Џо Завинул

Јозеф Ерих Завинул (7 јули 1932 – 11 септември 2007) — австриски клавијатурист и композитор на џез и џез фјужн. Прво станал познат со саксофонистот Кенонбол Адерли, Завинул продолжи да свири со Мајлс Дејвис и станал еден од создавачите на џез фјужн, музички жанр што комбинира џез со рок. Тој е соосновач на групите ''Weather Report'' и ''The Zawinul Syndicate''. Тој бил пионер во употребата на електрично пијано и синтисајзер и бил именуван за „Најдобар електричен клавијатурист“ дваесет и осум пати од читателите на списанието ''DownBeat''.
1 Биографија
1.1 Ран живот и кариера
Завинул пораснал во Виена, Австрија. Хармониката му била прв инструмент. Кога имал шест или седум години, студирал кларинет, виолина и пијано на Виенскиот конзерваториум. Во текот на 1950-тите, бил стажиран пијанист за Полидор. Работел како џез-музичар со Ханс Колер, Фридрих Гулда, Карл Древо и Фети Џорџ. Во 1959 година, се преселил во САД за да студира на Музичкиот колеџ Беркли, но една недела подоцна добил понуда за работа од Мејнард Фергусон, па го напуштил училиштето и отишол на турнеја. Потоа ја придружувал Дајна Вашингтон. Поголемиот дел од 1960-тите го поминал со Кенонбол Адерли . Во тоа време, ги напишал „Mercy, Mercy, Mercy “, „Walk Tall“ и „Country Preacher“ и свирел електрично пијано. Како што е раскажано во некрологот на Завинул за ''„Њујорк тајмс“'', „Тогаш беше невообичаено црн водач на бенд како Адерли да ангажира бел придружник како г-дин Завинул и турнеите можеа да бидат проблематични. „Честопати морав да седам на подот од автомобилот кога возевме низ одредени делови од Југот“, рече г-дин Завинул во интервју од 1997 година со Анил Прасад од списанието ''Интервјус''. Но, тој додаде, со карактеристична дрскост, „Таквите работи никогаш не ме вознемируваа; сакав да свирам музика со најдобрите и можев да свирам на тоа ниво со најдобрите.“
На крајот од деценијата, Завинул со Мајлс Дејвис ги снимил албумите ''„In a Silent Way“'' и ''„Bitches Brew“'', со што Дејвис го воспоставил жанрот на џез-фјужн со комбинирање на џезот со рокот.
1.2 Со џез бендот Weather Report
Во 1970 година, Завинул го основал „Weather Report“ со Вејн Шортер. Нивните први две години ставиле акцент на релативно отворен, групно импровизациски формат сличен на оној што го правел Мајлс Дејвис во повеќе рок-ориентиран формат. Сепак, Завинул започнал да праави промени со нивниот трет албум, ''Sweetnighter''. Фанк елементи како што се бас гитара и ва-ва педала почнале да се воведуваат во звукот на бендот. Со четвртиот албум, ''Mysterious Traveller'', музичките форми биле компонирани слично на класичната музика, а комбинацијата на џез хармонии со ритам од 1970-тите помогнала бендот да влезе во својот комерцијално најуспешен период.
Најголемиот комерцијален успех на бендот дошоч од композицијата на Завинул „Birdland“ од албумот од 1977 година ''Heavy Weather,'' која достигнала 30 место на листата на поп албуми ''на Билборд''. „Birdland“ е едно од најпрепознатливите џез дела од 1970-тите, снимено од ''The Manhattan Transfer,'' Квинси Џоунс, Мејнард Фергусон и Бади Рич, меѓу другите. Со песната освоиl три Греми награди.
Бендот „Weather Report“ бил активен до средината на 1980-тите, а Завинул и Шортер останале единствени постојани членови преку повеќекратни замени на персоналот. Шортер и Завинул тргнале по различни патишта по снимањето на ''Sportin' Life'', но се открило дека мора да снимат уште еден албум за да го исполнат договорот со CBS Records. Затоа, ''This Is This!'' станал последниот албум на бендот.
Во 1991 година, Завинул бил награден со почесен докторат по музика од Музичкиот колеџ Беркли и во оваа пригода настапил со група составена од Метју Гарисон, Торстен де Винкел, Абе Лабориел Џуниор и Мелвин Батлер.
1.3 Со The Zawinul Syndicate
''The Zawinul Syndicate'' бил џез-фјужн бенд формиран во 1988 година. Еволуирал од Weather Report. Нивниот стил може да се опише како комбинација од необични грувови, возбудливи ритми и многу позајмици од различни музички култури.
Самиот Завинул изјавил дека го дал името на бендот поради фактот што синдикатот повеќе личи на семејство отколку „само“ на еден обичен бенд.
По смртта на Завинул во 2007 година, неколку членови на ''The Zawinul Syndicate'' одлучиле да се реформираат и да ја изведуваат музиката на Завинул во живо под нивното скратено име ''The Syndicate''.
Неколку главни членови на ''The Syndicate'' низ годините биле Скот Хендерсон, Боби Томас Џуниор, Линли Марте, Пако Сери, Маноло Бадрена, Натаниел Таунсли, Сабин Кабонго, Гари Полсон, Ричард Бона и Виктор Бејли.
1.4 Приказни за Дунав
Завинул, исто така, напишал симфонија, наречена ''„Приказни за Дунав“'', која била нарачана од Брукнерхаус во Линц. Првпат била изведена како дел од ''Линцер Клангволке'' (голем настан на отворено), за отворањето на фестивалот Брукнер во Линц во 1993 година. Во своите седум ставови, симфонијата го следи текот на Дунав од Донауешинген низ различни земји, завршувајќи на Црното Море. Снимена била во 1995 година од Чешката државна филхармонија во Брно, под диригентската палка на Каспар Рихтер.
1.5 Смрт
Завинул се разболел и бил хоспитализиран во неговата родна Виена на 7 август 2007 година, по завршувањето на петнеделната европска турнеја. Починал нешто помалку од еден месец подоцна како последица на ретка форма на рак на кожата (карцином на Меркелови клетки) на 11 септември 2007 година. Тој бил кремиран во Фојерхале Симеринг, а неговата пепел била погребана на Централните гробишта во Виена. Неговата сопруга Максин починала претходно истата година. Ги надживеале нивните синови Ерих, Иван и Ентони.
Клавијатуристот/композитор Дејв Гринслејд ја напишал песната „Born in Eternity Time“ во неговиот албум од 2011 година'', Routes/Roots,'' како спомен за Завинул. Тој го објаснил насловот во белешките за албумот: „По неговата смрт во 2007 година, неговиот син забележа дека неговиот татко сега е роден во вечноста.“