Астреја (митологија)

Астреја (|Ἀστραία|Astraía|ѕвезден), или Астрија — во старогрчката религија и митологија е ќерка на Астреј и Еос. Таа е божица девица на правдата и е тесно поврзана со друга грчка божица на правдата, Дика, ќерка на Зевс и Темида. Астреја не треба да се меша со Астерија, божицата на ѕвездите и ќерка на Коеј и Феба.
Во грчката митологија, Астреја живеела заедно со луѓето на земјата за време на идеалистичкото Златно доба, кога луѓето биле чесни и не постоело зло во светот. Но, како што човечката раса станувала сè посурова и покорумпирана, Астреја решила засекогаш да го напушти човештвото и да живее меѓу ѕвездите како соѕвездието Девица. Девицата била поврзана со голем број грчки божици во антиката.
Астероидот 5 Астреја од главниот појас е именуван според неа, а нејзиното име е предложено и за планетата Уран.
1 Етимологија
Името на божицата „Астреја“ (напишано на старогрчки grc) е изведено од грчкиот збор grc што значи „ѕвезда“. Зборот grc за возврат е наследен од праиндоевропскиот корен ine-x-proto („ѕвезда“), од ine-x-proto, што значи „да гори“. Името Астреја според тоа дели етимологија со името Астреј, кој е нејзин татко во некои верзии, и братучетка Астерија.
2 Семејство
Астреја е божица што ја персонифицира правдата. Кога се идентификува со божицата на правдата Дика, Астреја се смета за ќерка на Зевс и Темида, или пак е ќерка на Астреј и Еос - Аврора, божица на зората. Јувенал ја нарекува Астреја сестра на Пудициција (римската божица на целомудрието и еквивалентна на грчкиот Ајдос), и дека двете сестри се повлекле од смртниот свет заедно. Кога ја раскажуваат оваа приказна, античките автори имаат склонетост да се менуваат помеѓу тоа да ја нарекуваат ''Дика'' или ''Астреја''. Како Дика, таа се нарекува и Јустиција, името на римската божица на правдата и пандан на Дика. Астреја била претставена како држи вага, симбол на правда и непристрасноста.
3 Митологија
3.1 Златно доба
Астреја, небесната девица која владеела со правдата, скромноста и добрата вера, традиционално се вели дека е последниот од бесмртниците кој живеел заедно со луѓето за време на Златното доба, првото од петте човечки доба на старогрчката религија, сè до доаѓањето на суровото железно доба, кога светот паднал во хаос и луѓето го посакувале единствено златото, додека семејството и пријателите повеќе нема да си веруваат едни на други.
Митот за Астреја му се припишува на грчкиот поет Хесиод од 8 век п.н.е., кој во своите преживеани дела прорекувал дека бидејќи човештвото толку многу се влошило во моралот и доблеста за време на неговиот период (тоа е Петтото доба, или железно доба), божиците Немезида и Ајдос, кои соодветно ја отелотворувале божествената одмазда и понизноста, конечно ќе ја напуштиле земјата еднаш засекогаш и се вратиле на планината Олимп, напуштајќи ги луѓето и оставајќи ги сами да се справат со тешкотиите и злото.
Подоцнежните автори, почнувајќи прво со Арат, кој пишувал повеќе од четиристотини години по Хесиод, ја прошириле приказната. Според подоцнежните митови, на почетокот на времето Јустиција (Дика на грчки), ќерката на Астреј, живеела и се дружела со мажи и жени на земјата, бесмртна меѓу смртниците. Во текот на ова Златно време немало судири, војни и битки или одвратност помеѓу луѓето, бидејќи Јустиција ги поттикнувала сите да бидат љубезни едни кон други и да шират чувства на доблест и чест меѓу нив. Во овој период пред морепловството, луѓето само ги орале своите богати полиња, додека Јустиција им обезбедувала сè што некогаш можеле да посакаат или да им треба.
Како што завршило Златното доба и пристигнало Сребреното, божицата станала незадоволна бидејќи луѓето биле помалку добродетелни од порано и таа започнала да копнее по постарите времиња. Таа не им зборува со нежни зборови и се упатила кон ридовите, а потоа кон планините. Таа употребила закани и дека требало да се засрмат од тоа што го прават, но не успеала да ги мотивира да станат подобри луѓе. Потоа настапиле бронзеното и железното доба, кои вовеле војна и омраза, корупција, луѓето ги трошеле воловите што претходно ги користеле само за орање на полињата и честа и љубовта исчезнале. Тие почнале да пловат по морињата откако сечеле дрвја за да градат бродови, ја поделиле слободната земја меѓу себе и ја копале земјата во потрага по богатство како железо и злато. Конечно, разочараната Дика-Астреја одлучила да го напушти човештвото засекогаш и да го заземе своето место меѓу ѕвездите како соѕвездието Девица, позната и како Вирго , со ѕвездата Спика како класје пченка што го држи.
Во помала мера, Астреја била замислена и како божица која бдеела над смртниците, а потоа им ги пријавувала нивните грешки на Зевс. Валериј Флак напишал дека суровото време и бурите во ноември биле поврзани со одмаздата на Зевс против човештвото во име на Астреја.Според Нон, Астраја, како ѕвездена негувателка на универзумот, еднаш ја зела под своја грижа и ја негувала Бероја, ќерката на Афродита. Таа го доела бебето на гради и направила ѓердан од спика за неа.
3.2 Вергилиј
Римскиот поет од првиот век п.н.е., Вергилиј, напишал околу 40 година п.н.е. дека Астреја ќе се врати трајно на Земјата, носејќи го со себе враќањето на утопиското Златно доба чиј амбасадор била таа, и владеењето на Сатурн, римски бог на плодноста поврзан со грчкиот Крон, но кој сепак имал независно потекло и обожавање на Итлијанскиот Полуостров, славен како паднатиот бог-крал кој го вовел земјоделството и им помогнал на луѓето да ја развијат цивилизацијата. Пророштвото за очекуваното враќање на Астреја се наоѓа во четвртата книга од неговите Букилиски песни:Вергилиј го употребил претходно постоечкиот мит за Астреја во политичка рамка за да го поздрави почетокот на августовското владеење, сигнализирајќи го враќањето на хармонијата и недостатокот на војна, судири и страдања што го обележале турбулентниот период помеѓу 44 и 38 година п.н.е.; тој додал дека враќањето на Астреја ќе биде придружено со доаѓањето на дете кое, заедно со неа, ќе го започне и новото златно време на Август. Точниот идентитет на непознатото дете што ја придружувало Астреја е предмет на многу дебати; се смета дека Вергилиј сметал на синот на Гај Асиниј Полион, конзулот на кого му е посветена поемата; или хипотетичкото дете што ќе се роди од бракот помеѓу Марко Антониј и сестрата на Август, Октавија Помладата; или дури и Александар Хелиј, синот на Клеопатра и Марко Антониј.
4 Развој од Дика
Астреја била поистоветувана и често третирана како заменлива со Дика, една од Хорите (ќерките на Зевс и Темида) и божица на правдата, на која исто така ѝ била дадена истата приказна за живеењето со смртници во раните години на човештвото пред да ги напушти за да стане Девица откако нивната злоба и беззаконие станале премногу неподносливи за неа. Пожестоката форма на Дика била Немеза, божицата која требало да замине од земјата според пророштвото на Хесиод. Дика е една од неколкуте божици распознаени со соѕвездието Девица.
Судејќи според зачуваните грчки и римски дела, не постојат показатели дека оваа божица некогаш правилно се нарекувала Астреја пред Овидиј во почетокот на првиот век од н.е., при што писателите пред него го претпочитале името Дика („правда“) или едноставно Девицата за да се осврнат на неа.Се смета дека идејата за користење на Астреја како вистинско име на Дика била поттикната од пишувањето на Арат дека Астреј бил татко на ѕвездената девојка.
5 Наследство
За време на европската ренесанса, Астреја се поврзала со општиот дух на обнова на културата што се случувал во тоа време, особено во Англија, каде што таа станала поетски идентификувана во книжевноста со ликот на кралицата Елизабета I како девица кралица која владеела над новото Златно доба. Во Шпанија, таа често била идентификувана со владеењето на Филип IV . Францускиот автор Оноре Д'Орфе напишал многу популарен сериски роман наречен ''„Астреја“'', чија насловна хероина е именувана по Астреја, кој бил објавуван сериски помеѓу 1607 и 1627 година, при што секој дел бил многу очекуван од аристократската јавност во тоа време; Жан-Жак Русо во неговите ''Исповеди'' (стр. 160) го забележува како еден од романите кој ги читал со неговиот татко и вели дека „''беше оној што најчесто му се враќаше во сеќавање''“. Претстава од грофот од Виламедијана и тринаесет драми од Педро Калдерон де ла Барка го претставуваат ликот по име Астреја за да ги истакнат политичките и астролошките проблеми. Во Руското Царство, Астреја прво се идентификувала со царицата Елисавета, а потоа со царицата Катерина Велика од Русија.
Англискиот епски поет Едмунд Спенсер дополнитго разубавил овој мит на почетокот од Книга V од ''„Кралица на вилите“'' (1596), каде што тврди дека Астреја го оставила зад себе „ en-emodeng Железен маж „наречен Талос. Вилијам Шекспир се осврнува на Астреја во ''„Тит Андроник“'', а исто така и во ''„Хенри VI, дел 1''“. Во неговата најпозната драма, ''„Животот е сон'' “, Калдерон го прикажува ликот по име Росаура (анаграм за „зори“) како го зема името Астреја на дворот. Ова може да биде пофална политичка алузија на зората на новото Златно доба под Филип IV/Сегисмунд.
Астреја е спомената и во епската поема ''„Изгубениот рај“'' на Џон Милтон, во Книга IV помеѓу стиховите 990 и 1000. Кога Сатаната е откриена во Едемската градина и изведена пред ангелот Гаврил, двајцата се на работ на војна.
Британската писателка Афра Бен ја употребила „Астреја“ како едно од нејзините кодни имиња додека работела како шпион за кралот Чарлс II. Потоа го користела името „Астреја“ за да го идентификува говорникот во голем дел од нејзините песни, а самата била нарекувана „Неспоредливата Астреја“.
Астреја е претставена на алегориска гравура од Џон Норман објавена во 1784 година, само неколку години по американската декларација за независност, во која таа се смета дека одлучува каде на земјата ќе го смести своето живеалиште додека Природата е спремна да свири на лира, Славата труби, а Слободата му доделува медал на Џорџ Вашингтон.
.