Фулано (бенд)

Фулано бил чилеански рок-бенд. Тие биле една од најважните групи во развојот на џез-рокот во Чиле или, како што го опишува музикологот Хуан Пабло Гонзалес, на „анти-хегемоничниот еклектицизам“. Со опус од шест висококвалитетни и виртуозни албуми, тие се широко признати како столбови на џез-рокот и експерименталната музика во Латинска Америка.
Фулано бил основан во 1984 година во Сантјаго де Чиле од членови на групата Сантиаго дел Нуево Екстремо: Хорхе Кампос (бас), Кристијан Крисосто (саксофони и флејта), Хајме Виванко (клавијатури) и Вили Валенсуела (тапани); им се придружиле Арлет Жекјер (вокал и кларинет) и Хајме Васкез (саксофони и флејта).
Нивната прва ера траела од 1984 до 2003 година, при што издале четири студиски албуми: Фулан (1987), Ен ел Бункер (''Во бункерот'', 1989), Ел Инфиерно де лос ''пајасос'' (''Пеколот на кловновите'', 1993) и Трабајос Инутилес (''Бесполезни трудови'', 1997). Овие албуми се истакнуваат по својата креативна сложеност и оригиналната фузија на различни стилски и музички елементи. Тие се одликуваат и со инструментална и вокална виртуозност, како и со иронични, хумористични, а особено анти-системски текстови насочени против воената диктатура на Аугусто Пиноче и подоцна кон чилеанската транзиција кон демократија.
Групата уште од почеток се позиционирала како една од највлијателните фјужн-групи во Латинска Америка, иако секогаш одржувала тензичен однос со масовните медиуми. Одлучиле да се распуштат по трагичната смрт на Хајме Виванко во 2003 година, објавувајќи го живиот албум ''Виво'' (шпа: ''Vivo)'', во 2004 година, кој ги содржи последните изведби на Виванко.
Втората ера започнала во 2009 година, кога групата решила повторно да се реформира, со Раул Алијага на тапани (кој свирел со нив уште од 1996 година) и Фелипе Муњоз на клавијатури. Тие издале живо ДВД со наслов ''Ла Фарса Континуa'' (''La Farsa Continua'', 2011), а по повеќе промени во поставата, го издале својот петти и последен студиски албум ''Анимал ен Екстинсион'' (''Animal en Extinción'', 2015), во кој од оригиналната постава учествувале само Крисосто и Кампос, додека вокалите ги презеде Пакита Ривера. По ова, на крајот на 2015 година, бил објавено конечното распуштање на групата.
Оттогаш се издадени три постхумни живи албуми: ''Ла''''Батута 1993'', ''Ен виво ен Лос Анџелес''''2002'' (''Во живо во Лос Анџелес'') и ''Ен директо ФестивалАлтерНативо Мексико 2010''. Во 2021 година бил издаден албум со почит од групата МедиаБанда со наслов Макуинариас.
1 Историја
1.1 Формирање и деби албум (1984–1988)
Во 1984 година, додека сè уште биле членови на Сантјаго дел Нуево Екстремо, Хорхе Кампос, Кристијан Крисосто и Гиљермо Валенсуела започнале да вежбаат и експериментираат со нови звуци паралелно со својата главна група. Во еден момент, триото, под името Медиабанда, ја поканило Арлет Жекјер, потоа Хајме Виванко и на крај Хајме Васкез, да го продолжат проширувањето на звучниот израз на нивната нова музика. Само со пристигнувањето на овие тројца, ''Фулано'' целосно се оформиле како група што свесно се стремела кон развој и фузија на рок, џез и разни други стилови што се мешале во нивниот израз.
Најсилните влијанија и инспирации на бендот биле речиси недостапни поради изолацијата и репресијата во диктаторскиот Чиле на Пиноче во раните 1980-ти, како што се ''Ведр Рипорт (Weather Report), Ретрн ту Форевер (Return to Forever), Кинг Кримсон (King Crimson), Магма (Magma)'', Френк Запа, Хермето Пасквал, Мајлс Дејвис, Џон Колтрејн, како и вокалистки како Меги Николс, Урсула Дуџијак, Мередит Монк и Џенис Џоплин, заедно со европското авангардно движење ''Рок ин Опозишн'' (''Rock in Opposition)'', кое се одликува со отфрлање на музичката индустрија.
Тие започнале да настапуваат во разни културни и универзитетски простори во Сантјаго де Чиле, при што го одржале својот прв концерт во Културниот центар Еспасиокал во 1986 година. Следната година го објавиле својот прв, самонасловен албум (кој ги содржи омилените песни на фановите: Машинериас, Танго, Фулано, 1989, Суите Реколета, Прогонета чорапа ), преку кој допреле до поголема и поразновидна публика, подалеку од академски ориентираната од нивните почетоци. Ова станало јасно во август 1988 година, кога повеќе од четири илјади луѓе присуствувале на концерт во Стадионот Натанјел во Сантјаго де Чиле. Нивниот уникатен звук, разновидниот глас на Арлет Жекјер и мултиинструменталната умешност на членовите на бендот го направија проектот да расте, иако во почетоците бил категоризиран како изведен од џез-фузија. Сепак, како што појаснувал Виванко во тоа време: „Ниту еден од нас не студирал таков стил, ниту пак се осмелува да се смета за џез музичар.“
1.2 Ен ел бункер (En el bunker) Ел Инфиерно де лос Пајасос (El infierno de los payasos) (1989–1994)
Во 1989 година, Фулано го издале својот втор албум: Ен ел Бункер, двојна касета со повеќе од 100 минути музика. Можно е да е најдолгото музичко издание што било снимено во Чиле, а неговото неверојатно прикажување на виртуозност и музичка квалитетност, заедно со сатиричните текстови, го поставија бендот како еден од најдобрите "џез фјужн" бендови во Јужна Америка.
Албумот ја добил наградата APES (Асосицијацијата на новинари за естрадни известувања на Чиле) во категоријата "Придонес во џезот" и наградата за "Најдобра рок група 1989" од сега веќе непостоечка радио станица Радио Концерто, што во тоа време изгледало чудно, бидејќи песните многу се разликувале од логиката на сингловите или видеоклипите кои биле вообичаени во тоа време. Иако во својот многу посебен и различен стил, критичките текстови и бунтовен став на бендот означиле одбивање на воената диктатура, што ги приближило до Нуева Кансион Чилена или рокот на Лос Присионерос, отколку до популарните поп и рок групи од ерата.
Во текот на 1991 и 1992 година, групата се посветила целосно на компонирањето на нивниот нов албум, кој конечно излегол во 1993 година, насловен како ''Ел инфиерно де лос пајасос'', од кој го продуцираат својот прв и единствен спот, ''Ламентос''. Овој нов албум, многу порок од претходните, се издвојува со песни како ''Басура'', ''Фуегос артисфициалес'', ''Конвиксионес'', ''Морбосадохист'' и ироничната ''Контрибуцион ал џез'', 15-секундна референца на претходно споменатата награда.
Како што бендот добил меѓународно признание, во 1990 година биле поканети во Хавана, Куба, да учествуваат на ''Џез Плаза Фестивал 90, заедно со музичари како Дизи Гилиспи, Артуро Сандовал, Чико Фримен, Аирто Мореира и ''Иракере''. Во 1994 година, тие се појавувиле заедно со легендарниот бразилски мулти-инструменталист Хермето Пасквал во ''Театро Мунисипиал'' во Виња дел Мар и во октомври на истата година го прославија своето 10-годишно постоење во Театарот на Универзитетот на Чиле, што вклучувало повторно издавање на албумот ''Ен ел Бункер'' во CD формат. За CD изданието биле користени две корици, една црвена и една сина, кои ја заменувале оригиналната слика на топот од тенк со слика на метална врата под неколку катанци. CD изданието додало три долги композиции: ''И аора ке, Но ме густа куе се метан конмиго и Ке о ла тумба серас (Y ahora qué, No me gusta que se metan conmigo, Que o la tumba serás)'', додека некои други композиции биле скратени.
1.3 Трабахос Инутилес и смртта на Виванко (1996–2004)
Во 1996 година, по двогодишна пауза, и со тапанарот Вили Валензела населен во САД, Раул Алијага се приклучува на бендот Конгресо. Првото компилациско издание бил објавено, избирајќи песни од првите три албуми, кое брзо бил следено со нивниот четврти албум и првиот што бил издаден самостојно, наречен ''Трабахос Инутилес'', ко-продуциран со Фернандо Лион во Сантјаго де Чиле (сите претходни албуми биле издадени од Селло ''Алерце''). По издавањето на албумот, и замена на Хаиме Васкез со саксофонистот Рафаел Чапаро, Фулано продолжиле со настапи. Нивниот последен концерт од тој период, на 31 октомври 2002 година, во Театарот Провиденсија, ја прослави 18-годишната кариера на бендот. Меѓутоа, на 17 јануари 2003 година, Хаиме Виванко, клавијатурист и еден од главните композитори на бендот, умрел од белодробен едем, неговото тело е пронајдено во неговиот дом. По ова, Хорхе Кампос, басист на бендот, и останатите членови одлучиле да не продолжат со проектот Фулано, бидејќи го сметале Васкез за основен столб во бендот, како композитор и инструменталист. Како начин да го почестат неговото сеќавање и да го завршат бендот на висока нота, преостанатите членови на Фулано го издале албумот ''Виво'' (2004), составен од концерти од 2002 година, односно нивните последни настапи пред смртта на Виванко. Албумот содржи песни кои го следеле нивниот пат, но снимени со многу подобар квалитет отколку првите два албума, како и две нови песни наречени ''Пинокио ин Патоландиа и Тодс лас ратас дел мундо'' (шпа: ''Pinocchio in Patolandia'' и ''Todas las ratas del mundo)''. После ова, бендот имал неодредена пауза, за време на која бил снимен документарен филм, режиран од Пабло Лејтон, кој ја прикажува историјата на групата, со настапи, интервјуа и фотографии, како свој вид епилог за нивните 18 години историја. Потоа, членовите на бендот се посветиле на други проекти: Хорхе Кампос најавил трет соло албум, Хаиме Васкез организирал авангарден септет, Раул Алијага останал како перкусионист во ''Конгресо'' и други лични проекти во светската музика, додека брачниот пар Крисосто-Жекјер го воскреснла ''МедиаБанда'' заедно со голем контингент на млади музичари, вклучувајќи ја нивната ќерка Регина Крисосто како втора пејачка.
1.4 Враќање, реформација и 30-годишнина (2009–2014)
Во 2009 година, по неколку пати затворање на вратата за повторно собирање на Фулано, бендот ја најавил својата реформација со цел да ја прослави својата 25-годишнина со концерт под наслов Ла Фарса Континуа во Театро Ориенте во Чиле, со тогаш 25-годишниот Фелипе Муњоз кој го пополни местото на Виванко и саксофонистот и флутист Хаиме Васкез кој се врати во бендот. Во декември истата година, нов концерт го означи настанот на 20 години од издавањето наЕн ел Бункер . Во текот на 2010 година групата продолжи да одржува концерти низ цела Чиле, а исто така најавија дека работат на нов албум. По барање на Мајк Патон (кој го сметаше Фулано за главно влијание во нивната музика), тие се приклучиле на турнејата на Фејт Но Мор (''Faith No More)'' низ Чиле, со концерт што се одржал на Бициентенарниот Општински Стадион на Ла Флорида на 5 декември 2010 година, каде што го делеле сцената и со ''Примус'' и ''Монотоникс''. Во август 2011 година, бендот конечно го издал DVD-то ''Ла Фарса Континуа'', што бил првиот аудиовизуелен запис на бендот од видеоклипот на Ламентос во 1993 година.
На 16 април 2012 година, Раул Алијага ја најавил својата одлука да го напушти бендот: „Мои благодарности што споделив голема кариера со емблематски бенд во чилеанската култура. Сè во животот има почеток и крај. Повикување за сите кои го направија можен овој пат да бидам тапанар и да развијам важен дел од приказната“. На 2 јануари 2013 година, бендот најавил: „На сите наши следбеници и пријатели, ви соопштуваме дека Арлет Жекјер ја напушти Фулано поради лични причини, и длабоко жалиме за нејзиното заминување“. Сепак, тие потврдиле дека започнале со снимањето на нивниот следен албум од април истата година. На 19 март најавиле пристигнување на нови членови. „Ве информираме за вклучувањето во нашиот проект на талентираната пејачка и пијанистка Франсиска (Пакита) Ривера и повеќенаменскиот Кристобал Дам во Саксофон Баритон, Тенор и Кларинет“, како и враќањето на Рафаел Чапаро да го замени новопензионираниот Хаиме Васкез, и Кристофер Шенфелдт на тапани. Со овој нов состав, тие се претставиле на Ванг фестивалот во Сан Хоакин со извонредниот бразилски композитор Арриго Барнабеи. На 22 ноември 2014 година, одржале концерт, пренесен во живо, за да ја одбележат прославата на 30-годишнината на бендот, која се поклопува со 25-годишнината на Радио Футуро, одржан во Театарот Нескафе на уметностите. Со гости звезди, како што се „пал бендовите“ Сантјаго дел Нуево Екстремо и Медиабанда, покрај Педро Фонсеа (од Де Кируза), Анџело Пиеритини (од Веичафе), и поранешниот тапанар Гилјермо Валензела. Сите тие ги прегледале големиот дел од репертоарот на бендот, покрај некои нови дела кои ги свиреле во последните времиња. Паралелно со прославата на 30-годишнината, документарецот Фулано'', Анимал ен Екстинсион'' премиерно бил прикажан на Фестивалот Ин-Едит Нескафе, прикажувајќи го бендот во оваа нова креативна фаза.
1.5 Анимал ен Екстинсион и раздвојување (2015)
Во 2015 година, по турнеја низ Чиле низ градовите Икике, Валпараисо, Сантјаго, Талка, Консепсион, Темуко и Валдивија, групата се фокусирала на снимањето на долгоочекуваниот нов албум со наслов ''Анимал ен Екстинсион'', кој конечно бил објавен во декември 2015 година — првиот студиски албум по 18 години. Од оригиналната постава останале само Крисосто и Кампос; со Пакита Ривера како вокал, Рафаел Чапаро и Кристобал Дам на саксофони, Фелипе Муњоз на клавијатури и Алваро Поблете на тапани. Албумот започнува со мирна тема од покојниот Хаиме Виванко, за потоа да се развие во контестаторска и неконформистичка лирика, придружена со препознатливата музика со голем ритмички, мелодиски и структурен развој. Истовремено, бил објавен и концертен албум Ен Ла Батута ''1993'', снимен во 1993 година на Плаза Њуњоа со оригиналната постава, кој содржи и необјавена композиција на Виванко со наслов Алфа Ралфа Боулевард. Сепак, по излегувањето на албумот, тие го најавиле конечното распуштање на бендот поради несогласувања помеѓу Кампос и Крисосто, со што се ставил крај на 31 година авангардна музичка историја и културен отпор.
1.6 Споредни проекти, наследство и почит (2016–2021)
На годишнината од распадот на бендот, наследството на ''Фулано'' оживеало речиси истовремено преку три различни проекти. Кристијан Крисосто заедно со Чапаро и Дам го издале четвртиот албум на Медиабанда со наслов . Хорхе Кампос со Пакита, Муњоз и Поблете ја создадале групата ''Анимал ен Екстинсион'' за да го промовираат дел од последниот труд на ''Фулано'', како и нови композиции, кои на крај биле објавени во октомври 2018 година во албумот ''Антес и деспуес''. Арлет Жекјер со композиторот и гитарист Камило Асеведо премиерно изведувале со групата ''Алертте Јекуиер и Групо'' и најавиле дебитантски албум, кој конечно бил објавен во јануари 2018 година со наслов ''Аире'' (''Aire)''. Од друга страна, Конгресо, чиј перкусионист продолжува да биде поранешниот член на ''Фулано'' Раул Алијага, го издал албумот ''Ла кансион куе те дебиа'' во ноември 2017 година. Во 2017 година, два други постхумни живи албуми на ''Фулано'' биле независно издадени: ''Ен виво ен Лос Анџелес'' ''2002'' и ''Ен'' ''Директо ФестивАлтерНативо Мексико 2010''.
Од крајот на 2018 година, Медиабанда на Кристијан Крисосто го презентирала шоуто ''Медиабанда Плејс Фулано'', кое премиерно бил изведено на 16 ноември во Театро Ориенте во Провиденција, како почит за музиката на бендот, а особено за Хајме Виванко, со нови аранжмани на Томас Раваса на клавијатури и Аурелио Силва на гитара, во шоу и сценографија која зрачи со енергија и став. Во јануари 2020 година, тие го објавиле првиот сингл од нивниот последен албум, со наслов ''Машинериас'', како почит кон ''Фулано'', со класичната песна ''Адолфо, Бенито, Аугусто и Торибио'', во Музејот на меморијата и човековите права, во контекст на Социјалниот бунт. На крај, во 2021 година бил објавен албумот ''Машинериас'', каде се рефлектира работата извршена како почит, со учество на Пабло Илабака, Фелипе Илабака, Косуел Шустер и Даниел Муњоз, меѓу другите.
2 Дискографија
2.1 Студиски албуми
* 1987 – ''Фулано''
* 1989 – ''Ен ел Бункер'' (реиздадена во 1994 година на CD)
* 1993 – ''Ел Инфиерно де лос Пајасос''
* 1996 – ''Ло мехор'' (компилациски албум)
* 1997 – ''Трабахос Инутилес''
* 2015 – ''Животно во истребување''
2.2 Албуми во живо
* 2003 – ''Виво''
* 2011 – ''Ла Фарса Континуа'' (ДВД)
* 2015 – ''Во златна боја 1993''
* 2017 – ''Ен Лос Анџелес Де Чиле'' ''2002 година''
* 2017 – ''Ен директо ФестивАлтерНативо Мексико 2010 година''
3 Членови
3.1 Оригинали
* Кристијан Крисосто, композиција, глас, сопран, алт и баритон саксофони, флејти и бас кларинет (1984–2003, 2009–2015).
* Хорхе Кампос, композиција, електричен бас, (1984–2003, 2009–2015)
* Хаиме Виванко, композиција, пијано и клавијатури. (1984–2003).
* Арлет Жекјер, главен вокал и кларинет (1984–2003, 2009–2012).
* Хаиме Васкез, глас, алт и тенор сакс, y флауте (1984-1999, 2009-2013).
* Гилермо Валензуела, тапани (1984–1996).
3.2 Други
* Раул Алијага, тапани (1996–2003, 2009–2012).
* Рафаел Чапаро, сопран и алт-сакс (1999-2003, 2013-2015).
* Фелипе Муњоз, клавијатури (2009–2015).
* Кристобал Дам, баритон и тенор саксофон и кларинет (2013–2015).
* Кристофер Шенфелд, тапани (2012–2014).
* Франциска Ривера, главен вокал и клавијатури (2013–2015).
* Алваро Поблете, тапани (2015).
* Кристобал Рохас, тапани (2014).