Хаплогрупа E-Z827

E-Z827, исто така позната како E1b1b1b, — главна хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом. Тоа е родителската лоза на поткладовите E-Z830 и E-V257 и ја дефинира нивната заедничка филогенија. Првата претежно се наоѓа на Блискиот Исток; втората е најчесто забележана во Северна Африка, со нејзин потклад E-M81 помеѓу древните домородци на Гуанче на Канарските Острови. E-Z827 се наоѓа и на пониски честоти во Европа и во изолираните делови на Југоисточна Африка.
1 Поткладови на E-Z827 и распространетост
1.1 Семејно дрво
Следната филогенија се заснова на дрвото на YCC од 2008 година и на последователните објавени истражувања како што е сумирано од ISOGG.* E-Z827 (Z827) - E1b1b1b ** E-V257/L19 (L19, V257) - E1b1b1b1 *** E-PF2431 (PF2431) **** E-PF2438
***** E-Y10561
****** E-FGC18981
******* E-FGC38527
******* E-Y35933
******* E-FGC18960
******** E-Y33020
******** E-FGC18958
***** E-PF2440
****** E-PF2471
******* E-BY9805
*** E-M81 (M81) **** E-M81*
**** E-PF2546
***** E-PF2546*
***** E-CTS12227
****** Е-МЗ11
******* Е-МЗ12
***** E-A929
****** E-Z5009
******* E-Z5009*
******* E-Z5010
******* E-Z5013
******** E-Z5013*
******** E-A1152
****** E-A2227
******* E-A428
******* Е-МЗ16
****** E-PF6794
******* E-PF6794*
******* E-PF6789
******** Е-МЗ21
******** Е-МЗ23
******** Е-МЗ80
****** Е-А930
****** E-Z2198/E-MZ46
******* E-A601
******* E-L351
** E-Z830 (Z830) - E1b1b1b2 *** E-M123 (M123)
**** E-M34 (M34)
***** E-M84 (M84)
****** E-M136 (M136)
***** E-M290 (M290)
***** E-V23 (V23)
***** E-L791 (L791, L792)
*** E-V1515
**** E-V1515*
**** E-V1486
***** E-V1486*
***** E-V2881
****** E-V2881*
****** E-V1792
****** E-V92
***** E-M293 (M293)
****** E-M293*
****** E-P72 (P72)
****** E-V3065*
**** E-V1700
***** E-V42 (V42)
***** E-V1785
****** E-V1785*
****** E-V6 (V6)
1.2 E-V257/L19 (E1b1b1b1)
* Во објавените примероци биле пронајдени лица „E-V257/L19*“ кои биле E-V257/L19, но не и E-M81. неколку жители на Блискиот Исток и северноафриканци, еден Корзиканец, еден Сардинец, еден Боран од Кенија, еден јужен Шпанец и еден Кантабриец.
Во рамките на E-M35, постојат впечатливи паралели помеѓу две хаплогрупи, E-V68 и E-V257. И двете содржат лози што често се забележува во Северна Африка (E-M78 и E-M81, соодветно) и група на недиференцирани хромозоми кои најчесто се наоѓаат во јужна Европа. Експанзијата на носачите Е-М35, веројатно од Блискиот Исток, како што е предложено од други автори, и поделена на две гранки разделени со географската бариера на Средоземното Море, би ја објаснила оваа географска шема. Сепак, отсуството на E-V68* и E-V257* на Блискиот Исток го прави поморското ширење помеѓу Северна Африка и Јужна Европа поверодостојна хипотеза.
1.2.1 E-PF2431
PF2431 претставува сестринска гранка на M81 која била откриена во Паоло Франкалачи (2011). Претходно, таа била означена како L19*/V257*. Оваа мутација била откриена во Северна Африка (во Сус во Мароко, во централен и источен Алжир, Западен Нил во Египет), Сахел (Чад, Гамбија), Западна Европа (Обединето Кралство (Дербишир), Германија, Швајцарија, Шпанија, Италија) и Блискиот Исток (Турција, Карабах и Урмија). Била образувана пред 13.800 години и се смета дека потекнува од „зелената“ Сахара. Неговата TMRCA се проценува на 10.600 години.
Археологијата откопала останки на припадник на унгарската освојувачка елита и тие биле анализирани од гранката E-FGC19010, таа била откриена во Сандорфалва во Унгарија и е датирана во втората половина на десеттиот век. Бил откриен скелет во манастирот Сан Пјетро, Вила Магна во Италија, чија ДНК припаѓа на истата гранка и живеела во околу 1180 година. Научниците испитале ДНК на масовна гробница на жртви на бубонската чума во Елванген во Германија, која датира од 16 век и припаѓа на друга гранка E-FGC18981.
1.2.2 Е-М81
Се смета дека доминантниот потклад на E-V257 E-M81 потекнува од областа на северозападниот дел на Африка пред 7.000 години, но сите членови се припадници на M183 и имаат TMRCA (најнов заеднички предок) пред само 2700 години.
E-M81 е најчестиот потклад на хаплогрупата E-L19/V257. Тој е концентриран во Северна Африка, а доминира нејзиниот потклад E-M183. Се верува дека E-M183 потекнува од северозападниот дел на Африка и има проценета старост од 2284-2984 пред сегашноста.
Под хаплогрупата E-M183 достигнува средна честота од 42% во Северна Африка. Зачестеноста се намалува од 100% кај некои населенија на приближно 28,6% на исток од овој опсег во Египет. Поткладот E-M81 е доминантен кај северноафриканските населенија кои говорат берберски јазик. Во Тунис, таа достигнува 100% честота помеѓу примерокот на Арапи од Зриба, 89,5% кај Андалузијците (Калат-ел-Андалус) и 100% кај Берберите од Шенини-Дуире, Џраду и Такруна. Генерално се наоѓа на честоти околу 45% во крајбрежните градови на Магреб (Оран, Тунис, Алжир).
Таа е исто така распространета помеѓу другите берберски населенија и достигнува честота од 72,4% кај Берберите од Маракеш, 80% во Мозабите и 71% кај Берберите од Среден Атлас (Мојен). Исто така, достигнува високи нивоа (77,8%) кај населението Туарези што ја населува Сахара во Буркина Фасо, во близина на Гор достигнува многу помала честота од 11,1% во околината на Танут во Република Нигер.
Во оваа клучна област од Египет до Атлантскиот Океан, била пријавена шема на намалување на варијацијата на хаплотипот STR (што имплицира намалување на староста на лозата во тие области) од исток кон запад (но известува од Запад кон Исток за M183), придружено со значително зголемување на честотата. На источната крајност на овој јадро опсег, M81 била пронајдена кај 28,6% (10 од 35 мажи) во ел-Хаџез во Западната Пустина во Египет.
Моделот на распространетост и варијанса е конзистентен со хипотезата за постпалеолитска „демична дифузија“ од Блискиот Исток. Лозата на предците на Е-М81 во нивната хипотеза би можела да се поврзе со ширењето на неолитските технологии за производство на храна од Плодната Полумесечина преку Нил, иако пасторализмот има поглавно место наспроти земјоделството. E-M81, а можеби и протоафроазискиот јазик, можеби биле пренесени или до Азија, или можеби претставуваат „''локален придонес во северноафриканската неолитска транзиција''“.
Поткладот E-M81 бил пронајден во древните фосили на Гуанчите (Бимбапес) ископани во Пунта Азул, Ел Хиеро, Канарските Острови, кои се датирани во 10 век (~ 44%). Бил пронајден во Ифри Амар што го прави северозападно африканското потекло најверојатно потекло од местото каде што се проширило, а не на Блискиот Исток.
1.2.2.1 Европа
Во Европа, E-M81 има широко распространетост на многу ниски честоти, но најчесто е на Пиринејскиот Полуостров, каде за разлика од остатокот од Европа, покажува просечна честота од 4,3% (49/1140) на Пиринејскиот Полуостров со честоти кои достигнуваат 4% и 9% во две одделни истражувања на Галиција, 10% во Западна Андалузија и северозападна Кастиља. Сепак, оваа иследување вклучува и 153 лица од островите Мајорка, Минорка и Ибица, како и 24 лица од Гасконија кои не се на Пиринејскиот Полуостров. Без овие 177 лица, реалниот просек за Пиринејскиот Полуостров е 4,9% (47/963) тој е почест од E-M78, со просечна честота околу 5%. Неговите честоти се повисоки во западната половина на полуостровот со честоти кои достигнуваат 8% во Екстремадура и Јужна Португалија, 4% во едно иследување и 9% во друго во Галиција, 10% во Западна Андалузија и северозападна Кастиља и 9% до 17% во Кантабрија. Највисоките честоти на овој клад пронајдени досега во Европа биле забележани во Пасиегос од Кантабрија, кои се движат од 18% (8/45) до 41% (23/56). Просечна честота од 8,28% (54/652) била забележана и на шпанските Канарски Острови со честоти над 10% на трите најголеми острови Тенерифе (10,68%), Гран Канарија (11,54%) и Фуертевентура (13,33%).
E-M81 се наоѓа и во други делови на Европа, како што се Британија - особено Велс и Шкотска - и Франција, каде што има вкупна застапеност од 2,7% (15/555), со честоти кои надминуваат 5,0% во Оверњ (5/89 ) и Ил-де Франс (5/91). E-M81 била забележана и во Италија со честоти од 0,7% до 5,8% на Сардинија, приближно 2,12% вкупно во Сицилија (но до 7,14% на Пјаца Армерина), и во многу помала честота во близина на Лучера (1,7%), во континентална Италија, веројатно поради древните преселби за време на исламската, римската и картагинската империја. Во едно проучување од 2014 година на Стефанија Сарно и нејзините соработници од 326 примероци од Козенца, Реџо Калабрија, Лече и пет сицилијански провинции, E-M81 покажува просечна честота од 1,53%, но типичниот хаплотип на јадрото на Магребин 13-14-30-24-9-11-13 е пронајден единствено во две од пет лица Е-М81. Овие резултати, заедно со занемарливиот придонес од северно-африканските населенија откриен со анализата на парцелата слична на примеси, сугерираат само маргинално влијание на трансмедитеранските генски текови врз сегашниот генетски базен на SSI.
1.2.2.2 Латинска Америка
Како резултат на шпанската и португалската колонизација на Америка, овој потклад се наоѓа низ цела Латинска Америка, на пример 6,1% во Куба, (8 од 132), 5,4% во Бразил (Рио де Жанеиро) (6 од 112), „Присуството на хромозоми од северноафриканско потекло (E3b1b-M81; може да се објасни и со прилив со посредство на Португалија, бидејќи оваа хаплогрупа достигнува честота од 5,6% во Португалија, сосема слично до честотата пронајдена во Рио де Жанеиро (5,4% и и меѓу Хиспанците од Калифорнија и Хаваи 2,4% (7 од 295)
1.2.2.3 Останати
Во помал број, мажите Е-М81 можат да се пронајдат во областите во контакт со Магреб, и околу Сахара, на места како Судан и околу Средоземно Море на места како Либан, Турција и меѓу сефардските Евреи.
1.2.2.4 Распространетост
Следното дава резиме на повеќето проучувања кои специјално тестирале за E-M81, покажувајќи каде неговата распространетост е поголема од 1% во Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Латинска Америка.
Country/Region, Sampling, n, %E-M81, Source
Мавретанија, Арапи, 17, 94,
Алжир, Арапи, 60, 80,
Тунис, Арапи од Зриба, 32, 100,
Тунис, Арапи од Џерба, 47, 93.7,
Алжир, Мозабитски Бербери, 67, 86.6,
Алжир, Мозабитски Бербери, 20, 80
Алжир, Оран, 102, 45.1,
Алжир, Алжир, 35, 42.9,
Алжир, Кабили, 19, 47.4,
Алжир, Арапи и Бербери, 156, 44.2,
Алжир, Зената, 35, 48.6,
Бразил, Рио, 112, 5.4
Буркина Фасо, Туарези, 38, 77.8,
Канарски Острови, Фуертевентура, 75, 13.3
Канарски Острови, Гран Канарија, 78, 11.5
Канарски Острови, Тенерифе, 178, 10.7
Канарски Острови, Лансароте, 97, 6.2
Канарски Острови, Ла Палма, 85, 5.9
Канарски Острови, Гомера, 92, 4.4
Канарски Острови, Хјеро, 47, 2.1
Куба, 132, 6.1
Кипар, Турски Кипар, 46, 8.7
Египет, Северен Египет, 21, 4.8
Египет, Западна пустина, 35, 28.6
Египет, 147, 8.2
Египет, Арапи, 370, 11.8,
Франција, 85, 3.5
Франција, Оверњ, 89, 5.6
Франција, Ил-де Франс, 91, 5.5
Франција, Север-Па де Кале, 68, 4.4
Франција, Прованса-Алпи-Азурен Брег, 45, 2.2
Франција, Југ-Пиринеи, 67, 1.5
Франција, Béarnais, 56, 1.8
Франција, Бигор, 44, 2.3
Иберија, Шпанија, Португалија, 655, 5.2
Иберија, Шпанија, Португалија, 1140, 4.3
Израел, Бедуини, 28, 3.6
Италија, Централна Италија, 89, 2.2
Италија, Северна Италија, 67, 1.5
Италија, Источна Кампанија, 84, 1.2
Италија, Лучера, 60, 1.7
Италија, Италија, 915, 0.3
Италија, Сицилија, 236, 2.1,
Италија, Сицилија, 136, 0.7
Јордан, Арапи, 101, 4
Либан, Арапи, 104, 1.9
Либан, Арапи, 914, 1.2,
Либија, Таурези, 47, 48.9,
Либија, Арапи, 215, 35.9,
Либија, Арапи и Бербери, 83, 45.7,
Мавританија, Арапи и Бербери, 189, 55.5,
Мароко, Маракешки Бербери, 29, 72.4
Мароко, Јужни Бербери, 187, 98.5,
Мароко, Мојен Атлас Бербери, 69, 71
Мароко, Марокански Арапи, 54, 31.5
Мароко, Маракешки, 33, 84.8
Мароко, Северен Мароко (Бени Снасен), 67, 79.1,
Мароко, Северен Мароко (Рираја), 54, 79.6,
Мароко, Имигранти во Италија, 51, 54.9,
Мароко, Арапи и Бербери, 221, 65
Мароко, Арапи и Бербери, 760, 67.3,
Мароко, Сахарави, 29, 76,
Нигер, Туарези, 22, 9.1
Нигер, Туарези, 31, 11.1,
Северна Африка, Сахара, 89, 59.6
Северна Африка, Алжир, Тунис, 202, 39.1
Португалија, North, 109, 5.5,
Португалија, Југ, 49, 12.2
Португалија, Север, 50, 4
Португалија, Југ, 78, 7.7
Португалија, Север, 60, 3.3
Португалија, 303, 5.6,
Португалија, Север, 101, 6,
Португалија, Центар, 102, 4.9,
Португалија, Југ, 100, 6,
Португалија, Мадејра, 129, 5.4,
Португалија, Азори, 121, 5,
Португалија, 657, 5.6
Португалија, Ентре Дуро е Мино, 228, 6.6
Португалија, Трас-ос-Монтес, 64, 3.1
Португалија, Беира Литорал, 116, 5.2
Португалија, Беира Интериор, 58, 5.3
Португалија, Естремадура, 43, 4.6
Португалија, Лисабон, 62, 6.5
Португалија, Алентехо, 65, 7.7
Португалија, Коруши, 64, 9.4,
Португалија, Пијас, 46, 4.3,
Португалија, Алкасер-ду-Сал, 21, 4.8,
Португалија, Трас-ос-Монтес (евреи), 57, 5.3,
Португалија, Трас-ос-Монтес (неевреи), 30, 10,
Сомалија, 201, 1.5
Шпанија, Посејгос од Кантабрија, 19, 36.8,
Шпанија, Посејгос од Кантабрија, 56, 41.1
Шпанија, Посејгос од Кантабрија, 45, 17.8
Шпанија, Шпанска Баскија, 55, 3.6
Шпанија, Астурија, 90, 2.2
Шпанија, јужни Шпанци Spaniards, 62, 1.6
Шпанија, Кастиља, северозапад, 100, 10
Шпанија, Андалузија , запад, 73, 9.6
Шпанија, Галиција, 19, 10.5,
Шпанија, Galicia Галиција 292, 4.1,
Шпанија, Галиција, 88, 9.1
Шпанија, Галиција, 44, 9.1,
Шпанија, Галиција, 164, 9.1,
Шпанија, Екстремадура, 52, 7.7
Шпанија, Валенсија, 73, 4.1
Шпанија, Кастиња, североисток, 31, 3.2
Шпанија, Арагон, 34, 2.9
Шпанија, Минорка, 37, 2.7
Шпанија, Андалузија , исток, 95, 2.1
Шпанија, Мајорка, 62, 1.6
Шпанија, Кастиља, Ла Манча, 63, 1.6
Шпанија, Каталонија, 80, 1.3
Шпанија, Каталонија, 111, 3.6,
Шпанија, Кантабрија, 161, 13
Шпанија, Малага, 26, 11.5,
Шпанија, Кантабија, 70, 8.6,
Шпанија, Кордоба, 27, 7.4,
Шпанија, Валенсија, 31, 6.5,
Шпанија, Валенсија, 59, 5.1,
Шпанија, Алмерија, 36, 5.6,
Шпанија, Леон, 60, 5,
Шпанија, Кастиља, 21, 4.8,
Шпанија, Севиља, 155, 4.5,
Шпанија, Уелва, 22, 4.5,
Шпанија, Баскија, 45, 2.2,
Шпанија, Уелва, 167, 3,
Шпанија, Гранада, 250, 3.6,
Шпанија, Педрохес, 68, 1.5
Шпанија, Андалузија, 94, 2.1
Шпанија, Zamora, 235, 5.5,
Тунис, Тунис, 148, 37.9,
Тунис, Имигранти од Италија, 52, 32.7,
Тунис, Бербери од Боу Омран, 40, 87.5,
Тунис, Бербери од Бу Сад, 40, 92.5,
Тунис, Арапи од Џерба, 46, 60.8,
Тунис, Бербери од Џерба, 47, 76.6,
Тунис, Бербери од Шенини, 27, 100,
Тунис, Бербери од Сенед, 35, 65.7,
Тунис, Арапи од Џраду, 32, 100,
Тунис, Андалузијци од Загван, 32, 40.6,
Тунис, Тунис, 33, 54.4,
Тунис, Арапи, 601, 62.7,
Турција, Истанбул Турција, 35, 5.7
Турција, Сефарди од Турција, 19, 5.3
Турција, СеверозападнаТурција, 40, 2.5
Турција, Североисточна Турција, 41, 2.4
Египет, Бербери, 93, 1.1,
1.3 E-Z830 (E1b1b1b2)
Неодамна потврдениот потклад на E-Z827, Z830, ги вклучува потврдените поткладови на E-M123, E-M293 и E-V42 и е брат/сестра на E-L19. Во моментов, E-M35 филогенскиот проект препознава четири различни кластери на Z830* носачи, од кои две се исклучиво еврејско потекло. Останатите две се значително помали и вклучуваат расфрлани поединци во Германија, Шпанија, Латинска Америка, Египет и Етиопија.
1.3.1 Е-М123
E-M123 е претежно позната по својата главен потклад E-M34, кој доминира во овој клад.
1.3.2 E-V1515
Нов клад (E-V1515) бил дефиниран од Тромбета и неговите соработници во 2015 година, кој потекнува од околу 12 киа (95% CI 8,6-16,4) во Источна Африка каде што во моментов е главно распространет. Овој клад ги вклучува сите потсахарски хаплогрупи (E-V42, E-M293, E-V92, E-V6) пријавени како E-M35 базални кладови во претходната филогенија.Набљудувавме најголема честота и разновидност на оваа хаплогрупа во северниот дел на Африканскиот Рог (денешна Еритреја и северна Етиопија), каде што беа пронајдени поголемиот дел од најдлабоките подхаплогрупи и парагрупи E-V1515. Во јужниот дел на Африканскиот Рог (јужна Етиопија, Сомалија и северна Кенија), хаплогрупата E-V1515 е речиси исклучиво претставена со неодамнешната (3,5 ka; 95% CI: 1,7-5,9 ka) потхаплогрупа E-V1486. Понатаму на југ, во јужна Кенија и јужна Африка, беше пронајден единечен терминал E-V1486, познат како E-M293 (Хен и неговите соработници, 2008) (сл. 3). Овој филогеографски модел силно сугерира на човечки движења од северниот дел на Африканскиот Рог до етиопските/кениските граници помеѓу 12 ka (спојување на E-V1515) и 3,5 ka (спојување на E-V1486), а од тука кон јужниот дел Африка преку екваторијалниот појас во поново време.Повеќе случаи на комерцијално набљудуваната E-V1515 биле откриени и во Арабија.
1.3.2.1 Е-М293
E-M293 претставува потклад на E-V1515. Истиот била идентификуван од ISOGG како втор клад во рамките на E-Z830. Откриен е пред E-Z830 и е поврзан со ширењето на пасторализмот од Источна Африка од страна на јужните Кушити во Јужна Африка. Досега високи нивоа биле откриени кај одредени етнички групи во Танзанија и Јужна Африка. Највисоки биле кај Датогите (43%), Кве (Ксое) (31%), Бурунге (28%) и Сандаве (24%). Пронајдени се двајца мажи од Кенија кои зборуваат банту со мутација M293. Другите поткладови на E-M215 се ретки во Јужна Африка. Авторите наведуваат ...Без информации за М293 во Масаи, Хема и други населенија во Кенија, Судан и Етиопија, не можеме со поголема сигурност да го одредиме прецизниот географски извор на М293. Сепак, достапните докази укажуваат на денешна Танзанија како ран и важен географски локус на еволуцијата на М293.Тие исто така изјавиле дека „''M293 е пронајден единствено во потсахарска Африка, што укажува на посебна филогенетска историја за M35.1 * (поранешни) примероци понатаму на север''“. E-P72 . Ова е потклад на E-M293.
1.3.2.2 E-V42
E-V42 била откриена кај двајца Евреи од Етиопија. Било предложено дека таа може да биде ограничен на регионот околу Етиопија. Сепак, понатамошното тестирање од страна на комерцијалните компании за тестирање на ДНК потврдила позитивни резултати за овој потклад и во Арабија.
1.3.2.3 E-V6
Поткладот E-V6 на E-V1515 бил дефиниран со V6 и било идентификувано значително присуство на овие лоза во Етиопија, а исто така и некои во соседното сомалиско население. Меѓу етиопските и сомалиските примероци, највисоките биле 14,7% кај етиопската Амхара и 16,7% кај етиопската Волајта.
1.3.2.4 E-V92
E-V92 била откриена во две етиопски Амхари. Како E-V6 и E-V42, веројатно постои единствено во областа на Етиопија.
2 Филогенетика
2.1 Филогенетска историја
 
Пред 2002 година, во академската литература постоеле најмалку седум системи за именување на филогенетското дрво на Y-хромозомот. Ова довело до значителна конфузија. Во 2002 година, главните истражувачки групи се собрале и го образувале Y-хромозомот конзорциум (YCC). Тие објавиле заеднички труд кој создал единствено ново дрво кое сите се согласиле да го користат. Подоцна, група граѓански научници со интерес за популациската генетика и генетската генеалогија образувале работна група за да се создаде аматерско дрво со цел да биде пред сè навремено. Табелата подолу ги обединува сите овие дела на точката на знаменитото дрво на YCC од 2002 година. Ова му овозможува на истражувачот што прегледува постара објавена литература брзо да се движи помеѓу номенклатурите.
YCC 2002/2008, (α), (β), (γ), (δ), (ε), (ζ), (η), YCC 2002, YCC 2005, YCC 2008, YCC 2010r, ISOGG 2006, ISOGG 2007, ISOGG 2008, ISOGG 2009, ISOGG 2010, ISOGG 2011, ISOGG 2012
E-P29, 21, III, 3A, 13, Eu3, H2, B, E*, E, E, E, E, E, E, E, E, E, E
E-M33, 21, III, 3A, 13, Eu3, H2, B, E1*, E1, E1a, E1a, E1, E1, E1a, E1a, E1a, E1a, E1a
E-M44, 21, III, 3A, 13, Eu3, H2, B, E1a, E1a, E1a1, E1a1, E1a, E1a, E1a1, E1a1, E1a1, E1a1, E1a1
E-M75, 21, III, 3A, 13, Eu3, H2, B, E2a, E2, E2, E2, E2, E2, E2, E2, E2, E2, E2
E-M54, 21, III, 3A, 13, Eu3, H2, B, E2b, E2b, E2b, E2b1, -, -, -, -, -, -, -
E-P2, 25, III, 4, 14, Eu3, H2, B, E3*, E3, E1b, E1b1, E3, E3, E1b1, E1b1, E1b1, E1b1, E1b1
E-M2, 8, III, 5, 15, Eu2, H2, B, E3a*, E3a, E1b1, E1b1a, E3a, E3a, E1b1a, E1b1a, E1b1a, E1b1a1, E1b1a1
E-M58, 8, III, 5, 15, Eu2, H2, B, E3a1, E3a1, E1b1a1, E1b1a1, E3a1, E3a1, E1b1a1, E1b1a1, E1b1a1, E1b1a1a1a, E1b1a1a1a
E-M116.2, 8, III, 5, 15, Eu2, H2, B, E3a2, E3a2, E1b1a2, E1b1a2, E3a2, E3a2, E1b1a2, E1b1a2, E1ba12, removed, removed
E-M149, 8, III, 5, 15, Eu2, H2, B, E3a3, E3a3, E1b1a3, E1b1a3, E3a3, E3a3, E1b1a3, E1b1a3, E1b1a3, E1b1a1a1c, E1b1a1a1c
E-M154, 8, III, 5, 15, Eu2, H2, B, E3a4, E3a4, E1b1a4, E1b1a4, E3a4, E3a4, E1b1a4, E1b1a4, E1b1a4, E1b1a1a1g1c, E1b1a1a1g1c
E-M155, 8, III, 5, 15, Eu2, H2, B, E3a5, E3a5, E1b1a5, E1b1a5, E3a5, E3a5, E1b1a5, E1b1a5, E1b1a5, E1b1a1a1d, E1b1a1a1d
E-M10, 8, III, 5, 15, Eu2, H2, B, E3a6, E3a6, E1b1a6, E1b1a6, E3a6, E3a6, E1b1a6, E1b1a6, E1b1a6, E1b1a1a1e, E1b1a1a1e
E-M35, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b*, E3b, E1b1b1, E1b1b1, E3b1, E3b1, E1b1b1, E1b1b1, E1b1b1, removed, removed
E-M78, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b1*, E3b1, E1b1b1a, E1b1b1a1, E3b1a, E3b1a, E1b1b1a, E1b1b1a, E1b1b1a, E1b1b1a1, E1b1b1a1
E-M148, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b1a, E3b1a, E1b1b1a3a, E1b1b1a1c1, E3b1a3a, E3b1a3a, E1b1b1a3a, E1b1b1a3a, E1b1b1a3a, E1b1b1a1c1, E1b1b1a1c1
E-M81, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b2*, E3b2, E1b1b1b, E1b1b1b1, E3b1b, E3b1b, E1b1b1b, E1b1b1b, E1b1b1b, E1b1b1b1, E1b1b1b1a
E-M107, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b2a, E3b2a, E1b1b1b1, E1b1b1b1a, E3b1b1, E3b1b1, E1b1b1b1, E1b1b1b1, E1b1b1b1, E1b1b1b1a, E1b1b1b1a1
E-M165, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b2b, E3b2b, E1b1b1b2, E1b1b1b1b1, E3b1b2, E3b1b2, E1b1b1b2a, E1b1b1b2a, E1b1b1b2a, E1b1b1b2a, E1b1b1b1a2a
E-M123, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b3*, E3b3, E1b1b1c, E1b1b1c, E3b1c, E3b1c, E1b1b1c, E1b1b1c, E1b1b1c, E1b1b1c, E1b1b1b2a
E-M34, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3b3a*, E3b3a, E1b1b1c1, E1b1b1c1, E3b1c1, E3b1c1, E1b1b1c1, E1b1b1c1, E1b1b1c1, E1b1b1c1, E1b1b1b2a1
E-M136, 25, III, 4, 14, Eu4, H2, B, E3ba1, E3b3a1, E1b1b1c1a, E1b1b1c1a1, E3b1c1a, E3b1c1a, E1b1b1c1a1, E1b1b1c1a1, E1b1b1c1a1, E1b1b1c1a1, E1b1b1b2a1a1
2.1.1 Истражувачки публикации
Следниве истражувачки тимови по нивните публикации биле претставени во создавањето на дрвото.
3 Дополнителна литература
******************* Pontikos D. "Phylogeographic refinement of haplogroup E"
*************