Кајзер (1858)

''СМС Кајзер'' бил дрвен брод со 92 топови од линијата како дел од австроунгарската морнарица и претставувал последен брод од овој тип и единствениот примерок со завртка што некогаш го изградиле Австријците. Бродот бил изграден во поморското бродоградилиште во Пула, бил спуштен во вода во октомври 1858 година и завршен во 1859 година.
Бродот учествувал во Втората шлезвишка војна од 1864 година, но не учествувал во акција за време на неговото распоредување во Северното Море, но сепак две години подоцна во 1866 година, ''Кајзер'' учествувал во акција за време на Австро-пруската војна за време на која учествувал во Битката кај Лиса како предводник на Антон фон Пец, кој бил командант на австриската Втора дивизија.
''Кајзер'' се соочил со неколку италијански железнооклопни бродови истовремено, од кои удрил еден - ''Ре ди Портогало'' - и оштетил друг - ''Афондаторе'' - со огнено оружје. Со тоа, тој станал единствениот дрвен брод од линијата што се соочил со железнооклопен воен брод во битка.
Во 1869 година Австроунгарците одлучиле да го обноват ''Кајзер'' во цврст казематен брод, а работата траела до 1873 година и била значително одложувана поради буџетски недостатоци, што го забавил набавувањето на оклопни плочи од британски фирми, но сепак дотогаш казематните бродови биле заменети со бродови со куполи и како резултат на тоа, ''Кајзер'' ги поминал годините 1875-1902 во резерва.
Сепак бил периодично модернизиран во текот на 70 и 80 години од 19 век во обиди да се подобри неговите перформанси, па така во 1901/2 година, бил преименуван во ''Белона'' и неговото вооружување и мотори биле отстранети за да може да се користи како касарен брод во Пула, улога што ја извршувал во текот на Првата светска војна.
Италија го запленила (украла) бродот како воен подарок по завршувањето на конфликтот, но неговата конечна судбина е непозната.
1 Дизајн
Почнувајќи од почетокот на 50 години од 19 век, Австриското Царство, било соочено со зајакнувањето на Кралството Сардинија кое го обединила поголемиот дел од италијанскиот полуостров за една деценија и започнала да ја модернизира својата морнарица со нови воени бродови на пареа.
Надвојводата Фердинанд Максимилијан ја надгледувал програмата, која започнала со слетувањето на фрегатата Радецки во Британија во 1852 година, па така две години подоцна, Фердинанд одлучил дека следно требало да се изгради пароброд од линијата, а првично имал намера новиот брод да биде изграден како копија на британскиот брод со 91 топ од линијата ХМС ''Агамемнон'', плановите за кои Кралската воена морнарица ѝ ги обезбедил на Австрија во замена за земјата да остане неутрална за време на Кримската војна од 1853–1856 година.
Одличните перформанси на францускиот брод ''Алхесирас'' за време на војната ги натерале Австријците да го модифицираат дизајнот на ''Агамемнон'' за да вклучат карактеристики на францускиот брод, вклучувајќи поголема големина и помоќна машинерија.
Втор брод со малку поголем дизајн, кој бил именуван ''Устерајх'' и вооружен со 101 топ, бил откажан во 1859 година пред да биде спуштен.
''„Кајзер“'' бил дизајниран од шведскиот поморски инженер Аксел Љунгштет, кој бил активен во Австрија помеѓу 1850 и 1856 година.
Бројките за оригиналните карактеристики на бродот биле нејасни, а според современиот историчар Вилхелм фон Ристов, ''„Кајзер“'' бил 74м долг, со депласман од 5,423т, но пак друг современ поморски историчар Ендру Ламберт наведувал дека неговата должина била 74.02м на 5,277т и исто така обезбедувал греда од 16.21м.
Бродот бил напојуван од двоцилиндричен хоризонтален парен мотор, кој управувал со еднозавртен пропелер од 5.75м во дијаметар, а пареата се обезбедувала од шест котли на јаглен со 26 ложишта.
Моторот, кој бил произведен од „Модслеј, синови и филд“, бил оценет на 800 номинална коњска сила, а Бродска платформа со три јарболи ја дополнувала парна машина.
Бродскиот екипаж броел околу 900 офицери и војници, меѓу кои и контингент од морнаричка пешадија, а бил вооружен со батерија од 92 топа, составена од 16 од 60 фунти, 74 мазни цевки од 30 фунти и 2 локомотиви со кршен полнач од 24 фунти.
2 Историја на услуги
На 25 март 1855 година веќе била поставена кобилица на ''„Кајзер“'' во поморското бродоградилиште во Пула, а на 4 октомври 1858 година веќе бил спуштен и ставен во употреба во Австриската морнарица во 1859 година и веќе истата година на 6 декември започнал со морски проби, а првото патување со сопствен погон се случило од Муџа до Пула.
Во февруари 1864 година, Австриското Царство ѝ се придружила на Прусија во Втората шлезвишка војна против Данска, а ''„Кајзер“'' бил испратен со новата оклопна фрегата под водство на вицеадмиралот Бернхард фон Вилерсторф-Урбер за да засилел помала сила составена од фрегатите ''Шварценберг'' и ''Радецки'' под водство на тогашниот капетан Вилхелм фон Тегетхоф, а откако двете групи се здружиле во Ден Хелдер, Холандија, продолжиле кон Куксхафен на 27 јуни, пристигнувајќи три дена подоцна. Сега веќе бројно помалата данска флота останала во пристаништето до крајот на војната и не барала битка со австро-пруската ескадрила и наместо тоа, австриските и пруските поморски сили ги поддржале операциите за освојување на островите покрај западниот дански брег.
За време на кампањата, ''Кајзер'' бил командуван од Фридрих фон Пек.
2.1 Битката кај Лиса
Во јуни 1866 година, Италија ѝ објавила војна на Австрија, како дел од Третата италијанска војна за независност, која се водела истовремено со Австро-пруската војна, а на 27 јуни Тегетхоф, кој дотогаш бил унапреден во контраадмирал и командант на целата флота, ја довел австриската флота во Анкона во обид да ги повлече Италијанците, но италијанскиот командант, адмиралот Карло Пелион ди Персано, одбил да се бори со Тегетхоф, во тоа време, ''„Кајзер“'' служел како предводник на Втората дивизија на австриската флота, под команда на Антон Пец.
На 16 јули, Персано ја однел италијанската флота, со 12 железни бродови, од Анкона, насочени кон островот Лиса, каде што пристигнале два дена подоцна на 18 јули и со себе донеле транспортни трупи со 3.000 војници.
Потоа Персано ги поминал следните два дена бомбардирајќи ја австриската одбрана на островот и неуспешно обидувајќи се да наметне истовар, а Тегетхоф добил серија телеграми помеѓу 17 и 19 јули со кои го известувале за италијанскиот напад, за кој првично верувал дека е измама за да ја одвлече австриската флота од нејзините главни бази во Пула и Венеција, но сепак, до утрото на 19 јули, тој бил убеден дека Лиса всушност била италијанската цел, па затоа побарал дозвола за напад.
Кога флотата на Тегетхоф пристигнала кај Лиса утрото на 20 јули, флотата на Персано веќе била построена за уште еден обид за истовар, а неговите бродови биле поделени во три групи, при што само првите две успеале да се концентрираат на време за да се сретнат со Австријците.
Тегетхоф ги распореди своите железни бродови во форма на клин, а дрвените воени бродови од Втората и Третата дивизија го следеле во истата формација, а ''Кајзер'' ја водел Втората дивизија во центарот на линијата.
Додека ги формирал своите бродови, Персано се префрлил од својот флагмански брод, ''Ре Диталија'', на бродот со кула ''Афондаторе'' и ова создало празнина во италијанската линија, а Тегетхоф ја искористил можноста да ја подели италијанската флота и да создаде блиска борба и така тој успешно направил премин низ празнината, но не успеа да удри ниту еден од италијанските бродови, принудувајќи се да се сврти и да направи уште еден обид.
Во меѓувреме, Пец ги однел ''Кајзер'' и неговата дивизија подалеку на југ, надевајќи се дека би ги нападнал италијанските дрвени бродови кои не се приклучиле на акцијата, но наместо тоа, задниот дел од италијанската железнооружена линија се свртел за да го блокира Пец од Тегетхоф и го нападнал ''Кајзер,'' а пак Пец ја преориентирал својата дивизија за да ги нападне италијанските железнооружени сили, водејќи го нападот со ''Кајзер''.
Сепак, ''„Кајзер“'' задал и еден брз удар и нанел мала штета, а како одговор ''„Ре ди Портогало“'' испукал свои лесни топови во бродот, предизвикувајќи оган и убивајќи или ранувајќи голем број австриски артилерци пред ''„Кајзер“'' да можел да се ослободи.
Потоа ''Афондаторе'' направил втор, неуспешен обид да го удри ''Кајзер'' и иако промашил со својот овен, сепак ''Афондаторе'' постигнала погодок со еден од своите топови при што сериозно го оштетил ''Кајзер'' и убил или ранил околу дваесетмина од нејзиниот екипажот, а за возврат, артилерците ''Кајзер'' пукале со своите топови во палубата ''Афондаторе'' лошо заккопувајќи го и предизвикувајќи оган, додека стрелци во неговите борбени маици пукале во италијанските морнари, но и покрај тоа, еден истрел од ''Кајзер'' погодил една од куполите ''Афондаторе'', заглавувајќи го до крајот на битката.
''Кајзер'' го изгубил предниот јарбол и инката во судирот со ''Ре ди Портогало'', а Пец наредил неговиот оштетен брод да се приближи до пристаништето во Лиса.
До тогаш, австриските железни оклопни бродови се оттргнале од блиската борба со цел да ги заштитат своите дрвени бродови. ''Ре д'Италија'' бил удрен и потонал, а крајбрежниот одбранбен брод ''Палестро'' горел и наскоро бил уништен од експлозија на магазин.
Персано се обидел да ги следи со ''Афондаторе'', но го прекинал обидот кога само еден од неговите други железни оклопни бродови го следеле при што неговите екипажи биле доста деморализирани од загубата на ''Ре д'Италија'' и ''Палестро'', а неговите бродови имале малку муниција и јаглен.
Италијанската флота почнала да се повлекува, проследена од Австријците, а како што почнала да паѓа ноќта, спротивставените флоти целосно се оттргнале и се упатиле кон Анкона и Пула, соодветно.
Во текот на битката, екипажот ''Кајзер'' претрпел 24 убиени и 37 ранети, а бродот ''Кајзер'' бил и останал единствениот брод од линијата што се борел со железни воени бродови во битка.
2.2 Конверзија и подоцнежна кариера
По враќањето во Пула, Тегетхоф ја задржал својата флота во северниот Јадран, каде што патролирал против можен италијански напад, но италијанските бродови никогаш не дошле, а на 12 август двете земји го потпишале Кормонсовото примирје со кое завршиле борбите и довело до Виенскиот договор.
Иако Австрија ја победила Италија кај Лиса и на копно во Битката кај Кустоза, австриската армија била убедливо поразена од Прусија во Битката кај Кенигрец и како резултат на тоа, Австрија, која станала Австроунгарија во Аусглајхот од 1867 година, била принудена да го отстапи градот Венеција на Италија, а веднаш по војната, поголемиот дел од австриската флота бил деактивиран и разоружан.
Морнарицата на новата Австроунгарска империја се соочила со нови хронични буџетски проблеми, а Тегетхоф имал големи потешкотии да обезбеди средства за нови бродови за модернизација на флотата, па така во 1868 година, тој се обидел да започне нова програма за градење, но владата одбила да одвои од буџетот за нови воени бродови, но сепак, Парламентот вклучил средства за модернизација ''на Кајзер''.
Така на 2 февруари 1869 година, ''Кајзер'' бил однесен во сув док и неговиот труп бил испитан, а бидејќи се покажал дека е во добра состојба, бродот бил повторно изграден во железно обложен каземат, додека старите дрвени штици под линијата на водата биле заменети, но трупот бил целосно обновен со железо над линијата на водата.
Во неговите оригинални котли биле додадени прегревачи со цел обезбување на поголема моќност, а моторите се проценувало дека можеле да произведат брзина од 24км/ч од 2,330 kW, иако во употреба бил способен да достигне само 21.39км/ч од 2,078 kW. Со брзина на крстарење од 19км/ч можел да патува на пареа од 2,813км.
Бродот бил вооружен со батерија од десет 230мм пушки со полнење од цевка од 23 фунти, произведени од Армстронг во централен, двокатен каземат и биле поддржани од секундарна батерија од 6 пушкополнувачи од цевка од 8 фунти.На водната линија бил инсталиран оклопен појас, а во централната тврдина што ги штитела машинските простори, појасот бил од 152мм дебелина. На двата краја од бродот, ременот бил намален на 102мм, а позлата со железо 127мм дебелина го заштитувала казематот.
''Кајзер'' бил повторно лансиран во 1871 година, но понатамошните буџетски проблеми, особено плаќањата за оклопните плочи и железните фитинзи што биле купени од Британија, го одложиле завршувањето на трансформацијата.
Работата конечно била завршена по 3 години во декември 1873 година, а започнал со морски проби на 21 декември. До тогаш, бродот веќе бил застарен, а истата година, Италија ги спуштила двата Дуилио, кои биле мошне моќни бродови со куполи двојно поголеми од ''Кајзер'' и кои носеле 450мм пиштоли.
На 11 февруари 1874 година, ''Кајзер'' се придружил на активната ескадрила на флотата и следниот ден станал адмиралски брод на ''Контерадмиралот'' (задниот адмирал) Максимилијан Даублебски фон Стернек, а пред да замине за Шпанија на 14 фебруари, ''Кајзер'' отпчовил во Трст и додека бил на пат, застанал во Гравоса на шест дена поради лошо време. Оттаму, отплови за Месина, Италија, каде што добил топло добредојде од локалните власти па пролжил на југ поминувалќи низ Бонифацискиот теснец и пристигнал во Барселона, Шпанија, на 4 март. Таму ѝ се придружил на корветата Frundsberg, а двата брода потоа отпловиле за Картагена.
Потоа ''Кајзер'' отпловил од ''Фрундсберг'' и посети голем број пристаништа, вклучувајќи ги Кадис, Малага, Валенсија, Гибралтар и Тангер во Алавитскиот Мароко, а додека бил во Гибралтар, ''Кајзер'' се сретнал со корветата Fasana, со кој заедно се вратиле во Барселона, каде што им се придружиле ''на Фрундсберг'' и топовникот Dalmat.
Четирите бродови заедно вежбале гаѓање додека биле во областа, а во овој период, на 16 март, ''Кајзер'' се сретнал со италијанскиот брод ''Принчипеса Клотилд'', чиј капетан го поканил ''Кајзер'' да им се придружи на Италијанците на прославата на 25-годишнината од италијанскиот крал Виктор Емануел II. ''Кајзер'' имал слична средба на 4 јули со бродот на САД ''Хуанита'', на прославата по повод прогласувањето на независноста на САД.
Од 1875 година бродот повеќе не бил во понатамошна активна служба, туку останал закован поминувајќи ги првите четири месеци од 1876 година во II резерва, по што следеле поправки и модификации до крајот на годината.
Во овој период, поморските инженери се обиделе да ги подобрат перформансите на бродот, а веќе во 1876 година, неговата оригинална завртка била заменета со поголем пропелер кој бил 7.62м во дијаметар, а за време на тестовите за брзина спроведени на 7 декември, бродот достигнал 23.56км/ч, што било зголемување на брзината за повеќе од еден јазол.
Веднаш бил вратена во II резерва, а веќе во 1880 година, на бродот му била намалена опремата и добил нови котли, како и нова секундарна батерија која се состоела од шест 9см 24- калибарски (кал.) топови со задно полнење, два 7см пиштоли од 15 калибар, четири 47мм пушки со брзо пукање од 33 калибар, три 47 мм револверски топ „Хочкис“ и четири 25 милиметарски митралези бил инсталиран во 1882 година. Во 1885 година, три 35 цм биле додадени торпедни цевки, по една во предниот дел и по една на секоја страна.
Комисија го испитала бродот во 1893 година и препорачала дека бродот „не е погоден за пуштање во употреба“ , а владата започнала преговори со Венецуела во 1895 година за продажба ''на Кајзер'', но дискусијата не довела до ништо.
Во 1897 година, тој бил избришан од списокот на активни борбени бродови, а неколку години подоцна во 1901 година бродот бил разоружан и веќе следната година му биле отстранети моторите за да можел да се користи како касарнски брод во Пула.
Бил формално избришан од поморскиот регистар на 4 јануари 1902 година, бил преименуван во ''Белона и'' додаден на списокот на бродови со оклоп. Служел како касарнски брод во текот на Првата светска војна, а од 1910 до 1917 година, персоналот на II резерва бил сместен на бродот и веќе во 1918 година персоналот на поморското училиште за обука бил донесен на бродот.
По војната, бродот бил запленет од Италија како воен подарок, а неговата конечна судбина останала непозната.