Котигит

Котигит — редок хидриран цинков арсенат кој бил откриен во 1849 година и именуван од Џејмс Двајт Дана во 1850 година во чест на Ото Фридрих Котиг (1824 – 1892), германски хемичар од Шнеберг, Саксонија, кој ја направил првата хемиска анализа на минералот. Има формула и е диморф на метакотигитот, што значи дека двата минерали имаат иста формула, но различна структура: котигитот е моноклински, а метакотигитот е триклински. Постојат неколку минерали со слични формули, но со други катјони на местото на цинкот. Железото формира парасимплезит ; кобалтот го формира карактеристично обоениот розово-виолетов минерал еритрит и никелот формираат анабергит . Кетигитот формира серии со сите три од овие минерали и сите тие се членови на вивијанитската група.
Вивијанитската група е група на моноклински фосфати и арсенати со двовалентни катјони. Членовите на групата се анабергит, арупит, бабанекит, барицит, еритрит, хорнесит, котингит, манганхорнесит, пакхомовскит, парасимплезит и вивијанит.
1 Структура
Котигитот припаѓа на моноклинскиот кристален систем, па затоа има две кристални оски, a и c, наклонети една кон друга под агол β, и трета оска, оската b, под прав агол и во однос на a и во однос на c. Припаѓа на групата точки 2/m, што значи дека има двојна оска на ротациона симетрија паралелна на b, и огледална рамнина нормална на неа. Просторната група е C2/m, кое означува дека единичната ќелија е се наоѓа на површината C.
Иако цинкот претставува единствениот преоден метал кој се појавува во формулата, котигитот обично содржи значителни количини на кобалт и никел, и овие три елементи се случајно распоредени преку катјонските места за да формираат комплексни плочи нормално на оската b. Овие плочи се држат заедно само со водородна врска, што е доста слабо, па оттука и совршеното расцепување во оваа насока.
Постојат две формулни единици по единична ќелија (Z = 2), а параметрите на ќелијата се a = 10,24 Å, b = 13,405 Å, c = 4,757 Å и β = 105,21°.
2 Изглед
Чистиот котигит на крајниот елемент е безбоен, но често примероците се обоени розово, црвено, црвено-портокалово или кафеаво од елементи кои го заменуваат цинкот. Тој е светло розево-розов во пропуштена светлина, проѕирен со црвеникаво-бела до бела лента и смолест или восочен сјај, свиленкаст на прелом. Кристалите се мали, призматични паралелни на c-оската и сплескани нормално на b-оската. Исто така, се јавува како масивни кори со кристална површина и фиброзна структура.
3 Оптички својства
Минералот е биаксијален (+) со показатели на прекршување n<sub>α</sub> = 1,622, n<sub>β</sub> = 1,638 и n<sub>γ</sub> = 1,671. Максималната двокригација δ е разликата помеѓу најголемиот и најмалиот показател на прекршување и е еднаква на 0,049.
Биаксијалните кристали имаат две оптички оски, а аголот меѓу нив е познат како оптички агол, 2V. За кетигит, 2V има измерена вредност од 74° и пресметана вредност од 72°.
Биаксијалните кристали имаат три меѓусебно нормални главни оптички насоки, наречени X, Y и Z. Светлината патува со различни брзини во различни насоки низ кристалот. X е насоката на движење при најголема брзина, Z при најмала, а Y е средна. Ориентацијата се дава со изразување на односот на X, Y и Z со кристалографските оски a, b и c. Кај моноклинските кристали, една од главните оптички насоки X, Y и Z се совпаѓа со оската b. Бидејќи X, Y и Z се меѓусебно нормални, доволно е да се дефинираат единствено две од нив, а потоа се одредува третата. За котигит X=b и Z^c=37°.
Плеохроизмот е видлив, при што кристалот изгледа безбоен кога се гледа по должината на X или Y, а бледо црвен кога се гледа по должината на Z. Плеохроизмот не треба да биде присутен доколку минералот е безбоен. Овој минерал е флуоресцентен.
4 Физички својства
Котигитот е мек според Мосовата тврдост. до 3, дури и помек од калцитот, кој има тврдост од 3. Исто така е доста лесен, со специфична тежина од 3,33. Поради својата плочеста структура, има совршено расцепување нормално на оската b; е флексибилен и има прелом што му дава свиленкаст сјај на површините на расцепување. Растворлив е во киселини.
5 Појава
Се формира со промена на смалтитот и сфалерит во оксидирани зони на арсенски руди кои содржат цинк. Типичното наоѓалиште е рудникот Даниел (рудник Св. Даниел), Нојштедтел, округ Шнеберг, Ерцгебирге, Саксонија, Германија, каде што се јавува во оксидирани вени во хидротермално наоѓалиште на сулфидна руда, поврзано со розелит.
Во рудникот Охуела, општина Мапими, Мексико, се јавува со сечила до 6 милиметри, што е големо за видот, поврзано со симплезит , парасимболзит , адамит , леграндит , метакотигит и гипс .
Во рудникот Хилтон, Камбрија, Англија, котигит бил пронајден во примерок од галенит и герсдорфит (но без сфалерит), на површина обложена со анабергит и земјена кора. Поединечните кристали се безбојни, проѕирни и многу мали, а најголемиот е со големина од околу 1 милиметар.
Во Бу Азер, Тазнахт, Мароко, котигитот е распознаен во примерок од венски кварц богат со халкопирит и сфалерит . Примерокот содржи тиркизно-сини секундарни минерали, вклучувајќи девилин, а исто така и кристали од котигит во облик на летва, сино-сиви до розово-сиви со изглед сличен на еритрит , со димензии помали од 2 мм. Кристалите се релативно богати со железо и кобалт, со траги од бакар и никел.