Болеро

Болеро — жанр на песна што потекнува од Источна Куба кон крајот на 19 век како дел од традицијата трова. Неповрзано со истоимениот постар шпански танц, болерото се одликува со софистицирани текстови кои се занимаваат со љубов. Таа е наречена „главна латиноамериканска романтична песна на дваесеттиот век“.
За разлика од поедноставниот, тематски разновиден ''canción'', болерото не произлегло непосредно од европската лирска традиција, која ги вклучувала италијанската опера и канцона, популарни во урбаните средишта како Хавана во тоа време. Наместо тоа, тоа се родило како облик на романтична народна поезија култивирана од нова сорта на трубадури од Сантјаго де Куба, ''тровадорес''. Пепе Санчез се смета за татко на ова движење и автор на првото болеро, „Тристезас“, напишано во 1883 година. Првично, болерото го пееле поединечни ''тровадори'' додека свиреле гитара. Со текот на времето, станало вообичаено тровадорите да свират во групи како ''дуо'', ''трио'', ''квартето'', итн. Благодарение на Трио Матаморос, а подоцна и на Трио Лос Панчос, болерото постигнало широка популарност во Латинска Америка, САД и Шпанија. Во исто време, Хавана станала плодна почва каде што се среќавале композиторите на болеро за да создаваат композиции и да импровизираат нови мелодии; тоа било таканареченото движење ''Филин'', кое го добило своето име од англискиот збор „f''eeling''“ (чувство). Многу од најтрајните дела на жанрот биле напишани во тоа време и популаризирани на радио и во кабаре изведбите од пејачи како Олга Гиљот и Елена Бурке, поддржани од оркестри и биг бендови.
Болероата обично се во 4/4 такт и, музички, композициите и аранжманите може да имаат различни облици. Оваа флексибилност му овозможила на болерото да се појавува на репертоарот на кубанските сон и румба ансамбли, како и шпанските пејачи на копла и фламенко, од почетокот на 20 век. Повремено, болерото се спојува со други облици за да се добијат нови поджанрови, како што е болеро-сон, популарен во 1930-тите и 1940-тите и болеро-ча, популарен во 1950-тите. Во Соединетите Американски Држави, танцот во сала румба се појавил како приспособување на болеро-сонот во 1930-тите. Болерото може да се најде и во африканскиот румба репертоар на многу уметници од Киншаса до Дакар, поради многуте болеро плочи што биле дистрибуирани до тамошните радија.
Популарноста на жанрот се почувствувал дури до Виетнам, каде што станал модерен стил на песна во Јужен Виетнам пред падот на Сајгон во 1975 година и останал популарен кај Виетнамците.
1 Историја
1.1 Потекло
Во Куба, болерото било можеби првата голема кубанска музичка и вокална синтеза што добила универзално признание. Во такт, оваа танцова музика се проширила во други земји, оставајќи го зад себе она што Ед Моралес го нарекол „најпопуларната лирска традиција во Латинска Америка“.
Кубанската традиција на болеро потекнува од Сантјаго де Куба во последната четвртина од 19 век. Своето потекло не го должи на истоимената шпанска музика и песна. Во 19 век, во Сантјаго де Куба израснала група патувачки музичари кои се патувале наоколу за да заработуваат со пеење и со свирење на гитара.
Пепе Санчез е познат како татко на ''трова'' стилот и креатор на кубанското болеро. Необучен, но со извонреден природна дарба, тој составувал бројки во главата и никогаш не ги запишувал. Како резултат на тоа, повеќето од овие бројки сега се изгубени, но дваесетина или повеќе преживеале затоа што пријателите и студентите ги запишале. Тој бил пример и учител за големите тровадори кои следеле.
1.2 Ширење во Латинска Америка
Болерото првпат се раширил од исток на Куба до Доминиканската Република во 1895 година, благодарение на ''тровадорот'' Синдо Гарај, кој претходно ја донел криолата „Ла Дорила“ на Куба, што довело до трајна размена на лирски стилови меѓу двата острови. Во почетокот на 20 век, болерото стигнало до Порторико и Мексико, каде што било популаризирано од првите радиостаници околу 1915 година. Во Мексико, жанрот станал суштинска компонента на просперитетното движење трова јукатека во Јукатан заедно со другите кубански облици како што е клавата. Водечки експонент бил Гути Карденас.
До 1930-тите, кога Трио Матаморос ја прославил својата мешавина на болеро и кубански сон позната како болеро-сон, жанрот бил главен дел од музичкиот репертоар на повеќето земји од Латинска Америка. Во Шпанија, кубанското болеро било вклучено во репертоарот на копла со додадени елементи од андалузиската музика, со што се појавило таканареченото болеро моруно, кое го прославиле композиторите како Кармело Лареа и Квинтеро, Леон и Квирога.
Некои од водечките композитори на болерото биле од блиските земји, како во случајот со плодниот порторикански композитор Рафаел Хернандез и мексиканските композитори: Агустин Лара и Марија Гревер. Некои кубански композитори на болеро првенствено се сметаат за тровадори. Неколку лирски тенори, исто така, придонеле за популаризација на болерото низ Северна и Јужна Америка во текот на 1930-тите и 1940-тите преку концерти во живо и изведби на меѓународни радиомрежи. Во оваа група биле вклучени мексиканските оперски тенори: Хуан Арвизу и Нестор Места Чајрес. Нивните соработки во Њујорк со музичари како Алфредо Антонини, Териг Тучи, Елса Миранда и Џон Сери Постариот во радиоемисијата ''Вива Америка'' на CBS, исто така, го претставија болерото на милиони слушатели низ Соединетите држави. Исто така, значајни во текот на 1940-тите и 1950-тите биле изведбите на Трио Лос Панчос, во кои била претставена уметноста на музичари од Мексико и Порторико, вклучувајќи ги: Чучо Наваро, Алфредо Гил и Хернандо Авилес. Популарноста на болерото оживеала во текот на 1990-тите по објавувањето ''Романса'' од мексиканскиот пејач Луис Мигел.
2 Болеро споеви
Хозе Лојола сметал дека честото спојување на болерото со други кубански ритми е една од причините зошто тој бил толку плоден толку долго време:
: "La adaptación y fusión del bolero con otros géneros de la música popular bailable ha contribuido al desarrollo del mismo, y a su vigencia y contemporaneidad."
: (Приспособувањето и спојувањето на болерото со другите видови популарна танцова музика придонесе за неговиот развој, и за неговата издржливост и безвременост.)
Оваа приспособливост во голема мера била постигната со отфрлање на ограничувањата во форматот или инструментацијата и со зголемување на синкопацијата (така произведувајќи поафрокубански звук).