Бријартит

Бријартит — непроѕирен железно-сив метален сулфид минерал, со траги од Ga и Sn, пронајдени како инклузии во други сулфиди што содржат германиум - галиум.
Откриен е во рудникот Принц Леополд, Кипуши, Шаба, Конго (Леополдвил) во 1965 година од страна на Франкот и други, а е именуван по Гастон Бријар, кој ги проучувал формациите во Кипуши.
Бријартит се наоѓа и во Намибија, Грција и Шпанија.
1 Етимологија и историја
Бријартитот за прв пат е откриен во „рудникот Кипуши“ (исто така познат како „рудникот Принц Леополд“) во близина на Кипуши во Демократска Република Конго. Опишан е во 1965 година од Ж. Франкот, Р. Моро, Р. Отенбургс и К. Леви, кои го именувале минералот по Гастон Бријар, кој го проучувал наоѓалиштето Кипуши.
2 Класификација
Во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, бриартитот припаѓал на минералната класа „сулфиди и сулфосали“, а во рамките на таа класа на поделбата „сулфиди со M:S = 1:1“, каде што бил групиран со фаматинит, хокартит, кестерит, лузонит, сакураит, станит и станоидит во „лузонитската серија“ со системски број II/B.03a.
Во системот за класификација Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран во 2018 година и формално базиран на старата класификација од Карл Хуго Штрунц во 8-мото издание, минералот го добил системскиот и минералниот број II/C.06-040. Ова одговара на класата „сулфиди и сулфосали“ и оттаму на поделбата „сулфиди со стехиометриски сооднос метал : S,Se,Te ≈ 1 : 1“, каде што бриартитот заедно со баркилит, Чернит, фаматинит, ферокестерит, хокартит, кестерит, кеуцхит, курамит, лузонит, перминетит, петрукит, пирквитазит, родостанит, сакураит, станит, тојохаит и великит ја формираат „станитната група“ со системски број II/C.06.
Деветтото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (ИМА), го сместува бриартитот во класата „сулфиди и сулфосали (сулфиди, селениди, телуриди, арсениди, антимонид, бизмутиди, сулфарсениди, сулфантимонид, сулфбизмутиди)“ и во рамките на таа класа во поделбата „сулфарсенати“. Тука, минералот се наоѓа во подгрупата „сулфарсенати со (As,Sb)S₄ тетраедри“, каде што, заедно со баркилит, фаматинит, лузонит и перминетит, ја формира „лузонитската група“ со системски број 2.KA.10.
Во Дана класификацијата на минерали, која претежно се користи во земјите што зборуваат англиски јазик, бриартитот има системски и минерален број 02.09.02.03. Ова одговара на класата „сулфиди и сулфосали“ и во рамките на таа класа, на поделбата „сулфидни минерали“. Тука, се наоѓа во рамките на поделбата „сулфиди – вклучувајќи селениди и телуриди – со состав AmBnXp, со (m+n):p=1:1“ во „станитска група (тетрагонална: I42m) A2BCS тип“, која исто така вклучува станит, чернит, курамит, сакураит, хокартит, пиркитазит, великит, кестерит, ферокестерит и баркилит.
3 Формирање и локации
Бријартит се формира како ретка инклузија во други сулфиди што содржат германиум-галиум. Поврзаните минерали вклучуваат халкопирит, галена, германит, рениерит, сфалерит и тенантит.
Освен неговиот типски локалитет „Рудник Кипуши“ (исто така „Рудник Принц Леополд“) во Демократска Република Конго, минералот досега (од 2012 година) е пронајден и во наоѓалиштето „План д'Аргут“ во близина на Аргут-Десус во департманот Горна Гарон и во близина на Гијом во департманот Приморски Алпи во Франција, во рудниците „Камариза“ во близина на Агиос Константинос во регионот Атика во Грција, во рудникот „Цумеб“ во Намибија, во рудникот „Кабве“ (исто така „Рудник Брокен Хил“) во близина на Кабве во Замбија, „Рудникот Тересита“ во близина на Риоса и наоѓалиштето Баркила Sn-Ge-Cd-Cu-Fe во близина на Саламанка во Шпанија, и во рудникот „Инекско“ во близина на Џемстаун во американската држава Колорадо.
4 Кристална структура
Бријартитот кристализира тетрагонално во просторната група I42m (просторна група бр. 121) со параметри на решетката a = 5,32 Å и c = 10,51 Å и 2 формулни единици по единична ќелија.
5 Наводи