Екологија во Рио Гранде до Сул

Екологијата во Рио Гранде ду Сул се однесува на движењето конституирано од научници и лаици во одбрана на животната средина на бразилската држава Рио Гранде ду Сул. Иако постојат некои записи за протести против уништувањето на животната средина уште во 19 век, поконзистентно движење се оформило дури во средината на 20 век, следејќи го научниот напредок и сфаќајќи дека уништувањето и заканите што се појавуваат во тоа време се веќе значајни. Оттогаш, екологијата се покажала како тема на растечка популарност.
Како пионер на бразилскиот екологизам, државата има значајна историја на ова поле и честопати презентирала иновативни предлози. Богата со биоразновидност, Рио Гранде ду Сул има развиено низа иницијативи за промоција на истражување, учење и ширење на еколошките концепти, како во јавната така и во приватната сфера. Владата направила и продолжува да прави големи инвестиции во проекти од различни видови, како што се санитарни услови, обновoва на деградираните подрачја и создавање заштитени подрачја. Постојат повеќе еколошки здруженија, задруги и невладини организации, кои промовираат активизам и даваат позитивни практични резултати, а темата се развива и во училиштата и заедниците, генерално со добра приемчивост.
Меѓутоа, државата, меѓу другото, се соочува и со прашањата на загадувањето, уништувањето на шумите и опустинувањето и ги трпи последиците од прогресивното глобално затоплување, што претставува важни предизвици за нејзиниот иден развој, покрај тоа што има долга листа на загрозени видови, многу од нив веќе се сметаат за локално исчезнати или во процес на неизбежно исчезнување. Дополнително, спроведувањето е често несигурно, попречено од хроничниот недостиг на човечки и материјални ресурси, а чести се извештаите и за злоупотреби. Контроверзите околу темата се исто така големи, создавајќи ќор-сокак, а моќните политички и економски интереси кои се противат на неа го попречуваат напредокот на работата. Во последните години, државното законодавство за животна средина е драстично ослабено.
1 Историја на еколошката свест во државата
1.1 Преседани
Многу извештаи од патници и истражувачи преживеале од минатите векови за богатството на фауната и флората и убавината на пејзажот на Рио Гранде ду Сул. Во 17 век, Исусовците пријавиле постоење на тапири на брегот. Во 1703 година, Домингос да Филгуеира научил како да се искористи изобилството на елени и капибари на полињата. Во 1738 година, владините одредби се обиделе да ги заштитат луѓето од регионите Рио Гранде и Пелотас од јагуарите што живееле таму во голем број, а во почетокот на 19 век, патникот Николау Дрејс пријавил постоење на ловци кои сè уште продавале по педесет крзна од дивите мачки месечно. Во 1857 година, Аве-Лалеман бил воодушевен од бројот на птици кои живеат на бреговите на Лагоа дос Патос, кои биле покриени со грмушки, и бил воодушевен од изобилството на флората во регионот на Сао Леополдо. На крајот на 19 век, во Порто Алегре сè уште се ловеле зракоперки, во Порто Алегре. Кога започнала италијанската колонизација на североисток, во 1875 година, регионот бил девствен и покриен со шумата араукарија.
Голем дел од ова богатство повеќе не постои. Шумите и животните исчезнале, загадувањето зафатило многу реки, а урбанизацијата, сточарството и земјоделството напреднале, длабоко менувајќи го примитивниот пејзаж. Свеста за животната средина бавно се формирала, иако некои од тие патници веќе укажале на опасностите од нескротливата експлоатација на животната средина. Рајнхолд Хенсел, кој пристигнал во државата во 1865 година, бил еден од нив, и во неговите дела запишал дека птиците што Лалеман ги опишал како изобилни пред помалку од една деценија веќе биле ретки, дека ридовите на Порто Алегре, исто така некогаш покриени со дрвја, веќе во голема мера биле преземени од грмушките и, набљудувајќи го начинот на кој се одвивала германската колонизација во долината Синос, изразил пророчка загриженост:„За разлика од често споменуваната несигурност во изградбата на патишта и мостови е негрижата со која се уништуваат шумите при формирањето и проширувањето на населбите, така што дрвата за градба, барем во постарите колосеци, веќе стануваат оскудни... На доселеникот не може да му се забрани да ја расчисти својата земја како што сака, задачата на владата ќе беше само да постапи повнимателно ... и да размисли за евентуалноста дека порано или подоцна, со сегашните методи ќе се јави недостиг на дрва и вода во шумските области наменети за земјоделско одгледување. Со бавното, но се поголемо расчистување на високите делови од шумата, доаѓа до намалување на редовните врнежи, а сега не ретко и остатоци од старите потоци, чии извори пресушиле од основањето на колониите, се среќаваат на ридовите меѓу патеките... Порано, шумата ја заштитувала хумусната покривка на планинската почва, но сега е изложена на дождови и се повеќе мигрира во долините, така што сите повисоки делови на обесшумените шуми ќе станат непогодни за одгледување, па дури и за шумарство, ... но кусогледоста на Бразилците во сите работи за националната економија не им го дозволува овој поглед во иднината“.
1.2 Почеток на движењето
Иако во 1940-тите постоело значајно законодавство за животната средина на национално ниво, особено ''Шумскиот кодекс'' (1934), во државата, свеста била практично ништовна. Во тоа време се појавил отец Балдуино Рамбо и во монографија од 1941 година, тој ја осудил предаторската акција на индустријата за сеча во долината на реката Уругвај и препорачал создавање на два шумски парка, еден во горниот Уругвај, а другиот во Апарадос да Сера. Во своето дело Физиономијата на Рио Гранде ду Сул(1942), тој го посветил своето последно поглавје на „Заштита на природата“, бранејќи ја заштитата на природните споменици, загрозените видови и интеграцијата помеѓу човекот и природата, наведувајќи: „Народ кој го занемарува овој елемент би му недостасувало суштинско барање на вистинската целосна човечка култура и би бил недостоен за изобилството на земјата, како што ја дала расипничката рака на Создателот“. Тој бил пионер, кој претходел на еколошките студии на Вандербилт Дуарте де Барос, првиот директор на Националниот парк Итатијаја (првиот национален парк што бил основан).
Отприлика во исто време, се појавил и првиот еколошки инспектор на државата, Хенрике Луис Рослер, сметководител во Делегацијата на Државното пристаниште, кој на негова иницијатива се посветил на набљудување на лов и риболовни активности за време на викендите, добивајќи акредитација во Министерството за земјоделство, службено да постапува како инспектор. Тој, сепак, го изгубил поради казни без одобрение за кожари кои ги загадувале реките во регионот Сао Леополдо. Во 1955 година, тој го основал Сојузот за заштита на природата, првата еколошка организација во Бразил, и потоа започнал да објавува памфлети и серија написи за еколошки прашања во весникот ''Народна пошта'', во Порто Алегре. Оние кои не можеле да се ангажираат, тој ги замолил за „молитва за природата на умирање, барајќи милостивиот Семоќен да го измени предаторскиот менталитет на нашиот народ“.
Рослер ја напишал својата последна статија во 1963 година, а набргу потоа, со воениот удар од 1964 година, бразилските општествени движења биле распуштени, распуштајќи го и почетното еколошко движење. Меѓутоа, меѓу организациите кои го поддржале државниот удар била Женска демократска акција Гауча (ADFG), предводена во 1970-тите од Магда Ренер, која се покажала како активен застапник за заштита на животната средина. На неа влијаело предавањето на Хозе Луценбергер од 1972 година во Здружението на агрономите во Порто Алегре. Луценбергер бил истакнат во националното движење, објавувајќи написи во весници и во 1971 година го основал Здружението Гаучо за заштита на природната средина (Агапан) заедно со други поддржувачи на каузата, особено Аугусто Карнеиро. На овие активисти главно им се должи оживувањето на еколошката свест во државата, во време кога еколошките проблеми во Бразил станувале сериозни, и правејќи го Рио Гранде ду Сул пионер на бразилското еколошко движење.
Двете здруженија развијале долга и плодна серија кампањи за подигање на свеста, поврзани со поголем процес на градење свесно граѓанство кога воениот режим бил во својата најрепресивна фаза. Според Марија Кристина да Силва, еколошкиот проблем одиграл канализирачка улога за населението, спречено да ги изрази своите грижи, вознемирености и несигурности: „Еколошкото движење било причината што ги обединило сите поплаки“. Магда Ренер потсетила дека е неопходно да се дејствува со специфична стратегија: „Многу добро ги завиткавме прашањата во „розова хартија“ затоа што одевме на улица кога се забрануваа какви било улични демонстрации“, постигнувајќи важни резултати. Како пример, во 1974 година, АДФГ и Агапан воделе движење за одбрана на островите Гуаиба што резултирало со создавање на Државниот парк на делтата Џакуи во 1976 година. Во 1975 година, АДФГ го одржале првиот национален еколошки состанок, на кој се собрале повеќе од петстотини луѓе, и каде бил претставен пионерскиот проект за рециклирање на отпадот од домаќинството, десет години пред секоја слична владина иницијатива во Бразил. Во 1978 година, таа ја мобилизирала земјата, вклучително и неколку владини агенции, кога била ослободена „црвената плима “ во Херменегилдо, на јужниот брег на државата.
Агапан, пак, промовирале и неделни состаноци и предавања во своето седиште, дистрибуирале студии и дистрибуирале илјадници памфлети и станале познати во својата борба за зачувување на езерото Гуаиба, особено во борбата против мелницата за пулпа Борегард (сега Риосел), добивајќи поддршка и од владините службеници. Случајот станал симболичен. За Дорфман и Станиславски, тоа била „една од најважните еколошки борби во историјата“ и, според Лилиан Драјер, кога компанијата била инсталирана, била поздравена како лост на државното развојно повлекување.
1.3 Проширување и зрелост
Активностите на Магда и Луценбергер им донеле национално и меѓународно признание. Луценбергер држел предавања низ целата земја и изработил голем број написи. Во 1976 година, тој ја лансирал книгата ''Крај на иднината?'' или ''Бразилски еколошки манифест'', кој го консолидирал неговото лидерство во Бразил и развил силен стил на критика поддржан од научни податоци. Во 1977 година, главно поради неговата иницијатива, во Торес бил основан Државниот парк Гуарита, а во 1987 година, по напуштањето на Агапан, ја создале фондацијата Гаја. Подоцна тој се приклучил на владата на Колор како секретар за животна средина, поканувајќи ја Магда да биде дел од тимот на Националниот совет за животна средина. Таа истовремено имала место во бразилскиот НВО комитет на невладината организација ''Птица''.
Почнале да се појавуваат и други организации: Во 1974 година, бил создаден Меѓуодделенски центар за еколошки студии на Федералниот универзитет во Рио Гранде ду Сул, во 1978 година, била создадена Кулмеја, задруга на потрошувачи и земјоделци која се борела против употребата на пестициди и нудела органски производи. Во исто време, биле создадени неколку еколошки резервати, како што е биолошкиот резерват Лами Хозе Луценбергер, во сопственост на општината Порто Алегре, и други управувани од државната влада, како што се државниот парк Камакуа, државниот парк Подокарпус, државниот парк Еспиниљо и државниот парк Ибитирија. Државниот печат бил особено приемчив и им давал простор на вестите на оваа тема, многупати со емотивен тон, како што може да се види во насловите од 1970-тите: „Уништување на шумите: Амазон може да стане пустина“, „Агонија на нашите реки“, „Спасување на природата за да се спасат човечките суштества“, „Загадување: смртта доаѓа од воздухот“. Ваквите вести станале чести, и додека весниците ги искористиле проблемите за да продаваат повеќе, тие исто така укажувале на драматична промена во јавното мислење, кое станало во голем обем позаинтересирано и посензитивно за овие проблеми.
Во следната деценија, некои политичари со еколошки платформи успеале да бидат избрани за советници во Порто Алегре, започнувајќи традиција во 1982 година со Кајо Лустоса, поврзана со ПМДБ. Движењето почнало да бара организација од пошироки размери, закажувајќи неколку состаноци во 1984 година. Овие состаноци се одржале и во други држави, а нивната главна тема бил дијалогот помеѓу различните сектори на општеството, дефинирањето на приоритетните дејствија и начини за влијание врз уставниот проект. Исто така, разговарале за потребата од основање на Зелената партија (што се реализирало во 1986 година). Во 1985 година, движењето Рио Гранде ду Сул успеало да добие простор за независно испрашување на кандидатите за владата на главниот град. Учеството на студенти, печатот, синдикатите, маалските здруженија, алтернативните рурални заедници и Здужението на безземјените се зголемило во оваа деценија, што сè повеќе влијаело на активностите на државните и општинските власти. Била артикулирана национална интеграција на активизмот, кој, според Едуардо Виола и Аилтон дос Сантос, покажувајќи знаци на зрелост, станал мултидисциплинарен и се движел кон социоекологија.
Од средината на 1980-тите па наваму, алтернативните земјоделски невладини организации почнале да се структурираат за да бараат нови начини на одгледување, и иницијативите поврзани со Лутеранската црква и владините агенции исто така се појавиле во неколку региони, а во следната деценија еколошките здруженија се намножиле низ целата држава. Студијата од 1995 година, развиена од Клаудија Шмит, укажувала на постоење на 50 субјекти регистрирани во Националниот фонд за животна средина, но, според истражувачот, оваа бројка требало да биде многу поголема, бидејќи многу мали здруженија не ја формализирале нивната регистрација. Придонесите на членовите, честопати се соочувале со хроничен недостаток на ресурси и не покажувале значителен степен на професионалност.
Уште во 1990-тите, била воспоставена Програмата Про-Гуаиба, замислена во претходната деценија преку влијанието на еколошкото движење. Со него, владата имала намера да го подобри квалитетот на животот и да ја врати еколошката рамнотежа на целиот слив на езерото Гуаиба, најнаселен и најзагаден во државата, со повеќе од 250 општини кои сочинуваат околу 70% од БДП на државата. Првиот модул инвестирал повеќе од 222 милиони долари, од кои 60% од Интерамериканската банка за развој, во санитарни услови, заштитени подрачја, почва и управување со цврст отпад, меѓу многу други проекти. Како што истакнал професорот Андре Силвеира, директор на Институтот за хидрични истражувања на УФРГС, Програмата била особено позитивна со тоа што се обидела да ги реши причините за загадувањето на интегриран начин, во одржлив модел, но тој жалел што втората фаза била откажана поради недостаток на државни ресурси за потребниот пандан.
2 Неодамнешни иницијативи
Покрај законската регулатива, заштитените подрачја и активизмот, неколку јавни и приватни иницијативи во последните години го промовирале управувањето и следењето на природните ресурси, едукацијата за животната средина и свеста во голем обем, и всадиле во населението ново чувство за општествена одговорност, со практични мерки кои го менуваат секојдневниот живот на многу луѓе и промовираат зачувување на животната средина. Државниот законик за животна средина наведува, во член 1, дека ако правото на урамнотежена животна средина е заедничко за целото општество, одговорноста на секој е да дејствува за негово зачувување.
2.1 Селективно собирање отпад
Истиот принцип е втемелен во Сојузниот устав, во неговиот член 225. Во таа насока, постојат програми за селективно собирање и рециклирање на ѓубрето, давајќи диференцирани дестинации на секој вид материјал и негово повторно користење, со сè поголеми знаци на одобрување и популарно прдржување до овој принцип во Порто Алегре и многу други градови. Истражување од 2000 година покажало дека 30% од општините во Рио Гранде ду Сул имале селективно собирање, а 22% имале рециклирање, во многу повисок процент од националниот просек (соодветно 8,2% и 6,4%) и додавајќи до 31% од вкупните општини во Бразил со овие услуги.
2.2 Обновлива енергија
Има зголемен интерес за обновливите и почисти енергии, иако државата во овој момент заостанува зад националниот тренд. Од 2007 година, Осорио ја има најголемата ветроелектрана во Латинска Америка, и други региони, како што се Палмарес до Сул, Виамао, Јагуарао, Пиратини и Сантана до Ливраменто, развиваат тестови и студии за имплементација на слични постројки, имајќи го предвид високиот потенцијал на државата во овој сектор, со 15% од проценетиот вкупен број за Бразил. Во 2011 година, 58 проекти на ветерни паркови биле поднесени на аукција, што резултирало со склучување договори за 42 проекти, со вкупна инсталирана моќност од 1.211,5 MW, околу една третина од просечната побарувачка на енергија на државата. Други проекти предвидувале проширување на производството на биодизел. Државата е голем производител на соја, одговорна за 86% од маслото произведено локално. Освен што го поттикнува земјоделството, го поправа производството на домашниот пазар и создава нуспроизвод од соја, кој може да се користи во добиточна храна. ''Длабок чекор'' е шести по големина национален производител на биодизел, со 8% од вкупниот број.
2.3 Одржливост
Што се однесува до одржливото земјоделство, има активни проекти од 1980-тите, барајќи алтернативни средства за одгледување кои се компатибилни со еколошките концепти. Според зборовите на Мигел Алтиери, „дискусијата за одржливиот развој добила брз замав како одговор на падот на квалитетот на руралниот живот, како и на деградацијата на базата на природни ресурси поврзани со современото земјоделство. Земјоделското производство е повеќе не е чисто техничко прашање, туку сега се гледа како процес условен од социјалните, културните, политичките и економските димензии“. Во последниве години трендот расте поради побарувачката за нов потрошувачки пазар и официјалната поддршка.
Во 1999 година,''1 Државен семинар за агроекологија'' ја создале ''Агроеколошка повелба'', документ кој го дал потеклото на владината програма финансирана од Банрисул, со значителни инвестиции. Според Азамбуја, Мартинс и Фереира, програмата била иновативна и имала заслуги за квалификување на државниот систем за снабдување, поставувајќи ја за привилегија автономијата на земјоделецот, намалување на трошоците за производство, намалување на влијанието врз животната средина и промовирање на здравјето преку заеднички систем за управување. Меѓу вообичаените практики се плодоред, употребата на растенија за обновување на почвата, директно садење, органско ѓубрење, обновување на крајбрежните шуми. Еколошката ориентација се забележува и во сточарството и живинарството, со ротационо пасење, барање алтернативи на моделот на затворен добиток, употреба на хомеопатијата за лекување на болести и изградба на еколошки капацитети.
Паралелно со овие новини се подобрувањата во основните санитарни услови, регионалниот туризам, третманот на отпадот и заштитата на изворите. Државниот семинар за агроекологија го одржал своето XII издание во 2011 година, а долги години се одржувало паралелно со Меѓународниот семинар за агроекологија, останувајќи како важен форум за напредни дебати и родно место на нови предлози преку ажурирањата на ''Агроеколошката повелба''.
2.4 Едукација
Еколошкото образование е силно охрабрувано во многу области на општеството. Универзитетите, колеџите и специјализираните училишта нудат курсеви за додипломски и постдипломски студии, како и курсеви и работилници за заедницата, за екологија и сродни области. Предметот се изучува и во државните училишта, на моменти со добри резултати, но и со тешкотии во наставата, приемот и примената на пренесените концепти. Постојат курсеви и активности понудени од владините агенции за заедниците, и за едукација на нивните вработени за да се минимизира влијанието врз животната средина генерирано од јавниот сервис, како што е Програмата за управување со животната средина на Државното судство.
Еколошкиот туризам, сфатен како форма на образование, но и на одржливо управување со природните области, на културна дисеминација и генерирање на меѓународна соработка и работни места, има значајна јавна приврзаност, со активности развиени низ целата држава, често сметајќи на официјална поддршка.
2.5 Хемиски отпад
Третманот на хемиските остатоци и канализацијата е исто така на административната агенда на неколку градови, за да се избегне фрлање на отровни и загадувачки материи во почвите а особено во реките. Во 1999 година, Гринпис го предложил предизвикот дека за десет години сите бразилски хемиски индустрии треба да ги третираат своите ефлуенти, а Федерацијата на индустрии на Рио Гранде ду Сул била единствениот бизнис претставник во Бразил што го прифатил. Ова, сепак, не е целосно постигнато, и покрај постоењето на специфична легислатива и контрола, понекогаш има прекршоци или несреќи кои на крајот создаваат контаминација. Позитивни примери се програмите за третман на отпадните води во Порто Алегре и Каксиас до Сул, двата главни загадувачи, поставувајќи амбициозни цели: првиот има намера да го прошири својот капацитет за третман од 27% на 77%, а вториот сакал да третира 86% од нејзината отпадна вода до крајот на 2012 година.
3 Области на зачувување
Во 1947 година, бил создаден првиот државен парк во Рио Гранде ду Сул, Турво, и на државно ниво првото законодавство било донесено во 1954 година, во форма на закон 2.434, кој вовел задолжителна лиценца за изградба на брани од приватни лица, и донеле одлука сите шумски површини над 250 хектари кои и припаѓаат на државата да се трансформираат во паркови.
Набргу потоа биле создадени органи посветени на проучување и заштита на животната средина, како што е Музејот на природните науки, основан во 1955 година и кој од 1958 година го издавал списанието ''Ихерингија'', посветено на проучување на флората; Ботаничката градина на Порто Алегре, отворена во 1958 година и Зоолошката градина во Рио Гранде ду Сул, во 1962 година. Во привремената влада биле создадени неколку други регулативи, вклучувајќи го Кодексот за државни шуми и Регулативата за државни паркови, и двете од 1992 година, но оној со најширок опсег е Државниот еколошки кодекс, одобрен во 2000 година.
Според сојузниот закон 9.985/2000, областите на интегрално зачувување се Еколошките станици, Биолошките резервати, Парковите, Природните споменици и Засолништата за диви животни. Останатите се наменети за одржливо управување.
4 Контроверзи и актуелни проблеми
4.1 На макро скала
И покрај постигнатиот напредок, сè уште има многу проблеми кои треба да се надминат. Многу од нивните каузи не се ограничени само на државата, туку се засегнати од националните политики и глобалниот контекст. Како што истакнал Алтиери и други автори, контроверзноста околу заслугите на еколошкиот модел сè уште беснее, и често неговите предлози се сметаат за непрактични, во судир со економските и политичките интереси. Двете партии нашле гласноговорници во најугледната научна заедница и има мал консензус за различни клучни прашања. Како пример, за Марсело Дурао „очекувањата се песимистички за ''Рио+20'' [... ] големите корпорации (се) главните негативци на финансиската криза, која започнала во 2008 година, и на актуелната економска криза што се шири во Европа, до степен до кој успеваат да ги ставаат своите интереси над (интересите на) државата [....] формулираните стратегии [...] немаат за цел да ги решат проблемите како оние што се случуваат во светот, меѓу нив промените во законите за труд и животна средина“.
Промената во Кодексот на бразилските шуми била остро критикувана од секторите за животна средина, кои се поддржани од меѓународни организации како што се Светскиот фонд за природа и Гринпис. За нив, веќе има доволно обесшумена површина во Бразил за приближно двојно производство на храна без да се исече уште еден хектар шума. Портпаролот за промените, Алдо Ребело, бил обвинет за фаворизирање на агробизнисот и руралната пратеничка група, дозволувајќи со новиот текст инвазија на недопрени области и намалување на барањата за одржување законски резерви на имотите, но се бранел велејќи дека со промените ќе имаат корист, малите производители, со разбирање дека недостигаат обработливи површини во земјата. Неговите аргументи биле силно оспорени од граѓанското општество, од кои 79% биле против новиот кодекс, и од научниците и еколозите, осудувајќи ги неуспесите што ќе ги предизвика новиот закон, но сепак, промената била одобрена. Оттогаш, широка серија други мерки се усогласуваат за укинување на законодавството и регулативата за животната средина, преку претседателски декрети, министерски акти и законодавни реформи во Националниот конгрес, предизвикувајќи остри критики и огромна јавна полемика.
Економските политики кои ги зголемуваат каматните стапки директно влијаат на руралните средини, принудувајќи ги производителите да се посветат на активности за експлоатација со непосреден поврат. Програмите за ограничување на јавната потрошувачка, исто така, ја оштетуваат животната средина, која често се смета за област од второстепено значење, и ги отежнуваат дејствијата за спроведување. Според Карлос Јанг „помалата шума е придружена со помалку работа во областите на атлантските шуми претворени за земјоделска употреба. Постои голема диспропорција помеѓу површината зафатена со сточарство и нејзиниот придонес во создавањето вредност. Процесот на уништување на шумите не бил во можност да создаде соодветни услови за живот на руралното население“. Исто така, се тврди дека на растечката популација им се потребни нови области за населување, но податоците не ја докажуваат теоријата.
Во локалниот контекст, индустријата за пулпа извршила силен притисок во државата и „пристигнува со доволно економска сила за да ги потисне дискусиите на полето на зачувување на биолошката разновидност, бидејќи се обидува да ја прошири својата област на садење и претворање на пулпа во хартија во Бразил, Аргентина и Уругвај, како и да се влијае врз имплементацијата на преработувачката и транспортната инфраструктура, особено навигацијата“. Лагуната Мирим, второто по големина водно тело во државата, е приоритетна област за зачувување на безрбетниците, цицачите, птиците, водоземците и рептилите, но страда од економска експлоатација, а исто така прима егзотични видови кои се мешаат во рамнотежа на екосистемот. Бил потпишан договор за создавање на воден пат, кој се смета за приоритет за владите на Бразил и Уругвај, кои ја делат неговата површина, како стратешко поврзување на Меркосур, и иако се бара одржлив развој, студијата за влијанието врз животната средина на проектот открива мрачен можен исход.
Друг пример за судирот меѓу животната средина, политиката и економијата доаѓа од регионот Торес, каде неколку советници протестирале поради создавањето на паркот Итапева, обвинувајќи ја владата дека не платила компензација за експропријацијата и го спречува економскиот развој во регионот.
4.1.1 Опустинување
Западната граница на државата минува низ опустинување. Почвата која е песочна, има малку врнежи и по природа има поретка вегетациска покривка, покрај тоа што страда од преоптоварување со сточарство и механизирано земјоделство. Директорот-претседател на Државната фондација за земјоделски истражувања (Фепагро), Маркос Палумбини, во 2006 година изјавил дека државата има 1,4 милиони хектари подложни на опустинување и дека во таа година 25% од оваа област веќе била компромитирана. Според Министерството за животна средина, историски овој биом (пампас) имал намалена површина за 54%, а помеѓу 2008 и 2009 година изгубил уште 331км<sup>2</sup>. Меѓу главните причини се окупација со одгледување ориз, сточарството и пошумувањето со егзотични видови, како што се еукалиптус и бор. Дополнителни агресии произлегуваат од несоодветното користење на водните ресурси, меѓу кои и наводнувањето и зафаќањето на мочуриштата за одгледување, што во некои региони предизвикало значителна промена на животната средина, со исчезнување на некои видови, ерозија и засолување на почвата, контаминација на водната маса, ширење на болести, пренесување на токсични товари до реките и агрегација на нивните корита, како и исцрпување на природните извори.
4.1.2 Уништување на шумите
Во 2005 година, истражувањето покажало дека околу 975.000 хектари шума останале во државата, но тоа одговарало на само околу 7% од првобитната покривка. Проблемот го зафаќа планинскиот регион, каде што доминирал атлантската шума, заштитена со закон. Според Фондацијата СОС Мата Атлантика, во 2009 година стапките се зголемиле за 83% во споредба со 2005-2008 година, но извештаите за нелегална сеча се појавуваат во други региони. За генетичарот биолог Пола Кореа, законодавството е недоволно и биологот Мори Абреу изјавил дека спроведувањето е несигурно: „владините агенции обично се бранат велејќи дека нема ресурси, а тоа е реалност. Сепак, дури и кога ресурсите се достапни, инспекциите не се ефективни, на крајот, ми се чини дека спроведувањето делува исклучиво на истражувачите, кои се соочуваат со огромна бирократска батерија за да ја завршат работата.
Шумата араукарија, подтип на атлантската шума, е еден од најзагрозените екосистеми, поради индустријата за сеча и проширувањето на земјоделската граница. Доминантниот вид на оваа шума, араукарија, е критично загрозен според Меѓународен сојуз за заштита на природата. И покрај новите договори помеѓу ИБАМА и производните сектори, обесшумената област продолжила да се шири. Од друга страна, како што истакнал Марсија Хирота, извршен директор на Фондацијата СОС Мата Атлантика, официјалните бројки се погрешни и уништувањето е многу поголемо бидејќи на североистокот на државата, каде што се наоѓа шумата, постои доминација на мали имоти, каде што многу загуби на мали фрагменти, помали од 3 хектари, не се разгледуваат поради технички ограничувања во системот за следење.
4.1.3 Загадување
Загадувањето достигнало високо ниво во некои места на државата, која е на последно место во третманот на отпадните води во цел Бразил. Според најновото Национално истражување за санитарни услови, во 2008 година, 85% од општините во Рио Гранде ду Сул не ги пречистувале своите отпадни води. „Ситуацијата во Рио Гранде ду Сул е особено лоша“, како што изјавил извршниот претседател на Институтот Трата Бразил, Едисон Карлос во 2012 година. Владата ветила големи инвестиции за овој сектор на краток рок и некои градови развиваат важни проекти. Реките во сите региони се загадени на разни други начини, и во 2006 година бројот на риби кои се појавиле изумрени бил проценет на над осумдесет тони.
Лагуната Патос е загадена од индустриската област Рио Гранде и прима вода од голем слив, чии реки минуваат низ големите градови, вклучувајќи го и главниот град. Езерото Гуаиба ја канализира оваа вода и ја испуштал во лагуната, која на тој начин прима разни загадувачи, меѓу кои масла, урбано ѓубре, тешки метали, канализација и пестициди. Проблемите се влошуваат со засипување, слаби затворачи, одводнување, насипи и нередовна окупација на бреговите, што доведува, според анализата на Националната агенција за води, до критична еколошка состојба.
Оваа загадена вода, покрај тоа што е штетна за фауната и флората, е истата вода што ја троши голема популација на Порто Алегре и метрополитенскиот регион. Иако е подложен на третман и владата уверува дека дистрибуираната вода е безбедна, сепак нејзината питка вода е нарушена поради лошиот вкус и лошата миризба, што предизвикува поплаки од потрошувачите. Во време на суша, проблемот се влошува. За професорот на Унисинос, Марко Антонио Хансен, „компаниите за вода прават вистинска магија за да ја остават водата во „погодни“ услови“, имајќи го предвид високото загадување на суровите извори. Во 2012 година, Порто Алегре го добила најлошиот резултат во истражувањето за квалитетот на водата меѓу шеснаесет од најголемите бразилски престолнини, покажувајќи висока концентрација на кофеин, супстанца што укажува на контаминација со повеќе од петстотини други хемиски соединенија потенцијално опасни за здравјето на луѓето, а кои немаат регулаторно законодавство. Квалитетот на воздухот е загрижувачки во главниот град и метрополитенскиот регион, во Каксиас до Сул и во Рио Гранде, предизвикан од индустријата и големиот број на возила во циркулација, иако неодамна државата спроведе дијагноза на ситуацијата со цел да се подобри управувањето.
4.1.4 Глобално затоплување
Според проекциите на Првиот национален извештај за евалуација за климатските промени, подготвен од Бразилскиот панел за климатски промени, до 2040 година, во регионот со Пампас врнежите треба да се интензивираат за 5% до 10% и просечната температура на атмосферата да се зголеми за повеќе до 1 °C. До крајот на векот се очекува температурата да се зголеми за 2,5 до 3 степени°C, а врнежите се очекува да бидат за 25% до 30% поинтензивни. Сè уште непредвидливите, но очекувани варијации на феноменот Ел Нињо и Ла Ниња, кои имаат големо влијание врз климата во државата, треба да додадат други условувачки фактори на промените во животната средина. Постои особен ризик епизодите на поројни дождови да станат поинтензивни и почести, зголемувајќи го проблемот со периодични поплави кои зафаќаат неколку региони на Рио Гранде ду Сул, и веројатно ќе влијаат негативно на продуктивните системи. Покачување на морското ниво и ерозијата на крајбрежјето веројатно ќе влијаат на популацијата на крајбрежјето, предизвикувајќи поместувања и уништување на вештачки структури долж плажите и зголемувајќи го ризикот во услови на бури.
Не постојат конкретни државни политики за спречување и адаптација на глобалното затоплување и ублажување на неговите ефекти, иако во 2015 година Фепам го започнал Циклусот на дебати за климатските промени.
4.1.5 Политички и институционални аспекти
Институционалните и политичките сектори на државата кои се однесуваат на животната средина се во хронична криза со години, загрозувајќи голем дел од плодовите на пионерството на Рио Гранде ду Сул во областа на животната средина. Недостатокот на јасни и конзистентни линии на дејствување се одрази со назначувањето на осум секретари за животна средина помеѓу 2002 и 2009 година и намалувањето на улогата на Рио Гранде ду Сул како национална референца во областа на еколошките политики.
Постојаното собрание на ентитети за одбрана на животната средина на Рио Гранде ду Сул (Апедема/РС) се приклучило на протестите на Фепам, проследувајќи до гувернерот документ со кој се осудува „актуелната ситуација на политичка и институционална криза на еколошката администрација на државната влада“. За Собранието, се укинувал Секретаријатот за животна средина, што го демонстрирало „отсуството на политичка волја од страна на владата да го задржи отворен главниот канал на техничкото и политичкото општество во областа на животната средина“.
Во 2013 година, кризата се влошила кога Федералната полиција разбила голема мрежа на корупција која оперирала во државата, во која биле вклучени политичари, бизнисмени, техничари и јавни функционери, а кои преку поткуп го олесниле еколошкото лиценцирање на претпријатијата кои не ги почитувале барањата предвидени со закон, и особено ги фаворизирале компаниите за недвижнини во Порто Алегре и северниот брег на Рио Гранде ду Сул, како и проекти за рударство.
Заменичката Мануела д'Авила укажала на недостигот на информации за глобалната политика на Сартори за животната средина: „Живееме во средина на постојана неизвесност. Не дебатираме за ништо конкретно, бидејќи досега не знаеме што намера има владата“. Познатиот екологист и поранешен општински секретар за животна средина на Порто Алегре, Каио Лустоса, предупредувал дека концесиите од ваков вид се ставени на вето со државниот устав и ја критикувал сегашната секретарка како целосно неадекватна за нејзината функција.
5 Библиографија
*******
6 Наводи