Ага на јаничарите

Ага на јаничарите или јаничарски ага (|Yeniçeri ağası) — врвен отомански воен функционер и дворјанин и командант на јаничарскиот корпус. Освен генерал-командант на целиот корпус, титулата „Ага на јаничарите“ ја носел и командантот на провинцискиот гарнизон на јаничарите.
1 Назначување и должности
Агата бил избиран од османлискиот султан, но тој не морал да биде јаничар. За да ја обезбеди често неизвесната лојалност на корпусот, Бајазит II ја прекинал практиката на назначување на ''секбан-баши'' (командант на ''секбанските'' полкови) на функцијата, и наместо тоа номинирал член од своето домаќинство на функцијата. Во исто време, Бајазит ги основал полковите ''Ağa Bölükleri'' („Трупи на Ага“), првично како лична свита на агата и средство за контрола на корпусот; подоцна тие станале редовни јаничарски единици, а до крајот на 16 век имало 61 полк. За време на системот ''Девширме'', агата бил одговорен за проверка на новорегрутираните момчиња при пристигнувањето во Истанбул за фалсификати или исчезнати лица; неговите подредени потоа ги прегледувале момчињата и ги доделувале или на службата во палатата или на јаничарскиот корпус. Како што се зголемувала политичката улога на јаничарите во почетокот на 17 век, од 1641 година па натаму, тие повторно биле назначувани од редовите на јаничарите.
Спротивно на широко распространетата современа перцепција за јаничарскиот корпус како монолитен и строго организиран ентитет, поединечните полкови (''орта'') не претставувале само примарна единица на организацијата, туку и фокус на духот и лојалноста на јаничарите. Освен командантот (''çorbacı'' или ''bölük ağa''), сите офицери во секоја ''орта'' биле исклучиво извлечени и избрани од членовите на истиот полк врз основа на стажот или заслугите. Така, додека јаничарските аги можеле и назначувале штитеници и доверливи помошници во командите и со тоа имале одредено влијание во поединечните полкови, нивната способност да вршат директна контрола била ограничена. Покрај тоа, на корпусот му недостигал посветен воен персонал, а на агата му помагале само неколку цивилни службеници. Ова не било проблем додека јаничарите биле мала сила од околу 1.000 војници, но забраниле каква било ефикасна оперативна контрола штом корпусот се зголемил на 15.000 и повеќе во текот на 16 и 17 век. Обично кратките мандати на агите дополнително придонеле за нивниот недостаток на контрола над корпусот.
Агата на јаничарите имал своја резиденција, таканаречената „Порта на Агата“ (''ağa kapısı'') до Сулејмановата џамија, со поглед на Златниот Рог. Како висок член на дворот, со право на директна и приватна аудиенција кај султанот, агата бил многу влијателна фигура во османлиската политика и еден од најблиските советници на султанот. Заедно со големиот везир, агата на јаничарите бил одговорен и за одржување на редот во османлиската престолнина Истанбул. Агата исто така имал истакнати церемонијални и протоколарни должности; на пример, тој го придружувал султанот при неговите свечени посети на џамиите во главниот град за петочната молитва. Кога агата бил отсутен поради воена кампања, неговите должности ги извршувал неговиот заменик, ''секбан-баши'', командант на 34-те ''секбански'' полкови, кои секогаш останувале зад себе како гарнизон во главниот град. За време на кампањата, на агата му претходел бел стандард од коњска опашка (''tugh''), а кај неговите придружници опашките од облеката биле ставени во нивните појаси. Во 16 век, агата на јаничарите бил еден од петнаесетте „Ага на Стременот“, водечки функционери од домот на султанот кои според законот се квалификувале за последователно назначување за провинциски гувернери.