Игра со улоги

Игра со улоги (РПГ, од англ. ''Role-playing game'', ''RPG'') — моделирање на настани што се случуваат во одреден свет и во одредено време. Нејзините учесници „играат“ со сопствени ликови, притоа водејќи се од карактерот на својата улога и внатрешните убедувања на ликот во рамките на играчките реалии. Поединечните и заедничките дејства на играчите го сочинуваат сижето на играта. По правило, постојат правила за одржување на играта со улоги, каде што се опишани рамките на дејствата на играчите, нивното поведение и моделирањето на играчките ситуации. Дејствата на играчите претставуваат слободна импровизација во рамките на избраните правила, а исто така ја одредуваат суштината на играта и нејзиниот резултат.
Заплетот и текот на играта со улоги го развива и го следи нејзиниот мајстор или група мајстори. Светот на играта може да биде историски, авторски или да се заснова на веќе постоечки измислен свет од книжевно дело, филм или игра. Игрите со улоги се нераскинливо поврзани со заедницата со улоги, како и со историската реконструкција (реконструкторите се најсродната поткултура на играчите со улоги, многу луѓе се во двете движења истовремено), историското мечување, стрелањето со лак и самострел, културата на бардови и минстрели, историскиот танц, балската култура, косплејот и страјкболот. Редовно се одржуваат разни фестивали и собири посветени на теми поврзани со игри со улоги. На нив, по правило, се одржуваат семинари за разни прашања, мастер-класови за создавање нешто или за владеење со нешто, најави на претстојни проекти, настапуваат бардови и минстрели, се одржуваат натпревари за костими, итн. Во заедницата со улоги се распределуваат некомерцијални изданија посветени на игрите и прашањата за историската реконструкција, авторски збирки, вклучувајќи и музички.
Основната разлика меѓу историската реконструкција и играта со улоги се состои во тоа што настанот на историската реконструкција бара целосна историска веродостојност (често до рачни шевови на облеката), додека во играта со улоги таа веродостојност е условна. Односно, во просек, историската реконструкција ја прикажува надворешната страна на (историјата), а играта со улоги — внатрешната.
1 Класификација на игрите со улоги, улогите и дејствата во играта
1.1 Според начинот на заемодејство меѓу играчите и условностите на моделирањето (основна класификација)
* Вербални игри: Во столните игри со улоги и во вербалните, сето дејство се одвива во вообразбата на учесниците, а развојот на настаните го следи таканаречениот ''мајстор'' (гејм-мастер, ГМ, данџен-мастер, ДМ) во согласност со однапред зададените правила, или без нив. Разликата помеѓу столните и вербалните игри лежи во присуството или отсуството на играчки систем. Во игрите од вербален тип спаѓаат и игрите со улоги по електронска пошта, како и форумските игри со улоги.* Игри во живо: Во игрите со улоги во живо, играчите физички учествуваат во настаните од играта. Притоа, исто така има правила и мајстори. Во овој случај, мајсторите се одговорни не за целиот свет, туку само за неговиот немоделиран дел. Понекогаш мајсторите го управуваат светот на играта целосно преку воведување на мајсторски ликови или со произвол на мајсторот. Правилата ги опишуваат само оние дејства што се заменети со модел.* Компјутерски игри: Во компјутерските игри со улоги, целата околина околу играчите е управувана од компјутерска програма. Честопати овие игри се наменети за еден играч и имаат однапред зададен заплет (чиј развој, до одреден степен, зависи од одлуките на играчот). Исто така постојат и масовни повеќеиграчки игри со улоги, во кои многу играчи општат едни со други преку мрежата на интернет.
1.2 Според поставените цели
* Борбена игра — игра каде што се подразбира пред сѐ заемодејство со оружје, со речиси задолжителна натпреварувачка компонента во однесувањето и на играчите и на ликовите.
* Театрална игра — подразбира поголем нагласок на определеноста и зададеноста на заплетот, усогласеност со улогите (на пример, ако играта е историска, тогаш нема алтернативни веројатности: ако Родриго Борџија станал папа во стварноста, тогаш и во играта ќе стане, а не како ќе испадне). Со постигнување на соодветна атмосфера.
* Екстремна игра — значи дека во текот на играта, играчот однапред се наоѓа во екстремни ситуации, можеби психолошки, а можеби и физички.
* Мистерија (мистериозна игра) — претпоставува длабоко психолошко навлегување на играчот во суштината на својот лик, а при колективна игра и максимално адекватно однесување за сите учесници.
* Моделирање (реконструкција) — посебно внимание се посветува на точноста на моделирањето. Најмногу се користи во стратегиските игри со улоги и во компјутерските.
** Деловни игри со улоги се применуваат во професионалното образование со метод на моделирање на одредени животни ситуации, на пример, работа во работен колектив. Во овој случај, учесниците ги преземаат улогите на различни положби и занимања.
1.3 Според типот на ликовите со кои се игра
* Повеќето игри подразбираат под улога едно суштество, една личност, едно „јас“, играно од еден играч. Можни се и посложени структурни конструкции. Подолу се наведени некои од нив.
* Стратегиски игри со улоги или Воено-политички игри — играње на улога на цела држава од еден човек. Односно — улогата е еднаква на (територија + народ + државен апарат +…).
* Командно-штабни игри (не спаѓаат целосно во игри со улоги, речиси без промени се позајмени од војската). Во принцип, играчот се смета за командант, штаб и специјалист по врски одеднаш. Според многу параметри, тие се многу слични на класичните столни игри.
* Бродови — се игра улогата токму на брод со екипаж и капетан, како една целина.
* Својства на целината. Пример — „Експедиција“ — играчите играат улога на слетување на непозната планета со својства непознати за нив, при што друг дел од играчите ги играат токму различните својства на планетата. Мајсторот на играта притоа само ги координира дејствата на играчите.