Кети Стефанидес

Кети Стефанидес (|Καίτη Φασουλιώτου-Στεφανίδου; 1925 – 24 март 2012) — една од водечките уметници во кипарското модернистичко движење во втората половина на 20 век и првата деценија на 21 век. Својата прва самостојна изложба ја одржала во 1972 година, на која биле претставени апстрактни геометриски слики, а продолжила да изложува до 2003 година. Некои од нејзините дела се наоѓаат во колекциите на Византискиот музеј на архиепископот Макариос III, Музејот на уметност „Лукија и Михалакис Замбелас“, Општинската уметничка галерија на Лимасол и Државната галерија на современа кипарска уметност.
1 Ран живот
Кети Фасулиотис била родена во 1925 година во Лимасол, Кипар. Таа била ќерка на Тасула и Панос Фасулиотис. Нејзиниот татко била уредник на весникот „Обсервер“ (Паратиритис), а таа била внука на Јоргос Фасулиотис, карикатурист во весникот „Смеата“ (To Gelio). Уште од мала, таа сакала да цртa и била охрабрена да ги развива своите таленти. Помеѓу 1948 и 1955 година, студирала на Атинскиот факултет за ликовни уметности, посетувајќи курсеви по сликарство кај Умбертос Аргирос и Јанис Моралис и студирајќи историја на уметност кај Панделис Превелакис. По дипломирањето, Фасулиотис се преселила во Лондон за да посетува часови на Уметничкото училиште „Сент Мартин“ и да ја изучува уметноста во музеи и галерии во Лондон и Париз до 1960 година.
2 Кариера
По завршувањето на образованието, Стефанидес се вратила на Кипар во 1961 година и започнала кариера како наставничка по уметност во средно училиште, предавајќи во текот на следните дваесет и пет години. Истата година, таа учествувала на изложба организирана од списанието Κυπριακά Χρονικά (Кипарски хроники) наречена „Кипарски уметници“ одржана во Атина. Нејзините дела во оваа рана фаза од нејзината кариера ги одразувале раните модерни случувања во меѓународната уметност во 1950-тите и 1960-тите години, покажувајќи кубистички влијанија од уметници како Пол Сезан, Андре Лот и Казимир Малевич.
Во средината на 1960-тите години, таа се омажила за писателот и сликар Тасос Стефанидес, со кого имала две деца, Панос, кој станал сликар, и Марина, која станала писателка. Во текот на следната деценија, таа учествувала на бројни локални и меѓународни изложби, вклучувајќи го и Биеналето на Музејот на ликовни уметности во Александрија во 1963 година; Изложбата „Современа кипарска уметност“ на Комонвелтскиот институт во 1970 година, која била прикажана во Единбург и Лондон; и Биеналето за уметност во Сао Паоло во Бразил во 1971 година.
Во 1972 година, Стефанидесес ја одржала својата прва самостојна изложба во Галеријата Акропол во Никозија. Повеќето од презентираните дела биле геометриски апстракции кои го покажувале влијанието на сликари како Наум Габо, Пит Мондријан и Софи Теубер-Арп, но други дела јасно ги прифатиле движењата на поп-артот и минимализмот од 1960-тите години. Таа сакала да се оддалечи од претставувањето на специфични предмети или природа, и наместо тоа да ја истражува суштината на движењето и формата низ просторот преку истражување на бојата, обликот и текстурата.
Во 1974 година, по кипарскиот државен удар, стилот на Стефанидесис се променил и таа почнала да воведува референци на грчката историја во своите дела како политичка изјава. Особено била загрижена за тоа како војната влијае врз жените, и нејзините дела почнале да истражуваат стилизирани женски форми и изолација, на поекспресионистички начин. Користејќи симболика во своите слики, како што биле претставите на Афродита и планините Пентадактилос, таа користела грчки референци и за да се осврне на одвојувањето од хеленистичкото минато на Кипар и како коментар за политичките настани што се случувале во тој период.
Во 1978 година, Стефанидесис ја одржала својата втора самостојна изложба во галеријата Зигос во Никозија, на која биле претставени и некои од нејзините постари дела и претходен стил, како и серијата насловена „Длабочината на светот“ која го покажала нејзиниот нов фокус на неидентификувани женски фигури и ограничувањата што им ги наметнувале светските настани на луѓето. На нејзината трета самостојна изложба, одржана во 1982 година, уметноста на Стефанидесис го прифатила надреализмот и поп-артот. Во текот на 1980-тите, таа продолжила да ја истражува идејата за ограничувањата што им се ставаат на жените во општеството, користејќи симболи како телефон или сообраќајни знаци за да комуницира граници. До нејзината 4-та самостојна изложба во 1988 година, одржана во галеријата „Апокалипса“ во Никозија, нејзините дела се префрлиле кон истражување на бојата, формата и движењето со експресионистичка флуидност во нивниот состав.
Делата на Стефанидес се вратиле на чиста апстракција на нејзината 5-та самостојна изложба одржана во галеријата „Морфи“ во Лимасол, а уште повеќе на нејзината 6-та самостојна изложба во галеријата „Апокалипса“, во која делата се фокусирале на мазни живописни бои во рамен простор лишен од длабочина и волумен. На нејзината изложба од 1998 година во галеријата „Апокалипса“, Стефанидес вовела тематски елементи од традиционалните рачни изработки, како што се таписеријата и везот. Замаглувајќи ги линиите помеѓу ликовната уметност и народната уметност, таа користела мотиви за да ја претстави женственоста. Во 2003 година, на изложбата „Метаморфози“, одржана во галеријата „Арго“ во Никозија, таа ги проширила на овие теми, внесувајќи референци за фолклорот и духовноста, иако во целосно модерна презентација строго балансирајќи ја организацијата и вертикалниот развој во живописни бои на рамна површина без перспектива од трета димензија.
3 Смрт и наследство
Стефанидес починала на 24 март 2012 година. Таа е запаметена како една од водечките личности на 20 век, која ја развила модерната уметност на Кипар. Историчарката на уметност Елени Никита го окарактеризирала местото на Стефанидес како пионер, наведувајќи дека нејзиното творештво „создало мост за кипарската уметност да ја достигне точката во која е денес“. Таа има дела во колекциите на Византискиот музеј на архиепископот Макариос III, Музејот на уметност „Лукија и Михалакис Замбелас“, Општинската уметничка галерија на Лимасол и Државната галерија на современа кипарска уметност. Во 2013 година, галеријата „Апокалипса“ била домаќин на изложбата „Descendance“, на која биле претставени претходно неизложени дела од Стефанидесис, нејзиниот сопруг Тасос и нејзиниот син Панос.
4 Наводи
4.1 Библиографија
*********
5 За понатамошно читање
*