Во борба за воздух

''„Во борба за воздух“'' — седмата книга и четвртиот роман од англискиот писател Џорџ Орвел, објавен во јуни 1939 година од Виктор Голанц. Напишана е помеѓу 1938 и 1939 година, додека Орвел поминувал време закрепнувајќи од болест во Француско Мароко, главно во Маракеш. Завршениот ракопис му го предал на Виктор Голанц по неговото враќање во Лондон во март 1939 година.
Приказната го следи Џорџ Боулинг, 45-годишен сопруг, татко и осигурителен продавач, кој ја предвидува Втората светска војна и се обидува да ја врати идиличната детска невиност и да избега од својот тажен живот со враќање во Долен Бинфилд, неговото родно место. Романот е комичен и песимистичен, со своите ставови дека шпекулативните градежници, комерцијализмот и капитализмот го убиваат најдоброто од рурална Англија и дека неговата земја се соочува со злокобната појава на нови, надворешни национални закани.
1 Заднина
Како дете, Орвел живеел во Шиплејк и Хенли во долината на Темза. Неговиот татко, Ричард Волмсли Блер, бил државен службеник во Британска Индија, и живеел префинет живот со мајка си и двете сестри, иако поголемиот дел од годината го поминувал во интернат во Истборн, а подоцна и во Итон во Британија. Особено уживал во риболов и лов на зајаци со соседно семејство.
Во 1937 година, Орвел поминал неколку месеци борејќи се во Шпанската граѓанска војна. Тој бил ранет во грлото во мај 1937 година од националистички снајперист во Уеска.
Орвел бил тешко болен во 1938 година и му било советувано да ја помине зимата во топла клима. Романописецот Л.Х. Мајерс анонимно дал 300 фунти за да го овозможи ова, а Орвел отишол со сопругата во Северна Африка каде што престојувал, во Француско Мароко, главно во Маракеш, од септември 1938 до март 1939 година. (Орвел никогаш не дознал за изворот на парите и ги прифатил само под услов да се сметаат за заем. Тој го вратил заемот осум години подоцна, кога почнал да заработува пари од успехот на ''„Животинска фарма'' “.) Орвел го напишал ''„Во борба за воздух“'' додека бил во Северна Африка и го оставил ракописот во канцеларијата на својот агент во рок од неколку часа по враќањето во Англија на 30 март 1939 година. Ракописот му бил доставен на Виктор Голанц, кој имал опција за следните три романи на Орвел, и покрај „студениот третман што му бил даден [на Орвел] кога ''„Во чест на Каталонија“'' бил одбиен“. Всушност, Орвел слушнал во април 1939 година дека Голанц има резерви во врска со книгата и одложува одлуката да ја прифати. Описите во романот за ликот кој држи предавање на состанок на Левиот клуб на книгата на Голанц, како и за самиот состанок, биле такви што Голанц „не можеl, а да не се навреди од нив“. Сепак, издавачот го издал романот без да бара големи измени и бил објавен на 12 јуни 1939 година. Тоа бил последниот роман на Орвел што го носел печатот на Голанц.
2 Содржина
Темите на книгата се носталгијата, глупоста на обидот да се вратиме назад и да ги вратиме минатите слави, и лесниот начин на кој соништата и аспирациите на младоста можат да бидат задушени од монотонијата на работата, бракот и стареењето. Напишана е во прво лице, со Џорџ Боулинг, 45-годишниот лик, кој го открива својот живот и своите искуства додека се враќа во својот дом од детството како возрасен.
На отворањето на книгата, Боулинг има слободен ден од работа за да оди во Лондон за да земе нов сет вештачки заби. Новинарски постер за современиот крал Зог од Албанија предизвикува мисли за библискиот лик Ог, кралот на Вашан, кого го памети од неделните црковни служби како дете. Заедно со „некаков звук во сообраќајот или мирис на коњска балега или нешто слично“, овие мисли го поттикнуваат сеќавањето на Боулинг на неговото детство како син на неамбициозен трговец со семе во „Долен Бинфилд“ во близина на реката Темза. Боулинг ја раскажува својата животна историја, задржувајќи се на тоа како среќата за време на Првата светска војна му обезбедила удобна работа подалеку од каква било акција и му обезбедила врски што му помогнале да стане успешен продавач.
Боулинг се прашува што да прави со скромна сума пари што ја добил на коњска трка и која ја криел од сопругата и семејството. Многу подоцна (трет дел), тој и неговата сопруга присуствуваат на состанок на Лефт бук клаб каде што е ужаснат од омразата што ја покажал антифашистичкиот говорник и збунет од марксистичките брборења на комунистите кои учествувале на состанокот. Уморен од ова, тој го бара својот пријател Стариот Портеус, пензионираниот учител. Тој обично ужива во друштвото на Портеус, но во оваа прилика, неговите суви, мртви класици го прават Боулинг уште понерасположен.
Боулинг одлучува да ги искористи парите на „патување низ спомените“ за да ги посети местата од своето детство. Се сеќава на езерце со џиновски риби, кои ја пропуштил шансата да ги улови пред триесет години. Затоа, планира да се врати во Долен Бинфилд, но кога ќе пристигне, местото го наоѓа непрепознатливо. На крајот, го наоѓа стариот паб каде што треба да престојува, откривајќи го многу изменет. Неговиот дом е претворен во чајџилница. Само црквата и свештеникот изгледаат исти, но тој е потресен кога открива стара девојка, бидејќи таа е толку опустошена од времето што е речиси непрепознатлива и целосно лишена од квалитетите што некогаш ги обожавал. Таа воопшто не успева да го препознае. Боулинг се сеќава на бавниот и болен пад на бизнисот со семе на неговиот татко - што е резултат на воспоставувањето на корпоративна конкуренција во близина. Се чини дека ова болно сеќавање го направило чувствителен - и му дало одвратност - за она што го гледа како марширачки пустош на „Прогресот“. Последното разочарување е што имотот каде што порано ловел риба е надграден, а осаменото и некогаш скриено езерце во кое се наоѓал огромниот крап што постојано имал намера да го лови со својот стап, но никогаш не стигнал до него, станало ѓубриште. Социјалните и материјалните промени што ги доживеал Боулинг уште од детството го прават неговото минато да изгледа далечно. Мислата „не можеш повторно да се вратиш дома“ силно се надвисува врз патувањето на Боулинг, бидејќи сфаќа дека многу од неговите стари места за лов се исчезнати или значително променети од неговите млади години.
Во текот на целото доживување, тој добива потсетувања за претстојната војна, а заканата од бомби станува стварна кога една случајно ќе падне во градот.
3 Ликови
* Џорџ Боулинг е дебел, оженет, средовечен (45 години) продавач на осигурување, со „две деца и куќа во предградието“.
Зетот на Орвел, Хамфри Дејкин, сопруг на постарата сестра на Орвел, Марџори, „низок, крупен, зборлест“ човек, сметал дека Боулинг можеби е негов портрет. Тој го познавал Блер (Орвел) уште од мали нозе, кога Блерови живееле во Хенли на Темза, а подоцна и кога живееле во Саутволд каде што се оженил со Марџори.
* Џо Боулинг е постариот брат на Џорџ. Тој не бил интелектуалец и, според Џорџ, „затоа имал мало познавање на механиката“. Никогаш не работел значително и работел за својот татко како „момче за задачи“. Еден ден, кога Џорџ бил помлад, Џо ги украл сите пари од касата на продавницата. Се вели дека отсекогаш сакал да се отсели во Америка и никогаш повеќе не бил споменат.
* Чичко Езекиел е сопственик на продавница со доста либерални верувања, бидејќи е „мал Англичанец“. Тој чувал збирка птици во кафез во својата продавница како украс.
* Хилда Боулинг, неговата сопруга, припаѓа на сиромашната класа офицери од англо-индиско семејство кои по бракот се сместиле во депресивно безживотно момче на средна возраст. 39 години, „многу слабо и прилично збрчкано, со постојано замислен, загрижен поглед во очите“.
* Стариот Портеус, пензиониран директор на јавно училиште кој цел живот го одживеал во атмосфера на латински, грчки и крикет.
* Елси, поранешната партнерка на Џорџ, се запознале во кругот за читање на свештеникот, и се вели дека таа била „длабоко женствена“. Тие останале заедно „живеејќи во грев“ сè додека Џорџ не се пријавил. Кратко потоа тој ја губи врската со неа. По враќањето во Долен Бинфилд во 1939 година, Џорџ ја гледа и забележува дека „млечно белата кожа исчезнала...“ и дека сега таа била цилиндар со грутки што штрчеле. Таа сега зборува и со силен кокни акцент и се омажила за сопственик на продавница, исто така по име Џорџ.
4 Стил
Во нивната студија за Орвел од 1972 година, ''„Непознатиот Орвел“'', писателите Питер Стански и Вилијам Абрахамс го опишале романот како ''Велсов''. Додека бил во неговото подготвително училиште во Сасекс (1911–1916), Велс бил омилен автор на Ерик Блер/Орвел. Како и кај другите писатели што ги читал додека бил во подготвителното училиште „Св. Кипријан“ – Киплинг, Вудхаус, Свифт, Шо, Такереј – неговата лојалност била практично непоколеблива. Она што го ценел кај Велс не бил подоцнежниот полемичар, туку романописецот чие евоцирање на одредени аспекти од животот во Англија пред Првата светска војна го потсетувало Орвел на негови лични споредливи искуства. Тој и Коноли го напуштале училишниот двор и тргнувале преку Даунс кон Бичи Хед, или далеку по длабоките лиснати патишта што воделе длабоко во селата на Сасекс, до села што можеби се појавиле во роман на Велс: Истдин, Вестдин и Џевингтон. Тие застанувале во секое од нив и купувале бонбони за едно пени и разни газирани пијалаци. Ова беше обичниот, пристоен, свет осветлен од леб и сонце на кој Орвел се сеќаваше толку носталгично колку повеќе се оддалечуваше од него; на крајот тој ќе напише [еден] Велсов [роман од ваков вид], во ''„Во борба за воздух“.''
Писателот Мајкл Левенсон го забележал влијанието на Хенри Милер во ова раздобје од животот на Орвел и ставот на Милер кон она што се случувало во светот. Милер гледа што се случува, но во ''„Во утробата на китот''“ тој „не чувствува импулс да го измени или контролира процесот низ кој минува. Тој го извел суштинскиот чин на Јона, дозволувајќи си да биде проголтан, останувајќи пасивен, ''прифаќајќи'' - дури и кога тоа значи прифаќање на „концентрациони логори, гумени палки, Хитлер, Сталин, бомби, авиони“. „Џорџ Боулинг е Јона на Орвел, а ''„Во борба за воздухе“'' е во значаен аспект придонес кон „училиштето на Милер“. Опкружен од сите страни - со работа, дом, историја - Боулинг ниту го разбира политичкиот свет ниту се обидува да го промени. Тој само сака повторно да ги открие основите на среќата. Во својот средиштен дел, ''„Во борба за воздух“'' е збунето потврдно враќање на невиноста од почетокот на векот: детството, семејниот живот и селските шетања во градот Долен Бинфилд. Риболовот во ''Во борба за воздух'' е она што сексот бил во ''Раковиот Повратник''. „Риболовот“, како што вели Боулинг, „е спротивно на војната“.