procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Договор од Белград

Договорот од Белград — договор кој бил потпишан на 18 септември 1739 година, со кој бил ставен крај на Австриско-турската војна (1737-1739).
Според договорот, Австрија била потиснета од Балканот. Така Белград и Шабац со цела Србија до Сава и Дунав, Влашка и дел од Босна биле повторно дадени на Османлиите. Австрија го задржала Банат но морала да ги сруши сите тврдини кои ги изградила во текот на владеењето на овие земји по Пожаревачкиот договор.
1 Поврзано
* Битка кај Гроцка
* Нишки договор (1739)
Отоманско-персиска војна (1743–1746)

Отоманско-персиската војна во периодот од 1743 до 1746 година претставува воен конфликт меѓу Отоманското Царство и Афшаридската династија која управувала со Персија.
1 Заднина
Новата војна меѓу двете земји започнала во 1743 година кога персискиот шах Надир побарал од османлиските власти да му биде предаден градот Багдад. Претходно Персија ги зазела Багдад и Мосул во 1623 и 1624 година, но Османлите повторно ги вратиле овие градови до 1638 година.
Договорот од Зухаб резултирал со мир меѓу двете земји за околу 85 години. По падот на Сафевидската династија, Руската и Османлиското Царство се согласиле за поделба на северозападен Кавказ и Каспискиот региопн, но по доаѓањето на Надир Шах, двете империи биле принудени да се повлечат од регионот. Во следниот период Надир започнал војна со Османлиите, а по крајот се свртел кон исток каде ја нападнал Индија.
2 Конфликт
Персискиот шах сонувал за империја која ќе се протега од реката Инд до Босфорот. Затоа со армија од околу 200,000 војници која се состоела главно од племиња од Средна Азија ја започнал планираната кампања за заземање на Истанбул, но откако дознал дека османлиската улема се подготвува за света војна против Персија, тој се свртел кон исток. Тој го опседнал на 14 септември 1743 година Мосул која опсада траела 40 дена. Пашата од Мосул, дервишот Хаџи Хусеин Ал Џалили успеал да го одбрани градот и да го натере шахот да се повлече. Следната година бил опседнат градот Карс и по неуспешната битка кај градот шахорт започнал да ги казнува своите команданти кое довело до револт кој траел од почетокот на 1745 до јуни 1746 година. Во 1746 година бил потпишан мировен договор во градот Керден.
3 Договор
Според договорот, граничната линија меѓу двете земји останала иста според договорот пред еден век потпишан во Зухаб (односно денешните граници меѓу Иран-Турција и Иран-Ирак), Османлиите се согласиле на верниците да одат на аџилак кон Мека, биле основани конзулатства на двете земји, биле ослободени воени заробеници од двете страни а Османлиите ги признале шиитите како петта правна секта на исламот. Освен тоа, градот Багдад останал под османлиска управа.
Договор од Керден

Договорот од Керден — мировен договор потпишан во 1736 година преку кој завршила Отоманско-персиската војна (1743–1746).
Според договорот, граничната линија меѓу двете земји останала иста според договорот пред еден век потпишан во Зухаб (односно денешните граници меѓу Иран-Турција и Иран-Ирак), Османлиите се согласиле на верниците да одат на аџилак кон Мека, биле основани конзулатства на двете земји, биле ослободени воени заробеници од двете страни а Османлиите ги признале шиитите како петта правна секта на исламот. Освен тоа, градот Багдад останал под османлиска управа. Освен тоа, Афшаритската династија била признаена од Османлиите како владетели на Персија
Ситард-Гелен

Ситард-Гелен (|Sittard-Geleen, |Zittert-Gelaen) — општина во југоисточна Холандија, во покраината Лимбург. Била создадена во 2001 година од поранешните општини Ситард, Гелен и Борн.
Споената општина има над 90.000 жители и со тоа е втората најнаселена општина во Лимбург (по Мастрихт со 125.000 жители).
На запад, Ситард-Гелен се граничи со Белгија, додека на исток се наоѓа Германија.
1 Населени места
Во општината се наоѓаат следниве населени места:
* Борн
* Брукситард
* Бухтен
* Енигхаузен
* Гелен
* Гретхеде
* Гревенбухт
* Гутековен
* Холтум
* Лимбрихт
* Мунстергелен
* Виндрак
* Обихт
* Папенховен
* Шиперскерк
* Ситард
Договор од Ниш (1739)

Договорот од Белград бил потпишан на 18 септември 1739 година преку кој завршила Руско-турската војна (1736-1739). Војната претставувала обид на Русите за заземање на Крим и Азов. Хабсбуршка Австрија влегла во војната но по поразот кај Грочка биле принудени да го потпишат Белградскиот договор и да се повлечат од војната. Ова ја принудила на Русија на преговори.
Според Нишкиот договор, Русија се откажала од сите права над Крим и Молдавија.
1 Поврзано
* Битка кај Грочка
* Договор од Белград
Херлен

Херлен (|Heerlen, |Heële) — град и општина во југоисточниот дел на Холандија. Се наоѓа во покраината Лимбург.
Херлен е дел од агломерацијата Паркстад Лимбург, која вклучува околу 220.000 жители.
По римското основање на градот и слабиот средновековен период, Херлен станал средиште на рударската индустрија во Холандија кон крајот на век. Во век, архитектот Фриц Пец одиграл главна улога во обликувањето на градот, како што изгледа денес. Негова најпозната градба е т.н. „Стаклена палата“ (''Glaspaleis''), вброена како една од најважните архитектонски градби во светот на век.
Во градот се наоѓа едно од двете седишта на Централната статистичка служба, државниот завод за статистика на Холандија (другото е во Хаг).
1 Луѓе од Херлен
* Томас Бернхард — австриски драматург и романописец
* Маргрит Елен — композиторка и авторка
* Вил Аретс — архитект
2 Спорт
* ГП Херлен е велокрос трка, која се одржува во Херлен во февруари.
Низам

Низам претставува серија од политички и воени реформи кои биле спроведени од страна на султан Селим III. Овие реформи предвидувале регрутација на армија, нови даноци, законски прописи и строго административна централизација на земјата. Овој термин подоцна се однесувал за новата редовна армија која била формирана.
Како една од причините за модернизација на османлиската војска била инвазијата на Наполеон во Египет и Сирија, бидејќи османлиската армија далеку заостанувала во поглед на војската од Западна Европа во однос на организациона структура, технологија и стратегии. Овие реформи биле подобрени од следбениците на Селим III, Махмуд II и Абдул Меџид I и на крајот кулминирале со Танзиматот (реорганизација) кои целосно ја модернизирале земјата.
Во периодот од 1829 до 1855 година новата армија постојано се подобрувала на чело со новите воени старешини. Војниците биле опремени со униформи по европски стил и образувани според европските стандарди. Самиот Абдул Меџит I тврдел дека доколку војната со Русија од 1829 година се водела во 1855, резултатот ќе бил многу поинаков.
Договор од Париз (1802)

Договорот од Париз — потпишан на 25 јуни 1802 година помеѓу Првата Француска Република, а потоа прифатена и од Наполеон Бонапарт, и Османлиското Царство, на чело со султанот Селим III. Договорот го означил крајот на Францускиот поход на Египет.
Отоманско-персиска војна (1775–1776)

Отоманско-персиската војна во периодот од 1775 до 1776 година претставува воен конфликт меѓу Отоманското Царство и Зандиската династија која управувала со Персија.
Османлиско-персиската војна ја започнала персиската династија Занд на чело со Карим хан и неговиот брат Садик кога го нападнале јужниот дел од Ирак, го опседнале градот Басра и во 1776 година и го зазеле. По три години градот бил повторно вратен кон територијата на Османлиите.
Повелба на Сојузот

Повелба на Сојузот претставувала договор помеѓу везирот на Отоманското Царство и голем број на моќни локални владетели во обид да се регулира нивната моќ и односи со централната отоманска власт.
Договорот бил потпишан во 1808 година. Во империјата, земјоделското земјиште се сметало за приватен имот на султанот. Овие имоти биле доделени на тимарските спахии во замена на нивната воена услуга во време на војна. Системот бил сличен како оној во Западна Европа, освен тоа што имотот не бил наследен. Но во текот на XVIII век империјата претрпела големи територијални порази кое довело до намалување на парите кои можат да се соберат во државната каса од даноци. Така овие тимари биле заменети со локални собирачи на данок (деребегови), а самата реална султанска моќ се намалила и останала единствено во рамките на престолнината.
Со ова империјата станала високо децентрализирана. По смртта на Селим III и погубувањето на Мустафа IV, на чело на империјата дошол Махмуд II, со помош на Алемдар Мустафа-паша кој станал голем везир. Тој ги повикал на локалните владетели и заедно на 29 септември 1808 година потпишале договор според кој деребеговите ветиле дека ќе ја искажат својата почит кон султанот и дека ќе ги доделат своите воени единици на султанот во време на војна, дека ќе ги почитуваат наредбите на големиот везир а за возврат нивните имоти ќе станат наследни и за одредена даночна реформа големиот везир ветил дека ќе се консултира со нив. Во следниот период Алемдар починал а следните султани имале услови да се борат бротив овие деребегови со кое нивната моќ била намалена.
Договор од Чанаккале

Договорот од Чанаккале бил склучен по крајот на Англо-турската војна (1807-1809).
Според договорот Османлиите им дале на британските трговци големи привилегии. Британија ветила дека ќе го заштити интегритетот на Османлиското Царство против француската инвазија.
Халкида

Халкида или Халкис (грчки: Χαλκίδα) — административен центар на округот Евбеја во периферијата Централна Грција. Тој е еден од најважните и најголемите градови на подрачјето на Грција северно од Атина. Исто така, градот спаѓа помеѓу петте најголеми градови на грчките острови.
1 Географска положба
Халкида се наоѓа релативно блиску до Атина за грчки услови - 75 километри северно од главниот град. Сместен е недалеку од главниот државен пат Атина - Солун.
Халкида се развила на стратешки важно место на западниот брег на островот Евбеја, на местото каде островот е најблиску до копното, односно на протокот помеѓу него и копното, таканаречен Еврипски Проток (35 метри). Денес, тој проток е премостен на две места, така да градот преку мал дел се проширил и на копното.
2 Историја
Градот Халкида се споменува како Халкис уште во Илијада. На подрачјето на градот се откриени и гробишта од Микенското време. Градот најмногу се развил во текот на старогрчкото време, кога грчките колонисти основале многу колонии на островот Сицилија.
Халкида се покажа како многу важен град, бидејќи долго време бил тврдина за надгледување на пошироката околина - прво во времето на Стар Рим, а потоа и во Византија. Во 1470 година, градот потпаѓа под Османлиско Царство и станал седиште на пашата. Во 1688 година, градот успешно се справи со нападот на Млетјаните.
Градот стана дел од современа Грција во 1830 година, а кон крајот на 19 век стана седиште на денешната префектура. Во тоа време градот брзо напредува. Меѓутоа, во 1894 година се случува голем земјотрес, каде после тоа, во 1904 година е изграден современиот град, кој добива и железничка пруга.
3 Население
Денес, населението на градот брои околу 60.000 жители, од кои мнозинството се Грци. Во поширокото градско подрачје, пак, живеат над 102.000 жители.
Договор од Ајналикавак

Договорот од Ајналикавак се однесува на договор меѓу Османлиското Царство и Руската Империја склучен на 10 март 1779 година. Името Ајналикавак се однесува на местото каде бил потпишан договорот односно во палата Ајналикавак во Истанбул
Османлиите ја изгубиле контролата над Кримското ханство по Кучуккајнарџискиот договор во јули 1774 година. Кримскиот хан Девлет Гирај апелирал до османлиските власти да биде обновена зависноста на неговата земја од Османлиите, но руската влада се вмешала и го принудила да абдицира од престолот. На негово место бил поставен Шихин Гирај како послушник на Русија. На тој начин Османлиите руската интервенција на Крим ја прогласиле против условите од Кучуккајнарџискиот договор. Како посредник дејствувал францускиот амбасадор и двете империи се согласиле на потпишување нов договор според кој биле ратификувани условите од Кучуккајнарџискиот договор, двете империи ветиле дека нема да се мешат во Крим, Русија ветила дека ќе ги повлече своите сили од ханството, а Османлиите го признале Шахин Гирај како хан.
Втора фудбалска лига на Македонија 1993/1994

Втората фудбалска лига на Македонија 1993/1994 - 2. издание на Втората фудбалска лига на Македонија. Сезоната започнала во август 1993 и завршила во јуни 1994. Во оваа сезона прваци биле Кожуф и Охрид.
1 Запад
2.1 Екипи
Екипа, Град / Село
Гостивар, Гостивар
Кораб, Дебар
Маџари Солидарност, Скопје
Металург, Скопје
Напредок, Кичево
Новаци, Новаци
Охрид, Охрид
Питу Гули, Крушево
Преспа, Ресен
Работнички Колекс, Скопје
Скопје, Скопје
Тетекс, Тетово
Техноком Горно Лисиче, Скопје
Шкендија, Арачиново
2.2 Табела
Поз, Екипа, Нат, Поб, Нер, Пор, Дад, При, Раз, Бод
1, Охрид, 26, 15, 5, 6, 61, 19, +42, 35
2, Металург, 26, 11, 8, 7, 28, 21, +7, 30
3, Тетекс, 26, 12, 5, 9, 44, 34, +10, 29
4, Шкендија, 26, 12, 5, 9, 41, 35, +23, 29
5, Скопје, 26, 11, 4, 11, 54, 42, +12, 26
6, Напредок, 26, 12, 2, 12, 47, 39, +8, 26
7, Маџари Солидарност, 26, 11, 4, 11, 43, 36, +7, 26
8, Кораб, 26, 11, 3, 12, 28, 40, –12, 25
9, Новаци, 26, 10, 5, 11, 25, 31, –6, 25
10, Питу Гули, 26, 11, 3, 12, 28, 40, –12, 25
11, Преспа, 26, 11, 1, 14, 31, 46, –15, 23
12, Гостивар, 26, 9, 4, 13, 34, 52, –18, 22
13, Работнички Колекс, 26, 9, 4, 13, 31, 38, –7, 22
14, Техноком Горно Лисиче, 26, 7, 7, 12, 23, 45, –22, 21
Унапреден во Првата македонска фудбалска лига
Отпаднат во Третата македонска фудбалска лига
Извор:
2 Исток
2.1 Екипи
Екипа, Град / Село
Братство, Големо Коњари
Брегалница, Делчево
Брегалница, Штип
Вардарски, Богданци
Варош, Прилеп
Дојранско Езеро, Нов Дојран
Кожуф, Гевгелија
Куманово, Куманово
Металург, Титов Велес
Победа, Валандово
Први Партизан, Турново
Слога, Виница
Тиверија Сканмак, Струмица
Ударник, Пирава
2.2 Табела
Поз, Екипа, Нат, Поб, Нер, Пор, Дад, При, Раз, Бод
1, Кожуф, 26, 18, 6, 2, 57, 23, +34, 42
2, Брегалница (Ш) (-3), 26, 16, 4, 6, 50, 17, +33, 33
3, Први Партизан Турново, 26, 13, 4, 9, 49, 33, +16, 30
4, Ударник, 26, 10, 6, 10, 39, 27, +12, 26
5, Металург, 26, 10, 6, 10, 28, 22, +6, 26
6, Дојранско Езеро, 26, 10, 6, 10, 49, 46, +3, 26
7, Брегалница (Д), 26, 10, 5, 11, 39, 28, +11, 25
8, Варош, 26, 10, 5, 11, 38, 47, –9, 25
9, Слога, 26, 11, 1, 14, 60, 52, +8, 23
10, Победа, 26, 9, 5, 12, 32, 40, –8, 23
11, Вардарски, 26, 10, 3, 13, 35, 56, –21, 23
12, Куманово, 26, 7, 8, 11, 32, 35, –3, 22
13, Братство, 26, 9, 3, 14, 23, 68, –45, 21
14, Тиверија Сканмак, 26, 6, 4, 16, 33, 70, –37, 16
Унапреден во Првата македонска фудбалска лига
Отпаднати во Третата македонска фудбалска лига
Извор:
3 Поврзано
* Фудбалски куп на Македонија 1993/1994
* Прва фудбалска лига на Македонија 1993/1994
* Трета фудбалска лига на Македонија 1993/1994
Договор од Акерман

Договорот од Акерман бил потпишан на 7 октомври 1826 година меѓу Руската и Отоманското Царство. Според договорот, господарите на Молдавија и Влашка требало да бидат избирани во согласност со двете империи со мандат од седум години. Договорот исто така предвидел и повлекување на османлиските сили од двете дунавски кнежевства. На конвенцијата исто така станало збор и за давање на автономија на Србија. Оваа конвенција на крајот била отфрлена и ја предизвикала Руско-турската војна (1828-1829).
Оддавна маглина

Оддавна маглина (емисиона маглина) — облак од јонизиран гас кој оддава (емитира) светлина во разни бои. Најзастапен извор на јонизација се високоенергетските фотони што ги испушта блиската врела ѕвезда. Меѓу неколкуте вида оддавби маглини се подрачјата H II (каде се образуваат ѕвездите и каде младите масивни ѕвезди се извор јонизирачките протони и планетарни маглини, каде ѕвездата во умирање се има ослободено од надворешните слоеви, кои потоа ги јонизира изложеното врело јадро.
1 Општо
Обично мадата ѕвезда јонизира дел од истиот облак што ја создал, иако само масивни врели ѕвезди можат да оддадат доволно енергија за да јонизираат значаен дел од облакот. Кај доста оддавни маглини, ова го врши целото јато од млади ѕвезди.
Бојата на маглината зависи од хемискиот состав и степенот на јонизираност. Поради големата застапеност на водородот во меѓуѕвездениот гас, и неговата релативно мала јонизирачка енергија, многу оддавни маглини имаат врцен изглед заради силните оддавања на Балмеровата серија. Ако има повеќе енергија на располагање, тогаш се јонизираат и други елементи, па така може да се добијат зелени и сини маглини. Набљудувајќи ги спектрите на маглините, астрономите го изведуваат нивниот хемиски состав. Највеќето смисиони маглини се состојат од 90% водород, а остатокот е хелиум, кислород, азот и други елементи.
Најважни оддавни маглини видливи од северната небесна полутопка се Северна Америка (NGC 7000) и Превез NGC 6960/6992 во соѕвездието Лебед, додека пак на јужната небесна полтопка тоа се маглините Лагуна M8 / NGC 6523 во Стрелец и Орион M42. Понатаму во јужната полутопка се наоѓа и светлата маглина Кобилица NGC 3372.
Оддавните маглини обично содржат и темни подрачја кои се должат на облаците од прашина кои ѝ попречуваат на светлината.
Многу маглини се составени и од отсјајни и од оддавни делови. Таква е Триделната Маглина.
2 Поврзано
* Планетарна маглина
* Хербиг-Ароово тело
Договор од Ерзурум

Договорот од Ерзурум — мировен договор потпишан во 1823 година преку кој завршила Отоманско-персиската војна (1821–1823).
Во војната двете сили се сретнале во реонот на езерото Ван, а својата кулминација војната ја имала во Битката кај Ерзурум каде персиските сили победиле. Во следните години имало неколку немири, но војната целосно завршила со потпишување на договор во Ерзурум каде и двете страни ги признале претходните граници без територијални измени.
Но во текот на 1830 година се случиле серија од гранични инциденти кои довеле до можност од нова војна меѓу двете земји. Велика Британија и Русија се понудиле да посредуваат, а вториот договор од Ерзурум бил потпишан на 31 мај 1847 година, според кој се предвидело спорната граница меѓу двете земји да биде набљудувана од гранична комисија. Оваа комисија немала голем успех. Конечно границата меѓу двете земји била утврдена во 1914 година.
Отоманско-персиска војна (1821–1823)

Османлиско-персиската војна од 1821–1823 е војна меѓу Османлиското Царство и Персија.
1 Конфликт
Претходно, по големиот пораз во Грузија во времето на Руско-персиската војна од 1804 до 1813 година, Абас Мирза сакал да ја модернизира својата армија. Тој испратил свои ученици во Англија за да ги научат западните воени техники и ги поканил на британските војски да ги обучат на неговите. Обновување на војната дошло во 1821 година поради бунтовничките племиња од Ирански Азербејџан. Двете сили се сретнале во реонот на езерото Ван, а својата кулминација војната ја имала во Битката кај Ерзурум каде персиските сили победиле. Во следните години имало неколку немири, но војната целосно завршила со потпишување на договор во Ерзурум каде и двете страни ги признале претходните граници без територијални измени.
Договор од Цариград (1832)

Цариградскиот договор произлегол од конференцијата која се одржала во османлиската престолнина во февруари 1832 година со учество на големите сили (Велика Британија, Франција и Русија) од една страна и Османлиското Царство од друга страна.
Фактори кои го опфатиле договорот било одбивањето на Леополд (идниот крал на Белгија) да застане на чело на новата грчка држава, главно поради незадоволството од новата погранична линија на Грција од градовите Арта до Волос. Повлекувањето на Леополд како кандидат за грчкиот престол и избувнувањето на Француската револуција го одложило конечното решение за границите на новото кралство на Балканскиот Полуостров.
Во времето кога во Обединетото Кралство за нов секретар за надворешни работи бил избран Хенри Џон Темпал, тој се согласил за тоа Арта-Волос да биде новата гранична линија. Така, Грција била дефинирана како независно кралство. Османлиското Царство била обесштетена за износ од 40.000.000 пастери поради губење на територија. Границите на кралството биле потврдени на Лондонскиот протокол од 30 август 1832 година.
За прв крал на Кралство Грција бил избран Отон I. Како еден од основните услови за избирањето на Отон за крал на Грција пред баварскиот крал било престанување на воените дејствија врз Отоманското Царство. Тоа означувало дека Отон би ја имал титулата Крал на Грција, наместо Крал на Грците.
Договор од Ќутахија

Договорот од Ќутахија бил договор потпишан помеѓу Отомански Египет на чело со Мухамед Али Паша и Османлиското Царство во 1833. Со договорот завршила Османлиско-египетската војна (1831–1833).
Според мировниот договор од Ќутахија, Сирија и Адана биле дадени на Египет , а Ибрахим Паша станал генерален гувернер на двете провинции. Подоцна истата година Русија и Османлиите го потпишале договорот според кој двете земји се согласиле на заемна помош доколку една од двете империии влезе во конфликт со некоја друга земја.
Договор од Балта Лиман

Договорот од Балта Лиман или договорот за англо-османлиска соработка претставувал формален трговски договор потпишан во 1838 година меѓу двете земји. Трговските политики кои ги спровела Османлиското Царство се сметале за едни од најлибералните во текот на постоењето. Според договорот, империјата требало да ги укине сите монополи кое им овозможило на британските трговци да имаат целосен пристап до османлиските пазари и ќе бидат подеднакво оданочени како локалните трговци. Договорот бил потпишан по големата британска интервенција во дипломатски однос против Руската Империја и потпишувањето на договорот на Хункар Искелеси, каде Русија требало да ги ужива сите права над Босфорот. Договорот имал сериозни економски последици врз османлиските трговци и економија.
Во 1839 година Османлиите објавиле војна на Египет но во Битката кај Незиб, Османлиите биле поразени од Ибрахим Паша. Со овој пораз, египетските сили слободно можеле да маршираат кон престолнината Истанбул и целосно да ја уништат империјата. По овој пораз набргу починал и Махмуд II, оставајќи го неговиот 16-годишен син Абдул Меџит I на власт. Во конфликтот се вмешале големите европски сили Велика Британија, Русија и Австрија, кое довело до потпишување на онвенцијата во Лондон во 1840 година. Така според конвенцијата од Лондон, на Египќаните им била доделена целосна власт над Египет и делови од денешен Судан, но морале да се откажат од окупираните територии во Сирија и Грција. Египет не одговорил на договорот во дадениот временски период бидејќи се надевал на француска поддршка. Несоработувањето на Египет довело до руска и британска интервенција, каде биле нападнати египетските сили во Акра и поразени. По ова, Египет се согласил на условите на големите сили од Европа.
Остроглава шарка

Остроглава шарка или остроглава осојница — широкораспространета змија од семејството на отровниците (''Viperidae'') од југоисточна Франција, па сè до Кина (Синѓанг). Во Македонија, се среќава во северниот и североисточниот дел на земјата. Засега нема признаени подвидови.
1 Научен назив
Научното име ''ursinii'' го носи во чест на италијанскиот природонаучник Антонио Орзини (1788–1870).
2 Опис
Возрасните единки се долги во просек 40–50 см, иако се најдени и примероци по 63–80 см. Женките се поголеми од мажјаците. Остроглавата шарка е слична на италијанската (''V. aspis'') и обичната шарка (''V. berus''), но има забележителни разлики. Ова е најмала отровница во Европа, со дебело тело, тесна глава и груб изглед. Муцката не е извиена нагоре. На главата има неколку големи лушпи (плочки). На грбот има изразено засртени лушпи во само 19 реда, а меѓу нив честопати се забележува темна кожа. По боја змијата е сива, драп или жолтеникава со темна кривулеста пруга на грбот, обрабена со црно.
3 Распространетост
Покрај Македонија, остроглавата шарка живее во југоисточна Франција, источна Австрија (изумрена), Унгарија, средна Италија, Србија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Албанија, Романија, јужна Бугарија, Грција, Турција, северозападен Иран, Ерменија, Азербејџан, Грузија, Русија, Казахстан, Киргистан и степите на источен Узбекистан до (вклучувајќи го) Синѓанг во Кина.
Подвидот ''Vipera ursini rakosiensis'' е матичен за Унгарија но неговиот таксономски статус е спорен (вид. „Таксономија“)
4 Заштитен статус
Оваа змија е заведена како ранлив вид на Црвениот список на МСЗП поради уништувањето на живеалиштата предизвикани од промените во земјоделството и климатските промени во планинските подрачја. Игра улога и нивното собирање во трговијата со миленици.
Покрај тоа, остроглавата шарка е заведена во Прилог I од Конвенцијата за меѓународна трговија со загроезени видови како миленици (CITES) , што значи дека на змијата ѝ се заканува изумирање ако не престане трговијата. Прогласена е за строго заштитен вид (Appendix II) на Бернската конвенција.
5 Таксономија
Единките покажуваат висок степен на генетска разновидност. Во современата стручна литература се среќаваат барем 6 подвида, иако може впрочем да се работи за повеќе ови:
*''V. u. ursinii'' (Bonaparte, 1835)
*''V. u. eriwanensis'' (A.F. Reuss, 1933)
*''V. u. graeca'' Nilson & Andrén, 1988
*''V. u. macrops'' Méhelÿ, 1911
*''V. u. moldavica'' Nilson, Andrén & Joger, 1993
*''V. u. rakosiensis'' Méhely, 1893
*''V. u. renardi'' Christoph, 1861
Golay et al. (1993) ги признава првите четири, додека пак Mallow et al. (2003) признава пет и ги наведува ''V. eriwanensis'' и ''V. renardi'' како исправни видови. Меѓутоа, McDiarmid et al. (1999), а со тоа и Обединетиот таксономски информативен систем (ITIS) сметаат дека се потребни поточни податоци за да може да се одреди бројот на подвидови.
6 Поврзано
* Отровници (потсемејство)
* Список на змии во Македонија
Центар за астрономски податоци во Стразбур

Центар за астрономски податоци во Стразбур (|Centre de données astronomiques de Strasbourg, CDS) — складиште на податоци каде се собираат и распространуваат астрономски информации. Основан е во 1972 г. под називот „Центар за ѕвездени податоци“ (''Centre de Données Stellaires'').
Центарот ги нуди следниве семрежни услуги:
* SIMBAD — база на податоци за астрономски објекти.
* VizieR — астрономска каталожна служба.
* Aladin — интерактивен небесен атлас.
1 Поврзано
* Астроинформатика
* Стразбуршка опсерваторија
Велимир Жерновски

Велимир Жерновски — македонски ликовен уметник.
1 Животопис
Жерновски е роден во Скопје во 1981 година, каде што и дипломирал на Факултетот за ликовни уметности во 2005 година. Работи цртежи, видеа и фотографии, преку кои ги истражува промените во урбаната култура и прашањата поврзани со сексуалноста и родовиот идентитет, како и прашањата поврзани со постојаната транзиција, како на личниот, така и на идентитетот на сопствената генерација. Има остварено неколку самостојни изложби во Македонија и Европа и учествувал во повеќе меѓународни проекти и културни соработки. Од 2008 година е соосновач и претседател на Ф.Р.И.К. (Формација за развој на иницијативи во културата), програма што работи на мотивирање на социјално ангажирана културна продукција ослободена од секаков вид стереотипи и предрасуди.
Бока Которска

Бока Которска или Которски Залив — залив во Јадранското Море, главно во Црна Гора и со мал дел во Хрватска. Зафаќа површина од .
1 Географска положба
Заливот е длабоко навлезен под карпестиот Ловќен (1.654 m) и Орјен (1.894 m). Почнува со Херцеговски Залив, кој се провлекува низ Кумборски Проток, преку него преоѓа во Тиватски Залив, па низ Веригите влегува во Рисански и Которски Залив. Поголеми населби во Бока се: Њивице, Игало, Херцег Нови, Савина, Мељине, Зеленика, Кумбор, Ѓеновиќи, Баошиќи, Бијела, Каменари, Костањица, Морињ, Рисан, Пераст, Љута, Доброта, Котор, Шкаљари, Муо, Прчањ, Доњи Столив, Горњи Столив, Лепетане, Доња Ластва, Горња Ластва, Тиват, Кртоли, Луштица, Росе, а покрај нив има уште десетина мали населби.
Во Бока Которска постојат и девет острови: Превлака, Мамула и островот Ваведење на сам влез во заливот, Госпа од Милост, Свети Марко и Островот на Цвеќето, Зановетни Шкољиц во Тиватскиот Залив, а Госпа од Шкрпјела и Свети Ѓорѓи во Рисанскиот Залив.
2 Основни податоци
Основни морфометриски податоци за Бококоторскиот Залив се:
*Вкупна површина:
*Вкупна зафатнина:
*Максимална длабочина: 60 м
*Средна длабочина: 27,3 м
*Должина на залив: 28,13 км
*Должина на брег: 105,7 км
*Разгранетост на брегот: (K) 3,07
*Ширина на влез: 2,95 км.
Се претпоставува дека во создавањето на Бококоторскиот Залив имала влијание флувијалната ерозија во плиоценот. Овој регион е познат по најголемата просечна количина на врнежи во Европа - регионот на Црквице.
3 Историја
Бока Которска ја прославија храбри поморци, вешти мајстори, градители, многу истакнати мудри луѓе. Има славна историја — од грчки колонии, преку Илирите, Рим, Византија, српските средновековни држави (Дукља, Србија и Босна) до Турците, Млетјаните, Русите, Наполеон Бонапарт и Австрија. Сите тие имале амбиции да владеат со неа. Поморството било основа на животот и дало печат на големо културно наследство. Во 17-ти и XVIII век Бока имала преку 300 бродови за долга пловидба и до 300 помали, кои годишно заработувале 200.000 млетачки златници. Пераштаните во 16 век имале поморска школа (Наутика), а во неа ги подучувале морнарите за рускиот цар Петар Велики.
Од 1979, градот е под заштита на УНЕСКО поради огромното културно богатство и наследство.
4 Население
Во регионот на Бока Которска (под поимот се земени општините кои припаѓаат на заливот) релативното национално мнозинство го сочинуваат Србите, апсолутно мнозинство се зборува Српски јазик, и апсолутно мнозинство од населението припаѓа на Српската православна црква.
Белона (божица)

Белона била Римска божица на војната, која респондира со старогрчката Енио. Таа била наречена сестрата на Марс, а според извори, негова сопруга или соработничка на неговиот женски култнички партнер Нерио. Главниот атрибут на Белона е војскиот шлем кој го носи на главата, таа исто така често држи меч, штит, или друго оружје за битка.
1 Потекло на поимот
Името "Белона" потекнува од латинскиот збор за "војна" (bellum), и е директно поврзан со модерните англиски зборови "belligerent", "bellicose" и "antebellum". Во поранешните времиња, таа била наречена Дуелона, името било добиено од постар збор за "битка".
2 Атрибути
Во уметноста, таа е претставена со шлем на главата, обично носи оклоп и држи меч, копје, штит, или друго оружје, а понекогаш држи огнен факел. Таа понекогаш е прикажана и како божица со раширени крилја.
Молдавска револуција (1848)

Молдавската револуција од 1848 - неуспешна револуција во Кнежевство Молдавија против Органскиот статут наметнат од Руската Империја.
Во 1846 година во Молдавија било основано тајна органзиација наречена „Родољубно здружение“ чија цел била да го собори кнезот Стурдза од власт. По започнувањето на Француската револуција, на 27 март 1848 година во градот Јаш се одржало собрание на околу 1,000 болјари, трговци и учители на кое собрание била испратена петиција до кнезот за реформи и намалување на корупцијата и злоупотребата. Кнезот ги прифатил сите услови но откажал да закаже избори за нови болјари. Поради ова започнале немири во земјата, но поради неединството на опозицијата кнезот успеал да го задуши востанието а голем дел од уапсените ги испратил во Истанбул пред султанот. Но конфликтите продолжиле а самата Руска Империја се плашела дека немирите можат да се префрлат и во Бесарабија по кое следувала заедничка интервенција со молдавскиот кнез и целосно задушување на востанието.
Оваа револуција е тесно поврзана со Влашката револуција од истата година.
1 Поврзано
* Влашка револуција (1848)
* Кнежевство Молдавија
Каталог на ѕвезди-водилки

Каталог на ѕвезди-водилки (|Guide Star Catalog или GSC) наречен и Основен каталог на вселенскиот телескоп „Хабл“ (''Hubble Space Telescope, Guide Catalog''''HSTGC'') — ѕвезден каталог составен според наодите на вселенскиот телескоп „Хабл“ со одредишта на ѕвезди вон оската. GSC-I содржи околу 20.000.000 ѕвезди со привидна величина од 6 до 15. а GSC-II опфаќа 945.592.683 ѕвезди со величина до 21. Колку што е можно се изземаат двојни ѕвезди и неѕвездени тела како неподобни за набљудувачкиот апарат „Сетилник за уточнето водење“. Ова е првиот целосен ѕвезден каталог наменски предвиден за наведување и пловидба по вселенскиот простор.
1 Формат на каталогот
Секој запис во каталогот се наведува по форматот ''GSC FFFFF-NNNNN'', или ''GSCfffff0nnnnn'' (fffff0nnnnn). Низата со букви F се однесува на Хабловиот код на дадено небесно подрачје.
2 Каталог на ѕвезди-водилки II
Во 2008 г. е издадено значајно проширување на каталогот, наречено „Каталог на ѕвезди-водилки II“ (''Guide Star Catalog II'' или ''GSC-II''). Составен е од одделението за каталогизација и попис на Институтот за вселенскиот телескоп (''Space Telescope Science Institute''). Содржи записи за 945.592.683 ѕвезди, со положби, класификации и величини на 455.851.237 од нив. Најновата преработка (2.3.2) е во активна употреба за уточнето насочување на вселенскиот телескоп „Хабл“.
3 Поврзано
* Хабл (вселенски телескоп)
* Ѕвезден каталог
Беркентин (амт)

Беркентин (|Berkenthin) — општинска заедница во округот Војводство Лауенбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Нејзиното седиште е во Беркентин.
Општинската заедница Беркентин се состои од следниве општини:
# Белендорф
# Беркентин
# Блисторф
# Дихелсдорф
# Гелдениц
# Касторф
# Клемпау
# Крумесе
# Ниндорф кај Беркентин
# Рондесхаген
# Зирксраде
Влашка револуција (1848)

Влашката револуција од 1848 - револуција во Кнежевство Влашка против Органскиот статут наметнат од Руската Империја.
Управувањето на кнезот Ѓорѓи Бибеску не било подобро во однос на Струдза во Молдавија. Во 1840 година во Влашка била создадена тајна револуционерна органзиација на чело со Николае Балческу кој се обидел на своја страна да ги привлече болјарите и интелигенцијата во земјата. Во 1843 година по неуспехот на претходната, била основана нова револуционерна организација Справедливост и братство, која го иницирала востанието во 1848 година.
Влашката револуција од 1848 година претставува дел од револуциите што се случиле во Европа истата година и е тесно поврзана со неуспешната Молдавска револуција во 1848 година. Главна причина за избувнување на револуцијата бил обидот да се поништи административната политика на болјарските аристократи кои биле под директно влијание на руските власти. Предводени од неколку млади интелектуалци и офицери, движењето успеало со соборување на принцот Ѓорѓи Бибеску и негова замена со привремена влада.
Во земјата станало јасно дека револуцијата може да биде задушена единствено со странска интервенција. Поради тоа во Истанбул бил испратен Јон Гика кој побарал османлиска помош, а во исто време помош била побарана и од Русија. Така на 19 јули 1848 година османлиските и руските сили навлегле на дунавска територија и без поголеми дејствија ја уништиле револуцијата.
1 Поврзано
* Молдавска револуција (1848)
* Влашка
Кнежевство Молдавија

Кнежевство Молдавија било основано во 1359 година и опфаќало територии од денешна Молдавија и дел од источна Романија, дел од Украина. На запад се наоѓала денешна Трансилваљнија, на исток Бесарабија, на северозапад Буковина. Кнежевството било формирано од страна на влашките аристократски семејства на чело со Драгош со помош на унгарскиот крал поради одбрана на земјата од татарската инвазија.
Османлиите во 1420 година започнале со заземање на Молдавија. Во 1456 година кнежевството било потчинето како вазална држава и започнало да плаќа годишен данок. Во 1475 година се одвила Битката кај Васлуј каде на чело на Молдавија се наоѓал Стефан III Велики заедно со христијанските сојузници од Кралство Полска и Кралство Унгарија. Христијанските сојузници оствариле голема победа. Битката била опишена како најголема победа на христијанството против исламот дотогаш. Мара Бранковиќ, сопруга на Мурат II, на венецијанскиот пратеник изјавила дека таа битка била една од најкатастрофалните за Османлиите. Кралот Стефан III подоцна од страна на папа Сикст IV бил награден со титулата "''Verus christiane fidei aletha''" (вистински заштитник на христијанската вера).
Во 1484 година било освоено молдавското црноморско крајбрежје, а во 1503 година цела Бесарабија. Целосното зазимање се случило во 1538 година кога султанот започнал да ги назначува новите кнезови на Молдавија и како титула била користена кајмакам на Молдавија. Освен тоа на Молдавија и било забрането да има какви било односи со странски земји на штета на Османлиите но и била дозволена внатрешна автономија. На Османлиите им било забрането законски да поседуваат земјиште или да градат верски објекти во Молдавија.
Во согласност со договорот од Букурешт во 1812 година, покрај многуте простести на молдавските благородници на сметка на нивната самостојна состојба, Отоманското Царство (чиј вазал бил Молдавија) ја отстапила земјата на Руската Империја источната половина од територијата на кнежевството на Молдавија заедно со Хотин и стара Бесарабија (денешен Буџак, Украина). Новата руска покраина била наречена „Област на Молдавија и Бесарабија“, која на почетокот уживала висок степен на самостојност.
Западниот дел од Молдавија (кој денес припаѓа на Романија) останал самостојно кнежевство, кое подоцна во 1859 година се соединило со Влашка (романски: ''Wallachia'') за формирање на Кралство Романија.
Блисторф

Блисторф (|Bliestorf) — општина во округот Војводство Лауенбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Главна знаменитост во општината е велепоседничката куќа, изградена во 1843 година во швајцарски стил, на земјопоседникот Август Луис Детлев фон Шрадер.
Беркентин

Беркентин (|Berkenthin) — општина во округот Војводство Лауенбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Се наоѓа на Каналот Елба-Либек, околу 10 километри северозападно од Рацебург и 15 километри јужно од Либек.
Општината претставува административно седиште на истоимената општинска заедница.
Трка околу Полска 2014

Трка околу Полска 2014 — 71. издание на велосипедската етапна трка Трка околу Полска. Започнала на 3 август 2014 година во Гдањск, а завршила на 9 август 2014 година во Краков, по седум одржани етапи, вклучувајќи и еден поединечен хронометар на завршната етапа, возен низ улиците на Краков. Претставувала дваесетта трка во сезоната на Светската турнеја.
Трката била освоена од Полјакот Рафал Мајка од екипата со 8 и 22 секунди разлика пред Шпанците Јон Изагире и Бењат Инчаусти, соодветно.
1 Распоред
Етапа, Датум, Движење, Растојание, Вид, Победник
1, 3 август, Гдањск до Бидгошч, 226 км, рамна етапа
2, 4 август, Торуњ до Варшава, 226 км, рамна етапа
3, 5 август, Келце до Жешув, 174 км, рамна етапа
4, 6 август, Тарнув до Катовице, 236 км, среднопланинска етапа
5, 7 август, Закопане до Штрбске Плесо (Словачка), 190 км, планинска етапа
6, 8 август, Буковина Терма Хотел Спа до Буковина Татшањска, 174 км, планинска етапа
7, 9 август, Краков до Краков, 25 км, поединечен хронометар
2 Екипи
Бидејќи Трката околу Полска е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски повикани и биле обврзани да испратат екипа. Заедно со Тим Полска — полската национална екипа — на две други екипи им биле дадени специјални покани и со тоа била создадена група од 21 екипа.
Екипи кои настапиле на трката биле:
3 Етапи
3.1 Етапа 1
;3 август 2014 — Гдањск до Бидгошч, 226 км
3.2 Етапа 2
;4 август 2014 — Торуњ до Варшава, 226 км
3.3 Етапа 3
;5 август 2014 — Келце до Жешув, 174 км
3.4 Етапа 4
;6 август 2014 — Тарнув до Катовице, 236 км
3.5 Етапа 5
;7 август 2014 — Закопане до Штрбске Плесо (Словачка), 190 км
3.6 Етапа 6
;8 август 2014 — Буковина Терма Хотел Спа до Буковина Татшањска, 174 км
3.7 Етапа 7
;9 август 2014 — Краков до Краков, 25 км, поединечен хронометар (ITT)
4 Поредок
Етапа, Победник, Генерален пласман, Планински пласман, Бодовен пласман, Пласман на најактивен возач, Екипен пласман
1, Јаухен Хутарович, Јаухен Хутарович, Маќеј Патерски, Јаухен Хутарович, Жими Енжулвент
2, Петр Вакоч, Петр Вакоч, Петр Вакоч
3, Тео Бос
4, Јонас Вангенехтен, Матеуш Тачак, Матијас Крицек
5, Рафал Мајка, Маќеј Патерски
6, Рафал Мајка, Рафал Мајка
7, Кристоф Вандевале
На крај, Рафал Мајка, Маќеј Патерски, Јаухен Хутарович, Матијас Крицек,
;Забелешки:* На етапата 2, Роман Мајкин, кој бил втор во бодовниот пласман, ја носел белата маичка, бидејќи Јаухен Хутарович (на првото место) ја носел жолтата маичка како предводник на генералниот пласман.
* На етапите 3 и 4, Жими Енжулвент, кој бил втор во пласманот за најактивен возач, ја носел сината маичка, бидејќи Петр Вакоч (на првото место) ја носел жолтата маичка како предводник на генералниот пласман.
Површински сјај

Површински сјај — мерка за изразување на светлинската јачина на еден астрономски објект со стандардна големина. Општата сјајност на еден објект со голем просторен зафат како што е галаксијата, ѕвезденото јато или маглината се изразува со ваква мерка, како вкупна ѕвездена величина.
1 Општ опис
Вкупната ѕвездена величина е мерка за изразување на сјајот на просторно раширен објект како маглина, ѕвездено јато или галаксија. Се допбива со собирање на сјајноста по сета негова површина. Истото може да се добие и со употреба на светломер, мерејќи при отвори од различен пречник. Позадинската светлина потоа се одзема од измереното за да се добие вкупниот сјај. Добиената вредност е иста со онаа на точкестиот извор што оддава иста количина енергија.
Привидната величина на еден астрономски објект е дадена како вкупна вредност &mdash; ако една галаксија има величина од 12,5, тоа значи дека го гледаме истото севкупно количество светлина како кога гледаме ѕвезда со величина 12,5. Меѓутоа, ѕвездата е толку мала што може да се земе за точкест извор (најголемиот аголем пречник — оној на R Златна Рипка — изнесува 0,057 ± 0,005 лс), додека пак галаксијата е неспоредливо поголема, зафаќајќи неколку лачни секунди или лачни минути. Затоа, галаксијата се гледа потешко од единечна ѕвезда наспроти позадинската небесната светлина навечер. Површинскиот сјај на даден објект ни кажува колку е лесно или тешко видлив.
2 Пресметување на површинската сјајност
Површинската сјајност се изразува во ѕвездени величини на квадратна лачна секунда (''m''/лс<sup>2</sup> или ''m''/arcsec<sup>2</sup>). Бидејќи ѕвездената величина е логаритамска, пресметката не може да се направи со просто делење на величината со површината. За извор со вкупна величина ''m'' која постои на видливо подрачје ''A'' квадратни лачни секунди, површинскиот сјај ''S'' ќе биде
<math>S = m + 2{,}5 \cdot \log_{10} A.</math>
Кај астрономските објекти, површинскиот сјај е аналоген на фотометаричка блескавост и затоа е постојано ист на сите растојанија — што е поодалечен, дотколку помало е видливото подрачје. Претставено на геометриски начин, за близок објект што оддава дадено количествбо светлина, зрачниот тек се намалува со квадратот на неговата оддалеченост, но физичкото подрачје согласно даден просторен агол или видливо подрачје (e. g. 1 квадратна лачна секунда) се зголемува правопропорционално, давајќи иста површинска сјајност. Ова овозможува проценка на просторното растојание на објекти со голема просторна зафатнина како маглини и галаксии, која се добива од површинската сјајност преку модул на растојанието или сјајносното растојание.
3 Поврзано
* Сјајност
* Привидна ѕвездена величина
* Апсолутна ѕвездена величина
4 Библиографија
**
Кафеав штркел

Кафеав штркел — вид инсект од семејството на штрклите (''Tabanidae''). Претставува најтешкиот претставник на от муви (или „двокрилци“, ''Diptera'') во Европа.
Се среќава во Германија, јужна Скандинавија, Велика Британија и Ирска, како и на мали подрачја во западна Франција и северна Шпанија.
1 Поврзано
* Штркли
Циглана (Гостивар)

Циглана е населба во крајниот југоисточен дел на градот Гостивар, на самите ниски падини на планината Буковиќ. На запад се граничи со населбата Фазанерија, на север со Бањешница, додека на исток и североисток граница птетставува пругата на линијата Гостивар-Кичево и регионалниот пат R 2231. Населбата се состои од два дела - Циглана I и Циглана II.
Создадена е во времето на индустријализацијата на Гостивар, поточно со иградбата на големата фабрика за тули - Циглана. Населението е претежно македонско со потекло од Поречието и Железна Река. Во Циглана I има и ромски семејства.
*Манастир Св.Преображение Христово - манастирска црква во изградба во месноста Црн Врв;
Орбитална рамнина

Орбитална рамнина — геометриска рамнина на која лежи орбитата на едно тело кога кружи околу друго. Ја определуваат два чинитела: наклонот (''i'') и должината на искачувачкиот јазол (Ω). За нејзиното геометриско одредување се достатни три неколинеарни точки во просторот. Таков пример е: центарот на потежок објект, центарот на објектот што се врти околу него и центарот на истиот во некој подоцнежен момент.
Сите планети, комети и астероиди во Сончевиот Систем се движат во орбита околу Сонцето. Сите тие орбити меѓусебно речиси се порамнуваат, сочинувајќи зарамнет круг наречен непроменлива рамнина на Сончевиот Систем.
Наклонот на една планета во сончевиот Систем по дефиниција е аголот помеѓу нејзината орбитална рамнина и орбиталната рамнина на Земјата (еклиптиката). Во други случаи, како кога една месечина кружи околу некоја планета, наклонот на орбитата на месечината полесно се определува како аголот помеѓу нејзината орбитална рамнина и екваторот на планетата.
1 Кај вештачките сателити околу Земјата
Кај носечките ракети и вештачките сателити, една орбита се определува токму со орбиталната рамнина, и тоа поеади тоа што би морало да се потроши многу големо количество гориво за да се смени орбиталната рамнина на едно летало. Леталото полесно се справува со други чинители како што се орбиталниот период, занесувањето (ексцентричност) на орбитата и нејзината фаза.
Орбиталните рамнини на вештачките сателити доживуваат колебање поради несферноста на Земјината тежа. Поради ова, орбиталната рамнина на сателитот полека се врти околу Земјата, зависно од нејзиниот агол во однос на екваторот. Кај рамнините под критичен, ова значи дека рамнината ќе го следи Сонцето околу Земјата, образувајќи сонцоусогласена (синхронизирана) орбита.
Лансирниот прозорец (временски период погоден за лансирање) на едно летало се одредува според тоа кога целната орбитална рамнина ќе се пресече со космодромот.
2 Поврзано
* Орбитални елементи
* Орбитален наклон
* Орбитален период
* Занесување (орбита)
Макарска

Макарска — град во Хрватска, во Сплитско-далматинска жупанија. Според пописот 2011 година, градот има 13.834 жители.
1 Име
Се смета дека името на градот Макарска потекнува од името на блиската населба која се наоѓала на овие простори, а се викала "Макар".
2 Географска положба
Макарска е сместена во средниот дел на Далмација, во подножјето на планината Биокова и на брегот на Јадранско Море. Градот е центар на Макарското приморје, за кое во последно време се користи називот ''Макарска ривиера'', поради економската трансформација на тој дел од Далмација.
Градот Макарска го зазема централното место во Макарската ривиера. Од внатрешноста градот остро го дели планината Биоково (највисок врв е Св. Јура, 1768 m), а со среднодалматинските острови Брач и Хвар го поврзува Јадранското Море.
Самиот град се смести во природно пристаниште помеѓу два полуострови (Осејава и Св. Петар). Урбаната зона, помеѓу планините и морето е широка само неколку километри, така што во иднина градот ќе се шири кон исток и запад, односно кон соседните населби Тучепима и Крвавици.
3 Историја
Под денешно име Макарска за првпат се споменува во 1502 година во документ на фочанскиот кадија Мухамед Мусин. Во тоа време Макарска била центар на нахијата Приморје и во неа Турците држеле свои претставници. Најголемо внимание обрнувале на одржување на скалата преку која се обавувала трговија помеѓу Турција и земјите на Јадранот. За да го заштитат градот од млетачките напади, Турците во средината на 16 век ја утврдија Макарска со 3 кули со одбранбени ѕидови. Нивниот изглед е зачуван на картите на млетачкиот картограф од 1572 година, што е и најстариот зачуван изглед на градот Макарска.
Веќе во 1646 година, племињата и народот на Крајина ја признаа власта на Венеција, а во 1681 година Макарска е де факто припоена кон Венеција. Под стогодишната власт на млетачкиот лав, настанале темелите на идниот град.
Со договор од 1797 година, Макарска припаднала на Австрија, а со Пожунскиот мир во 1805 година потпаѓа под француска власт. Таа власт преку нови мерки настојувала на го подигне нивото на образование, економија и инфраструктура. Од тоа време е зачуван обелиск подигнат во чест на францускиот маршал Огист Мармон, кој денес се наоѓа на западниот влез на градот.
4 Население
Според пописот од 2011 година, град Макарска има 13.834 жители, од кои во самото населено место Макарска 13.426.
4.1 Град Макарска
Број на жители според пописот<ref
1857, 1869, 1880, 1890, 1900, 1910, 1921, 1931, 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2001, 2011
2.175, 2.331, 2.448, 2.690, 2.841, 3.138, 3.138, 3.272, 3.242, 3.497, 4.550, 7.121, 9.556, 11.958, 13.716, 13.834
5 Поврзано
*Градови во Хрватска