Осетски јазик

Осетскиот или „иронски“ (''Ирон''), е источноирански јазик кој се зборува во регионот Осетија во Кавказот. Јазикот се зборува во Русија и Грузија, а како официјален е во руската република Северна Осетија-Аланија и во грузиската република Јужна Осетија. Јазикот го зборуваат околу 525.000 Осети, од кои околу 60% живеат во Северна Осетија.
1 Фонологија
Во осетскиот има 7 самогласки:
, предни, централни, задни
затворени, и /i/, ы /ɨ/, у /u/
средни, е /e/, æ /ə/, о /o/
отворени, а /a/
Според јазичарот Васил Абаев, во осетскиот има 26 согласки, од кои пет има лабијализирани согласки и две полусамогласки. Во јазикот има гласови кои не се типични за индоевропските јазици, и тоа можеби е како резултат на контактот со останатите кавкаски јазици.
, усни, забно-алвеоларни, посталвеоларни/непчени, меконепчени, ресични
рамни, лабијализирани, рамни, лабијализирани
експлозивни, звучни, б /b/, д /d/, г /ɡ/, гу /ɡʷ/
безвучни, п /p/, т /t/, к /k/, ку /kʷ/, хъ /q/, хъу /qʷ/
ејективни, пъ /pʼ/, тъ /tʼ/, къ /kʼ/, къу /kʷʼ/
африкативни, звучни, дз /dz/, дж /dʒ/
безвучни, ц /ts/, ч /tʃ/
ејективни, цъ /tsʼ/, чъ /tʃʼ/
фрикативни, звучни, в /v/, з /z/, гъ /ʁ/
безвучни, ф /f/, с /s/, х /χ/, ху /χʷ/
носни, м /m/, н /n/
странични, л /l/
вевни, р /r/
апроксимантни, й /j/, у /w/
2 Писмо
Јазикот се пишува или пишувал на три писма: кирилица, латиница и грузиска азбука. Денес јазикот се пишува на кирилица.
+Кирилица, букви, А, Ӕ, Б, В, Г, (Гу), Гъ, (Гъу), Д, Дж, Дз, Е, З, И, Й, К, (Ку), Къ, (Къу), Л
a, ӕ, б, в, г, (гу), гъ, (гъу), д, дж, дз, е, з, и, й, к, (ку), къ, (къу), л
МФА
букви, М, Н, О, П, Пъ, Р, С, Т, Тъ, У, Ф, Х, (Ху), Хъ, (Хъу), Ц, Цъ, Ч, Чъ, Ы
м, н, о, п, пъ, р, с, т, тъ, у, ф, х, (ху), хъ, (хъу), ц, цъ, ч, чъ, ы
МФА, ,
+Латиница (1923-1937), букви, A, Æ, B, C, Ch, Č, Čh, D, Dz, Dž, E, F, G, Gu, H, Hu, I, J, K, Ku
a, æ, b, c, ch, č, čh, d, dz, dž, e, f, g, gu, h, hu, i, j, k, ku
МФА
букви, Kh, Khu, L, M, N, O, P, Ph, Q, Qu, R, S, T, Th, U, V, X, Xu, Y, Z
kh, khu, l, m, n, o, p, ph, q, qu, r, s, t, th, u, v, x, xu, y, z
МФА, ,
3 Споредба
значење, оган, месец, нов, мајка, сестра, ноќ, нос, три, црвено, жолто, зелено, волк
Translations into different languages
осетски, арт art, мæй mæj, нæуæг næwæg, мад mad, хо xo, æхсæв æxsæv, фындз fyndz, æртæ ærtæ, сырх syrx, бур bur, цъæх ts'æx, бирæгъ biræh
паштунски, اور ōr, مياشت myāšt, نوی nəway, مور mōr, خور xōr, شپه špa, پوزه pōza, درې drē, سور sur, زيړ zyaṛ, شين šin, لېوه lēwə
курдски, agir / ar, me(h), nêw, mak/daik, xoşk, şev, difn/lut, sê, sor, zerd/bor, kesk/şîn, gur / wir
персиски, آتش ātaš, ماه māh, نو now, مادر mādar, خواهر xāhar, شب šab, بینی / پوزه poze / bini, سه se, سرخ sorx, بور/ زرد zard / bur, سبز sabz, گرگ gorg
санскритски, agni/atar, māsa, nava, matar, svasā, rātri, nāsa, traya, rudhira, peeta, harita, vrkis
хинди-урду, āg, mahīna, nayā, mā, behn, rāt, nāk, tīn, lāl, pīlā, harā, bheyrryā
германски, Feuer, Monat, neu, Mutter, Schwester, Nacht, Nase, drei, rot, gelb, grün, Wolf
латински, ignis, mēnsis, novus, māter, soror, nox, nasus, trēs, ruber, flāvus, gilvus, viridis, lupus
грчки, φωτιά fotiá, μήνας minas, νέος neos, μητέρα mitera, αδελφή adhelfi, νύχτα nihta, μύτη miti, τρία tria, ερυθρός erithros, κίτρινος kitrinos, πράσσινος prassinos, λύκος likos
литвански, ugnis, mėnuo, naujas, motina, sesuo, naktis, nosis, trys, raudona, geltona, žalias, vilkas
руски, огонь ogón’, месяц miesyats, новый novyi, мать mat', сестра siestra, ночь noch', нос nos, три tri, красный, рыжий krasnyi, ryzhyi, жёлтый zholtyi, зелёный zielionyi, волк volk
ирски, tine, mí, nua, máthair, deirfiúr, oíche, srón, trí, dearg/rua, buí, glas, faolchú
4 Поврзано
* Ирански јазици
* Јужна Осетија
* Северна Осетија - Аланија
* Алани
5 Користена литература
* Abaev, V.I. '' ''
* Abaev, V.I. Ossetian Language and Folklore, USSR Academy of Sciences, Moscow-Leningrad, 1949
* Arys-Djanaieva, Lora. . Paris: L'Harmattan, 2004, ISBN 2-7475-6235-2.
* Nasidze et al., Genetic Evidence Concerning the Origins of South and North Ossetians. Annals of Human Genetics 68 (6), 588-599(2004)