Биликан

Биликан е австралиски термин за лесен сад за готвење во форма на метална кофа што најчесто се користи за зовривање вода, правење чај/кафе или готвење над камперски оган или за носење вода.  Овие прибори се попознати едноставно како били или повремено како лименка.
1 Употреба
Терминот ''били'' или ''биликан'' е особено поврзан со австралиската употреба, но се користи и во Нов Зеланд, а во помала мера и во Британија и Ирска.
Во Австралија, биликанот го симболизира духот на истражување на периферијата и е широко распространет симбол на животот во дивината, иако сега најчесто се смета за симбол на доба што одамна поминала.
Да се ''зоврие биликанот'' најчесто значи да се направи чај. Овој израз датира од австралиските златна треска и веројатно порано. „Били чај“ било името на популарната марка на чај што долго време се продавала во австралиските продавници и супермаркети. Били се појавуваат во многу приказни и песни на Хенри Лосон. Најпознатиот од многуте референци на Банџо Патерсон за били е сигурно во првиот стих и рефренот на Валцира Матилда: „Танцувајќи валцер со Матилда и води вреќичка за вода“, што подоцна беше сменето од компанијата Били Ти во „И пееше додека гледаше и чекаше „Додека му се вареше билито“.
2 Етимологија
Иако постои сугестија дека зборот може да се поврзе со абориџинскиот била, општо прифатено е дека терминот биликан е изведен од були кан (анг: bouilli can), името дадено на празните канистри што се користат за чувување на супа и булјон и друга храна. Со додавање на рачка, овие конзерви биле пренаменети за врела вода. Писмата до весниците на почетокот на 20 век го поддржуваат ова гледиште и Дејвид Џорџ Стед, цитирајќи го својот татко, кој емигрирал во 1862 година на 16-годишна возраст, напишал дека „терминот „били конзерва“ вообичаено се користел во јужна крајбрежна Англија, за да се опише лименката „буили“ или конзерва.
Чувувањето на храна во лимени канистри започнало во 1812 година во фирмата Донкин, Хол и Гембл во Бермондси, Англија.
Повторната употреба на празните лименки веројатно започнала во исто време, но дури во 1835 година постои запис за „празен канистер за конзервирано месо кој служи за двојна намена-ѓезве и чајник“.
До 1840-тите, били кан се повеќе се користел како генерички термин за секоја празна конзерва за конзервирана храна.
Најраната позната употреба на били за котел е во извештајот на тасманискиот весник од 1848 година за кривично судење. Обвинетиот е пријавен дека „ставил леб на трпезата, а „билито“ на оган“. Реминисценциите на Хеберли и Девенпорт ги ставаат били или билии на претходни настани, но овие извештаи биле напишани многу подоцна.
Друг ран пример од 1849 година покажува дека употребата на терминот е веројатно широко распространета во Австралија. Тоа се случува во идиличен опис на животот на еден овчар во Јужна Австралија: „во близина на дрвениот оган, се наоѓа она што се нарекува биликан или чајник“.
Од 1851 година златната треска ја поттикнала британската емиграција во Австралија со многу копачи на злато кои пишувале писма дома, опишувајќи го патувањето до Австралија и животот на златните полиња, а многу писатели ја споменувале нивната употреба на „били“. Од нив се знае:
* Во 1853 година, конзервите со супа и били биле претворени во корисни предмети на емигрантски брод.* „Били - (ова е она што вие го нарекувате лименка, која дома се користи многу често за молзење крави, но копачите ја крстиле Били) - и корисен Били е тој: во неа правиме чај и кафе.“
До 1855 година, „калајните били“ веќе не се само што биле пренаменети кутии за супа, туку се продавале од увозник во Мелбурн и до 1859 година се произведувале во Австралија со „Били, сите големини“ што се продавал во фабриката за калај и цинк Кинетон.
3 Вајтли Кингс
Именуван по секретарот на Сојузот на пасторалисти на Нов Јужен Велс, ова бил презирниот термин на сезонскиот работник за биликани импровизирани од лимена конзерва и долга жица што ги носат неискусни патници. Џон Вајтли Кинг привлекол стотици невработени градски луѓе во шупите за стрижење како стратегија за да го уништи штрајкот.
4 Поврзано
* Кели котел
* Хексамин шпорет
* Готвење на отворено
* Тифин носач
* Чај во Австралија