procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Љубљанско дрвено тркало

Љубљанското дрвено тркало е тркало кое било пронајдено во Љубљанското мочуриште на околу 20км јужно од Љубљана, главниот град на Словенија, во 2002 година. Радиојаглеродното датирање, изведено во лабораторијата ВЕРА (Виенски акцелератор за истражување на животната средина ) во Виена, покажало дека е старо приближно 5.100 до 5.350 години, што го прави најстарото дрвено тркало досега откриено. Откриен е од тим словенечки археолози од Љубљанскиот институт за археологија, дел од Истражувачкиот центар при Словенечката академија на науките и уметностите, под водство на Антон Велушчек.
1 Археолошкиот локалитет
Остатоци од колиби на столбови биле откриени во Љубљанското Блато уште во 1875 година. Од 2011 година, местото е заштитено како светско наследство на УНЕСКО, како пример за праисториски колиби на столбови околу Алпите – посебен вид живеалишта во области со езера и мочуришта. Археолозите на ископувачкото место идентификуваа повеќе од илјада дрвени столбови во коритото на реката Ишка, во близина на Иг. Тие реконструирале живеалишта со димензии од 3,5 × 7 метри, распоредени на растојание од приближно 2 до 3 метри. Анализите на столбовите покажале дека живеалиштата биле поправани секоја година и дека нова куќа требало да се изгради на истото место во рок од 10 до 20 години.
Најраните жители се населиле во овој регион уште пред 9.000 години. Во мезолитот, тие изградиле привремени живеалишта на изолирани карпи во мочуриштето и на неговите рабови, живеејќи од лов и собирање храна. Постојани населби не биле изградени сè додека не се појавиле првите земјоделци пред околу 6.000 години, за време на неолитот.
2 Дрвеното тркало
Дрвеното тркало припаѓало на праисториска двоколка – рачна кола. Слични тркала се пронајдени во ридските предели на Швајцарија и југозападна Германија, но тркалото од Љубљанското Блато е поголемо и постаро. Ова укажува на тоа дека дрвените тркала можеби се појавиле речиси истовремено во Месопотамија и Европа, иако досега пронајдените тркала од Месопотамија потекнуваат од значително подоцнежен период.
Тркалото има дијаметар од 72 сантиметри (28+3⁄8 инчи) и е изработено од јасеново дрво, додека неговата оска од 124 сантиметри (48+7⁄8 инчи) е направена од даб. Оската била прикачена на тркалата со клинови од дабово дрво, што значи дека оската се вртело заедно со тркалата. Тркалото е направено од дрво што растело во близина на колибите на столбови и во времето на изградбата на тркалото имало околу 80 години.
Се чини дека самото тркало е првенствено направено од две дрвени штици кои се држат заедно со четири попречни загради. Се чини дека вкрстените протези се држеле на место едноставно со распоред на жлеб, а заградите се поставени во затегнати процепи врежани во двата главни делови на тркалата.
3 Поврзано
* Изум на тркалото
* Праисториска Европа
Сантос Лагуна

Клуб Сантос Лагуна или само Сантос Лагуна — професионален фудбалски клуб од Тореон, Мексико. Моментално се натпреварува во Примера Дивисион, најсилното ниво во мексиканскиот фудбал.
Клубот е основан во 1983 година, а во првата мексиканска лига дебитирал во сезоната 1988-1989. Досега, Сантос Лагуна има освоено 6 титули во Примера Дивисион, еден Куп на Мексико и една титула во натпреварувањето Првак на прваците. Меѓународно, клубот два пати стигнувал до финалето на КОНКАКАФ Лигата на шампионите, губејќи ги и двете од .
Својте домашни натпревари клубот ги игра на стадионот Корона кој има капацитет од 30.000 седечки места. Во 2010 година, Сантос Лагуна потпишале партнерство со шкотскиот клуб Селтик, со кои ги споделува традиционалните бои; и двата клуба играат во пругасти зелено-бели дресови. Во анкета во 2013 година, Сантос Лагуна бил избран за петти најпопуларен клуб во Мексико.
1 Играчи
1.1 Моментален состав
1.2 Повлечени броеви
* 58 – Џаред Боргети, напаѓач (1996 - 2006)
2 Титули
2.1 Национални натпреварувања
*Примера Дивисион : 6
: Инвиерно 1996, Верано 2001, Клаусура 2008, Клаусура 2012, Клаусура 2015, Клаусура 2018
*Куп на Мексико : 1
: Апертура 2014
*Првак на прваците : 1
: 2015
2.2 Меѓународни натпреварувања
*КОНКАКАФ Лига на шампиони : 0
: Финалист: 2011-2012, 2012-2013
Кнежја Липа

Кнежја Липа е населба југоисточно од Кочевје во јужна Словенија.
Кнежја Липа се наоѓа под северниот падина на планината Сподњелошка гора (висока 860 метри) и на север издига Шиша (680 метри) и Стража (834 метри). Оваа област е дел од традиционалната регија Долењска и сега е вклучена во статистичката регија Југоисточна Словенија. Населбата ги вклучува и населбите Видем и Студено.
1 Име
Името на населбата првпат било потврдено како ''Грауенлиннд'' во 1457 година. Други објаснувања го поврзуваат името со слободни сопственици кои имале наследни права на земјиштето.
2 Историја
Кнежја Липа била германска населба на Готшери. Во земјишниот регистар од 1574 година имало шест и пол полни фарми поделени на 13 полу-фарми, што одговара на населението помеѓу 90 и 100. На пописот од 1770 година имало 27 куќи. Во периодот на Илирските провинции (1809–1814) еден француски офицер бил убиен во Кнежја Липа и погребан во ''Францосенгрубе'' („француски гроб“) во селото; селскиот поглавар бил казнет за убиството со постојано палење на неговата куќа. Пред Втората светска војна селото имало 29 куќи и 122 жители 93-те германски жители биле иселени од селото на 27 ноември 1941 година, а поголемиот дел од селото бил запален од италијанските трупи во летото 1942 година. Доселувањето во селото по војната било скудно. Во селото од 1961 до 1974 година функционирало мало основно училиште, огранок на кочевското училиште
2.1 Масовна гробница
Кнежја Липа е место на масовна гробница поврзана со Втората светска војна. Масовната гробница Горна Видем лежи во шумата над црквата во селото Видем и содржи останки на неидентификувани жртви.
3 Црква
Средновековната црква во населбата била капела посветена на Свето Тројство. Се верува дека датира од средината на 17 век и се споменува во пишаните записи кои датираат од 1667 година. Камбанаријата најверојатно била додадена на зградата околу 1790 година, кога биле фрлени ѕвоната (кои биле отстранети за време на Првата светска војна). Камбанаријата била оштетена од удар на гром во меѓувоениот период. Црквата била запалена за време на италијанската офанзива во 1942 година и никогаш не била обновена.Црквата е опкружена со напуштени гробишта создадени во 1824 година. Во 2002 година на локалитетот имало 13 гробни обележја.
Втората црква југоисточно од главната населба, во селото Видем, е посветена на Свети Никола и била обновена во 1980-тите. Некои фрески од 16 век преживеале на внатрешниот лак и светилиштето.
Груб дијамант

Груб дијамант е дијамант кој не е исечен или обработен. Тие доаѓаат во различни природни форми, вклучувајќи октаедрална (осумстрана бипирамида), кубна и триаголна (најчесто макули).
Терминот суров дијамант или груб дијамант исто така може да се користи за тип на дијамант кој не е целосно развиен или има помалку сјај. Екстремно високата топлина и притисок под земјата прават атомите на јаглеродот да се спојат во одредена структура.
1 Поврзано
* Борт
* Карбонадо
Градец (Чрномељ)

Градец — напуштено населено место во Општина Чрномељ во областа Бела Краина, во југоисточен дел на Словенија. Оваа област е дел од традиционалниот регион на Долна Краина и сега е вклучена во Статистичкиот регион Југоисточна Словенија. Неговата територија сега е дел од селото Рожич Врх.
1 Име
Топонимот Градец е релативно често во Словенија и потекнува од словенскиот збор ''gradec'', што значи „мало опколено населено место“ (што подоцна го развил современото значење „замок, шато“). Меѓутоа, лингвистот Антон Брезник (1881–1944) предложил дека во овој случај името потекнува од словенскиот збор grod, што значи „ребро, гребен“, што се однесува на локацијата на населбата на гребен. Германското име Grodetz потекнува од словенското име.
2 Историја
Градец било населено место на Готшчеевите Германци. Тоа не било споменато во катастарот од 1574 година ниту во пописот од 1770 година, па претпоставено е дека било основано подоцна. Пред Втората светска војна имало шест куќи и 33 жители. Резидентите биле иселени во есента на 1941 година, а областа била запалена од италијанските војски за време на Роговата офанзива во летото 1942 година.По војната, на локацијата била изградена колиба за багеристи, која е достапна преку шумска патека. Поранешното село е регистрирано како културно наследство.
2.1 Масовна гробница
Градец е локација на масовна гробница поврзана со Втората светска војна. Масовната гробница Зградец (словенечки: Grobišče Zagradec) се наоѓа во една вдлабнатина под шумски патек и ливада за сено југоисточно од населбата. Гробницата ги содржи останките на 61 Ром од Канижарица кои биле убиени на 21 јули 1942 година.
3 Црква
Во селото постоела капела на леснотијата, посветена на Христијански крст. Служело како дестинација за аџилак. Според усното предание, црквата била изградена помеѓу 1550 и 1580 година.
Меморијален дијамант

Меморијалните дијаманти се лабораториски дијаманти кои се промовираат како дијаманти произведени од јаглерод извлечен од човечка или животинска коса или кремирани остатоци кои клиентот му ги дава на производителот.
1 Историја
Првите дијаманти направени во лабораторија датираат од 1950-тите, а меморијалните дијаманти почнале да се појавуваат на пазарот во раните 2000-ти. Повеќе од една компанија тврди дека е првата што произведувала меморијални дијаманти, а Heart In Diamond и LifeGem тврдат дека имаат патент што го покрива создавањето на „персонализиран дијамант со скапоцен камен“.
2 Процес на производство
 Меморијалните дијаманти се произведуваат од коса или пепел, често со додаден друг јаглерод („лабораториски јаглерод“).
Во случаите кога се користи коса, таа е подложена на термичка обработка за да се извлече јаглерод. Некои лаборатории ја анализираат и содржината на косата. Извештајот за анализа на косата потоа служи како гаранција за клиентот. Процесот на единствена идентификација на дијамант и личност врз основа на составот на косата е опишан во дијамантскиот патент RU2282584.
Јаглеродот може да се добие од кремирани човечки или животински остатоци во честичка или во гасовита форма. Јаглеродот потоа се филтрира со помош на конвенционална техника за филтрирање. Јаглеродот и другите елементи потоа се прочистуваат и графитизираат, на пример со техника за прочистување на халоген.
Процентот на искористен јаглерод извлечен од обезбедениот материјал варира во зависност од давателот на услугата, при што некои меморијални дијаманти содржат дури 3% јаглерод од обезбедениот материјал, додека барем еден производител користи само јаглерод од обезбедениот материјал.
Дијамантите потоа се произведуваат со користење на јаглерод извлечен со помош на конвенционални техники за синтеза на дијаманти. Почнувајќи од 2009 година, за производство на меморијални дијаманти се користеле само процеси со висок притисок и висока температура (HPHT) со помош на ремен и кубни преси.
Некои меморијални дијаманти се градирани од гемолошки лаборатории, како што е Гемолошкиот институт на Америка (САД) или Бирмингемската канцеларија за анализа (Обединето Кралство).
Олга Василевска - Гигиќ

Олга Василевска - Гигиќ ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Во времето на окупацијата живеела во Варош, Прилепско. Била симпатизер на НОД од 1941 година. Бидејќи добро го познавала германскиот јазик честопати интервенирала за ослободувањето на затворени или осомничени селани од Варош.
Ликтор

Ликтор (|lictor) — специјализиран државен службеник, документиран во историјата уште од владеењето на етрурските кралеви во Рим (VII век пр. н. е.). Ликторите служеле како придружници на магистратите, спроведувајќи ги нивните пресуди и во мирно и во воено време. Римските магистрати имале овластување да наметнат телесна или смртна казна, а ликторите ги извршувале овие казни. За телесно казнување, тие користеле фасции — сноп прачки што ја симболизирале власта. При извршувањето на смртната казна со обезглавување, тие ја користеле ликторската секира, практика што потекнува од древните времиња. Злосторствата што се казнуваат со обезглавување вклучуваат предавство (crimen maiestatis), тајно убиство и слични престапи.
1 Историја
Првично, ликторите ги извршувале наредбите на магистратите со ''imperio'' (извршна власт). Со текот на времето, нивната улога станала посимболична и заштитничка, првенствено придружувајќи ги високопоставените чиновници и обезбедувајќи тие да добијат соодветни почести. Ликторите биле вооружени со фасции, сноп прачки што ја симболизирале власта.
Ликторите обично биле избирани од ослободените робови, а нивниот број зависел од рангот на службеникот што го придружувале:
* 1 ликтор — весталка
* Curator aquarum (слугата што се грижел за водоснабдувањето) имал 2 ликтори како и слугата за распределба на жито
* 2 ликтори — курулен едил
* 6 ликтори — претор (само 2 дозволени во рамките на померијот, границата на светиот град)
* 11 ликтори — проконзул
* 12 ликтори — конзул (6 во померијот)
* 24 ликтори — диктатор (12 во померијот, освен Сула и Јулиј Цезар, кои ги имале сите 24)
* 24 ликтори — император (во текот на I-II век од н. е.)
Во раната Римска Република, пред ''lex de provokatione'' (кој им давал на граѓаните право на жалба на смртни казни), ликторите биле одговорни за извршување на смртните казни.
Според римската традиција, особено историчарот Тит Ливиј, ликторите ги вовел Ромул, легендарниот основач на Рим. Иако не преживеале сигурни записи за неговото владеење, ова тврдење нагласува дека ликторите биле древни и свети како и самиот град.
„Откако им оддаде почит на боговите, Ромул ги повика луѓето на собрание и им даде закони — сфаќајќи дека само законите можат да ги обединат. За да се осигура дека неговата власт е почитувана, тој усвои симболи на моќ, вклучително и дванаесет ликтори. Некои велат дека оваа бројка доаѓа од птиците што го претскажале неговото владеење, но сметам дека практиката била позајмена од Етрурците, кои му давале по еден ликтор по град на својот крал“. Liv I, 8, 1–3
Мара Василевска

Мара Василевска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Соработувала во НОД од 1943 година. Во нејзиниот дом престојувале илегалци. Есента 1943 година поради заминувањето на нејзиниот брат во партизани, била изложена на терор од балистите. Била член на младинската орrанизација, а подоцна ѝ на СКОЈ.
Нгујен Ван Хунг

Нгујен Ван Хунг (виетнамски: Nguyễn Văn Hùng; кинески: 阮文雄; пинјин: Ruǎn Wénxióng; роден на 21 ноември 1958 година) — виетнамски и австралиски католички свештеник. Активист за човекови права во Тајван. Тој беше признат од Стејт департментот на Соединетите Американски Држави како „''херој кој дејствува за ставање крај на современото ропство''“.
1 Потекло и рани години
Нгујен Ван Хунг пораснал во семејство од пониска средна класа надвор од провинцијата Бин Туј (сега провинција Лам Дунг) во Јужен Виетнам, со двајца браќа и пет сестри. Неговиот татко бил рибар, но починал по долга борба со болеста, принудувајќи ја неговата мајка, побожна католик со корени од северот на земјата, да стане главен хранител на семејството. Самиот Нгујен Ван Хунг ја следеше верата на својата мајка.
Тој го напушти Виетнам во 1979 година со преполн брод; спасен од норвешки брод по само 36 часа и одведен во Јапонија, тој се приклучил на Мисионерското друштво на Сент Колумбан по неговото пристигнување таму.
Живеел во Јапонија три години, студирал и преземал различни работи за да се издржува, вклучително и како мајстор за автопат, работник во фабрика за челик и гробар. Првпат дошол во Тајван во 1988 година како мисионер, по што заминал во Сиднеј, Нов Јужен Велс, Австралија, за да студира во семинарија. Тој беше ракоположен во 1991 година и се врати во Тајван следната година (во 1992 година).
2 Дејности во Тајван
Нгујен Ван Хунг ја основаше виетнамската канцеларија за работници и невести за мигранти во округот Таојуан (сега градот Таојуан) во 2004 година за да им понуди помош на виетнамските имигранти во Тајван. Виетнамската американска радио станица Little Saigon Radio и други му помогнаа да го изнајми вториот кат од една гимназија; две соби од седумдесет квадратни метри нудат простор за спиење, додека други две се користат за деловен простор. Тие обезбедуваат часови по мандарински јазик, соба и пансион и правна помош.
Изложеноста на Нгујен Ван Хунг на злоупотреби врз странски работници и невести го наведе американскиот Стејт департмент да го наведе Тајван како регион „Ниво 2“ заедно со земјите како Камбоџа поради нивниот недостаток на напор во борбата против трговијата со луѓе, што се покажа како голем меѓународен срам за владата на островот. Неговата работа го направи и цел на заплашување во Тајван.
Морфа Василевска

Морфа Симјанова Василевска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Како мајка, чиј син бил активен учесник во народно-ослободителната војна, била ангажирана да ги организира жените симпатизерки во реонот каде живеела. Во нејзиниот дом претојувале илегалци и се чувал илегален материјал. Во еден период, во нејзиниот дом била сместена и партиската техниха.
Трена Василевска

Трена Синадинова Василевска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Била член на СКОЈ од пролетта 1942 година. Активно учествувала во сите акции на организацијата. Повремено била ползувана како курир.
Дољанка Василеска

Дољанка Василеска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Учествувала во НОД од јули 1942 година како работник во заднината. Чувала илегалци, собирала помош за партизанските одреди и била ползувана како курир низ селата на Горна и Долна Дебарца. Чувала стража во близина на селото кога во него се наоѓала непријателска војска.
Кирана Василоска

Кирана Борисова Василоска ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Делувала во селото Славеј, Прилепско. Била член на симпатизерска група. Учествувала во предење на волна и
плетење чopaпи. Собирала народна помош. Во март 1944 година станала член на СКОЈ, одговорна за младинскиот aктив во селото.
Илка Везироска

Илка Богданова Везироска (во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Во НОД учествувала од втората половина на 1941 година. Чувала илегалци и давала народна помош. Во нејзиниот дом се чувал ѝ дел од собраната народна помош за партизанските одреди. Нејзиниот дом до ослободувањето на земјата останал некомпромитиран.
Јордана Васиљкова

Јордана Васиљкова ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Во 1944 година стапила во единиците на НОВ и ПОМ, но по еден месец, поради слабо здравје, била вратена во Длабочица на работа во заднината со младината од селото. Учествувала во акциите за собирање храна и формирање на младински бригади за прибирање на летнината, поправка на селскиот пат и слични активности.
Николина Велева

Николина Спасова Велева ( во — ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Од декември 1941 година била член на скоевска воспитна група. Поради покажаната активност во 1943 година била затворена од бугарската полиција и доведена на сослушување во Скопското полициско управление. Меѓутоа, наскоро била ослободена, па во август 1944 година станала борец во Четвртата македонска ударна бригада. Есента 1944 година била повлечена за работа во заднината и избрана за член на Околискиот комитет на СКОЈ за Радовишка околија.
Палата Карли

Палата Карли — палата во Копер, пристаништен град во југозападна Словенија. Таа е именувана по семејството на историчарот и енциклопедист Џан Риналдо Карли, кој е роден во неа во 1720 година. Палатата претставува пример на барокната архитектура, со балкон на првиот кат украсен со трипрозорец. Внатрешниот двор, декориран со фрески, содржи фонтана од 1418 година.
Conversio Bagoariorum et Carantanorum

Conversio Bagoariorum et Carantanorum („Преобраќање на Баварците и Карантанците“) е латински историски текст напишан во Салцбург во 870-тите години. Тој го опишува животот и делото на свети Руперт, основачот на Салцбург (починал во 710 година), особено неговата мисионерска работа во Баварија, како и активностите на епископите и опатите во Салцбуршката архиепископија. Текстот завршува со кратка историја на Карантанија.
Се претпоставува дека делото можеби го напишал самиот Адалвин, тогашниот надбискуп на Салцбург. Неговата цел била да му обезбеди на Лудвиг Германски одредена историска перспектива за неодамнешниот судир меѓу мисионерската работа спроведена од Салцбург и онаа на браќата Кирил и Методиј, кои ја проповедале новата религија меѓу словенските народи на Голема Моравија и Панонија. Трите ракописи споменуваат црква посветена на Прибина во неговиот домен наречен Нитрава.
1 Изданија
**
Митја Гаспари

Митја Гаспари (р. ) — словенечки економист, банкар и политичар. Тој служел како министер за економски развој во владата на Борут Пахор.
1 Ран живот и образование
Гаспари е роден во Љубљана. Студирал економија на Универзитетот во Љубљана и дипломирал монетарна економија на Економскиот факултет при Универзитетот во Белград.
2 Кариера
2.1 Кариера во јавниот сектор
Гаспари работел во Народната банка на Југославија, каде што во 1988 година станал заменик-гувернер. Во септември 1991 година, станал висок советник во Светската банка. Меѓу 1992 и 2000 година, тој бил министер за финансии на Словенија во владите на Јанез Дрновшек. Иако се сметал за близок до владејачката Либерална демократија на Словенија, никогаш не се приклучил на партијата. Гаспари служел како гувернер на Банката на Словенија од 2001 до 2007 година. За време на неговиот мандат, Словенија го усвоила еврото како официјална валута.
2.2 Политичка кариера
Гаспари бил еден од кандидатите на словенечките претседателски избори во 2007 година, поддржан од Либералната демократија на Словенија. Тој добил 24,09% од гласовите во првиот круг, завршувајќи на трето место. Во 2012 година, бил номиниран како кандидат на Словенија за извршниот одбор на Европската централна банка; позицијата на крајот ја добил Ив Мерш. Во 2008 година, Гаспари бил назначен за министер за економски развој во левичарската влада на Борут Пахор.
Сечовљански солани

Сечовљанските солани (словенечки: Sečoveljske soline; италијански: Saline di Sicciole) се најголемите солани во Словенија. Заедно со Струњанските солани, тие се најсеверните медитерански солани и едни од ретките каде што солта сè уште се произведува на традиционален начин. Соланите се наоѓаат во Пиран, во словенечка Истра, на југозападниот дел од земјата, покрај Јадранското Море, во близина на устието на реката Драгонја, во близина на Сечовље.
Соланите се активни од 13 век. Денес, производството на сол продолжува со цел да се зачува природното и културното наследство. Подрачјето на соланите и полуостровот Сеча се прогласени за Пејзажен парк Сечовљански солани. Музејот на соларството во Сечовље ја доби наградата Европа Ностра во 2003 година, која ја доделува Европската унија за извонредни иницијативи во зачувувањето на културното наследство, што го прави првата словенечка организација што ја добила оваа награда. Солта произведена во соланите се продава под името Пиранска сол (словенечки: Piranska sol) и има статус на заштитено ознака на потекло во Европската унија.
Во 1993 година, соланите биле вклучени на списокот на Рамсарски влажни подрачја од меѓународно значење. Влажното подрачје опфаќа 650 хектари во устието на реката Драгонја.
1 Флора
Особено значајни се халофитите - растенија кои бараат високи концентрации на сол за растење - меѓу кои се Salicornia europea, Arthrochnemum fruticosum, Halimione portulacoides, Limonium angustifolium, Artemisia caerulescens, Suaeda maritima и Inula crithmoides. Ruppia maritima расте во затворени канали со подлабока и солена вода. Повремено, пионерската заедница на Salicornia europea покрива соларни базени. Сечовљанските солани се единственото словенечко место каде што расте Bellevalia romana.
2 Фауна
Во Сечовљанските солани се забележани над 280 видови птици, од кои најмалку четири имаат единствено гнездилиште тука. Соланите се дом на бројни без'рбетници, како што се ракчиња и школки, како и 'рбетници. Меѓу инсектите, пчелните видови Tetraloniella nana и Pseudoapis bispinosa, како и бубачката Dimorphopterus blissoides, се пронајдени во Сечовљанските солани. Меѓу 'рбетниците, тука живеат Suncus etruscus, Podarcis sicula и Myotis blythii.
Најчестиот вид чапја е малата бела чапја (Egretta garzetta), која е и симбол на Сечовљанските солани. Бројни водни животни, како што е ракчето Artemia salina, живеат во соланите.
Сечовљанските солани претставуваат значајно природно и културно наследство, каде што традиционалното производство на сол се спојува со зачувувањето на биолошката разновидност и историските практики.
Борт

Борт — заеднички поим што се користи во индустријата за дијаманти што се однесува на парчиња дијаманти со слаб квалитет. Во преработувачката и тешката индустрија, „борт“ се користи за опис на темни, несовршено образувани или кристализирани дијаманти со различно ниво на непроѕирност. Најниската оценка, „дробен борт“, се дроби во челични авани и се користи за производство на абразивни решетки од индустриско ниво. мали кристали на борт. Мали бортови кристали се користат кај сврдлите за дупчалки. Демократска Република Конго обезбедува 75% од светската понуда на дробен борт.
1 Употреба и примена
Борт најчесто се користи како абразив. Помалите честички се користат како додаток за чистење или полирање пасти и средства. Може да се додадат поголеми честички на алатките за сечење, дупчење и мелење за да се подобри нивниот животен век и значително да се зголеми нивната ефикасност.
Бортовите честички со димензии од еден до два нанометри се додаваат на лубрикантите како што е парафинското масло. Овие честички ќе се вградат во ситни неправилности и несовршености на површините со подвижни делови. Честичките кои остануваат како суспензија во маслото за подмачкување делуваат и како средство за полирање, дополнително измазнувајќи ги површините и како топчести лежишта помеѓу површините. Ваквите нанотехнолошки примени со парафинско масло кое содржи приближно 1% од овие честички на борт со наноголемина може да го намалат триењето до половина од тоа без наночестичките.
2 Поврзано
* Синтетички дијамант
* Груб дијамант
Брути (палата)

Платата Брути — градба од 18 век во Копер, пристаништен град во југозападна Словенија. Сместен на северната страна на плоштадот Броло, денес во него се наоѓа централната библиотека на Копер.
Зградата била изградена во доцнобарокен стил во 1714 година според плановите на архитектот Џорџо Масари, на барање на грофот Барнаби Брути. Нејзината фасада има релјефни слики од Стариот завет на Библијата.
Библиотеката го носи името на библиотекарот и политичар Сречко Вилхар.
Грависи-Буторај (палата)

Грависи–Буторај е градба во Копер, Словенија, од 1664 година. Тоа е заштитен споменик од локално значење. Палатата се наоѓа на улицата за чевлари во старото градско јадро. Тоа било седиште на огранокот на семејството Грависи, чија стара линија ја носела титулата „маркиз од Пјетрапелоса“, првично доделена на Николо Грависи во 1440 година.
1 Изглед
Палатата е еден од најдобрите примери на барокна архитектура во Копер. Има два ката над приземјето. Прозорците на приземјето се релативно мали. Прозорците на првиот кат се значително поголеми и се декорирани. Палатата има убав главен портал, над кој се наоѓа главниот балкон. Грбот на благородничкото семејство е над вратата на главниот портал. Помалиот портал на левата страна води кон градината. Десното крило никогаш не било завршено.
Во 2010 година, основите биле стабилизирани преку инјектирање на мешавина од латекс и целулоза заснована на полимери.
Најстарите записи за палатата доаѓаат од 1878 година. Реновираната зграда денес е седиште на автономната италијанска национална заедница Копер.
Историски институт Милко Кос

Историскиот институт Милко Кос е научен и истражувачки институт под покровителство на Истражувачкиот центар на Словенечката академија на науките и уметностите. Неговата мисија е проучување на словенечката историја од нејзините почетоци до крајот на Првата светска војна. Истражувачката работа на институтот се спроведува преку програми и проекти, следејќи ги насоките поставени од Словенечката академија на науките и уметностите, кои вклучуваат:
* објавување на извори поврзани со словенечката историја,
* студии за историската топографија и колонизација на словенечката територија,
* истражувања на економската и социјалната историја на Словенците,
* проблематики од 19 век и првите децении на 20 век во словенечката историја.
Институтот е основан во 1947 година, првично како Секција за општа и национална историја при Институтот за историја, под раководство на професор Милко Кос. Во 1972 година, Претседателството на Словенечката академија на науките и уметностите одлучило да ја трансформира Секцијата во независен Институт за општа и национална историја, кој го добил своето сегашно име во 1977 година.
1 Кратка биографија на Милко Кос
Милко Кос (1892–1972) бил словенечки историчар, сметан за татко на љубљанската школа за историографија. Роден во Горица, студирал историја на Универзитетот во Виена, специјализирајќи се за социјалната историја на Средниот век. Во 1928 година започнал да предава на Универзитетот во Љубљана, каде што влијаел на повеќето словенечки историчари од поствоениот период. Меѓу 1941 и 1945 година, Кос бил ректор на Универзитетот во Љубљана и одржувал тајни врски со Ослободителниот фронт на словенечкиот народ за време на окупацијата. По војната, станал член на Словенечката академија на науките и уметностите и во 1955 година ја добил Прешерновата награда за својата работа на земјишните книги во словенечкото Приморје.
Замок Село

Замок Село (Сло: Dvorec Selo) е замок во поранешното село Село во областа Мосте во Љубљана, Словенија. Станува збор за доцнобарокна палата, моментално во сопственост на компанијата ГИВО Реал. Во него се сместени амбасадите на Албанија и Косово, приватна клиника и етно клуб.
1 Историја
Замокот бил изграден во 1760 година и првобитно служел како повлекување на Језуитскиот колеџ од Трст. Во 1762 година, бил купен од трговците Валентин Руар и Јозеф Деселбрунер, кои во него отвориле најголема фабрика за ткаенини во Австриското Царство. По затворањето на фабриката во 1803 година, кога станала неисплатлива, објектот бил користен од воените од 1820 година до крајот на Југославија. Во 1994 година, зградата била прогласена за историски споменик на Словенија.
Национален образовен институт Словенија

Националниот институт за образование на Словенија е јавна организација основана во Словенија која има клучна улога во развојот на образованието и предуниверзитетските програми. Институтот е одговорен за развојот на наставните програми и материјали, истражувањата во областа на образованието, како и за предлагање и спроведување на политики поврзани со образованието во Словенија. Тој е основната национална институција за поддршка на образовните устави и практики.
Институтот е основан на 22 мај 1956 година како Институт за образовни истражувања и неговата главна цел е да се обезбеди развој на образовните стандарди, кои ќе ја поттикнат и поддржат поуспешната образовна пракса и иновации во учењето. Институтот има широк спектар на активности, меѓу кои истражувања, обуки, напредни програми за учители, како и производство на наставни материјали за сите образовни нивоа од предучилишно образование до средни училишта.
Неговата мисија е да ја поддржи развојната стратегија на словенечкото образование и да понуди стручни насоки за наставниците и образовните институции. Институтот активно работи на развој на нови педагошки методи и на интегрирање на иновации во образовниот систем. Тој обезбедува и методолошка поддршка за истражувања во образованието, издава и објавува стручни публикации, а има и важна улога во обука на наставниците и стручниот кадар.
Еден од најважните аспекти на работата на Националниот институт за образование е неговата улога во унапредувањето на квалитетот на образованието и неговото усогласување со меѓународните стандарди, како и промоцијата на инклузивното образование. Институтот активно соработува со други образовни и научни институции, како и со властите за создавање на стратегии кои ќе помогнат во унапредувањето на образовната политика и систем во Словенија.
Задоволството на институцијата е да ја обезбеди потребната поддршка за училишните институции и наставниците во целата земја.
Институт Јожеф Штефан

Институтот „Јожеф Штефан“ е водечки научно-истражувачки институт во Словенија, кој опфаќа широк спектар на основни и применети истражувања. Со персонал од околу 1.050 вработени, институтот се фокусира на природните науки, животните науки и инженерството. Истражувачките теми вклучуваат производствени и контролни технологии, комуникациски и компјутерски технологии, технологии на знаење, биотехнологии, нови материјали, еколошки технологии, нанотехнологии и јадрено инженерство. Мисијата на Институтот „Јожеф Штефан“ е акумулација и дисеминација на знаење на границите на природните науки и технологијата за доброто на општеството преку едукација, учење, истражување и развој на високи технологии на највисоко меѓународно ниво.
Институтот е основан во 1949 година како Институт за физика при Словенечката академија на науките и уметностите. Наречен е по истакнатиот словенечки физичар од 19 век, Јожеф Штефан, најпознат по својот труд за законот на Штефан-Болцман за зрачење на црно тело.
Во текот на своето постоење, Институтот „Јожеф Штефан“ создал бројни значајни институции, како што се Универзитетот во Нова Горица, Меѓународната постдипломска школа „Јожеф Штефан“ и Технолошкиот парк во Љубљана..
Институтот е организиран во различни одделенија, вклучувајќи:
* Физика
* Хемија и биохемија
* Електроника и информациски технологии
Секое одделение е понатаму поделено на специјализирани лаборатории и групи кои се фокусираат на специфични истражувачки области.
Покрај истражувачката дејност, Институтот посветува значителни напори на пренос на резултатите од своите истражувања и знаење во практични апликации и на пазарот. Институтот има долга традиција на развивање соработнички партнерства со индустријата и малите и средни претпријатија, што резултира со континуиран тек на нови производи и услуги кои го унапредуваат националното стопанство, го подобруваат квалитетот на животот и носат реални технолошки и менаџмент предизвици во нивните истражувачки лаборатории.
Институтот „Јожеф Штефан“ исто така е дел од Европската мрежа на дигитални иновациски центри, помагајќи им на истражувачите и компаниите во иновациите, преносот на научните резултати во пракса и дигитализацијата на индустријата.
Институт за просторни политики (Словенија)

Институтот за просторни политики ― независна истражувачка и консултантска организација во Словенија која активно работи на подобрување на просторните политики и урбаниот развој. Основан е во 2006 година и од тогаш е посветен на унапредување на урбаниот и просторниот развој на земјата, како и на зајакнување на јавната свест за значењето на доброто управување со просторот и животната средина.
1 Цел и задачи
Основната цел на Институтот за просторни политики е да ја промовира политиката на одржлив развој на просторот во Словенија, преку истражување и предлагање на решенија за урбаната и регионалната планираност. Институтот работи на анализи на просторните политики, правните и институционалните структури што ја регулираат урбаната и просторната организација, и предлага нови модели и стратегии за управување со просторот.
Институтот е активен во промоцијата на инклузивни и одржливи урбани заедници кои ги почитуваат еколошките, економските и социјалните аспекти на развојот. Тој ги поврзува градовите, руралните области и природните ресурси со цел да обезбеди поквалитетен живот за сите граѓани, особено во контекст на глобалните предизвици како климатските промени, урбанизацијата и одржливото управување со ресурсите.
Институтот за просторни политики се фокусира и на развој на поефикасни алатки за планирање и управување со урбаните простори, како и на подобрување на вклученоста на јавноста во процесите на донесување одлуки. Една од клучните задачи на институтот е развој на пространствено планирање што ќе ги унапреди квалитетот на животот, мобилноста, достапноста на ресурси и заштитата на животната средина.
Институтот исто така активно соработува со локалните и националните власти, стручни организации и други научни институции. Понатаму, институцијата спроведува консултантски услуги и нуди едукативни и обучувачки програми за стручњаци, планери и донесувачи на одлуки.
Меѓу важните проекти кои ги реализира Институтот за просторни политики се и истражувањата за развој на зелените простори, стратегии за енергетска ефикасност во урбаните средини, создавање на стратешки планови за управување со урбаните водни ресурси, како и проекти поврзани со социјалната инклузија и подобрување на јавните услуги во градовите.
Национален институт за хемија (Словенија)

Националниот институт за хемија на Словенија е водечка научна и истражувачка институција која се фокусира на хемиски и биохемиски истражувања. Институтот е основан во 1959 година и со текот на времето стана еден од најзначајните научни центри во земјата, посветен на проучување на основните и применети хемиски науки. Тој работи на интердисциплинарни истражувања кои ги поврзуваат хемијата, биологијата, биохемијата и други сродни области.
Институтот за хемија во Словенија е особено познат по својот фокус на развојот на нови материјали, нови хемиски реакции и методи, како и примената на научните откритија во индустријата. Истражувањата во институтот се поделени на различни области како што се органска хемија, физичка хемија, аналитичка хемија, биохемија, хемија на материјали, нанотехнологии и хемиски инженеринг. Сите овие области придонесуваат за напредок во многу индустриски и технолошки сектори, вклучувајќи фармацевтската индустрија, биотехнологијата и енергетските технологии.
Една од главните мисии на Институтот за хемија е да се развиваат нови технологии и методи кои ќе придонесат за решавање на актуелни глобални предизвици, како што се климатските промени, заштитата на животната средина, одржливоста и здравствените проблеми. Институтот соработува со бројни меѓународни истражувачки групи, универзитети и компании за да го унапреди преносот на знаењето од лабораториите во практиката.
Во рамките на Институтот за хемија, се спроведуваат разни програми за обука на млади научници и студентски проекти. Исто така, институтот активно учествува во образовните активности, организира научни конференции и работилници, и нуди постдипломски студии и истражувачки позиции.
Клучни истражувачки теми во Институтот за хемија вклучуваат синтеза и карактеризација на нови хемиски соединенија, развој на нови материјали, истражување на биохемиски процеси, развој на методи за анализа и детекција на загадувачи во животната средина, и многу други иновации кои влијаат на науката и индустријата. Институтот е исто така еден од главните центри за развој на зелената хемија и одржливите технологии во Словенија.
Со своите научни достигнувања и иновации, Националниот институт за хемија игра клучна улога во научната заедница на Словенија и светот, а неговата работа има значителен позитивен ефект на различни индустриски и еколошки аспекти.
Оскар Когој

Оскар Андреј Когој (роден на 23 ноември 1942 година) е словенечки индустриски дизајнер.
1 Биографија
Оскар Когој е роден во Мирен, кој тогаш бил дел од Кралството Југославија. Учел во средно училиште кое се специјализирало за дизајн во Љубљана и студирал во програмата за индустриски дизајн на Уметничкиот институт во Венеција. Завршил студии во 1966 година.
До 1969 година бил вработен во Институтот како советник во компанијата Бејби Марк во Милано. Во текот на 1969 и 1970 година, работел во Одделот за истражување и дизајн на компанијата за мебел Мебло во Нова Горица. Тој бил надзорник на Катедрата за индустриски дизајн на Меѓународниот универзитет во Фиренца и Венеција од 1971 до 1975 година. Како хонорарен дизајнер, тој дизајнирал и детски играчки за компанијата Цицибан и неодамна се фокусирал на разни предмети направени од природни материјали, особено стакло, од едноставни чаши до венецијанскиот коњ, што вклучува откритија за време на истражувањето на милениумските култури.
Неговото дело е изложено во повеќе од 100 музеи и колекции низ светот. Од 1969 година, тој добил повеќе од 40 меѓународни награди и признанија. Во 1971 година, ја добил Прешерновата награда за серија на фотелји што ги дизајнирал заедно со Стане Берник, Јанко Суник и Борис Ферлат, а биле произведени од Мебло. Тој е и член на повеќе меѓународни дизајн и уметнички асоцијации, а на листата се наоѓа и познатиот Цирколо Артистико Венециано од 1996 година.
Ника Зупанц

Ника Зупанц (родена 1974) е словенечки индустриски дизајнер. Таа е активна во областа на мебел, производи и дизајн на ентериер.
1 Биографија
Ника Зупанц е родена во Љубљана, Словенија.
Таа дипломирала во 2000 година на Академијата за ликовни уметности и дизајн во Љубљана, и кратко потоа нејзиното дело било изложено од Марва Грифин на Салоне Стателлите во Милано. Во 2005 година била прогласена за Меѓународен млад дизајн претприемач на годината од Британскиот совет. Во 2010 година, Зупанц имала своја прва самостојна изложба во Музејот на архитектура и дизајн во Љубљана (МАО). Таа дизајнирала мебел, аксесоари и ентериери за клиенти како што се Дриаде, Горење, Моои, Францфранц, Кибу, Гидини 1961 и британската мебелска компанија Се.
Рицоли објавил монографија за Зупанц и нејзиното дело во 2022 година.
Живее и работи во Лондон.
2 Публикации
*
АРНЕС

Академската и истражувачката мрежа на Словенија или АРНЕС е јавен институт во Словенија, основан во мај 1992 година. Негова главна задача е развојот, функционирањето и управувањето со комуникациската и информациската мрежа за образование и истражување. АРНЕС исто така управува со Словенечката интернет размена. Членовите на неговиот управен одбор се именувани од Владата на Словенија.
Истотака дел од АРНЕС и СИ-СЕРТ, Словенечката компјутерска емергенциска одговорна екипа. Таа била основана во 1994 година и ја води Горажд Божич. СИ-СЕРТ бил вклучен во отстранувањето на снимките од затворената седница на Владата на Словенија кои биле објавени во декември 2011 година на YouTube. Снимките биле отстранети од YouTube по заканата за тужба за авторски права од страна на СИ-СЕРТ. Таа не била вклучена во истрагата за процурениот материјал.
Јанез Пух

Јохан Пух (сло: Janez Puh; 27 јуни 1862 – 19 јули 1914 година) бил словенечки пронаоѓач и механичар кој станал основач на австриските автомобилски погони Пух, тогаш еден од најзначајните производители на возила во Европа.
1 Биографија
Јохан Пух е роден на 27 јуни 1862 година во семејството на словенечки селани во куќа број 79 во Сакуушак, близу до Птуј (Петау), дел од Долна Штаерска, Словенија. Тој бил син на селанецот Франц Пух и Агнес Зисерл Пух, а бил крстен како Јохан Пух истата ден во Јуршиници. Како најстар син од девет деца, тој ја напуштил семејната куќа на возраст од осум години и на дванаесет години започнал да се обучува за ковач во Птуј. Откако ја завршил обуката во 1877 година, се преселил во главниот град на Штаерска, Грац, каде што го извршувал својот воен сервис и од 1885 година работел за неколку работодавачи. Тој се концентрирал на производство на велосипеди и наскоро станал познат специјалист. На 18 септември 1889 година, се оженил за Марија Ана Рејнитсхубер во катедралата во Грац.
Во 1889 година, Пух патувал на саем за велосипеди во Лајпциг, каде што склучил договор со велосипедската компанија на Томас Хамбер. Истата година ја основал својата прва работилница во Грац и започнал да дистрибуира велосипеди Штаерска. Неговиот бизнис брзо се проширил и во 1891 година ја основал трговската компанија Јохан Пух ''& Комп.'' со 34 вработени, продавајќи велосипеди низ цела Австроунгарија, како и извезувајќи во Обединетото Кралство и Франција. Возачите на велосипеди Штаерска постигнале големи успеси во долгите патни трки, најпознато со Јозеф Фишер, победник на првото издание на Париз–Рубе во 1896 година. Во тој период, Пух веќе вработувал повеќе од 300 работници и продавал околу 6.000 велосипеди годишно.
Неговите достигнувања, но и разликите со неговите соработници, доведле до основањето на неговата сопствена производствена компанија во 1899 година, наречена Јохан Пух-Прва Штаерска акционерска фабрика за велосипеди во Грац. Компанијата започнала со производство на мотоцикли во 1903 година и автомобили во 1904 година. До 1912 година, фабриката на Пух вработувала 1.100 работници и произведувала 300 автомобили, 300 мотоцикли и 16.000 велосипеди годишно. Тој се пензионирал во 1912 година, но останал почесен претседател на компанијата.
До 1914 година, Пух развил 21 различен тип на автомобили, а исто така и камиони, автобуси, воени и некои други специјални возила, вклучувајќи лимузини лимузини за царското семејство Хабсбург. Успешно добил патенти за повеќе од 35 пронајдоци и подобрувања. Починал од мозочен удар додека присуствувал на коњска трка во ''Загреб''.
Компанијата Пух произведувала возила за австроунгарската армија за време на Првата светска војна. Мотоциклите и автомобилите на Пух биле успешни на трки и рели низ цела Европа и го носеле неговото име меѓу производителите на возила. Од 1934 година традицијата ја продолжила компанијата Штајр-Дајмлер-Пух во Грац и Виена.
2 Поврзано
* Австро-Дајмлер
* Магна Штајр
Миранда Румина

Миранда Румина е словенечка мултимедијална уметница и писателка.
1 Животот и работата
Румина е сликарка, скулпторка, писателка и мултимедијална уметница. Дипломирала на Факултетот за економија на Универзитетот во Љубљана и продолжила со студии по англиски и италијански јазик со литература на Факултетот за уметности. Таа живее помеѓу градот Ауровил и Словенија со својот сопруг, Далаи Егол. Таа е лидер на бројни проекти на Уметничкото друштво Керубин, кое исто така има и Галерија Керубин во Изола.
Румина користи разни техники. Рано во нејзината кариера развила техника за создавање тридимензионални акрилни релјефи (Ангели, Танц на планетите), и работела со колаж и дигитална графика (Уметност и мода, 108 едноставни коани, Модерни ангели). Таа исто така создава скулптури од стакло (Одисеја 2001, Реквием, Планети) и од други материјали (бронза, восок), како и слики од стаклена фузија (Јин и Јанг Пролетна колекција). Во нејзините мултимедијални проекти, Румина комбинира уметнички жанрови и техники. Примери на такви проекти вклучуваат Керубин Лаунч(2002),Ши ис ШАКТИ(2004), ''Менхетен Н.Ј.'' (2005),Столи/Чеари(2006) иПалчки/Џинови (2006). Нејзиното дело ''Жена светица и госпоѓа'' предизвикал некои контроверзи во нејзината матична земја. Во 2003 година, таа била избрана да соработува на Фиренца Биенале на Современа уметност и учествувала на Летното Биенале во градот Лулеа во Шведска.
Румина е исто така писателка. Во 2002 година, таа објавила автобиографски роман, ''Лидија''. Во 2003 година, ја објавила својата трета книга, ''Кодекс'', продолжение и надградување на нејзината автобиографија ''Лидија''. Објавувањето на ''Кодекс'' било придружено со бројни мултимедијални презентации, инсталација од мраз и објавување на книгата во интерактивна дигитална форма. Во 2007 година, таа ја објавила бајката ''Малата сирена и нејзиниот делфин'' на ДВД, во форма на аудиокнига со додатоци. Истата година се приклучила на други уметници кои донирале дела за аукција за поддршка на проектот за образование Нангал во Тазангуда, Индија.
Во јули 2009 година, Румина ја освоила РТВ Словенија MMC блогерската конкуренција. Таа моментално работи со други уметници и словенечката влада на изградбата на Словенечкиот павилјон во Интернационалната зона во Ауровил.
Нејзиното дело, ''108 едноставни коани'', е достапно како апликација за iPhone.
2 Изложби и проекти
Почнувајќи од 2002 година, Римина имала неколку изложби и инсталации, од кои две во Индија.
Споменик на Водник

Водников споменик или Споменик на Валентин Водник — споменик кој се наоѓа на плоштадот Водник во Љубљана, главниот град на Словенија, во непосредна близина на Централната пазарна зона на Љубљана. Тој е посветен на крањскиот свештеник, поет и новинар Валентин Водник (1758−1819), важна личност во Словенечкото национално будење.
Споменикот бил предложен од политичарот Ловро Томан по повод 100-годишнината од раѓањето на поетот; напорот за неговото поставување бил организиран од страна на Друштвото за поддршка на писателите во соработка со Словенечкото друштво. Бронзената статуа била излеана во бронза од младото скулпторско име Алојз Гангл (1859−1935) во периодот од 1887 до 1889 година во Виена, и била откриена на едноставен камен основа на 30 јуни 1889 година со тридневна прослава како прв јавен словенечки национален споменик.Основата има бронзен натпис со зборовите "VODNIK" на предната страна; на задната страна е втиснат последниот стих од поемата на Водник од 1806 година, под наслов „Мој споменик“.
Водник бил горд поддржувач на Наполеоновите Илирски Провинции, кои ги гледал како фактор кој го поттикнува словенечкиот етнички и јазичен идентитет; едно од неговите најдолги поетски дела било класично опевање на Наполеон.