Недостиг на вода

Недостиг на вода – недостиг на пивка вода за задоволување на човечките потреби од вода. Има влијание на сите континенти и како што навел Светскиот економски форум во 2019 година, ќе претставува еден од најголемите светски ризици во наредната деценија. Се манифестира со делумно или целосно незадоволување на изразената побарувачка, економска конкуренција за количината или квалитетот на водата, спорови меѓу корисниците, неповратно исцрпување на подземните води и негативни влијанија врз животната средина. Една третина од светското население живее во услови на оскудица од вода најмалку месец дена годишно. Половина милијарда луѓе во светот се соочува со недостиг на вода во текот на целата година. Половина од најголемите светски градови доживува недостиг на вода.
Само 0,014% од водата на Земјата е за пиење и лесно достапна. Од преостанатата вода, 97% е морска вода, а нешто помалку од 3% е тешко пристапен. Технички, има доволно слатка вода на глобално ниво за да ги задоволи потребите на човештвото. Сепак, поради нееднаквата распределба дополнително влошени со климатските промени довело до фактот дека во некои многу влажни и некои многу суви географски локации, како и нагло зголемување на глобалната побарувачка за слатки води во последните децении водена од индустријата, човештвото се соочува со криза на вода. Ако продолжат сегашните трендови, се очекува побарувачката да ја надмине понудата за 40% до 2030 година..
Суштината на недостигот на вода во светот е географската и временската неускладеност помеѓу побарувачката и достапноста на свежа вода. Зголемената светска популација, подобрувањето на животниот стандард, промената на потрошувачката и проширувањето на наводнувани земјоделски површини, се главните двигатели на растечката глобална побарувачка на вода Климатските промени, како што се променетите временски услови (вклучително и сушите или поплавите], уништувањето на шумите, зголеменото загадување, ефектот на стаклена градина и растурањто на водата, може да предизвикаат недоволно снабдување со вода.. На глобално ниво и на годишно ниво, достапно е доволно свежа вода за да се задоволи побарувачката, сепак просторните и временските разлики во побарувачката и достапноста на вода се големи, што доведува до физички недостиг на вода во неколку делови на светот во одредени делови од годината. Сите причини за недостиг на вода се поврзани со човечкото нарушување на хидролошкиот циклус. Недостатокот на вода не е постојан, но варира како резултат на самата природна варијабилност на хидрологијата, но се менува уште повеќе во зависност од преовладувачката економска политика, но и од пристапот кон планирање и управување. Се очекува недостатоците да се интензивираат со поголемиот економски развој, но ако се соодветно идентификувани, многу од неговите причини може да се предвидат, избегнат или ублажат.
Одредени земји веќе докажале дека е можно да се одвои потрошувачката на вода од стопанскиот раст. На пример, во Австралија, потрошувачката на вода паднала за 40% помеѓу 2001 и 2009 година, додека економијата пораснала за повеќе од 30%. Најефикасниот начин за одделување на употребата на вода од економскиот раст, според научниот панел, е владите да создадат холистички планови за управување со водите кои ќе го земат предвид целиот циклус на вода: од извор до дистрибуција, економска употреба, третман, рециклирање, повторна употреба и враќање во животната средина.
1 Набавка и побарувачка
Вкупната количина на лесно достапна свежа вода на Земјата, во форма на површински води реки и езера) или подземни води е 14.000 км³. Од вкупниот број, „само“ 5.000 км³ е под употреба на човекот. Така, во теорија, е достапна повеќе од доволно свежа вода за да се задоволат потребите на светското население од над 7 милијарди луѓе, па дури и да се поддржи раст на населението на 9 милијарди или повеќе. Сепак, поради нееднаквата географска дистрибуција и особено нееднаквата потрошувачка на вода, тоа е скуден ресурс во некои делови на светот и за некои делови од населението.
Недостигот како резултат на потрошувачката е предизвикан пред сè од екстензивната употреба на вода во земјоделството, сточарството и индустријата. Луѓето во развиените земји обично користат околу 10 пати повеќе вода дневно отколку оние во земјите во развој. Голем дел од ова е индиректна употреба за земјоделски и индустриски потреби во производството на стоки за широка потрошувачка, како што се овошје, маслодајни растенија и памук. Бидејќи голем дел од ова производство е глобализирано, многу вода се користи и се загадува во земјите во развој за производство на добра што не се наменети за домашниот пазар.
2 Човеково право на вода
Комитетот на Обединетите нации за економски, социјални и културни права утврди пет основи за безбедност на водата. Според комитетот, човековото право на вода им дава право на секого на доволна, безбедна, прифатлива, физички и финансиски достапна вода за лична и домашна употреба.
3 Ефекти на животната средина
Недостигот на вода има многу негативни влијанија врз животната средина, вклучувајќи ги езерата, реките, мочуриштата и другите извори на вода за пиење. Прекумерната потрошувачка на вода поврзана со недостиг на вода често се наоѓа во областите каде што се користи за наводнување во земјоделството, оштетувајќи ја животната средина на неколку начини, вклучително и зголемена соленост, загадување на хранливите материи и губење на поплавни подрачја и мочуришта.
Во минатиот век, повеќе од половина од мочуриштата се уништени и исчезнати. Овие мочуришни живеалишта се важни не само како живеалишта за многу животни, туку исто така поддржуваат одгледување ориз и други култури, како и филтрирање на водата и заштита од бури и поплави. Слатководни езера, како Аралското Езеро, кои скоро исчезнаа, исто така биле цел на дренажа. Некогаш четвртото по големина слатководно езеро, изгуби повеќе од 58.000 км<sup>2</sup> површина и значително ја зголеми концентрацијата на сол во период од три децении.
4 Исцрпување на слаководните ресурси
Покрај вообичаените површински извори на слатка вода како што се реките и езерата, други наоѓалишта на слатка вода како што се подземните води и ледниците станаа попривлечни извори на слатка вода. Подземна вода е вода што се насобрала под површината на земјата и може да обезбеди корисна количина на вода преку извори или бунари. Овие области каде што се собираат подземните води се познати и како водоносни слоеви. Ледниците обезбедуваат свежа вода во форма на стопена вода или свежа вода стопена од снег или мраз. Користењето на овие извори е во пораст, додека употребата на конвенционални извори се намалува како резултат на фактори како што се загадувањето и истребувањето како резултат на климатските промени. Покрај тоа, растот на човечката популација е значаен фактор што придонесува за зголемување на употребата на овие видови водни ресурси.
4.1 Подземни води
До неодамна, подземните води не биле високо искористен ресурс. Експлоатацијата на подземните води била драматично зголемена во 1960-тите. Промените во знаењето, технологијата и финансирањето овозможиле да се достигне претходно недостапната подземна вода. Овие промени овозможиле напредок во општеството, како што е „револуцијата во земјоделските подземни води“, со што се проширил секторот за наводнување, овозможувајќи зголемено производство и развој на храна во руралните области. Подземните води ја обезбедуваат скоро половина од водата под човечка употреба. Големи количини на вода складирани под земја во повеќето водоносни слоеви имаат значителен капацитет што овозможува повлекување на водата за време на суши или мали врнежи од дожд. Ова е клучно за луѓето што живеат во региони кои не можат да зависат само од врнежите или од површинските резерви на вода. Од 2010 година, глобалното црпење на подземни води во светот се проценува на околу 1000 км³ годишно, додека 67% од таа количина се користи за наводнување, 22% за домашни потреби и 11% за индустриски цели. Десетте најголеми потрошувачи на подземна вода (Индија, Кина, САД, Пакистан, Иран, Бангладеш, Мексико, Саудиска Арабија, Индонезија и Италија) сочинуваат 72% од вкупната потрошувачка на вода во светот. Подземните води станаа клучни за животот и безбедноста на храната од 1,2 до 1,5 милијарди рурални домаќинства во посиромашните региони на Африка и Азија.
Иако изворите на подземни води се доста раширени, една од главните причини за загриженост е стапката на обновување или стапка на полнење на некои извори на подземни води. Користењето на необновливи подземни ресурси може да доведе до исцрпеност доколку не се следи и управува соодветно. Намалување на природниот одлив, намалување на залихите, намалување на нивото на водата и деградација на водата обично се посматраат во системите на подземни води. Исцрпување на подземните води може да доведе до многу негативни ефекти како што се зголемени трошоци за пумпање на подземните води, вештачки предизвикана соленост и други промени во квалитетот на водата, слегнување на земјиштето и деградирани извори. Загадување од човечка страна.
За да започне комерцијалната експлоатација на вода во области каде што има изобилство количество вода, фабриките за вода мораат да извлекуваат подземни води од изворот со стапка поголема од стапката на регенерација, што доведува до постојан пад на нивото на подземните води. Подземните води се извлекуваат, се полнат, а потоа се ставаат на локалниот и глобалниот пазар. Кога подземните води се исцрпуваат над критичната граница, компаниите за полнење само се иселуваат од областа оставајќи сериозен недостиг на вода. Осиромашувањето на подземните води влијае на сите области што ја користат таа вода: земјоделци, животни, екосистеми, туризам и редовни луѓе кои водата ја добиваат од локалните бунари. Постројките за полнење вода создаваат недостиг на вода и влијаат на еколошката рамнотежа. Тие доведуваат до области погодени од вода што носат суши.
4.2 Ледници
Ледниците се сметаат за витален извор на вода поради нивниот придонес во протокот на вода. Зголемувањето на глобалните температури има забележителен ефект врз нивната стапка на топење, предизвикувајќи опаѓање на ледниците ширум светот. Иако стопената вода од овие ледници ја зголемува вкупната количина на вода засега, исчезнувањето на ледниците на долг рок ќе ги намали достапните водни ресурси. Зголемените нивоа на вода како резултат на зголемувањето на глобалните температури, исто така, можат да имаат негативни ефекти како што се поплави на езера и брани и катастрофални резултати.
5 Мерење
Хидролозите денес обично проценуваат недостиг на вода со набљудување на балансот помеѓу населението и достапноста на вода. Ова се постигнува со мерење на достапната вода спрема регионот на годишно ниво. Популарен пристап за мерење на недостиг на вода е рангирање на земјите според количината на годишни водни ресурси по лице. На нивоа помеѓу 1.700 и 1.000 м³ годишно, може да се очекува периодичен или ограничен недостиг на вода. Кога снабдувањето со вода паѓа под 1.000 м³ годишно годишно, земјата се соочува со „недостиг на вода“. Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации наведуваат дека до 2025 година, 1,9 милијарди луѓе ќе живеат во земји или региони со апсолутен недостиг на вода, а две третини од светската популација може да биде под стресни услови. Светската банка додава дека климатските промени може значително да ги променат идните модели на достапност и употреба на вода, зголемувајќи го стресот и несигурноста на водата, како на глобално ниво, така и во секторите зависни од вода.
Други начини за мерење на недостигот на вода вклучуваат испитување на физичкото постоење на вода во природата, споредување на состојбата со помалите или поголемите количини на вода достапна за употреба. Овој метод честопати не успева да ја согледа достапноста на водните ресурси за населението што може да биде потребно.
5.1 Обновливи извори на слатка вода
Снабдувањето со обновлива слатка вода е метод за мерење кој често се користи во врска со проценка на недостиг на вода. Методот е информативен бидејќи може да го опише вкупниот расположлив воден ресурс што го има секоја земја. Познавајќи го вкупниот достапен извор на вода, може да се добие идеја за тоа дали некоја земја е склона да доживее физички недостиг на вода. Овој метод исто така не ја опишува достапноста на вода за поединци, домаќинства, индустрии и други корисници. Исто така, методот може да се покаже како неточен при мерење на големи земји како што се Канада и Бразил. Двете земји имаат многу високо ниво на достапно снабдување со вода, но сепак имаат различни проблеми поврзани со водата.
+Вкупна количина на обновлива слатка вода по држава , Ранг, Држава, Годишна количина на обновлива вода ресурси (km³/година), Регион, Година на проценка
1, Кувајт, 0,02, Азија, 2008
2, Сент Китс и Невис, 0.02, Северна и Средна Америка, 2000
3, Малдиви, 0,03, Азија, 1999
4, Малта, 0,07, Европа, 2005
5, Антигва и Барбуда, 0,1, Северна и Средна Америка, 2000
6, Катар, 0,1, Азија, 2008
7, Барбадос, 0,1, Северна и Средна Америка, 2003
8, Бахреин, 0,1, Азија, 2008
9, ОАЕ, 0,2, Азија, 2008
10, Зеленортски Острови, 0,3, Африка, 2005
11, Џибути, 0,3, Африка, 2005
12, Кипар, 0,3, Европа, 2007
13, Либија, 0,6, Африка, 2005
14, Сингапур, 0,6, Азија, 1975
15, Јордан, 0,9, Азија, 2008
16, Комори, 1,2, Афирка, 2005
17, Оман, 1,4, Азија, 2008
18, Луксембург, 1,6, Европа, 2007
19, Израел, 1,8, Азија, 2008
20, Јемен, 2,1, Азија, 2008
21, Саудиска Арабија, 2,4, Азија, 2008
22, Маврициус, 2,8, Африка, 2005
23, Бурунди, 3,6, Африка, 1987
24, Тринидад и Тобаго, 3,8, Северна и Средна Америка, 2000
25, Есватини, 4,5, Африка, 1987
26, Либан, 4,5, Азија, 2008
27, Тунис, 4,6, Африка, 2005
28, Реинион, 5,0, Африка, 1988
29, Лесото, 5,2, Африка, 1987
30, Еритреја, 6,3, Африка, 2001
31, Македонија, 6,4, Европа, 2001
32, Ерменија, 7,8, Бивш СССР, 2008
33, Гамбија, 8,0, Африка, 2005
34, Брунеј, 8,5, Азија, 1999
35, Јамајка, 9,4, Северна и Средна Америка, 2000
36, Руанда, 9,5, Африка, 2005
37, Мавританија, 11,4, Африка, 2005
38, Алжир, 11,6, Африка, 2005
39, Молдавија, 11,7, Бивш СССР, 1997
40, Естонија, 12,3, Бивш СССР, 2007
41, Естонија, 12,8, Бивш СССР, 1997
42, Хаити, 14,0, Северна и Средна Америка, 2000
43, Сомалија, 14,2, Африка, 2005
44, Боцвана, 14,7, Африка, 2001
45, Того, 14,7, Африка, 2001
46, Чешка, 16,0, Европа, 2007
47, Данска, 16,3, Европа, 2007
48, Сирија, 16,8, Азија, 2008
49, Малави, 17,3, Африка, 2001
50, Буркина Фасо, 17,5, Африка, 2001
51, Намибија, 17,7, Африка, 2005
52, Белиз, 18,6, Северна и Средна Америка, 2000
53, Зимбабве, 20,0, Африка, 1987
54, Белгија, 20,0, Европа, 2007
55, Доминиканска Република, 21,0, Северна и Средна Америка, 2000
56, Литванија, 24,5, Бивш СССР, 2007
57, Салвадор, 25,2, Северна и Средна Америка, 2001
58, Романија, 25,7, Европа, 2007
59, Бенин, 25,8, Африка, 2001
60, Еквиторијална Гвинеја, 26, Африка, 2001
61, Фиџи, 28,6, Океанија, 1987
62, Мароко, 29,0, Африка, 2005
63, Кенија, 30,7, Африка, 2005
64, Гвинеја Бисао, 31,0, Африка, 2005
65, Словенија, 32,1, Европа, 2007
66, Нигер, 33,7, Африка, 2005
67, Азербејџан, 34,7, Бивш СССР, 2008
68, Монголија, 34,8, Азија, 1999
69, Босна и Херцеговина, 37,5, Европа, 2003
70, Куба, 38,1, Северна и Средна Америка, 2000
71, Сенегал, 39,4, Африка, 1987
72, Албанија, 41,7, Европа, 2001
73, Чад, 43,0, Африка, 1987
74, Соломонови Острови, 44,7, Океанија, 1987
75, Киргистан, 46,5, Бивш СССР, 1997
76, Ирска, 46,8, Европа, 2003
77, ЈАР, 50,0, Африка, 2005
78, Шри Ланка, 50,0, Азија, 1999
79, Словачка, 50,1, Европа, 2007
80, Гана, 53,2, Африка, 2001
81, Швајцарија, 53,5, Европа, 2007
82, Белорусија, 58,0, Бивш СССР, 1997
83, Египет, 58,3, Африка, 2005
84, Туркменистан, 60,9, Бивш СССР, 1997
85, Полска, 63,1, Европа, 2007
86, Грузија, 63,3, Бивш СССР, 2008
87, Судан, 64,5, Африка, 2005
88, Авганистан, 65,0, Азија, 1997
89, Уганда, 66,0, Африка, 2005
90, Тајван, 67,0, Азија, 2000
91, Јужна Кореја, 69,7, Азија, 1999
92, Грција, 72,0, Европа, 2007
93, Узбекистан, 72,2, Бивш СССР, 2003
94, Португалија, 73,6, Европа, 2007
95, Ирак, 75,6, Азија, 2008
96, Северна Кореја, 77,1, Азија, 1999
97, Брегот на Слоновата Коска, 81, Африка, 2001
98, Австрија, 84,0, Европа, 2007
99, Холандија, 89,7, Европа, 2007
100, Танзанија, 91, Африка, 2001
101, Бутан, 95,0, Азија, 1987
102, Хондурас, 95,9, Северна и Средна Америка, 2000
103, Таџикистан, 99,7, Бивш СССР, 1997
104, Мали, 100,0, Африка, 2005
105, Замбија, 105,2, Африка, 2001
106, Хрватска, 105,5, Европа, 1998
107, Бугарија, 107,2, Европа, 2010
108, Казахстан, 109,6, Бивш СССР, 1997
109, Етиопија, 110,0, Африка, 1987
110, Финска, 110,0, Европа, 2007
111, Шпанија, 111,1, Европа, 2007
112, Гватамала, 111,3, Северна и Средна Америка, 2000
113, Костарика, 112,4, Северна и Средна Америка, 2000
114, Унгарија, 116,4, Европа, 2007
115, Суринам, 122,0, Јужна Америка, 2003
116, Иран, 137,5, Азија, 2008
117, Уругвај, 139,0, Јужна Америка, 2000
118, Украина, 139,5, Бивш СССР, 1997
119, Централноафричка Република, 144,4, Африка, 2005
120, Панама, 148,0, Северна и Средна Америка, 2000
121, Сиера Леоне, 160,0, Африка, 1987
122, Габон, 164,0, Африка, 1987
123, Исланд, 170,0, Европа, 2007
124, Италија, 175,0, Европа, 2007
125, Обединето Кралство, 175,3, Европа, 2007
126, Шведска, 183,4, Европа, 2007
127, Ангола, 184,0, Африка, 1987
128, Франција, 186,3, Европа, 2007
129, Германија, 188,0, Европа, 2007
130, Никарагва, 196.7, Северна и Средна Америка, 2000
131, Србија и Црна Гора, 208,5, Европа, 2003
132, Непал, 210,2, Азија, 1999
133, Турција, 213,6, Азија, 2008
134, Мозамбик, 217,1, Африка, 2005
135, Гвинеја, 226,0, Африка, 1987
136, Либерија, 232,0, Африка, 1987
137, Пакистан, 233,8, Азија, 2003
138, Гвајана, 241,0, Јужна Америка, 2000
139, Камерун, 285,5, Африка, 2003
140, Нигерија, 286,2, Африка, 2005
141, Лаос, 333,6, Азија, 2003
142, Парагвај, 336,0, Јужна Америка, 2000
143, Австралија, 336,1, Океанија, 2005
144, Мадагаскар, 337,0, Африка, 2005
145, Латвија, 337,3, Бивш СССР, 2007
146, Норвешка, 389,4, Европа, 2007
147, Нов Зеланд, 397,0, Океанија, 1995
148, Тајланд, 409,9, Азија, 1999
149, Јапонија, 430,0, Азија, 1999
150, Еквадор, 432,0, Јужна Америка, 2000
151, Мексико, 457,2, Северна и Средна Америка, 2000
152, Камбоџа, 476,1, Азија, 1999
153, Филипини, 479,0, Азија, 1999
154, Малезија, 580,0, Азија, 1999
155, Боливија, 622,5, Јужна Америка, 2000
156, Папуа Нова Гвинеја, 801,0, Океанија, 1987
157, Аргентина, 814,0, Јужна Америка, 2000
158, Конго, 832,0, Африка, 1987
159, Виетнам, 891,2, Азија, 1999
160, Чиле, 922,0, Јужна Америка, 2000
161, Мјанмар, 1045,6, Азија, 1999
162, Бангладеш, 1210,6, Азија, 1999
163, Венецуела, 1233,2, Јужна Америка, 2000
164, ДР Конго, 1283, Африка, 2001
165, Индија, 1907,8, Азија, 1999
166, Перу, 1913,0, Јужна Америка, 2000
167, Колумбија, 2132,0, Јужна Америка, 2000
168, Кина, 2738,8, Азија, 2008
169, Индонезија, 2838,0, Азија, 1999
170, САД, 3069,0, Северна и Средна Америка, 1985
171, Канада, 3300,0, Северна и Средна Америка, 1985
172, Русија, 4498,0, Бивш СССР, 1997
173, Бразил, 8233,0, Јужна Америка, 2000
6 Перспектива
Изградбата на постројки за третман на отпадни води и намалената употреба на подземните води се очигледни решенија. Меѓутоа, подлабок поглед открива посуштински прашања во играта. Третманот на отпадни води е многу капитално интензивен, што го ограничува пристапот до оваа технологија во некои региони, згора на тоа, брзиот раст на населението во многу земји ја прави оваа трка многу тешка. Како овие фактори да не се доволно обесхрабрувачки, треба да се земат предвид огромните трошоци и вештини вклучени во одржувањето на постројката за третман на отпадни води.
7 Поврзано
* Вода
* Пречистување на вода
* Отпадна вода