Норботен (округ)

Норботен (швед. ''Norrbottens län'') е најсеверниот округ (''län'') во Шведска. Се граничи со округот Вестерботен на југозапад, Ботнискиот Залив на југоисток, окрузите Нурлан и Тромс (Норвешка) на северозапад и Лапонија (Финска) на североисток. Населението брои околу 250.000 жители (2002).
Името „Норботен“ може да се однесува и на истоимената покраина. Покраината Норботен го опфаќа само источниот дел од округот — внатрешниот дел е дел од покраината Лапонија (Лапланд).
1 Географија
Норботен зафаќа речиси од Шведска, но е мошне ретко населен. Ова особено важи за внатрешниот дел на Лапонија.
Климата е сурова поради северната географска положба. Меѓутоа лете деноот е долг и земјоделските култури узреваат за 2–3 месеци. Одгледувањето на житарки е важна стопанска гранка. Покрај ова застапени се и компирот и репката. Најважно растение е тревата, од која се добива сено за добитокот.
Поважни реки во Норботен (од север кон југ) се Турне, Луле, Каликс и Пите. Заеднички со округот Вестерботен се реките Скелефте и Уме. Други подолги реки (барем 100 км) што се влеваат право во морето се Сангис, Роне, Оби и Биске.
2 Историја
Во средниот век Норботен се сметал за „ничија земја“ поради големите пространства и слабата населеност (релативно мал број на Лапонци, Квени и племенски народи сродни на Финците). Шведските кралеви правеле напори да ја колонизираат и христијанизираат областа, но ова потрајало доста долго време. Дури и денес локалните малцинства ја имаат задржано својата култура и обичаи.
Природните ресурси (хидроенергијата, дрвената граѓа и рудите, особено железото) на Норботен одиграле клучна улога во индустријализацијата на Шведска во текот на XX век, што предизвикало масовни преселби на населението од север кон југ и обратно.
2.1 Култура
Културата на Норботен во голема мера се разликува од шведската поради мешавината на народи (Лапонци, Финци и шведски доселеници) како и поради климатските услови. Во ова подрачје опстојуваат разни стари шведски и фински дијалекти и имаат многу говорници. Мештаните се сметаат за посебен народ.
Во крајбрежниот дел се сместени историските градови Лулео и Питео. Стариот дел на Лулео (оддалечен 10 км на север од денешниот градски центар) е прогласен за светско наследство на УНЕСКО.
Лапонскиот, мејанкиели и финскиот јазик можат да се користат во делови од Норботен. Лапонскиот е службен малцински јазик во општините Арјеплуг, Јеливаре, Јокмок и Кируна. Финскиот го има истиот статус во општините Јеливаре, Хапаранда, Кируна, Пајала и Евертурнео.
3 Управа
Главна цел на окружниот административен одбор е спроведување на целите утврдени во парламентот и владата, усогласување на локалните и државните интереси, унапредување на развојот во округот, воспоставување на регионални цели, запазување на јавниот ред и раководење со правните постапки. Окружниот административен одбор е владина служба на чие чело стои управник. Норботен има и окружен совет.
4 Општини
Во округот влегуваат следниве општини (од север кон југ, со население во 2002 г.)
''покраина Норботен:''*Пајала (7.000)
*Евертурнео (5.500)
*Еверкаликс (4.000)
*Буден (28.000)
*Каликс (17.500)
*Хапаранда (10.000)
*Елвсбин (8.500)
*Лулео (75.500)
*Питео (40.500)
''покраина Лапонија:''*Кируна (23.500)
*Јеливаре (19.500)
*Јокмок (5.500)
*Арјеплуг (3.200)
*Арвидсјаур (7.000)
5 Наводи
* „“ - Нордиска семејна книга (1912)