Оперски фестивал во Арена

Арена оперскиот фестивал, познат и како ''оперски фестивал во Арената во Верона,'' е оперски музички настан што се одржува во текот на летните месеци во Арената Верона од 1936 година.
Во Арената се одржуваат и концерти на немелодрамски дела, како што се ''Реквиемот'' и ''Те Деум (Тебе Господи)'' на Верди, ''Стабат Матер'' на Џоакино Росини и бројни балети (''Копелија'' од Лео Делиб, ''Лебедово езеро'' и ''Заспаната убавица'' од Петар Илич Чајковски). Марија Калас го доживеа италијанското деби токму тука, во ''Џоконда'' на Амилкаре Понкиели под диригентство на Тулио Серафин со Елена Николаи, Никола Роси-Лемени, Ричард Такер и Карло Таљабуе на 2 август 1947 година .
1 Историја
1.1 Првите нстани одржани во Арената
Grande trionfo dell'Aida, nell'anfiteatro romano di Verona, consacrato dal delirante entusiasmo di una folla cosmopolita ''L'Arena - 12 agosto 1913''
Пред да стане автономна институција, арената се користела за разни настани организирани од приватни лица. Првата изведба на 10 август 1913 година била промовирана од веронскиот тенор Џовани Ѕенатело, кој го прифатил финансискиот ризик, и од театарскиот импресарио Отоне Ровато, за да прослави 100 години од раѓањето на Џузепе Верди. Идејата се родила од разговорите на Ровато, Зенатало, Кусинати и Фаџуоли , тоа бил концерт нсо различни пејачи и уметници (под диригентската палка бил Тулио Серафин, Естер Мацолини ја играла Аида, Марија Геј ја играла Амнерис, Џовани Ѕенатело - Радамес, Мансуето Гаудио - Рамфис и Џузепе Данисе - Амонасро). ''Премиерата'' била важен настан бидејќи го означила раѓањето на нов сценографски стил: насликаните сцени, типични за традиционалните театри, биле напуштени, внесувајќи нови тридимензионални елементи. Ваква постановка се користи за речиси сите дела што се одржуваат во амфитеатарот.
Оваа новина била добро прифатена од јавноста и навистина помогнала за нејзиниот успех, толку многу што имало кавги и тепачки меѓу луѓето кои сакале да присуствуваат на премиерата на Аида''.'' Амфитеатарот бил целосно полн: меѓу толпата имало Американци, Аргентинци, Руси и многу Германци. На ''премиерата'' присуствувале значајни личности како Џакомо Пучини, Ариго Боито, Пјетро Маскањи и Франц Кафка.
Од следната година, различни приватни лица учествувале во создавањето на годишната програма за Арената, вклучувајќи ги Ѕенатело, компанијата Lyrica Italica Ars (1919-1920), музичкиот издавач Сонѕоњо од Милано (1921-1922) и импресариото Џино Бертоласо од 1923 до 1926 година. Под раководството на Саемската управа во Верона во 1930 и 1931 година се случила промена во постановката, додека во 1934 година се родила Општинска Агенција за Уметнички Настани која го организирала летниот фестивал таа година.
1.2 Раѓање на автономна институција за оперски претстави - Арена ди Верона
Во 1936 година била создадена автономна институција за оперски претстави - Арена ди Верона (Оперска куќа Арена ди Верона), која оттогаш ги организира претставите, со надзорник, кому бил додаден уметнички директор во 1967 година.
Фестивалот со двете светски војни бил замрен десет години.
Во 17:20 часот на 12 август 1962 година, три дена по завршувањето на оперската сезона, избувнал пожар кој ја уништил сценографијата на ''Бал под маски'' и оштетил дел од белилото. Пожарот бил изгаснат по неколку часа. Реставрацијата била завршена седум години подоцна, во зимата 1969 - 1970 година.
Од 1976 година, институцијата ја прошири својата уметничка дејност со поставување симфониски, оперски и балетски претстави, од октомври до мај, во зградата на Филхармонијата од Верона, внесувајќи стабилни уметнички и технички комплекси кои даваат живот на претставите во Арената.
Во 1998 година, по законската уредба бр. 367 од јуни 1996 година, Оперската куќа била трансформирана во приватно правна фондација, од која се родила Фондацијата Арена ди Верона.
Од 2010 до 2015 година, на почетокот на јуни, имало и телевизиско прикажување на фестивалот во Арена, емитувано од Раи 1 во првите 5 изданија (во 2013 и 2014 година и на Евровизија), со Антонела Клеричи како водителка, и емитувана од Канале 5 во шестото и последно издание со Паоло Бонолис, Белен Родригес и Елена Сантарели како водители.
Во корелација со фестивалот во јуни 2012 година, бил основан оперскиот музеј АМО, затворен по разни перипетии, кој ја презентирал историјата на операта и структурата на една опера. Фестивалот ја прославил својата 100-годишнина со отворањето на оперската сезона во 2013 година, на 14 јуни, со футуристичка постановка на Аида, која ја играла театарската група Ла Фура делс Баус (Шпанија) и повторно изведувајќи ја Аида, во реконструирано издание од она оригиналното историско од 1913 година од Џанфранко Де Босио) на 10 август. Со оглед на тоа што била двестегодишнината од Верди и Вагнер, најмногу се изведувале дела од Џузепе Верди и се одржала гала-вечер во чест на Рихард Вагнер, чие последно дело изведено во Арената било Лоенгрин во 1963 година. Во 2014 година, за време на ''фестивалот „Новиот век“'', за прв пат била изведена ''„Кармина Бурана“'' на Карл Орф, која имала голем успех кај публиката и критиката.
Во 2020 година, поради епидемијата „Ковид-19“, закажаните опери биле одложени за следната година, а летниот фестивал бил редуциран во неколку концерти и гала-вечери насловени „Во срцето на музиката“, во кои оркестарот бил преместен во центарот на арената.
2 Први настани во Арената
* 1913: ''Аида'' од Џузепе Верди;
* 1914: ''Кармен'' од Жорж Бизе;
* 1919: ''Блудниот син'' од Амилкаре Понкиели;
* 1920: ''Мефистофеле'' од Ариго Боито;
* 1921: ''Самсон и Далила'' од Ками Сен-Санс, ''Малиот Марат'' од Пјетро Маскањи;
* 1922: ''Лоенгрин'' од Рихард Вагнер; ''Паљачи'' од Руџеро Леонкавало;
* 1923: ''Норма'' од Винченцо Белини; ''Кралот од Лахор'' од Жил Масне;
* 1924: ''Парсифал'' од Рихард Вагнер; ''Андреа Шениер'' од Умберто Џордано;
* 1925: ''Мојсеј'' од Џоакино Росини; ''Мона Лиза'' од Амилкаре Пончиели;
* 1926: ''Нерон'' од Ариго Боито; ''Трубадур'' од Џузепе Верди;
* 1927: ''Вестална Богородица'' од Гаспаре Спонтини;
* 1928: ''Турандот'' од Џакомо Пучини; ''Риголето'' од Џузепе Верди;
* 1929: ''Фауст'' од Шарл Гуно; ''Исабел'' од Маскањи; ''Марта'' од Флотоу;
* 1930: ''Борис Годунов'' од Модест Мусоргски; ''Силата на судбината'' од Џузепе Верди;
* 1931: ''Нирнбершките мајстори-пејачи'' од Рихард Вагнер; ''Вилијам Тел'' од Џоакино Росини;
* 1932: ''Африканка'' на Џакомо Мајербер; ''Бал под маски'' од Џузепе Верди;
* 1933: ''Хугенотите'' од Џакомо Мајербер;
* 1934: ''Лучија ди Ламермур'' од Гаетано Доницети;
* 1935: ''Лорелеи'' од Алфредо Каталани; ''Кавалерија рустикана'' од Пјетро Маскањи;
* 1936: ''Еликсир на љубовта'' од Гаетано Доницети; ''Отело'' од Џузепе Верди;
* 1937: ''Тоска'' од Џакомо Пучини;
* 1938: ''Набуко'' од Џузепе Верди; ''Боеми'' од Џакомо Пучини; ''Миленичката'' од Гаетано Доницети; ''Танхојзер'' од Ричард Вагнер;
* 1939: ''Ромео и Јулија'' од Рикардо Зандонаи;
* 1946: ''Травијата'' од Џузепе Верди;
* 1948: ''Севилскиот бербер'' од Џоакино Росини;
* 1949: ''Девојката од западот'' од Џакомо Пучини;
* 1950: ''Валкирија'' од Рихард Вагнер; ''Бисери'' од Жорж Бизе;
* 1951: ''Манон'' од Жил Масне;
* 1952: ''Магијата'' од Итало Монтемеци ;
* 1969: ''Дон Карло'' од Џузепе Верди;
* 1970: ''Манон Леско'' од Џакомо Пучини;
* 1971: ''Магбет'' од Џузепе Верди;
* 1972: ''Ернани'' од Џузепе Верди;
* 1973: ''Симон Боканегра'' од Џузепе Верди;
* 1977: ''Ромео и Јулија'' од Шарл Гуно;
* 1978: ''Мадам Батерфлај'' од Џакомо Пучини;
* 1984: ''Ломбардите на првата крстоносна војна'' од Џузепе Верди;
* 1985: ''Атила'' од Џузепе Верди;
* 1986: ''Фиделио'' од Лудвиг ван Бетовен ;
* 1999: ''Веселата вдовица'' од Франц Лехар;
* 2012: ''Дон Џовани'' од Волфганг Амадеус Моцарт;
* 2020: ''Џани Скики'' од Џакомо Пучини.
3 Опери сè уште неизведени
Има многу познати опери кои се уште не се изведени во Арената . Ова е предизвикано од фактот што многу опери не се погодни за големите простори на амфитеатарот (на пример ''Фалстаф'', ''Le nozze di Figaro'' и ''Месечарка'' ), бидејќи монументалните дела како ''Аида'', ''Набуко'', ''Турандот'', ''Тоска'' и ''Кармен'', кои се всушност целосно вклучен меѓу делата на Арена. Всушност, популарниот ''Севилски берберин'' во Арената не бил секогаш успешен, бидејќи ова е дело наменето за изведување во театар.
4 Инаугуративни опери
; 1910-1919 година
* 1913 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Тулио Серафин, го поставува Еторе Фаџуоли
* 1914 ''Кармен'' од Жорж Бизе; диригент Роберто Моранцони, ја поставуваат Еторе Фаџуоли и Џовани Грепи
* 1919 ''Блудниот син'' од Амилкаре Понкиели; диригент Еторе Паница, ја поставува Еторе Фаџуоли
; 1920-1929 година
* 1920 ''Мефистофеле'' од Ариго Боито; диригент Пјетро Фаброни, ја поставува Еторе Фаџуоли
* 1921 ''Самсон и Далила'' од Камил Сен-Санс; режисер Артуро Виња, ја поставува Еторе Фаџуоли
* 1922 ''Лоенгрин'' од Ричард Вагнер; диригент Тулио Серафин, ја поставува Еторе Фаџуоли
* 1923 ''Кралот од Лахор'' од Жил Масне; диригент Еторе Паница, ја поставува Еторе Фаџуоли
* 1924 ''Парсифал'' од Рихард Вагнер; режисер Серџо Фаилони, го поставува Еторе Фаџуоли
* 1925 ''Мојсеј'' од Џоакино Росини; режисер Серџо Фаилони, поставува Бертини и Преси
* 1926 ''Нерон'' од Ариго Боито; диригент Гаетано Бавањоли, ја поставуваат Бертини и Преси
* 1927 ''Вестална Богородица'' од Гаспаре Спонтини; диригент Антонио Гварниери, ја поставува Еторе Фаџуоли
* 1928 ''Турандот'' од Џакомо Пучини; диригент Алфредо Падовани, го поставува Еторе Фаџуоли
* 1929 ''Фауст'' на Шарл Гуно; диригент Џакомо Армани, го поставува Еторе Фаџуоли
; 1930-1939 година
* 1930 ''Борис Годунов'' од Модест Петрович Мусоргски ; Џузепе Дел Кампо, во режија на Алесандро Санин
* 1931 ''Нирнбершките мајстори-пејачи'' од Рихард Вагнер; диригент Џузепе Дел Кампо, во режија на Џовакино Форцано
* 1932 ''Африканка'' од Џакомо Мајербер, диригент Гаетано Бавањоли, режисер Џовакино Форцано
* 1933 ''Хугенотите'' од Џакомо Мајербер; диригент Антонино Вото, во режија на Перикл Ансалдо
* 1934 ''Мона Лиза'' од Амилкаре Понкиели; диригент Џино Маринуци, во режија на Алесандро Санин
* 1935 ''Норма'' од Винченцо Белини ; диригент Џино Маринуци, во режија на Марио Фриџерио
* 1936 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Тулио Серафин, во режија на Карло Пичинато
* 1937 ''Мефистофеле'' од Ариго Боито; режисер Виторио Гуи, режисер Карл Еберт
* 1938 ''Набуко'' од Џузепе Верди; диригент Франко Капуана, во режија на Марио Фригерио
* 1939 ''Риголето'' од Џузепе Верди; диригент Франко Капуана, во режија на Марио Фригерио
; 1940-1949 година
* 1946 ''Аида'' од Џузепе Верди; режисер Серџо Фаилони; во режија на Аугусто Карди
* 1947 ''Мона Лиза'' од Амилкаре Понкиели; диригент Тулио Серафин, во режија на Аугусто Карди
* 1948 ''Отело'' од Џузепе Верди; диригент Антонио Вото, во режија на Гвидо Салвини
* 1949 ''Риголето'' од Џузепе Верди; диригент Оливиро Де Фабритис, во режија на Аугусто Карди
; 1950-1959 година
* 1950 ''Мефистофеле'' од Ариго Боито; режисер Анџело Кеста, во режија на Аугусто Карди
* 1951 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Франческо Молинари Прадели, во режија на Аугусто Карди
* 1952 ''Мона Лиза'' од Амилкаре Понкиели; диригент Антонино Вото, во режија на Рикардо Мореско
* 1953 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Тулио Серафин, режисер Георг Вилхелм Пабст
* 1954 ''Мефистофеле'' од Ариго Боито; диригент Антонино Вото, режисер Херберт Граф
* 1955 ''Отело'' од Џузепе Верди; диригент Антонино Вото, во режија на Роберто Роселини и Карло Маестрини
* 1956 ''Набуко'' од Џузепе Верди; диригент Франческо Молинари Прадели, во режија на Херберт Граф
* 1957 ''Норма'' од Винченцо Белини; диригент Франческо Молинари Прадели, во режија на Карло Маестрини
* 1958 ''Турандот'' од Џакомо Пучини; диригент Антонино Вото, во режија на Карло Маестрини
* 1959 ''Силата на судбината'' од Џузепе Верди; диригент Антонино Вото, во режија на Карло Маестрини
; 1960-1969 година
* 1960 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Џанандреа Гавацени, во режија на Карло Пичинато
* 1961 ''Луција ди Ламермур'' од Гаетано Доницети ; диригент Франческо Молинари Прадели, во режија на Карло Маестрини
* 1962 ''Набуко'' од Џузепе Верди; диригент Џанандреа Гавацени, во режија на Карло Маестрини
* 1963 ''Аида'' од Џузепе Верди; режисер Тулио Серафин; во режија на Херберт Граф и Карло Маестрини
* 1964 ''Мефистофеле'' од Ариго Боито; режисер Франко Капуана, режисер Херберт Граф
* 1965 ''Норма'' од Винченцо Белини; диригент Џанандреа Гавацени, во режија на Сандро Болки
* 1966 ''Аида'' од Џузепе Верди; режисер Франко Капуана, режисер Херберт Граф
* 1967 ''Силата на судбината'' од Џузепе Верди; режисер Франко Капуана, режисер Херберт Граф
* 1968 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Џанандреа Гавацени, во режија на Карло Маестрини
* 1969 ''Турандот'' од Џакомо Пучини; диригент Франческо Молинари Прадели, во режија на Лујџи Скварцина
; 1970-1979 година
* 1970 ''Травијата'' од Џузепе Верди; диригент Елихау Инбал, во режија на Мауро Болоњини
* 1971 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Франческо Молинари Прадели, во режија на Сандро Болки
* 1972 ''Ернани'' од Џузепе Верди; диригент Оливиро Де Фабритис, во режија на Херберт Граф
* 1973 ''Симон Боканегра'' од Џузепе Верди; диригент Нино Санцоњо, во режија на Франко Енрикез
* 1974 ''Самсон и Далила'' од Камил Сен-Санс; диригент Питер Маг, режисер Франко Енрикез
* 1975 ''Кармен'' од Жорж Бизе; диригент Рејнал Џованинети, во режија на Рејмонд Жером
* 1976 ''Борис Годунов'' од Модест Мусоргски; диригент Елихау Инбал, режисер Вацлав Каслик
* 1977 ''Ромео и Јулија'' од Шарл Гуно; диригент Мишел Пласон, во режија на Џанфранко Де Босио
* 1978 ''Трубадур'' од Џузепе Верди; диригент Џанандреа Гавацени, во режија на Сандро Болчи
* 1979 ''Турандот'' од Џакомо Пучини; диригент Јуриј Ахронович, во режија на Мауро Болоњини
; 1980-1989 година
* 1980 ''Мона Лиза'' од Амилкаре Понкиели; диригент Антон Гуадањо, во режија на Дарио Дала Корте
* 1981 ''Риголето'' од Џузепе Верди; диригент Донато Ренцети, во режија на Карло Лицани
* 1982 ''Отело'' од Џузепе Верди; диригент Золтан Песко, во режија на Џанфранко Де Босио
* 1983 ''Турандот'' од Џакомо Пучини; директор Маурицио Арена, режисер Џулијано Монталдо
* 1984 ''Тоска'' од Џакомо Пучини; диригент Даниел Орен, режисер Силвано Бусоти
* 1985 ''Трубадурот'' од Џузепе Верди; диригент Рејналд Џованинети, во режија на Џузепе Патрони Грифи
* 1986 ''Андреа Шениер'' од Умберто Џордано ; диригент Џанлуиџи Џелмети, во режија на Атилио Колонело
* 1987 ''Травијата'' од Џузепе Верди; диригент Ралф Вајкерт, во режија на Џанфранко Де Босио
* 1988 ''Мона Лиза'' од Амилкаре Пончиели; диригент Кристијан Бадеа, режисер Жан-Клод Овреј
* 1989 ''Набуко'' на Џузепе Верди; диригент Даниел Орен, во режија на Виторио Роси
; 1990-1999 година
* 1990 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Нело Санти, во режија на Виторио Роси
* 1991 ''Риголето'' од Џузепе Верди; режисер Рико Сакани, режисер Силвано Бусоти
* 1992 ''Дон Карло'' од Џузепе Верди; диригент Густав Кун, режисер Ренцо Џакиери
* 1993 ''Кавалерија рустикана'' од Пјетро Маскањи / ''Паљачи'' од Руџеро Леонкавало ; режисер Јуриј Ахронович, режисер Габриеле Лавија
* 1994 ''Норма'' од Винченцо Белини; диригент Густав Кун, режисер Вернер Херцог
* 1995 ''Риголето'' од Џузепе Верди; диригент Нело Санти, во режија на Лотфи Мансури
* 1996 ''Кармен'' од Жорж Бизе; режисер Даниел Орен, режисер Франко Ѕефирели
* 1997 ''Магбет'' од Џузепе Верди; диригент Џон Нешлинг, во режија на Пјер Лујџи Пици
* 1998 ''Бал под маски'' од Џузепе Верди; режисер Даниел Орен, режисер Џулијано Монталдо
* 1999 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Даниел Орен, во режија на Пјер Лујџи Пици
; 2000-2009 година
* 2000 ''Набуко'' од Џузепе Верди; режисер Даниел Орен, режисер Хуго Де Ана
* 2001 ''Трубадур'' од Џузепе Верди; режисер Даниел Орен, режисер Франко Ѕефирели
* 2002 ''Аида'' од Џузепе Верди; режисер Даниел Орен, режисер Франко Зефирели
* 2003 ''Турандот'' од Џакомо Пучини; диригент Ален Ломбард, режисер Јуриј Александров
* 2004 ''Мадам Батерфлај'' од Џакомо Пучини; режисер Даниел Орен, режисер Франко Ѕефирели
* 2005 ''Мона Лиза'' од Амилкаре Понкиели; диригент Донато Ренцети, во режија на Пјер Лујџи Пици
* 2006 ''Кавалерија рустикана'' од Пјетро Маскањи/ ''Паљачи'' од Руџеро Леонкавало; диригент Лу Џиа, режисер Гилберт Дефло
* 2007 ''Набуко'' од Џузепе Верди; диригент Даниел Орен, режисер Денис Криф
* 2008 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Ренато Палумбо, во режија на Џанфранко Де Босио
* 2009 ''Кармен'' од Жорж Бизе; диригент Пласидо Доминго, во режија на Франко Ѕефирели
; 2010-2019 година
* 2010 ''Турандот'' од Џакомо Пучини; диригент Џулијано Карела, во режија на Франко Зефирели
* 2011 ''Травијата'' од Џузепе Верди; диригент Карло Рици, во режија на Хуго Де Ана
* 2012 ''Дон Џовани'' од Волфганг Амадеус Моцарт ; режисер Даниел Орен, режисер Франко Зефирели
* 2013 ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Омер Меир Велбер, режисер Ла Фура делс Баус
* 2014 ''Бал под маски'' од Џузепе Верди; диригент Андреа Батистони, во режија на Пјер Лујџи Пици
* 2015 ''Набуко'' од Џузепе Верди; диригент Рикардо Фрица, во режија на Џанфранко Де Босио
* 2016 ''Кармен'' од Жорж Бизе; диригент Ксу Жонг, режисер Франко Ѕефирели
* 2017 ''Набуко'' од Џузепе Верди; диригент Даниел Орен, режисер Арно Бернард
* 2018 ''Кармен'' од Жорж Бизе; диригент Франческо Иван Чампа, во режија на Хуго Де Ана
* 2019 ''Травијата'' од Џузепе Верди; режисер Даниел Орен, режисер Франко Ѕефирели
; 2020-2029 година
* 2020: Концерт „В''о срцето на музиката“'' посветен на здравствените работници кои се бореле против КОВИД-19
* 2021: ''Аида'' од Џузепе Верди; диригент Рикардо Мути
* 2022 ''Кармен'' од Жорж Бизе; диригент Марко Армилијато, во режија на Франко Ѕефирели
5 Примати
Најзастапено дело секако е ''Аида'', која од 1992 година редовно се вклучува во програмата секоја сезона. Најмалку изведени опери се ''Фиделио'' од Бетовен, со концертна изведба во 1986 година, ''Џани Скики'' од Пучини во полу-драмска изведба во 2020 година и ''Марта'' на Фридрих фон Флотов во целосна сценска форма со само две изведби во сезоната 1929 година .
Дваесетте најизведувани опери во Арената (од 2022 година):
#''Аида'' (62 сезони - 1913 до 2022 година)
#''Кармен'' (27 сезони - 1914 до 2022 година)
#''Набуко'' (25 сезони - 1938 до 2022 година)
#''Турандот'' (22 сезони - 1924 до 2022 година)
#''Травијата'' (18 сезони - од 1946 до 2022 година)
#''Тоска'' (18 сезони - од 1937 до 2019 година)
#''Риголето'' (16 сезони - од 1928 до 2017 година)
#''Трубадурот'' (15 сезони - 1926 до 2019 година)
#''Мадам Батерфлај'' (13 сезони - 1978 до 2017 година)
#''Кавалерија рустикана'' (12 сезони - од 1935 до 2021 година)
#''Боеми'' (11 сезони - 1938 до 2011 година)
#''Мона Лиза'' (10 сезони - 1925 до 2005 година)
#''Силата на судбината'' (9 сезони - 1930 до 2000 година)
#''Севилскиот бербер'' (8 сезони - 1948 до 2018 година)
#''Паљачи'' (7 сезони - 1921 до 2021 година)
#''Мефистофелес'' (7 сезони - 1920 до 1979 година)
#''Бал под маски'' (7 сезони - 1937 до 2014 година)
#''Андреа Шениер'' (5 сезони - од 1924 до 1986 година)
#''Отело'' (5 сезони - 1936 до 1994 година)
#''Норма'' (5 сезони - 1923 до 1994 година)
6 Забелешка
7 Други проекти
* содржи фотографии или други фајлови во врска со