Алија

Алија (хебрејски: עֲלִיָּה‎ , ''aliyah'' „подем“) е имиграција на Евреите од дијаспората во Израелската земја. Дефинирано и како „одење нагоре“, односно кон Ерусалим, односно „правење алија“ со преселување во Израелската земја е едно од најосновните принципи на ционизмот. Спротивната акција, емиграцијата од Израелската земја, на хебрејски се нарекува јерида („спуст“). Законот за враќање на Израел им дава автоматски права на Евреите, нивните деца и нивните внуци во врска со престојот и израелското државјанство.
Во пооголем дел од еврејската историја, повеќето Евреи живееле во дијаспората каде што ''алија'' се развил како национален стремеж на еврејскиот народ, иако тој обично не се исполнувал сè до развојот на ционистичкото движење кон крајот на XIX век. Големата имиграција на Евреите во Палестина започнала во 1882 година. Од основањето на Израелската држава во 1948 година, повеќе од 3 милиони Евреи се преселиле во Израел. Според податоците до 2014 година, Израел и соседните територии содржат 42,9% од светското еврејско население.
1 Значење
Алија е важен еврејски културен концепт и основна компонента на ционизмот. Тој е запишан во израелскиот ''Закон за враќање'', кој дава право на кој било Евреин и подобни не-Евреи (дете и внуче на Евреин, сопруга на Евреин, сопруга на дете на Евреин и сопруг на внуче на Евреин), законско право за помош на имиграција и населување во Израел, како и израелско државјанство. Некој што „прави алија“ се нарекува ''олех'' (м.р., мн. ''олим'') или ''олах'' (ж.р., мн. ''олот''). Многу религиозни Евреи се залагаат за алија како враќање во Ветената земја и го сметаат за исполнување на Божјото библиско ветување на потомците на хебрејските патријарси Авраам, Исак и Јаков. Моше бен Нахман го вклучува правење алија во неговото набројување на 613 заповеди.
Враќањето во Израелската земја е повторлива тема во еврејските молитви што се читаат секој ден, трипати на ден, а празничните служби на Пасха и Јом Кипур традиционално завршуваат со зборовите „Следната година во Ерусалим“. Бидејќи еврејската лоза може да обезбеди право на израелско државјанство, алијата (враќањето во Израел) има и секуларно и религиозно значење.
Со генерации религиозни Евреи, алија го поврзувале со доаѓањето на еврејскиот Месија. Евреите се молеле да дојде нивниот Месија, кој требало да ја поврати земјата Израел од незнабожечко владеење и да го врати светското еврејство во земјата под халахска теократија.
1.1 Историска статистика
регион/ држава, 1882–1918, 1919–1948, 1948–1951, 1952–1960, 1961–1971, 1972–1979, 1980–1989, 1990–2001, 2002–2010, 2011–2020, вкупно
''Африка'', 4,033, 93,282, 143,485, 164,885, 19,273, 28,664, 55,619, 31,558, 20,843, ''561,642''
Алжир, 994, 3,810, 3,433, 12,857, 2,137, 1,830, 1,682, 1,967, 324, 29,034
Египет и Судан, 0, 16,028, 17,521, 2,963, 535, 372, 202, 166, 21, 37,808
Абисинија→ Етиопија и Еритреја, 0, 10, 59, 98, 309, 16,971, 45,131, 23,613, 10,500, 96,691
Либија, 873, 30,972, 2,079, 2,466, 219, 67, 94, 36, 5, 36,811
Мароко, 0, 28,263, 95,945, 130,507, 7,780, 3,809, 3,276, 2,113, 384, 272,077
ЈАР, 259, 666, 774, 3,783, 5,604, 3,575, 3,283, 1,693, 2,560, 22,197
Тунис, 0, 13,293, 23,569, 11,566, 2,148, 1,942, 1,607, 1,871, 398, 56,394
Зимбабве, 0, 37, 22, 145, 393, 82, 26, 14, 719
други(Африка), 1,907, 203, 83, 500, 148, 16, 318, 85, 24, 3,284
''Америка и Океанија'', 7,579, 3,822, 6,922, 42,400, 45,040, 39,369, 39,662, 36,209, 51,370, ''272,373''
Аргентина, 238, 904, 2,888, 11,701, 13,158, 10,582, 11,248, 9,450, 3,150, 63,319
Австралија, 0, 116, 107, 742, 1,146, 835, 977, 524, 4,447
Боливија, 0, 0, 0, 199, 94, 80, 53, 84, 510
Бразил, 0, 304, 763, 2,601, 1,763, 1,763, 2,356, 2,037, 4,320, 15,907
Канада, 316, 236, 276, 2,169, 2,178, 1,867, 1,963, 1,700, 6,340, 17,045
Чиле, 0, 48, 401, 1,790, 1,180, 1,040, 683, 589, 5,731
Колумбија, 0, 0, 0, 415, 552, 475, 657, 965, 3,064
Куба, 0, 14, 88, 405, 79, 42, 629, 606, 1,863
Еквадор, 0, 0, 0, 40, 38, 44, 67, 69, 258
Мексико, 0, 48, 168, 736, 861, 993, 1,049, 697, 4,552
Нов Зеланд, 70, 0, 13, 91, 129, 124, 142, 42, 611
Панама, 0, 0, 0, 64, 43, 48, 50, 40, 245
Перу, 0, 0, 0, 269, 243, 358, 612, 1,539, 3,021
САД, 2,000, 6,635, 1,711, 1,553, 18,671, 20,963, 18,904, 17,512, 15,445, 32,000, 135,394
Уругвај, 0, 66, 425, 1,844, 2,199, 2,014, 983, 1,555, 9,086
Венецуела, 0, 0, 0, 297, 245, 180, 418, 602, 1,742
други (Средна Америка), 0, 17, 43, 129, 104, 8, 153, 157, 611
други (Јужна Америка), 0, 42, 194, 89, 62, 0, 66, 96, 549
друго(Америка и Океанија), 318, 313, 0, 148, 3, 8, 44, 12, 846
''Азија'', 40,776, 237,704, 37,119, 56,208, 19,456, 14,433, 75,687, 17,300, 1,370, ''500,053''
Авганистан, 0, 2,303, 1,106, 516, 132, 57, 21, 13, 4,148
Мјанмар, 0, 0, 0, 147, 83, 383, 138, 33, 784
Кина, 0, 504, 217, 96, 43, 78, 277, 74, 190, 1,479
Кипар, 0, 21, 35, 28, 21, 12, 32, 0, 149
Индија, Пакистан, Бангладеш, и Шри Ланка, 0, 2,176, 5,380, 13,110, 3,497, 1,539, 2,055, 961, 1,180, 29,898
Индонезија, Малезија и Филипини, 0, 101, 46, 54, 40, 60, 205, 42, 548
Персија→ Иран, 3,536, 21,910, 15,699, 19,502, 9,550, 8,487, 4,326, 1,097, 84,107
Ирак, 0, 123,371, 2,989, 2,129, 939, 111, 1,325, 130, 130,994
Израел, 0, 411, 868, 1,021, 507, 288, 1,148, 1,448, 5,691
Јапонија, 0, 0, 9, 25, 34, 57, 98, 32, 255
Јордан, 0, 6, 9, 23, 6, 9, 15, 0, 68
Либан, 0, 235, 846, 2,208, 564, 179, 96, 34, 4,162
Монголија, Јужна Кореја, and Северна Кореја, 0, 0, 0, 4, 5, 10, 100, 36, 155
Саудиска Арабија, 0, 177, 0, 4, 0, 5, 0, 0, 186
Русија→ СССР→ Русија (Азија), 61,988, 12,422, 74,410
Сирија, 0, 2,678, 1,870, 0, 0, 0, 1,664, 23, 6,235
Турција, 8,277, 34,547, 6,871, 14,073, 3,118, 2,088, 1,311, 817, 71,102
Јемен, 2,600, 15,838, 48,315, 1,170, 1,066, 51, 17, 683, 103, 69,843
други(Азија), 13,125, 947, 0, 60, 21, 45, 205, 30, 14,433
''Европа'', 377,487, 332,802, 106,305, 162,070, 183,419, 70,898, 888,603, 96,165, 162,320, ''2,380,069''
Албанија, 0, 0, 5, 8, 0, 0, 376, 0, 389
Австрија, 7,748, 2,632, 610, 1,021, 595, 356, 368, 150, 13,480
Белорусија, 5,530, 5,530
Белгија, 0, 291, 394, 1,112, 847, 788, 1,053, 873, 5,358
Бугарија, 7,057, 37,260, 1,680, 794, 118, 180, 3,999, 341, 51,429
Чехословачка, 16,794, 18,788, 783, 2,754, 888, 462, 527, 217, 41,213
Данска, 0, 27, 46, 298, 292, 411, 389, 85, 1,548
Финска, 0, 9, 20, 172, 184, 222, 212, 33, 852
Франција, 1,637, 3,050, 1,662, 8,050, 5,399, 7,538, 11,986, 13,062, 38,000, 90,384
Германија / Вајмарска Република, 52,951, 8,210, 1,386, 3,175, 2,080, 1,759, 2,442, 866, 72,869
Грција, 8,767, 2,131, 676, 514, 326, 147, 127, 48, 12,736
Унгарија, 10,342, 14,324, 9,819, 2,601, 1,100, 1,005, 2,444, 730, 42,365
Ирска, 0, 14, 46, 145, 157, 233, 136, 54, 785
Италија, 1,554, 1,305, 414, 940, 713, 510, 656, 389, 6,481
Луксембург, 0, 30, 15, 15, 7, 12, 0, 4, 83
Холандија, 1,208, 1,077, 646, 1,470, 1,170, 1,239, 997, 365, 8,172
Норвешка, 0, 17, 14, 36, 55, 126, 120, 19, 387
Полска, 170,127, 106,414, 39,618, 14,706, 6,218, 2,807, 3,064, 764, 343,718
Португалија, 0, 16, 22, 66, 56, 55, 47, 28, 290
Романија, 41,105, 117,950, 32,462, 86,184, 18,418, 14,607, 6,254, 711, 317,691
Русија→ СССР→ Русија (Европа), 47,500, 52,350, 8,163, 13,743, 29,376, 137,134, 29,754, 844,139, 72,520, 66,800, 1,301,479
Шпанија, 0, 80, 169, 406, 327, 321, 269, 178, 1,750
Шведска, 0, 32, 51, 378, 372, 419, 424, 160, 1,836
Швајцарија, 0, 131, 253, 886, 634, 706, 981, 585, 4,176
Велика Британија, 1,574, 1,907, 1,448, 6,461, 6,171, 7,098, 5,365, 3,725, 6,320, 40,069
Украина, 45,670, 45,670
Југославија, 1,944, 7,661, 320, 322, 126, 140, 2,029, 162, 12,704
друго (Европа), 2,329, 1,281, 3, 173, 32, 0, 198, 93, 4,109
''непознато'', 52,982, 20,014, 3,307, 2,265, 392, 469, 422, 0, 0, 79,851
Вкупно, 62,500, 482,857, 687,624, 297,138, 427,828, 267,580, 153,833, 1,059,993, 181,233, 236,903, ''3,857,489''