Меркат

Меркат или сурикат — мал месојад припадник на семејството на мунгоси. Станува збор за единствениот член на родот ''Suricata''. Меркатите можат да се забележат во пустината Калахари во Боцвана, во дел од пустината Намиб во Намибија и југозападна Ангола, и во Јужна Африка. Група од меркати се нарекува „толпа“, „банда“ или „клан“. Еден клан на меркати може да има околу 20 меркати, но некои натсемејства може да имаат и над 50 членови. Во заробенитво, меркатите имаат просечен животен век од 12-14 години, или пак половина од тоа во дивината.
Овие животни можат да се видат во Зоо Скопје. и Зоо Битола.
1 Потекло на поимот
„Меркат“ е позајмен збор од Африканс. Името има холандско потекло, но има друго значење. Во холанскиот јазик, ''меркат'' означува гвенон, мајмун член на родот ''гвенони''. Зборот ''меркат'' на холандски означува „налик мачка“, но иако меркатот е припадник на мачковидните животни, не е припадник на семејството на мачки; холандскиот збор најверојатно има потекло од санскритскиот ''марката'' मर्कट = „примат“, кој бил внесен во употреба од инсиски морнар на брод на Холандската источноиндиска компанија.
2 Таксономија
Во 1776 година, Јохан Кристијан Даниел фон Шребер опишал меркат од 'Ртот на Добрата Надеж, давајќи му го научното име ''Viverra suricatta''. Родното име ''Suricata'' било предложено од Анселм Гаетан Демаре во 1804 година, кој исто така опишал зоолошки примерок од 'Ртот на добрата надеж. Сегашното научно име ''Suricata suricatta'' првпат го користеле Олдфилд Томас и Харолд Шван во 1905 година кога опишале примерок собран во Вакерстром. Тие посочиле дека имало четири месни трки со меркати во Кејп и Делфонтајн, Греамстаун, Орањовата Колонија и јужна Трансвал и Клипфонтајн, редоследно. Неколку зоолошки примероци биле опишани помеѓу крајот на 18 и 20 век, од кои три се признаваат како валидни подвидови:*''S. s. suricatta'' (Шребер, 1776) се појавува во јужна Намибија, јужна Боцвана и Јужна Африка.
*''S. s. majoriae'' (Брадфилд, 1936) се појавува во средна и северозападна Намибија.*''S. s. iona'' (Крафорд-Кабрал, 1971) се појавува во југозападна Ангола.
3 Анатомија
Меркатот е мал дневен мунгос со просечна тежина од 0,5 до 2,5 кг. Неговото долго слабо тело и екстремитети му даваат должина од 35 до 50 см и истите имаат опашка со должина од 25 см. Меркатот ја користи својата опашка за да одржи рамнотежа додека стои исправено, како и при сигнализирање. Нивното лице е шилесто, завршувајќи со врв на кој е носот, со кафена боја. Околу очите секогаш има црни делови, и имаат мали уши во облик на полумесечина. Како и мачките, меркатите имаат бинокуларен вид, бидејќи очите им се напред на лицето.
На крајот на „прстите“ има канџа кој ги користат за копање на дувлата како и при потрага на плен. Канџите исто така се користат за искачување на дрвја. Меркатите имаат четири прсти на секое стапало и долги слабникави екстремитети. Крзното е вообичаено сивкаво, жолтеникаво, или кафено-сребреникаво. Тие имаат куси напоредни шари на нивните грбови, кои се протегаат од почетокот на опашката па сè до вратот. Овие шари се ралични кај секој меркат. Во долниот дел од телото немаат ознаки, но на стомакот имаат дел кој е делумно покриен со крно и може да се забележи црната кожа под крзното. Меркатот го користи овој дел од телото за да насобере топлина кога стои исправен на задните нозе, вообичаено рано наутро по студените пустински ноќи.
4 Исхрана и потрага по храна
Меркатите претежно се инсектојади, но се хранат и со други животни како (гуштери, змии, скорпии, пајаци, јајца, мали цицачи, двојноноги, стоногалки и многу поретко со птици), растенија и печурки (пустински тартуфи ''калахаритубер''). Меркатите се имуни на одредени видови на отрови, меѓу кои и на отровот на скорпионите во пустината Калахари.
Меркатите ловоат во група при што имаат назначен еден „чувар“ кој внимава на грабливците, додека останатите се во потрага на храна. Должноста на чуварот вообичаено трае еден час. Меркатот може да ископа песок со зафатнина еднаква на неговата тежина за многу кус период. Малечките на меркатите не тргнуваат во потрага по храна сè додека не наполнат еден месец, и кога се во потрага на храна го следат постариот член на групата, кој воедно им е и учител за потрага на храна. Меркатот кој чува стража испушта пискави звуци кога се е во ред.
5 Грабливци
Животни кои се хранат со меркати се на пример боевите орли, каменестите орли и чакалите. Меркатите понекогаш можат да починат и кога се каснати од змија при судирите со змиите во дивината (надувалки и капските кобри).
6 Поврзано
* Мунгоси
7 Дополнителна литература
* David Macdonald (Photography by Nigel Dennis): ''Meerkats''. London: New Holland Publishers, 1999.
*