procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Реновирање на Швајцарија

Реновирање на Швајцарија (Renovate Switzerland) е швајцарска кампања на ненасилен отпор започната во април 2022 година, која користи ненасилни акции како средство за притисок врз швајцарскиот федерален совет да го имплементира националниот план за изолација на еден милион домови до 2040 година, со цел да се решат прашањата за климатските промени и енергетската криза. Таа е дел од меѓународната мрежа на кампањи за граѓански отпор, така што слични кампањи се изведуваат во Германија, Австралија, Канада, Франција, Италија, Норвешка, Обединетото Кралство и САД. Овие различни кампањи користат слични тактики, но се фокусираат на барањата кои се специфични за нивниот национален контекст. Сепак, неколку од нив се фокусираат на прашањето за потрошувачката на енергија во зградите.''Реновирање на Швајцарија'' првично испратиле писмо во кое ги изложиле нивните барања до претседателотот на Швајцарската конфедерација Симонета Сомаруга, но одговорот што го примиле не ги исполнило нивните очекувања. По четири блокади на патиштата во април 2022 година, кампањата влегла во нова акциона фаза во октомври 2022 година. Коавторката на извештајот на ИПЦЦ на ОН, Јулија Штајнбергер учествувала на блокадата на патот во Берн на 11 октомври и ја залепила раката на асфалтот заедно со уште пет лица.
Повеќето од акциите на ''Реновирање на Швајцарија'' вклучуваат блокади на патиштата на главните швајцарски автопати и патишта. Иако нивните постапки генерално се сметаат за незаконски, тие се поддржани од некои политичари, како што е Зелената партија на Швајцарија Леонор Порше, која смета дека граѓанската непослушност е легитимна со оглед на ургентноста на климатската криза.
1 Контроверзи
Логото на ''Реновирање на Швајцарија'' е осомничено дека го нарушува заштитниот знак на пијалакот Ривела, а компанијата соопштила дека ја разгледува правната постапка. Поради оваа ситуација, ''Реновирање на Швајцарија'' го промениле својот корпоративен дизајн.
Роџер Г. Бери

Роџер Грејам Бери (13 ноември 1935 - 19 март 2018 година) бил британско роден американски географ и климатолог.
Се здобил со докторат на Универзитетот во Саутемптон во 1965 година и почнал да предава на Универзитетот во Колорадо три години подоцна. Додека го водел Националниот центар за податоци за снег и мраз од 1976 до 2008 година, Бери добил Гугенхајмова стипендија во 1982 година, бил награден со стипендија од Американската геофизички сојуз во 1999 година и предавал на Московскиот државен универзитет како Фулбрајт стипендист во 2001 година. Пред да замине од Русија, Бери бил именуван за странски член на Руската академија за природни науки. Во 2007 година, Бери бил награден со Основачки медал од Кралското географско друштво. Тој се пензионирал во 2010 година, а починал на 19 март 2018 година, на 82-годишна возраст.
Паралелизам на битско ниво

Паралелизам на битско ниво е форма на паралелно пресметување базирано на зголемување на големината на зборот на процесорот . Зголемувањето на големината на зборот го редуцира бројот на инструкции што процесорот мора да ги изврши со цел да се изврши операција на променливи чии големини се поголеми од должината на зборот. (На пример, разгледајте го случајот кога 8-битен процесор треба да собере два 16-битни цели броеви. Процесорот прво треба да ги собере 8-те битови од понизок ред од секој цел број, а потоа да ги собере 8-те битови од повисок ред, барајќи две инструкции за да заврши една операција. 16-битен процесор би можел да ја заврши операцијата со една инструкција.)
Првично, сите електронски компјутери беа сериски (едно-битни) компјутери. Првиот електронски компјутер кој не беше сериски компјутер, првиот бит-паралелен компјутер - беше 16-битниот Whirlwind компјутер од 1951 година.
Од појавата на технологијата за производство на компјутерски чипови со многу висок степен на интеграција (VLSI) во 1970-тите до околу 1986 година, доведе до голем напредокот во компјутерската архитектура со тоа што се зголеми паралелизмот на ниво на битови, па 4-битните микропроцесори беа заменети со 8- бит, потоа 16-битни, па 32-битни микропроцесори. Овој тренд генерално заврши со воведувањето на 32-битни процесори, кои беа стандард во општата намена на компјутерите речиси две децении. 64-битни архитектури беа воведени од страна на Nintendo 64 (1996), но покрај ова воведување тие не беа распространети се до појавата на x86-64 архитектурите околу 2003 година и 2014 година за мобилни уреди со ARMv8-A инструкцискиот сет.
Кај 32-битните процесори, ширината на надворешната магистрала за податоци продолжува да се зголемува. На пример, DDR1 SDRAM пренесува 128 бита по такт. DDR2 SDRAM пренесува минимум 256 бита по рафал (burst).
1 Поврзано
* Единечна инструкција, повеќе податоци (SIMD)
* SIMD во рамките на регистарот
2 Наводи
Меѓународните градини на кралот Абдула

Меѓународни градини на кралот Абдула (МГKA) е уникатна и еколошки чувствителна ботаничка градина лоцирана во Ријад, аридниот пустински дел на централна Саудиска Арабија. Проектот е дизајниран да се фокусира на разбирањето на човештвото за процесот, последиците и проучувањето на климатските промени.
1 Детали за проектот
Проектот МГКА започнал во Ријад и има потенцијал да стане еден од главните образовни ресурси за разбирање на климата и одржливиот развој. Градините ќе бидат изградени во две поврзани, полукружни биоми, кои ќе ја одразуваат историјата на локацијата низ времето. ''Градината на изборите'' ќе одразува што може да се случи во иднината ако климатските промени продолжат или бидат запрени. Проектот е планиран да биде една од најголемите градини со контролиран температурен режим во светот.
Досега, повеќе од 40% од операциите на МГКА се завршени. Проектот се очекува да биде завршен до есента 2024 година.
2 Изведувач
Договорот за реализација на проектот за Меѓународни градини на кралот Абдул на површина од 210 хектари бил доделен на Групацијата Зеид Алхусаин и браќата. Договорот, во вредност од 427,4 милиони американски долари (1,6 милијарди САР), бил доделен од Министерството за општински и рурални работи и домување на Саудиска Арабија.
Меѓународен ден на акции за климата

Меѓународен ден на акции за климата (|International Climate Action Day), познат е и како Ден на борба против климатските промени, е глобална акција која се обележува во повеќе од 170 земји низ светот секоја година на 15 мај.
1 Историја
Меѓународниот ден на акции за климата е посветен на подигање на свеста за итната потреба од решавање на климатските промени. Луѓето се собираат секоја година за да ја истакнат важноста од зачувување на животната средина, да промовираат одржливи практики и да се залагаат за политики кои се занимаваат со климатските прашања. Најчесто го обележуваат со кампување, засадувење на дрвја и одржување собири и едукативни настани. Овој ден потсетува на важноста од зачувување на биодиверзитетот, намалување на емисиите на јаглерод и работа за зелена и одржлива иднина за сите.
По повод Меѓународниот ден на акцијата за климата, Европската комисија во 2019 година го претставила Европскиот зелен договор - мапата на патот за одржливост на стопанството на Европската унија преку претворање на климатските и еколошките предизвици во можности во сите области на политиката и правејќи ја транзицијата праведна и инклузивна за сите. Европската зелена агенда е стратегија која би требало да ја направи Европа првиот „климатски неутрален“ континент до 2050 година.
2 Наводи
Неле Меклер

Ана Неле Меклер е професорка по науки за Земјата на Универзитетот во Берген, а исто така е поврзана со Центарот за истражување на климата Бјеркнес. Таа е специјализирана за палеокеанографија и палеоклиматологија, и води повеќекратни грантови за развој на нови техники за реконструкција на минатите температури, што е најважно збирна изотопска термометрија. Со анализа на спелеотемите, тимот на Меклер можел да идентификува како минатите нивоа на CO во атмосферата корелирале со температурните промени, што давале суштинско знаење за предвидување на идните климатски промени.
1 Образование и кариера
По нејзиниот магистер по геоекологија на Универзитетот во Бајројт, Меклер ја завршила својата докторска дисертација по палеоокеанографија во 2006 година на ЕТХ Цирих, со Џералд Хауг и Даниел Сигман како нејзини супервизори. Таа продолжила да работи таму како постдокторски истражувач, а потоа поминале две години на Катедрата за Земјата и планетарни науки на Калифорнискиот институт за технологија, проследена со една година како гостин истражувач на Универзитетот во Осло и втор период на ЕТХ Цирих, каде што добила грант Мари Хајм-Вегтлин од Швајцарската национална научна фондација.
Во 2015 година, Меклер добила почетен грант на ЕРЦ и се преселила на Универзитетот во Берген, каде што оттогаш, прво како истражувачка, потоа како вонреден професор и редовен професор. Таа моментално има и консолидатор на ЕРЦ и грант од Норвешкиот совет за истражување за да го продолжи нејзиното истражување.
Во 2022 година, таа била примена во Норвешката академија на науки и писма.
2 Големи грантови и награди
* 2021–2026: ДОТпалео: Температури на длабоки океани во палеогенската стаклена градина. Финансиран од Истражувачкиот совет на Норвешка (12 милиони норвешки круни) * 2021–2026: ФлуидМИКС: Микротермометрија за вклучување на течности во спелеотемите . Финансиран од Европскиот совет за истражување (Грант за консолидатор на ЕРЦ, 2 милиони евра). Проектот ФлуидМИКС ги проучува „сталагмитите во тропските пештери, каде што се зачувани ситни капки вода од времето кога водата капеше од таванот на пештерата“. * 2017–2021: Т-ТРАЦ: Реконструкција на тропска температура низ 0,5 милиони години од формациите на пештерите . Финансиран од Норвешкиот истражувачки совет. * 2015–2020: Почетен грант на ЕРЦ . Реконструкции на мината клима користејќи океански седименти и пештерски карпи ( ''сталагмит'' ) како архиви“ * 2012–2014: Мари Хајм-Вегтлин Грант. Грантот МХВ, од Швајцарската национална научна фондација, му овозможи на Меклер да помине две години во Калифорнискиот институт за технологија .
Климатски промени и политика (книга)

''Климатските промени и политиката'' (|The Politics of Climate Change) е стручна книга од областа на екологијата чиј автор е Ентони Гиденс (|Anthony Giddens), објавена во 2009 година.
1 За авторот
Ентони Гиденс, роден 18 јануари 1938 година. е британски социолог кој е познат по својата теорија на структурата и холистички поглед на модерните општества. Гиденс се смета за еден од најистакнатите современи соработници од областа на социологијата, автор на најмалку 34 книги, објавени на најмалку 29 јазици.
2 За книгата
Со книгата, Гиденс предупредува климатските промени да се разликуваат од другите проблеми со кои човештвото денес се соочува и дека последиците по животот на земјата би можеле да бидат катастрофални ако дозволиме да продолжи неконтролирано да се одвиваат.
Политичките мерки кои можат да се спроведат на сите нивоа - локално, национално и меѓународно - можат да имаат пресудно влијание за ограничувањето на глобалното затоплување, авторот наведува и изнесува многу нови идеи и предлози за разрешување на спротивните политички ставови во оваа област.
Ентони Гиденс тврди дека немаме систематска политика за климатските промени. Политиката не дозволува да се справуваме со проблемите со кои се соочуваме, додека решенијата на главниот предизвикувач на ортодоксната политика, зеленото движење се погрешни. Гиденс воведува голем број на нови концепти и предлози и детално ги истражува врските помеѓу климатските промени и енергетската безбедност.
3 Содржина
Поглавја во книга:*''Климатски промени, ризици и опасности''** Скептици и нивни критичари
** Глобални геофизички случувања
** Оптимисти
*''Исчезнување, смалување?''** Врв на приизводство на нафта
** Максимално користење на основните средства
** Битка за ресурси
*''Зелените и после нив''** Зелени
** Управување со ризиците начело на внимателност
** Одржлив развој
** Прекумерен развој
** Загадувачот плаќа
** Политика во врска со климатските промени: идеи
*''Шта е сега направено''** Водач на глутница
** Пример Велика Британија
*''Враќање на државно планирање?''** Планирање, некогаш и сега
** Промена на начинот на живот
** Ставање во прв план
** Политичка согласност
** Држава и општество: деловни и невладини организации
** Влијание на политичките претприемачи
*''Технологије и даноци''** Технологијата и каде сме
** Улога на владата
** Отварање на нови работни места: "Њу дил во врска со климатските промени"?
** Оданочување на емисиите на гасови
** Ограничување на емисиите на гасови
** Враќање на утопијата
*''Политика на прилагодувања''** Прилагодување во европскиот контекст
** Поплави во Велика Британија
** Осигурување, урагани и тајфуни
** Прилагодување: на земјите во развој
*''Меѓународни преговори, Европска унија и пазар на емисије на гасови''** Големите земји во развој
** Рио, Кјото и после нив
** Улога на Европската унија
** Пазарот на емисија на гасови
*''Геополитика во врска со климатските промени''** Илузорна светска заедница?
** Долна милијарда
** Нафта и геополитика
** САД и Кина
4 Поврзано
* Екологија
* Животна средина
Бил Марфи

Бил Марфи е американски метеоролог и државниот климатолог на Џорџија, како и главен метеоролог во Одделот за заштита на животната средина на Министерството за природни ресурси на Џорџија.
Марфи дипломирал, магистрирал и докторирал на Технолошки институт во Џорџија. Потоа работел како истражувачки метеоролог во Истражувачкиот центар за атмосферски науки на Државниот универзитет во Њујорк во Албани осум години. Бил именуван за државен климатолог на Џорџија во 2011 година од гувернерот Нејтан Дил, за да го замени Дејвид Стоуксбери, кого Дил претходно го отстрани од истата функција. Критичарите го обвиниле Дил дека го заменил Стоуксбери со Марфи за да стекне контрола врз способноста за прогласување суши во Џорџија. Портпаролот на Дил одговорил на ова обвинување велејќи дека Марфи е слободен да зборува како што сака и дека не е спречен да ја каже вистината.
Проект за урбанизација и глобални промени на животната средина

Проектот за урбанизација и глобални промени во животната средина (ПУГПЖС) е еден од базичните истражувачки проекти на Меѓународната програма за човечки димензии за глобални промени во животната средина. ПУГПЖС има за цел да ги разбере двонасочните интеракции помеѓу урбанизацијата и глобалните промени во животната средина. Канцеларијата за меѓународни проекти на ПУГПЖС е сместена на Државниот универзитет во Аризона.
Според својот научен план, ПУГПЖС има за цел да обезбеди подобро разбирање на интеракциите и со повратните информации помеѓу глобалните промени во животната средина и урбанизацијата на локално, регионално и глобално ниво. ПУГПЖС ги следи четирите области на истражување:
# Процеси во урбаните системи кои придонесуваат за глобалните промени на животната средина (на пр., влијанието на урбанизацијата врз емисиите на јаглерод; ефектите од промената на урбаната обвивка на земјиштето врз биолошката разновидност и живеалиштата).
# Патеки низ кои специфичните глобални промени на животната средина влијаат врз урбаните системи (на пр., влијанијата на климатските промени врз урбаните области; пад на екосистемските услуги за регулирање на урбаната клима ).
# Урбани одговори на глобалните промени на животната средина (на пример, урбани стратегии за ублажување и адаптација на климатските промени ).
# Последици од урбаните одговори на глобалните промени во животната средина.
Дополнително, целите на ПУГПЖС вклучуваат:
* создавање мултидимензионални интегративни перспективи;
* промовирање на паралелна и компаративна анализа по региони и теми;
* користење на вкрстено временски и вкрстено просторни пристапи; и
* доставување на научни информации поврзани со ПУГПЖС до креаторите на политиките и јавноста.
1 Финансирање
Финансиски спонзори на ПУГПЖС вклучуваат ИХДП, Државниот универзитет во Аризона и Националната научна фондација.
Климатски промени во Уругвај

Климатските промени во Уругвај ги опишуваат ефектите од климатските промени во Уругвај. Како резултат на зголемувањето на глобалната температура, се очекува Уругвај да има затоплување на температурата за 3 степени°C до околу 2100 год. и се очекува зголемување на врнежите. Зголемените климатски дождови во Уругвај и Аргентина во текот на 2018 год. според мислењата на светската метеоролошка организација предизвикале штета од 2,5 милијарди долари.
1 Инвентар за емисии
Во 2019 год. Уругвај испуштил 6.170 Gg CO.Најголем извор на емисии во Уругвај е транспортот со 3.670 Gg CO2 во 2019 год. а втор е индустријата (915 Gg ) и секторите земјоделство,рибарство и минерали 484 Gg. Енергетскиот сектор испушта 610 Gg.
2 Методи за ублажување и адаптација
Национален систем за управување со јавната политика за климатски промени е Национален систем за одговор на климатските промени и варијабилност, Националниот систем за животна средина, Националниот кабинет за животна средина и Националниот секретаријат за животна средина, вода и климатски промени. Во 2010 год. партиите го создале националниот план за одговор на климатските промени. Во 2017 год. тие го прошириле и приспособиле планот, во национална политика за спроведување на нивниот Национално определен придонес.
3 Финансии за климата
За периодот од 2015 год. до 2021 год. Уругвај добил приближно 1.153.103.861,08 УСД од финансирање за климата фокусирани на ублажување на финансирањето во земјоделството, урбаната мобилност и др. колошки институции и програмите.
4 Општество и култура
Во 2020 год. истражување на 1500 луѓе во Уругвај покажало дека 90 проценти од Уругвајците знаеле дека климатските промени се проблем и важно за Уругвај да се справи со нив.
Масовно паралелна архитектура

Масивно паралелнa архитектура е термин кој се користи за означување на употреба на голем броj компјутерски процесори (или посебни компјутери) за истовремено извршување на сет координирани пресметки паралелно. Графичките процесори (GPU) се масовно паралелна архитектура која поддржува десетици илјади нишки.
Еден пристап е мрежното пресметување, каде што процесорската моќ на многу компјутери дистрибуирани во различни административни домени се користат опортунистички секогаш кога компјутерот е достапен. Пример за тоа е BOINC, волонтерски базирана мрежа.
Друг пристап е групирање на многу процесори во компјутерски кластер . Во ваква централизирана системска архитектура, брзината и флексибилноста на меѓусебното поврзување (интерконекцијата) стануваат многу важни, а современите суперкомпјутери користат различни пристапи, од подобрени InfiniBand системи до тридимензионални торус интерконекции.
Терминот се однесува и на масовно паралелни процесорски низи (MPPAs), тип на интегрирано коло со низа од стотици или илјадници централни процесорски единици (CPU) и банки со меморија со случаен пристап (RAM). Овие процесори ја пренесуваат работата еден на друг преку реконфигурабилна интерконекција на канали. Со искористување на многу процесори кои работат паралелно, MPPA чипот може да процесира многу потешки задачи споредено со конвенционалните чипови. MPPA се базирани на софтверски паралелно програмски модел за развој на апликации со високи перформанси во вградливи системи.
Goodyear MPP е рана имплементација на масовнона паралелна компјутерска архитектура. Од ноември 2013 година, суперкомпјутери (supercomputer) имплементирани со MPP архитектурите се втори по распространетост, после кластерите.
Складиштата на податоци како Teradata, Netezza или PDW на Microsoft вообичаено имплементираат MPP архитектура за паралелно да управуваат со обработката на многу големи количини на податоци.
1 Поврзано
* Симетрична повеќекратна обработка (SMP)
* CUDA рамка
* Векторски процесор
Топол воздух (економија)

Топол воздух во економијата се однесува на единици на доделено количество кредити дадени за редуцирање на емисиите на стакленички гасови меѓу земјите од поранешниот советски блок од 1990 година.
Падот на Советскиот Сојуз довел до масовно преструктуирање и деиндустријализација на многу од поранешниот советски блок. Кога Протоколот од Кјото бил потпишан, имало неколку механизми кои дозволувале тргување со кредити за емисии. Ови вклучени кредити произведени според одредбата за Заедничката иницијатива: кредити за намалување на емисиите; механизам за чист развој: сертифицирани кредити за намалување на емисиите; и единици на доделено количество сега исто така се познати и како топол воздух во постсоветскиот контекст. Тие и биле дадени на Русија како поттик да го потпише договорот. Експертите за критични климатски промени ги осудуваат овие кредити како начин земјите да го купат својот излез од преземањето акција за справување со климатските промени.
Хипотеза за глацијано преживување

Според хипотезата за северни криптични глацијални рефугиуми (или хипотезата за глацијално преживување), за време на последното ледено доба, растителни и животински видови отпорни на студ (на пр.норвешка смрека и норвешки леминг) опстојувале во микрорефугии без мраз северно од Алпите во Европа. Алтернативната хипотеза за непостојаност и постглацијална имиграција на растенија и животни од јужна рефугијум во Европа (парадигма на јужен рефугијум) понекогаш се нарекува и хипотеза табула раса.
Во минатото, растенијата и животните опстојувале низ долги периоди на климатски промени, вклучувајќи неколку глацијални и меѓуглацијални периоди. Постојат долготрајни дебати за тоа што се случило со видовите кои живееле во високите географски ширини за време на леденото доба на плеистоценот. Се разгледуваат два главни сценарија. Првото сценарио предлага целосно изумирање на видовите во глацираните области со преживување во периферните рефугијум на југ и последователна масивна постглацијална миграција во празни области (хипотеза табула раза). Второто сценарио предлага долгорочно преживување на видовите во глацираните региони (хипотеза за глацијално преживување), или во изолирани северни области без мраз на работ на ледениот покрив, или на изложени планини кои не биле покриени со мраз во рамките на ледената покривка (нунатак хипотеза).
За бореалните и студоотпорните видови, хипотезата за глацијално преживување е веродостојна, иако контроверзна, и растечки број на податоци од молекуларната биологија ја поддржуваат и за растителни и за животински видови. Неколку неодамнешни студии укажуваат дека неколку северни региони (над географска ширина >45° N) поддржувале ниска густина на бореални и умерени популации на дрвја за време на доцниот глацијал или раниот холоцен [на пр. Северна Америка, Евроазија, Алпи, Скандинавија].
Во последниве години, неколку студии комбинирале докази од три главни дисциплини за да утврдат постоењето на минати рефугиуми: фосилни записи, модели на дистрибуција на видови и молекуларни/филогеографски истражувања. На овој начин, треба да биде можно подобро да се опишат комплексните миграциски патишта кои ги следеле видовите и популациите во и надвор од рефугиумите низ времето и просторот.
Исто така, постојат истражувања кои сугерираат дека одредени студоотпорни видови дрвја успеале да преживеат ниски температури благодарение на присуството на ко-завсната бубачка по име G. intermedia
Клима во Обединетото Кралство

Обединетото Кралство се протега на повисоките средни широчини помеѓу 49° и 61° северно на западниот брег на Европа. Бидејќи Обединетото Кралство е секогаш во или блиску до патеката на поларната предна млазна струја, типични се честите промени на притисокот и нестабилното време. Многу видови на временски услови може да се доживеат во еден ден. Климата во Обединетото Кралство е дефинирана како влажна умерена океанска клима или ''Cfb'' според Кепеновиот систем за класификација на климата чија иста класификација ја дели со поголемиот дел од северозападна Европа. Регионалните клими се под влијание на Атлантскиот Океан и широчината. Северна Ирска, Велс и западниот дел на Англија и Шкотска кои се најблиски до Атлантскиот Океан најчесто се најблаги, највлажни и најветровити региони на Велика Британија а температурните размери се ретко екстремни. Источните области се суви ладни и помалку ветровити, а исто така се соочуваат со најголемите дневни и сезонски промени во температурата. Северните области се генерално ладни и влажни и имаат малку поголеми температурните размери од јужните области кои генерално се топли и суви.
1 Наводи
Абисална кутија

Абисална кутија — сад кој содржи 16 литри вода со многу висок притисок од 18 мегапаскали за да се симулира природната подводна средина на батијалната фауна која живее на околу 1.800 метри под површината. Изложен е во аквариумот Океанополис во Брест во Франција. Дизајниран е од францускиот истражувач Брус Шилито од Универзитетот Пјер и Марија Кири во Париз.
Целата опрема што го одржува екстремниот притисок во Абисалната кутија тежи 600 кг Уредот ги одржува живи суштествата кои живеат длабоко за да можат да се проучуваат, особено во однос на нивната приспособливост на потоплите температури на океаните. Во моментов во Абисалната кутија се сместени само обичните видови длабокоморски суштества, вклучително и длабочински рак, ''Bythograea thermydron'' и длабокоморските ракчиња, ''Pandalus borealis'', кои се некои од поиздржливите видови со повисока стапка на преживување во средини под притисок. Изложената фауна била собрана од ''Виктор 6000'', специјализирано возило на далечина.
1 Поврзано
* Абисална рамнина
* Длабоко море
* Длабокоокеанска вода
Еклер (филм)

Еклер — македонски краток игран филм во режија на Марко Ѓоковиќ. Премиерата на филмот била на 4 мај 2016 година.
Актерската екипа е во состав: Давид Тодосевски, Дина Јовевска, Звездана Ангеловска, Игор Ангелов, Борис Дамовски, Горан Трифуновски, Сара Климоска и Емил Костовски.
Директор на фотографија е Александар Крстевски, Иван Бартлинг е автор на сценографијата, Емилија Ивановска Атанасовска – костимограф, Симона Ристевска – шминкер, Горан Вуќиќ – монтажер, Игор Поповски – дизајнер на звук и Огнен Атанасовски – композитор.
Продуценти на филмот се Дејан Крајчевски, Марија Димитрова и Емилија Чочкова.
„Еклер“ е во продукција на Фрагмент Филм, а копродуценти на филмот се Круг Филм, Вертиго Визуал и Аудио Хаус од Македонија и Кубе Студио од Албанија. Филмот е финансиски поддржан од Агенцијата за Филм на Република Македонија.
1 Содржина
Филмот „Еклер” е приказна за синот на куварката во Маршаловата вила, малиот Марко кој десет години сонува да ги проба специјалитетите кои за Маршалот, според протоколот на титовата вила, секојдневно ги подготвува неговата мајка.
2 Наводи
Трансатлантски климатски мост

Трансатлантскиот климатски мост е климатско партнерство помеѓу Германија, Канада и САД.
Партнерството било предложено од германскиот министер за надворешни работи Франк-Валтер Штајнмаер во април 2008 година на предавање на Универзитетот Харвард. Како мрежа од различни активности поддржани од Сојузното министерство за надворешни работи на Германија, Федералното Министерство за животна средина и странските мисии во Северна Америка, ТЦБ има за цел да ја стимулира и прошири трансатлантската размена за климатската и енергетската политика.
Во 2020 година, германскиот министер за надворешни работи Хајко Маас најавил повторно пуштање во употреба на Трансатлантскиот климатски мост како последица на американскиот избор на претседателот Џозеф Р. Бајден. Претседателот Бајден, кој ја презел функцијата на 20 јануари 2021 година, повторно го обврзал САД политички на меѓународната климатска политика по нивното четиригодишно отсуство од глобалната арена за управување со климата. Иако повторното лансирање на ТЦБ обезбедува рамка за воспоставување долгорочни односи меѓу административните климатски политики меѓу владите на САД и Германија, тој структурно се обидува да ја вклучи и Канада. Дополнително, со повторното лансирање во 2020 година, ТЦБ го проширил својот фокус надвор од владиното ниво за да вклучи држави, градови, парламентарци, бизниси и академска заедница.
Организација за заштита на поларните области

Организација за заштита на поларните области е непрофитна организација. Основана е од Брендон Груневалд. Во 2009 година, групата учествувала во двонеделна експедиција на канадскиот Арктик за да ги процени ефектите од климатските промени врз регионот и неговите жители. Тие биле придружувани од членовите на Норвешкиот поларен институт и кинематографот Ијан Мекарти.
Голема поправка

''Голема поправка: радикални решенија за еколошката криза во Австралија'' е книга од 2005 година од Јан Лоу, кој аргументира дека предупредувањата од научниците за животна средина се итни и недвосмислени. Лоу сугерира дека ресурсите се користат премногу брзо, еколошките системи се компромитирани, а општеството е дестабилизирано поради зголемената економска нееднаквост. Лоу предложил неколку радикални решенија. Тој се заложил за фундаментална промена на нашите лични вредности и општествени институции и обезбедување на визија за поздраво општество – општество кое е похумано, кое зазема екоцентричен пристап, усвојува долгорочно размислување и ги почитува природните системи.
1 Наводи
Смртоносната тајна на Канада

''Смртоносната тајна на Канада: Саскачевански ураниум и глобалниот јадрен систем'' е книга од 2007 година на Џим Хардинг, која ја прикажува борбата околу ископ на ураниум во Саскачеван и ги демонстрирала негативните влијанија врз права на Абориџините и здравјето на околината, како и ефектот на слободна трговија. Хардинг тврди дека јадрената енергија не може да го ублажи глобалното затоплување и дека „ мирната јадрена технологија “ не постои. Хелен Калдикот го напишала предговорот на книгата.
Џим Хардинг е почесен професор по студиите за животна средина и бил директор на истражување за Прери Џастис на Универзитетот во Регина. Тој е основач на групата Регина за нејадрено општество и меѓународниот конгрес за ураниум. Хардинг, исто така, учествувал како дописник од преријата за ''Јадрен слободен печат'' и консултант на наградуваниот филм ''Ураниум'', документарен филм од 1990 година за ископувањето ураниум во Канада.
Објавени се неколку критики за книгата.
1 Наводи
Веи-мин Хао

Веи-Мин Хао (роден на 7 април 1953 година) е атмосферски хемичар, тајванско-американски климатолог, а моментално работи во Министерството за земјоделство на САД. Неговата работа значајно придонела за доделувањето на Нобеловата награда за мир во 2007 година. Тој е член на Агенцијата на САД за меѓународен развој (УСАИД) и автор на Меѓувладиниот панел за климатски промени.
1 Биографија
По завршување на средното општинско училиште Џиангуо во Тајпеј, Хао студирал хемија на Католичкиот универзитет Фу Џен (дипломирал), магистрирал на Технолошкиот институт во Масачусетс (МИТ) и докторирал по атмосферска хемија на Универзитетот Харвард.
Во 1991 година, тој работел во американското Министерство за земјоделство и шумски услуги во градот Мисула.
Во 1994 година, станал автор на Меѓувладиниот панел за климатски промени (МПКП). Во истата година, бил објавен и првиот ''Извештај за климатските промени'' од страна на МПКП. Бил одговорен за мониторингот на климата на Карпестите планини.
До 2014 година бил автор или коавтор на повеќе од 70 публикации во специјализирани списанија. Неговите публикации се широко цитирани од големи институции и универзитети ширум светот.
Климатски промени во Соединетите Америкаски Држави

Климатските промени довеле до затоплување на САД за 1,4 °C од 1970 година. Климата во Соединетите Американски Држави се менува на начини кои се широко распространети и различни меѓу регионите. Од 2010 до 2019 година, САД ја доживеала својата најжешка деценија досега. Се зголемуваат екстремните временски катастрофи, инвазивните видови, поплавите и сушите. Влијанието на климатските промени врз тропските циклони и покачувањето на нивото на морето, исто така, ги погодуваат регионите во земјата.
Кумулативно од 1850 година, Соединетите Американски Држави емитирале поголем удел од која било земја на стакленички гасови кои предизвикуваат тековни климатски промени, со околу 20% од глобалниот вкупен јаглерод диоксид. Тековните емисии во Соединетите Американски Држави по лице се меѓу најголемите во светот. Воведени се различни државни и федерални политики за климатски промени, а Соединетите Американски Држави го ратификувале Парискиот договор и покрај привременото повлекување. Во 2021 година, земјата поставила цел да ги преполови своите годишни емисии на стакленички гасови до 2030 година, но сепак нафтените и гасните компании сè уште добиваат даночни олеснувања.
Климатските промени имаат значително влијание врз животната средина и општеството на Соединетите Американски Држави. Ова ги вклучува импликациите за земјоделството, економијата (особено достапноста и достапноста на осигурувањето), здравјето на луѓето и домородните народи и се смета за закана за националната безбедност. Американските држави кои испуштаат повеќе јаглерод диоксид по лице и воведуваат политики за да ги ублажат климатските активности, генерално имаат поголеми влијанија. 2020 година била историска година за временски и климатски катастрофи од милијарди долари во Соединетите Американски Држави.
Иако историски непартиско прашање, климатските промени станале контроверзни и политички поврзани во земјата во последните децении. Нафтените компании знаеле уште од 1970-тите дека согорувањето на нафта и гас можело да предизвика глобално затоплување, но сепак со години ги финансирале негаторите. И покрај поддршката на јасен научен консензус, до 2021 година, една третина од Американците негирале дека постојат климатски промени предизвикани од човекот иако другите од мнозинството биле загрижени или вознемирени за ова прашање.
1 Наводи
Килингова крива

Килинговата крива (или Кривата на Килинг) е графикон на кој е претставена промената на концентрацијата на јаглерод диоксид во атмосферата на Земјата заснована на континуирани мерења направени во опсерваторијата Мауна Лоа на островот Хаваи почнувајќи од 1958 година до денес. Кривата е именувана за научникот Чарлс Дејвид Килинг, кој ја започнал програмата за набудување на концентрацијата на јаглерод диоксид и ја следел до неговата смрт во 2005 година.
Мерењата на Килинг го покажаа првиот значаен доказ за брзо зголемување на нивото на јаглерод диоксид (CO<sub>2</sub>) во атмосферата. Според Наоми Орескес, професор по историја на науката на Универзитетот Харвард, кривата на Килинг е едно од најважните научни дела од 20 век. Многу научници ја кредитираат кривата на келинг со тоа што прво го привлекоа вниманието на светот на сегашното зголемување на СО<sub>2</sub> во атмосферата.
Тие мерења покажале константен пораст на средната концентрација на атмосферскиот CO<sub>2</sub> од 315 делови на милион во 1958 година до 380 делови на милион во 2006 година. Се смета дека согорувањето на фосилните горива најмногу влијае на зголемувањето на јаглеродниот диоксид. Тој пораст се золемува поради забрзана потрошувачка на фосилни горива, а и поради ослободувањето на замрзнат јаглерод диоксид од вечниот мраз (пермафростот) и поларните капи, кои се топат. Мерењата на концентрацијата на јаглерод диоксид во прастарите воздушни меури фатени во поларниот лед покажуваат дека неколку илјади години средната атмосферска концентрација на јаглерод диоксид била помеѓу 275 и 280 делови на милион. Концентрацијата на јаглерод диоксид почнала да расте во 19 век. Бидејќи јаглерод диоксидот е гас кој придонесува за ефектот на стаклена градина, се смета дека е одговорен за глобалното затоплување.
Килинг кривата покажува и циклична варијација од околу 5 делови на милион, што се случува секоја година поради сезонските промени во количината на јаглерод диоксид. Поголемиот дел од вегетацијата на Земјата се наоѓа на северната хемисфера, бидејќи тука се наоѓа најголемиот дел од копното. Концентрацијата на јаглерод диоксид се намалува од пролетта на северната хемисфера бидејќи новите растенија земаат јаглерод диоксид од атмосферата за време на процесот на фотосинтеза, а нивото на концентрацијата на јаглерод диоксид повторно се зголемува во есен кога растенијата и лисјата ослободуваат јаглерод диоксид назад во атмосферата.
Нашиот најголем експеримент

''Нашиот најголем експеримент: Епска историја на климатската криза'' е книга напишана од британската писателка Алис Бел, објавена од Контрапункт во септември 2021 година. Рецензирана од Фореин Полиси, БазФид њуз, Њу Стејтментс, и Андрарк Магазин, книгата ја открива историјата на човечката грижа за временските отстапки и климатските промени во последните векови до нејзината сегашна научна систематизација и јавна прсутност.
1 Наводи
Дорте Дал-Јенсен

Дорте Дал-Јенсен (роденa на 8 септември 1958 година, Копенхаген, Данска) е дански професор по палеоклиматологија и истражувач во Центарот за мраз и клима на Институтот Нилс Бор, Универзитетот во Копенхаген во Данска. Нејзиното основено поле е проучување на мразот и климата, конкретно реконструкција на климатските записи од ледените јадра и податоците од бушотини; модели на леден тек до денес ледени јадра; континуум механички својства на анизотропниот мраз; мраз во Сончевиот Систем; и историјата и еволуцијата на Ледената покривка на Гренланд.
1 Образование и кариера
Дал-Јенсен има м-р. по геофизика (1984) и д-р. по геофизика (1988) од Универзитетот во Копенхаген.
Како студент во 1980 година, Дал-Јенсен учествувала во дупчење на мраз на локацијата Дај 3 на ледената плоча на Гренланд, проект предводен од Вили Дансгард. Иако Дансгард имал правило дека на местото на дупчењето не смее да има жени, Дал-Јенсен сепак учествувала. Таа и нејзиниот партнер за дупчење Јорген Педер Штефенсен подоцна се венчале.
Била ангажирана од Копенхагенскиот институт Нилс Бор како вонреден професор во 1997 година; во 2007 година, станала шеф на Центарот за мраз и клима.
2 Истражување
Дал-Јенсен го водела проектот за дупчење мраз на северен Гренланд: истражувачки тим од 14 нации кој поминал четири години дупчејќи и анализирајќи 2540 м. леденото јадро кое допира до последниот меѓуглацијален период 130-113 илјади години БП, чии резултати биле објавени во списанието ''Природа'' во 2013 година. Весникот сугерира, врз основа на симулации на ледени плочи, дека за време на последниот меѓуглацијален Гренланд можеби придонел околу 2 метри до набљудуваните 4--8 метри пораст на нивото на морето. Ова имплицира дека топењето на мразот на Антарктикот било значаен фактор.
Друг проект во рана фаза е проект за дупчење на длабоко ледено јадро, исто така лоциран на Гренланд, кој се очекува да фрли светлина врз североисточниот леден тек на Гренланд и неговиот придонес за зголемување на нивото на морето. Ова може да даде детали за тоа што да се очекува за идното зголемување на нивото на морето поради губење на масата на ледената покривка на Гренланд. Според ''Гардијан'' во 2021 година :Големото топење на ледената покривка на Гренланд би имало долгорочни глобални последици, надвор од зголемувањето на нивото на морето. Тоа би можело да ја запре океанската струја на Голфската струја, со потенцијални ударни ефекти врз дождовните шуми на Амазон и тропските монсуни.
3 Награди
* 2008 - Награда Декарт на ЕУ (како дел од Европскиот проект за јадро на мраз на Антарктикот
* 2008 - Вега медал од Шведското друштво за антропологија и географија
* 2009 - Награда Амалиенборг
* 2009 - Манч Награда* 2009 - Медал на Луис Агасиз од Европската унија за геонауки* 2014 - Член на Кралската данска академија на науките и писмата* 2022 - Награда Балзан за глацијација и динамика на мразот заедно со Ханс Оерлеманс .
* 2022 - Член на Академија Еуропеа* 2023 - Награда за граници на знаење на фондацијата
Ласло Макра

Ласло Макра (Сиклос, 5 јуни 1952) е унгарски климатолог и универзитетски професор. Неговата главна област на истражување е климатологијата на полен и, како и, анализа на климатолошките односи на поленот од ајдучка трева, како и односот помеѓу концентрацијата на полен од ајдучка трева и респираторните заболувања .
1 Кариера
Ласло Макра завршил гимназија во 1970 година во Комло, а потоа во 1971 година се запишал на Универзитетот Јожеф Атила во Сегед, во Унгарија, на природно-научниот факултет во 1976 година. Потоа започнал да работи како асистент при Катедрата за климатологија на универзитетот. Од 1996 до 2015 година бил вонреден професор , а од 2015 година работи на Земјоделскиот факултет во Ходмезовасархели . Во 2016 година станал редовен професор.
Тој ја одбранил својата универзитетска докторска теза во 1978 година и докторска теза во 1995 година. Подоцна, во 2004 година бил хабилитиран на Универзитетот во Дебрецен. Тој поминал неколку недели на студиски патувања во Индонезија (Јогјакарта, 1989), Кина Пекинг, 1993 година; Гуангжу (Кантон), 1995] и Чешка (Брно, 1996).
Тој е член на уредувачкиот одбор на неколку унгарски научни периодични изданија, уредник во меѓународно научно списание, член на уредувачки одбор на седум меѓународни научни списанија,но и на Меѓународното здружение за амброзија (2014- до денес).
2 Истражување
Неговата главна област на истражување е аеросол и био-аеросол во позадина и климатските односи на полен, т.е. полен климатологија. Ова е релативно нова област во меѓународната литература и сосема нова област во Унгарија.
Неговите истражувачки активности во рамките на поленската климатологија се следните: статистика за полен; моделирање на транспорт на полен, прогноза за концентрација на полен, анализа на односот помеѓу респираторните заболувања и концентрацијата на полен; анализа на климатска чувствителност на различни таксони.
3 Награди
* Széchenyi István стипендија (2001)
* Плакета „Про метеорологија“ (2002)
Проект за меѓусебна компарација на модели поврзани со климатскиот циклус на јаглерод

Проект за меѓусебна компарација на модели поврзани со климатскиот циклус на јаглерод е заеднички проект помеѓу Меѓународната програма за геосфера-биосфера и Светската програма за истражување на климата. Тоа е проект за меѓусебно споредување на модели, сличен со проектот Проект за меѓусебна компарација на атмосферски модели, но за глобални климатски модели кои вклучуваат интерактивен циклус на јаглеродот.
Линдзи Стрингер

Линдзи Ц. Стрингер е професор по животна средина и развој на Универзитетот во Јорк.
Истражувањето на Стрингер е интердисциплинарно и користи теории и методи од природните и општествените науки за да ги разбере односите меѓу човекот и околината, повратните информации и компромисите, испитувајќи ги влијанијата врз човековата благосостојба, еднаквоста и животната средина.
1 Образование
* Доктор по географија, Универзитетот во Шефилд, Катедра за географија, 2005 година.* Магистер по мониторинг и оцена на животната средина во Сува, Оддел за географија на Универзитетот во Шефилд, 2001г.
* Основни академски студии по физичка географија, Оддел за географија на Универзитетот во Шефилд, 2000 година
2 Кариера
Стрингер е вклучена во истражувања на земјиштето, храната, водата, енергијата и климатските промени со вредност од околу 42 милиони фунти (вкупна вредност) од 2005 година.
Таа претседавала со независната меѓународна работна група за Програмата за системи за суво земјиште на Консултативната група за меѓународно земјоделско истражување (КГМЗИ) од 2014 до 2016 година.
Таа била главен автор на Меѓувладиниот панел за климатски промени (МПКП) за Специјалниот извештај за климатски промени и користење на земјиштето.
Таа во моментов е главен автор на МПКП за 6-тиот Извештај за проценка (АР6), како и координативен главен автор за трудот на МПКП АР6 за пустини, опустинување и полусуви области.
Таа била координативен главен автор за Меѓувладината научно-политичка платформа за регионална проценка на биолошката разновидност и екосистемски услуги во Африка и главен автор за проценката за деградација и реставрација на земјиштето.
Стрингер е вклучена во Иницијативата за економија на деградација на земјиштето, како и како избран член на управниот одбор за ДезертНет Интернешанал.
Конкурентно била избрана за меѓународна експедиција на Антарктикот, лидерска програма за жени во климатските науки во 2016 година.
Таа била директорка на Институтот за истражување за одржливост на Факултетот за Земја и животна средина, Универзитетот во Лидс, ОК од 2011 - 2014 година.
Директор е на Јорк Институт за одржливост на животната средина. Центарот бил основан од Универзитетот во Јорк за да се олесни и испорача интердисциплинарно истражување за одржливост на животната средина.
Таа е член на Меѓународниот научен советодавен одбор на Центарот за суво земјоделство, Универзитетот Баеро Кано.
3 Награди
* Награда за заслуги за истражување на Кралското друштво Волфсон, 2017 година* Награда за жени на достигнувања, 2015 година* Награда Филип Леверхулм за унапредување на одржливоста во сушните предели во светот, 2013 година
Тропска бура Кристин

Тропската бура Кристин бил временски настан што се случил во Гвинеја на 25 август 1973 година и траел до 4 септември. Тоа е најисточната бура меѓу северноатлантските урагани. Брзината на ветрот на Кристин, која се засилила на 2 октомври, изнесувал 110 км на час.
Зелена транспортна хиерархија

Зелена транспортна хиерархија
Пешаци
Велосипеди
Јавен превоз
Камиони и комерцијални возила
Такси
Возила со големи капацитети
Автомобили и возила за едно лице
Зелена транспортна хиерархија, хиерархија на зелен транспорт (во Канада), хиерархија на корисници на улици (во САД), хиерархија на одржлив транспорт (во Велс), хиерархија на урбан транспорт или хиерархија на корисници на патиштата (во Австралија, ОК) е хиерархија на начини на превоз на патници со приоритет на зелениот транспорт. Тоа е концепт кој се користи во групите за транспортни реформи ширум светот и во создавањето на политиките. Во 2020 година, владата на Обединетото Кралство се консултираше за додавање на Кодексот за автопатишта- ''хиерархија на корисниците на патиштата'' со приоритет на пешаците. Тоа е клучна карактеристика на австралиското транспортно планирање.''Хиерархија на зелениот транспорт: Водич за донесување лични и јавни одлуки'' од Крис Бредшо првпат била објавена во септември 1994 година. Како дел од групата за застапување на пешаци во Соединетите Држави, тој предложил хиерархиско рангирање на превозот на патници врз основа на штетните емисии во животната средина. Во прегледаното рангирање е наведено, по редослед: пешачење, возење велосипед, јавен превоз, споделување на автомобили и на самиот крај користење на приватен автомобил.
Прв пат било подготвено за ''Отавок'' и ''Работниот комитет за транспорт на Тркалезната маса за животна средина Отава-Карлтон'' во јануари 1992 година, само наведувајќи „Прошетка, велосипед, автобус, камион, автомобил“.
1 Фактори
# Режим
# Извор на енергија
# Должина на патувањето
# Брзина на патување
# Големина на возилото
# Фактор на оптоварување на патници
# Сегмент за патување
# Целта на патувањето
# Патник
2 Усвојување
Авторот ја насочува хиерархијата и кон поединечните избори на животниот стил и кон јавните власти кои треба официјално да ги насочат своите ресурси и средства, морално убедување и формални санкции - сè тоа врз основа на факторите.
Бредшо ја има опишано хиерархијата како логична, но ефектот од нејзината примена изгледа радикален.
Моделот го отфрла концептот на балансиран транспортен систем, каде што претпоставува дека корисниците се слободни да избираат помеѓу многу различни, но сепак „подеднакво валидни“ начини. Тоа е затоа што изборите што вклучуваат фактори кои се рангирани ниско се смета дека генерално имаат големо влијание врз другите избори.
Форум за јаглерод во Кина

Форум за јаглерод во Кина е непрофитна организација која има за цел да го олесни дијалогот со засегнатите страни во секторот за климатски промени во Народна Република Кина (НРК), вклучувајќи ја политиката за животна средина и пазарите на обновливи извори, чиста технологија и Механизам за чист развој.''Форум за јаглерод во Кина'' организираат настани, вклучително и настани за говорници/мрежни, консултации со засегнатите страни и состаноци со ВИП лица, за да разговараат за актуелните проблеми за климатските промени кои ја засегаат Кина. Најновата серија на настани е серијалот ''Кинеска лидерска мрежа за низок јаглерод'', заеднички организиран со ГИЗ.
Организацијата е со седиште во Пекинг, Кина.
1 Историја
Форум за јаглерод во Кина е основана во 2007 година од група професионалци од дипломатската заедница, кинеската влада и индустријата кои работат во секторот за климатски промени во Кина, кои сакале да ја зголемат размената на информации, најдобри практики и генерално да се ангажираат со други во секторот.
2 Одбор
Извршниот и советодавниот одбор на Форум за јаглерод во Кина е составен од професионалци во дипломатската заедница, кинеската влада, невладини организации, странски правни и консултантски фирми и странски и домашни компании за одржлива енергија. Претседател на Одборот е поранешен холандски амбасадор во Кина д-р Антон Смитсендонк.
3 Поврзано
* Климатските промени во Кина