Кајова (народ)

Кајова се кајова-таноански народ, домородци на Големите Рамнини, област во централниот дел на Северна Америка. Кајованскиот јазик му припаѓа на семејството на јазици Кајова-Таноан. Тие се дел од културата на преријата, за разлика од нивните роднини, народите: Тива, Тева и Това, кои се дел од културата на Пуебло народите. Кајова потекнуваат од западна Монтана, каде што ја населиле областа околу горниот тек на реката Мисури, која ја напуштиле во текот на 17 и 18 век и ја населиле областа на Карпестите Планини (околу Црните ридови), од кои биле протерани во почетокот на 19 век, по што го населиле јужниот дел на Големите Рамнини. Во првата половина од 19 век тие ја населиле областа помеѓу реките Симарон и Црвената река на југ на територијата на денешните американски држави Канзас, Оклахома, Колорадо, Тексас и Ново Мексико. Тие биле преместени на резерват во 1867 година.
Денес, тие се федерално признати како племето Кајова од Оклахома, со седиште во Карнеги, Оклахома. Кајова во 2011 год. броеле околу 12.000.
1 Јазик
Кајова јазикот припаѓа на кајованско-таноанското семејство на јазици . Врската со ова семејство јазици првпат била истакната од лингвистот од музејот Смитсонијан Џон Пибоди Харингтон во 1910 година, а до 1967 год поврзаноста е докажана. Експертот за кајова јазикот, Паркер Мекензи, кој бил роден во 1897 година, бил Кајова, а научил англиски дури кога тргнал во училиште. Тој соработувал со Џон Харингтон во изучувањето на јазикот кајова. Тој го проучувал потеклото на зборовите и начинот на кој кајова јазикот се менува при инкорпорирање на нови предмети од материјална култура. Писмата на Мекензи се сместени во Националната антрополошка архива за изговор и граматика во музејот Смитсонијан.
Кајова биле еден од многуте народи низ Соединетите Држави, Канада и Мексико кои користеле знаковен јазик на преријата. Прерискиот знаковен јазик првично бил јазик што се користел во трговијата, но со текот на времето почнал да се користи и за други цели.
2 Историја
2.1 Рана историја и преселба на југ
Кајова се развиле како посебен народ во нивната првобитна татковина во западна Монтана, каде што ја населувале областа околу горниот тек на реката Мисури. Тие ја напуштиле таа област околу 1650 година и ја населиле областа околу Блек Хилс (Црните Ридови), која се наоѓа на територијата на денешните држави Јужна Дакота и Вајоминг. Таму живееле во мир со Кроу (народот), со кои долго време одржувале блиско пријателство, и биле организирани во 10 групи кои броеле 3.000 луѓе. Шајените и Арапахо, а подоцна и Сијуксите, биле протерани од Оџибве од северните шуми и од работ на Големите Рамнини во Минесота до територијата на Кајова, која се наоѓала околу Црните ридови. Кајовите потоа биле туркани на југ од Шајените, а Шајените биле туркани на запад од Сијуксите. На крај, Кајовите зазеле голема површина од централните и јужните Големи Рамнини во западен Канзас, источно Колорадо, поголемиот дел од Оклахома (вклучувајќи ја областа Пенхендл), северен Тексас (Љано Естакадо во Пенхендл) и источно Ново Мексико. Во нивната рана историја, Кајовите патувале со кучиња кои ги влечеле нивниот имот на санки, додека не стекнале коњи, било со кражба или со трговија со Шпанците или со други домородни народи на американскиот југозапад.
Во раната пролет 1790 год. на местото на она што подоцна ќе биде Лас Вегас, Ново Мексико, група Кајови предводени од нивниот воен водач Гуикате понудиле мир на група Команчи додека двете групи биле во посета на заеднички пријател на двата народа. Ова подоцна довело до последователна средба помеѓу Гуикате и поглаварот Нокони на Команчите. Двете групи формирале сојуз, се согласиле да ги делат ловиштата и создале одбранбен сојуз што ги направило доминантни народи во јужниот дел на Големите Рамнини. Оттогаш, Команчи и Кајови ловеле, патувале и се бореле заедно. Тие исто така, формирале сојуз со Апачите од преријата (Кајова-Апачи). Благодарение на овој сојуз, Шпанците не можеле да се зацврстат во јужната прерија и на крајот биле протуркани на исток и југ преку Рио Гранде во денешно Мексико .
2.2 Индијански војни
На крајот на 18 и почетокот на 19 век, Кајовите не се плашеле од своите бели соседи. Тие ја контролирале областа северно од планините Вичита. Кајовите и Комачин контролирале голема територија помеѓу реките Арканзас и Бразос. Непријателите на Кајовите обично биле и непријатели на Команчите. На исток, тие се бореле против Оусејџ и Пони.
Јужно од Кајовите и Команчите живееле народи кои зборувале кадоански јазици, и со нив имале пријателски односи. Команчите војувале со Апачите од областа околу реката Рио Гранде.
Тие војувале против Шајени, Арапахо, Пони, Сак и Фокс и Оусејџ. Тие тргуваа со Вичита на југ, долж Црвената река на југ, и со Мескалеро Апачите и Новомексиканците на југозапад. По 1840 год. Кајовите се бореле со нивните поранешни непријатели Шајени, како и нивните сојузници Команчи и Кајова-Апачи против индијанските народи кои биле протерани од источните држави на САД и кои биле населени на Индијанска територија.
2.3 Транзиција
Во годините помеѓу 1873 и 1878 год. имало огромна промена во начинот на живот на Кајова. Во јуни 1874 година воините на Кајовите, Команчите и Шајените го направиле последниот обид да се спротивстават на инвазијата на Американците во Втората битка кај Едоуб Волс во Тексас, што се покажало како залуден воен потфат.
Кајовите прифатиле да бидат сместени на резерват во југозападна Оклахома, но некои групи на Кајова останале на слобода до 1875 година. Со договорот од Медисин Лоџ од 1867 год. било предвидено Кајовите да се населат во западна Оклахома и Канзас. Сепак, тие биле принудени да се преселат во западна Оклахома јужно од реката Вашита заедно со Команчите и Кајова-Апачите. Прилагодувањето на премин од слободно живеење во преријата во живот на резерват било тешко за многу семејства.
Во 1877 година биле изградени првите куќи за индијанските поглавици и бил направен план да се вработат Индијанци во агенцијата. Биле вработени 30 Индијци и била создадена првата полиција на резерватот.