Семирамида (Росини)

''Семирамида'' — опера во два чина од Џоакино Росини. Либретото од Гаетано Роси е засновано на трагедијата ''„Семирамида“'' од Волтер, која пак од своја страна е заснована на легендата за Семирамида од Асирија. Операта за прв пат е изведена во Ла Фениче во Венеција на 3 февруари 1823 година.
''„Семирамида“'' била последната италијанска опера на Росини и според Ричард Осборн, „може добро да се нарече ''Ревизија на Танкреди''“. Како и во ''„Танкреди“'', либретото на Роси е засновано на трагедија од Волтер. Музиката имала облик на враќање кон вокалните традиции на младоста на Росини и била мелодрама во која тој „ја пресоздал барокната традиција на декоративно пеење со неспоредлива вештина“. Сцените во ансамблот (особено дуетите помеѓу Арзас и Семирамида) и хоровите се од висок ред, како и оркестарското пишување, кое целосно ја користи големата поставка.
По ова прекрасно дело, едно од неговите најдобри во жанрот, Росини ѝ го свртел грбот на Италија и се преселил во Париз. Освен ''„Патувањето во Ремс“'', кое сè уште е на италијански јазик, неговите последни опери биле или изворни композиции на француски јазик или опширно преработени адаптации на француски јазик на претходни италијански опери.
Музикологот Родолфо Челети ја сумира важноста на ''„Семирамида“'' наведувајќи дека таа „беше последната опера од големата барокна традиција: најубавата, најимагинативната, можеби најцелосната; но исто така, непоправливо, последната“.
1 Историја на композицијата
Откако оставил белег со голем број блескави комични опери (најзначајни се ''„Севилскиот бербер“'', ''„Пепелашка“'', ''„Турчин во Италија“'' и ''„Италијанка во Алжир'' “, Росини сè повеќе се свртува кон сериозната опера (''opere seria''). Од 1813 (кога Росини го компонирал ''„Танкреди''“) до 1822 година, напишал значителна низа, главно за Театро ди Сан Карло, Неапол.
Една од причините за неговиот нов интерес за сериозниот жанр била неговата врска со големата драмска сопранистка Изабела Колбран, која прво му била љубовница, а потоа и сопруга. Таа ги играла главните женски улоги во ''„Елизабета, кралицата на Англија''“ (1815), „''Отело“'' (1816), ''„Армида“'' (1817), ''„Мојсеј во Египет“'' (1818), ''„Мехмед II''“ (1820) и пет други опери од Росини, сè до неговиот последен придонес во жанрот, ''„Семирамида“'', која исто така била напишана за Колбран во главната улога.
Работата со либретистот започнала во октомври 1822 година, композиторот и либретистот ја зеле приказната на Волтер и направиле значајни измени. На Росини му биле потребни 33 дена за да го заврши делото.
2 Историја на изведбите
2.1 19 век
По премиерата, операта била изведена дваесет и осум пати до крајот на сезоната во Венеција (и, во одреден момент, четири ноќи по ред) и продолжила со претстави низ цела Италија и Европа, вклучувајќи го Париз во 1825 година, Милано во 1829 и 1831 година и Виена во 1830 година. Стигнала во Лондон на 15 јули 1824 година, ја имала својата премиера во САД во театарот „Сент Чарлс“ во Њу Орлеанс на 1 мај 1837 година, но била изведена во Њујорк дури на 3 јануари 1845 година.
Други примадони се појавиле во главните улоги до околу 1825 година, бидејќи вокалните моќи на Колбран значително се намалиле до времето на премиерните изведби во Венеција и таа „не била во состојба никогаш повторно да ја отпее улогата“. 25 години по 1830 година, Џулија Гризи блескала во улогата особено во Санкт Петербург во 1849 година и Њујорк во 1854 година.
До крајот на 1800-тите, операта практично исчезнала од репертоарот. Сепак, во 1880 година била избрана за отворање на Театро Костанци, и се појавила како дел од Фестивалот на операта во Синсинати во 1882 година, на кој присуствувал и Оскар Вајлд, а на кој настапила и познатата дива Аделина Пати, која ја избрала аријата „Bel raggio lusinghiero“ за нејзината проштална изведба. Метрополитенската опера ја обновила ''„Семирамида“'' во 1892, 1894 (со Нели Мелба) и 1895 година.
2.2 20 век и по него
Операта повторно била оживеана во 1932 година (во германски превод) во Росток, а потоа повторно се појавила под диригентската палка на Тулио Серафин на Фирентински музички мај во 1940 година.
Претставите во Ла Скала во Милано во декември 1962 година со Џоан Сатерленд и Џулиета Симионато барале повторно составување на целата партитура од ракописот на Росини, бидејќи не било познато дека постојат други текстови.
Музикологот Филип Госет забележал дека помеѓу 1962 и 1990 година „околу седумдесет оперски куќи го вклучиле делото во една или повеќе сезони“. Големото оживување на Оперскиот фестивал во Екс-ан-Прованс во 1980 година го режирал Пјер Луиџи Пици, а во него се појавила Монсерат Кабаље во главната улога, а Мерилин Хорн го играл Арсас. Истата поставка потоа била претставена последователно од Театро Карло Феличе во Џенова и од Театро Реџо во Торино, кој ја копродуцирал, со Лела Куберли /Мартин Дипуи и Катја Ричарели / Лучија Валентини Терани во главните улоги. Дури во оживувањето на Метрополитен театарот во 1990 година, по речиси 100 години, била поставена продукција заснована на ново критичко издание. Во неа наизменично се појавувале Лела Куберли и Џун Андерсон во главната улога, а повторно Мерилин Хорн како Арсас. Меѓу другите изведби, делото било изведено на фестивалот „Росини во Вајлдбед“ во 2012 година, кое било снимено со Алекс Пенда во главната улога. Во ноември 2017 година, Кралската опера во Лондон ја поставила својата прва продукција на операта од 1890-тите, со Џојс Дидонато во главната улога.
3 Улоги
+, Улога, Пејачки глас, Премиера, 3 февруари 1823(Диригент: Антонио Камера)
Семирамида, ''кралица на Вавилон, вдовица на кралот Нино'', сопран, Изабела Колбран
Арзас, ''командир на Асирската војска'', контраалт, Роза Маријани
Асур, ''принц, потомок на Баал'', бас, Филипо Гали
Идрено, ''индијански крал'', тенор, Џон Синклер
Орое'', првосвештеник на мудреците'', бас, Лучано Маријани
Азема, ''принцеза, потомок на Баал'', сопран, Матилде Спања
Митран, ''капетан на гардата'', тенор, Гаетано Рамбалди
Духот на Нино, бас, Натале Чоли
: Време: Антика или „Околу 2.000 години пред христијанската ера“
: Место: Вавилон