procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Чукчиски јазик

Чукчиски јазик (ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ ) — чукотски јазик, дел од јазичното семејство на чукотско-камчатски јазици. Јазикот е мајчин јазик на Чукчијците. Овој јазик се зборува во крајните североисточни предели на Сибир и според пописот од 2002 година јазикот го зборуваат 7.700 жители, од вкупно 15.700 Чукчијци. Активното познавање на јазикот опаѓа и денес голем број Чукчијци зборуваат руски. Помалку од 500 Чукчијци изјавиле дека воопшто не зборуваат руски. Чукчискиот е сроден со корјачкиот.
1 Писмо
Сè до 1931 немало официјална азбука за запишување на јазикот. Првата официјална азбука била латиницата од 1931:
А а, Ā ā, B b, C c, D d, Е е, Ē ē, Ә ә
Ӛ ӛ, F f, G g, H h, I i, Ī ī, J j, K k
L l, M m, N n, Ŋ ŋ, O o, Ō ō, P p, Q q
R r, S s, T t, U u, Ū ū, V v, W w, Z z
Ь ь
Во 1937 латиницата била заменета со кирилицата:
А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж
З з, И и, Й й, К к, (Л л), М м, Н н
О о, П п, Р р, С с, Т т, У у, Ф ф
Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Щ щ, Ъ ъ, Ы ы, Ь ь
Э э, Ю ю, Я я, '
2 Наводи
* Spencer, Andrew. . Retrieved November 24, 2009.
* Volodin, A.P. and P.Y.Skorik. [in Russian]. In ''Yazyki mira. Paleoaziatskiye yazyki'', 1997
* Skorik, P.Y. 1961–1977. ''Grammatika chukotskogo yazyka''. V.1,2. [in Russian]
3 Поврзано
* Чукотски јазици
* Чукотско-камчатски јазици
Coda (албум)

''Coda'' е деветтиот и последен студиски албум на англиската рок група Лед Зепелин издаден во 1982 година. ''Coda'' е компилација од разни песни од сесиите низ нивната 12-годишна кариера и е издаден 2 години по распаѓањето на групата, т.е. по смртта на тапанарот Џон Бонам. ''Coda'' значи краен дел кој следи по главниот дел во музичко дело и затоа групата го одбрала овој наслов за нивниот последен албум.
1 Заднина
Гитаристот и продуцент Џими Пејџ објаснил дека дел од причините за издавање на овој албум била популарноста на неофицијалните песни на Лед Зепелин кои продолжуваат да се вртат:
Го издадовме Coda поради сите тие пиратски изданија кои се врткаа наоколу, си помисливме чим има толку интерес дај ќе ги издадеме и овие песни.
Џон Пол Џонс пак се присеќава:
Тоа беа добри песни снимени во периодот на популарноста на панкот... имаше многу песни од Лед Зепелин кои не беа издадени и ние ги искористивме.
Според биографијата на бендот Чекан на Боговите, групата им должела уште еден албум на издавачката куќа Атлантик Рекордс според договорот, па ова се смета и за исполнување на условите на истиот.
''We’re Gonna Groove'' е првата песна на албумот снимена во Морган Студиос во јуни 1969 година. Подоцна е признаено дека песната доаѓа од концерт од 9 јануари 1970 година. ''Poor Tom'' е од сесиите за Лед Зепелин 3 во Олимпик Студиос јуни 1970 година. ''I Can’t Quit You Baby'' е од иститот концерт од 9 јануари 1970 година, но се отстранети ефектите на концерт во живо и звуците на публиката како и на We’re Gonna Groove.
2 Положба на топ листите
;Албум
Табела (1982), Највисок пласман
Norwegian Albums Chart, 18
UK Albums Chart, 4
Japanese Albums Chart, 16
US ''Cash Box'' Top 100 Albums Chart, 6
Canadian ''RPM'' Top 100 Albums Chart, 3
New Zealand Top 50 Albums Chart, 7
German Albums Chart, 43
French Albums Chart, 18
US ''Billboard'' The 200 Albums Chart, 6
Australian Albums Chart, 9
;Синглови
Не се издадени синглови но 3 песни се појавуваат на радио станиците Darlene, Ozone Baby и Poor Tom.
Година, Сингл, Табела, Позиција
1982, "Darlene", ''Билборд'' Рок нумери, 4
1982, "Ozone Baby", ''Билборд'' Рок нумери, 14
1982, "Poor Tom", ''Билборд'' Рок нумери, 18
3 Екипа
;Led Zeppelin
*Џон Бонам – тапани, перкусија
*Џон Пол Џонс – бас гитара, пијано, синтисајзер
*Џими Пејџ – акустична и електрична гитара, продукција, електронска опрема
*Роберт Плант – вокал, хармоника
;Дополнителен персонал
*Бери Дијамент – аудио микс (на оригиналното ЦД издание)
*Стјуарт Епс – звук
*Питер Грант – продуцент, извршен продуцент
*Енди Џонс – музички инженер
*Еди Крамер – музички инженер
*Вик Мејл – музички инженер
*Џорџ Марино – аудио микс (на второто ЦД издание)
*Лиф Мозес – музички инженер
*Џон Тимпрли – музички инженер
*Џек Ровертон - микс
Квирла

Квирла (|Quirla) — село и поранешна општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Од 1 јануари 2019 година претставува дел од градот Штатрода.
1 Географија
Квирла се наоѓа непосредно на излезот Штатрода на автопатот А4.
Соседни места се Рутерсдорф-Лочен на север, Болберг и Мерсдорф на исток, Мекерн и Тиса на југ, како и Штатрода на запад.
Хајншпиц

Хајншпиц (|Hainspitz) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Хајншпиц се наоѓа во источниот дел на округот Зале-Холцланд, околу 5 километри западно од окружниот град Ајзенберг.
Низ местото поминува патот Б7.
1.1 Општински единици
Општината е составена од местата Кирхдорф, Зедорф и Норддорф/Гевербегебит.
Мертендорф (Тирингија)

Мертендорф (|Mertendorf) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Местото се наоѓа на 7 километри од градот Шкелен и границата со Саксонија-Анхалт.
1.1 Соседни места
Соседни места се градот Биргел, Поксдорф, градот Шкелен и Раушвиц.
Наусниц

Наусниц (|Nausnitz) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Наусниц се наоѓа во источниот дел на Тирингија, околу 300 метри северно до патот Б7. Местото се наоѓа околу три километри источно од градот Биргел.
1.1 Соседни места
Соседни места се градот Грајчен кај Биргел и Поксдорф на север, како и градот Биргел на југ.
Мекерн (Тирингија)

Мекерн (|Möckern) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Местото се наоѓа околу два километри источно од градското јадро на Штатрода.
1.1 Соседни места
Соседни места се Мерсдорф на исток, Липерсдорф-Ердмансдорф на југ, Тиса на запад, како и Квирла на север.
Петерсберг (Тирингија)

Петерсберг (|Petersberg) — општина во округот Зале-Холцланд, во Тирингија, Германија.
1 Географија
Петерсберг се наоѓа во долината на Ветау.
1.1 Општински единици
Кон општината припаѓаат местата Петерсберг, Аубиц и Кишлиц.
Поксдорф (Тирингија)

Поксдорф (|Poxdorf) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
1.1 Местоположба
Местото се наоѓа во шумско подрачје, околу три километри северно од градот Биргел и околу десет километри западно од окружниот град Ајзенберг.
1.2 Соседни општини
Соседни општини се Таутенбург, градот Шкелен и Мертендорф на север, градот Биргел на исток, Наусниц на југ, како и Грајчен кај Биргел на запад.
Аљуторски јазик

Аљуторскиот е чукотски јазик, дел од јазичното семејство на чукотско-камчатски јазици. Јазикот се зборува на полуостровот Камчатка од околу 200 Алјутори.
1 Социолингвистичка состојба
Аљуторците се староседелци кои живеат во северниот дел на полуостровот Камчатка. Јазикот не е пишан и до скоро се сметал за дијалект на корјачкиот јазик. Самонаречениот назив за јазикот значи „селани“ или „селски“.
2 Фонологија
2.1 Самогласки
Аљуторскиот има шест самогласки, кои може да бидат долги и кратки. Темниот глас не може да биде акцентиран.
, предни, централни, задни
затворени
средни
отворени
2.2 Согласки
Алјуторскиот има 18 согласки:
, двоусни, усно-забни, забноалвеоларни, тврдонепчени, меконепчени, увуларни, епиглотални, глотални
експлозивни
струјни
носно
апроксимантни
вевни
3 Наводи
*Kibrik, A.E., S.V. Kodzasov, I.A. Murav'eva. 2000. ''Jazyk i fol'klor aljutorcev.'' Moscow: IMLI RAN Nasledie. ISBN 5-9208-0035-6
*Nagayama, Yukari. 2003. ''Ocherk grammatiki aljutorskogo jazyka'' ( Publication Series A2-038). Osaka: Osaka Gakuin University.
4 Поврзано
* Чукотски јазици
* Чукотско-камчатски јазици
Нурбану Султан

Нурбану Султан или Нур-Бану Султан (околу 1525 - 7 декември 1583) била венецијанска благородничка, сопруга на османлискиот султан Селим II, како и мајка односно Валиде султан на Мурат III. Во периодот од 1574 до 1583 година делувала како ко-регент во империјата.
Според венецијански извори, Сесилија или Оливија како што се викала Нурбану пред да го прими исламот, била ќерка на Николо Вениер кој бил владетел на островот Парос и внука на венецијанскиот дужд Себастијано Вениер. Таа била заробена кога Османлиите го освоиле Парос во 1537 година. По ова таа била однесена во султанскиот харем на Селим II во Истанбул. Во харемот таа станала омилена на османлискиот султан Селим, кој во 1566 година седнал на престолот. Во 1546 година го родила идниот султан Мурат III. Кога Селим II починал во 1574 година, таа го сокрила неговото тело во мраз додека нејзиниот син Мурат да пристигне од Маниса до Истанбул.
По прогласувањето на Мурат за нов султан, таа станала Валиде султан и започнала да ја управува империјата заедно со големиот везир Мехмет Паша Соколовиќ. Мурат III со сигурност ги признал водачките способности на неговата мајка. Всушност, тој се потпирал на неговата мајка во текот на неговото владеење барајќи совет при земање на секоја одлука.
Нурбану Султан била активна во дипломатската политика на земјата. Таа имала контакти со сопругата на францускиот крал Хенри III, Катерина Медичи. Преку воспоставување на кореспонденција, таа помогнала да се одржат добрите односи меѓу двете земји. Во прилог на Франција, Нурбану исто така имала и дипломатски односи со Венеција. Можеби најзначајниот придонес на Нурбану за Венеција, земјата од каде потекнувала, била објавената инвазија на адмиралот Килич Али Паша врз островот Крит кој бил под венецијанска управа. Бидејќи не сакала да ги наруши односите со Венеција таа испратила порака до адмиралот како предупредување дека инвазијата не треба да се изврши и дека овој поход ќе биде штетен за султанот. По ова, следувало и повлекување на планот на адмиралот.
Нурбану Султан била вклучена и во културниот живот на земјата. Таа била одговорна за изградбата на Атик Валиде џамија.
Македонски полк (1913)

Македонскиот полк од 1913 година бил полк во состав на Српската армија. Бил формиран со наредба на началникот на Штабот на српската Врховна команда Радомир Путник на 16 мај 1913 година за формирање четири баталјони со командни места во Свети Николе, Гевгелија, Неготино и во Приштина. Пополнувањето било извршено од месното население, а командниот состав бил од граничните единици.
Список на јазици во Русија

Списокот на јазици во Русија ги опфаќа јазиците кои традиционално се зборуваат во Федерацијата. Овие јазици се службено признати од Русија, некои имаат регионален статус, а некои федерален.
1 Службен јазик
* руски јазик - службен на федерално ниво, најголем јазик во Федерацијата и лингва франка во државата.
2.1 Јазици со над 100.000 говорници
* ерменски јазик
* германски јазик
* аварски јазик
* азербејџански јазик
* мордвински јазици
** мокшански јазик
** ерзјански јазик
* кабардински јазик
* даргински јазик
* осетски јазик
* удмуртски јазик
* кумички јазик
* мариски јазик
* ингушетски јазик
* лезгиски јазик
* белоруски јазик
* карачајско-балкарски јазик
* грузиски јазик
* коми-зиријански јазик
* калмички јазик
* лачки јазик
* романски јазик
* адигејски јазик
* табасарански јазик
2.2 Јазици со над 10.000 говорници
* коми-пермјачки јазик
* полски јазик
* ногајски јазик
* карелски јазик
* фински јазик
* литвански јазик
* абазински јазик
* западномариски јазик
* латвиски јазик
* курманџиски јазик
* јидиш
* рутулски јазик
* агулски јазик
* естонски јазик
* андски јазик
* балтичкоромски јазик
* цески јазик
* бештански јазик
* влашкоромски јазик
* ливиски јазик
1.3 Јазици со над 1000 говорници
* асирски новоарамејски јазик
* хваршиски јазик
* српскохрватски јазик
* вепски јазик
* тиндски јазик
* каратски јазик
* лјудковски јазик
* хунзипски јазик
* багвалалски јазик
* ботлишки јазик
* цахурски јазик
* ахвашки јазик
* годоберски јазик
* арчински јазик
* чамалалски јазик
* јудеотатски јазик
2.4 Јазици со помалку од 1000 говорници
* лапонски јазици
** акалсколапонски јазик
** килдинсколапонски јазик
** сколтсколапонски јазик
** терсколапонски јазик
* водски јазик
* ижорски јазик
* хинушки јазик
2 Азиска Русија
2.1 Јазици со над 100.000 говорници
* казашки јазик
* јакутски јазик
* бурјатски јазик
* тувански јазик
* узбечки јазик
* таџички јазик
2.2 Јазици со над 10.000 говорници
* алтајски јазик
* хакаски јазик
* киргиски јазик
* ненецски јазик
* хантиски јазик
* шорски јазик
2.3 Јазици со над 1,000 говорници
* мансиски јазик
2.4 Јазици со помалку од 1000 говорници
* јупички јазици
** наукански јазик
** сиреникиски јазик
** сибирско-јупички јазик
* јукагирски јазици
** севернојукагирски јазик
** јужнојукагирски јазик
* кетски јазик
* ајнски
* орокиси јазик
* удегејски јазик
* керечки јазик
* алеутски јазик
* енецки јазик
* алјуторски јазик
* негидалски јазик
* тофански јазик
* ителменски јазик
* јушки јазик
* нганасански јазик
* орочки јазик
* чулимски јазик
* улчиски јазик
3 Останати
* турски јазик
* корејски јазик
* кинески јазик
* туркменски јазик
* чешки јазик
* домарски јазик
* ломавренски јазик
* бохтански новоарамејски јазик
* татски јазик
* руски знаковен јазик
4 Поврзано
* Русија
* Јазици во Русија
* Список на службени јазици во Русија
Ителменски јазик

Ителменскиот, или порано познат како камчадалски — камчатски јазик, дел од јазичното семејство на чукотско-камчатски јазици. Јазикот го зборуваат помалку од 100 луѓе на Камчатка во Русија. Според пописот од 2002 година, во Русија имало 3.180 Ителмени, и скоро сите зборуваат рускиЍ. Сепак има обиди за јазично оживување и јазикот се учи во неколку училишта. Овој јазик е единствениот преживеан од камчатските јазици.
1 Состојба
Јазикот е високо загрозен бидејќи се зборува од мал број луѓе, кои пак се претежно возрасни лица. Сепак во регионот има движење за негово оживување и се развиле образовни материјали на ителменски. Современиот ителменски е под силно влијание на рускиот.
2 Писмо
Ителменскиот бил непишан јазик. Првото писмо било развиено во 1932 година и било засновано на латиницата. Сепак, ова писмо било краткотрајно и јазикот повторно не бил пишан скоро педесет години, кога се развило второто писмо за јазикот.
Современата ителменска азбука била создадена во 1984 година и била заснована на кирилицата.
3 Наводи
* Volodin, Aleksandr P. (1976). ''Itel’menskij jazyk''. Leningrad: Izd. Nauka.
* Volodin, Aleksandr P. & Klavdija N. Chalojmova. (1989). ''Slovar’ itel’mensko-russkij i russko-itel’menskij''. Leningrad: Prosveščenie. ISBN 5-09-000106-5.
4 Поврзано
* Чукотско-камчатски јазици
* Камчатски јазици
Сафије султан

Сафије султан (отомански: 1550 - 10 ноември 1605), била сопруга на османлискиот султан Мурат III, Валиде султан и де факто ко-регент на нејзиниот син Мехмед III.
Таа имала венецијанско мпотекло и е родена како ''Софија Белучи Бафо'', ќерка на венецијанскиот управител на Крф и роднина на Џорџо Бафо. Се смета дека имала роднинска врска со Нурбану Султан.
Сафије била заробена од страна на гусарите и одведена во султанскиот харем некаде околу 1562 година по кое го примила исламот и ѝ било дадено името Сафије. Во 1566 година го родил идниот султан Мехмед III како жена на Мурат III.
Таа одиграла важна политичка улога за време на владеењето на следните два султани. Во 1595 година нејзиниот син станал новиот султан на империјата по кое таа станала де факто ко-регент. Таа била една од највлијателните Валиде султан во историјата, позиција на која била помеѓу 1595 и 1603 и позиција на која дошла по смртта на Нурбану Султан. Таа водела про-венецијанска политика, кореспондирала со Елизабета I со која често си разменувале подароци како скапоценети накити и друѓи луксузни предмети кои довеле до поголемо зацврствување на односите меѓу двете земји. Таа во едно писмо на Елизабета и напишала дека постојано го подучувала на својот син да го почитува договорот меѓу двете земји.
Сафије Султан продолжила да учествува во архитектонски проекти за добротворни цели и за подобрување на империјата. Таа била првата хасеки во тоа време која изградила водовод по должината на патит на аџиите кон Мека. Сафије султан е позната и по тоа што во нејзино време започнала изградбата на Јени џамија во 1597 година. Изградбата траела повеќе од еден век и била завршена од страна на Турхан Хатиџе султан, мајка на Мехмед IV.
Раушвиц

Раушвиц (|Rauschwitz) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Општината се наоѓа во северниот дел на округот. Низ местото поминува месниот пат L 1070.
Соседни села се Карсдорфберг и Мертендорф на север, Пречвиц на исток, Нишвиц и Герицберг на југозапад и Шмершвиц на запад.
Рутерсдорф-Лочен

Рутерсдорф-Лочен (|Ruttersdorf-Lotschen) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Рутерсдорф се наоѓа северно од градот Штатрода и автопатот А4.
1.1 Општински единции
Општината има две места: Рутерсдорф и Лочен. Тие се споиле во 1950 година.
Шајдиц

Шајдиц (|Scheiditz) — општина во округот Зале-Холцланд, во Тирингија, Германија. Општината е втора најмала во Тирингија по Клајнбокедра.
1 Географија
Шајдиц се наоѓа во северниот дел на Тириншки Холцланд, во тесна долина на Глајзе недалеку од Биргел. Следен голем град е Јена оддалечен 12 километри западно од Шајдиц.
Шлебен

Шлебен (|Schlöben) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
1.1 Местоположба
Шлебен се наоѓа на јужните падини на Велмисе и северно од автопатот А4.
1.2 Општински единици
Во општината има шест села: Гребен, Рабис, Трокхаузен, Меневиц, Шлебен и Цетниц.
Теферич

Теферич — скопска населба која административно потпаѓа во рамките на Општина Кисела Вода, а во минатото на Општина Сопиште. Во некои случаи се смета за дел од населбата Припор. Денес Теферич е недоволно урбанизирана населба со преку 200 домаќинства.
1 Цркви
*Црква „Св. Преображение“ во м.в. Теферич
Празеодиум

Празеодиум (Pr, лат. praseodymium) — латиноид. Името го добил од грчките зборови (prasios) и διδυμoς (didymos) кои заедно имаат значење „зелени близнаци“.
Празеодиум е застапен во Земјината кота во количини од 9,5 ppm (анг. parts per million).
Најважни минерали на празеодиум се:
* монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr)PO<sub>4</sub> и
* (Ce,La,Nd,Y,Pr)CO<sub>3</sub>F
Неодиум

Неодиум (Nd, лат. neodymium) — лантаноид. Името го добил од грчките зборови neos и didymos кои со споен назив се нарекуваат „нови близнаци“.
Неодиум е застапен во Земјината кора во количини од 38 ppm (англ. parts per million). Најважни минерали на неодиум се:
* монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr)PO<sub>4</sub> и
* (Ce,La,Nd,Y,Pr)CO<sub>3</sub>F
Нептуниум

Нептуниум (Np, лат. ''neptunium'') — радиоактивен актиноиден метал. Името го добил според планетата Нептун.
Нептуниум е радиоактивен елемент со сребрена боја, кој не е застапен во природата. Реагира со кислород, водена пареа и киселини. Со бази не реагира.
Елементот е откриен во 1940 година во САД, но тоа откритие е објавено дури 6 години подоцна.
Ториум

Ториум (Th, лат. thorium) — хемиски елемент кој припаѓа на групата актиноиди (7 периода, ф-блок на периоден систем). Неговиот атомски број е 90, и незначително е радиоактивен. Заедно со ураниум се користи како примарно гориво во јадрените реактори.
Ториумот е откриен во 1828 година од страна на шведскиот хемичар Јенс Јакоб Берцелиус. Името го добил според еден од нордиските богови - Тор (Thor).
1 Својства
Ториум е сребрено бел метал со висок сјај. Изложен на кислород од воздухот тој постепено се затемнува. Чистиот ториум е мек, лесно се извлекува (во жици и сл.), може да се пресува и на собна температура. Тој е полиморфан, постојат и две негови модификации. Растворлив е во поголем дел од концентрираните киселини, додека во солите и во фосрфорна киселина доста споро се раствора. Ториумот е застапен во Земјината кора во количини од 12ppm.
Најважни минерали на ториум се:
* монацит (Ca, La, Nd, Th)PO4
2 Примена
2.1 Осветлување
Ториумот се користел главно во облик на оксид за правење на гасни лампи, меѓутоа поради радиоактивноста на своето испарување, престанало неговото производство. Тие гасни лампи се правеле од мешавина од 99% торумов оксид и 1% цериум нитрат во која се влекувал ураново волнено плетиво па тоа подоцна е запалено. Во пламенот се распаѓа ториум нитрат на ториум диоксид и азот. Останатата слаба структура која во пламен на гас давала бела светлост, која не е повржана со радиоактивноста на ториумот туку е резултат на обичното согорување.
2.2 Јадрено гориво
Во рекаторите ториум се користи за производство на ураниумов изотоп 233U. Од изотопот 232Th по пат на бомбардирање на неутрони се добива изотоп 233Th. Тој подоцна се распаѓа преко проактиниум 233Pa на ураниум 233U. Денес е развиена технологија со која овој процес се одвива во реактори со водено разладување со цел да се намали количеството на јадрен отпад. Настанатиот изотоп 233U може да се дели и користи во јадрени реактори.
:<math>\mathrm{^{232}_{\ 90}Th \ + \ ^{1}_{0}n \ \longrightarrow \ ^{233}_{\ 90}Th \ \xrightarrow[22,3 \ min]{\beta^-} \ ^{233}_{\ 91}Pa \ \xrightarrow[26,967 \ d]{\beta^-} \ ^{233}_{\ 92}U}</math>
Европиум

Европиум (Eu, латински - europium) — лантаноид. Името го добил според конетинетот Европа.
Европиумот во земијанта кора е застапен во количини од 2,1ppm. Најважни минерали на европиум се:
* монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Eu)PO<sub>4</sub> и
* (Ce,La,Nd,Y,Pr,Eu)CO<sub>3</sub>F
Самариум

Самариум (Sm, латински - samarium) — лантаноид. Името го добил според минералот = {(Y,Ce,U,Fe)<sub>3</sub>(Nb,Ta,Ti)<sub>5</sub>O<sub>16</sub>.
Застапен е во Земјината кора во количини од 7,9ppm.
Најважен минерал на самариум е монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Sm)PO<sub>4</sub>.
Гадолиниум

Гадолиниум (Gd, латински - gadolinium) — лантаноид. Името го добил според финскиот минералог и хемичар Јохан Гадолин.
Гадолониумот е застапен во Земјината кора во количини од 7,7 ppm.
Најважни минерали на гадолиниум се:
монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Gd)PO<sub>4</sub> и
(Ce,La,Nd,Y,Pr,Gd)CO<sub>3</sub>F
Die Dead Enough

Die Dead Enough — промотивен сингл на Мегадет од нивниот десетти студиски албум ''The System Has Failed''. Издаден бил во 2004 г. и е во целосно авторство на Дејв Мастејн. Песната била напишана во Сан Диего, летото 2003 г. ''Die Dead Enough'' првично била наменета како музика за филмот ''Пила'', но не се најде во конечниот избор од неразјаснети причини. Оваа песна е една од омилените на Дејв Мастејн од споменатиот албум.
1 Видео запис
На спотот кој бил снимен за промоција на синглот, се појавил само Дејв Мастејн, бидејќи во тоа време тој бил единствениот член на бендот. Крис Поланд, Џими Слоас и Вини Колајута биле само сесиски музичари. Оваа постава на бендот била само привремена, бидејќи Мастејн подоцна ги повикал Глен Дровер, Шон Дровер и Џејмс Мекдонаф, кои воедно активно биле вклучени во изработка на видео материјалот за следниот сингл „Of Mice and Men“. Спотот првпат бил прикажан на телевизија на 11 септември 2004 г. на музичкиот канал ''MTV''.
2 Список на песни
# „Die Dead Enough“ — 4:18
3 Музички персонал
* Дејв Мастејн — вокал, водечка гитара и солажи
* Крис Поланд — ритам гитара
* Џими Ли Слоас — бас гитара
* Вини Колајута — тапани
4 Пласман на табелите
Година, Табела, Позиција
2004, Рок нумери (САД), 21
5 Поврзано
* Мегадет
* The System Has Failed
Кириум

Кириум (Cm, латински - curium) — актиноид. Името го добил според презимето на Марија и Пјер Кири (Pierre Curie). Кириум е хемиски доста активен елемент, се разложува во вода и неговата хемиска активност е слична на манган. Кириум обично се јавува со оксидационен број +4. Неговите соли се растворливи во вода. Гради растворливи нитриди, нитрати, сулфиди, сулфати, хлориди, бромиди, нерастворливи соединенија со јаглерод, силициум и фосфор. Во природата се јавува во количини приближно како и калифорниум. Вкупната количина на кириумот на Земјата изнесува 0,0001 грама. Кириум настанува со бомбардирање на плутониум 241, хелиум 4. Гради јон 2+. Овој јон е доста силно редукционо средство. Кириумот ги оксидира: злато, јод, бром, хлор, сулфур и многу други метали.
Берклиум

Берклиум (Bk, лат. berkelium) — актиноид. Името го добил според градот Беркли во Калифорнија, кој бил средиште на некогашниот Калифорниски универзитет и еден од најголемите центри за истражување на јадрата во светот.
Тербиум

Требиум (Tb, латински - terbium) — лантаноид. Еден од 4-те елементи кои името го добиле според шведскиот град Ytterb.
Трербиумот во Земјината кора е застапев во количини од 1,1ppm.
Најважен минерал на тррбиум е:
монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Tb)PO<sub>4</sub>.
Диспрозиум

Диспрозиум (Dy, латински dysprosium) — лантаноид. Името го добил според грчкиот збор dysprositos кој значи „тешко одржлив“.
Диспорзиумот е застапен во Земјината кора во количини од 6ppm. Најважни минерали се:
* монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Dy)PO<sub>4</sub>* (Ce,La,Nd,Y,Pr,Dy)CO<sub>3</sub>F
Тулиум

Тулиум (Tm, латински - thulium) - е лантаноид. Името го добил од зборот Thule - античко име на Скандинавија.
Тулиумот во Земјината кора е застапен во количини од 0,48ppm.
Најважни минерали му се:
*монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Tm)PO<sub>4</sub> и
*(Ce,La,Nd,Y,Pr,Tm)CO<sub>3</sub>F
Ербиум

Ербиум (Er, латински - erbium) — лантаноид. Ова е уште еден елемент кој името го добил според селото Итерби во Шведска.
Ербиум е застапен во Земјината кора во количини од 3,8ppm.
Најважни минерали му се:
* монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Er)PO<sub>4</sub> и
*(Ce,La,Nd,Y,Pr,Er)CO<sub>3</sub>F
Холмиум

Холмиум (Ho, латински holmium) — лантаноид. Името го добил според главниот град на Шведска - Стокхолм (Holmia). Името му до дал швеѓанинот P. T. Cleve кога го открил елементот.
Холмиумот е застапен во Земјината кора во количини од 1,4ppm.
Најважни минерали се:
* монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Ho)PO<sub>4</sub> и
* (Ce,La,Nd,Y,Pr,Ho)CO<sub>3</sub>F
Хандан султан

Хандан Султан (околу 1574 – 26 ноември 1605) била мајка на османлискиот султан Ахмед I и Валиде султан во периодот од 21 декември 1603 до 26 ноември 1605 година. Таа е родена под името ''Елена''<ref>Günseli İnal, Filiz Özdem, Mary Işın, Semiramis Arşivi, ''Semiramis: Sultan'ın Gözünden Şenlik'', Yapı Kredi Yayınları, 2005, и имала грчко потекло.
Таа имала големо влијание во решението на Ахмед да не му го одземе животот на својот брат Мустафа I. Со тоа бил укинат и законот за задолжително убивање на браќата на султаните, кој бил воведен од Мехмед II. За разлика од нејзините претходнички, Хандан султан немала големо влијание кај својот син и Ахмед I ги игнорирал нејзините совети. Според ова, таа не успеала и да добие големи финансиски средства. Нејзината плата била само 1.000 акче, додка пак Сафије султан имала 3,000 плата и тоа во текот на истиот период.
Итербиум

Итербиум (Yb, латински - ytterbium) — лантаноид. Тој е еден од елементите кои името го добиле според селото Итерби во Шведска.
Итербиум е застапен во Земјината кора во количини од 3,3ppm. Најважен минерал е монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Yb)PO<sub>4</sub>.
Лутециум

Лутециум (Lu, латински - lutetium) — лантаноид. Името го добил според латинскиот назив за Париз.
Најважни минерали му се:
* монацит (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Lu)PO<sub>4</sub> и
* (Ce,La,Nd,Y,Pr,Lu)CO<sub>3</sub>F
Махфирузе Хатиџе султан

Махфирузе Хатиџе султан (1590–1621) била една од жените на Ахмед I и мајка и Валиде султан на Осман II.
Пред да го прими исламот се викала Евдокија и имала грчко потекло.
Хатиџе Муазез султан

Хатиџе Муазез султан (Кадија) (околу 1629 – 1687) била една од жените на Ибрахим I и мајка на Ахмед II. Таа имала полско еврејско потекло и не станала Валиде султан бидејќи починала четири години пред нејзиниот син Ахмед да се качи на османлискиот престол.
Нејзиниот гроб се наоѓа во Сулејмановата џамија.
Of Mice and Men

Of Mice and Men е вториот сингл на Мегадет од нивниот десетти студиски албум ''The System Has Failed''. Песната била издадена во дигитален формат кон крајот на 2004 г. Текстот и музиката се во комплетно авторство на Дејв Мастејн, кој за песната изјавил дека е негова автобиографска.
1 Заднина
Песната била напишана во 2003 г. додека Мастејн се опоравувал од тешката повреда на раката. Имал намера да издаде соло албум, но поради неподмирените обврски кон тогашната негова издавачка куќа, се решил да објави студиски проект под името Мегадет. За време на студиските снимања имал намера да ја обнови поставата на бендот од ерата на ''Rust in Peace'', па така имал неколку телефонски разговори со дел од поранешните членови. Тогаш повторно искрснале старите меѓусебни недоразбирања, па така Мастејн заработил и судска тужба од страна на Дејвид Елефсон поради неправично користење на името Мегадет.
Марти Фридмен имал успешна музичка кариера во Јапонија, па не му се исплатело да се враќа во САД само за неколку студиски снимања. Единствено Ник Менза прифатил да се врати во групата, додека Колајута и Слоас биле најмени само за потребите на албумот. Сесиите со Крис Поланд биле додатно направени.
2 Видео запис
За разлика од спотот за песната „Die Dead Enough“, овој пат Мегадет се појавиле со оформена постава. На овој запис, бендот настапува во замрачени простории полни со метал обожаватели, што на некој начин го отсликува мрачното расположение на песната. Повремено се појавуваат кадри од животот на Мастејн, и тоа од различни периоди на неговата младост. Во нив зборува за неговите почетоци во хеви метал музиката и за сите непријатни искушенија кои ги доживеал низ годините.
3 Список на песни
# „Of Mice and Men“ – 4:05
4 Музички персонал
* Дејв Мастејн - вокал, водечка гитара и солажи
4.0.1 Музичари за време на студиските сесии
* Крис Поланд - ритам гитара
* Џими Ли Слоас - бас гитара
* Вини Колајута - тапани
4.0.2 Музичари од видео записот
* Глен Дровер - гитара
* Џејмс Мекдонаф - бас гитара
* Шон Дровер - тапани
5 Пласман на табелите
Година, Табела, Позиција
2004, Рок нумери (САД), 39
6 Поврзано
* Мегадет
* The System Has Failed
Иван Марковски

Иван Марковски (Битола, 3 септември 1976) ― македонски ракометар кој играl на позицијата десно крило. Својата богата спортска кариера ја започнал во РК Пелистер во родната Битола, во чии редови игра моментално, а настапувал во голем број на клубови во Македонија и во странство, меѓу кои Вардар Ватростална, Металург од домашните, и странските Метковиќ и Загреб (Хрватска), Гаи Арагон (Шпанија), Ал Шабаб (Саудиска Арабија), Генерали Паламано (Италија). Настапувал и одиграл голем број на натпревари и за македонската ракометна репрезентација.
Ќопрулски период

Ќопрулски период (турски: ''Köprülüler Devri'' (1656-1703) претставува период од историјата на Османлиското Царство во која главна улога во управувањето на земјата имала династијата Ќопруловци, кои имале албанско потекло.
Од ова семејство како големи везири биле Ќопрулу Мехмед-паша (1656-1661) и Ќопрулу Фазил Ахмед-паша (1661-1676). Под нивно раководство, империјата ја вратила својата енергија. И покрај внатрешните конфликти меѓу јаничарите и везирите, во 17 век империјата ги проширила своите територии во Крит, Унгарија и Јужна Украина.
Поразот на османлиските сили предводени од големиот везир Кара Мустафа-паша во втората опсада на Виена во 1683 од страна на Светата лига бил одлучувачки настан за империјата по која битка започнало постепеното протерување од Европа. Во 1699 година бил потпишан договор во Карловци со кое завршила Големата турска војна. Според договорот Османлиите ги изгубиле Унгарија, Трансилванија, Мореја и Подолија. Отоманската држава, исто така признала за првпат во својата историја, дека австриската империја може да се третира под еднакви услови со Отоманското Царство.
Последниот од семејството Ќопрулу бил симнат од власт во времето на Ахмед III.
Тибетски јазици

Тибетските јазици се подгрупа на тибетско-бурманските јазици, кои се зборуваат претежно од Тибетските народи, кои пак живеат во и околу Тибет. Јазиците се зборуваат во Тибет, Кина, Бутан, Непал и делови од Индија. Класичниот тибетски јазик е главен литургиски јазик, кој се користел за будистичката литература. Овие јазици претежно се пишуваат со тибетско писмо.
Централнотибетските дијалекти од Ласа, Кам и Амдо се гледаат како дијалекти на еден тибетски јазик, особено поради фактот што сите тие имаат една стандардна форма. Ѕонгка, националниот јазик на Бутан, шерпскиот, сикимско-тибетскиот и ладакискиот се сметаат за засебни јазици.
Овие јазици ги зборуваат околу 8 милиони луѓе. Со проширувањето на Тибетскиот Будизам низ светот, тибетскиот јазик се проширил и во Западниот свет. Класичниот тибетски јазик не бил тонски јазик, но некои дијалекти од централнотибетските и камско-тибетските јазици се тонски јазик|тонски. Амдотибетскиот и ладакискиот не се тонални. Тибетската морфологија, општо гледано, може да се смета за аглутинативна, иако класичниот тибетски бил аналитички јазик.
1 Јазици
Николас Турнадре ја дал следната класификација на тибетските јазици:*централнотибетски јазик
*:базата на стандардниот тибетски јазик и ги опфаќа некои непалски дијалекти
*камс-тибетски јазик
*амдотибетски јазик
*ѕонгка-лока
*:ѕонгка, локански јазик, лакански јазик, лајански јазик, чочонгачански јазик, брокатски јазик, брокпански јазик и најверојатно чумбински јазик
*ладаки-балти
*:ладакиски јазик, пурички јазик, зангскариски јазик, балтиски јазик
*лахулиско-спитиски јазик
*кјиронг-кагатејски јазик
*шерпа-џирелски
*:шерпски јазик, џирелски јазик
Според Бредли, овие јазици се класифицирани како:*ладакиски јазик (нетонален)
*амдотибетски јазик (со тево-чоне) (нетонален)
*камс-тибетски јазик (тонален)
*:"западноархаичен тибетски", заедно со балтиски јазик и пурички јазик
*централнотибетски (делумно тонални)
**лахули-спитиски јазик
**:дијалектите од Ладак и Занскар, Лахул, Спити, Утараканд и Занда.
**централнотибетски јазик'
**севернотибетски
**јужнотибетски
**:громански јазик, сикимско-тибетски јазик, шерпски јазик и џирелски јазик и некои јазици во Бутан:ѕонгка, адапски јазик, брокатски јазик, брокпански јазик, чокангакански јазик, лакански јазик, лајански јазик, лунанакански јазик.
2 Поврзано
* Тибетско писмо
* Тибетски јазик
* Ѕонгка
* Синотибетски јазици
Таутенхајн

Таутенхајн (|Tautenhain) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
1.1 Соседни општини
Соседни општини се Бад Клостерлаусниц, градот Ајзенберг, Зилбиц и Вајсенборн во округот Зале-Холцланд, како и градот Бад Кестриц и Крафтсдорф во округот Грајц.
Зерба

Зерба (|Serba) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Зерба се наоѓа источно од градот Биргел и западно од автопатот А9.
1.1 Општински единици
Покрај Зерба се наоѓаат и местата Троц и Кленгел.
Вајсенборн (Тирингија)

Вајсенборн (|Weißenborn) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Вајсенборн се наоѓа североисточно од раскрсницата Хермсдорфер Кројц, на која се сретнуваат автопатите А4 и А9.
Недалеку од раскрсницата се наоѓа градот Хермсдорф.
Дорнбург-Камбург (општинска заедница)

Дорнбург-Камбург (|Dornburg-Camburg) — општинска заедница во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Седиштето на општинската заедница е во Дорнбург-Камбург.
Општинската заедница Дорнбург-Камбург се состои од следниве општини:
Валдек (Тирингија)

Валдек (|Waldeck) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
1 Географија
Валдек се наоѓа опкружен од шума и од местата Алберсдорф и Бобек.
1.1 Соседни општини
Соседни општини се градот Биргел на запад и на север, Зерба и градот Шкелен на североисток, Бад Клостерлаусниц на исток, како и Бобек и Алберсдорф на југ.
Дорнбург (Зале)

Дорнбург (|Dornburg) е град во округот Зале-Холцланд, во Тирингија, Германија. Се наоѓа на мал рид над реката Зале. Од 1 декември 2008 е дел од градот Дорнбург-Камбург.
1 Главни знаменитости
Дорнбург е главно познат по неговите три замоци, кои припаѓале на поранешните големи војводи од Саксо-Вајмар-Ајзенах. Тие се:
* „Стар замок“ (''Altes Schloss''), кој е изграден на местото на постари замоци од почетокот на 12 век.
* „Нов замок“ (''Neues Schloss'' или „Rokokoschloss“), изграден во италијански стил во периодот 1728–1748. Во него се наоѓаат и убави градини.
* Третиот и најјужниот од сите три е т.н. „Ренесансен замок“ (''Renaissanceschloss''), кој бил изграден во 17 век на местото на постар замок.
Камбург

Камбург (|Camburg) е град во округот Зале-Холцланд, во Тирингија, Германија. Се наоѓа на реката Зале, 18 километри североисточно од Јена и 13 километри југозападно од Наумбург. Од 1 декември 2008 е дел од градот Дорнбург-Камбург.
Брокпански јазик

Брокпанскиот (ѕонгка: དྲོཀ་པ་ཁ་; Вајли: ''Drok-pa-kha''), познат и како дакпански, дамилоански, дапски, џобикански и сантенгпански (меѓу другите), е тибетски јазик од поголемото јазично семејство на синотибетски јазици. Јазикот го зборуваат околу 5.000 луѓе во Бутан, поточно во Мерак Гевог и Сактен Гевог во источниот дел на државата.
1 Наводи
2 Поврзано
* Тибетски јазици
* Ѕонгка
* Бутан
Брокатски јазик

Брокатскиот јазик (ѕонгка: བྲོཀ་ཁ་; Вајли: ''Brok-kha''; или 'Brokskad' и 'Jokay') е тибетски јазик, дел од поголемото јазично семејство на синотибетски јазици. Јазикот се смета за загрозен. Јазикот го зборуваат околу 300 луѓе во Бутан, поточно во селото Дур во Бумтанг.
1 Наводи
2 Поврзано
* Тибетски јазици
* Ѕонгка
* Бутан
Дорнбург-Камбург

Дорнбург-Камбург (|Dornburg-Camburg) — мал град во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Бил создаден на 1 декември 2008 година, кога се споиле градовите Дорнбург и Камбург и општината Дорндорф-Штојдниц.
Градот претставува административно седиште на општинската заедница Дорнбург-Камбург.
1 Географија
Градот се наоѓа во северозападниот дел на округот Зале-Холцланд во средниот тек на долината на Зале помеѓу градовите Јена и Наумбург.
Спојување на градовите Дорнбург и Камбург се случила, иако двата града немале заеднички граници.
1.1 Градски единици
* Камбург
Камбург (2846 жители) се наоѓа на патот Б88 помеѓу Дорнбург/Дорндорф-Штојдниц и Наумбург. Таму се наоѓа и градската управа, како и управата на општинската заедница Дорнбург-Камбург.
:*Дебрихау
:*Дебричен
:*Дорнбург од 1 декември 2008 година е дел од градот Дорнбург-Камбург.
:*Дорндорф-Штојдниц
:*Хиршрода
:*Позевиц
:*Шиндиц
:*Штебен
:*Тимплинг
:*Вилсдорф
:*Вониц
:*Цетен
2 Политика
2.1 Градски совет
Градскиот совет на градот Дорнбург-Камбург се состои од 20 членови. Според последните општински избори на 26 мај 2019 година биле добиени следниве резултати:
Партија / Листа, Удел, Места, +/−
CDU, 41,6 %, 8, − 3
FWG Дорнбург-Камбург, 29,6 %, 6, + 2
FWG Дорнбург, 22,7 %, 5, + 2
Граѓански сојуз Дорнбург-Камбург (D-CBV), 6,0 %, 1, − 1
2.2 Градоначалник
Во мај 2012 година била избрана адвокатката Доротеа Шторх од CDU за нова градоначалничка.
3 Галерија
Чокангакански јазик

Чокангаканскиот (ѕонгка: ཁྱོད་ཅ་ང་ཅ་ཁ་; Вајли: ''Khyod-ca-nga-ca-kha''), познат и како курсмадкански, мапекански или цаманшки, е тибетски јазик од поголемото јазично семејство на синотибетски јазици. Јазикот го зборуваат околу 20.000 луѓе во Кури Чу во источен Бутан. Чокангаканскиот е сестрински јазик на ѕонгка. Поради големиот асимилаторски притисок јазик да се претопи во ѕонгка, довело до губење на куричускиот јазичен супстрат.
1 Поврзано
*Ѕонгка
*Тибетски јазици
*Бутан
Сикимски јазик

Сикимскиот, познат и како бутијански, дранџонгке, дензонгпеке, е тибетски јазик кој е дел од поголемото јазично семејство на синотибетски јазици. Јазикот се зборува од Бутијанците во Сиким, Индија. Матичниот назив за јазикот е ''дранџонгке'', а Сиким го нарекуваат ''Дензонг'' (; 'долина на оризот').
1 Писмо
Сикимскиот јазик се пишува со тибетско писмо. Ова писмо е наследено од класичниот тибетски јазик. Сепак, важно е да се напомене дека фонологијата на сикимскиот се разликува од таа на класичниот тибетски јазик. Според SIL, 68% Бутијанците се писмени во однос на тибетското писмо, според податоците за 2001.
2 Сродност со останати јазици
Сикимците може да разберат до одреден степен говорен ѕонгка и лексичката сличност меѓу јазиците е 65%. За споредба, Тибетски јазикстандардниот тибетски е 42% сличен на лексичко поле со сикимскиот. Сикимскиот бил под одредено влијание од јолмованскиот и таманшкиот јазик. Поради вековните контакти со Тибеќаните и Непалците, Сикимците користат и непалски и тибетски јазик.
3 Фонологија
3.1 Согласки
Во прилог следува сикимската фонологија според Илниеми (2005) и Ва Дрим (1992).
, лабијални, забниалвеоларни, ретрофлексни, Алвеопалатални/палатални, веларни, глотални
носни, безвучни, ན /n/, ང /ng/
звучни, མ /m/, ན /n/, ~ ཉ /ny/, ང /ng/
експлозивни, безвучниunaspirated, པ /p/, ཏ /t/, ཏྲ /tr/, ཀ /k/, འ /ʔ/
безвучнипригласни, ཕ /ph/, ཐ /th/, ཐྲ /thr/, ཁ /kh/
звучни, བ /b/, ད /d/, དྲ /dr/, ག /g/
обезвучени, བ /p'/, ད /t'/, དྲ /tr'/, ག /k'/
африкати, безвучниunaspirated, ཙ /ts/, ཅ /c/
безвучнипригласни, ཚ /tsh/, ཆ /ch/
звучни, ཛ /dz/, ཇ /j/
обезвучени, ཇ /c'/
фрикативни, безвучни, ས /s/, ཤ /sh/, ཧ /h/
звучни, ཟ /z/, ཞ /zh/
ликвидни, безвучни, ལ /l/, ར /r/
звучни, ལ /l/, ~~ ར /r/
апроксимантни, ཝ /w/, ཡ /y/, ཝ /w/
3.2 Самогласки
Самогласките во сикимскиот се:
, предни, средни, задни
, незаоблени заоблени незаоблени заоблени
затворени, ི /i/, ུ /u/, ུ /u/
средни, ེ /e/, ོ /o/, ོ /o/
отворени, ''　 ེ /e/'', /a/
4 Поврзано
* Бутијанци
* Тибетски јазици
* Тибетски јазик
* Ѕонгка
* Сиким
Транслитерација по Вајли

Транслитерацијата по Вајли е систем за транслитерација (романизација) на тибетското писмо. Овој метод за транслитерација ги користи само стандардните букви од англиската азбука. Името потекнува од Тарел Вајли, кој го составил овој систем во неговата статија „Стандарден систем за тибетска транслитерација“, објавена во 1959 година. Така, овој систем станал стандарден систем за транслитерација на писмото, особено во САД.
1 Согласки
Системот на Вајли за транслитерација на тибетските согласки е:
T, В, МФА, Т, В, МФА, Т, В, МФА, Т, В, МФА
ཀ, ka, [ká], ཁ, kha, [kʰá], ག, ga, [ɡà/kʰà], ང, nga, [ŋà]
ཅ, ca, [tɕá], ཆ, cha, [tɕʰá], ཇ, ja, [dʑà/tɕʰà], ཉ, nya, [ɲà]
ཏ, ta, [tá], ཐ, tha, [tʰá], ད, da, [dà/tʰà], ན, na, [nà]
པ, pa, [pá], ཕ, pha, [pʰá], བ, ba, [bà/pʰà], མ, ma, [mà]
ཙ, tsa, [tsá], ཚ, tsha, [tsʰá], ཛ, dza, [dzà/tsʰà], ཝ, wa, [wà]
ཞ, zha, [ʑà/ɕà], ཟ, za, [zà/sà], འ, 'a, [ɦà/ʔà], ཡ, ya, [jà]
ར, ra, [rà], ལ, la, [là], ཤ, sha, [ɕá], ས, sa, [sá]
ཧ, ha, [há], ཨ, a, [ʔá]
Крајната буква од писмото, нултата согласка ཨ, не се транслитерира. Нејзината присутност е означена со почетен самогласен слог.
Во тибетското писмо, некои букви се пишуваат лево, десно, горе и долу од дадениот слог. Ова правиле не важи за транслитерацијата, освен групата ''gy-'', која може да биде напишана како претставка ''g'' или супфикс ''y''. Овие се означуваат со употреба на точка меѓу ''g'' и ''y''. На пример, གྱང 'ѕид' е ''gyang'', додека གཡང་ 'јама' е ''g.yang''.
2 Самогласки
Четирите самогласни знаци (дадени во овој пример со согласката ཨ) се:
ཨི i, ཨུ u, ཨེ e, ཨོ o
Кога слогот нема самогласен знак, гласот 'а' се користи да се означи стандардната 'а' (пр. ཨ་ = a).
3 Поврзано
* Тибетски пинјин
* Тибетски јазици
* Транслитерација
Договор од Цариград (1700)

Цариградскиот мировен договор — договор кој бил склучен на 3 јули 1700 година меѓу Османлиското Царство и Руското Царство и истиот ставил крај на Руско-турската војна.
Според договорот, Османлиите ги срушиле тврдините кои се наоѓале по долината на реката Днепар, Руската Империја го добила Азов и околината околу него, а Петар Велики ја осигурил неутралноста на Османлиското Царство во Големата северна војна.
Еметулах Рабија Ѓулнуш султан

Еметулах Рабија Ѓулнуш султан (1642 - 6 ноември 1715) била сопруга на османлискиот султан Мехмед IV и Валиде султан на своите синови Мустафа II и Ахмед III.
Таа е родена на Крит во 1642 година кога островот бил под венецијанска власт. Нејзиното име пред да го прими исламот било Евманија Ворија и имала грчко потекло.. Кога османлиските сили извршиле инвазија на островот во текот на Критскат војна (1645-1669), таа била заробена и како многу млада однесена во Цариград во харемот на Мехмед IV. Често патувала со Мехмед низ Балканот во неговите експедици. Тие имале два сина Мустафа II (роден 1664 - починал 1703) и Ахмет III (роден 1673 - починал 1736).
Во 1695 година станала Валиде султан кога нејзиниот син Мустафа II станал новиот султан. Таа немала политичко влијание врз своите синови. Сепак се смета дека делувала на својот син во војната со Русија во 1711 година. Во 1709 година шведскиот крал Чарлс XII се договорил со Османлиите да започне војна со Руската Империја. По војната шведскиот крал испратил свои амбасадори во Цариград.
На 9 февфруати 1711 година Османлиското Царство објавила војна на Русија, а самиот султан бил советуван за ова решение од страна на неговата мајка.
Еметулах Рабија Ѓулнуш султан починала во 1715 во Едрене за време на владеењето на нејзиниот син Ахмед III непосредно пред почетокот на ерата на просперитет.
Шехсувар султан

Шехсувар султан (1682 – 27 април 1756) била жена на османлискиот султан Мустафа II и Валиде султан на неговиот син Осман III.
Таа по потекло била од Србија а е родена како Марија.
Нејзиниот гроб се наоѓа во Нуруосманлиска џамија во Истанбул.
Отоманско-персиска војна (1722–1727)

Отоманско-персиската војна во периодот од 1722 до 1727 година претставува воен конфликт меѓу Отоманското Царство и династија Хотаки која управувала со Персија. Војната избила за контрола на западните и северозападните делови на Иран.
Династијата Хотаки го зазела управувањето на Персија по победата над Сефевидите. По падот на Сефевидите, Руската и Отоманското Царство започнале да зазимаат делови од Персија. Претставувајќи се како легитимен наследник на иранскиот престол, Ашраф Хотаки побарал враќање на сите територии од страна на Османлиите.
Во 1723, турските трупи извршиле инвазија на Кавказот и ги окупирале Ереван и Тбилиси. Во 1724 година меѓу Руската Имерија и Османлиската бил потпишан договор во Цариград за условите според кој требало да се заземат териториите во северозападна Персија. Османлиите овој поход го оправдувале како акција против шиитите бидејќи погрешно го толкувале исламот.
Според договорот од 1727 година, Ашраф го признал поразот и станал вазал на Османлиите, а кон територијата на Османлиите биле приклучени цел западен и северен Иран.
Договор од Прут

Прутскиот мировен договор е договор кој бил потпишан кај реката Прут меѓу Османлиското Царство и Руската Империја на 21 јули 1711 година. Овој договор го означил крајот на Руско-турската војна (1710-1711).
Според договорот, Русија се обврзала да ги врати териториите околу Азовско Море, заедно со градот Таганрог. Освен тоа, неколку руски тврдини требало да бидат разрушени, а рускиот цар ветил дека нема да се меша во работите со Полско-литванската Државна Заедница. Шведска се разлутила поради прифаќањето на Османлиите. Во следните две години Шведска повторно се обидувала да ја турне Отоманското Царство во војна со Русија.