Волтер Пејтер

Волтер Хорацио Пејтер (4 август 1839 – 30 јули 1894) — англиски есеист, уметнички и книжевен критичар и писател на фикција, кој се смета за еден од најголемите стилисти. Неговата прва и најчесто препечатувана книга, ''„Студии за историјата на ренесансата“'' (1873), ревидирана како ''„Ренесанса: Студии за уметност и поезија“'' (1877), во која го изложил својот пристап кон уметноста и се залагал за еден идеал на интензивен внатрешен живот, од многумина била сфатена како манифест (без разлика дали стимулативен или субверзивен) на естетизмот.
1 Ран живот
Роден во Степни во лондонскиот Ист Енд, Волтер Пејтер бил втор син на Ричард Глоуд Пејтер, лекар кој се преселил во Лондон на почетокот на 19 век за да практикува медицина меѓу сиромашните. Д-р Пејтер починал додека Волтер бил бебе и семејството се преселило во Енфилд. Волтер ја посетувал гимназијата „Енфилд“ и бил индивидуално подучуван од директорот.
Во 1853 година бил испратен во Кралското училиште во Кентербери, каде што убавината на катедралата му оставила впечаток што ќе остане со него целиот негов живот. Имал четиринаесет години кога неговата мајка, Марија Пејтер, починала во 1854 година. Како ученик, Пејтер ја прочитал книгата „''Модерни сликари“'' од Џон Раскин, која ја инспирирала неговата доживотна привлечност кон изучувањето на уметноста и му дала вкус за добро изработена проза. Добил училишна изложба, со која продолжил во 1858 година во Квинс колеџот во Оксфорд.
Како студент, Пејтер бил „читател“, со книжевни и филозофски интереси надвор од пропишаните текстови. Флобер, Готје, Бодлер и Свинберн биле меѓу неговите рани омилени писатели. Посетувајќи ги својата тетка и сестри во Хајделберг, Германија, за време на одморите, тој научил германски јазик и почнал да го чита Хегел и германските филозофи. Научникот Бенџамин Џовет бил воодушевен од неговиот потенцијал и му понудил да му држи приватни часови. Сепак, на часовите кај Џовет, Пејтер бил разочарување; тој добил втор степен по ''хуманитарна книжевност'' во 1862 година. Како момче, Пејтер ја негувал идејата да влезе во англиканското свештенство, но во Оксфорд неговата вера во христијанството била разнишана. И покрај неговата склоност кон ритуалните и естетските елементи на црквата, тој имал мал интерес за христијанската доктрина и не се залагал за ракополагање. По дипломирањето, Пејтер останал во Оксфорд и предавал класици и филозофија на приватни студенти. (Неговата сестра Клара Пејтер, пионерка во женското образование, подоцна предавала старогрчки и латински јазик на Сомервилскиот колеџ, и всушност била една од коосновачите). Годините поминати во учење и читање на Пејтер се исплатиле: му била понудена класична стипендија во 1864 година во Брасеноуз, врз основа на неговата способност да предава модерна германска филозофија, и тој се прилагодил на универзитетска кариера.
2 Кариера и дела
2.1 Ренесансата
Можностите за пошироко студирање и предавање во Оксфорд, во комбинација со формативните посети на континентот - во 1865 година ги посетил Фиренца, Пиза и Равена - значело дека преокупациите на Пејтер сега се зголемиле. Тој станал остро заинтересиран за уметноста и книжевноста и почнал да пишува статии и критики. Прво нешто што го објавил било еден есеј за метафизиката на Колриџ, „Колриџовите записи“, анонимно објавен во 1866 година во ''Westminster Review''. Неколку месеци подоцна, неговиот есеј за Винкелман (1867), ран израз на неговиот интелектуален и уметнички идеализам, се појавил во истиот преглед, проследен со „Поемите на Вилијам Морис“ (1868), во кој го изразил неговото восхитување од романтизмот. Во текот на следните години, во ''Fortnightly Review'' биле објавени неговите есеи за Леонардо да Винчи (1869), Сандро Ботичели (1870) и Микеланџело (1871). Последните три, заедно со други слични дела, биле собрани во неговите ''„Студии за историјата на ренесансата“'' (1873), преименувани во второто и подоцнежните изданија како ''„Ренесанса: Студии за уметност и поезија“''. Есејот за Леонардо го содржил прославениот сон на Пејтер за ''Мона Лиза'' („веројатно сè уште најпознатото дело за која било слика во светот“); есејот за Ботичели бил првиот есеј на англиски јазик за овој сликар, придонесувајќи за оживување на интересот за него; додека есејот за Винкелман го истражувал темпераментот на Винкелман со кој Пејтер чувствувал силен афинитет. Есејот за „Училиштето на Џорџоне" (''Fortnightly Review'', 1877), додаден во третото издание (1888), ја содржи многу цитираната максима на Пејтер „Сета уметност постојано се стреми кон состојбата на музиката“ (т.е. уметноста се стреми да ги обедини темата и формата, а музиката е единствената уметност во која темата и формата се навидум едно). Последните пасуси од есејот за Вилијам Морис од 1868 година биле преработени како „Заклучок“ на книгата.
Овој краток „Заклучок“ требало да биде највлијателната – и контроверзна – публикација на Пејтер. Во него изјавил дека нашите физички животи се составени од научни процеси и елементарни сили во постојано движење, „обновени од момент до момент, но кои порано или подоцна се разделуваат по своите патишта“. Во умот „вртлогот е уште побрз“: наплив на перцепции, чувства, мисли и сеќавања, сведени на впечатоци „нестабилни, трепкачки, неконзистентни“, „опкружени за секој од нас со тој дебел ѕид на личноста“; и „со преминот и растворањето на впечатоците... [постои] континуирано исчезнување, тоа чудно, вечно ткаење и расплетување на самите себе“. Бидејќи сè е во флуктуација, за да го извлечеме максимумот од животот, мора да научиме да правиме разлика меѓу „остро и желно набљудување“: зашто
Преку таква дискриминација можеме да „внесеме што е можно повеќе пулсирања во даденото време“: „Секогаш да гориме со овој тврд, скапоцен пламен, да ја одржиме оваа екстаза, е успех во животот“. Создавањето навики значи неуспех од наша страна, бидејќи навиката го означува стереотипното. „Додека сè ни се топи под нозете“, напишал Пејтер, „можеби ќе се нафатиме на која било извонредна страст или на кој било придонес кон знаењето што се чини дека преку подигнат хоризонт го ослободува духот за момент, или на кое било раздвижување на сетилата или на дело на рацете на уметникот. Да не се прави разлика во секој момент помеѓу некој страствен став кај оние околу нас во брилијантноста на нивните дарови е, во овој краток ден со мраз и сонце, да се спие пред вечерта“. Резултирачката „забрзана, повеќекратна свест“ се спротивставува на нашата несигурност во лицето на флуксот. Моментите на визија можат да произлезат од едноставни природни ефекти, како што забележува Пејтер на друго место во книгата: „Ненадејна светлина ја преобразува тривијалната работа, ветерницата, прашината на вратата од шталата; момент - и работата исчезнала, бидејќи била чист ефект; но оставила зад себе задоволство, копнеж дека нешто такво може повторно да се случи.“ Или можат да произлезат од „интелектуална возбуда“, од филозофијата, науката и уметноста. Тука треба „постојано да тестираме нови мислења, никогаш да не се согласуваме со лесна ортодоксија“; а од нив, страста за уметноста, „желбата за убавина“, има (во резимето на еден од уредниците на Пејтер) „најголем потенцијал за одвраќање на чувството на минливост, бидејќи во уметноста перцепциите на високо чувствителните умови се веќе подредени; се соочуваме со реалност што е веќе рафинирана и сме во можност да ја достигнеме личноста зад делото“.
''Ренесансата'', која некои верувале дека ја поддржува аморалноста и „хедонизмот“, предизвикала критики од конзервативните кругови, вклучително и неодобрување од поранешниот тутор на Пејтер во Квинс колеџ, од капеланот во колеџот Брасеноуз и од Оксфордскиот епископ. Маргарет Олифант, оценувајќи ја книгата во ''Блеквудс магазин'', ја отфрлила како „рококо епикурејство“, додека Џорџ Елиот ја осудил како „прилично отровна во своите лажни принципи на критика и лажни концепции за животот“.
Во 1874 година, Пејтер бил одбиен во последен момент од неговиот поранешен ментор Бенџамин Џовет, магистер на Балиол, за претходно ветеното прокторско место. Во 1980-тите години, се појавиле писма што документирале „романса“ со деветнаесетгодишниот студент на Балиол, Вилијам Мани Хардинг, кој привлекол неповолно внимание како резултат на неговата отворена хомосексуалност и богохулни стихови, а кој подоцна станал романописец. Многу од делата на Пејтер се фокусираат на машката убавина, пријателство и љубов, или на платонски начин или, индиректно, на пофизички начин. Друг студент, В. Х. Малок, ги предал писмата на Пејтер и Хардинг на Џовет, кој го опишал Пејтер:
Во 1876 година, Малок ја пародирал пораката на Пејтер во сатиричниот роман ''„Новата Република“'', прикажувајќи го Пејтер како типично изнемоштен англиски естет. Сатирата се појавила за време на натпреварот за Оксфордската професорска позиција по поезија и одиграла улога во убедувањето на Пејтер да се повлече од конкуренцијата. Неколку месеци подоцна, Пејтер објавил нешто што можеби било суптилна реплика: „Студија за Дионис“, богот-аутсајдер, прогонуван поради неговата нова религија на екстаза, кој ги победува силите на реакцијата (''„The Fortnightly Review“'', декември 1876 година).
2.2 Мариус Епикурејецот и имагинарните портрети
Пејтер сега бил во центарот на мал, но надарен круг во Оксфорд - тој го подучувал Џерард Менли Хопкинс во 1866 година и двајцата останале пријатели до септември 1879 година, кога Хопкинс го напуштил Оксфорд, тој исто така уживал почит во лондонскиот книжевен свет и пошироко. Преку Свинберн се запознал со личности како Едмунд Госе, Вилијам Бел Скот и Данте Габриел Росети. Тој бил ран пријател и поддржувач на младиот прерафаелитски сликар Симеон Соломон. Свесен за своето растечко влијание и свесен дека „Заклучокот“ на неговата ''Ренесанса'' може да биде погрешно протолкуван како аморален, тој го повлекол есејот од второто издание во 1877 година (тој го вратил со мали измени во третото во 1888 година) и сега се зафатил со разјаснување и примери за своите идеи преку фикција.
За таа цел, во 1878 година, во списанието ''„Макмилан“'' објавил евокативна полуавтобиографска скица со наслов „Имагинарни портрети 1. Детето во куќата“, за некои од формативните искуства од неговото детство - „дело“, како што рекол најраниот биограф на Пејтер, „кое може да се препорача на секој што не е запознаен со делата на Пејтер, бидејќи го покажува неговиот карактеристичен шарм во најголема мера“. Ова требало да биде првото од околу дванаесет „Имагинарни портрети“, жанр и термин за кој може да се каже дека Пејтер го измислил и во кој тој се специјализирал. Ова не биле приказни - заплетот бил ограничен, а дијалогот отсуствувал - колку што биле психолошки студии на фиктивни ликови во историски услови, честопати персонификации на нови концепти на пресвртни точки во историјата на идеите или емоциите. Некои гледаат напред, занимавајќи се со иновации во визуелните уметности и филозофијата; други се осврнуваат назад, драматизирајќи неопагански теми. Многу се прикриени автопортрети што истражуваат темни лични преокупации.
Планирајќи поголемо дело, Пејтер ги напуштил своите наставнички должности во 1882 година, иако ја задржал својата стипендија и студентските соби во кои живеел од 1864 година, и направил истражувачка посета на Рим. Во својот филозофски роман ''„Мариус Епикурејецот“'' (1885), продолжен имагинарен портрет сместен во Рим во времето на Антонинците, за кој Пејтер верувал дека имал паралели со неговиот век, тој ги испитува „сензациите и идеите“ на еден млад Римјанин со интегритет, кој се стреми кон идеал за „естетски“ живот - живот базиран на αἴσθησις, сензација, перцепција - ублажен со аскетизам. Оставајќи ја религијата од своето детство, испитувајќи една филозофија по друга, станувајќи секретар на стоичкиот император Марко Аврелиј, Мариус ја тестира теоријата на својот автор за стимулирачкиот ефект на потрагата по сензација и увид како идеал сам по себе. Воведните и завршните епизоди на романот ја издаваат континуираната носталгија на Пејтер за атмосферата, ритуалот и заедницата на религиозната вера што ја изгубил. ''Мариус'' бил позитивно оценет и добро продаден; Второто издание излегло истата година. За третото издание (1892) Пејтер направи лобемни стилски ревизии.
Во 1885 година, по оставката на Џон Раскин, Пејтер станал кандидат за професорското место по ликовна уметност на Оксфордскиот универзитет, но иако во многу погледи најсилниот во полето, се повлекол од натпреварот, обесхрабрен од континуираното непријателство во официјалните кругови. По ова разочарување, но охрабрен од успехот на ''Мариус'', тој се преселил со своите сестри од НортдОксфорд мо Роуд 2), нивниот дом од 1869 година, во Лондон (Трас 12, Кенсингтон), каде што живеел надвор од семестарот до 1893 година.
Од 1885 до 1887 година, Пејтер објавил четири нови имагинарни портрети во списанието ''„Макмилан“'', секој студија за несоодветни луѓе, луѓе родени надвор од своето време, кои самите си предизвикуваат катастрофа – „Принц на дворските сликари“ (1885) (за Вато и Жан-Батист Пејтер), „Себастијан ван Шторк“ (март 1886) (за холандското општество и сликарство од 17 век и филозофијата на Спиноза), „Денис Л'Оксероа“ (октомври 1886) (за Дионис и средновековните градители на катедрали) и „Војводата Карл од Розенмолд“ (1887) (за германското просветителство). Тие биле собрани во томот ''„Имагинарни портрети“'' (1887). Во ова време испитувањето на Пејтер за тензиите помеѓу традицијата и иновацијата, интелектот и сензацијата, аскетизмот и естетизмот, социјалните обичаи и аморалноста, станувало сè посложено. Имплицитните предупредувања против стремежот кон крајностите во интелектуалните, естетските или сензуалните прашања биле несомнени. Вториот портрет, „Себастијан ван Шторк“, моќна критика на филозофскиот солипсизам, бил опишан како најсуптилната психолошка студија на Пејтер.
2.3 Почитувања, Платон и платонизам и Имагинарен портрет
Во 1889 година, Пејтер ја објавил ''книгата „Пофалби, со есеј за стилот“'', збирка претходно печатени есеи за книжевноста. Била добро прифатена. „Стил“ (препечатена во „''Фортнајкли Ривју“'', 1888) била изјава за неговото верување и методологија како прозаист, завршувајќи со парадоксот „Ако стилот е човекот, тој во вистинска смисла ќе биде „безличен““. Томот, исто така, вклучувал и проценка на песните на Данте Габриел Росети, првпат печатени во 1883 година, неколку месеци по смртта на Росети; „Естетска поезија“, ревидирана верзија на есејот на Вилијам Морис од 1868 година, без неговите последни пасуси; и есеј за Томас Браун, чиј мистичен, барокен стил Пејтер го восхитувал. Есејот за Колриџ ги препечатува „Колриџовите записи“ (1866), но ги изоставува неговите експлицитно антихристијански пасуси; додава пасуси за поезијата на Колриџ што Пејтер ги придонел за ''„Англиските поети“'' (1880) од Т. Х. Ворд. Кога го преработил својот есеј од 1876 година „Романтизам“ како „Постскриптум“ на ''„Пофалби“'', Пејтер ги отстранил неговите референци за Бодлер (во тоа време веќе поврзан со декадентното движење), заменувајќи го со Иго. Во второто издание на ''„Пофалби“'' (1890) тој го потиснал есејот „Естетска поезија“ - уште еден доказ за неговата растечка претпазливост како одговор на критиките на естаблишментот. Сите последователни препечатувања на ''„Пофалби“'' („на разочарување на секој читател од 1890 година“, како што го кажал Џералд Монсман) биле базирани на второто издание.
Во 1893 година, Пејтер и неговите сестри се вратиле во Оксфорд (64 Сент Џајлс, во тоа време местото на Блекфрајарс Хол, постојана приватна сала на Оксфордски универзитет). Тој во овој период бил баран како предавач. Во истата година била објавена неговата книга ''„Платон и платонизам“''. Овде и во други есеи за Стара Грција, Пејтер ја поврзува грчката култура со дијалектиката романтизам-класицизам, која првпат ја истражувал во својот есеј „Романтизам“ (1876). „Низ целата грчка историја“, пишува тој, „можеме да го проследиме, во секоја сфера на активност на грчкиот ум, дејството на овие две спротивставени тенденции, центрифугалната и центрипеталната. Центрифугалната - јонската, азијатската тенденција - лета од центарот, фрлајќи се во бескрајна игра на имагинацијата, уживајќи во светлината и бојата, во прекрасниот материјал, во променливата форма насекаде, нејзината немирна разноврсност ја насочува кон развојот на поединецот“: и „центрипеталната тенденција“, влечејќи се кон центарот, „одржувајќи го дорското влијание на сериозно поедноставување насекаде, во општеството, во културата“. Харолд Блум забележал дека „Пејтер го фали Платон за класичната коректност, за конзервативниот центрипетален импулс, против неговиот [Пејтеровиот] хераклитски романтизам“, но „ние не му веруваме кога се претставува како центрипетален човек“. Томот, кој исто така вклучува и сочувствителна студија за античка Спарта („Лацедемон“, 1892), бил пофален од Џовет. „Промената што се случува помеѓу ''Мариус'' и ''Платон и платонизмот''“, пишува Ентони Ворд, „е промена од чувство на пораз во скептицизмот до чувство на триумф во него“.
На почетокот на летото 1894 година, неговото дело „Детето во куќата“ за прв пат било издадено во форма на книга, во ограничено издание од 250 примероци, „препечатено со љубов и грижа“ од страна на „Даниел Прес“ од Оксфорд, како ''„Имагинарен портрет“'', а Госе го опишал како „скапоцена играчка за библиомани“. Било распродадено за помалку од еден час. „Го сакам вашето дете“, му пишала Емили Даниел на Пејтер, подарувајќи му еден примерок. Пејтер како одговор изразил задоволство што го видела неговото дете „толку елегантно облечено“.
На 30 јули 1894 година, Пејтер починал ненадејно во својот дом во Оксфорд од срцева слабост предизвикана од ревматска треска, на 54-годишна возраст. Бил погребан на Холивелските гробишта во Оксфорд.
2.4 Грчки студии, Разни студии, Гастон де Латур и други постхумни томови
Во 1895 година, пријател и поранешен студент на Пејтер, Чарлс Ланселот Шадвел, член на колеџот, а подоцна и проректор на Ориел, ги собрал и објавил есеите на Пејтер за старогрчката митологија, религија, уметност и книжевност како ''„Грчки студии“.'' Овој том содржи мечтаење за детството на Хиполит, „Хиполит со превез“ (првпат објавен во ''списанието „Макмилан“'' во 1889 година), кое било наречено „најубавата проза некогаш инспирирана од Еврипид“. Во однос на жанрот тоа е уште еден „имагинарен портрет“, и илустрира парадокс централен за сензибилитетот и делата на Пејтер: склоност кон ''аскетска'' убавина сфатена сензуално. Томот, исто така, ја препечатува „Студијата за Дионис“ на Пејтер од 1876 година.
Истата година, Шадвел собрал други несобрани дела и ги објавил како ''Разни студии''. Овој том го содржи „Детето во куќата“ и уште два индиректно самооткривачки Имагинарни портрети, „Смарагд Утварт“ (првпат објавен во ''The New Review'' во 1892 година) и „Аполон во Пикардија“ (од ''списанието Harper's'', 1893 година) – вториот, како и „Денис Л'Оксероа“, се фокусира на една особено пејтеријанска преокупација: преживувањето или реинкарнацијата на паганските божества во христијанската ера. Бил вклучен и последниот (незавршен) есеј на Пејтер, за Паскал, како и два дела што укажуваат на оживувањето на интересот на Пејтер за готските катедрали во неговите последни години, предизвикано од редовните посети на северна Европа со неговите сестри. Чарлс Шадвел „во своите помлади денови“ бил „впечатливо убав, и по фигура и по цртите на лицето“, „со лице како оние што се гледаат на пофините атички монети“; тој бил неименуваната инспирација на еден необјавен ран труд на Пејтер, „Diaphaneitè“ (1864), почит кон младешката убавина и интелект, чиј ракопис Пејтер му го дал на Шадвел. Ова дело Шадвел го вклучил и во ''Разни студии.'' Шадвел го придружувал Пејтер при неговата посета на Италија во 1865 година, а Пејтер требало да му ја посвети ''„Ренесансата“'' и да напише предговор за изданието на Шадвел на ''„Чистилиштето на Данте Алигиери“'' (1892).
Во 1896 година, Шадвел уредил и објавил седум поглавја од недовршениот роман на Пејтер наречен ''„Гастон де Латур“'', сместен во турбулентната Франција од крајот на 16 век, производ на интересот на авторот за француската историја, филозофија, книжевност и уметност. Пејтер го замислувал ''„Мариус“'' како прв роман од „трилогија на дела од сличен карактер што се занимаваат со истите проблеми, под изменети историски услови“;''„Гастон“'' требало да биде вториот, додека третиот требало да се одвива во Англија кон крајот на 18 век. Во 1995 година, Џералд Монсман го објавил ''„Гастон де Латур: Ревидираниот текст“'', повторно уредувајќи ги седумте поглавја и уредувајќи ги преостанатите шест што Шадвел и Клара Пејтер ги задржале како премногу недовршени. „Преку имагинарниот портрет на Гастон и историските современици на Гастон – Ронсард, Монтењ, Бруно, кралицата Маргарита, кралот Хенри III – фантазијата на Пејтер се соочува и ги опоменува Жолтите деведесетти, особено Оскар Вајлд.“ Во еден осврт од 1891 година за ''„Сликата на Доријан Греј“'' во „Книговодителот“, Пејтер не го одобрил Вајлдовото искривување на епикурејството: „Вистинскиот епикурејство има за цел целосен, но хармоничен развој на целиот човечки организам. Затоа, да се изгуби моралното чувство, на пример чувството за грев и праведност, како што хероите на г-дин Вајлд се решени да го сторат тоа брзо, што е можно поцелосно, значи ... да се стане помалку сложен, да се премине од повисок на понизок степен на развој.“''„Есеи од Гардијан“'', уредени од Госе, избор од анонимните книжевни рецензии на Пејтер од 1886–1890 година од списанието познато и како „Црковниот чувар“, и ''„Несобрани есеи“'' биле приватно печатени во 1896 и 1903 година, соодветно (вторите биле повторно објавени како ''„Скици и рецензии“'' во 1919 година). „''Едиција на луксузни''''дела на Волтер Пејтер“'' во десет тома, со два тома за ''Мариус'' и вклучувајќи ги сите дела освен делата во ''„Несобрани дела“'', била издадена во 1901 година; била повторно издадена, во поедноставна форма, како „Библиотекарско издание“ во 1910 година. Делата на Пејтер често биле препечатувани до крајот на 1920-тите години.
3 Влијание
Кон крајот на неговиот живот, делата на Пејтер вршеле значително влијание. Принципите на она што ќе биде познато како Естетско движење делумно можат да се проследат до него, а неговиот ефект особено се почувствувал врз еден од водечките поборници на движењето, Оскар Вајлд, кој му оддал почит во ''„Критичарот како уметник“'' (1891). Меѓу уметничките критичари под влијание на Пејтер биле Бернард Беренсон, Роџер Фрај, Кенет Кларк и Ричард Волхајм: меѓу раните литературни модернисти, Марсел Пруст, Џејмс Џојс, В. Б. Јејтс, Пол Валери, Езра Паунд, Т. С. Елиот и Волас Стивенс; а влијанието на Пејтер може да се проследи и во субјективните романи со тек на свеста од почетокот на 20 век. Во книжевната критика, акцентот што Пејтер го ставал врз субјективноста и автономијата на читателот придонел да се подготви патот за револуционерните пристапи кон книжевните студии на модерната ера. Пејтеровата сензибилност е очигледна и во политичката филозофија на Мајкл Оукшот. Меѓу обичните читатели, идеалистите пронашле инспирација во неговата желба „секогаш да гори со овој тврд, скапоцен пламен“, во неговата потрага по „највисок квалитет“ во „моментите што минуваат“.
4 Критичен метод
Критичкиот метод на Пејтер бил опишан во „Предговорот“ на ''„Ренесансата“'' (1873) и усовршен во неговите подоцнежни дела. Во „Предговорот“, тој првично се залагал за субјективен, релативистички одговор на животот, идеите, уметноста, наспроти посувата, пообјективна, донекаде моралистичка критика што ја практикувале Метју Арнолд и други. „Првиот чекор кон гледање на сопствениот предмет каков што навистина е“, напишал Пејтер, „е да се познава сопствениот впечаток, да се разликува, да се реализира јасно. Што е оваа песна или слика, оваа привлечна личност во животот или во книгата, за ''мене''?“ Кога ќе ги формираме нашите впечатоци, продолжуваме да ја наоѓаме „моќта или силите“ што ги произвеле, „доблеста“ на делото. „Пејтер се движи, со други зборови, од последици кон причини, кои се негов вистински интерес“, забележал Ричард Волхајм. Меѓу овие причини биле, пред сè, оригиналните темпераменти и типови на ум; но Пејтер „не се ограничувал на спарување на уметничко дело со одреден темперамент. Имајќи го предвид одреден темперамент, тој прашувал кој е опсегот на формите во кои тој би можел да најде израз. Некои од формите ќе бидат метафизички доктрини, етички системи, книжевни теории, религии, митови. Скептицизмот на Пејтер го навел да помисли дека сами по себе на сите такви системи им недостасува смисла или значење - сè додека значењето не им се даде преку нивната способност да дадат израз на одреден темперамент.“
5 Стил
Пејтер бил многу почитуван поради неговиот прозен стил, кој се стремел да го направи достоен на своите естетски идеали, вложувајќи многу труд и внимателно корегирајќи го своето дело. На својата маса чувал мали квадратчиња хартија, секое со свои идеи, и ги мешал обидувајќи се да формира низа и шема. „Познавав писатели од секаков степен, но никогаш не сум познавал писатели за кои чинот на компонирање бил толку мачен и агонија како што бил за Пејтер“, напишал Едмунд Госе, кој исто така го опишал методот на компонирање на Пејтер: „Толку бил свесен за модификациите и дополнувањата што ќе се случеле, што секогаш пишувал на линијарна хартија, оставајќи го секој ред празен.“ Потоа правел фер копија и го повторувал процесот, понекогаш плаќајќи за печатење на нацрти, за да го процени нивниот ефект. „За разлика од оние кои биле зафатени од Флоберовата теорија за единствениот збор и единствениот епитет“, напишал Осберт Бурдет, „Пејтер ја барал реченицата, и реченицата во однос на пасусот, а пасусот како движење во поглавјето. Бројните загради намерно го замениле брзиот тек на ритамот со паузи, со шармантни мали вирови, патем.“ На врвот на својата моќ како писател, Пејтер ги дискутирал своите принципи на композиција во есејот од 1888 година „Стил“. А. К. Бенсон го опишал стилот на Пејтер како „апсолутно препознатлив и сосема нов“, додавајќи, сепак, дека „тој можеби повеќе му се допаѓа на занаетчијата отколку на обичниот читател.“ За Г. К. Честертон, прозата на Пејтер, спокојна и контемплативна по тон, сугерирала „значителен обид за непристрасност“.
6 Модерни изданија
* . Contains .
* .
* . Includes several essays in their original periodical form.
* . An annotated edition of Pater's revised text.
* .
* .
* .
* .
* .
* , . An annotated edition of the 1873 text.
6.1 „Оксфордскиот“ Пејтер
Од 2019 година, Оксфорд Јуниверзити Прес започнал со објавување на своите десеттомни ''Собрани дела на Волтер Пејтер'', првото комплетно анотирано издание. Биле испечатени ревизии на Пејтер како „текст за копија“, со претходни варијанти евидентирани во белешки (уредниците го сметаат Пејтер за разумен ревизор на сопственото дело), периодични и академски статии изоставени од ''Делата'' од 1901 и 1910 година, Писмата на Пејтер и необјавен ракописен материјал.
* Том I. ''Ренесансата'' ( — )
* Том II. ''Мариј Епикурејецот'' ( — )
* Том III. ''Имагинарни портрети'', уредник Остермарк-Јохансен, Лене (2019) [девет портрети]
* Том IV. ''Гастон де Латур'', ед. Монсман, Џералд (2019)
* Том V. Студии и прегледи, 1864–1889 ( — )
* Том VI. ''Пофалби''; Студии и прегледи 1890–1895 ( — )
* Том VII. ''Платон и платонизам'' ( — )
* Том VIII. ''Класични студии'', уредник Потолски, Метју (2020)
* Том IX. ''Преписка'', уредник Зајлер, Роберт (2023)
* Том X. ''Ракописи'' ( — )
7 Во книжевноста
* Во „Магионичарот“ (1908) од Сомерсет Мом есејот на Пејтер за Мона Лиза е цитиран од Оливер Хадо при неговото заведување на Маргарет. (Пенгуин издание 1967, стр. 85–86)
* Лорд Хенри Вотон во ''„Сликата на Доријан Греј“'' (1890) од Вајлд постојано и намерно погрешно ги цитира ''„Ренесансата“'' и ''„Мариус“'' од Пејтер.*''„Ренесансата'' “ на Пејтер е пофалена како „прекрасен нов том“ во романот ''„Добата на невиноста“'' од Едит Вортон од 1920 година сместен во 1870-тите години.
* Пејтер е спомнат во „''За човечкото ропство''“ од Сомерсет Мом на крајот од Поглавје 41.
* Во ''„Стрелестото дело“'' од Синклер Луис (поглавје 1), професорот Готлиб им кажува на своите студенти по медицина (на неговиот акцентиран англиски): „Пред следниот лабораториски час ќе ми биде мило ако го прочитате ''„Мариус Епикурејецот“ од Пејтер,''''за''''да'' ја извлечете од него смиреноста што е тајната на лабораториските вештини“.
* Редови од „Заклучокот“ на пејтеровата ''Ренесанса'' се цитирани во претставата ''„Друга земја“'' од Џулијан Мичел од 1982 година.
* Пејтер, со неколку негови колеги, се појавува како спореден лик во претставата ''„Изумот на љубовта“'' на Том Стопард.
* Пејтер е тема на песна од Били Колинс насловена како „Големиот Волтер Пејтер“.
* Цитати од ''„Ренесансата“'' на Пејтер се расфрлани низ романот ''„Авантурите на Мао на долгиот марш“'' од Фредерик Тутен.
* Артур Конан Дојл го користи Пејтер како културен маркер во неговиот роман од 1898 година ''„Трагедијата на Короско“.'' Зборувајќи за една група што го преплавува Нил, тој вели „Г-дин Сесил Браун... бил млад дипломат од континентална амбасада, човек малку извалкан со оксфордските манири и застранувајќи на страната на неприродната и нечовечката префинетост, но полн со интересни разговори и културни мисли... Тој го избрал Волтер Пејтер за свој патувачки автор и седел цел ден, резервиран, но љубезен, под тенда, со својот роман и неговата скицна на столче покрај него“.
* Х. Л. Менкен во своето дело „Американскиот јазик“ го споменува Пејтер двапати како контраст на вообичаената употреба на англискиот јазик во Британија.
* Р. П. Листер нежно се потсмева на идеите на Пејтер во својата песна „Пламенот како скапоцен камен“.* Пејтер е споменат во „Забранети бои“ од Јукио Мишима, страница 21 во преводот на Алфред Маркс. Прво издание, Кнопф, Њујорк, 1968 година.
8 За понатамошно читање
. Abstract: discusses six letters of Walter Pater at the Pierpont Morgan Library in New York City, addressed to George Moore, Arthur Symons, John Lane and others.