procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Лаконски јазик

Лаконски јазик, познат и како Лакон или Лакона, ― океански јазик, кој е зборуван на западниот брег на островот Гауа во Вануату.
1 Имиња
Изворното име на јазикот, лакон, првично се однесува на областа каде што е зборуван ‒ имено Лаконскиот Залив, што одговара на западниот брег на Гауа. Алтернативното име лакона е од мотскиот јазик. Овие имиња се изведени од праторескобенкскиот облик * ''laᵑgona'', со непознато значење.
Лаконскиот имал четири дијалекти, наречени катареуски (катареу, ), вуриски (вури'','' ), тоглатареуски (тоглатареу) и тоглански (тогла).
2 Фонологија
Лаконскиот има 16 фонемски самогласки. Тие се 8 кратки /i ɪ ɛ æ a ɔ ʊ u/ и 8 долги самогласки /iː ɪː ɛː æː aː ɔː ʊː uː/.
+Лаконски самогласки, , Предна, Задна
Речиси затворена, ∙, ∙
Полузатворена, ∙, ∙
Полуотворена, ∙, ∙
Речиси отворена, ∙
Отворена, ∙
Историски гледано, фонемизацијата на должината на самогласките потекнува од компензаторното издолжување на кратките самогласки кога алвеоларниот трил бил изгубен како слог на крај.
3 Граматика
Системот на лични заменки во лаконскиот ја спротивставува клузивноста и разликува четири броја (еднина, двоина, троина, множина).
Просторната референца во лаконскиот се заснова на систем на геоцентрични (апсолутни) насоки, што е типично за океанските јазици.
4 Библиографија
** .
***
Брајко Јовановски

Брајко Јовановски (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Потекнувал од сиромашно печалбарско семејство. По завршувањето на основното училиште во 1934 година во Никифорово, во септември истата година заминал во Белград и таму го продолжуил своето школување.
1.1 Втора светска војна
По капитулацијата на стара Југославија, се вратил во Никифорово. Во селото останал до мај-јуни 1942 година и повторно се вратил во Белград, веројатно да го продолжи школувањето. Додека бил во Никифорово, постојано бил во друштво со младинците кои биле организирани во НОД. Во почетокот на 1942 година, бил опфатен во воспитната група заедно со Младен Груевски. Во 1944 година, од Белград, заминал како доброволец на Сремскиот фронт, каде и загинал во почетокот на 1945 година.
Стојан Груевски

Стојан Груевски (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Потекнувал од многудетно сиромашно печалбарско семејство. Како и неговите браќа, така и тој, веднаш по завршувањето на основното училиште морал да го напушти своето родно село и да замине на печалба. Најмногу останал на печалба во Белград, каде ги запознал сите маки на печапбарскиот живот. Работел речиси по 16-18 часа дневно по разни кафеани како чирак и келнер за ниска плата.
1.1 Втора светска војна
Окупацијата го затекнала во Белград, каде што останал се до октомври 1944 година, кога доброволно стапил во V македонски баталјон. Учествувал во пробивањето на Сремскиот фронт каде што храбро загинал.
2 Поврзано
* Младен Груевски
* Санда Груевска
** Ката Груевска
** Горица Груевска
Тоде Богдановски

Тоде Богдановски (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Потекнувал од селско сиромашно печалбарско семејство. Уште како млад, од почетокот на април 1937 rодина, заминал на печалба со својот татко во Белград и работел како ѕидарски работник.
1.1 Втора светска војна
По капитулацијата на Кралство Југославија (6 април 1941 година), тој се вратил во своето село и повремено работел на одржување на патот Маврови Анови - Влајница како општ работник. Во почетокот на 1942 година бил примен во една од воспитните, а потоа и во една од скоевските групи во Никифорово. Како младинец и член на СКОЈ бил доста активен во прибирање на оружје, храна, доброволна помош во пари, како и чување и придружување на другари - илегалци - членови на Окружниот и Реонскиот комитет. Во август 1942 година бил примен за член на КПЈ. Како член на КПЈ станал уште поактивен и сите партиски задолженија ги извршувал навреме. Во заднинската работа во селото се наоѓал се до јуни 1943 година, односно се до неговото доброволно одење во партизани. Во прво време бил борец во партизанските одреди, а потоа во Македонско-косовската бригада. Како во партизанските одреди, исто така и во Македонско-косовската бригада, бил запаметен како добар и пожртвуван борец. Во една борба против германскиот окупатор близу Караорман во мај-јуни 1944 година, тој храбро загинал и не го дочекал конечното ослободување на Македонија.
Една улица во Гостивар, го носи неговото име.
2 Поврзано
* Цвета Богдановска
* Перса Богдановска
* Ленка Богдановска
Младен Груевски

Младен Груевски (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Потекнувал од сиромашно селско семејство. Од април 1937 година, па се до капитулацијата на стара Југославија (6 април 1941 година), работел како келнер кај приватниот угостител Алекса Смилевски во Белград.
1.1 Втора светска војна
По калитулацијата на стара Југославија, се вратил во село Никифорово. Повремено работел како општ работник на патот Маврови Анови - Влајница. Кон крајот на 1941 година, односно во почетокот на 1942 година, најпрво станал член на воспитна, а потоа и на скоејевска група што ја раководел Чеде Филиповски. Во втората половина на 1942 година, бил примен за член на КПЈ. Како член на КПЈ, покрај задолженијата што ги имал во село Никифорово, тој бил задолжен и за одржување на курирските врски со селата: Маврово, Леуново, Беличица, а во почетокот на 1943 година одржувал врски и со Гостивар. Одржувајќи курирски врски, на 28 мај 1943 година бил издаден од една курирска врска. Притоа, бил уапсен од италијанската карабинерија и спроведен во истражниот затвор во Дебар. По истрагата во Дебар, бил испратен во Тирана - Албанија во политичкиот затвор Бург Ири. Во затворот и пред италијанската полиција, тој имал добро држење. Во затворот бил вклучен во политичкиот живот кој го организирала затворската партиска организација. На 15 септември 1943 година по излегување од затворот, по директива на партијата, заминал во Албанија во партизанскиот одред „Борис Вукмировиќ“, кој бил формиран од политички затвореници. Кога со одредот пристигнал во Македонија, кусо време бил борец во Косовскиот баталјон, а кога била основана Македонско-косовската бригада, тој станал нејзин борец. За кусо време станал заменик командант на баталјон и како таков храбро загинал на 17 ноември 1944 година, при борбата за ослободувањето на Гостивар.
Една улица во Гостивар, го носи неговото име.
2 Поврзано
* Стојан Груевски
* Санда Груевска
* Ката Груевска
* Горица Груевска
Едоксабан

Едоксабан е лек од класата на антикоагуланси. Тој беше одобрен во Јапонија во 2011 година и во Европа во 2015 година за забавување на згрутчувањето на крвта. Супстанцијата е директен инхибитор на факторот Xa и затоа спаѓа во групата на ''директни орални антикоагуланси'' (ДОАК), кои се познати и како ''нови орални антикоагуланси'' (НОАК).
1 Индикација
Како и останатите нови орални антикоагуланси, едоксабан се препишува во рамките на невалвуларна атријална фибрилација за да се спречи емболија или мозочен удар. Друга одобрена примена е терапијата на длабока венска тромбоза или белодробна емболија.
2 Дејство
Како и ривароксабан и апиксабан, едоксабан директно го инхибира активираниот фактор на коагулација Xa. Како резултат на тоа, се произведува помалку тромбин, кој делува врз последниот чекор во згрутчувањето на крвта, имено формирањето на фибрин од фибриноген. Како резултат на тоа, коагулацијата на крвта е одложена или воопшто не се одвива. На тој начин, едоксабан и лековите од неговата група (НОАК) делуваат преку различен механизам од варфаринот или фенпрокумонот.
Конвенционалните тестови за коагулација како што се INR или PTT не го покажуваат со сигурност ефектот на едоксабан. Само во специјални лаборатории е можно директно да се одреди факторот Xa за да се покаже терапевстското дејство на едоксабан или некој друг антагонист на факторот Xa. Не е потребна рутинска контрола на ефектот. Стандардната доза е 60 mg еднаш дневно. Полуживотот на едоксабан е 9 до 11 часа.
3 Студии
Производителот ја спроведе студијата за одобрување ENGAGE AF-TIMI 48 во 46 земји ширум светот на 1393 клиники со повеќе од 21.000 пациенти кај пациенти со атријална фибрилација. Критериумот за вклучување беa 2 или повеќе бодови според CHADS2 бодовната скала (англиски: CHADS2-Score) со индикација за медикаментозна профилакса на мозочен удар.
Во оваа студија се покажа малку подобар ефект на едоксабан во спречување на мозочен удар и, дополнително, значително помал ризик од несакани компликации на крварење, што е типично за новите орални антикоагуланси. Според мета-анализата објавена во 2019 година, веројатноста за крварење во внатрешноста на окото (интраокуларно) била помала отколку кај другите НОАК и отколку кај варфаринот.
4 Контраиндикации
Пред операциите, особено оние со зголемен или неприфатлив ризик од крварење, како и пред изведување на регионална анестезија блиску до ’рбетниот мозок, едоксабан треба да се паузира доволно долго (два до пет полуживота), доколку тоа е оправдано. Едоксабан не е одобрен за бубрежна инсуфициенција во стадиум V со стапка на гломеруларна филтрација под 15 ml/min. Забранета е употреба за време на бременост и доење.
Дозата треба да се намали во случај на нарушена бубрежна функција (клиренс на креатинин од 15 до 50 ml/min), мала телесна тежина (≤60 kg) и/или додека се земаат лекови кои се инхибитори на MDR1 (''Multidrug-Resistance-Protein 1 или гликопротеин P, P-gp), како на пример'' дронедарон, еритромицин, кетоконазол, циклоспорин.
5 Наводи
Седек Костовски

Седек Костовски (Чеда Македонац) (, (некаде се сретнува 1917 година) - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Рано останал без татко, па поради тоа бил принуден уште речиси како дете да замине во Белград, каде што се здобил со високо образование. Уште како ученик, а подоцна и како студент, се запознал со напредното младинско и студентско движење. Учествувал во повеќе младински и студентски дејствија и демонстрации за што првин бил примен во СКОЈ, а подоцна и за член на КПЈ. Дал голем придонес за ширење на напредните идеи во својот роден крај. Доаѓајки на одмор во своето родно село Леуново, вршел позитивно влијание врз селаните, а посебно врз селската младина. Честопати ги собирал младинците и им расправал за борбата на работничката класа и на младината во Белград, при што не заборавал да ја истакне улогата на КПЈ и на СКОЈ. По доаѓањето во Леуново се поврзал и со другите напредни младинци од Леуново и Никифорово. Веќе организираната младинска група во него гледала сериозна посветеност во ширењето на комунистичкото движење во овој крај. Секогаш кога доаѓал во Леуново, станувал активен член на оваа младинска група. Така било и со неговиот последен престој, односно непосредно по капитулацијата на Кралство Југославија. Заедно со Александар Груевски, Добре Трпевски, Седек Спировски, Тихомир Шаревски и други, тој активно учествувал во објаснувањето на причините за пропаста на стара Југославија и за потребата од вооружена борба, а учествувал и во подготовките за престојната оружена борба во Маврово.
По враќањето во Белград, во летото 1941 година, веднаш се одѕвал на повикот на ЦК КПЈ за оружена борба и заминал во партизани како борец, а подоцна како телеграфист при Врховниот штаб на НОВ и ПОЈ. Есента 1941 година храбро загинал во борбата за одбрана на Ужице.
Една улица во Гостивар, го носи неговоти име.
Паја и Јаре

„Паја и Јаре“ — филм на режисерот Мило Ѓукановиќ од 1973 година. Главните улоги ги играат: Миодраг Петровиќ Чкаља, Павле Вуисиќ, Радмила Савиќевиќ, Рахела Ферари и Александар Гавриќ.
1 Синопсис
Во филмот се прикажани доживувањата на долгогодишниот возач на камион-ладилник, заедно со неговиот помошник. Тие ја напуштаат својата работна организација зашто не сакаат да одат на дополнително школување и решаваат да работат како самостојни превозници. Сепак, по многу непријатности, тие сфаќаат дека е најдобро да се вратат во својата организација каде вредно учат, го завршуваат училиштето и ја продолжуваат својата стара работа.
Тикагрелор

Тикагрелор е антитромбоцитно средство кое делува така што го спречува агрегирањето на крвните плочки (тромбоцити) и формирањето на тромби. Се користи за спречување на срцев удар.
Активната состојка е одобрена во Европската унија од 2010 година и во САД од 2011 година.
1 Механизам на дејство
Тикагрелор го инхибира ADP-рецепторот P2Y12 на тромбоцитите и на тој начин ја намалува нивната способност за агрегирање. Се претпоставува дека активната супстанција има свое врзувачко место на рецепторот. Врзувањето е повратно (реверзибилно). Не постои конкурентна (компетитивна) инхибиција со ADP.
2 Дејство
Два часа по земањето на ударната доза, максималното ниво на активната супстанција се постигнува кај девет од десет луѓе и може да се утврди инхибирање на агрегацијата од 70%. Биорасположивоста на активната состојка е околу една третина, независно од внесот на храна или течност. Тикагрелор има полуживот од 7 до 8 часа и се елиминира од телото преку бубрезите. Инхибицијата на коагулацијата прекинува по 1-3 дена.
3 Индикација
Тикагрелор е одобрен за третман на акутен коронарен синдром (нестабилна ангина пекторис, NSTEMI, STEMI) во комбинација со ацетилсалицилна киселина. Тикагрелор успеа да ја намали стапката на смртност за еден процент во текот на една година во споредба со колективот на пациенти со комбинација на ацетилсалицилна киселина (АСА) и клопидогрел. Третманот на 54 пациенти со акутен коронарен синдром со тикагрелор наместо клопидогрел спречува еден атеротромботичен настан (миокарден инфаркт, мозочен удар или нестабилна ангина пекторис); третман на 91 пациент спречува една кардиоваскуларна смрт. Кардиоваскуларната заштита е уште поголема кога вкупната дневна доза на ацетилсалицилна киселина изнесува максимално 150 mg. Исто така пациентите кои немаат генетска склоност за отпорност кон клопидогрел, имаат помал ризик со тикагрелор во споредба со клопидогрел за миокарден инфаркт или смрт од миокарден инфаркт или мозочен удар. Тикагрелорот резултираше со зголемена стапка на крварење за кое е потребен третман, но не и зголемена стапка на големо или фатално крварење.
4 Несакани дејства и ограничувања на употребата
Вообичаен, често самоограничувачки, несакан ефект е отежнато дишење. Може да се појават срцеви аритмии (неправилности на срцевиот ритам), кои често се брадикардни (со намалена срцева фреквенција). Лабораториските тестови се задолжителни поради ризикот од оштетување на функцијата на бубрезите. Повремено, доаѓа до развој на гинекомастија.
Во случај на процедури за регионална анестезија блиску до ’рбетниот мозок (спинална анестезија или епидурална анестезија) тикагрелор треба да се прекине пет дена претходно и да не се отпочнува повторно најмалку шест часа по процедурата.
5 Наводи
Добре Исајловски

Добре Исајловски (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и Југославија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Уште како дете заминал на печалба во Белград. Во почетокот работел како келнер, а во исто време и учел, така што успеал да се здобие со високо образование и да стане банкарски работник. Како печалбарски работник имал можност да се запознае со сите тешкотии на печалбарскиот живот, со експлоатацијата и обесправеноста на работничката класа и со се она што го носеле со себе буржоазијата и ненародниот режим. Рано се вклучил во младинското и синдикалното движење, учествувајќи во разни штрајкови, демонстрации и во други активности што ги организирала КПЈ. Како признание за својата неуморна револуционерна работа, во 1940 година, бил примен за член на КПЈ. Непосредно пред војната бил мобилизиран, а по капитулацијата на кралската југословенска војска паднал во заробеништво како резервен потпоручник. Набрзо, како и повеќето Македонци, бил ослободен, а потоа преку Софија повторно заминал во Белград каде што веднаш се вклучил во револуционерното движење на Белград. Во ноември 1941 година, веќе бил секретар на една партиска ќелија, а подоцна бил провален, уапсен од Гестапо и стрелан во декември 1942 година во Јајинци.
При иследувањето во затворот, како и непосредно пред стрелањето, херојски се држел. Иако многу знаел за белградската партиска орrанизација, тој никого не предал. Токму затоа уште повеќе бил мачен од полицијата.
Вишна на Ташмајдан

„Вишна на Ташмајдан“ (српски: ''Вишња на Ташмајдану'') — филм на режисерот Столе Јанковиќ од 1968 година. Главните улоги ги играат: Неда Арнериќ, Гојко Друловиќ, Миодраг Петровиќ Чкаља, Бранко Цвејиќ, Миодраг Фелба, Жарко Данчуо, Арсен Дедиќ итн.
1 Синопсис
Во филмот се прикажуваат раѓањето и текот на љубовта меѓу двајца млади — Вишња (ја игра Арнериќ) и Миша (го игра Друловиќ), со сите убавини и тешкотии што ги носи таа. Поради преголемата динамика и лажните вредности на современиот живот доаѓа до гасење на таа чиста љубов. Имено, Миша сфаќа дека Вишња не е девојка каква што му треба нему.
Втората Жикина династија

„Втората Жикина династија“ (српски: Друга Жикина династија) — филм на режисерот Зоран Чалиќ од 1986 година. Главните улоги ги играат: Драгомир Бојаниќ Гидра, Марко Тодоровиќ, Јелена Жигон, Никола Којо, Јелисавета Саблиќ, Петар Краљ, Велимир-Бата Живојиновиќ, Ружица Сокиќ, Никола Симиќ, Риалда Кадриќ, Весна Пеќанац, Милан Срдоч, Михајло Бата Паскаљевиќ и Владимир Петровиќ.
1 Синопсис
Внукот на Жика ги открива убавините на половиот однос и наеднаш се наоѓа опкружен од повеќе жени кои со него го минуваат слободното време за време на паузата за топол оброк. За љубовните врски нему му е потребен празен стан, а дедо му Жика му го става на располагање својот. Така, внукот ги запоставува девојката и часовите по виолина. Меѓутоа, знаејќи дека во семејството имале некој дедо-манијак, Жика станува загрижен за својот внук.
Ардешки Клисури

Ардешки Клисури — низа клисури долж реката, локално познати како „Европски Голем Кањон“. Клисурите се наоѓаат долж реката Ардеш, во францускиот департман Ардеш, и создаваат триесет километри долг кањон што се протега од Валон-Понт-д'Арк до Сен-Мартен-д'Ардеш. Долниот дел од клисурата ја формира границата помеѓу департманите Ардеш и Гард. Кањонот е туристичка атракција, привлекувајќи над милион посетители годишно, покрај богато историско и археолошко наоѓалиште.
Поголемиот дел од кањонот е заштитен и е управуван од Резерватот Природни клисури на Ардеш. Една од поубавите глетки долж кањонот е Пон д'Арк на почетокот на кањонот, природен лак широк 60 м и висок 54 м. Голем дел од кањонот е недостапен освен преку вода, а кајакарството е популарen спорт на реката. Кампување во текот на ноќта не е дозволено, освен во двa биваци.
Карпите нудат живеалиште за ретки птици како што е планинскиот орел (Во 2012 година имало само два пара орли во Ардеш, а не повеќе од триесет во цела Франција.)
Луѓето живееле во пештери во областа повеќе од 300.000 години. Во клисурата се пронајдени над 2.000 пештери, некои од нив насликани; најпознатата сликана пештера во клисурата е пештерата Шове.
Голем Рид (Караорман)

Голем Рид — врв на планината Караорман со висина од 1.332 м. Врвот се наоѓа на југозападната падина на планината, северно од селото Ташмаруништа и градот Струга.
1 Поврзано
* Ајмас
* Бел Камен
* Орли Врв
* Струк
Струк (Караорман)

Струк — врв на планината Караорман со висина од 1.271 м. Врвот се наоѓа во западниот дел од планината, непосредно од десната страна на реката Црн Дрим, југозападно од селото Буринец и северозападно од градот Струга.
1 Поврзано
* Ајмас
* Бел Камен
* Голем Рид
* Орли Врв
Аргатробан

Аргатробан е лек кој се користи за спречување на згрутчувањето на крвта. Се работи за синтетички инхибитор на тромбин. Се користи за антикоагулација кај возрасни со хепарин-индуцирана тромбоцитопенија од типот II (ХИТ II), во случај кога е потребна парентерална антитромботична терапија.
Хемиски, аргатробанот е еден од непептидните инхибитори на тромбин.
1 Механизам на дејство
Аргатробан спаѓа во класата на директни инхибитори на тромбин. Супстанцијата е високо ефикасен, едновалентен директен инхибитор на тромбин кој селективно се врзува за активното каталитичко врзувачко место на тромбин. Аргатробан се врзува за слободен (растворен) тромбин како и на тромбин врзан за фибрин во тромбот.
Антикоагулантниот ефект на аргатробан се заснова на реверзибилна инхибиција на сите ефекти на тромбин, вклучувајќи формирање на фибрин, активирање на факторите на коагулација V, VIII и XIII и активирање и агрегација на тромбоцитите. Исто така, аргатробан го инхибира тромбинот во неговото дејство на активирање на белковината C.
Сулфурни оксиди

Сулфурни оксиди — разни видови на соединенија на сулфурот и кислородот како што се SO, SO<sub>2</sub>, SO<sub>3</sub>, S<sub>7</sub>O<sub>2</sub>, S<sub>6</sub>O<sub>2</sub>, S<sub>2</sub>O<sub>2</sub> итн.
Сулфур оксид (SO<sub>''x''</sub>) се однесува на едно или повеќе од следниве:
* Нижи сулфурни оксиди (S<sub>''n''</sub>O, S<sub>7</sub>O<sub>2</sub> and S<sub>6</sub>O<sub>2</sub>)
* Сулфур моноксид (SO) и неговиот димер дисулфур диоксид (S<sub>2</sub>O<sub>2</sub>)
* Сулфур диоксид (SO<sub>2</sub>)
* Сулфур триоксид (SO<sub>3</sub>)
* Виши сулфурни оксиди (SO<sub>3</sub> and SO<sub>4</sub> and polymeric condensates of them)
* Дисулфур моноксид (S<sub>2</sub>O)
Голо Брдо (Клепа)

Голо Брдо — врв на планината Клепа со висина од 798 м. Врвот се наоѓа северно од селото Подлес и југозападно од градот Велес.
1 Поврзано
* Клепа
* Ветерско
* Руен
* Церовица
* Крвеник
* Остра Скрка
* Плешовац
* Дабовиќ
* Кабина Глава
* Шупље
* Јаребички Камен
Китка (Китка)

'':За планинскиот врв на Осогово, видете Китка (Осогово).''
Китка — врв на планината Китка со висина од 1.568 м. Врвот се наоѓа на територијата на Општина Зелениково, поточно сместен е југоисточно од селото Црвена Вода 3,6 км (воздушна линија), Општина Студеничани и 2 км (воздушна линија) северно од Палиград, Општина Зелениково.
Идаруцизумаб

Идаруцизумаб (латиница: idarucizumab, трговско име: ''Praxbind'' ) е лек кој се користи како специфичен противотров (антидот) за прекинување на антикоагулантниот ефект предизвикан од лекот дабигатран. Идаруцизумаб е хуманизирано моноклонално антитело.
1 Фармаколошки својства
Идаруцизумаб го врзува и неутрализира дабигатран со 350 пати поголем афинитет во споредба со тромбин. Просечниот терминален полуживот на идарицизумаб е 10,3 часа.
2 Производство
Идаруцизумаб се произведува во клетките на јајниците на кинески хрчак (chinese hamster ovary cells, CHO) со технологија на рекомбинантна ДНК. Активната супстанција е хуманизиран, моноклонален Fab фрагмент со релативна моларна маса од приближно 47,8 kDa, кој се состои од κ-лесен ланец (капа лесен ланец) од 219 аминокиселини и γ тежок ланец од 225 аминокиселини. Молекулата не е гликолизирана.<ref>Europäische Arzneimittel-Agentur (EMA):
'''' 24. September 2015, abgerufen am 13. Oktober 2020 (PDF).
3 Клинички информации
Идаруцизумаб се дава интравенски како единечна доза. Во поединечни случаи, дополнителна доза може да биде корисна.
3.1 Несакани ефекти
За оние кои се лекуваат со овој лек постои ризик од тромбоемболизам како резултат на основната болест третирана со дабигатран (како што е атријална фибрилација ).
3.2 Интеракции со други супстанци
Поради специфичното врзување на идаруцизумаб за дабигатран, значајни интеракции со други лекови се сметаат за неверојатни.
4 Дозвола
Антителото беше развиено од Boehringer Ingelheim и одобрено под трговското име ''Praxbind'' од Европската комисија и од Администрацијата за храна и лекови (FDA) во 2015 година. Лекот е одобрен за брзо спречување на антикоагулантниот ефект на дабигатран во случај на неконтролирано крварење или крварење опасно по живот или пред итна операција.
Во моментот на одобрување, идаруцизумаб беше единствениот противотров (антидот) за лек кој припаѓа на групата директни орални антикоагуланси (DOAC).
5 Наводи
Инхибитор на фактор Xa

Под поимот инхибитор на фактор Xa (Х, римски ''десет'') се подразбираат сите супстанции од класата на антикоагуланси, кои функционираат со инхибиција на активираниот фактор на коагулација X, кој е централна компонента на плазматското згрутчување на крвта.
1 Супстанции
Директни инхибитори на фактор Xa:
* Апиксабан (трговско име: Еликвис)
* Едоксабан (трговско име: Ликсиана)
* Ривароксабан (трговско име: Ксарелто)
Индиректни инхибитори на фактор Xa:
* Тинзапарин (трговско име: Innohep)
* Certoparin (трговско име: Mono-Embolex)
* Далтепарин (трговско име: Фрагмин)
* Еноксапарин (трговско име: Clexane)
* Фондапаринукс (трговско име: Arixtra)
* Надропарин (трговско име: Фраксипарин)
* Ревипарин (трговско име: Clivarin, Clivarodi)
P2Y12

P2Y <sub>12</sub> е хеморецептор за аденозин дифосфат (ADP). Рецепторот P2Y <sub>12</sub> е вклучен во тромбоцитната агрегација и затоа е биолошка цел за третман на тромбоемболии и други нарушувања на коагулацијата.
Овој рецептор припаѓа на класата Gi од групата на G белковина-споени (GPCR) пуринергични рецептори. Оваа фамилија на P2Y рецептори има неколку подтипови на рецептори со различна фармаколошка селективност, која во некои случаи се преклопува за различни нуклеотиди на аденозин и уридин.
Во областа на пуринергичното сигнализирање, рецепторот P2Y <sub>12</sub> се наоѓа главно, но не исклучиво на површината на тромбоцитите, и претставува важен регулатор во згрутчувањето на крвта. Во централниот нервен систем, овој рецептор е пронајден исклучиво на површината на микроглија клетките, каде што е има улога во различни физиолошки и патолошки активности на микроглија клетките, како на пример следење на фунцкијата на невроните и заштита на невроните (невропротекција).
1 Инхибитори на рецепторот P2Y12
Лековите клопидогрел (Плавикс), прасугрел (Ефиент), тикагрелор (Брилинта) и кангрелор (Кенгреал) и ја спречуваат неговата активација и дејство. Овие лекови се продаваат како антитромбоцитни агенси.
1.1 За акутен коронарен синдром
Комбинацијата од инхибитор на P2Y <sub>12</sub> и аспирин, наречена двоен антитромбоцитен третман претставува третман од прва линија за акутен коронарен синдром. Рандомизирано испитување од 2019 година (ISAR-REACT-5 студија) сугерираше дека прасугрел е супериорен во однос на тикагрелорот.
1.2 Антитромбоцитен третман на СТЕМИ
Кај пациенти кои се подложени на примарна перкутана коронарна интервенција (PCI) за миокарден инфаркт со покачување на ST сегментот (STEMI), упатствата за лекување од САД, европските упатства, како и канадските препорачуваат администрација на инхибитор на P2Y <sub>12</sub> веднаш штом можно, иако не е јасно дали администрацијата на овие лекови пред пациентот да пристигне во болница дава дополнителни придобивки во споредба со администрацијата на лекот во болница.
Од друга страна, инхибиторите на P2Y <sub>12</sub> не го менуваат ризикот од смрт кога се даваат како предтретман пред рутински PCI кај луѓе кои имале миокарден инфаркт без ST-елевација (NSTEMI), иако, кај повеќето пациенти со NSTEM е потребен третман со инхибитор на P2Y<sub>12</sub> во период до 12 месеци. Сепак, во ваков случај постои зголемен ризик од крварење и истовремено намален ризик од дополнителни кардиоваскуларни проблеми. Поради ова, нивната рутинска употреба во овој контекст е од сомнителна вредност.
Мрежна мета-анализа на 37 студии во кои беа вклучени 88.402 пациенти со STEMI и 5.077 пациенти со големи несакани срцеви настани (англиски: major adverese cardiac events, MACE) покажа дека употребата на прасугрел е поврзана со помала смртност и помалку големи несакани срцеви настани во споредба со другите лекови од оваа класа (клопидогрел и тикагрелор).
Козји Камен

Козји Камен – планински врв на планината Баба, во рамки на националниот парк Пелистер во југозападниот-западниот дел на Република Македонија. Се наоѓа североисточно од селото Претор. Неговата надморска височина изнесува 2.180 метри.
1 Патеки
Патеки кои водат до врвот „Козји Камен“:
* ПД Широка (1950 м) - врв Козји Камен (2180): 2,5км 1:30 часа - немаркирана патека.
* Село Маловиште (1695) - врв Козји Камен (2180): 10 км 3:30 часа
Аеродром Братислава

Аеродром М. Р. Штефаник (|Letisko M. R. Štefánika; |Flughafen M. R. Štefánik) , исто така наречен – Аеродром Братислава (|Letisko Bratislava; |Flughafen Pressburg или Flughafen Bratislava) или ''Братислава-Иванка'', сместен приближно североисточно од градскиот центар на Братислава, на територија од три општини (Братислава-Ружинов, Братислава-Вракуња и Иванка при Дунав). Тој е најголем меѓународен аеродром во Словачка. Кратко по независноста на Словачка во 1993, бил преименуван по генералот Милан Растислав Штефаник, чиј авион се срушил во близина на Братислава во 1919. Аеродромот е во сопственост и управуван од ''Letisko M. R. Štefánika – Airport Bratislava, a.s. (BTS)''. Од септември 2014 компанијата е во целосна сопственост на Словачката Република преку Министерството за транспорт, градежништво и регионален развој.
Братислава е база за Ryanair, AirExplore, и Smartwings Slovakia.
Братислава ја опслужува и Меѓународниот аеродром Виена сместен на западно од градскиот центар. Спротивно на тоа, Аеродромот Братислава може да служи како евтина алтернатива за луѓето од Виена и соседните области.
Рамно (врв)

Рамно — највисок врв на планината Скопска Црна Гора со висина од 1.653 метри. Врвот се издига северозападно од селото Матејче и североисточно од градот Скопје.
За височината на врвот постојат повеќе различни бројки кои се движат од 1.628 до 1.653 метри.
1 Поврзано
* Скопска Црна Гора
Азтреонам

Азтреонам — првиот лек од групата монобактамски антибиотици кој се користи во лекување на инфекции со грам-негативни аеробни бактерии. Азтреонам припаѓа на групата резервни антибиотици.
1 Области на примена
Области на примена на азтреонам: инфекции на бубрезите, уринарниот тракт, долниот респираторен тракт (вклучувајќи пневмонија и бронхитис), исто така кај цистична фиброза (како раствор за инхалација, трговско име ''Cayston''), менингитис (воспаление на мозочните обвивки), инфекции на коските и зглобовите, кожата и меките ткива, абдомен, сепса и гонореја, како и во гинекологијата.
2 Несакани ефекти
Несакани ефекти се повремено гастроинтестинални тегоби, ретко главоболки, вртоглавица, конфузија, промени во крвната слика, нарушувања на коагулацијата и бубрежни дисфункции, многу ретко псевдомембранозен колитис, жолтица и тинитус.
3 Контраиндикации и предупредувања
Контраиндикација е преосетливост на азтреонам. Мора да се земе предвид ризикот од вкрстена алергија кај алергија на цефтазидим поради идентични странични синџири. Дополнително, апликацијата на лекот мора да се изврши внимателно ако пациентот е алергичен на реакција.
4 Хемиска структура
Како и пеницилините и цефалоспорините, азтреонамот содржи прстен на β-лактам. Сепак, за разлика од пеницилините и цефалоспорините, β-лактамскиот прстен не е споен со пет или шестчлен хетероцикличен прстен.
5 Наводи
Кодра Фура

Кодра Фура — врв на планината Скопска Црна Гора со висина од 1.492 метри. Врвот се наоѓа на границата со Косово, источно од селото Танушевци и северно од градот Скопје.
1 Поврзано
* Скопска Црна Гора
Tempus fugit

Tempus fugit - латински израз кој буквално значи „времето бега“, но често се преведува како „времето лета“. Често се користи како натпис на часовниците. За прв пат се појавил во ''Георгиките'' на Вергилиј:
Sed fugit interea fugit irreparabile tempus, singula dum capti circumvectamur amore
што во превод значи „Во меѓувреме времето лета: времето лета неповратно, додека ние талкаме како заробеници на нашата љубов кон деталите“.
Изразот обично настојува да ја опише грижата дека нечие ограничено време може да се потроши на работи од мала важност.
1 Поврзано
* Carpe diem
* Memento mori
Павле Аврамовски

Павле Аврамовски (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Откако го завршил основното училиште, тој заминал на печалба во Белград. Таму рано се запознал со напредното младинско и работничко движење, учествувајќи во разни активности и акции што ги организирала партијата. Откако се вратил во селото, тој несебично помагал за ширење на напредните револуционерни идеи.
1.1 Втора светска војна
Веднаш по капитулацијата на Кралството Југославија, се вклучил во организираното движење. Станал член на првата партиска ќелија во селото, а неговата кука место каде што биле држени разни партиски и други состаноци, биле чувани илегалци, оружје и други материјали. Тој неуморно работел најпрвин за ширење на народноослободителното движење, а потоа учествувал непосредно во подготовките за оруженото востание. Учествувал во прибирање оружје, храна и друг материјал, учествувал во изучувањето на партиската литература, односно бил активен во се она што значело организирана акција на партиската организација во Мавровско. Меѓутоа, во разните одмазнички дејствија на окупаторот, а пред се на балистичките банди, не било поштедено ниту неговото семејство, па ниту тој. При честите упаѓања на окупаторот, семејството на Павле секогаш било изложено на терор. Па така, по нападот врз Одредот во Ново Село, италијанските фашисти заедно со своите слуги - балистите, го опколиле селото и вршеле терор врз населението. Тогаш го фатиле и го претепале неговиот татко Cпирo. Павле го подржувал храброто држење на татко му Спиро, па така и него го фатиле и ѕверски го мачеле. Со своето држење уште повеќе ги предизвикувал фашистите, кои на крајот по сите мачења го убиле.
Една улица во Гостивар, го носи неговото име.
Жикина династија 3

„Жикина династија 3: Улави години“ (српски: ''Жикина династија 3: Сулуде године'') — филм на режисерот Зоран Чалиќ од 1988 година. Главните улоги ги играат: Драгомир Бојаниќ Гидра, Марко Тодоровиќ, Јелена Жигон, Велимир-Бата Живојиновиќ, Никола Симиќ, Ташко Начиќ. Филмот претставува деветто продолжение од серијата „Луди години“.
1 Синопсис
Во обидот да ја избегнат одговорноста, повредените во една сообраќајна несреќа заклучуваат дека е најдобро ако се преправаат дека се луди. По несреќата, тие се примени во една болница која се наоѓа под принудна управа, зашто болницата е во хаотична состојба. Меѓутоа, со текот на времето се покажува дека принудниот управник е лажен лекар, а тоа предизвикува сеопшт хаос.
Tabula rasa

Tabula rasa, (македонски, „празна (чиста) плоча“) — филозофска теорија која тврди дека човекот е роден без однапред одредени особини и дека сите негови особини се собираат во текот на неговиот живот. Според tabula rasa, детето се раѓа како ''празен лист'', кој се пишува за време на растењето на детето.
Идејата за tabula rasa ја поставил британскиот филозоф Џон Лок. Во неговата прва книга, ''Essay concerning Human Understanding'' (мак. ''Есеј за човечкиот разум'' (1689)), опишал како прво сетилата, а потоа емпиризмот ја обликуваат способноста на детето да размислува. Во романот ''Émile'', францускиот филозоф Русо опишува нешто слично на tabula rasa, иако Русо верува дека возрасен човек може да го обликува детето во она што го сака, бидејќи детето е зависно од возрасните.
Елен Врв

Елен Врв — врв на планината Галичица со висина од 1.222 м. Врвот се наоѓа на западната падина на планината, југозападно од селото Велестово и југоисточно од градот Охрид.
1 Поврзано
* Велестово
Лазар Лазаревски

Лазар Лазаревски - Гоце (, - , ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
По капитулацијата на стара Југославија, му пристапил на народноослободителното движење во селото, прво како младинец, а потоа како член на една од скоевските групи. Како скоевец активно учествувал во сите акции што ги преземала партиската организација. На првиот повик од партијата за оружена борба, тој бил меѓу првите кои доброволно и без колебање се приклучиле на Првиот мавровски партизански одред на 30 август 1942 година. При стапувањето во одредот го земал името на легендарниот македонски револуционер Гоце Делчев. Запаметен е како храбар и пожртвуван борец, не само во Првиот мавровски партизански одред, туку и во другите одреди и партизански единици. Дисциплинирано и без колебање ги извршувал сите задачи. Подоцна станал командир на младинската чета која била испратена на Буковиќ да ја чува заднината на тукушто ослободеното Кичево. На 1 октомври 1943 година на Буковиќ, балистичките банди на Џемо и Мефаил заедно со Германците ја опколиле четата, при што се развила жестока борба. Борците охрабрени од својот командир Лазар, гинеле еден по друг, но не ги напуштале позициите. Под притисок на огромен број балисти и Германци четата била речиси десеткувана. Притоа херојски загинал и командирот Лазар Лазаревски.
2 Поврзано
* Гаве Лазаревски
Пицилин

Пицилин или Пецулни Врв — врв на Петринска Планина, северна огранка на планината Галичица, со висина од 1.421 м. Врвот се наоѓа во крајниот југоисточен дел на Петринска Планина, западно од селото Лавци и југозападно од градот Ресен.
1 Поврзано
* Лавци
Бигла (планински врв)

Бигла — врв на Петринска Планина, северна огранка на планината Галичица, со висина од 1.232 м. Врвот се наоѓа во северниот дел на Петринска Планина, северно од селото Скребатно, североисточно од градот Охрид и од десната страна на патот Охрид-Ресен.
1 Поврзано
* Скребатно
Вишесла

Вишесла — врв на Петринска Планина, северна огранка на планината Галичица, со висина од 1.564 м. Врвот се наоѓа источно од селото Велгошти и североисточно од градот Охрид.
1 Поврзано
* Велгошти
Исток (планински врв)

Исток — највисок врв на Петринска Планина, северна огранка на планината Галичица, со висина од 1.663 м. Врвот се наоѓа меѓу градовите Охрид и Ресен, западно од селото Петрино.
1 Поврзано
* Петрино
Јаворец (планински врв)

Јаворец — врв на Петринска Планина, северна огранка на планината Галичица, со висина од 1.240 м. Врвот се наоѓа на источната падина на Петринска Планина, западно од селото Евла и градот Ресен.
1 Поврзано
* Евла
Нико, 1988

„Нико, 1988“ (''Nico, 1988'') — филм од 2017 година на режисерката Сузана Никјарели (Susanna Nicchiarelli), која е авторка и на сценариото. Главните улоги ги играат: Трине Дирхолм (Trine Dyrholm), Џон Гордон Синклер (John Gordon Sinclair), Анамарија Маринка (Anamaria Marinca) и Шандор Фунтек (Sandor Funtek). На фестивалот во Венеција, филмот бил прогласен за најдобар во рамките на програмата „Хоризонти“.
1 Синопсис
Пејачката Нико, на возраст од околу 50 години, живее осамено и скромно во Манчестер, далеку од гламурот на 1960-тите, кога таа му била муза на Енди Ворхол и пејачка на групата Велвет андерграунд. Меланхоличната Нико се бори со зависноста и со сопствените демони, а истовремено се обидува да го обнови односот со синот кого одамна не го имала видено. На наговор од менаџерот Ричард, таа се согласува да тргне на нова европска турнеја...
Три дена во Киберон

„Три дена во Киберон“ (германски: ''3 Tage in Quiberon'') — филм на режисерката Емили Атеф (Emily Atef) од 2018 година. Атеф е авторка и на сценариото, а главните улоги ги играат: Мари Бојмер (Marie Bäumer), Биргит Минихмајр (Birgit Minichmayr) и Чарли Хибнер (Charly Hübner). Филмот бил прикажан на повеќе фестивали и освоил неколку награди: на Меѓународниот филмски фестивал во Берлин, режисерката била номинирана за „Златната мечка“; на Европските филмски награди, филмот победил во категоријата за најдобра музика (Кристоф Кајзер и Јулијан Мас), додека Бојмер била номинирана во категоријата најдобра глумица; на Филмскиот фестивал во Вуковар, бил номиниран за најдобар филм итн.
1 Синопсис
Во 1981 година, славната глумица Роми Шнајдер доаѓа на лечење во бањата Киберон. Таа го занемарува строгиот болнички режим и времето го минува пушејќи цигари, пиејќи алкохол и земајќи апчиња за спиење. Неа ја посетува Хилде, нејзината стара пријателка од Виена, а потоа пристига уште еден стар пријател, фотографот Роберт Лебек. Тој со себе го носи и новинарот Михаел Јиргс кому Шнајдер му дава интервју за германското списание Штерн.
Винландско знаме

Винландско знаме е знаме со нордијски крст дизајнирано од американскиот готик метал бенд Type O Negative. Знамето се користело за симболизирање на различни интереси и политички идеали на фронтменот Питер Стил (паганизам, поврзаност со природата и социјализам), вклучувајќи го и неговото сопствено скандинавско наследство. Викиншките истражувачи кои ја посетиле Северна Америка околу 1000та година, ја нарекле една од областите во кои дошле во „Винланд“. Знамето се појавило на различни корици за компактен диск произведени од групата, понекогаш со слоганот „направено во Народната Технократска Република Винланд“ и украсува разни парчиња стока од Type O Negative. Знамето силно наликува на неофицијалното знаме на Шумските Финци усвоено во 1978 година.
Првите физички знамиња на Винланд се појавиле на продажба во 2004 година. Различни екстремно десничарски групи, други екстремистички групи и некои германски неопагански групи во Северна Америка го усвоиле симболот како етничко знаме, пријатно идентификувајќи го името на нордиската колонија од 11 век во L'Anse aux Meadows, Њуфаундленд, наречена Vinland на нордиските саги, со претежно англо-американски населени области на современите нации Канада и САД.
Во раните 2000-ти, белата супрематистичка скинхед група Vinlanders Social Club нашироко го присвоила знамето. Како одговор, Лигата против клеветата го означила знамето како потенцијален симбол на омраза, притоа правејќи разлика за употребата на знамето од нерасисти и поддржувачи на Питер Стил и бендот Type O Negative. Како таква, употребата на знамето секогаш треба внимателно да се разгледува и да се оценува според неговиот контекст.*
Злате Матевски

Злате Матевски (, - ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Рано останал без татко, веднаш по завршувањето на основното училиште бил принуден да замине на печалба во Белград. Таму работел како чирак, а покасно и како келнер по разни кафеани. И тој, како и сите други печалбарски работници, многу бргу врз себе ги почувствувал сите маки на печалбарството. Токму затоа, со симпатии гледал на работничкото движење на чело со КПЈ. Повремено се враќал во своето родно Леуново и во разговорите со своите врсници и постари селани им раскажувал за разни демонстрации и други акции на работничката класа и на младината во Белград. Сето тоа влијаело и самиот да се приклучи кон револуционерното дело, станувајќи активен учесник на НОБ, а нокасно борец и раководител на НОБ и ПОЈ. Храбро загинал на Сремскиот фронт како комесар на чета.
Петре Блажевски

Петре Блажевски (, - ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и Југославија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
По примерот на својот постар брат (Трпе), Петре иако мoшнe млад, уште како дете, учествувал во активноста на младинската организација во Леуново. За да покаже дека и тој може да придонесе, земал задачи што ги надминувале неговите можности. Многу пати пренесувал разни информации, материјали и илегалци. Станал мошне активен младинец и курир. Се повеќе растела неговата нетрпеливост да стане партизан. Таа желба подоцна му била остварена и тој станал борец. Во борбите на Сува Гора (Сремски фронт), бил тешко ранет и по извесно време им подлегнал на раните.
2 Поврзано
* Трпе Блажевски
Гаве Лазаревски

Гаве Лазаревски (, - ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Како и другите негови соселани, многу рано ги запознал сите маки и голготи на сиромаштијата и печалбарството. Токму затоа активноста на неговиот син Лазар Лазаревски во народноослободителното движење не му била туѓа, туку напротив, го поттикнувал, самиот да се вклучи во неа. Тој бил меѓу првите повозрасни селани кои му пристапил на народноослободителното движење. Долго време работел како илегален одборник, па подоцна и како партизански курир. Често пати вршел мноrу задачи на прибирање храна, оружје и друго. Во летото 1943 година, вршејќи курирска работа и не знаејќи дека селото е блокирано од италијанските фашисти и од балистите, заедно со партизанот Момир Марковски од Никифорово, дека упаѓаат вооружени во селото. Тогаш двајцата биле фатени и стрелани пред своите куќи и пред очите на своите семејства.
Една улица во Гостивар, е именувана по него.
2 Поврзано
* Лазар Лазаревски
Трпе Блажевски (Леуново)

''За Трпе Блажевски од Скопско, прегледајте ја следната статија.''
Трпе Блажевски - Трифко (, - ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Бил роден во мoшнe cиpoмaшнo семејство. Уште во раното детство се запознал со сите тегоби на сиромаштијата. По завршувањето на основното училиште бил принуден на разни страни да аргатува за корка леб. Затоа, уште во првите денови на окупацијата, му пристапил на народноослободителното движење. Меѓу првите е примен за член на СКОЈ, а при крајот на 1942 година и за член на КПЈ. Тој предано и без приговор ги извршувал сите поставени задачи. Во текот на 1943 година, по одлука на партиската организација во селото, заминал во партизани. Бидејќи имал служено војска, тој бил еден од ретките борци кои биле запознати со воената вештина. Како борец на партизанските одреди, а подоцна и како борец на баталјонот „Мирче Ацев“, секогаш се истакнувал во борбите како храбар партизан. При враќањето на баталјонот „Мирче Ацев“ од Дебрца кон Крушево, тој тешко си ја повредил раката и бил оставен во заднината. Иако уште не заздравен заедно со уште двајца кичевчани - заднински работници тргнал кон партизанските единици. На патот биле опколени и фатени од контрачетниците, а потоа врзани и претепани им биле предадени на Бугарската војска во караулата Цер, кои ѕверски со стапови ги убиле.
Една улица во Кичево, е именувана по него.
2 Поврзано
* Петре Блажевски
Не само за лебот

„Не само за лебот“ (руски: ''Не хлебом единым'') — филм на режисерот Станислав Говорухин од 2005 година. Автори на сценариото се: Владимир Дудинцев и Владимир Валутски. Главните улоги ги играат: Светлана Ходченкова, Михаил Елисеев и Виктор Сухоруков.
1 Синопсис
Дејствието на филмот се одвива во Русија по завршувањето на Втората светска војна, а во него е прикажан љубовниот триаголник како парабола за судирот меѓу комунизмот и поединечноста. Локалниот моќен човек Дроздов верува дека комунизмот овозможува просечните и надарените луѓе д абидат подеднакво вредни. Неговата сопруга се вљубува во еден научник кој е иноватор, но неговите изуми ги загрозува Дроздов...
Кондензација (хемија)

Кондензација — вид на хемиска реакција каде две молекули се соединуваат образувајќи една молекула, обично со загуба на мала молекула како вода. Ако се загуби водата, реакцијата се нарекува и дехидратациска синтеза. Меѓутоа, при реакцијата може да се загубат и други молекули како амонијакот, етанолот, оцетната киселина и сулфурводородот.
Додавањето на двете молекули се одвива постепено, обично во рамнотежа, и со загуба на водената молекула (затоа кондензација). Реакцијата инаку може да вклучува функционални групи на молекулата, и претставува сестрана класа на реакции која може да се јави во кисели или базни услови, или во присуство на катализатор. Оваа класа на реакции е незаменлив дел од животот бидејќи има сушстинска улога во образувањето на пептидни врски помеѓу аминокиселините и биосинтезата на масните киселини.
Постојат многу разновидности на кондензациски реакции. Чести примери се адолната и Кневенагеловата кондензација (обете образуваат вода како нуспроизвод), како и Клајденовата и Дикмановата кондензација (меѓуполекулска Клајзенова кондензација), кои како нуспроизвод образуваат алкохоли.
1 Поврзано
* Анаболизам
* Хидролиза — спротивно на кондензација
* Поликондензација