на реформи за подобрување на животот на сиромашните Јужноафриканци. Бил водечки застапник на концептот „Африкански препород“ и одиграл клучна улога во основањето на Новото партнерство за развој на Африка (NEPAD) и Африканската унија. Сепак, неговиот мандат бил контроверзен поради неговиот став за ХИВ/СИДА, каде што ја доведувал во прашање врската меѓу вирусот и болеста, што предизвикало критики поради бавниот одговор на епидемијата.
Георги Кандиларов

Георги Стојанов Кандиларов (Котел, 8 август 1851 — Арбанаси, 19 јуни 1943) — истакнат учител во Солунската машка гимназија. Деец на Бугарската пропаганда во Македонија.
1 Животопис
Георги Кандиларов е роден на 8 август 1851 година во Котел, тогаш дел од Отоманското Царство. Се образувал во неговиот роден град меѓу 1869-1873 година. Во 1880 година стекнал семинар во Одеса, Русија. Истата година учествувал во основањето на Солунската машка гимназија, значаен огранок на Бугарската пропаганда во Македонија. Се приклучил во Бугарската егзархија. Во 1884 година стекнал више образование во Киевската духовна академија.
Меѓу 1883-1887 година бил директор на Солунската машка гимназија. Меѓу 1884-1885 година бил директор на Солунската женска гимназија. Меѓу 1887-1889 година дејствувал во Воден. Учествувал во борбата за Македонија како претставник на егзархијата и бугарската пропаганда. Околу 1888 година отоманската власт го уапсиле но следната година бил амнестиран. Меѓу 1889-1890 година бил директор на егзархиското училиште во Битола, во 1891 година во Сер и Скопје.
Во Македонија Кандиларов помогнал со отворањето на 35 егзархиски училишта. Поради тоа бил уапсан и подоцна се вратил во неговиот мајчин град. Учителствувал во Љасковец меѓу 1892-1895 година. Во 1896 година отворил духовна академија во Истанбул. Меѓу 1897-1899 година бил нејзин ректор. Меѓу 1900-1906 година бил директор на женска гимназија во Русе. Учитествувал во софиската духовна семинарија меѓу 1916-1918 година. Меѓу 1920-1925 година учителствувал во Пловдив. Кандиларов бил женет со Ана Кандиларова (момиско: ''Трпчева''). Починал на 19 јуни 1943 година во Арбанаси.
Меѓународен аеродром Малта

Меѓународниот аеродром Малта , сместен во Лука, на околу девет километри југозападно од главниот град Валета, претставува единствената воздушна порта на Малтешките Острови, опслужувајќи ги сите комерцијални летови на архипелагот. Овој аеродром, често наречен и „Аеродром Лука“, е клучен столб во транспортната инфраструктура на Малта, овозможувајќи поврзување со Европа и други меѓународни дестинации, а истовремено служи како економски и туристички двигател на земјата.
1 Историја
Историјата на аеродромот е длабоко поврзана со военото минато на Малта. Изграден на местото на поранешниот аеродром на Кралските воздушни сили (RAF Luqa), тој потекнува од периодот на Втората светска војна, кога Малта била стратешка точка за сојузничките операции во Медитеранот. Во тоа време, аеродромите во Та’ Кали и Хал Фар биле главни цивилни и воени бази, но често биле цел на напади, што довело до развој на Лука како поиздржлива локација. По војната, цивилната авијација постепено го презела местото на воените операции, а Лука се трансформирала во модерен меѓународен аеродром. Денес, управуван од Malta International Airport plc, тој е симбол на современоста и ефикасноста.
Марко (име)

Марко (|Marco) е машко име. Потекнува од латинскиот збор "Marti-co-s" што е изведено од Марс, римскиот бог на војната.
1 Луѓе
* Марко Поло (c. 1254–1324)
* Крал Марко (c. 1335–1395)
* Марко Цепенков (1829–1920)
* Марко Миљанов (1833–1901)
* Марко Христов (1879–1942)
* Марко Јовановиќ (роден 1988), фудбалер
* Марко Бошнаков (1878–1908)
Вимблдон 2006 – мажи поединечно

Вимблдон 2006 – мажи поединечно - бил третиот тениски гренд слем турнир, кој се одиграл во рамките на АТП тениската сезона 2024.
Турнирот се одражал од 26 јуни до 9 јули во All England клубот во Лондон, Велика Британија.
Во финалето на ова издание, трикратниот бранител на титулата Роџер Федерер го победил Рафаел Надал со 6–0, 7–6(7–5), 6–7(2–7), 6–3 , со што ја освоил титулата во машка поединечна конкуренција на Вимблдон 2006. Ова била неговата четврта титула на Вимблдон и осмата гренд слем титула во кариерата.
Ова била првата од трите последователни години во кои Федерер и Надал играле меѓусебе во финалето на Вимблдон.
Ова издание го означило и последното учество на Вимблдон за победникот на турнирот од 1992 година и поранешен светски број 1, Андре Агаси; тој загубил во третото коло од Надал.
1 Носители
width=90%
Роџер Федерер (победник)
Рафаел Надал ''(финале)''
Енди Родик ''(трето коло)''
Давид Налбандијан ''(трето коло)''
Иван Љубичиќ ''(трето коло)''
Лејтон Хјуит ''(четвртфинале)''
Марио Анчиќ ''(четвртфинале)''
Џејмс Блејк ''(трето коло)''
Николај Давиденко ''(прво коло''
Фернандо Гонсалес ''(трето коло)''
Томи Робредо ''(второ коло)''
Томас Јохансон ''(прво коло)''
Томаш Бердих ''(четврто коло)''
Радек Штепанек ''(четвртфинале)''
Себастијан Грожан ''(трето коло)''
Гастон Гаудио ''(второ коло)''
Роби Џинепри ''(прво коло)''
Маркос Багдатис ''(полуфинале)''
Томи Хас ''(трето коло)''
Доминик Хрбати ''(прво коло)''
Гаел Монфис ''(прво коло)''
Јарко Ниеминен ''(четвртфинале)''
Давид Ферер ''(четврто коло)''
Хуан Карлос Фереро ''(трето коло)''
Андре Агаси ''(трето коло)''
Оливје Рохус ''(трето коло)''
Дмитри Турсунов ''(четврто коло)''
Фернандо Вердаско ''(четврто коло)''
Парадорн Сричапан ''(прво коло)''
Кристоф Влиген ''(второ коло)''
Николас Масу ''(прво коло)''
Пол-Анри Матје ''(прво коло)''
2 Жреб
2.1 Горна половина на жребот
2.2 Долна половина на жребот
Маршрута

Маршрута (|marche — „чекор“ и ''route'' — „пат“) — патека на движење на некој објект, која го зема предвид правецот на движење во однос на географски обележја (или координати), со означени почетни, крајни и меѓуточки, доколку ги има.
Во други извори е наведено дека маршрута е патоказ, односно указание на патот за патување, поминување на војска; распоред на места за одмор, преноќување и сл. со други подробности, во зависност од потребата, и список на имиња на точките што се наоѓаат по патот на претстојното движење.
1 Состав
Маршрутата обично се составува врз основа на топографска карта, вклучително и патна, и обично вклучува:
* место (точка) на поаѓање;
*  време на поаѓање;
* вкупна должина на патот;
* должина на неговите одделни делници;
* вид, род и тип на превоз;
* места (точки) за преседнување, доколку се предвидени;
* место (точка) на пристигнување;
* време на пристигнување;
* други известувања.
2 Видови, родови и типови
Поради различната човечка дејност (работа, одмор, на пример туристички, екскурзиски итн.), користените средства, тежината на теренот итн., постојат различни видови, родови и типови на маршрути:
*копнена:
**пешачка;
**на животни:
***коњска;
***и така натаму.
*водна:
** речна:
***бродска;
*** паробродска;
* и така натаму.
3 Наводи
Бенефициум

Бенефициум (|beneficium — „добротворство“) — условно доживотно земјиште во сопственост, кое се користело во текот на раниот среден век во Западна Европа.
Се доделувал на вазал од кралот или мајордомот во замена за воена или административна служба во нивна полза. Потекнува од Франкската Држава, а овој вид имот се појавил по земјишната реформа преземена од Карло Мартел. Тоа придонело за појавата на нов општествен слој од професионални воини — витези.
Во периодот од IX до XI век, бенефициумот се претворил во наследна феудална сопственост — феуд.
1 Световен бенефициум
Во средновековието и подоцна, со овој збор се означувало земјишно владение, доделувано на доживотна употреба под услов на вршење служба — дворска, административна, но главно воена. Затоа, под бенефициум обично се подразбира условно воено земјиште (за разлика од прекариумот, кој бил условно земјиште од селски тип). Неисполнувањето на условите од страна на корисникот водело до ликвидација на бенефициумот. Во случај на смрт на корисникот или на доделувачот, бенефициумот се враќал на сопственикот или на неговите наследници. Потоа, бенефициумот можел да се пренесе врз основа на нов договор.
Во широка употреба, бенефициумот бил воведен од Карло Мартел. Ширењето на бенефициумот е една од пројавите на аграрниот пресврт што се случил во Франкската Држава во VIII век: алодите (подароци со целосна безусловна сопственост) биле заменети со доделување на доживотна употреба. Се променила социјалната структура на франкското општество, се појавил нов воен слој на бенефицијари, поврзани со кралската власт преку земјишни односи.
Во IX и X век, бенефициумот добил одлики на феуд. Тој придонел за појавата на професионални воини витези, како и за појавата на односи на лична верност и покровителство (вазалство) меѓу доделувачот и бенефицијарот (корисникот). Бенефициуми доделувале не само кралевите, туку и крупните феудалци. Набргу, многу бенефицијари станале помоќни од кралевите.
2 Поврззно
* Феуд
* Прекариум
3 Наводи