Џорџ Херберт

Џорџ Херберт (3 април 1593 – 1 март 1633) — англиски поет, оратор и свештеник на Англиканската црква. Неговата поезија е поврзана со делата на метафизичките поети и е признат како „''еден од најистакнатите британски побожни лиричари''“. Херберт бил роден во Велс во уметничко и богато семејство и во голема мера пораснал во Англија. Добил добро образование што довело до негов прием во колеџот Тринити, Кембриџ, во 1609 година. Се запишал со намера да стане свештеник, но станал јавен оратор на Универзитетот и го привлекол вниманието на кралот Јаков I. Бил член на Парламентот на Англија во 1624 година и кратко во 1625 година.
По смртта на кралот Јаков, Херберт го обновил својот интерес за ракополагање. Тој се откажал од своите световни амбиции во средината на триесеттите години и примил свети чинови во Англиканската црква, поминувајќи го остатокот од својот живот како ректор на руралната парохија Свети Петар, надвор од Солсбери. Тој бил познат по непрекинатата грижа за своите парохијани, носејќи им ги таинствата кога биле болни и обезбедувајќи храна и облека за оние на кои им била потребна. Хенри Вон го нарекол „''најславен светец''“. Тој никогаш не бил здрав човек и починал од туберколоза на 39-годишна возраст.
1 Животопис
1.1 Ран живот и образование
Џорџ Херберт бил роден на 3 април 1593 година во Монтгомери, Монтгомеришир, Велс, како син на Ричард Херберт (починал во 1596 година) и неговата сопруга Магдален, со моминско презиме Њупорт, ќерка на Сер Ричард Њупорт (1511–1570). Џорџ бил едно од 10-те деца. Семејството Херберт било богато и моќно и во националната и во локалната самоуправа, а Џорџ потекнувал од истото потекло како и грофовите од Пембрук. Неговиот татко бил политичар, член на парламентот, мировен судија, а подоцна неколку години служел како ''custos rotulorum'' (чувар на списите) на Монтгомеришир. Неговата мајка била покровител и пријателка на Џон Дон и други поети, писатели и уметници. Како кум на Џорџ, Дон го заменил по смртта на Ричард Херберт кога Џорџ имал три години. Херберт и неговите браќа и сестри потоа биле одгледани од неговата мајка, која инсистирала на добро образование за своите деца.
Најстариот брат на Херберт, Едвард (кој ги наследил имотите на својот покоен татко и на крајот бил прогласен за Барон Херберт од Чербери) станал војник, дипломат, историчар, поет и филозоф чии религиозни дела довеле до неговата репутација како „''татко на англискиот деизам''“. Помладиот брат на Херберт бил Сер Хенри Херберт, мајстор на веселбите на кралевите Чарлс I и II.
Херберт се запишал во Вестминстерското училиште на или околу 12-годишна возраст како ученик во дневниот престој, иако подоцна станал студент со резиденцијален статус. Херберт бил примен со стипендија на колеџот „Тринити“ на Кембриџ во 1609 година и дипломирал најпрвин со диплома, а потоа со магистратура во 1616 година на 23-годишна возраст. Потоа, Херберт бил избран за главен член на колеџот, а потоа назначен за предавач по реторика. Во 1620 година го истакнал своето течно познавање на грчкиот и латинскиот јазик и бил избран за функцијата јавен говорник на Универзитетот, позиција што ја имал до 1627 година.
Во 1624 година, поддржан од неговиот роднина, Третиот Ерл од Пембрук, Херберт станал член на парламентот, претставувајќи го местото од каде потекнувал, Монтгомери. Иако овие места вообичаено најавувале кариера на дворот, а кралот ЈаковвI му покажал наклонетост, околностите работеле против Херберт: кралот починал во 1625 година, а двајца влијателни покровители починале приближно во исто време. Сепак, неговата парламентарна кариера можеби веќе завршила, бидејќи, иако г-дин Херберт се споменува како член на комитетот, ''весникот „Заеднички журнал“'' за 1625 година никогаш не го споменува г-дин Џорџ Херберт, и покрај внимателната дистинкција на претходниот парламент. Накратко, Херберт направил промена на својот пат подалеку од политичката иднина што ја барал и се свртел поцелосно кон иднината во црквата.
На Херберт му била претставена пребендот на Лејтон Бромсволд во Линколнската епархија во 1626 година, додека сè уште бил дон на колеџот Тринити во Кембриџ, но сè уште не бил ракоположен. Тој не бил присутен во својата институција како пребенд, а е запишано дека Питер Вокер, неговиот службеник, го застапувал како негов полномошник. Истата година, неговиот близок пријател од Кембриџ, Николас Ферар, бил ракоположен за ѓакон во Вестминстерската опатија од страна на бискупот Лод на денот на Тринити во 1626 година и отишол во Литл Гидинг, две милји по патот од Лејтон Бромсволд, за да основа мала заедница. Херберт собрал пари (и ги донирал своите) за да ја обнови запуштената црковна зграда во Лејтон.
1.2 Брак
Во 1628 или 1629 година, Херберт се сместил во Донтси Хаус на север од Вилтшир, домот на братот на неговиот очув, Хенри Данверс, и на постарата мајка на Хенри, вдовица, Елизабета. На еднодневно патување кон југ, во Бејнтон Хаус во Едингтон, живеело семејството на братучедот на Хенри, Чарлс Данверс (починал во 1626 година), за кој се вели дека имал желба Херберт да се ожени со неговата ќерка Џејн. Било договорено Херберт и Џејн да се сретнат и тие нашле меѓусебна наклонетост; Џејн била десет години помлада од Џорџ. Тие се венчале во црквата во Едингтон на 5 март 1629 година.
1.3 Свештенство
Во 1629 година, Херберт одлучил да стане свештеник и следната година бил назначен за ректор на руралната парохија „Свети Петар“ со Бемертон, која се наоѓа во близина на Солсбери во Вилтшир, околу 75 милји југозападно од Лондон. Тој бил одговорен за две мали цркви: парохиската црква „Свети Петар“ во Фаглстоун од 13 век, во близина на Вилтон, и капелата „Свети Андреј“ во Бемертон од 14 век, поблиску до Солсбери на другиот крај од парохијата. Овде тој живеел, проповедал и пишувал поезија; тој исто така помогнал во обновата на црквата во Бемертон и соседниот парохиски двор од свои средства. Неговото назначување можеби повторно било потпомогнато од Ерлот од Пембрук, чие семејно седиште во Вилтон Хаус се наоѓало во близина на црквата Фаглстоун.
Додека бил во Бемертон, Херберт ја ревидирал и дополнувал својата збирка песни насловена како ''„Храмот“''. Тој исто така напишал водич за рурална служба, насловен како ''„Свештеник во храмот“ или „Окружниот свештеник, неговиот карактер и правило на светиот живот“'', каде самиот го опишал како „''знак кон кој треба да се стремиме''“ и кој останал влијателен до ден-денес. Откако се венчал кратко пред да ја преземе својата должност, тој и неговата сопруга им дале дом на три сирачиња. Заедно со нивните слуги, тие ја поминувале улицата за служби во малата црква „Свети Андреј“ двапати дневно. Двапати неделно, Херберт патувал до Солсбери за да присуствува на службите во Солсбериската катедрала, а потоа свирел музика со музичарите од катедралата.
1.4 Смрт
Времето на Херберт во Бемертон било кратко. Откако страдал поголемиот дел од својот живот поради лошо здравје, во 1633 година починал од туберколоза, само три години откако примил свети ракополагања. Џејн починал во 1661 година.
2 Поезија
Херберт пишувал поезија на англиски, латински и грчки јазик. Кратко пред неговата смрт, тој му испратил книжевен ракопис на својот пријател Николас Ферар, наводно велејќи му да ги објави песните доколку смета дека би можеле „''да се свртат во корист на која било очајна сиромашна душа''“, во спротивно да ги запали. Во 1633 година, сите негови англиски песни биле објавени во ''„Храмот: Свети песни и приватни ејакулации“'', со предговор од Ферар. Книгата поминала осум изданија до 1690 година. Според Исак Волтон, кога Херберт му го испратил ракописот на Ферар, изјавил дека „''ќе најде во него слика за многуте духовни судири што се случиле помеѓу Бога и мојата душа, пред да можам да ја потчинам мојата на волјата на Исус, мојот Учител''“. Во ова, Херберт го употребил форматот на песните за да ја зацврсти темата што се обидувал да ја прикаже. Почнувајќи со „Црковниот трем“, тие продолжуваат преку „Олтарот“ до „Жртвата“, и така натаму низ збирката.
Сите преживеани и познати англиски песни на Херберт се со религиозни теми и се карактеризираат со директност на изразувањето оживеани со оригинални, но соодветни концепции во кои, на метафизички начин, сличноста е претставена како функционална, а не сликовита. Во „''Прозорците''“, на пример, тој го споредува праведниот проповедник низ стакло низ кое Божјата светлина сјае поефикасно отколку во неговите зборови. Коментирајќи ја својата религиозна поезија подоцна во 17 век, Ричард Бакстер напишал: „''Херберт му зборува на Бога како на оној што навистина верува во Бога и чија работа во светот е најмногу со Бога. Работата на срцето и работата на небото ги сочинуваат неговите книги''“. Хелен Гарднер подоцна додала „работа на главата“ на оваа карактеризација во знак на признание за неговата „интелектуална живост“. Исто така, било истакнато како Херберт употребува каламбури и игри на зборови за да „''ги пренесе односите помеѓу светот на секојдневната реалност и светот на трансцендентната реалност што му дава значење. Видот на збор што функционира на две или повеќе рамнини е неговиот начин да ја направи неговата песна изразна на таа врска''“.
И сликовито, песните на Херберт се разновидни на таков начин што го подобруваат нивното значење, со сложени модели на рими, строфи што комбинираат различни должини на стихови и други генијални формални средства. Најочигледни примери се шаблонски песни како „Олтарот “, во кои пократките и подолгите стихови се распоредени на страницата во форма на олтар. Сликовитата привлечност е засилена со замислата за нејзината конструкција од скршено, каменесто срце, претставувајќи го личното принесување на себеси како жртва врз него. Вградена во ова е алузија на Псалм 51:17: „''Смирениот дух е жртва на Бога, нема да го презреш, Боже, понизното и покајничко, срце''.“ Во случајот со „Велигденски крилја“ (илустрирано овде), зборовите се испечатени странично на две спротивставени страници, така што стиховите таму сугерираат раширени крилја. Зборовите на песната се паралелни помеѓу строфите и го имитираат отворањето и затворањето на крилјата. Во песните на Херберт, формалната генијалност не е цел сама по себе, туку се користи само како помош на нејзиното значење.
Формалните средства што се употебуваат за да се пренесе тоа значење се широки во опсег. Во неговата медитација за пасусот „''Нашиот живот е скриен со Христа во Бога''“, зборовите напишани со големи букви „МОЈОТ ЖИВОТ Е СКРИЕН ВО НЕГО ШТО Е МОЕ БЛАГО“ се движат низ последователни редови и прикажуваат за што се зборува во текстот. Спротивностите се споени во „Горчливо-слатко“ за истата цел. Ехото и варијацијата се исто така често застапени. Извиците на почетокот и на дното од секоја строфа во „Воздивнувања и грмежи“ се еден пример. Скратените рими во „Рај“ се уште еден. Исто така, постои ехо-дијалог по секој ред во „Небо“, други примери за кои се наоѓаат во поезијата на неговиот брат, Лорд Херберт од Чербери. Алтернативни рими се нудат на крајот од строфите во „Водниот тек“, додека „Анаграмата Марија/Армија“ е претставена во нејзиниот наслов. Во „Огрлицата“, според Џозеф Самерс, Херберт оди дотаму што употребува очигледна безформност како формален и тематски уред: „песната ги содржи сите елементи на ред во насилниот неред“ сè до крајот, кога регуларноста на последните четири стихови го враќа чувството на читателот за „''потребата од ред''“.
Откако вкусот за овој приказ на барокна духовитост поминал, сатиричарот Џон Драјден го отфрлил. Иако Херберт останал почитуван поради својата побожност, поетската вештина со која ја изразувал својата мисла морала да почека неколку векови за повторно да стане восхитувачка.
3 Проза
Единственото прозно дело на Херберт, ''„Свештеник во храмот“'' (обично познато како ''„Селскиот свештеник''“), нуди практични совети за руралното свештенство. Во него, тој советува дека „''предметите од вообичаена употреба''“ како што се плугови, квасец или танци, можат да се направат „''да служат како светла дури и на Небесните вистини''“. Делото за прв пат било објавено во 1652 година како дел од ''„Остатоци од Херберт, или разни парчиња од тој сладок пејач, г-дин Џорџ Херберт“'', уредено од Барнабас Оли. Првото издание имало претходник со непотпишан предговор од Оли, кој бил употребен како еден од изворите за биографијата на Херберт од Ајзак Волтон, првпат објавена во 1670 година. Второто издание се појавило во 1671 година како ''„Свештеник во храмот или селскиот свештеник“'', со нов предговор, овој пат потпишан од Оли.
Како и многу од неговите книжевни современици, Херберт бил собирач на поговорки. Неговите ''„Необични поговорки'' биле објавени во 1640 година, во кои се наведени над 1000 афоризми на англиски јазик, и истите се собрани од многу земји (во времето на Херберт, „необичен“ значело туѓ). Збирката вклучувала многу изреки што се повторуваат до ден-денес, на пример, „''Неговото лаење е полошо од неговиот залак''“ и „''Кој е толку глув, како оној што не сака да чуе''?“ Овие и дополнителни 150 поговорки биле вклучени во подоцнежна збирка насловена како ''Jacula Prudentum'' (понекогаш се среќава како ''Jacula Prudentium''), датирана од 1651 година и објавена во 1652 година како дел од ''„Остатоците на Херберт“'' од Оли.
4 Музички поставки
Херберт потекнувал од музичко семејство. Неговата мајка Магдалена Херберт била пријателка на композиторите Вилијам Берд и Џон Бул и ги поттикнувала своите деца на музичко образование; неговиот брат Едвард Херберт бил вешт лејтист и композитор. Џорџ Херберт свирел лејта и виола и „''ги поставувал своите текстови или свети песни''“. Музичките занимања го интересирале целиот свој живот, а неговиот биограф, Исак Волтон, запишал дека се започнал да свири лејта за време на неговата последна болест. Волтон, исто така, го дал своето мислење дека компонирал „''химни какви што тој и ангелите сега пеат на небото''“, додека пријателот на Волтон, Чарлс Котон, го опишал како „''душа составена од хармонии''“.
Повеќе од деведесет од песните на Херберт биле поставени за пеење низ вековите, некои од нив повеќе пати. Во неговиот век, имало поставувања на „Тепнеж“ од Хенри Персел и „И си тажен“ од Џон Блоу. Околу четириесет биле адаптирани за методистичкиот химничар од браќата Весли, меѓу кои и „''Научи ме, Боже мој и Цару''“, која го нашла своето место во една или друга верзија во 223 химничарски списоци. Друга песна, „''Нека пее целиот свет во секој агол''“, била објавена во 103 химничарски списоци, од кои едната има француска верзија. Други јазици на кои неговите дела биле преведени за музички поставувања се шпанскиот, каталонскиот и германскиот.
Во 20 век, единствено „Vertue“ постигнала десет поставувања, една од нив на француски јазик. Помеѓу современите композитори кои поставиле негово дело биле Ралф Вон Вилијамс, кој употребил четири песни од Херберт во ''„Пет мистични песни“'' (1911), од кои „Велигден“ била првата, а „Антифон II“ последната; Едмунд Рубра, кој ја поставил „Велигден“ како прва од неговите ''Две песни за глас и гудачко трио'' (оп. 2, 1921); Ева Рут Спалдинг („Велигденски зборови“ од ''„Три мелодии“'', 1929); Робин Милфорд, кој ја употребил оригиналната поставеност на вториот дел од „Велигден“ од ракописот на Фицвилијам за неговата кантата ''„Велигденско утро'' “ (1932), поставена во два дела за сопран солист и хор од детски или женски гласови; Бенџамин Бритен и Вилијам Волтон, кои исто така ја употребиле и „Антифон“. Нед Рорем употребила една Хербертска поставка во своите „10 песни за глас, обоа и гудачки инструменти“ (1982), а Џудит Вир употребил три песни во нејзиното хорско дело ''Vertue'' од 2005 година.
5 Наследство
Најраниот портрет на Херберт бил изгравиран многу долго по неговата смрт, од страна на Роберт Вајт за биографијата на Волтон за поетот во 1674 година. Денес во Националната галерија на портрети во Лондон, тој служел како основа за подоцнежните гравури, како што се оние од Џон Стурт, ученикот на Вајт, и од Хенри Хопнер Мејер во 1829 година.
Меѓу подоцнежните уметнички одбележувања е сликата на масло на Вилијам Дајс „Џорџ Херберт во Бемертон“ (1860) која се наоѓа во Уметничката галерија во Гилдхол, Лондон. Поетот е прикажан во својата градина покрај реката, со молитвеник во рака. Над ливадите е катедралата Солсбери, каде што тој имал обичај да се придружува во музичката вечерна песна; неговата лејта се потпира на камена клупа, а на дрво е потпрен рибарски стап, потсетник на неговиот прв биограф, Исак Волтон. Исто така, постои музички навод во делото на Чарлс Вест Коуп „Џорџ Херберт и неговата мајка“ (1872), кое се наоѓа во Галеријата Олдхам: мајката му покажува песна во соба со вирџинал во позадина.
Сепак, поголемиот дел од претставите на Херберт се во витражи, од кои има неколку во цркви и катедрали. Тие ги вклучуваат Вестминстерска опатија, катедралата во Солсбери и црквата „Сите светци“ во Кембриџ. Неговата црква „Свети Андреј“ во Бемертон поставила во 1934 година спомен-прозорец, кој го дели со Николас Ферар. Покрај тоа, има статуа на Херберт во неговите канонски облеки, делумно заснована на портретот на Роберт Вајт, во ниша на западната фасада на катедралата во Солсбери.
6 Почитување
 
На богослужба, Херберт се слави во Англиканската црква и Епископската црква на 27 февруари; исто така, на 1 март во, на пример, Календарот на светците на Евангелистичко-лутеранската црква во Америка, како ден на неговата смрт. Постојат различни збирки за тој ден, од кои едната е базирана на неговата поема „Еликсир“:Боже и Цару наш, кој го повика твојот слуга Џорџ Херберт од потрагата по световни почести да биде пастир на душите, поет и свештеник во твојот храм: Дај ни благодат, се молиме, радосно да ги извршуваме задачите што ни ги даваш, знаејќи дека ништо не е ни помалку ни површно што се прави поради тебе... Амин. Цитатот „Сите можат да имаат, доколку се осмелат да се обидат, славен живот или гроб“ од „Црковниот трем“ на Херберт е врежан на надворешниот ѕид на црквата „Свети Јован“ во Ватерло.
7 Дела
* 1623: ''Oratio Qua auspicatissimum Serenissimi Principis Caroli''.* 1627: ''Memoriae Matris Sacrum, отпечатено со Проповед во спомен на дамата Данверс од Џон Дон...''''со други нејзини спомени од Џорџ Херберт'' (Лондон: Филимон Стивенс и Кристофер Мередит).* 1633: ''Храмот, Свети песни и приватни ејакулации'' (Кембриџ: Печатено од Томас Бак и Роџер Даниел).* 1652: ''Хербертови останки, или разни дела од тој сладок пејач на храмот,'' составени од неговите собрани дела од ''„Свештеник до храмот“'', ''„Јакула Прудентум“'', „Реченици“ итн., како и писмо, неколку молитви и три латински песни (Лондон: Печатено за Тимоти Гартвејт).
8 Понатамошно читање
********************