Кундска култура

Кундската култура потекнува од спидеријанската култура и опфаќала мезолитски ловџиско-собирачки заедници од балтичката шумска зона што се протегала кон исток преку Латвија во северна Русија, датирана во периодот 8500–5000 п.н.е. според радиојаглеродно датирање. Именувана е по естонскиот град Кунда, кој се наоѓа околу 110 километри источно од Талин, покрај Финскиот Залив, во близина на местото каде што е откриена првата опширно проучена населба на ридот Ламасмее и во околното тресетно мочуриште. Најстарата позната населба на кундската култура во Естонија е Пули. Кундската култура ја наследила културата Нарва, која користела грнчарија и покажала некои траги од производство на храна.
1 Култура
Повеќето кундски населби се наоѓале близу шумите покрај реки, езера или мочуришта. Елените биле интензивно ловени, обично потпомогнати од обучени домашни ловџиски кучиња. На брегот е застапен ловот на фоки. Штука и други риби се ловеле од реките. Постоела богата индустрија за коски и рогови, особено во однос на риболовната опрема. Алатките биле украсени со едноставни геометриски дизајни, без комплексноста на современите заедници од маглемозиската култура на југозапад.
2 Потекло на културата
Кундската култура се смета дека поминала низ транзиција од палеолитската свидеријанска култура, која претходно се наоѓала на поголемиот дел од истиот опсег. Една таква транзициска населба, Пасиенија 1C во Литванија, содржела камени алатки и од доцниот свидеријански и од раниот кунда. Една форма произведена во обете култури е ретушираната заоблена точка. Последниот свидеријански датира од 7800 до 7600 година пр. н. е. со калибрирано радиојаглеродно датирање, што е во пребореалниот период, на крајот од кој период без празнина започнува раната Кунда. Очигледно потомците на свидеријанците биле првите што ја населиле Естонија кога таа станала погодна за живеење. Други постсвидеријански групи се протегале дури до Уралските Планини на исток.
3 Генетика
Џонс и сор. (2017) утврдиле, врз основа на еден примерок (6467-6250 пр. н. е.) од културата Кунда и уште еден од културата Нарва, дека има поблизок генетски афинитет со западните ловци-собирачи (WHGs) отколку со источните ловци-собирачи (EHGs).
Митник и сор. (2018) анализирале остатоци од маж и жена кои се припишуваат на Кундската култура. Тие откриле дека мажјакот ја носел татковската хаплогрупа I-М170 и мајчината хаплогрупа U5b2c1, додека женката носела U4a2. Се покажало дека тие имаат „многу близок афинитет“ со WHG, иако со „значаен придонес“ од древните Северни Евроазијци (ANE). Нивното ANE потекло било пониско од она на скандинавските ловци-собирачи, што укажува дека ANE потеклото влегло во Скандинавија без да го премине Балтичкото Море.
Матиесон и сор. (2018) анализирале голем број поединци погребани на гробиштата Звејниеки, од кои повеќето биле поврзани со културата Кунда и наследничката култура Нарва. МтДНК припаѓала на хаплотиповите U5, U4 и U2, огромното мнозинство од примероците на Y-ДНК припаѓале на R1b1a1a и I2a1. Резултатите потврдиле дека културите Кунда и Нарва биле околу 70 % WHG и 30 % EHG. Напротив, се покажало дека блиската современа култура Пит-Комб Веар била околу 65 % EHG.
Околу 3700/3600 година п.н.е. имало целосен пресврт до сега y-hg R1a1a1, од 900/800 па натаму главно во Естонија со зголемено влијание на y-hg N-M231 (N1a1).
4 Места
* Кунда, Естонија
* Пули, Естонија
* Луга
* Пасиенјаи, Литванија
* Ристола, Финска
* Велиж
* Звејњеки, Латвија
5 Наводи
5.1 Цитирани извори
***