Пештера Ресава

Пештерата Ресава е заштитен споменик на природата и е класифицирана како заштитено подрачје од прва категорија (природни добра од национално значење). Пештерата Ресавска (Дивљаковачка) е пештера во Централна Србија, на 20 километри од Деспотовац, во варовничкиот рид Бабина Глава, на работ на карстното поле Дивљаковац, кај селото Јеловац. Таа е една од најголемите и најубавите пештери во Србија. Долга е 4,5 километри.
1 Идентитет на природно богатство
Пештерата Ресава е една од најважните туристички пештери во Србија. Се наоѓа во источна Србија, Горња Ресава, Дивљачково поле, под венецот на Бабина глава и припаѓа на територијата на општина Деспотовац, во близина на селото Јеловац. Од главниот град Белград е оддалечен 152 километри, од Деспотовац 20 километри и од селото Јеловац на околу 5 километри. Неговата надморска височина е 483 м. Површината наменета за заштита изнесува 10,87 хектари и ја опфаќа непосредната околина на пештерата, на падина што се спушта од 120 метри над влезот на дното на Дивљаковачкиот залив. Опфаќа 14 и пол катастарски парцели.
2 Опис на природното богатство
Пештерата Ресава е повеќекатна спелеолошка градба со вкупна должина на испитани канали од околу 400 метри и висинска разлика помеѓу влезот и најнискиот дел на пештерата (сала Бобан) околу 30 m. Должината на пештерата Реса е 2.800 м, и настанала од ерозивната работа на некогашниот водотек што бил развиен во Дивљачкиот залив на повисока состојба на нејзиното дно, кое потонало на местото на денешниот влез на пештерата. Тој нема постојан или повремен проток на вода и активноста на капењето на вода зависи од врнежите на теренот.
Сите делови на пештерата, освен влезната сала, се богати со украси од кристален калцит. Застапени се речиси сите видови украсни пештерски украси, од масивни столбови од сталагмити и сталактити до мали кади со бисери на дното на пештерата. Одредени групи сталагмити или колонади добиле посебно име, како што се „Кошници“, „Дедо и баба“, „Семејство Тарана“ итн.
Откако се уреди, колонијата на лилјаци, ја напуштиле оваа пештера. Деталните истражувања утврдиле дека во праисторијата луѓето живееле во него првенствено со наоѓање алатки, клинови и камени врвови на копја. Отворен е за туристички посети од 1972 година, па во тие години достигнал посета од околу 150.000 луѓе годишно. Тој број со текот на времето се намалувал, па така во 1990 година пештерата ја посетиле 46.000 луѓе, во 1991 година 32-33.000 и во 1992 година 25.000 луѓе. Туристичката патека е 402 метри, има бетонска подлога и скалила. Направено е осветлување и поставена е соодветна капија на влезот.
Продолжува да спроведува истражување кое вклучува:
# континуирано следење на микроклиматските фактори во пештерата (температура и влажност);
# биолошко истражување со следење на присуството на лилјаци во зима;
# продолжување на спелеолошките истражувања на најниските хоризонти на пештерските канали (на дното на Дивљачково поле);
# флористичко-вегетациско и хидролошки истражувања на заливот Дивљаковац.
3 Заштита
Пештерата Ресава е вреднувана како природно богатство од исклучително значење, а акт за нејзино ставање под заштита донесе Владата на Република Србија на предлог на Министерството за заштита на животната средина. Овој режим на заштита вклучува:
* забрана на работи и активности во пештерата и во заштитеното подрачје кои можат негативно да влијаат на морфолошките, хидрографските и микроклиматските одлики на пештерските канали;
* забрана за изградба на станбени, викенд згради и објекти за потребите на земјоделското и индустриското производство;
* забрана за шумски, земјоделски, технички и земјени работи кои можат да ги нарушат естетските вредности на заштитеното подрачје.
Работите кои не се забранети, како и работите надвор од заштитеното подрачје за кои постои сомневање дека имаат лоши последици по заштитениот споменик на природата, подлежат на постапка на давање анализа на влијанието и добивање согласности и дозволи согласно закон.
4 Историја
За пештерата знаеле само овчарите кои се засолнувале од невремето со стадата овци. Еден од овчарите го открил во 1962 година . години со свилени планинари. Нејзиното првобитно име било Дивљаковачка пештера во карстното поле во кое се наоѓа. детално испитуван од новосадските спелеолози, предводени од др. Јован Петровиќ. Работите на уредувањето на пештерата траеја цели 10 години. Пештерата беше официјално отворена за посетители на 22 април 1972 година . години. Таа е една од најстарите испитани пештери, стара е околу 80 милиони години, додека најстариот накит е стар 45 милиони години. Должината на пештерата е 4.500 метри, од кои се истражени до 2.850 метри, а делот за туристичка тура е долг околу 800 метри.
5 Туризам
Пештерата досега е детално истражена во должина од 2830 м, а за посетителите се уредени околу 800 м.
Низ пештерата посетителите се движат по спирална бетонска патека, која минува низ различни сали на две нивоа (горна и долна галерија). Најниската точка до која доаѓаат посетителите е на 405 m надморска височина. Посетата на пештерата трае околу 40 минути, а можна е во период на речиси цела година..
По отворањето, пештерата имала над 200.000 посетители годишно. Денес оваа пештера годишно ја посетуваат од 40 до 50.000 луѓе, поради што се смета за еден од најпосетуваните туристички објекти во Србија.