procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Дрекавец

Дрекавец — митско суштество од фолклорот на јужните Словени, според популарното верување - душата на мртво некрстено бебе.
1 Опис
Типично, има многу тенко тело во облик на вретено со непропорционално голема глава, но може да се појави и како животно или дете. Појавата на дете ја претскажува смртта на човек, а појавата на животно ја претскажува смртта на домашно милениче. Може да блее како јагне, да плаче како дете, да мјаука или да вреска како птица.
2 Извештаи за откривање
Дрекавецот обично е тема на детски хорор приказни, но во оддалечените области (како што е планинскиот венец Златибор во Србија), дури и возрасните веруваат во ова суштество. Во 2003 година, жителите на селото Тометино поле периодично пријавувале чудни напади врз нивниот добиток. Судејќи според природата на раните. Грлата биле каснати, но телото било целосно исцедено од крв, било тешко да се утврди идентитетот на грабливецот. Селаните тврделе дека слушнале морничави крици пред нападите, па затоа сигурно бил дрекавец. Во текот на неколку години, таму биле убиени повеќе од 200 овци. Во Србија, во селото Својново во близина на планината Јухор, во градот Параќин, се смета дека има дрекавец, а неговите крици понекогаш се неподносливо гласни. На 5 октомври 2011 година, чудно суштество, кое малку личело на куче и испуштало застрашувачки крици, било видено во близина на селото Дрвар во западна Босна, предизвикувајќи наплив од љубопитни туристи и истражувачи да се соберат во областа. Сосема е можно завивањето на волците или дивите кучиња да било погрешно протолкувано со крикот на дрекавацот и дека токму тие ги нападнале животните.
На 9 декември 1992 година, во селото Крвавица , општина Крушевац во Расинскиот Управен Округ, бил пронајден скелет од лисица, кој мештаните го помешале со остатоци од мртов дрекавац.
3 Поврзано
* Букавац
* Утбурд
* Дибук
Археомитологија

Археомитологијата се однесува на проучувањето на археологијата преку дисциплината митологија. Тоа е пристап развиен од Марија Гимбутас и главно се применува во земјите од Источна Европа. Коментирајќи во ''„Оксфордскиот прирачник за археологија на ритуали и религија“'', Тоно Јонукс напишал: „И покрај нагласувањето на важноста на археологијата и користењето на нејзините извори во поголема мера од која било друга школа во балтичките земји, студиите за археомитологијата уште се базираат на фолклорот, а за археологијата се користи само селективно. Поголемиот дел од археолошкиот материјал што не можел да се помири со фолклорот бил изоставен и затоа многу феномени од минатите религии не се дискутирани бидејќи „не можеле да се споредат со фолклорот''.
Во рамките на институтот за археомитологија, самата студија можела да се дефинира како „посебен акцент на верувањата, ритуалите, општествената структура и симболиката на минатите и сегашните општества“. Причината зошто имало голем фокус на истражувањето во врска со археомитологијата била центрирана на „неолитските култури на Стара Европа и индоевропските општества од бронзената доба што ги заменила“. Интердисциплинарниот пристап на археомитологијата го сметале по аспектот на митологијата како „валиден дел од културното истражување“, но можело да се прикаже и како запис на митовите за „она што се случило во нашата далечна историја и била традиционално објаснување на природните или општествените настани“. Во рамките на митологијата, археологијата можела да го обнови животот во античките фолклори, потврдувајќи ја скриената вистина зад приказната и откривајќи ѓи динамичките портрети во човечката историја, бидејќи можела да ги потврди основните вистини како што е наведеното во книгата ''„Археомитологија“'' од Крег Кодрос. Оваа може да се движи на различни фокуси, но дел од главното се фокусира на човечката историја и другите остатоци преку локалитетите кои се поврзани со митологијата. Покрај тоа, поголемиот дел од приказните и местата што се поврзани со темата Археомитологија честопати се нарекуваат многу свети митолошки приказни. Во самите места и приказни, сите тие најверојатно вклучуваат аспекти на „комбинирање на археологија, митологија, етнологија, фолклор, историска лингвистика, компаративна религија“.
1 Поврзано
* Библиска археологија
* Псевдоархеологија
* Националистичка историографија
* Домородна археологија
* Еухемеризам
* Тор Хејердал
Спарта (митологија)

Во старогрчката митологија, Спарта (дорски грчки: ''Σπάρτα''; атички грчки: ''Σπάρτη'') — древна кралица на Спарта, која била именувана во нејзина чест.
1 Семејство
Спарта била ќерка на кралот Еврота од Лаконија и Клита. Павзаниј, исто така, ја опишува Тијаса како ќерка на Еврота.
Со нејзиниот сопруг, Лакедемон, Спарта станала мајка на Амикла и Евридика, сопруга на кралот Акрисиј од Аргос, и баба на Хиацинт, кој бил сакан од Аполон и Зефир. Таа била и предок на кралот Тиндареј од Спарта и неговиот брат Икариј и нивните деца Клитамнестра, Кастор и Пенелопа.
2 Митологија
Според традициите запишани од Павзаниј, таткото на Спарта, бидејќи немал машки наследници, го оставил своето кралство на Лакедемон. Кога станал крал, го променил името на земјата и жителите во Лакедемон и Лакедемонци, соодветно, и го основал градот Спарта, кој го добил името по неговата сопруга.
Спарта била претставена на жртвен тронож во Амикле.
3 Наводи
Марија Сааде

Марија Сааде (|ماريا سعادة; родена на 16 јули 1974 година) — сириска архитектка, политичарка и инвеститорка која била независна членка на Народното собрание од 2012 до 2016 година. Работела како креативен дизајнер во областа на урбанистичкото планирање, реставрацијата на згради и развојот на туризмот.
1 Кариера
Сааде била родена во Дамаск, Сирија. Нејзиниот татко починал во 1980 година, кога таа имала 6 години.
Дипломирала архитектура на Универзитетот во Алепо во 1997 година. Во 1998 година, се стекнала со диплома за архитектонски дизајн, со специјализација во историскиот развој на сириската црковна архитектура. Следната година, таа добила DESS за конзервација и реставрација на стари споменици и локалитети од во Париз и на Триполскиот универзитет во Либан.
Во периодот од 1999–2000 година, Сааде ја основала PAA, архитектонска фирма специјализирана за дизајн на ентериер и студии за реставрација и конзервација. Од 2001 до 2011 година, таа предавала архитектонски дизајн на Универзитетот во Дамаск. Помеѓу 2006 и 2010 година, докторирала на Универзитетот во Женева на тема современи интервенции во историски споменици и локалитети. Таа работела како експерт за реставрација и конзервација и добила неколку локални и меѓународни награди од областа на архитектурата и дизајнот.
На сириските парламентарни избори во 2012 година, Сааде била избрана за независна членка на Народното собрание и била на оваа позиција од 2012 до 2016 година. Таа е мелкитска грчка католичка и апелирала до папата Франциск и меѓународната заедница за заштита на христијанските заедници во Сирија, наведувајќи: „Треба да ги замолиме сите земји да престанат со насилството и војната. Ги повикуваме САД да не промовираат воена акција, бидејќи тоа е нелегално и целиот свет го признава тоа.“ Во февруари 2018 година таа била интервјуирана од Канал 4 во Обединетото Кралство во врска со опсадата на Источна Гута.
Во 2020 година, Сааде ја основала „Хуна Хавјати“, непрофитно здружение за социјален развој фокусирано на промовирање на сирискиот идентитет преку културни, економски и социјални иницијативи.
Сергеј Александрович

Сергеј Александрович (руски: Сергей Александрович; 11 мај 1857 – 17 февруари 1905) бил петтиот син и седмото дете на рускиот император Александар II и неговата прва сопруга, принцезата Марија од Хесе и Рајна. Тој бил влијателна фигура за време на владеењето на неговиот брат, императорот Александар III, и на неговиот внук, императорот Николај II, кој исто така му бил зет преку бракот на Сергеј со принцезата Елизабета од Хесе и Рајна, сестрата на императорката Александра Фјодоровна.
1 Ран живот
Сергеј е роден на 11 мај 1857 година (по стариот календар: 29 април) во Зубовското крило на Екатерининскиот дворец во Царско Село. Тој бил седмото дете од осумте деца на Александар II и Марија. Раните години ги поминал со помалиот брат Павле и сестрата во семејните одморалишта како Ливадија, Царско Село и Зимскиот дворец. Неговата мајка, која имала слабо здравје, била блиска со трите најмлади деца, иако не била особено нежна освен кон ќерката. Поради здравјето на мајката, семејството патувало во странство, во Југенхајм кај Дармштат и јужна Франција. Во април 1865 година, најстариот брат и кум на Сергеј, царевиќот Николај Александрович, починал во Ница. Како дете, Сергеј бил срамежлив, студиозен, повлечен и длабоко религиозен, под влијание на мајката. Од 1870-тите, тој и Павле учеле во Русија под туторството на адмиралот Арсениев, кој ги поттикнувал лингвистичките, уметничките и музичките таленти на Сергеј. Тој течно зборувал повеќе јазици, вклучително италијански за читање на Данте, сликал, свирел флејта во аматерски оркестар, глумел и се потопувал во руската историја, култура и литература. Лично ги познавал писателите како Толстој и Достоевски, кои ги сретнал во Зимскиот дворец.
Amenti

''Amenti'' (македонски: ''Аменти'') — авантуристичка игра на ужасите од прво лице, развиена и објавена од DarkPhobia Games. Објавена на 5 јануари 2025 г. за Microsoft Windows, играта ги вовлекува играчите во натприродно истражување на староегипетските гробници, спојувајќи ја историската интрига со елементи на научна фантастика.
1 Играчки процес
Во ''Amenti'', играчите стапуваат во улога на историчар и фотограф што се впушта длабоко во Големата пирамида во Гиза за да ја документира таинствената гробница на фараонот Рудамон. На прв поглед, мисијата изгледа како обична историска документација — но како што се развива приказната, станува јасно дека се работи за нешто многу потуѓо и натприродно. Самото време почнува да се искривува, откривајќи тајни што навестуваат вонземјанско влијание скриено во песоците на Стариот Египет.
Во срцето на играњето е камерата на главниот лик — суштинска алатка не само за фаќање на историјата, туку и за преживување во неа. Многу повеќе од едноставен уред за сликање, камерата работи како проводник кон невидливото. Таа открива натприродни елементи невидливи за голото око, активира или дешифрира еколошки загатки и служи како заштитна мерка против древните ентитети што демнат низ ходниците на гробницата. Совладувањето на механиката на фотографирање е клучно: играчите мораат да ја користат за да откријат скриени патеки, да соберат траги и да се одбранат од морничавите сили што живеат во длабочините на пирамидата.
Играта го става нагласокот на истражувањето и еколошкото раскажување (преку околината), вовлекувајќи ги играчите во нејзината прогонувачка атмосфера со богато подробни визуелни елементи и извонреден 3D-звук. Иако е релативно кратка — трае околу еден час — ''Amenti'' остава траен впечаток преку својата цврсто изработена тензија, таинствените преданија и исклучителното заемодејство помеѓу светлината, сенката и спектралната леќа на камерата.
2 Развој
Развиена од DarkPhobia Games, ''Amenti'' ги следи претходните наслови на ужасите на студиото, ''Graveyard Shift'' и ''Homeless'', одржувајќи го фокусот на истражувањето во прво лице и психолошкиот ужас.
Играта е развиена со Unreal Engine и користи содржини од пакетот „Horror Engine“. Ова го овозможило брзиот развој, но привлекло одредени критики поради забележаниот недостаток на оригиналност.
3 Одзиви
''Amenti'' добила мешани одзиви по објавувањето. Критичарите ја пофалиле нејзината поставеност и атмосферскиот дизајн, но забележале недостатоци во механиката на играчкиот процес и елементите на ужасот.
Списанието ''PC Gamer'' коментирало дека на играта ѝ недостигаат вистински стравови, потпирајќи се наместо тоа на предвидливи скокачки стравови и бледи (неимпресивни) загатки.
Спротивно на тоа, некои рецензенти ја поздравиле околината и раскажувачкиот пресврт во кој се вклучени древни вонземјани, иако мислењата за неговата изведба разнообразувале.
Пирена

Пирена (старогрчки: Πειρήνη, што значи „на ожирите“) — нимфа во грчката митологија. Таа била ќерка или на речниот бог Асоп, на лаконскиот крал Обал, или пак на речниот бог Ахел, во зависност од изворот. Од Посејдон таа станала мајка на Лехеј и Кенхрија.
1 Митологија
Кога нејзиниот син Кенхрија бил ненамерно убиен од Артемида, тагата на Пирена била толку длабока што таа се претворила во солзи, а потоа и во фонтаната пред портите на Коринт. Коринтјаните имале мало светилиште посветено на Пирена покрај фонтаната каде што ѝ се нуделе медени колачи во текот на сушните месеци на почетокот на летото.
Фонтаната била света за Музите и токму таму Белерофонт го нашол Пегаз како пие (според Полиид), и го скротил.
2 За понатамошно читање
*
Шапкарски занает

Шапкарски занает — традиционален занает во кој мајсторот – шапкар изработува и продава капи (шапки), што служат како заштита на главата и како моден додаток
1 За занаетот
Изработката на шапки била древен занает кој произлегол од потребата за заштита на главата и во зима и во лето, но и како моден додаток. Многу општествени правила биле поврзани со носењето шапки. Овие правила пропишувале кога шапката можела да се отстрани од главата, а кога не.
Во минатото, шапките ги носеле само мажи, а моделите биле речиси исти. Тие се разликувале по боја: за помлади и постари мажи.
Потребно било најмалку еден ден за да се направи една шапка. Шапката се изработувала според моделот, обемот на главата и големината на ободот.
Во поново време, ретки биле занаетчиските продавници што рачно изработувале шапки како што се правеле некогаш.
2 Алатки и додатоци
Во својата работа, шапкарот – занаетчија користел:
* суровини од кои се правеле капите: најчесто се користел зајачки филц;
* нож, ножици, игли, конец, напрсток;
* дрвени калапи;
* мерач за глава, мерна лента за кројачи;
* железо;
* машина за шиење;
Митема

Митема — фундаментална генеричка единица на наративната структура (обично вклучува врска помеѓу лик, настан и тема) од која се смета дека се конструирани митовите. Во студиите за митологија под влијание на структурализмот,таа е минимална единица која секогаш се наоѓа споделена со други, поврзани митеми и презентирана („спакувана") на различни начини или поврзана во посложени односи. На пример, митовите за грчкиот Адонис и египетскиот Озирис делат неколку елементи, што ги наведува некои научници да заклучат дека тие делат извор, т.е. се слики пренесени во рамки на културите или од една на друга култура, припишувајќи им нови толкувања на прикажаните дејства, како и нови имиња во различни читања на симболите.
1 Преглед
Клод Леви-Строс (1908–2009), кој го проширил терминот, напишал: „Ако сакаме да воспоставиме паралела помеѓу структурната лингвистика и структурната анализа на митовите, кореспонденцијата е воспоставена не помеѓу митемата и зборот, туку помеѓу митемата и фонемата.“
Структуралистичкиот аналитичар на народни приказни, Владимир Проп, ја третирал индивидуалната приказна како единица на анализа. Унитарната митема, пак, е еквивалент на фонемите, морфемите и семемите на кои структурната лингвистика го дели јазикот, т.е. најмалите можни единици на звук, структура и значење (соодветно) во рамките на еден јазичен систем.
Во текот на 1950-тите години, Клод Леви-Строс прв ја адаптирал оваа техника на јазична анализа во аналитичката критика на митовите. Во својата работа за митските системи на примитивните племиња, работејќи од аналогијата на јазичната структура, тој го усвоил францускиот термин ''mythème'', со тврдење дека системот на значење во рамките на митските искази е тесно паралелен со оној на јазичниот систем. Роман Јакобсон ја адаптирал оваа идеја, третирајќи ги митемите како концепти или фонеми кои сами по себе немаат значење, но чие значење може да се покаже преку социолошка анализа.
Некои филозофи, вклучувајќи го Даниел Денет, исто така го користеле терминот „митема“.
Лев Манович ги користил термините ''сема'' и ''митема'' во неговата книга ''„Јазикот на новите медиуми“'' за да опише аспекти на културата со кои компјутерските слики влегуваат во дијалог.
2 Поврзано
* Архетип
* Мем
* Нареме
* Троп (литература)
3 Општи и цитирани наводи
*
Параклис „Св. Димитриј“ - Зовиќ

Свети Димитриј — мал параклис во битолското село Зовиќ, Македонија.
1 Местоположба
Параклисот се наоѓа на влезот во селото, на почетокот на земјениот пат за Чебренскиот манастир.
2 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Старавинска парохија
* Зовиќ
Лукоморје

Лукоморје или Лукоморие — регион во античките руски земји и е опишан и прикажан не само во руски извори, туку и во различни неруски стари извори. Лукоморје е исто така истакната фиктивна локација во рускиот фолклор.
1 Етимологија
Самиот руски збор е стар термин за „залив“. Во зборот „лук-о-мор-је“, „-о-“ е интерфикс што се користи за поврзување на два корени, „-је“ е афикс (во овој случај, на релативна локација), „лук-“ е корен за „свиткување“, „мор-“ е корен за „море“. Може да се преведе и како „закривен морски брег“ или „влив на морето“.
2 Географија на средниот век и раноруски ракописи
Топонимот „Морски брег“ и изведените имиња: ''лукоморје'', ''лукоморјани'' итн., се користат за различни географски локации. Се споменува во „Слово за походот Игорев“ и во руските хроники. Според хрониките, Лукоморје било населено од номадскиот народ Кумани, а истражувачите го лоцираат во регионот северно од Азовското Море, каде што живееле Половци во 11-12 век. Овие извештаи се сметаат за извор на инспирација за Александар Пушкин. Во современата руска култура, зборот Лукоморје најчесто се поврзува со бајката на Пушкин ''„Руслан и Људмила“'', почнувајќи со стихот: „До лукоморје има зелен даб...
Земјата „Лукоморија“ била прикажана и на голем број антички карти на Сибир/Москва. Картографите ги следеле описите на Сигизмунд фон Херберштајн во неговите ''„Белешки за московските работи“'' од 1549 година:...кои ги разменуваат со Груштинците и Серпоновците.Овие вториве народи го добиле своето име од тврдината Серпонов Лукоморје, сместена во планините зад реката Об. Во легендите се вели дека секоја година на луѓето од Лукоморје им се случува еден чудесен и неверојатен настан, многу сличен на басна, имено, дека умираат на 27 ноември, кој кај Русите е посветен на Свети Георги, и оживуваат повторно како мразовите следната пролет, обично на 24 април. Косин е река која тече од планините Лукоморја, на устието се наоѓа тврдината Косин, која порано била во посед на Кнес Венца, а сега на неговите синови. Од изворите на големата река Косин до ова место е патување од два месеци. Покрај тоа, од изворите на истата река извира друга река Касима, која, откако ќе помине низ областа Лукоморја, се влева во големата река Тахнин, зад кои се вели дека живеат луѓе со огромен раст, од кои некои се покриени со коса насекаде, како диви ѕверови, додека други имаат глави како кучиња, а други немаат вратови, нивните гради го заземаат местото на главата, додека имаат долги раце, но немаат стапала.Џајлс Флечер во својата книга ''„Од Руското заедничко богатство“'' ја повторува фантастичната приказна за умирањето/воскреснувањето на Лукоморијците.
3 Во културни спомнувања
* Широко познат во Русија е прологот на бајката ''„Руслан и Људмила“'' од Александар Пушкин, кој започнува со стихот „Кај Лукоморје има еден зелен даб“.
* Лукоморје (списание), илустрирано литературно и сатирично списание (Русија, 1914-1917)
* Владимир Висоцки има хумористична „анти-бајковна“ песна „ Лукоморје повеќе не постои“.
* Chains of Lukomorye е најавена претстојна видео игра која го вклучува „Словенското царство на Лукоморје“
4 Поврзано
* Далечното царство
* Хипербореја
Скршена стрела

„Скршена стрела“ (англиски: ''Broken Arrow'') – филм на режисерот Делмер Дејвис од 1950 година. Главните улоги ги играат: Џејмс Стјуарт, Џеф Чендлер и Дебра Пејџет.
1 Синопсис
Дејствието на филмот се одвива во 1870 година. Суровата војна меѓу доселениците и Апачите трае веќе цела деценија. Поранешниот војник Том Џефордс му го спасува животот наедно дете од племето Апачи и тогаш почнува да се прашува дали и Индијанците се луѓе. Набрзо одлучува да ја искористи таа прилика станува посредник меѓу двете завојувани страни. Наспроти сите очекувања, неговата мисија кај водачот на Апачите, Кочиз, дава плод и така започнува дијалогот. Еднаш, претседателот го испраќа генералот Хауарда со наредбада склучи мир со Апачите. Меѓутоа, и покрај напорите на Џефордс, длабоките неправди и омразата присутна на двете страни ги нарушуваат изгледите за постигнување мир...
Змија чуваркуќа

Змија чуваркуќа се појавува како митско суштество кое обично живее во темелите на куќата или во огништето. Се верува дека змијата чуваркуќа го претставува предокот на семејството, односно првиот предок кој го формирал тоа семејство, или во некои региони тоа е предокот кој бил најзаслужен и кој се истакнал на некој начин. Домашната змија била поканувана на вечера ако семејството било во неволја.
Змијата чуваркуќа најчесто била бела, но во некои области се замислувала дека е црна. Ретко се појавувала. Појавата на змијата чуваркуќа во куќата или дворот значело дека ќе се случи некој лош настан за домаќинството. Во оваа смисла, змијата чуваркуќа имала улога да го предупреди домаќинството за некој лош настан. Појавата на змијата чуваркуќа секогаш предупредувала на зло, додека не се појавувала кога требало да се случат поволни настани за семејството. Ова значело дека претставувала гласник на лоши вести. Тој лош настан можел да стане уште полош ако змијата биде убиена. Бидејќи луѓето се плашеле од змии, често се случувало таа да биде убиена. Ако таа биде убиена, тоа претставувало голема навреда за предците. На овој начин, предокот бил убиен, а гревот што бил направен бил на ниво на кланот. Одмаздата од предците доаѓала во форма на неизбежна смрт на еден од членовите на домаќинството.
Змијата го претставува тотемското животно од култот на предците. Како што предците биле луѓе кои можеле да бидат добри, лоши, а понекогаш и суетни, така можела и змијата. Затоа, таа не претставува добро или лошо митско суштество, исто како што не биле боговите, кои имале човечки квалитети и се однесувале во зависност од ситуацијата.
Сепак, ликот на предвесник на зли настани е всушност доказ дека митскиот предок сака да му помогне на своето семејство, посочувајќи настан што ќе се случи или може да се случи. Доколку семејството би можело да разбере за што се работи, можело да го избегне тој лош настан.
1 Поврзано
* Родноверие
Црква „Св. Петка“ - Драгош

Света Петка — мала селска црква во битолското село Драгош, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа над селото во месноста Присој.
2 Историја
Храмот бил подигнат во 1930-тите години.
3 Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Драгош
Вдовицата Кудерк

„Вдовицата Кудерк“ (француски: ''La veuve Couderc'') — филм на режисерот Пјер Грание-Дефер (Pierre Granier-Deferre) од 1971 година, снимен по сценариото на Грание-Дефер и Pascal Jardin (Паскал Жарден), кое е засновано на романот на Жорж Сименон. Главните улоги ги играат: Ален Делон (Alain Delon), Симон Сињоре (Simone Signoret), Отавија Пиколо (Ottavia Piccolo), Жан Тисие (Jean Tissier), Моник Шомет (Monique Chaumette), Боби Лапуан (Boby Lapointe), Андре Рује (André Rouyer), Пјер Коле (Pierre Collet), Франсоа Валор (François Valorbe), Робер Фавар (Robert Favart) и Жан-Пјер Касталди (Jean-Pierre Castaldi). Филмот бил добитник на Големата награда на француското кино (Grand Prix du Cinéma Français).
1 Синопсис
Избеганиот затвореник Жан се засолнува на фармата на вдовицата Кудерк. Набргу, тој ѝ станува љубовник, признавајќи ѝ дека бега од полицијата. Семејството на покојниот сопруг на вдовицата ја известува полицијата за бегалецот и набргу фармата е опколена...
Тото и Клеопатра

„Тото и Клеопатра“ (италијански: ''Totò e Cleopatra'') – филм на режисерот Фернандо Черкио (Fernando Cerchio) од 1963 година. Черкио е автор и на сценариото, а главните улоги ги играат: Тото, Магали Ноел (Magali Noël) и Франко Спортели (Franco Sportelli).
1 Синопсис
Марко Антониј има брат, Тотоно, кој е речиси ист како него, а кој е трговец со робови. Тотоно тајно го заменува Марко Антониј во најчувствителните моменти, но постојаната замена на улогите на браќата предизвикува хаотични ситуации, а Клеопатра е целосно збунета поради противречното однесување на нејзиниот сопруг...
Избор (филм од 2025)

''Избор'' — македонски кусометражен игран филм од 2025 г., во режија на Марко Црногорски. Филмот е прв проект на режисерот поддржан од Агенцијата за филм и е во производство на Дарма филм. Светската премиера ја имал на 34. кинофестивал во Паленсија, Шпанија, на 22 февруари 2025 г. Во Македонија, премиерата била на 12 мај истата година.
1 Содржина
Филмот раскажува емотивна и ангажирана приказна за една млада мајка по има Ана, и нејзиното мало дете Ева, кои се соочуваат со ограничен закон со кој ѝ се забранува претходно закажаниот абортус. Принудена да бара незаконско решение за да го избегне долгиот процес на добивање посебна дозвола, приказната навлегува во подземниот свет, нагласувајќи ги трагичните последици од ограничената легислатива врз репродуктивните права на жените.
Филмот е структуриран на иновативен начин во само два кадри, од кои едниот трае 13 и пол минути, што претставува уникатен творечки и продукциски избор.
2 Улоги
* Сара Сандева како Ана
* Ева Велиќ како Ева
* Игор Ангелов
* Билјана Драгиќевиќ-Пројковска
* Ѓорѓи Јолевски
* Сара Анастасовска
* Дарко Богески
3 Награди и фестивали
Филмот има постигнато значаен меѓународен успех, прикажувајќи се на повеќе престижни фестивали:
* Награда за најдобар краток филм на 20. фестивал на филмови од Југоисточна Европа (СЕЕфест) во Лос Анџелес, САД.* Награда за најдобар меѓународен крусометражен филм на London Breeze Film Festival 2025.
* Официјална селекција на 50. издание на Меѓународниот кинофестивал во Одензе (Odense International Film Festival – ОФФ), Данска (фестивал квалификациски за Оскар, ЕФА и БАФТА).
Накит од берберските култури

Накитот на берберските култури е историски стил на традиционален накит што го носеле жените главно во руралните области на регионот Магреб во Северна Африка кој бил населен од домородно берберско население. Следејќи ги долгите општествени и културни традиции, берберските или други сребрари во Мароко, Алжир и соседните земји создавале сложен накит со различни регионални варијации. Во многу градови и населби имало еврејски сребрари, кои произведувале накит и во специфични берберски стилови, како и во други стилови, прилагодувајќи се на променливите техники и уметничките иновации.
Берберските жени накитот го предавале од генерација на генерација, како дел од нивниот етнички идентитет и со тоа ја одржувале нивната културна традиција. Берберски заедници постојат во Мароко, Алжир, Тунис и други локации, како што е Либија. Бројот и разновидноста на нивниот етнички накит одговарал на демографските модели.
Берберскиот накит обично се изработувал од сребро и вклучувал сложени триаголни плочи и иглички, првично користени како копчиња за облека, ѓердани, нараквици, обетки и слични предмети. Во текот на втората половина од 20 век, традицијата на берберскиот накит постепено била напуштена во корист на различни стилови на накит изработен од злато. Исто како и другите предмети од традиционалниот рурален живот, како теписи, костими или керамика, берберскиот накит влегол во приватни и јавни колекции на северноафрикански артефакти. Современи варијации на овие видови накит, како што е хамса, денес се продаваат како комерцијални модни производи.
0.1 Берберски накит во Мароко, Алжир и Тунис
Накитот е лесен за транспорт, а жените можеле да го носат со себе при миграциите. Во традиционалниот свет кој функционирал целосно или во голема мера без пари, накитот играл улога и како средство за заштеда за итни случаи. Така, официјалните монети често се користеле за украсување на капи, ѓердани итн. Кога било потребно, тие можеле да се извадат и продадат, но нивната вредност била материјална.
Додека урбаните жители на Северна Африка претпочитале накит изработен од злато, Берберите со векови се држеле до сребрениот накит. Ова им обезбедило економска основа на сребрарите во градовите со средна големина, како Тизнит или Сефру во Мароко или во планините Кабилија во Алжир, кои честопати биле водени од еврејски сребрари. Дали претпочитањето на среброто било исклучиво од социјални, економски или причини што се припишуваат на фолклорот (заштитен ефект), или од други причини, повеќе не може да се утврди.
Во Алжир, важни центри за производство и употреба на накит биле селата во округот Бени Јени и градот Уадија во планините Голема Кабилија источно од Алжир. Во североисточниот планински регион на Аурес, Берберите Чауи користеле сребрен накит, обично направен со апликации од емајл и корали. Во јужен Тунис, островот Џерба бил традиционален центар за производство на накит, каде што се користеле фигуративни мотиви (растенија, риби, птици), а понекогаш и злато наместо сребро, за разлика од традициите во Мароко и Алжир.
1 Поврзано
* Уметнички накит
* Бербери
* Берберски тепих
* Накит
Симитџиски занает

Симитџиски занает — занает за изработка на симит, ѓеврек и други видови на мрсно и немрсно пециво. Работата на овие мајстори во голем дел се совпаѓа со работата на фурнаџиите.
1 Историја
Името на овиој занает доаѓа од турскиот збор ''simit'', симид, или арапскиот збор ''sämīd'' кој значи тркалезен леб.
Секој ден откако ќе го смесат и испечат пецивото работниците оделе низ градските улици и ги продавале своите производи во количка или на тркалезна даска што ја носеле на глава. Овие мајстори биле во судир со пекарите, бидејќи сакале да добијат дозвола да печат леб.
2 Галерија
О, моја драга Клементина (филм)

„О, моја драга Клементина“ (англиски: ''O, My Darling Clementine'') – филм на режисерот Френк Мекдоналд од 1943 година. Главните улоги ги играат: Френк Албертсон, Изабел Рендолф, Лорна Греј и Хари Чешир.
1 Синопсис
„Депер Ден“ Френклин и неговата мала глумачка дружина доажаат во малото место Хармони во Тенеси. Во градот важат законите на Градскиот совет, донесени под влијнаие на сопругите на членовите на советот. Кога ја запознава Клементина, ќерката на „Пепи“, Ден одлучува да остане во Хармони, а „Пепи“ во доверба му кажува дека не можат да го избркаат од градот, ако купи имот, па дури и му дава пари за да купи една безвредна парцела позади Градската куќа. Меѓутоа, како последица на забуна, Ден случајно ја купио Градската куќа, а сето тоа предизвикува големи промени во Хармони....
Чојаџиски занает

Чојаџиски занает — занает за изработка на облека од чоја.
1 Употреба на чојата
Чојата е вид на меко платно од волна. Се користело за изработка на палта, фустани, панталони и други видови на облека. Во посовремени услови се користи за обложување на масите за билјард, но и за други нешта. Денес чојата најчесто се изработува фабрички, затоа што процесот на производство е полесно да се изработи со соодветна машина доколку се има знаење и вештина. Најчесто чојата се изработува во една боја.
Наречение

Наречение — поставување на монах за епископ во православните цркви. Тоа му претходи на епископското ракополагање.
Обредот за назначување епископ е зачуван од древно време, според кој свештенството и народот избирале кандидат за епископијата, по што веста за ова била свечено објавена и била дадена согласност за ракополагање. Во современата практика на повеќето помесни православни цркви, епископот го избира Светиот архијерејски собор или Светиот синод.
Во практиката на Руската православна црква, назначувањето на епископи се врши во црквата одделно од ракополагањето според наредба што се обликувала не подоцна од 17 век.
Македонската православна црква исто така извршува наречение на новоизбраните архијереи.
Постапката за извршување на црковниот обред за назначување на епископ е содржана во Службената книга на хиерархиската литургија. Кандидатот чита говор (пристапна беседа) за време на именувањето. Говорот при назначувањето претставува еден вид „програма“ за идниот епископ; во исто време, традиционално вклучува благодарност до оние луѓе на кои кандидатот им го должи својот духовен развој и тројното исповедање на верата и ветување дека ќе се придржува до учењата на Православната црква, каноните на Православната црква и дека ќе биде во послушност кон хиерархијата.
Зора на живите мртовци (филм од 2004)

''Зора на живите мртовци'' (|Dawn of the Dead) — акционен филм за зомбија од 2004 г., режиран од Зак Снајдер, кој претставува преработка на истоимениот филм од 1978 г. на Џорџ Ромеро. Ова е дебитантскиот долгометражен филм на режисерот Зак Снајдер.
Оригиналното сценарио на Ромеро било преработено за преработката од сценаристот Џејмс Ган. Филмот ја опишува судбината на група луѓе за време на зомби-апокалипса, кои се бранат од толпа „живи мртовци“ во забарикадиран трговски центар.
1 Содржина
Ана, млада убава медицинска сестра, ја завршува својата дневна смена во болницата и се враќа дома кај нејзиниот сакан сопруг, тие водат љубов и заспиваат заедно. Следниот ден, откако нејзиниот сопруг е убиен од соседот, тој наеднаш се враќа во живот. Таа го открива хаосот што се случува во нејзиното соседство и бега од својот дом. Откако ќе се свести во шумата, таа среќава полицаец и други преживеани, и тие одлучуваат да најдат безбедно засолниште во еден трговски центар.
Наскоро пристигнуваат уште преживеани и дознаваат дека ако сакаат да останат живи, мораат да се држат заедно, бидејќи светот е преплавен од војска на неумрени.
2 Улоги
Сара Поли, Ана Кларк
Винг Рејмс, Кенет Хол
Џејк Вебер, Мајкл
Кевин Зегерс, Тери
Линди Бут, Никол
Мекај Фајфер, Андре
Мајкл Кели, Си-Џеј
Џејн Иствуд, Норма
Ина Коробкина, Људа
Р. Д. Рид, Глен
Ким Појриер, Моника
Пас Блу, Чипс
Тај Барел, Стив Маркус
Мајкл Бери, Барт
Бојд Банкс, Такер
Мет Фривер, Френк
Брус Бохни, Енди
Луис Фереира, Луис
Хана Лочнер, Вивиен
Ермес Бларасин, надуената жена
Кен Фори, евангелистот на ТВ
Том Савини, шериф Цахил
Скот Рингер, генералот
Скопски чинар

Скопски чинар — чинар во дворот на Иса-беговата џамија во Скопје. Во Македонија тој е вториот чинар по старост, најстар е охридскиот чинар. Заштитен како споменик на природата е од 1993 година.
1 Местоположба
Чинарот се наоѓа во дворот на Иса-беговата џамија во Скопје.
2 Опис
Дрвото е високо 20 м, а стеблото има обем од 7,3 метра.
3 Историја
Чинарот е засаден во дворот на познатата џамија „Иса-бегова џамија“, која е подигната во првата половина на 15 век, 1475/1476 година. Таа е оставина, изградена е посмртно по барање од самиот Иса-бег, како што стои во неговото сочувано вакафнаме, напишано неколку години порано (1469).
4 Проценка на староста
Официјални податоци за староста на овој чинар не постојат.
Се претпоставува дека е засаден истовремено со изградбата на џамијата, па неговата старост би била околу 550 години.
5 Поврзано
*Иса-бегова џамија (Скопје)
Ниска митологија

Ниска митологија — сфера на митолошки претстави поврзани со ликови кои немаат божествен статус, како демони и духови, за разлика од повисоките богови и официјалниот култ. Оваа опозиција е особено изразена во светските религии.
1 Историја на студијата
Терминот бил воведен од германскиот етнограф Вилхелм Манхарт, кој бил првиот што спровел посебна студија за овој вид митологија. Манхарт опширно ги проучувал претежно претставите на духови поврзани со жетвата и пошироката категорија, духови на вегетацијата, претставувајќи го годишниот циклус на умирање и воскреснување на вегетацијата. В. Вундт верувал дека претставите на „демони на вегетацијата“ се средна фаза помеѓу претземниот „тотемски култ“ и развиените култови на боговите. Џејмс Џорџ Фрејзер ги сметал боговите како Атис, Адонис, Озирис и Дионис како поврзани преку преодни фази со умирачкиот и воскресувачкиот дух на вегетацијата.
2 Потекло
Во раната фаза од развојот на митолошките идеи, научниците сугерираат дека постоел митолошки фетишизам, според кој нештата и феномените биле оживеани, а општествените функции биле пренесувани на нив. Демонското суштество воопшто не било одвоено од предметот во кој се верувало дека живеело. Подоцна, како резултат на развојот на продуктивната економија, митологијата се движела кон анимизмот, кога „идејата“ за нештото и магичната моќ на демонот почнале да се одвојуваат од самото нешто. Оригиналниот анимизам ја вклучувал идејата за демонот како сила што ја одредувала судбината на една личност, зла или поретко добротворна. Кај Хомер има многу примери за безимен, безличен, ненадејно дејствувачки и застрашувачки демон. За оваа миновна фатална сила човекот немал поим, не можел да ја нарече по име и не можел да влезе во заедница со неа. Последователно, постојат идеи за демони на поединечни нешта и настани со различни моќи на влијание. Во развиениот анимизам, трансформацијата на демон или бог водел до негов антропоморфизам, т.е. хуманизација.
Митологијата може да стане стратифицирана поради општествените поделби кои постојат во одредена култура. Се развиваат приказни и песни за богови и херои кои се сметаат за предци на аристократски семејства. Исто така, во рамките на затворените свештенички организации, може да се развие посебна свештеничка митологија. И двата вида митологија претставуваат повисока, честопати официјална, митологија. Според народното верување, пониската митологија, карактеризирана како погруба и подиректна, но постабилна, опстојувала подолго. Во фолклорот и верувањата на народите во Европа, пониската митологија преживеала, додека повисоката митологија речиси целосно исчезнала и само делумно се интегрирала со ликовите на христијанските светци.
3 Поврзано
* Демонологија
* Народна религија
* Митско суштество
Милован Миловановиќ

Милован Миловановиќ (1863–1912) бил еден од најистакнатите српски државници, дипломати и правници на почетокот на 20. век. Роден во Белград, тој бил исклучително образован – првиот Србин кој докторирал право на Универзитетот во Париз, а потоа станал професор по државно и меѓународно право.
Како член на Народната радикална партија, долго време ја водел српската надворешна политика. Заземал повеќе министерски позиции, меѓу кои и министер за надворешни работи, правда и финансии. Најголемото негово дело е што бил главниот архитект на Балкански сојуз во 1912 година, сојузот меѓу Србија, Бугарија, Грција и Црна Гора против Отоманската Империја, кој директно довел до Првата балканска војна.
Од јули 1911 до неговата смрт во јуни 1912 година, Миловановиќ бил претседател на Владата (премиер) на Кралството Србија. Неговиот мандат бил краток поради ненадејната смрт од болест на само 49-годишна возраст, токму во моментот кога Србија се подготвувала за големите балкански пресврти.
Чоја

Чоја е груба волнена ткаенина, а кај поевтини варијанти памучна ткаенина, слична по текстура на филц, но потрајна.
1 Користење
Чојата често се користи во изработка на маси за билјард, а се користи и на различни видови маси за играње, како што се оние за блекџек, бакара, крепс и други игри во казино. Исто така, се среќава како површина за пишување, особено на пиедестални клупи од 19 век.
Површинската обработка на чојата е груба, со што значително се забавени билијардските топки.
За употреба во игри, чојата традиционално се бои зелено, имитирајќи трева, иако е прифатен широк спектар на бои за масите.
Валавичарски занает

Валавичарски занает — валање на волнени материјали.
Најважни фактори за развој на валавичарството се: бистра планинска вода која е без бигор, без наноси на песок и на земја, има константа температура, и проток низ цела година; изобилство на дабова и букова шума од кои се изработуваат делови за валавиците; превозните средства и патната структура; ткаенините од кои се изработувале јамболии.
1 Историја
Валавичарството е поврзано со појава и развој на овчарството и козарството, кои во Македонија се застапени од најстари времиња. Во бакарно време на територија на Македонија се откриени археолошки предмети кои потврдуваат дека тогашните луѓе се заминавале и со ткаене, а ткаените волнени материјали биле валани. Теофраст, авторот на „Карактери“, запишал дека татко му бил валавичар на платно.
Во 13-14 век, во манастирските повелби и другите документи се споменува и валавичарскиот занает. Се претпоставува дека валавиците од село Вирово датираат од 17 век од времето на турското владеење, а се смета дека валајчарството било пренесено во Македонија многу одамна од Франција. Во првата половина на 20 век во Македонија имало валавници во: Вирово, Белица, Дихово, Куратица, Плаќе и Свињиште, Црешнево, Пехчево, Злетово, Македонска Каменица и други места.
Во 1967 година во Кан, Франција, прикажан бил документарен филм за валавиците во режја на Мето Поповски, а по сценарио на Петре М. Андреевски. Снимени се многу документарни филмови за валавниците и валавичарите прикажани на радио и телевизија низ Македонија и во светот.
2 Преглед
Постојат два вида на валавици, сува и водена валавица. Сувата валавица се состои од повеќе елементи како на пример: ставјало или сопирачка, регулатор, старец, вилина, ластовички, игли, копани, ковчег, деми, душеме, додавци, вретено, палци, гривни, колце, лактишта, спици, кутлици, ѕид од камен, ќутуци, перници, камења, казан или котел, скеле, стап, кревет и шобурка. Водената валавица, наречена и вир се состои од само четири елементи. Водената валавица е голем и специјално изработен сад во форма на превртен конус закопан во земја, со длабочина од околу 1,5 метри.
Валавичарите ги вршеле следните услуги: валање, бојадисување и перење на ткаенини. Најчесто се работело со јамболии, кои во некои краишта се нарекуваат веленца, во други дифтици, а на пример во велешко се нарекуваат ресави.
Јамболиите се изработувале традиционално со разбој, а тоа го правеле жените во семејството. Ткаењето се вршело во есенски и зимски периоди од годината. Освен јамболии се валале шајаци, постилачки, ткаенини исти како јамболии но без реси, и останати ткаенини. Бојадисувањето се вршело во казани со боја растворена во топла вода.
Ништо од уметноста

„Ништо од уметноста“ (унгарски: ''Semmi művészet'') — роман на унгарскиот писател Петер Естерхази, првобитно објавена во 2008 година, во Будимпешта, од издавачката куќа Могвето (Magvető).
1 Содржина
Книгата се состои од дванаесте глави:# Поезијата и стварноста
# Куќата и таткото
# Љубов, љубов, љубов
# Фабриката и мајката
# Пушкаш
# Се потврди
# Љубов, љубов, љубов
# Сакаш ли да бидеш, сине, голем фудбалер?
# Убавото истекување на мајчиното време
# Љубов, љубов, љубов
# Простување од протагонистот и другите јазични единици
# Мики Герег. Епилог, или Една друга мајка
Еленски бут

''Еленски бут'' (понекогаш познат и како bg) — сува сушена шунка од градот Елена, во северна Бугарија, и популарен деликатес низ целата земја. Месото има специфичен вкус и може да се конзервира во текот на неколку години, што се должи на посебниот процес на производство и климатските услови на делот од Стара Планина каде што се наоѓа Елена.
1 Подготовка
Нозете и четвртините од свињата, традиционално горени и стружени, се земаат од телото. Подоцна се отстрануваат вишокот делови, така што преостанатото месо е заштитено со кожа што го опкружува мускулното ткиво. Откако ќе се обликуваат нозете, тие добро се посолуваат и се ставаат на дното на ''постав'', посебен вид буре дизајнирано за таа пригода. Деликатесот обично останува во сол 40 дена, а потоа се вади и се остава да се исуши.
1.1 Технологии за зачувување
Постојат различни технологии за конзервирање кои се користат при подготовката на ''еленски бут'', но тие обично значително се разликуваат од семејство до семејство. Во минатото, месото се ставало врз пченкарно брашно или се преработувало со варово млеко. Месото можело да се чува и во специјално шиени вреќи од газа или дрвени садови со дебели мрежи ( ''мухарник'' ), но по правило се ставало некаде проветрено, каде што чистиот планински воздух би можел да помогне при сушењето и конзервирањето, а исто така и за да се спречат домашните муви да положуваат јајца.
Во многу од малите градови околу Елена, месото во минатото било оставено на конзервација во просториите каде што се палел секојдневниот куќен оган, за да може да се постигне одредена количина на чадење со цел да се додаде вкус на чаденото месо.
Луканка

Луканка — бугарски (понекогаш зачинет) колбас, единствен за бугарската кујна. Слична е на суџукот, но често има посилен вкус. Луканката е полусушена, има сплескан валчест облик и кафеавоцрвена внатрешност во кора која нормално е покриена со бела габа. Мешавината од мали парчиња месо и маст ѝ дава на внатрешноста зрнеста структура.
Традиционално, луканката се прави од свинско и/или јунешко месо и зачини (црн пипер, ким, сол). Месото ситно се сече и се полни во парче сушено говедско црево како обвивка. По полнењето, валчестиот колбас се суши околу 40 до 50 дена на добро проветрено место. Во процесот на сушење, колбасот се пресува за да го добие својот типичен сплескан облик. Луканката обично се сече тенко и се служи ладна како предјадење или стартер.
Квалитетот на вкусот на луканката зависат од природните одлики на подрачјето во кое се произведува и се образуваат под влијание на типичната микрофлора на месната географска средина. Во Бугарија постојат неколку области добро познати по производство на луканка. Повеќето од нив се наоѓаат во Средна Бугарија, во подножјето на Стара Планина, особено областите Смјадово, Панаѓуриште и Карлово. „''Карловска луканка''“ е име заштитено на месно ниво од страна на Патентниот завод на Република Бугарија за луканка од Карловската Област. „''Луканка панаѓурска''“ од Панаѓуриште добила ознака за гарантирани традиционални специјалитети во ЕУ и Велика Британија.
1 Поврзано
* Луканица
* Луканико
Шајак

Шајак е вид ткаенина која има дијагонални линии или гребени и на внатрешната и на надворешната површина преку ткаење од два дела нагоре и надолу. Сортата со крзнени влакна се користи за изработка на воени униформи, костуми, палта и мантили.
1 Историја
Од раните саксонски времиња, се извезувал поголемиот дел од англиската волна. На почетокот на 16 век, таа главно била во рацете на кралскиот монопол во Кале (тогаш англиски посед). Меѓутоа, со преземањето на градот од страна на Французите за време на опсадата на Кале на 7 јануари 1558 година, Англија започнала да ја шири својата ткајачка индустрија. Ова значително се подобрило со Европските религиозни војни (Осумдесетгодишна војна, Француски религиозни војни); во 1567 година, меѓу калвинистичките бегалци од Ниските Земји биле многу вешти ткајачи на шајак, додека меѓу хугенотските бегалци на почетокот на 18 век имало многу ткајачи на свила и лен.
Шајакот се користел уште од 12 век па наваму.
Денот на скакулецот

„Денот на скакулецот“ (англиски: ''The Day of the Locust'') – филм на режисерот Џон Шлезингер од 1975 година. Главните улоги ги играат: Доналд Сатерленд, Карен Блек и Берџис Мередит.
1 Синопсис
Тод Хакет, уметник со амбиција да стане славен, ја запознава русокосата убавица Феј Гринер, во која веднаш се заљубува. Меѓутоа, таа има други планови, настојувајќи да го освои Хомер Симпсон. Двајцата постепено заглавуваат во холивудскиот систем на додворување и користољубие...