Билибинскит

Билибинскит — Au-Cu-Pb телурид. Тоа е редок минерал кој го добил името по советскиот геолог Јуриј Билибин (1901–1952), кој ја истражувал геологијата на златните наоѓалишта за време на СССР.
1 Својства
Билибинскит е метален минерал со боја што се движи од непроѕирна бронзена до светло-кафеава или кафеаво-розова. Има субметален сјај, кафеава боја на ленти и нема фисија. Билибинскит кристализира во кубниот систем. Има висока релативна густина од 14,27. Минералот има тврдост од 4,5 до 5 и не е радиоактивен.
2 Класификација
Бидејќи билибинскиот бил признаен како посебен минерал дури во 1977 година, а ова не било објавено сè до 1978 година, тој сè уште не е наведен во 8-то издание на класификацијата на минерали на Штрунц, која е застарена од 1977 година.
Во минералниот именик Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран и ажуриран во 2018 година, кој сè уште се базира на оваа постара форма на класификацијата од Карл Хуго Штрунц, на минералот му е доделен системскиот и минералниот број II/A.03-030. Во класификацијата Лапис, ова одговара на класата „сулфиди и сулфосали“ и во рамките на тоа, поделбата „легури и соединенија слични на легури“, со групите II/A.03 до 04 кои содржат соединенија со бакар, сребро, злато и никел. Тука, билибинскиот формира неименувана група со безсмертни и малдонит, под системскиот број II/A.03.
9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирано од IMA во 2009 година, го сместува билибинскиот во поделбата „метални сулфиди, M:S > 1:1 (главно 2:1).“ Оваа поделба е понатаму поделена според доминантните метали во соединението, така што, врз основа на неговиот состав, минералот се наоѓа во поделбата „со бакар (Cu), сребро (Ag), злато (Au)“, каде што е единствен член на неименуваната група 2.BA.55.
Дана класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски, исто така го сместува билибинскиот во класата „сулфиди и сулфосали“ и во рамките на таа класа во поделбата „сулфидни минерали“. Тука се наоѓа како единствен член во неименуваната група 02.01.06 во рамките на поделбата „Сулфиди – вклучувајќи селениди и телуриди – со состав AmXp, со m:p > 3:1“.
3 Хемија
Во својот идеален (теоретски) состав, билибинскиот (PbAu3Cu2Te2) се состои од еден дел олово (Pb), три дела злато (Au) и два дела бакар (Cu) и телуриум (Te). Ова одговара на масен удел (тежински%) од 17,55 тежински% Pb, 50,06 тежински% Au, 10,77 тежински% Cu и 21,62 тежински% Te.
Сепак, вкупно осум микросондни анализи на два примерока од типскиот локалитет Агинск дадоа малку поинаков просечен состав од 19,2 тежински % Pb, 48,4 тежински % Au, 9,35 тежински % Cu и 21,6 тежински % Te, како и мали количини од 1,54 тежински % сребро (Ag), 0,19 тежински % железо (Fe) и 0,34 тежински % селен (Se), што може да претставува пропорции на оригиналните елементи.
Врз основа на два атома на телуриум, се пресметува емпириската формула (Au2.90Ag0.17)Σ=3.07(Cu1.74Fe0.04)Σ=1.78Pb1.10(Te2.00Se0.05)Σ=2.05.
4 Кристална структура
Билибинскиот кристализира во кубна „златна надградба“ со параметар на решетката a’ = 4,10 Å и половина формулна единица (Z’) по единична ќелија.
5 Појава
Билибинскит е многу редок минерал кој се формирал во зоните на распаѓање на златните телуриди. Типичното наоѓалиште е полуостровот Камчатка (златно наоѓалиште Агинское) на рускиот Далечен Исток, каде што минералот е откриен во 1978 година. Исто така, пронајден е во хипогени руди на Казахстан, Синџијанг и Тува.