Џералд Финци

Џералд Рафаел Финци (14 јули 1901 – 27 септември 1956) бил британски композитор. Финци бил познат како хорски композитор кој пишувал и во други жанрови. Големите композиции на Финци ја вклучуваат кантатата „''Dies natalis"'' за соло глас и гудачки оркестар и неговите концерти за виолончело и кларинет.
Gerald Finzis Geburtshaus in St. John’s Wood, London. Die grüne Plakette links neben dem Eingang weist auf den Komponisten hin.
1 Животот
Џералд Финци бил роден во Лондон, како син на Џон Абрахам (Џек) Финци и Елиза Ема (Лизи) Леверсон. Финци станал еден од најкарактеристичнте англиски композитори на неговата генерација. И покрај тоа што бил агностик со еврејско потекло, неколку од неговите хорски дела вклучуваат христијански текстови.
Таткото на Финци бил успешен бродопродавач. Тој починал две недели пред осмиот роденден на неговиот син. Финци се школувал приватно. За време на Првата светска војна, семејството се населило во Харогејт, каде Финци почнал да учи музика во Христовата црква, под водство на Ернест Фарар од 1915 година. Фарар, поранешен ученик на Стенфорд, кој тогаш имал триесет години го опишал Финци како „многу срамежлив, но полн со поезија“. Смртта на Фарар на Западниот фронт длабоко го погодило.
Во тоа време Финци претрпел и загуба на тројца негови браќа, што придонело за мрачниот поглед на животот. Утеха нашол во поезијата на Томас Трахерн, неговиот миленик Томас Харди и Кристина Росеит чии песни го внеле во музиката. Во поезијата на Харди, Трахерн и Вилијам Вордсворт, Финци бил привлечен од повторливиот мотив на невиноста на детството расипана од возрасните. Од самиот почеток, поголемиот дел од неговата музика била со елегијален тон.
Финци одредено време бил и вегетаријанец, но се откажал од тоа затоа што сакал јајца, риба, а понекогаш сланина и пилешко.
1.1 1918–33: Студии и рани композиции
По смртта на Фарар, Финци студирал приватно во Јорк Минстер кај оргуларот и хормастерот Едвард Баирстоу, строг учител во споредба со Фарар. Во 1922 година, по пет години студирање со Баирстоу, Финци се преселил во Пејнсвик во Глостершир, каде што започнал сериозно да компонира. Неговите први поставки на Харди, и оркестарското дело ''A Severn Rhapsody'', наскоро биле изведени во Лондон.
Во 1925 година, по предлог на Адријан Булт, Финци тргнал на курс во контрапункт со РО Морис, а потоа се преселил во Лондон, каде што се спријателил со Хауард Фергусон и Едмунд Рубра.<ref>Michael Hurd and Howard Ferguson (ed). '''' (2001) Тој бил запознаен и со Густав Холст, Артур Блис и Ралф Вон Вилијамс. Вон Вилијамс му обезбедил наставно место (1930–1933) на Кралската академија за музика.
1.2 1933–39: Музички развој
Финци никогаш не се чувствувал како дома во Лондон, и откако се оженил со уметницата Џојс Блек, со неа се доселил во Олдбурн, Вилтшир, каде што се посветил на компонирање и одгледување јаболка, спасувајќи голем број ретки англиски сорти на јаболка од изумирање. Тој, исто така, собрал голема библиотека од околу 3.000 тома англиска поезија, филозофија и литература, која сега се чува на Универзитетот во Ридинг, и збирка (околу 700 тома вклучувајќи книги, ракописи и печатени партитури) на англиска музика од 18 век, која сега се чува во Универзитетот во Сент Ендрјус.
Во текот на 1930-тите, Финци компонирал само неколку дела, но токму во нив, особено кантатата ''Dies natalis'' (1939) според текстови од Томас Трахерн, го развил неговиот стил. Тој, исто така, работел во име на поетот-композитор Ајвор Гарни, кој бил сместен во душевна болница. Финци и неговата сопруга ги каталогизирале и уредувале делата на Гарни за објавување. Тие, исто така, проучувале и објавувале англиска народна музика и музика од постари англиски композитори како Вилијам Бојс, Кејпел Бонд, Џон Гарт, Ричард Маџ, Џон Стенли и Чарлс Весли.
Во 1939 година, Финци се преселил во Ашмансворт во Хемпшир, основал аматерски камерен оркестар во кој диригирал до неговата смрт, оживувајќи ја гудачката музика од 18 век, како и давајќи премиери на дела од неговите современици и прикажувајќи талентирани млади музичари како Џулијан Брем и Кенет Лејтон.
1.3 1939–56: Раст на угледот
Избувнувањето на Втората светска војна го одложила првота изведба на ''Dies natalis'' на фестивалот „Три хорови“, настан што можел да го организира Финци како главен композитор. Бил упатен да работи во Министерството за воен транспорт и во својот дом сместил германски и чешки бегалци. По војната, тој станал нешто попродуктивен од порано, напишал неколку хорски дела, како и Концертот за кларинет (1949), што бил можеби неговото најпопуларно дело.
Дотогаш, делата на Финци биле често изведувани на фестивалот „Три хорови“ и на други места. Но, таа среќа не траела долго. Во 1951 година дознал дека боледувал од тогаш неизлечивата Хоџкинов лимфом и дека имал најмногу уште десет години живот. Неговите чувства по тоа откровение веројатно се рефлектирале во агонизираниот прв став на неговиот Концерт за виолончело (1955), последното големо дело на Финци. Меѓутоа, неговиот втор дел, првично наменет како музички портрет на неговата сопруга, бил посмирен.
Во 1956 година, по екскурзија во близина на Глостер со Вон Вилијамс, Финци развил херпес зостер, веројатно како резултат на имунолошка супресија предизвикана од Хоџкиновата болест. Биографиите упатуваат на тоа дека последователно развил варичела, која преминала во „тешко воспаление на мозокот“. Тоа веројатно значело дека неговата херпес зостер се развила во дисеминиран херпес зостер, кој наликувал на сипаница и бил влошена од енцефалитис. Набргу починал на 55-годишна возраст, во амбулантата Редклиф, Оксфорд, а првата изведба на неговиот концерт за виолончело била дадена на радио претходната вечер. Неговата пепел била расфрлана на Меј Хил во близина на Глостер во 1973 година.
2 Дела
Делата на Финци вклучуват девет циклуси песни, шест од нив се на песните на Томас Харди. Првиот од нив, ''По Патека или Премин'' (1922), е за гласовно и гудачки квартет; другите, вклучително и ''Поттик на Младиот Маж'' и ''Земја и Воздух и Дожд'', за глас и пијано. Меѓу другите негови песни, најпознати се поставките на песните на Шекспир во циклусот ''„Да донесеме венци''“ (1942). Тој, исто така, напишал инцидентна музика на Шекспировиот ''Изгубениот Труд на Љубовта'' (1946). За глас и оркестар ги компонира гореспоменатите ''Dies natalis'' и пацифистичкиот ''Збогум на оружјето'' (1944).
Хорската музика на Финци ги вклучува популарните химни ''Ло, целосната, последна жртва'' и ''Бог е горе'', како и песните без придружба, но тој исто така напишал хорски дела од поголеми размери, како што се ''За Света Сесилија'' (текст на Едмунд Блунден), ''Интимации на бесмртноста'' (Вилијам Вордсворт) и божиќната сцена ''In terra pax'' (Роберт Бриџис и Евангелието по Лука), сите од последните десет години од неговиот живот.
Мал бил бројот на чисто инструменталните дела на Финци, тој трпел големи маки поради нив во почетокот на својата кариера. Го започнал она што се верува дека било наменето како концерт за пијано. Ова никогаш не било завршено, но по неговата смрт неговиот издавач дал имиња на две од поединечните движења и ги објавил како посебни дела „Еклог и Голема фантазија“ и „Токата“. Вторoто го покажувало восхитот на Финци кон Јохан Себастијан Бах, како и кон швајцарско-американскиот композитор Ернест Блох. Направил и концерт за виолина кој бил изведен во Лондон под диригентот Вон Вилијамс, но не бил задоволен и ги повлекол двете надворешни движења; преживеаното средно движење се нарекува Интроит. Така, овој концерт ја добил само втората изведба во 1999 година, а неговата прва снимка сега бил на Чандос. Концертот за кларинет на Финци и неговиот концерт за виолончело се веројатно неговите најпознати и најчесто изведувани инструментални дела, изведби од овие дела биле направени од кларинетистот Џон Денман и младиот Јо-Јо Ма.
Од неколкуте камерни дела на Финци, на редовниот репертоар останале само ''петте багатели'' за кларинет и пијано, објавени во 1945 година. Прелудиумот и фугата за гудачко трио (1938) бил неговото единствено дело за гудачки камерен ансамбл. Напишано бил како почит на RO Morris и го споделува строгото и меланхолично расположение на музиката на неговиот учител.
Финци имал долгогодишно пријателство со композиторот Хауард Фергусон кој го советувал за неговите дела во текот на неговиот живот, помогнал и во уредувањето на неколку постхумни дела на Финци.
3 Наследство
Постариот син на Финци, Кристофер, станал диригент и експонент на музиката на неговиот татко. Помладиот син на Финци, Најџел, бил виолинист и соработувал со неговата мајка во промовирањето на музиката на неговиот татко.
4 Наводи