procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Битолски триод

:''За другите значења на поимот видете ја страницата за појаснување.''
Битолскиот триод, познат и како Кичевски — македонски средновековен ракопис, кој според записите што стојат на него, ракописот го пишувал Георги Граматик од с. Вапа, Дебарско во с. С’лп, Кичевско. Пишуван е на пергамент во втората половина на XII век, со уставно писмо, на 101л. (275×195 мм) и е пронајден во 1907 година. Текстот е кирилски со тоа што на 56 места се вметнувани цели изрази со глаголско писмо. Тука, заедно со трипеснеците на византиските химнографи стојат и оригиналните трипеснеци на Константин Презвитер. Интресно е и тоа што на повеќе места има екфонетски знаци. Сите овие и другите писмени траги зборуваат дека ги носи јазичните особености на Охридската книжевна школа. Битолскиот триод се наоѓа во ракописниот оддел на Бугарската академија на науките во Софија. под бр.38. Она што е посебно значајно за триодните текстови е фактот во нив да се откриваат и оригинални стихови од нашите познати средновековни творци (Климент Охридски, Наум Охридски и др.). Тоа се најсигурните сведоци дека и на овие битолски простори многу долго се задржале кирилометодиевската глаголска традиција. Во многу од нив сретнуваме и глаголско и кирилско писмо. Иако кирилицата сè повеќе се користела, глаголицата и натаму се практикувала, после неколку векови по Климента, на нашиве терени.
Во овој натпис се зачувани знаци од живиот запаномакедонски говор од втората половина на 12 век.
Финопермски јазици

Финопермските јазици се поголема подгрупа на јазици од групата на уралски јазици. Јазиците се зборуваат во Северна Европа, поточно во Русија, Финска, Естонија, Унгарија и останати места. Во оваа група спаѓаат:
* Угарски јазици
** Унгарски
*** Унгарски јазик
** Опски угарски
*** Хантиски јазик
*** Мансиски јазик (''Вогулски'')
* Финопермски јазици
** Пермски
*** коми
*** Коми-пермјачки јазик
*** Удмуртски јазик
** Финоволшки јазици
*** Мариски
**** Мариски јазик
*** Мордвински јазици
**** Ерзјански јазик
**** Мокшански јазик
*** Исчезнати финоволшки јазици
**** Мерјански јазик (17 век)
**** Муромски јазик
**** Мешчерски јазик
*** Финолапски јазици
**** Лапонски јазици
***** Западнолапонски
****** Јужнолапонски јазик
****** Умолапонски јазик
****** Лулолапонски јазик
****** Питолапонски јазик
****** Севернолапонски јазик
***** Источнолапонски
****** Каинсколапонски јазик -исчезнат
****** Кемсколапонски јазик -исчезнат
****** Инарсколапонски јазик
****** Акалсколапонски јазик -исчезнат
****** Килдинсколапонски јазик
****** Сколтсколапонски јазик
****** Терсколапонски јазик
**** Балтофински јазици
***** Естонски јазик
****** Јужен естонски јазик
******* виру (вклучувајќи го сето)
***** Фински јазик (вклучувајќи и маенкиели јазик, квен фински јазик и ингриски фински јазик)
***** Ижорски јазик
***** Карелски јазик
****** Карелски јазик
****** Лудиски јазик
****** Олонечки карелски јазик
***** Ливонски јазик
***** Вепски јазик
***** Вотски јазик
Вичита (Канзас)

Вичита (|Wichita) е најголемиот град во американската држава Канзас. Овој град според статистиките во 2020 година, има 397,532. жители, што го прави 51-ти град по број на жители во САД. Вичита се наоѓа во централен јужно Канзас, на врвот на реката Арканзас. Градот е основан од 1870.
Денес, Вичита е центар за култура и забава. Даунтаун дистрикт на градот има многу ресторани, паркови, музеји, и места за шопинг.
1 Вичита во популарната култура
* „Вистински сонови за Вичита“ (англиски: ''True Dreams Of Wichita'') — песна на американската рок-група ''Soul Coughing'' од 1994 година.
Аудиовизуелни извори

Аудиовизуелни историски извори се оние извори кои се најкористени во денешницата. Меѓу нив спаѓаат најразлични видови касети, плочи и дискови, како и најкористениот досега ЦД-ромот кој ги здружува сите особини на аудиовизуелните записи.
Електронски нумерички интегратор и компјутер

Електронски бројчен интегратор и сметач (анг: Electronic Numerical Integrator And Computer - ENIAC) бил првиот општонаменски компјутер конструиран во 1946 година на универзитетот во Пенсилванија, дело на конструкторите Џон Мокли и Преспер Екерт. Во него биле вградени 18000 електронски ламби.
Овој компјутер претставувал огрмона машина која зафаќала околу 150 квадратни метри површина и тежел околу 30 тони.
Прохор Пчински (манастир)

Прохор Пчински — манастир од духовно и историско значење, кој денес се наоѓа во општина Бујановац во Јужна Србија.
Тој е значаен за историјата на македонскиот народ поради тоа што во него се одржало првото заседание на АСНОМ и како дел од Вардарска Македонија што ѝ припаднал на СР Србија со формирањето на втората Југославија.
Мордвински јазици

Мордвински јазици — подгрупа на уралските јазици. Оваа група на јазици е составена од два живи јазика кои се зборуваат во Русија, а тие се мокшански јазик и ерзјански јазик. До скоро време овие јазици се сметале за еден јазик именуван како мордвински јазик. Поради разликите во фонологијата, зборовите и морфологијата овие јазици имаат посебен статус. Двата јазика не се меѓусебно разбирливи, па така рускиот се користи ако има потреба од меѓусебна разбирливост.
Двата јазика имаат поседни литературни стандарди. Ерзјанскиот бил кодифициран во 1922 година, а мокашнскиот во 1923 година. Се верува дека изумрениот мешчерански јазик е дел од оваа група.
1 Фонолошки разлики
На фонолошко ниво јазиците се разликуваат на следниов начин::* мокашнскиот прави разлика помеѓу гласовите додека ерзјанскиот има само .
* во неакцентирана позиција ерзјанскиот има самогласна хармоја, како и другите уралски јазици користејќи во предни вокални зборови и во задни вокални зборови, додека мокашнскиот има едноставно на овие места.
*гласот на почетно ниво во ерзјанскиот одговара на во мокшанскиот.
2 Поврзано
* Уралски јазици
Биографски филм

Биографски или животописен филм — вид филм што обработува животен век на една или повеќе личности. Биографскиот филм се осврнува кон позначајните настани што се случиле на еден човек, било да се од општествени или приватни причини. Најчесто, животописните филмови се снимаат за позната личност од историјата, науката или спортот.
Пропаганден филм

Пропаганден филм е правец на кинематографијата што обработува пропагандистички теми. Такви пропагандистички теми можат да бидат теми од политиката, историјата и научни сфаќања. Често овие филмови се не така добредојдени од страна на некои земји што се директво или индиректво инвилвирани во темата на филмот.
Спортски филм

Спортиските филмови се филмови што обработуваат теми и содржини од областа на спортот. Постојат голем број на филмови што обработуваат живот на некој познат спортист, било тоа да е од областа на фудбалот, кошарката, хокејот и слично. Овие филмови се широко прифатени од јавноста и доста гледани.
Вестерн

Вестерн (|Western, букв. „западен“) — правец на кинематографијата што го обработува секојдневниот живот на луѓето во средновековни САД и останатите држави на Северна Америка. Овој жанр е популарно познат и по борбата помеѓу ''каубојци'' и ''индијанци'', главните виновници за настанување на овој жанр. Филмовите се инспирирани од населувањето на европските доселеници на американскиот континент, особено населувањето од исток кон запад.
Документарен филм

Документарен филм (или разг. документарец) е научно-образовен филм сниман за образовни цели. Документарните филмови најчесто обработуваат теми со научен карактер и теми од историјата, науката, спортот, политиката, географијата, биологијата и слично. Постојат кратки документарни филмови и долгометражни филмови, најчесто снимани во повеќе продолженија. Исто така, постојат и голем број на телевизиски куќи што произведуваат и емитуваат документарни филмови. Такви светски куќи се: National Geographic, Discovery Channel, Travel Channel, Via Sat Explorer, Via Sat History,Da Vinci Learning, TLC и голем број на останати светски реномирани куќи.
Удмуртска азбука

Удмуртската азбука е една од официјалните азбуки на териротијата на руската република Удмуртија. Азбуката ја користи удмуртски јазик и е заснована стандардната кирилица но со поголем број додадени нови кирилични букви поради потребата на фонетско-фонолошкиот систем на јазикот.
1 Азбука
А а Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж З з
а бэ вэ гэ дэ е ё жэ зэ
И и Й й К к Л л М м Н н О о Ӧ ӧ
и и с точками и краткое ка эль эм эн о ӧ
П п Р р С с Т т У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч
пэ эр эс тэ у эф ха цэ че
Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я
ша ща твёрдый знак ы мягкий знак э ю я
Комска азбука

Комската (наречена и „Молдцова азбука“) е азбука што ја користи јазикот коми. Азбуката е заснова на стандардната кирилица со одредени измени приспособени на фонетско-фонолошкиот систем на јазикот.
1 Азбука
A, a, a, [a], [a]
Б, б, b, [b], [be]
В, в, v, [v], [ve]
Г, г, g, [g], [ge]
Д, д, d, [d]; as palatal, [dj], [de]
Е, е, e, [je]; [e] after C except [t, d, s, z, n, l], [je]
Ë, ë, ë, [jo]; [o] after [tj, dj, sj, zj, nj, lj], [jo]
Ж, ж, ž, [], [že]
З, з, z, [z]; as palatal [zj], [ze]
И, и, i, [i], [njebd i] ''soft i''
I, i, ï, [i] after [t, d, s, z, n, l], [jord i] ''hard i''
Й, й, j, [j], [i kratkəj]
К, к, k, [k], [ka]
Л, л, l, [l]; as palatal [lj], [el]
М, м, m, [m], [em]
Н, н, n, [n]; as palatal [nj], [en]
О, о, o, [o], [o]
Ö, ö, ö, [ə], [ə]
П, п, p, [p], [pe]
Р, р, r, [r], [er]
С, с, s, [s]; as palatal [sj], [es]
Т, т, t, [t]; as palatal [tj], [te]
У, у, u, [u], [u]
Ф, ф, f, [f], [ef]
Х, х, x, [x], [xa]
Ц, ц, c, [], [ce]
Ч, ч, č, [j], [če]
Ш, ш, š, [], [ša]
Щ, щ, šč, [], [šča]
Ъ, ъ, '', _b, [jord znak] "hard sign"
Ы, ы, y, [], []
Ь, ь, ', _b, [njebd znak] "soft sign"
Э, э, è, [e], [e]
Ю, ю, ju, [ju]; [u] after [tj, dj, sj, zj, nj, lj], [ju]
Я, я, ja, [ja]; [a] after [tj, dj, sj, zj, nj, lj], [ja]
Сент Луис

Сент Луис (|St. Louis) е град во американската држава Мисури. Се наоѓа во источен Мисури на врвот на реката Мисисипи. Со 353 837 жители, градот е најголемиот по број на жители во државата, после Канзас Сити, и 52-ти во САД. Градот се вика Сент Луис во чест на кралот Луј IX од Франција. Во XX век, градот беше чтрвти град по број на жители во земјата. Во овие години, на Сент Луис ѝ биле доделени Летни олимписки игри - 1904. Во 21 век, градот смена од центар за мануфактура до центар за медицина и биотехнологија.
Лонг Чингчиен

Лонг Чингчуан (роден на 3 декември 1990 во Хунан) е кинески кревач на тегови кој на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг го освои златниот медал во категоријата до 56 kg, а при тоа соборувајќи 2 јуниорски светски рекорди.
Во 2009, на светското првенство во Гојанг, Јужна Кореја, Лонг на олимпиското злато, го додаде и светското во категоријата до 56 кг.
Антонио да Сангало Помладиот

Антонио да Сангало Помладиот (|Antonio da Sangallo il Giovane), роден Антонио Кордијани (''Antonio Cordiani''; - ) — истакнат италијански архитект од времето на ренесансата.
1 Животопис
Сангало е роден во . Дедо му Франческо Џамберти бил дрводелец, додека неговите чичковци Џулијано и Антонио да Сангало биле познати архитекти.
Како мало дете Сангало отишол во Рим, каде станал ученик на Донато Браманте, чиј стил внимателно го следел сета своја кариера. Најголемиот дел од животот го провел во Рим каде работел, меѓу другото и на многу нарачки од неколку папи. Неговото најсовршено постоечко дело е неговата црква од цигла и травертин Санта Марија ди Лорето, здание забележливо по големата убавина на пропорциите, и севкупниот благороден ефект постигнат кој произлегува од едноставност. Долниот ред е квадратен, додека следниот е осумаголен; целата градба ја краси убава купола со висок фенер (кој е подоцнежен додаток). Внатрешноста е мошне импресивна, земајќи ги предвид скромните димензии.
Антонио исто така ја конструирал грандиозната црква Сан Џовани деи Фјорентини, започната од Јакопо Сансовино. Источниот дел од величествено се издига од коритото на реката Тибар, близу мостот на Светиот Ангел (''Ponte Sant'Angelo''); западниот крај е оштетен со подоцнежното додавање на друга фасада, но ентериерот претставува благороден пример за еден помалку здодевен стил. За успешната изградба на оваа црква архитектот покажал голема вештина и знаење, со тоа што објектот е изграден делумно на цврстиот кеј на променливиот песок во речното корито. Антонио ја изградил и Павловата капела (''Cappella Paolina'') и други делови од Ватикан, заедно со додатоците на ѕидовите и утврдувањата во Лавов Град (''Civitas Leonina''). Неговото најбогато украсено дело е долниот дел на дворот на Палацо Фарнезе, подоцна довршена од Микеланџело Буонароти. Ова е многу богато украсен и пропорционално изработен пример за тогашниот омилен дизајн - низа сводови помеѓу припоени полустолбови кои го потпираат первазот, аранжман преземен од надворешноста на Колосеумот.
На улицата Вија Џулија се наоѓа палата која Сангало ја изградил за себеси, денес под името Палацо Сакети. За жал таа е изобличена од многуте преправки низ времето.
По грабежот на Рим (1527) Сангало работел претежно во други градови, главно како воен архитект: меѓу другото го проектирал утврдувањето на градот Анкона. По нарачка од папата Климент VII, со исклучителна досетливост, во Орвјето Сангало прокетирал и извел многу длабок бунар (62 м) засечен во карпа, изработен со својно спирално скалиште, налик на Саладиновиот бунар во тврдината во Каиро.
Антонио често соработувал со брат му Џовани Батиста да Сангало. Двајцата заедно работеле на многубројни проекти, со тоа што Џовани Батиста имал улога на мерач и геометар.
2 Одбрани дела
* Палацо Балдасини, Рим.
* Црквите Санта Марија ди Лорето и Сан Џовани деи Фјорентини, Рим.
* Вила Мадама, Рим (започната 1518 год.)
* Базилика Свети Петар, Рим (главен архитект од 1520, до завршувањето).
* Палацо Фарнезе, Рим (1534-46), designed for кардиналот Алесандро Фарнезе (подоцна папа Павле III).
3 Наводи
*
Фовизам

Фовизмот е уметничка група основана во 1905 година во Париз. Фовизмот е првата уметничка револуција во XX век. Фовистите се мала група на истомисленици сликари како Анри Матис, Морис де Вламенк и Андре Дерен кои во 1905 година изложувале свои слики во Парискиот есенски салон. Еден новинарски критичар го искористил изразот "''Les Fauves''" (во превод „диви ѕверови“) за овие уметници (како иронично подбивање). Оттогаш тоа е име на целата сликарска група.
Главното обележје на фовистичката уметност е жестокост на бојата и деформација на ликовите. На сликите на уметниците од оваа група очигледна е и намерната отсутност на законот на перспектива. Тоа предизвикало голем скандал поради што и го добиле името „диви ѕверови“ . Фовизмот не била поврзана уметничка група. Тие уметници само еднаш имале заедничка изложба. Нивната уметност подоцна ќе има влијание врз германскиот експресионизам.
Умберту де Аленкар Кастелу Бранку

Филдмаршал Умберту де Аленкар Кастелу Бранку (порт. Humberto de Alencar Castello Branco) (20 септември 1897 -18 јули 1967), бил бразилски воен водач, политичар и државник.
Кастелу Бранку се родил во местото Форталезе, според некои во 1897 а според други во 1900. Живеел во римокатоличко семејство. Во 1918 пристапил во бразилската војска, за во Втората светска војна да учествува со чин полковник.
На 31 март 1964, тој бил еден од најистакнатите водачи на пучот, по кој претседателот Жоао Гуларт бил срушен од власта. На власт ќе дојде воената хунта која ќе владее сè до 1985.
Кастелу Бранку ја распуштил левицата од конгресот, ги забранил сите политички партии и наместо нив создал двопартиски систем, кој се состоел од неговата владеачка партија и опозициската партија. Тој бил на чело на Бразил од 15 април 1964 до 15 март 1967.
На негово место бил назначен Артур да Коста и Силва.
Умберту де Аленкар Кастелу Бранку загинал во авионска несреќа на 16 јули 1967 година.
Државна религија

Државната религија (нарекувана и официјална религија, воспоставена црква или државна црква) е религиозно тело или симбол на верата официјално воспоставена во една држава. Државите кои немаат државна религија се нарекуваат секуларни држави. Терминот државна црква првостепено асоцира на христијанството и понекогаш се користи да специфира одреден вид на христијанство.
Каслдермот

Каслдермот (|Castledermot или Дишарт Дијармад (|Diseart Diarmad, „Дермотова самица“) — гратче во грофовијата Килдер на југоистокот Република Ирска, околу 75 км од Даблин и 10 км од Карло. Низ него минува патот Н9 од Даблин за Вотерфорд.
1 Географија
Каслдермот e главно пристаниште на реката Лер. Оваа река е проток на реката Баро, најголемата во Ирска по Шанон.
2 Демографија
Населението на Каслдермот брои 1.398 жители (20011) и расте поради близината до Даблин.
3 Образование
Каслдермот има две училишта: Скојл Диармада и Колаист Лоркејн.
4 Поврзано
* Килдер (грофовија)
Ралф Лорен

Ралф Лорен (англ.''Ralph Lauren'', роден во Њујорк на 14 октомври 1939) — американски моден творец. Списанието Форбс (англ.''Forbes'') го класифицира како 158-ми најбогат човек на светот со богатство од 5 милијарди долари а ова автоматски го прави и најбогат моден творец во светот.
1 Животопис
Ралф Лорен, уметничко име на Ралф Лифшиц (''Ralph Lifschitz''), роден е во Бронкс во 1939, во семејство на еврејски емигранти од Белорусија. Уште како дете по часовите на училиште работел за да купи костум. Во 1967 год., го создава својот заштитен знак, Поло Ралф Лорен (англ.''Polo Ralph Lauren''), одбирајќи име кое било инспирирано од еден спорт кој се повикува на светот на дискретна елеганција и класичен стил: полото. Во првата своја колекција дебитира со линија на кравати кои веднаш доживуваат успех, и покрај тоа што биле создадени контра тогашните модни трендови, Лорен ги создава широки и рачно изработени, користејќи необични и скапи материјали. Во 1969 год. бил првиот кој отворил свој бутик во стоковната куќа Блумингдејл (англиски|англ.''Bloomingdale'') во Њјурок. Во 1971 год. ја создава првата модна линија за жени со една колекција од кошули со машки стил, воведувајќи го машкиот класичен изглед во женскиот моден стил. Со линијата за жени се раѓа и логото на играчот на поло кој денес е насекаде и претставува заштитен знак на стилот на Ралф Лорен. Следната година Поло Ралф Лорен се проширува и започнува да се занимава и со модни додатоци и обувки.
На почетокот од 1987 год. лекарите утврдуваат дека Ралф Лорен боледува од тумор на мозокот. Во април истата година тој оди на операција на вадење на мозочниот тумор од која добро закрепнува.
Ралф и неговата жена Рики имаат два сина и една ќерка.
Во 2007 год. Ралф Лорен има над 35 бутици низ САД.
2 Занимливости
Во телевизиската серија Пријатели (англ.''Friends''), во последните две сезони Рејчел работи во компанијата Ралф Лорен.
Мариска азбука

Мариската азбука е азбука што ја користи мариски јазик. Денешната азбука има две варијанти и тоа: источномариска и западномариска азбука и е заснована на кирилицата. Од 1930 година марискиот јазик користел латиница но била заменета со кирилица.
1 Латинична азбука од 1930
a, ä, в, g, d, z, ƶ, i
j, k, ʟ, ʟ̧, m, n, ŋ
o, p, r, s, t, u, ü, c
ş, ç, ә, ӛ, e, f, h, č
t’, d’
2 Источномариска азбука
А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж
З з, И и, Й й, К к, Л л, М м, Н н
О о, Ö ö, П п, Р р, С с, Т т, У у
Ф ф, Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Щ щ, Ъ ъ, Ы ы
Ь ь, Э э, Ю ю, Я я
3 Западномариска азбука
А а, Ä ä, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё
Ж ж, З з, И и, Й й, К к, Л л, М м, Н н
О о, Ö ö, П п, Р р, С с, Т т, У у
Ф ф, Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Щ щ, Ъ ъ, Ы ы
Ь ь, Э э, Ю ю, Я я
Аспарагинска киселина

Аспарагинската киселина е α-аминокиселина со хемиска формула HO<sub>2</sub>CCH(NH<sub>2</sub>)CH<sub>2</sub>CO<sub>2</sub>H. Карбоксилатниот анјон (конјугирана база) на аспарагинската киселина е познат како аспартат. L-изомерот на аспартатот е еден од 20 белковинообразувачки аминокиселини, односно градбени делови на белковините. Кодоните на оваа аминокиселина се GAU и GAC.
Аспарагинската, заедно со глутаминската киселина, се класифицираат како кисели аминокиселини со pKa од 4,0.
1 Улога во биосинтезата на другите аминокиселини
Аспарагинската киселина е неесенцијална кај цицачите и се произведува од оксалацетат по пат на трансаминација. Кај растенијата и микроорганизмите, аспарагинската киселина е претходник за синтеза на неколку аминокиселини, вклучувајќи четири есенцијални: метионин, треонин, изолеуцин и лизин. Претворањето на аспарагинската киселина во овие аминокиселини започнува со нејзина редукција до соодветниот семиалдехиден облик, односно HO<sub>2</sub>CCH(NH<sub>2</sub>)CH<sub>2</sub>CHO. Аспарагинот се добива од аспарагинската киселина преку трансаминација:
:HO<sub>2</sub>CCH(NH<sub>2</sub>)CH<sub>2</sub>CO<sub>2</sub>H + ''G''C(O)NH<sub>2</sub> HO<sub>2</sub>CCH(NH<sub>2</sub>)CH<sub>2</sub>CONH<sub>2</sub> + ''G''C(O)OH
(каде ''G''C(O)NH<sub>2</sub> и ''G''C(O)OH се глутамин и глутаминска киселина, соодветно)
2 Други биохемиски улоги
Аспартатот е исто така метаболит во циклусот на уреата и учествува во гликонеогенезата. Тој пренесува редуцирачки еквиваленти во малатно-аспартатниот пренесувач, кој ја поттикнува меѓупретворбата на аспартатот и оксалацетатот (кој е оксидираниот, т.е. дехидрогениран дериват на јаболковата киселина, т.е. малат). Аспарагинската киселина дава еден азотен атом при биосинтезата на инозитолот, претходникот на пуринските бази.
2.1 Невротрансмитер
Аспартатот ги стимулира NMDA рецепторите (рецептори за ''N''-метил-''D''-аспарагинска киселина, што е хемиското име на глутаминската киселина). Тој е ексцитаторен невротрансмитер во мозокот и претставува ексцитотоксин.
3 Поврзано
* Шпаргла
Кримскотатарска азбука

Кримскотатарската азбука е азбука што ја користи кримскотатарскиот јазик. Азбуката е заснована на кирилицата со одредени прилагодувања што се потребни за фонетско-фонолошкиот систем на јазикот.
0.1 Кирилична азбука
А а [a], Б б [бэ], В в [вэ], Г г [гэ], Гъ гъ [гъы], Д д [дэ], Е е [e], Ё ё [ё]
Ж ж [жэ], З з [э], И и [и], Й й [йы], К к [ка], Къ къ [къы], Л л [эль], М м [эм]
Н н [эн], Нъ нъ [энъ], О о [o], П п [пэ], Р р [эp], С с [эc], Т т [тэ], У у [у]
Ф ф [эф], Х х [xa], Ц ц [цэ], Ч ч [чэ], Дж дж [джэ], Ш ш [ша], Щ щ [щa], Ъ ъ [твёрдый знак]
Ы ы [ы], Ь ь [мягкий знак], Э э [э], Ю ю [ю], Я я [я]
МФА
а, б, в, г, гъ, д, е, ё, ж, з, и, й, к, къ, л, м, н, нъ, o, п, p, c, т, у, ф, x, ц, ч, дж, ш, щ, ъ, ы, ь, э, ю, я
гъ, къ, нъ и дж се посебни букви.
Македонско стоматолошко друштво

Македонското стоматолошко друштво (МСД) го организира, поттикнува, насочува и образова своето членство како и работата на здруженијата и се грижи за планско усовршување на членството преку:
* организирање на семинари, советувања, симпозиуми, конгреси, собири, стручни состаноци;
* се грижи за остварување на правата и обврските на МСД и неговите членови во согласност со Статутот на МСД.
Една од главните активности на Друштвото е организација на континуираниот професионален развој кој е осмислен и акредитиран процес важен за сите стоматолози бидејќи се обврзани да се релиценцираат секои 7 години.
1 Соработка со други установи и организации
МСД, во интерес на своето членство, остварува соработка со:
* Министерство за здравство на Македонија,
* Стоматолошкиот факултет,
* Стоматолошката комора на РМ,
* МЛД- Македонско Лекарско друштво,
* Лекарската комора на РМ и МАНУ.
Остварува меѓународна соработка со:
* FDI (Federation Dentaire Internationale),
* ERO (European Regional Organization of the Federation dentaire internationale),
* ADA (American Dental Association),
* BASS (Balcan Association of Stomatological Societies),
* PFA (Pierre Fouchard Academz) и
* ADI (Academz Dentier International).
2 Историја на друштвото
МСД е основано на 18 декември 1949, во состав на Македонското лекарско друштво како Секција на забоздравствените работници на НРМ. На 24.06.2004, Македонското стоматолошко друштво се издвоило во самостојна организација.
3 Организација
Органи на Друштвото се:
* Собрание
* Управен одбор
* Надзорен одбор
* Образовен одбор
* Комисија за награди и признанија
* Етички комитет
Изборот на органите на друштвото се врши на Изборно собрание. Мандатот на избраните членовите и органите трае 4 години.
Мариски јазик

Мариски јазик — јазик што го зборуваат околу 600 000 луѓе во руската Република Мариј Ел и е дел од групата на мариски јазици. Јазикот е службен во Република Мариј Ел и најголем број на говорници на овој јазик се наоѓаат во оваа република.
Денес јазикот е стандардизиран со своа ариска азбука заснована на кирилицата. Јазикот може да се сретне во две варијанти како ''источен'' и ''западен''.
1 Азбука
1.1 Латинична азбука од 1930
a, ä, в, g, d, z, ƶ, i
j, k, ʟ, ʟ̧, m, n, ŋ
o, p, r, s, t, u, ü, c
ş, ç, ә, ӛ, e, f, h, č
t’, d’
1.2 Источномариска азбука
А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж
З з, И и, Й й, К к, Л л, М м, Н н
О о, Ö ö, П п, Р р, С с, Т т, У у
Ф ф, Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Щ щ, Ъ ъ, Ы ы
Ь ь, Э э, Ю ю, Я я
1.3 Западномариска азбука
А а, Ä ä, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё
Ж ж, З з, И и, Й й, К к, Л л, М м, Н н
О о, Ö ö, П п, Р р, С с, Т т, У у
Ф ф, Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Щ щ, Ъ ъ, Ы ы
Ь ь, Э э, Ю ю, Я я
Теравада

Теравада (пали: थेरवाद, ''theravāda'' (сп. санскрит: स्थविरवाद, ''sthaviravāda''); буквално „учењето на старешините“ или „античкото учење“) е најстарата будистичка школа кое се одржува и постои до ден денес. Оваа школа понекогаш погрешно се нарекува и хинајана („малиот пат“), спротивно од махајана („големиот пат“).
Теравада е многу распространето учење и е доминантен облик на будизмот во Шри Ланка (околу 70%) како и во поголемиот дел од југоисточна Азија (Лаос, Мјанмар, Тајланд и Камбоџа). Теравада исто така се практикува од страна на малцинствата во делови од југозападна Кина, Виетнам, Бангладеш, Малезија и Индонезија.
1 Основи
Теравада е школа со конзервативно учење кое е најблиско до учењето на будата Сидхарта Гаутама. Долго време ова учење се изстоветувало со основното учење на будизмот.
Целта на монасите кои се носители на оваа традиција е постигнување на целосна слобода од сите закани и непријатности. Како и во махајана, така и теравада се одликува со примена на разционален пристап во упростувањето на ритуалите. Текстот на овој мир на будизмот е Палискиот канон, напишан на јазикот пали кој е еден од пракритите на дервна Индија.
2 Историја
Се смета дека оваа традиција настанала за време на третиот будистички собир одржан околу 250 година п.н.е во Индија која тогаш била управувана од владетелот Ашока. Поради неговата активност, теравада станала позната дури и во јужна Европа и околу источното Средоземје (Александрија, Антиохија, Атина). Неколку од едиктите на Ашока се напишани на старогрчки и аромејски.
Во подоцнежниот период, теравада се проширува на Шри Ланка и во југоисточна Азија каде и до ден денес е доминантен облик на учење на будизмот и донекаде во Сингапур и Австралија. Во 1891 година, Дармапала го основал Здружението „Маха Бодхи“ со цел да го започне повторното раѓање на будизмот во Индија.
3 Фестивали и традиции
Религиозни празници во теравада:
# Магха-пуџа
# Весакха-пуџа
# Асалха-пуџа
# Упосата
# Васа (Престан на врнежите)
4 Галерија на слики
Ерзјански јазик

Ерзјански јазик — зборуван од околу 500 000 луѓе во стевот од кои 440 000 само во Русија. Официјален е во Мордовија заедно со рускиот јазик. Јазикот се пишува со ерзјанска азбука, азбука заснована на кирилицата. Ерзјанскиот јазик е дел од групата на мордвински јазици од семејството на уралски јазици.
1 Гласови
1.1 Самогласки
, предни, централни, задни
затворени
средни
отворени
1.2 Согласки
Лабијални, Алвеоларни, Посталвеоларни, Непчани, Веларни
Тврди, Палатизирани
Носни
Експлозивни, безвучни
звучни
африкативни, безвучни
фрикативни, безвучни
Звучни
Вевни
Апроксимантни
Стоматолошка комора на Македонија

Стоматолошката комора на Македонија (СКМ) — независна, непартиска и непрофитна организација на докторите на стоматологија кои вршат професионална дејност, за заштита и унапредување на стручноста, етичките должности и права, подобрување на квалитетот на стоматолошката здравствена заштита, следење на односот на здравствените работници кон општеството и граѓаните, како и заради заштита на интересите на стоматолошката професија.
Комората ги застапува и заштитува интересите на сите доктори на стоматологија кои се нејзини членови и доброволно пристапиле во неа и се грижи за угледот и дисциплината во вршењето на стоматолошката професија, независно каде ја обавуваат својата дејност.
1 Активности на Комората
Во остварувањето на своите цели, Комората ги врши следниве задачи:
# Води регистар на сите доктори на стоматологија што работат во стоматолошката здравствена дејност во Република Македонија кои се нејзини членови.
# Донесува акти - правилници за постапката на издавање, продолжување и одземање на лиценцата на членовите на Комората.
# Донесува Кодекс на стоматолошката деонтологија.
# Се грижи за почитување на етиката и правните норми при вршењето на стоматолошката пракса.
# Се грижи за придржување кон моралните принципи, чесноста и приврзаноста кон стоматолошката професија, за угледот на докторите на стоматологија, за дисциплината во извршувањето на стоматолошката професија и за чување на лекарската тајна.
# Се грижи за одбрана на честа и независноста на стоматолошката професија.
# Се грижи и го поттикнува постојаното стручно усовршување на своите членови, за која цел организира семинари, курсеви и други форми на усовршување.
# Учествува во склучување на договори со Фондот за здравствено осигурување и ги штити правата и интересите на докторите на стоматологија пред Фондот. Правото на склучување на договори со Фондот е подеднакво за сите доктори на стоматологија.
# Учествува во утврдувањето на вредноста на трудот на докторите на стоматологија и во донесувањето на основната цена на стоматолошките здравствени услуги.
# Дава мислења во подготвувањето на законите и прописите, планските документи и кадровски планови во областа на здравството во Македонија и соработува во утврдувањето стручни ставови за вршењето на стоматолошката лекарска пракса.
# На своите членови им дава правна помош во врска со вршењето на стоматолошката професија во рамките на задачите на Комората.
# Ги следи потребите на докторите на стоматологија и им помага во барањето вработување и соодветна замена за време на отсуство.
# Се бори против сите видови надрилекарства во Републиката и против нелегална стоматолошка дејност.
2 Организација на Комората
Органи на Комората се: Собрание, Извршен одбор, претседател, два потпретседатели, Суд на честа и Надзорен одбор. Мандатот на членовите на Собранието и на органите на Комората трае 4 (четири) години, со можност за избор најмногу двапати едно подруго.
Комората е организирана во Регионални одбори на дел, една или повеќе општини во зависност од бројот на стоматолозите и едниствена Стручна служба.
Џанг Сјангсјанг

Џанг Сјангсјанг (张湘祥, пинјин: ''Zhāng Xiāngxiáng''; р. 16 јули 1983 во Лунгјен, Фуџен) е кинески кревач на тегови со освоени медали на две Олимписки игри. На Летните олимписки игри - 2000 одржани во Сиднеј го освои бронзениот медал во дисциплината до 56 кг, а на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг го освои златниот медал во категоријата до 56 кг.
Б&Х Ерлајнс

B&H Airlines е авиокомпанија заснована во Сараево, Босна и Херцеговина. B&H Airlines е национален авиопревозник на БиХ, а главната централа е аеродромот во Сараево.
1 Историја
Авиокомпанијата беше формирана на 12 август 1994 година под името Air Bosna. Во есента 2003 година, авиокомпанијата ги прекина сите операции поради финансиски проблеми. Остана нефункционална до мај 2004 година, кога советот на министри вети да ја оживее повторно авиокомпанијата. Во јуни 2005 година, тие ги рестартираа операциите под името B&H Airlines, и флотата ја сочинуваа два АТР-72 авиони. Имаше неколку понуди за купување на нови, поголеми авиони, со кои авиокомпанијата ќе може да лета и на одредишта подолги од сегашните со авионите од типот АТР-72, како на пример Скандинавскиот Полуостров, каде постои голем заедница од БиХ. Авиокомпанијата планира да го зголеми бројот на летови од втората база, аеродромот во Бања Лука, но ова може да се случи само со зголемување на флотата. Летови од и до Мостар беа намалени поради малиот број на патници. Летовите до Загреб беа зголемени од 14 на 18 неделно, како и до Белград од 7 на 8 летови неделно.
2 Приватизација
Босанската влада во моментов е во потрага по инвеститор на кој ќе може да го продаде нивниот дел од акциите во B&H Airlines. На 23 февруари 2008 година, Turkish Airlines беа во преговори да ја откупат авиокомпанијата, и на 30 март 2008 година, Croatia Airlines исто така покажа интерес за дел од акциите во B&H Airlines.
Компании од Јордан, Малезија и Турција понудија да откупат 49% од сопственоста на B&H Airlines. Минатата година, B&H Airlines пренесе 70,000 патници и направија профит од околу 12.3 милиони евра.
3 Одредишта
* Босна и Херцеговина
** Сараево
* Германија
** Келн (Аеродром Келн/Бон)
** Франкнфурт (Аеродром Франкфурт)
** Штутгарт (Аеродром Штутгарт)
* Швајцарија
** Цирих (Аеродром Цирих)
* Турција
** Истанбул (Аеродром Истанбул Ататурк)
4 Флота
До март 2007 година, флотата на авиокомпанијата се состои од овие авиони:
* 2 АТР 72
* 1 Boeing 737-400
* 1 Piper PA-34-200т Seneca II
* 1 Casa 212-200D
Нарачка: 1 Boeing 737-400
Педро Беругете

Педро Беругете (шпан. ''Pedro Berruguete'', ~ 1450 – 1504) бил шпански сликар, чија уметност се смета дека припаѓа на преодниот стил помеѓу готскиот и ренесансниот. Беругете е роден во Паредес де Нава, Шпанија. Како млад човек, во 1480 отишол во Италија и работел на дворот на Федериго да Монтефелтро во Урбино. Се вратил во Шпанија во 1482 и сликал низ неколку градови како Севиља, Толедо и Авила. Син му Алонсо Беругете станал најважниот вајар во ренесансна Шпанија.
1 Наводи
* Brown, Jonothan (1991).''The Golden Age of Painting in Spain''. Yale University Press. ISBN 0-300-4760-6
* Campbell, Gordon (2003) "Berruguete, Pedro (c. 1450-c. 1500)" ''The Oxford Dictionary of the Renaissance'' Oxford University Press, Oxford;
* Chilvers, Ian and Osborne, Harold (eds.) (1988) "Berruguete, Pedro (d. 1504)" ''The Oxford Dictionary of Art'' Oxford University Press, Oxford;
* Langmuir, Erika and Lynton, Norbert (2000) "Berruguete, Pedro (d. 1504)" ''The Yale Dictionary of Art and Artists'' Yale University Press, New Haven, CT;
* Osborne, Harold (уредн.) (1970) "Berruguete, Pedro (d. c. 1503)" ''The Oxford Companion to Art'' Oxford University Press, Clarendon Press, Oxford, England;
* Myers, Bernard S. (уредн.) (1969) "Berruguete, Pedro" ''McGraw-Hill Dictionary of Art'' McGraw-Hill, New York;
* Parry, Melanie (уредн.) (1997) "Berruguete, Pedro (1450-1504)" ''Chambers Biographical Dictionary'' Sixth edition, Larousse Kingfisher Chambers, New York;
2 Галерија на дела
3 Поврзано
* Шпанска ренесанса
Единбург

Единбург (англ. ''Edinburgh'', шкотски гелски: ''Dùn Èideann'', шкотски: ''Embra/E'nburrie'') е главниот град на Шкотска и вториот најголем град во Шкотска после Глазгов. Тоа е една од 32 шкотски владини советнички места.
Градот е сместен на југоисток од Шкотска и е на брегот на Северно Море. Градот е богат со џорџиска архитектура и со средновековна архитектура и е сметан за еден од најживописните градови во Европа.
Единбург има население од 457.420 жители.
1 Географија
Сместен е на јужниот брег на Фортскиот Ферт. Единбург е една од поголемите светски туристички одредишта со 13 милиони посетители годишно. Единбург е голем железнички јазол, има аеродром на 11 километри. Популацијата изнесува 457,420 жители според од пописот во 2004 година.
2 Спорт
Во Единбург има 2 познати фудбалски тимови. Тие се Хиберниан и Харт оф Мидлтонијан, попознат како Хартс. Двата тима се долгогодишни учесници во Шкотската Премиер лига.
Пол Сколс

Пол Арон Сколс (роден на во Олдам) — англиски фудбалски тренер и поранешен фудбалер, играч од средниот ред.
Сколс целата своја кариера ја поминал во екипата на Манчестер Јунајтед, за која играл во периодот 1994-2013. Како производ на академијата на ''црвените ѓаволи'', Сколс го направил своето деби за Манчестер Јунајтед во сезоната 1994-1995 под водството на менаџерот Сер Алекс Фергусон. Оттогаш тој станал еден од најстандардните играчи и освоил 25 титули со клубот, вклучувајќи 11 титули во Премиер лигата и две титули во Лигата на шампионите. Во мај 2011 година, тој го најавил своето завршување на играчката кариера и ја преземал фунцијата тренер во резервниот тим, но во јануари 2012 се предомислил и се вратил во клубот играјќи уште околу година и половина до конечното пензионирање во мај 2013. Вкупно за Манчестер Јунајтед одиграл 718 натпревари, со кои денес се наоѓа на третото место по бројот на настапи за клубот.
Сколс ја претставувал англиската репрезентација од 1997 до 2004 година, забележувајќи 66 настапи и учествувал на две светски (во 1998 и 2002) и две европски првенства (2000 и 2004). Сколс го најавил своето повлекување од репрезентативниот фудбал во август 2004 година, наведувајќи ги како поважни семејниот живот и клупската кариера во Манчестер Јунајтед.
По завршувањето на играчката кариера, Сколс работел како менаџер во Олдам Атлетик и Салфорд Сити.
1 Технички одлики
Се смета за еден од најсилните централни играчи за врска во неговата генерација, почестен меѓу многумина и од Зинедин Зидан (кој го смета за „најдобриот играч за врска на нивната генерација и најтешкиот противник со кои се соочил“) и од Чави (кој во 2011 година признал дека отсекогаш бил обожавател на англискиот играч за врска, сметајќи го за „најдобриот централен играч за врска во последните 15-20 години“) Сколс бил комплетен играч за врска и покрај тоа што страдал од астма, болест што го принудувала да пие аеросол пред секој натпревар. Сколс созревал во универзален, жилав и разноврсен плејмејкер, способен да игра на која било позиција во средниот ред, често наизменично помеѓу дефанзивните, напаѓачките, надворешните и плејмејкерските улоги, поради неговата издржливост, визија, тимска работа и чувството за позиција. Тој поседувал извонреден опсег на додавања и често иницирал опасни напади по освојувањето на поседот на топката.
2 Титули
2.0.1 Манчестер Јунајтед
* Премиер лига : 11
: 1995–1996, 1996–1997, 1998–1999, 1999–2000, 2000–2001, 2002–2003, 2006–2007, 2007–2008, 2008–2009, 2010–2011, 2012–2013
* ФА Куп : 3
: 1995–1996, 1998–1999, 2003–2004
* Лига куп : 2
: 2008-2009, 2009-2010
* ФА Комјунити Шилд : 5
: 1996, 1997, 2003, 2008, 2010
* Лига на Шампиони : 2
: 1998-1999, 2007-2008
* Интерконтинентален куп : 1
: 1999
*Светско клупско првенство : 1
: 2008
Жак-Анри Лартиг

Жак-Анри Лартиг (француски: ''Jacques-Henri Lartigue'' - ) бил француски фотограф и сликар. Најпознат е по своите фантастични фотографии на автомобилски трки, авиони и отмени Парижанки од почетокот на XX век.
Почнал да слика на шестгодишна возраст и предмет на неговите слики бил првенствено неговиот живот и активностите и луѓето кои биле негов составен дел.
Неговите фотографии биле реалтивно непознати сè до 1962 год. кога неколку негови фотографии биле изложени во Париз по што веќе следната година следувала поголема изложба во Музејот на Современа Уметност.
Mozilla Thunderbird

Мозила тандерберд произведен од Mozilla © e бесплатен слободен емаил клиент.Работи со изворен код и е лесен за користењое.Се подесува само преку POP3 и IMAP опслужувач.Иако е со стар Волшебник (Wizird) може да помогне многу во делот на читање и организирање емаил.
Јужен Океан

Јужен Океан, познати уште како Голем Јужен Океан, Антарктички Океан, Јужен Поларен Океан или Јужен Леден Океан, е океан што е раcположен северно од Антарктикот и јужно од 60° ЈГШ. Овој океан е четврти по голема со 20.327.000 км<sup>2</sup>.
1 Природни ресурси
* Нафта
* Питка вода
* Песок
* Чакал
Сидеродромофобија

Со терминот сидеродромофобија (грчки ''σίδηρος'' - sideros, "железо", ''δρόμος'' - dromos, "пат" и ''φόβος'' - phobos, "страв") се означува една посебна психофобична состојба на страв од патување со воз.
Оваа фобија може да предизвика напади на паника и обично се поврзува со анксиозни пречки слични на оние карактеристични за клаустрофобијата, како што се тресење, чувство на недостиг од воздух и тахикардија.
Стивен Клајн

Стивен Клајн (англиски ''Steven Klein'' 1961) е американски моден фотограф кој моментално живее и работи во Њујорк. Клајн направил многу фотографии за рекламни кампањи за познати имиња како Кевин Клајн, Долче и Габана, Александер Мекквин и Најк, неговите фотографии редовно се појавуваат во многу списанија меѓу кои француското и американското издание на списанието Вог (англиски ''Vogue'') и треба да се напомене дека ги овековечил ликовите на многу познати личности како Мадона, Том Форд и Бред Пит.
Клајн бил фотограф на албумот насловен ''Бритни'' (англ.''Britney'') на американската пејачка Бритни Спирс.
Имал самостојни изложби во Токио, Милано и Њујорк.
Номинатив

Номинатив (лат. ''nominativus'') — падеж кој во суштина го означува вршителот на дејствитето во реченицата - подметот. Номинативната форма на имињата е основната, појдовна форма во однос на која се разгледуваат другите падежни форми (доколку такви има) од деклинацијата на еден јазик.
Во македонскиот јазик формите на најголем дел од имињата се всушност добиени од старите номинативни форми на прасловенскиот јазик.
Животен стандард

Животниот стандард се определува како можноста, достапноста на добра и услуги и нивното им распределување на населениото на определена држава или регион. Фактори кои го определуваат животниот стандард се Бруто-домашен производ, реалниот доход на населението, бројот на населението и неговите одлики пред сè социјални, културни и материјални, достап до образователните структури на државата и надвор од неа.
Аеродром Хургада

Меѓународниот аеродром во Хургада (IATA: HRG, ICAO: HEGN) е аеродром кој сместен во близината на градот Хургада.
Во 2007 година преку аеродромот беа пренесени 5,947,616 патници, зголемување за 23% во споредба со 2006 година.
1 Авиокомпании и одредишта
* airBaltic (Рига)
* Air Italy Polska (Гдањск, Катовице, Варшава)
* Adria Airways (Љубљана)
* AMC Airlines (Лиеж, Лил)
* Arkefly (Амстердам)
* Astraeus (Лидс, Лондон Гетвик)
* Atlant-Soyuz Airlines (Москва Внуково)
* Austrian Airlines (Виена)
* Bashkirian Airlines (УФа)
* Condor Airlines (Диселдорф, Франкфурт, Хамбург, Минхен, Штутгарт)
* Edelweiss Air (Женева, Цирих)
* EgyptAir (Каиро, Женева)
* EgyptAir Express (Каиро)
* Finnair (Хелсинки)
* Flyglobespan (Глазгов)
* Jetairfly (Брисел)
* Koral Blue Airlines (Бирмингем)
* Lotus Air (Каиро)
* Luxair (Луксембург)
* MAT Macedonian Airlines (Скопје)
* Rossiya (Санкт Петербург)
* S7 Airlines (Москва Домодедово, Новосибирск, Чељабинск)
* TAROM (Букурешт)
* Thomas Cook Airlines (Бирмингем, Лондон Гетвик, Манчестер)
* Thomsonfly (Манчестер)
* transavia.com (Амстердам, Париз Orli)
* TUIfly (Диселдорф, Минхен, Хамбург, Франкфурт, Штутгарт)
* TUIfly Nordic (Хелсинки)
Хејден Кристенсен

Хејден Кристенсен (|Hayden Christensen) роден е 19 април 1981, е канадски глумец кој е номиниран за наградата Golden Globe. Својата кариера ја започнува појавувајќи се на Канадските телевизии,потоа се префрла на Американските во доцните 90-ти. Така својата прва главна улога ја диобива во филмот Life as a House како Сам. Исто така се прослави со улогата на Anakin Skywalker (Darth Vader) во филмот Star Wars.
1 Животопис
Роден е во Vancouver, British Columbia Канада, син на Alie и David Christensen. Неговиот татко имал Данскко потекло а мајка му Италијанско и Шведско, исто така тој имал постари брат и сестра Tove и Hesja, и помлада сестра Kaylen.Средно училиште завршил во Канада Unionville High School. Во средно се истакнал како спортист, бил атлетичар тренирал хокеј и тенис.
1.1 1993–2000
Неговата прва улога била во телевизиската серија Family Passions.Истата година добил мала улога во John Carpenter's In the Mouth of Madness.Од 1995 до 1999 се појавил во неколку филмови и телевизиски серии како Harrison Bergeron, Forever Knight,Goosebumps, The Virgin Suicides, Are You Afraid of the Dark?
Чек

Чекот е платежно средство со кое едно лице наредува на друго лице да исплати определена парична сума во зависност од износот на кој важи самиот чек. Самиот почеток на чекот како платежно средство и негово ставање во оптек започнува уште од 15 век и тоа во Италија. Како платежно средство, најмногу било користено во текот на 19 век.
Основна функција на чекот е тоа што одлуката за негово користење се зема од страна на издателот на чекот, односно тоа е еднострано средство на плаќање.
1 Видови на чекови
1.1 Готовински чек
Готовински чек е чек каде трансакцијата започнува со исплаќање на издавачот определена сума на пари на примателот на чекот и тоа во готово од неговото покритие.
1.2 Вирмански чек
Вирмански чек е чек чија трансакција на определена сума од пари се извршува преку жиро сметка.
Дебитна картичка

Дебитна картичка — платежно средство кое се користи при купување или препродавање на стоки, услуги и слично. Во денешно време овој вид на платежно средство најмногу се користи за купување на добра преку електронски пат.
Мокшански јазик

Мокшански јазик — дел од групата мордвински јазици со околу 500.000 говорници, како јазик на мнозинско население во западниот дел на Мордовија — Мокшаците. Јазикот е близок со ерзјански јазик и со мариски јазик. Сличен е и со исчезнатиот мешчерски јазик и муромски јазик. Мокшанскиот има шест главни дијалекти, и тоа: централен, западен, југозападен, северен, југоисточен и јужен дијалект.
1 Азбука
, Буква, Изговор
А а, [a]
Б б, [b]
В в, [v]
Г г, [g]
Д д, [d]
Е е, [je]
Ё ё, [jo]
Ж ж, [ʒ]
З з, [z]
И и, [i]
Й й, [j]
К к, [k]
Л л, [l]
М м, [m]
Н н, [n]
О о, [o]
П п, [p]
Р р, [r]
С с, [s]
Т т, [t]
У у, [u]
Ф ф, [f]
Х х, [h]
Ц ц, [ts]
Ч ч, [ʧ]
Ш ш, [ʃ]
Щ щ, [ʃʧ]
Ъ ъ, тврд знак
Ы ы, [ï]
Ь ь, мек знак
Э э, [e]
Ю ю, [ju]
Я я, [ja], [jä]
Алберто Корда

Алберто Дијаз Гутиерез (шпански ''Alberto Díaz Gutiérrez''), познат како Алберто Корда или само Корда (14 септември 1928 во Хавана, Куба – 25 мај 2001 во Париз, Франција) бил кубански фотограф, познат по неговата фотографија "''Guerrillero Heroico''" на марксистичкиот револуционер Че Гевара.
1 Животопис
Корда бил син на работник на железница и работел на различни места пред да започне како фотографски помошник. „Мојата главна цел беше да запознам жена“, еднаш признал. И навистина успеал да ја оствари неговата цел. Неговата втора сопруга, Наталија (Норка) Менендез, била позната кубанска манекенка.
Тој работел како фотограф за кубанскиот весник ''Револуција'' (шпански ''Revolución'') кога на 5 март 1960 год. ја објавил култната фотографија на Че Гевара кој станал симбол на револуција и побуна. Корда никогаш не добил никакво признание ниту награда за таа фотографија бидејќи Фидел Кастро не ја признал Конвенцијата од Берн за заштита на Книжевните и Уметничките Дела (англ.''The Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works''). И покрај тоа во 2000 год. Корда ја тужел компанијата Смирноф поради употребата на култната фотографија во својата реклама. Коментирајќи ја илегалната употреба на неговата фотографија, Алберто Корда рекол: „Како поддржувач на идеалите поради кои загина Че Гевара, јас не се противам на нејзината репродукција од страна на оние кои сакаат тој да остане запомнет, како и поради социјалната правда низ светот, но категорично сум против експлоатацијата на ликот на Че Гевара за промоција на производи како што е алкохолот или пак за било која цел со која се деградира репутацијата на Че”. Парите од оштетата во износ од 50.000 долари Корда ги донирал на кубанскиот здравствен систем. Притоа рекол: „Ако Че беше жив, и самиот ќе го стореше истото“.
Вистината е таа дека Корда бесплатно му ја дал фотографијата на Џанџакомо Фелтринели, италијански издавач, кој веќе имал направено огромен успех со издавањето на книгата Доктор Живаго. Фелтринели ги имал издавачките права извесно време и токму таа фотографија го направила богат.
По револуцијата Алберто Корда 10 години работел како личен фотограф на Фидел Кастро. Од 1968 до 1978 тој се занимавал со серија фотографии кои ги сликал под вода а во 1978 год. благодарение на интересот на јапонската публика тој станал познат низ целиот свет. Во 1999 год. тој се појавил накусо на пред-снимањето на филмот Буена Виста Соушл Клаб (англ.''Buena Vista Social Club'') од режисерот Вим Вендерс. Во 2005 год., четири години по неговата смрт, Алберто Корда се појавил како главен лик во документарниот филм Кордавижн, режиран од страна на Хектор Круз Сандовал.
Во 2001 год. во Париз за време на една лична изложба, Алберто Корда доживел срцев удар. Погребан е во Хавана.