Света Недела

Во народното православие на Словените, Света Недела позната и како Света Анастасија — персонификација на неделата како ден во неделата. Таа е во корелација со Света Анастасија. Почитувањето на Неделата е поврзано со забраната за разни видови работа.
1 Во стари руски извори
Во староруските проповеди против паганството („Слово за суштествата и деновите во неделата“ и „Слово на Свети Григориј... Како првите незнабошци ги обожавале идолите“), се вели дека не треба да се почитува ликот на Неделата како „насилник“, не денот во неделата како таков, туку „Христовото воскресение“.
Формирањето на популарниот култ на Страсната седмица било под влијание и на преведените апокрифи „Послание на Исус за седмицата“. Според апокрифите, камен паднал од небото во Рим или Ерусалим во кој се наоѓал „свиток“. Во името на Христос, тоа пропишувало праведен живот и почитување на неделата, бидејќи на овој ден се случиле многу значајни настани: Благовештение, Крштевање и Воскресение Христово, на кои ќе се случи и Страшниот суд. Како заклучок, се вели дека оној кој не верува во „Светото писмо“ ќе биде проколнат и осуден на маки. Покрај тоа, полските и југозападно-руските апокрифни преписи, врз основа на западноевропските изданија, го споменуваат само почитувањето на Седмицата, додека големите руски апокрифни преписи, врз основа на византиски протограф, заедно со Седмицата, ги споменуваат и средата и петокот како почитувани денови „под кои стои земјата“. Апокрифната содржина е одразена во украинскиот и белорускиот фолклор и во руските духовни стихови. Освен апокрифните списи, популарното почитување на Неделата било под влијание на култот на Света Анастасија (|άναστασία „Недела“).
2 Народни верувања
Белорусите од Гроднонската покраина рекле дека денот на одмор (|nyadzel) бил „даден на луѓето откако еден ден, еден човек ја скрил света недела од кучињата што ја гонеле; пред тоа имало само денови во неделата. Украинците од Волинската покраина рекле дека „Бог ѝ дал на неделата цел ден, но самата ѝ рекла да се погрижи луѓето да не работат на тој ден“. Според хрватските верувања, света недела била без раце, па затоа било грев да се работи на овој ден.
Се верувало дека Страсната седмица доаѓа кај оние кои не ја почитувале забраната за работа во недела. Неделата се појавувала како жена во бела, златна или сребрена облека, со рането тело и се жалела дека ја боцкаат со вретена, и ја предат косата, ја сечеле, ја потстрижувале итн. Во западнобелоруската легенда, Неделата е поврзана со украсена и убава еврејска недзелка (т.е. сабота, неработен ден за Евреите) и се жалела дека Евреите ја почитувале својата „недела“ и „сите вие работите во недела, а моето чисто тело е искинато“.
Неделата ги замолува луѓето да не го забораваат почитувањето на празникот или строго ги казнува прекршителите на забраните со долга или смртоносна болест, ги тепа до смрт со валјак за дробење лен, им ја кине кожата од рацете и телото на ткајачите кои не ја завршуваат својата работа на време и ја закачува на разбој (слични заплети се поврзани кај Украинците со Параскева петок), ги дави, го става човечкиот живот во опасност (на пр., превртува кола), се заканува со смрт, ги плаши (жената, која се извинува дека преде во недела затоа што е гладна, фрла глави од коњи и мртви тела во куќата: „Јадете ако сте гладни“).
Почитувањето на Неделата е тесно поврзано со почитувањето на другите персонализирани денови во неделата - среда и петок, кои во народните верувања се поврзани со роднински врски. Србите веруваат дека Параскева Петок е мајка или сестра на Света Недела (видете ги последователните денови на Света Параскева Петок - 28 октомври и Света Анастасија - 29 октомври).
3 Наводи
* // ''Успенскиј БА'' Филолошки истражувања во областа на словенските антиквитети