Спорт во Словенија

Спортот во Словенија се состои од широк спектар на тимски и поединечни спортови. Најпопуларните и најзастапени тимски спортови се фудбалот, кошарката, одбојката, хокејот на мраз и ракометот . Додека најпопуларните и најзастапени поединечни спортови се скијање, скијачки скокови, атлетика, велосипедизам и тенис . Словенија се има натпреварувано на петнаесет Олимписки игри од нејзиното инаугуративно појавување на Зимските олимписки игри од 1992 година и е исто така позната по своите спортисти кои учествуваат во екстремни спортови, како што се ултрамаратонскиот пливач Мартин Стрел и екстремниот скијач Даво Карничар .
1 Тимски спортови
1.1 Асоцијација фудбал
Највисоко ниво на асоцијациски фудбал во Словенија е словенечката Прва лига, која се состои од десет екипи. Фудбалската репрезентација на Словенија се квалификуваше на две Светски првенства на ФИФА во 2002 и 2010 година и на две Европски првенства на УЕФА во 2000 и 2024 година. Познати словенечки репрезентативци се Самир Хандановиќ, Миливоје Новаковиќ, Јосип Иличиќ, Бенјамин Шешко, Боштјан Цезар, Јан Облак, Бојан Јокиќ, Валтер Бирса, Бране Облак, Данило Попивода, Сречко Ножлатиќ.
1.2 Кошарка
Највисоко ниво на кошарка во Словенија е Словенечката Кошаркарска Лига. Кошаркарската репрезентација на Словенија се појави на четири Светски првенства на ФИБА ( 2006, 2010, 2014 и 2023 година ) и на четиринаесет турнири на Евробаскет, истакнати со четвртото место во 2009 година и златниот медал во 2017 година . Попознати словенечки кошаркари се Горан Драгиќ, Зоран Драгиќ, Лука Дончиќ, Саша Вујачиќ, Радослав Нестеровиќ, Влатко Чанчар, Бено Удрих, Матјаж Смодиш, Марко Милиќ, Иво Данеу , Петер Вилшаловац и други.
1.3 Хокеј на мраз
Највисокото ниво на хокеј на мраз е Словенечкото Првенство во Хокеј на mраз. Словенечката машка репрезентација во хокеј на мраз учествуваше на дури 30 светски првенства во хокеј на мраз помеѓу 1993 и 2024 година, вклучувајќи 10 настапи во највисоката дивизија. Еден од најзабележителните спортисти во оваа група спорт во Словенија е Анже Копитар, која игра за Лос Анџелес Кингс од Националната хокеарска лига . Во 2012 година, Копитар стана првиот Словенец што го освоил Стенли Купот и се израмни како најдобар стрелец во соодветните плеј-оф. Други значајни словенечки хокеари се Роберт Кристан, Јан Муршак, Дејвид Родман, Марсел Родман, Рок Тичар, Жига Панче, Жига Јеглич, Томаж Внук и Дејан Контрец.
1.4 Ракомет
Ракометот е популарен спорт во Словенија. Словенечката машка ракометна репрезентација учествувала на единаесет Светски првенства, и нејзиното најдобро достигнување е третото место на првенството од 2017 година . Репрезентацијата има забележано и четиринаесет настапи на Европските првенства и беше вицешампион на изданието во 2004 година, кое се одржа во Словенија.
РК Цеље ја освоил Лигата на Шампионите на ЕХФ во 2004 година, кога во финалето го победи СГ Фленсбург-Хендевит. Други значајни словенечки тимови се РД Слован, кој има стигнато до финалето на Европскиот куп 1980–81, РК Горење и РК Копер.
1.5 Рагби унија
Рагби унија е спорт кој постојано се развива во Словенија, кој е управуван од Рагби сојузот на Словенија. Во јануари 2025 година, Словенечкиот Национален Тим за Рагби беше рангиран на 82-то место на Светското рагби рангирање. Има и многу активни локални клубови, вклучувајќи ги РАК Олимпија, РФЦ Бежиград и РК Љубљана.
1.6 Одбојка на плажа
Словенија имаше одржано репрезентации во одбојка на плажа кои се натпреваруваа во женскиот и машкиот дел на Континенталниот Куп во Одбојка на плажа CEV 2018–2020 .
2 Поединечни спортови
2.1 Ски скокање
Ски скоковите се уште еден популарен зимски спорт во Словенија. Првото државно првенство се одржало во 1921 година во Бохињ, кога Јоже Погачар победил со скок од девет метри. После тоа, многу ски скокачи постигнаа успех за Југославија, при што Јоже Шлибар постигнал светски рекорд во скок во 1961 година. По воведувањето на ФИС Светскиот куп во ски скокови во 1979 година, СР Словенија била редовен домаќин на натпреварите во Планица . Најуспешен ски скокач во тоа време беше Примож Улага, кој имаше девет победи за Југославија. И во 1997 и 1998 година, Примож Петерка го освои Светското првенство. Други значајни ски-скокачи се Петер Превц, Јуриј Тепеш, Роберт Крањец, Рок Бенковиќ и други.
Од 2011 година, словенечки тренер во ски-скокови за мажи е Горан Јанус, кој има помогнато во заживување на словенечките резултати во скијачките скокови. Под негово водство, тимот има многу поединечни победи и успеси, заработени медали на Олимписките Игри и Светските првенства и постави светски рекорд. Во 2012 година, машкиот тим го освоил својот прв тимски настан во ски скокови и оттогаш има девет тимски победи. Понатаму, Петер Превц го освои турнирот во четири ридови 2015-2016, Светскиот шампионат во скијање во 2016 година и титулата во Светскиот куп за сезоната 2015-2016.
2.2 Алпско скијање
Алпското скијање е популарен спорт во Словенија и датира дури од 17 век, додека модерното натпреварувачко скијање започна во 1920-тите години на минатиот век. За време на постоењето на Југославија, нејзиниот национален скијачки тим го сочинуваа речиси, во најголем број Словенци. Дополнително, трките на Купот Витранц, кои се санкционирани од Меѓународната скијачка федерација и подоцна вклучени во Светскиот куп, започнаа во Подкорен во 1961 година и сега секоја сезона се домаќини во скијачкиот центар Крањска Гора . Словенците Матеја Свет и Јуре Франко освоија олимписки медали за Југославија, додека Јуре Кошир, Катја Корен, Аленка Довжан и Тина Мазе освоија медали за независна Словенија. Илка Штухец ги освои златата на Светското првенство во 2017 и 2019 година . Други значајни скијачи се Борис Стрел, Рок Петровиќ, Бојан Крижај, Митја Кунц, Уршка Хроват, Шпела Претнар и Наташа Бокал .
2.3 Возење велосипед
Велосипедизмот има долга традиција во Словенија. Првиот велосипедски клуб е основан од Германци во Љубљана во 1885 година, а Словенечкиот Велосипедски Клуб е формиран две години подоцна, во 1887. Велосипедизмот потоа се проширил во другите градови, вклучувајќи ги Горица и Марибор, и полека почнал да се развива во главен натпреварувачки спорт во Југославија по Првата светска војна . Словенечките велосипедисти не беа толку успешни како велосипедистите од другите делови на земјата и во периодот меѓу светските војни, Јосип Шолар и Бруно Фанингер беа единствените словенечки велосипедски шампиони на Југославија, во 1925 и 1935 година, соодветно. По Втората светска војна, словенечкиот велосипедизам растеше со формирање на клубови како Рог во Љубљана, Сава во Крањ и Крка во Ново Место .
Џиро д'Италија, една од тринеделните Гранд Тури на велосипедизмот, има поминато низ Словенија седум пати во својата историја: 1922, 1971, 1994, 2001, 2004, 2021 и 2022 година.
Забележливи и успешни велосипедисти се Борут Божич, Јанез Брајковиќ, Јуре Голчер, Андреј Хауптман, Матеј Мугерли, Урош Мурн, Јуре Робич, Симон Шпилак, Горазд Штангељ,и други . Во 2018 година Словенија освои повеќе победи на светската турнеја UCI ''по глава на жител'' од која било друга нација. Професионалните велосипедски тимови во Словенија ги вклучуваат машките тимови и и поранешен женски тим . Во 2019 година, Роглич станал првиот победник на Големата турнеја на Словенија, откако завршил прв на Вуелта а Еспања 2019 година. Погачар станал првиот Словенец кој победил на Тур де Франс во 2020 година.
2.4 Атлетика
Атлетиката започнала како рекреативна активност кон крајот на 19 век поради Соколското движење. Во 1913 година, кога е воведен како спорт од фудбалскиот клуб СК Илирија од Љубљана. По Првата Светска војна се поделил на своја филијала и бил популарен во Кралството Југославија, со првото словенечко првенство одржано во 1920 година. Сепак, меѓународниот успех не дојде додека Станко Лоргер не го освоил првиот медал на Словенечкото Европско првенство во 1958 година, а Драга Стамејчич го постави првиот словенечки светски рекорд во 1964 година. Најзабележителни словенечки атлетски клубови се ЖАК во Љубљана и Кладивар во Цеље. Значајни спортисти се Примож Козмус, Јоланда Чеплак, Матиќ Осовикар, Мартина Ратеј, Бригита Буковец, Брита Билач, Борут Билач, и други.
2.5 Биатлон
Биатлонот е исто така растечки спорт во Словенија. Сепак, пред независноста на Словенија во 1991 година, тоа беше главно непознат спорт и Словенците не постигнаа големи резултати се до 1990-тите години. Во 1992 година, Покљука започна да биде домаќин на трки од Светскиот Куп и Андреја Коблар победи на првата трка за словенечкиот женски тим во 1996 година, додека Јанез Марич го постигна истиот резултат за машката екипа во 2003 година. Најуспешниот биатлонец што ја претставува Словенија е Јаков Фак со хрватско потекло, кој има освоено неколку медали на Светските првенства. Други значајни биатлонци се Теја Грегорин, Андреја Мали, Томас Глобочник и Клемен Бауер .
2.6 Крос-кантри скијање
Скијањето крос-кантри има, покрај алпското скијање и скијачките скокови, долга традиција во Словенија, но натпреварувачкиот успех дојде дури во последните години. Првиот крос натпревар во Словенија бил организиран во Бохињска Бистрица во 1914та година. За време на постоењето на Југославија, најдобриот резултат постигнат од еден Словенец беше 10-тото место на Франк Смолеј на Зимските Олимписки Игри од 1936 година. Петра Мајдич е најуспешната словенечка скијачка во крос-кантри, бидејќи има освоено дури 24 трки од Светскиот Куп и еден Олимписки медал. Други значајни скијачки во крос-кантри се скијачките Весна Фабјан и Катја Вишнар .
2.7 Мотоспорт
Мотоспортот во Словенија започнал со формирањето на Мотоспорт Клубот Илирија во 1913 година и стана доста популарен за време на двете светски војни. ŽSK Hermes ја изгради првата патека за мотоспорт во ŽŠD Љубљана, а Лудвик Стариќ стана сериски југословенски шампион во 1930-тите години. Во моментов, Словенија е домаќин на Гран-при трки на стадионот Матија Губец во Кршко, а исто така има и патека за брзини во спортскиот парк Илирија во Љубљана. Значајни натпреварувачи во мотоспортот се Матеј Ферјан, Матеј Жагар, Сашо Крагељ, Тим Гајсер и Миран Становник.
Единствената жена која го обиколи светот на мотор е Словенката Бенка Пулко. На 19 јуни 1997 година, Пулко заминала од својот роден град Птуј со моторцикл BMW F650 . Таа се врати во Птуј на 10 декември 2002 година, по 5 години, откако го постави Гинисовиот рекорд за најдолго соло возење мотоцикл што некогаш го направила жена на двете далечини (180.015 km) и времетраење (2.000 дена). Во тој процес, таа стана и првиот моторциклист што стигна до Антарктикот и првата жена што сама возеше низ Саудиска Арабија.
2.8 Оградување
Најзабележителниот словенечки мечувалец е Рудолф Цветко, кој бил член на Олимпискиот тим кој освои сребрен медал во 1912 година за Австрија. Тој бил првиот Словенец што освои олимписки медал и промотор на мечување во југословенска Словенија.
2.9 Гимнастика
Гимнастиката одигра важна улога во почетоците на спортот во Словенија преку националното заживување на здруженијата Сокол и Јастреб што им помогна на младите Словенци да се дружат и да го одржат својот јазик жив. Словенците ќе освојат осум олимписки медали за Кралството Југославија, сите во полето на гимнастиката, кои беа единствените медали што Југославија ги заработи пред Втората Светска Војна . Познати словенечки гимнастичари се Леон Штукељ, Митја Петковшек, Аљаж Пеган, Стане Дерганц, Јосип Приможич, Мирослав Церар, и други.
2.10 Џудо
Познати словенечки џудо спортисти се Уршка Жолнир, Луција Полавдер, Раша Срака, Петра Нарекс, Матјаж Церај, Анамари Веленшек, Тина Трстењак, Рок Дракшич и Сашо Јереб .
2.11 Пловење
Словенија имала повеќе успешни пловачи, вклучувајќи ги Гашпер Винчец и олимпискиот медалист Василиј Жбогар.
2.12 Велобординг за стоење
Словенија е дестинација за Велобординг за стоење поради нејзиното крајбрежје, езера и реки кои се од големо значење.
2.13 Стрелање
Најуспешен словенечки спортски стрелец е Рајмонд Дебевец, кој учествувал на дури осум Олимписки игри и освоил златни и два бронзени медали. Тој исто така го држи светскиот рекорд во дисциплината 50 метри со пушка на три позиции.
2.14 Сноубординг
Меѓу познатите и успешни словенечки сноубордери се Жан Кошир, Рок Маргуч, Рок Фландер, Дејан Кошир и Тим-Кевин Равњак .
2.15 Пливање
Познати словенечки, истакнати и успешни пливачи се Сара Исаковиќ, Петер Манкоч, Борут Петрич, Дарјан Петрич, Ања Клинар, Аленка Кејжар,и други.
2.16 Тенис
Познати словенечки тенисери, кои имаат остварено успеси во овој спорт се Грега Жемља, Тамара Зиданшек, Катарина Сребреник, Блаж Кавчич, Полона Херког, и други.
2.17 Кану и кајак
Словенија има освоено бројни титули во кану и кајак и е домаќин на натпреварите на Тацен Вајт Вотер Курс . Најуспешни кануисти и кајакари се Питер Каузер и Бенџамин Савшек .
2.18 Качување по планина
Словенија има големо присуство во алпинизмот, со значајни словенечки алпинисти меѓу кои се Томаж Хумар, Томо Чесен, Јулиус Куги, Јакоб Аљаж, Клемент Југ, Даво Карничар, и други.
2.19 Веслање
Од осамостојувањето на Словенија во 1991 година, веслачите имаат одлични резултати во скоро сите меѓународни натпреварувања. Познати веслачи во Словенија се Изток Чоп, Милан Јанша, Јани Клеменчич, Рок Коландер, Сашо Мирјанич, Садик Мујкиќ,и други.
2.20 Качување
Од средината на 2000-тите, Словенија имала некои од најуспешните спортски планинари во светот, вклучувајќи ги Мина Марковиќ и Јања Гарнбрет кои ги освоиле генералните титули во генералниот пласман и комбинираните титули во повеќе последователни години. Гарнбрет, исто така, освои злато на најпрвиот Олимписки натпревар во спортско качување на Летните олимписки игри од 2020 година, и успешно ја одбрани својата титула на Летните олимписки игри од 2024 година . Други значајни спортисти се Јернеј Крудер, Домен Шкофиќ, Лука Поточар, Наталија Грос, Мартина Чуфар, Миа Крампл, и други.
3 Олимпијади
Словенија има постигнато импресивен олимписки успех во однос на нејзината големина, со заработени 31 медали (десет златни, десет сребрени и единаесет бронзени) на девет Летни Олимписки игри и 24 медали (четири златни, осум сребрени и дванаесет бронзени) на девет Зимски Олимписки игри . На Зимските Олимписки игри 2010 во Ванкувер, трите медали на Словенија, со приближно еден медал на секои 681.000 Словенци, беа трет најдобар сооднос на медали по глава на жител, зад само државите Норвешка и Австрија.
Пред 1991 година, словенечките спортисти се натпреварувале за други земји. Првиот медал кој го освоил етнички Словенец беше Рудолф Цветко, кој освоил сребро во мечување во 1912 година, претставувајќи ја Австрија. По Првата Светска Војна, кога се распадна Хабсбуршката монархија и било формирано Кралството Југославија, словенечките спортисти ги освоиле сите свои медали за Кралството Југославија. На Летните Олимписки игри во 1924 година, Леон Штукељ освоил два златни медали во областа на гимнастиката. На Летните Олимписки игри 1928 година, Штукељ освоил златен медал, Јосип Приможич освоил сребрен медал и Стане Дерганц освоил бронзен медал. Покрај тоа, нивниот тим освои бронза во екипниот настан . На Летните олимписки игри 1936 година во Берлин, Штукељ на 38-годишна возраст го освоил среброто на прстените за мажи. По Втората светска војна, Словенците ќе продолжат да освојуваат олимписки медали под југословенското знаме.
4 Средоземни игри
Словенија се натпреварувала и на Средоземните игри од 1993 година. Таа е рангирана на дванаесеттото место на рангирањето на сите времиња и заклучно со 2016 година, Словенија има освоено дури 136 медали (40 златни, 39 сребрени и 57 бронзени).
5 Наводи