Martius (месец)

Martius — месец во римскиот календар, од кого потекнува месецот март во јулијанскиот и грегоријанскиот календар.
1 Одлики
Посветен на Марс, римскиот бог на војната, Мартиус постои уште од најстарите познати верзии на римскиот календар. Во најстариот пронајден, Мартиус е првиот од десетте месеци во годината и започнува на денот на пролетната рамноденица. Потоа го означува крајот на зимата (чии денови не се дел од ниту еден месец) и почетокот на сезоната на воени походи.
Со подоцнежните промени, нему му претходи месецот Februarius или, во годините кога е потребно интеркалирање, му претходи месецот Mensis Intercalaris или Mercedonius. По 46 г. пр. н. е. и воведувањето на јулијанскиот календар, на Мартиус едноставно му претходел Februarius.
Од 153 г. пр. н. е., годините понекогаш се именувани по конзулите кои ја преземале функцијата. Ова преземање на функцијата се одвивало на првиот ден на Ianuarius, па Мартиус се нашол симнат на третата позиција во оваа конзуларна година. Мартиус, сепак, продолжува да се смета за прв месец од годината поради други причини. Мартиус, поточно неговата модерна еволуција во месец март, трајно се смета за трет месец во годината во Европа од XVI век. Пред овој датум, вообичаено се сметало дека Денот на Нова година се наоѓа во овој месец (но не нужно на почетокот).
2 Денови
Martius има 31 ден во сите последователни верзии на римскиот календар, вклучително и по јулијанската реформа. Започнува со Календите (''Kalendis Martiis''). Ноните на Мартиус (''Nonis Martiis'') биле на седмиот ден, а Идите (''Idibus Martiis'') на петнаесеттиот ден. Следејќи ја шемата вообичаена за остатокот од римскиот календар, другите денови се именувани според бројот на денови што ги одвојуваат од следните Календи, Нони или Иди. На пример, вториот ден на Мартиус е назначен како шести ден пред Ноните (''ante diem sextum Nonas Martias''), шестиот како пресрет на Ноните (''pridie Nonas Martias''), осмиот како осми ден пред Идите (''ante diem octavum Idus Martias'') и шеснаесеттиот, ден по Идите, како седумнаесеттиот пред Календите на април (''ante diem septimum decimum Kalendas''''Apriles'').
Следната табела дава преглед на овие ознаки:
Ден, Латинско име (долг облик), Латинско име (краток облик)
1, Kalendis Martiis, Kal. Mart.
2, Ante diem sextum Nonas Martias, a.d. VI Non. Mart.
3, Ante diem quitum Nonas Martias, a.d. V Non. Mart.
4, Ante diem quartum Nonas Martias, a.d. IV Non. Mart.
5, Ante diem tertium Nonas Martias, a.d. III Non. Mart.
6, Pridie Nonas Martias, Prid. Non. Mart.
7, Nonis Martiis, Non. Mart.
8, Ante diem octavum Idus Martias, a.d. VIII Id. Mart.
9, Ante diem septimum Idus Martias, a.d. VII Id. Mart.
10, Ante diem sextum Idus Martias, a.d. VI Id. Mart.
11, Ante diem quintum Idus Martias, a.d. V Id. Mart.
12, Ante diem quartum Idus Martias, a.d. IV Id. Mart.
13, Ante diem tertium Idus Martias, a.d. III Id. Mart.
14, Pridie Idus Martias, Prid. Id. Mart.
15, Idibus Martiis, Id. Mart.
16, Ante diem septimum decimum Kalendas Apriles, a.d. XVII Kal. Apr.
17, Ante diem sextum decimum Kalendas Apriles, a.d. XVI Kal. Apr.
18, Ante diem quintum decimum Kalendas Apriles, a.d. XV Kal. Apr.
19, Ante diem quartum decimum Kalendas Apriles, a.d. XIV Kal. Apr.
20, Ante diem tertium decimum Kalendas Apriles, a.d. XIII Kal. Apr.
21, Ante diem duodecimum Kalendas Apriles, a.d. XII Kal. Apr.
22, Ante diem undecimum Kalendas Apriles, a.d. XI Kal. Apr.
23, Ante diem decimum Kalendas Apriles, a.d. X Kal. Apr.
24, Ante diem nonum Kalendas Apriles, a.d. IX Kal. Apr.
25, Ante diem octavum Kalendas Apriles, a.d. VIII Kal. Apr.
26, Ante diem septimum Kalendas Apriles, a.d. VII Kal. Apr.
27, Ante diem sextum Kalendas Apriles, a.d. VI Kal. Apr.
28, Ante diem quintum Kalendas Apriles, a.d. V Kal. Apr.
29, Ante diem quartum Kalendas Apriles, a.d. IV Kal. Apr.
30, Ante diem tertium Kalendas Apriles, a.d. III Kal. Apr.
31, Pridie Kalendas Apriles, Prid. Kal. Apr.
3 Поврзано
* Римски календар
* Јулијански календар
* Римски верски празници