Божиќен крап

Божиќен крап (|Weihnachtskarpfen, вајхнахтскарпфен) ― традиционално јадење за Бадник во Средна Европа. Рибата традиционално е чувана во када пред подготовка за да бидат отстранети калливите вкусови и најчесто е пржен или е служен во јадења како полнета риба. Во некои региони, остатоците од коските се ставани во овошни дрвја за пролетен раст, а нејзините лушпи се носени за среќа. Некои верувања ја поврзуваат нејзината глава со инструментите за мачење на Христос и заштитата од вештерки.
1 Обичаи
Традицијата на јадење крап се појавила кога, во согласност со христијанските учења, Адвентот бил славен како време на постење. Рибата најчесто е јадена за време на постењето бидејќи не е сметана за месо. Божиќниот крап станал посебно јадење за пости за да биде прославуван Бадник како врв на Адвентот и во пресрет на Божиќ. Во средниот век, крапот (како и штуката) бил особено религиозно ценет и затоа често бил јаден за Божиќ. Според верувањето од тоа време, велено е дека главата на рибата ги содржи инструментите за мачење на Христос, а било верувано дека коските на главата образуваат фигура на птица слична на гулаб што ги потсетува луѓето на Светиот Дух и ги штити од вештерки. Еден стар обичај вклучува носење крапови крлушки за да биде донесен паричен благослов во новата година. Овој обичај веројатно произлегува од обликот на крлушките на крапот, кои се слични на паричка. Во културата и кујната на Рудните Планини, крапот е дел од Најнерла (Neinerlaa), деветделна обредна божиќна гозба, при што крапот го симболизира изобилството на пари. Стар шлески обичај е почитуван и денес: утрото по божиќниот оброк со крап, остатоците од рибји коски се ставани на овошните дрвја во градината за да ги охрабрат да напредуваат напролет. Овој обичај е почитуван и по јадењето на новогодишниот крап. Во Чешка и Словачка, рибните крлушки се сметани за симбол на богатство и се ставани под чинијата или во паричникот.
2 Подготовка
Традиционално, крапот е носен дома и е чуван неколку дена во када. Во минатото, крапот бил чистен најдоцна претходната вечер и бил мариниран во матеница преку ноќ, за да биде разреден силниот вкус. Пред одгледувањето крап, кога рибите сè уште биле ловени од езерца, често се случувало крапот да плива во чиста вода во кадата неколку дена. Ова имало ефект на потопување на крапот и со тоа отстранување на калливиот вкус што се јавува кога рибата внесува храна од калта на езерцата. До 2024 година, супермаркетите во Полска, Чешка и Словачка ја прекинале продажбата на жив крап.
Во јужна Германија, како и во Чешка, Австрија (особено во Валдвиртел), Словачка и Унгарија, божиќниот крап обично традиционално е сечен на парчиња, е паниран и е пржен во маст. Божиќниот крап е служен со салата од компири (обично подготвена со мајонез), салата од краставици, парчиња лимон, варени компири или ремулад. Во северните региони, популарна подготовка е син крап со магдонос или варени компири и сос од рен. Друг класик е полнет крап. Рибата е полнета со разновиден зеленчук и/или компири. Целиот крап потоа е печен во рерна. Покрај филот, други прилози се обично пржени домати, печурки и варени или пржени компири. Во полските католички домови (почесто во северните региони во близина на Балтичкото Море), полнетата риба (|karp po żydowsku) е традиционално јадење што е јадено на Бадник (за вечера од дванаесет јадења) и на Велика сабота.
3 Поврзано
* Список на божиќни јадења
* Список на јадења со риба
4 Дополнителна литература
****