Глобален ден за миење раце

Глобалниот ден за миење раце (GHD) претставува меѓународна кампања чија цел е да ја промовира навиката на миење раце и да ги мотивира луѓето ширум светот да ја подобрат својата хигиена. Особено значајно е миењето раце во критични моменти од денот, како и користењето сапун, бидејќи тоа е клучно за спречување на болести и инфекции.
Првото одбележување на овој ден се случило во 2008 година и претставувало почеток на едно движење кое имало за цел да ја зголеми свеста за важноста на миењето раце со сапун. Основната идеја зад овој ден е едноставна, но моќна: преку правилна хигиена на рацете може да се спречат голем број болести и инфекции, што директно придонесува за подобро јавно здравје и спасување на животи. За да се нагласи значењето на оваа практика, уште при првото одбележување биле охрабрени над 120 милиони деца од 70 земји да ја усвојат навиката на редовно миење раце со сапун. Оваа масовна акција не само што ја пренела пораката до младите генерации, туку и создала основа за трајна промена во однесувањето на заедниците.
Оттогаш, движењето се проширило со забрзан интензитет и добило широка поддршка од различни засегнати страни: влади, училишта, невладини организации и приватни фирми.
Глобалниот ден за миење раце се одбележува секоја година на 15 октомври. Оваа глобална кампања има за цел да ја подигне свеста за значењето на миењето раце со сапун, кое претставува еден од најважните и најефикасни начини за превенција на болести.
Со правилно и доследно миење раце, може значително да се намали ширењето на респираторни и цревни заболувања. Тоа е едноставна навика која бара минимален напор, но има огромно влијание врз здравјето.
1 Имплементација и управување
Глобалното партнерство за миење раце (GHP), познато и под неговото претходно име „Јавно-приватно партнерство за миење раце“ (PPPHW), го воспоставило Глобалниот ден за миење раце во 2008 година. Целта на оваа иницијатива била да се промовира и глобална, и локална визија за миење раце со сапун како основна хигиенска практика што може да спречи милиони инфекции и да спаси животи.
Членови на Управниот одбор се ''Колгејт, Палмолив; FHI 360; Лондонската школа за хигиена и тропска медицина ; Procter & Gamble; УНИЦЕФ; Унилевер; Универзитетот во Бафало; УСАИД; Програмата за вода и санитација при Светската банка и Советот за соработка за водоснабдување и санитација''.
Во соработка со иницијативата за Глобалниот ден за миење раце (GHD), започнати се континуирани истражувања и анализи за навиките и практиките поврзани со миењето раце. Целта на овие истражувања е да се добие појасна слика за тоа како луѓето ја практикуваат оваа едноставна, но клучна хигиенска мерка, и каде постојат празнини што треба да се надминат.
Во 2011 година, компанијата Свенска Целулоса Актиболагет спонзорирала студија која се фокусирала на проценката на навиките за миење раце кај возрасните во САД и Канада. Резултатите откриле загрижувачки податок: голем број испитаници не користеле сапун при миењето раце, што значително ја намалува ефикасноста на оваа практика.
1.1 Цели
Декларираните цели на Глобалниот ден за миење раце се:* Негување и поддршка на општа култура на миење раце со сапун во сите општества
* Свртување на вниманието кон состојбата со миењето раце во секоја земја
* Подигнување на свеста за придобивките од миењето раце со сапун.
2 Активности
Секоја година, над 200 милиони луѓе го прославуваат Глобалниот ден за миење раце.
3 Примери
* На 15 октомври 2014 година, Мадја Прадеш, индиска држава, го освоила Гинисовиот рекорд за најмасовна програма за миење раце. Учествувале 1.276.425 деца во 51 различна област.* Понекогаш, групите избираат да го прослават Глобалниот ден на миење раце на други датуми освен 15 октомври. Во Етиопија, 300 луѓе го прославиле Глобалниот ден на миење раце во Адис Абеба на 1 ноември 2013 година. * На 15 октомври 2015 година, основното училиште Лупок Централ, Гуиуан Источен Самар, Филипини, го прославил Глобалниот ден на миење раце со правилно миење раце пред почетокот на часовите.
4 Историја
Глобалниот ден за миење раце бил инициран од Глобалното партнерство за миење раце (GHP) во август 2008 година, за време на годишната Светска недела на водата во Стокхолм, Шведска. Со тоа, првото официјално одбележување на овој ден се случило на 15 октомври 2008 година, датум кој бил назначен од Генералното собрание на Обединетите нации (ОН). Истата година била прогласена и за Меѓународна година на санитација, што дополнително ја нагласило важноста на иницијативата.
Основачките тела кои стоеле зад воспоставувањето на Глобалниот ден за миење раце во 2008 година:
* FHI360 – непрофитна организација за развој на човекот со седиште во САД, * Центрите за контрола и превенција на болести (CDC) на САД,
* Procter & Gamble,
* УНИЦЕФ,
* Unilever,
* Програмата за вода и санитација на Светската банка,
* Агенцијата за меѓународен развој на САД (USAID).
4.1 Теми за годишниот Глобален ден за миење раце
* 2025 - Биди херој на миењето раце!* 2024 - Зошто чистите раце се сè уште важни?* 2023 - Чистите раце се на дофат* 2022 - Обединети за универзална хигиена на рацете* 2021 - Нашата иднина е блиску – Да продолжиме напред заедно.* 2020 - Хигиена на рацете за сите.
* 2019 година - Чисти раце за сите. Во САД, американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) ја искористи темата „Животот е подобар со чисти раце“ и низ САД започна национална кампања за хигиена на рацете насочена кон возрасни кои се родители и старатели, за да ја соопштат важноста на миењето раце пред готвење дома и по користење на тоалетот кога се надвор на јавно место. Тие користеа идеи како што се „Миење раце: семејна активност“ и „Миење раце: здрава навика во кујната“ кога се фокусираа на образовните улоги на родителите со своите деца.
* 2018 - Чисти раце - рецепт за здравје.
* 2017 - Нашите раце, нашата иднина* 2016 - Направете го миењето раце навика.
* 2015 - Кренете рака за хигиена.
* 2014 година - Чистите раце спасуваат животи. Во 2014 година, Глобалниот ден за миење раце беше искористен како можност за борба против еболата. На пример, во Нигерија, „Концерн Јуниверсал“ и „Карекс“ спонзорираа настани со пејачката Сани Неџи.* 2013 - Моќта е во ваши раце.
* 2012 - Јас сум застапник за миење раце.
* 2011 година - Чистите раце спасуваат животи.
* 2010 - Деца и училишта.
* 2009 - Ширете ја веста, а не бактериите.* 2008 година - Фокусот на првата година на Глобалниот ден за миење раце во 2008 година беа учениците. Во таа година, членовите ветија дека ќе обезбедат максимален број ученици да мијат раце со сапун во повеќе од 70 земји. Во Индија во 2008 година, легендата на крикетот, Сачин Тендулкар и неговите соиграчи им се придружиле на околу 100 милиони ученици низ целата земја кои се заштитувале со сапун за подобро здравје и хигиена како дел од првиот Глобален ден за миење раце.
5 Позадина
Кампањата за Глобалниот ден на миење раце е поттикната од стремежот да се намалат стапките на детска смртност и ширењето на респираторни и ''дијареални заболувања'' преку едноставни промени во секојдневието – најважната меѓу нив е миењето раце со сапун. Оваа навидум едноставна навика има огромно влијание: може да ја намали смртноста од респираторни заболувања за околу 25%, а смртноста од дијареални заболувања дури за 50%.
Сепак, предизвикот останува голем. Низ целиот свет, повеќе од 60% од здравствените работници не се придржуваат кон стандардите за соодветна хигиена на рацете. Според податоците на американските Центри за контрола и превенција на болести (CDC), здравствените работници во САД, во просек, ги мијат рацете помалку од половина од времето кога тоа е неопходно. Последиците се сериозни: секој ден, еден од 25 пациенти во болниците во САД добива барем една инфекција поврзана со здравствената заштита.
5.1 Важноста на миењето раце
Миењето раце со сапун претставува високо ефикасен и економичен метод за спречување на болести како дијареја и акутни респираторни инфекции. Овие заболувања се меѓу најчестите причини за детска смртност во светот.
Посебно загрижува фактот што пневмонијата, како акутна респираторна инфекција, е водечка причина за смрт кај деца под пет години, одговорна за приближно 1,8 милиони смртни случаи годишно. Заедно со дијарејата, овие две болести предизвикуваат речиси 3,5 милиони смртни случаи кај деца секоја година.
Истражувањата покажуваат дека едноставната навика на миење раце со сапун може да има драматично влијание врз овие бројки:
* Инциденцата на дијареја може да се намали за околу 30%.
* Респираторните инфекции кај деца под пет години може да се намалат за околу 21%.
Редовното миење на раце со сапун претставува еден од најважните и најефикасни клучеви за здравјето и хигиената. Оваа едноставна навика значително ги намалува ризиците од ширење на одредени болести и е поефикасна во превенцијата отколку многу медицински интервенции.
Истражувањата покажуваат дека миењето раце со сапун може да ја намали смртноста поврзана со дијареја за речиси половина, а смртноста од акутни респираторни инфекции за околу една четвртина.
Миењето раце е и составен дел од пошироките програми WASH (вода, санитација и хигиена), кои имаат за цел да обезбедат чиста вода, подобрена санитарна инфраструктура и промоција на хигиенски навики.
Глобалниот ден за миење раце има значајна улога во промовирањето на свеста за придобивките од правилната хигиена. Особено внимание се посветува на децата, преку ангажирачки активности кои им помагаат да ја разберат и усвојат навиката на редовно миење раце со сапун. На тој начин, кампањата не само што ја пренесува пораката, туку и активно ја вградува во секојдневието на најмладите. Воопшто земено, ефикасните хигиенски практики зависат од два клучни фактори:
* Свеста – разбирањето дека миењето раце е едноставна, но моќна мерка за превенција на болести.
* Конзистентноста – развојот на навика која се практикува редовно и правилно, а не само повремено.
Истражувањата покажале дека влијанието на врсниците игра значајна улога во поттикнување на практиките за миење раце. Кога децата гледаат дека нивните врсници ја практикуваат оваа навика, тие се повеќе мотивирани и самите да ја усвојат.
На пример, една студија спроведена во Кенија открила дека позитивното влијание од врсници значително ја зголемува веројатноста учениците да ги мијат рацете со сапун. Овој ефект, сепак, не е автоматски – тој зависи од тоа дали во групата постои свест и прифаќање дека миењето раце е позитивно, пожелно и социјално одобрено однесување.
Со други зборови, врсничкиот притисок може да биде моќен двигател на промена, но само ако е насочен кон здрави и корисни навики.
5.2 Поврзани денови за подигнување на свеста
Светската здравствена организација (СЗО) го одбележува Светскиот ден за хигиена на рацете секоја година на 5 мај. Овој ден, кој има за цел да ја подигне свеста за важноста на хигиената на рацете во здравствената заштита, бил инициран од СЗО во 2009 година.
Темите на одбележувањето секоја година се насочени кон актуелни предизвици во јавното здравје. Во 2018 година темата се префрлила на превенцијата од сепса во здравствената заштита, состојба која претставува сериозна закана за животот и која може да се спречи со едноставни, но доследни практики на хигиена на рацете. Една година претходно, во 2017 година фокусот бил ставен на борбата против отпорноста на антибиотици (AMR), еден од најголемите глобални ризици за здравствените системи.
6 Глобална соработка
* Волонтерите на Мировниот корпус на САД придонеле за одбележување на Глобалниот ден за миење раце.
* Глобалниот ден за миење раце го поддржува Законот ''„Вода за светот“'' од 2013 година, кој има за цел да ја подобри ефективноста и ефикасноста на оној дел од странската помош на САД што е посветен на глобалната вода, санација и хигиена со тоа што ќе се осигура дека средствата ќе стигнат до најпотребните човечки популации на кои им се потребни најпотребни WASH интервенции.
7 Ефективност на кампањата
Во 2012 година, во Кина била спроведена студија која имала за цел квалитативно да ги процени реакциите на корисниците на социјалните медиуми во врска со Глобалниот ден за миење раце (GHD) 2012, како и нивниот однос кон кампањите за промоција на јавното здравје воопшто. Истражувањето покажало дека податоците собрани од социјалните медиуми можат да послужат како вреден инструмент за евалуација на ваквите кампањи во Кина.
8 Поврзано
* Биолошка опасност
* Заразна болест
* Хигиена
* Инфективна болест