Источна Македонија

Источна Македонија — географски регион во границите на Македонија кој се протега на исток од границата со Бугарија, на север до етногеографскиот регион Козјачија и општините Куманово и Крива Паланка (Северна Македонија), на југ до границата со Грција на планината Беласица и на запад до Повардарскиот регион (Средишна Македонија - Повардарие).
1 Географија
Релјефно, во целиот регион планините и котлините припаѓаат на старите грамадни планини односно на родопскиот систем. Сите реки во регионот припаѓаат на егејското сливно подрачје, а најголема река во Источна Македонија е Брегалница. Други помали реки се Струмица, Злетовска Река, Крива Лакавица, Светиниколска Река, Кочанска Река, Оризарска Река, Зрновска Река и други.
Котлински целини во овој регион се: Струмичко-радовишка Котлина, Овче Поле, Кочанска Котлина, Делчевска Котлина и Малешевска Котлина, а на истата територија постојат и етногеографските области: Лакавица, Јуруклак, Радовишки Шоплук, Осоговија, Пијанец, Малешевија и Злетовска Река.
Највисоки планини во регионот се: Осоговски Планини (2.252 м.), Малешевски Планини со Влаина (1.932 м.), Беласица (1.881 м.), Плачковица (1.754 м.), Огражден (1.745 м.), Плавица (1.297 м.), Обозна (1.278 м.) и Конечка Планина (1.159 м.).
2 Историја
Кон крајот на XIX и почетокот на XX век, за време на Отоманското Царство, регионот на Источна Македонија административно бил поделен на шест кази. Според бугарскиот етнограф Васил К’нчов во неговата книга („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во шесте кази кои денес географски влегуваат во регионот на Источна Македонија имало 200.142 жители.
На табелата е прикажан бројот на население и националниот состав во Источна Македонија од 1900 година:
Каза, Македонци хрис., Македонци мусл., Турци, Албанци, Власи, Евреи, Роми, останати, Вкупно
Штипска, 22.492, /, 25.675, /, /, 800, 640, /, 49.607
Струмичка, 23.602, /, 14.930, /, /, 700, 1.650, /, 40.882
Кочанска, 20.736, /, 11.820, 45, 2.020, /, 1.402, 20, 36.043
Малешевска, 19.751, 8.605, 425, /, /, /, 485, /, 29.266
Кратовска, 19.385, /, 3.805, /, 340, /, 320, /, 23.850
Радовишка, 9.043, /, 11.061, /, /, /, 390, /, 20.494
ВКУПНО, 123.614, 67.716, 45, 2.360, 1.500, 4.887, 20, 200.142
''проценти'', ''61,7 %'', ''33,8 %'', ''0,02 %'', ''1,17 %'', ''0,74 %'', ''2,44 %'', ''0,00 %''
3 Демографија
Во географските граници кои ја определуваат територијата на Источна Македонија, се наоѓаат 417 населени места, од кои 12 градови и 405 села, поделени во 20 општини.
Во овој регион спаѓаат градовите: Штип, Струмица, Кочани, Радовиш, Свети Николе, Делчево, Виница, Пробиштип, Берово, Кратово, Македонска Каменица и Пехчево. Најголем град во регионот е Штип со 43.652 жители, кој важи за регионален центар и главен град на Источниот плански регион. Со отворањето на универзитетот „Гоце Делчев“ во 2008 година, Штип претставува и единствениот универзитетски град во Источна Македонија.
Според пописот од 2002 година, во Источна Македонија биле запишани 338.458 жители и сочинуваат 16,7 % од вкупниот број на жители во Република Македонија. Што се однесува до поделбата на урбано и рурално население, 196.527 (58 %) живееле во градовите, а 141.931 (42 %) во селата. Просечната густина на население изнесува 59,8 ж/км<sup>2</sup>. Особено мала густина има во Кратовско, Овче Поле, Злетовско и во подрачјето на јуручките села на Плачковица. А најголема густина на население е сконцентрирана во јужниот дел на регионот, поточно во Струмичката Котлина, каде што во градот Струмица и околните 74 струмички села живеат 92.625 жители (2002 г.) или 27,7 % од вкупното население во Источна Македонија и 4,57 % од вкупното население во Република Македонија.
Села со над 2.000 жители во регионот се: Ново Село-Струмичко (2.756 ж.), Куклиш (2.532 ж.), Злетово (2.477 ж.), Зрновци (2.221 ж.), Муртино (2.209 ж.), Василево (2.174 ж.) и Русиново (2.095 ж.).
Од етнички аспект, 311.286 или 91,9 % жители се Македонци, а останатото население претставуваат Турци, Власи , Роми, Срби и останати. Турците најмногу се застапени во областа Јуруклак, во Струмичко, Радовишко, Лакавичко и Штипско. Власите живеат во Штипско, Овче Поле, Кочанско и Лакавичко, а Ромите во најголем број живеат во градовите Штип, Кочани и Виница.
На табелата е прикажан бројот на население во регионот по општини, поделено по етнички групи:
Општина, Македонци, Албанци, Турци, Роми, Власи, Срби, Бошњаци, останати, Вкупно
1. Струмица, 50.258, 3, 3.754, 147, 3, 185, 6, 320, 54.676
2. Штип, 41.670, 12, 1.272, 2.195, 2.074, 297, 11, 265, 47.796
3. Кочани, 35.472, /, 315, 1.951, 194, 63, /, 97, 38.092
4. Радовиш, 23.752, 8, 4.061, 271, 26, 71, 1, 54, 28.244
5. Виница, 18.261, /, 272, 1.230, 121, 32, /, 22, 19.938
6. Свети Николе, 18.005, /, 81, 72, 238, 71, 1, 29, 18.497
7.  Делчево, 16.637, 7, 122, 651, 4, 35, /, 49, 17.505
8.  Пробиштип, 15.977, 6, 37, 37, 89, 1, 46, 16.193
9. Босилово, 13.649, /, 495, 24, /, 8, /, 84, 14.260
10. Берово, 13.335, /, 91, 459, 6, 20, 3, 27, 13.941
11. Василево, 9.958, /, 2.095, 5, 1, 4, 1, 58, 12.122
12. Ново Село, 11.907, /, /, 3, /, 25, 2, 29, 11.966
13. Кратово, 10.231, /, 8, 151, 1, 33, /, 17, 10.441
14. Македонска Каменица, 8.055, /, /, 14, /, 24, 8, 9, 8.110
15. Чешиново-Облешево, 7.455, /, /, /, 30, 4, /, 1, 7.490
16. Пехчево, 4.737, /, 357, 390, 2, 12, /, 19, 5.517
17. Карбинци, 3.200, /, 728, 2, 54, 12, /, 16, 4.012
18. Конче, 3.009, /, 521, /, /, 3, /, 3, 3.536
19. Зрновци, 3.247, /, /, /, 13, 2, /, 2, 3.264
20. Лозово, 2.471, 35, 157, /, 122, 27, 34, 12, 2.858
Вкупно, 311.286, 65, 14.335, 7.602, 2.926, 1.017, 68, 1.159, 338.458
Според бројот на жители, најголема општина е Струмица, а најмала Лозово, додека според површина најголема територија зафаќа општината Берово, а најмала - Зрновци.
Според проценките на население, во 2018 година во овој регион живееле 331.703 жители.
4 Дијалекти
На територијата на Источна Македонија егзистираат неколку дијалекти, кои се класифицираат во две наречја.
Дијалектите кои се дел од Југоисточното македонско наречје се: Штипско-кочански дијалект, Струмички дијалект и Малешевско-пирински дијалект.
Дијалекти кои се дел од Северното македонско наречје се: Овчеполски дијалект и Кратовски дијалект.
5 Манастири во Источна Македонија
* „Св. Богородица-Елеуса“ - Вељуса
* „Св. Леонтиј“ - Водоча
* „Св. Антониј“ - Ново Село
* „Св. Архангел Михаил“ - Берово
* „Успение на Пресвета Богородица“ - Берово
* „Св. Гаврил Лесновски“ - Лесново
* „Св. Стефан“ - Конче
* Делчевски манастир - Делчево
6 Поврзано
* Источен Регион
* Јужна Македонија
* Западна Македонија
* Северна Македонија