Вевчанско-радошки дијалект

Вевчанско-радошки дијалект — дијалект што спаѓа во подгрупата на западни периферни говори на западното наречје на македонскиот јазик. Вевчанско-радошкиот дијалект е близок дијалект со струшкиот и со охридскиот дијалект. Меѓу најзначајните истражувачи на овој дијалект е холанѓанецот Петер Хендрикс во 70-те години на XX век, а неговите резултати ги објавил во книгата „Дијалектите во Радожда и Вевчани“. Вевчанско-радошките говори како духовно-културно добро се прогласени за културно наследство од особено значење.
1 Територија
Дијалектот се зборува на територијата на западниот брег на Охридското Езеро, поточно во селата Вевчани,Радожда, Мали Влај и селото Лин, коешто денес се наоѓа во Албанија. Овие села се наоѓаат во регионот наречен Струшки Дримкол.
2 Особености
2.1 Фонолошки одлики
* Присуство на широките гласови ''ê'' и ''ô'', тие фонетски се ниски и по висина на тон и по издигање на јазикот, тоа им е заедничко, а се разликуваат по палаталноста, широкото ''о'' е лабијализиран глас. Фонолошки широкото ''о'' и ''е'' се корелативен пар. Овој говор има седум фонеми кои се јавуваат во четири степени и три класи. Највисоки се ''и'' и ''у'', средни, ''е'' и ''о'', пониски широкото ''о'' и ''е'', а најниско е ''а''. Широкото ''е'' и ''о'' се континуанти на носовката ''он'', на секунадрниот ъ и се придружни самогласки на самогласното ''р'' и ''л''. Широкото ''е'' фонетски се реализира зад нелабијални согласки, а широкото ''о'' зад лабијални согласки:                           ''грѫди'' - ''грêди'', ''пѫтъ'' – ''пôт'', ''Крсте'' – ''Кêрсте'', ''мъгла'' – ''мôгла''. Широкото ''е'' е рефлекс на самогласното ''р'' зад нелабијални согласки: ''сêрце'', додека широкото ''о'' е рефлекс на самогласното ''р'' зад лабијални согласки: ''пôрсти''. Истото се однесува и на самогласното ''л,''*Вредност ӑ на местото на секундарниот ъ: ''мӑска,''*Се реализираат групите ''шт'' и ''жд'' : ''гашти, свешта, межда, вежда,''*Губење на меѓусамогласното ''в'': ''чоек, глаа,''*Употреба на групата ''цу'' наместо ''цв'': ''цути,''*Рефлекс ''е<sup>а</sup>'' како замена за носовката ѫ: ''ре<sup>а</sup>ка,''*Фиксиран акцент на третиот слог од крајот на зборот.
2.2 Морфолошки одлики
* Употреба на наставката –''т'' кај глаголите во трето лице еднина: ''одит, седит,''*Формата на помошниот глагол ''сум'' во второ лице множина сегашно време гласи ''све'': ''вие све,''*Предлогот въ добил рефлекс ''во,''*Употреба на трите членови: ''чоекот, чоеков, чоекон,''*Продуктивност на деминутивната наставка ''-уле'' за образување на именки од среден род: ''детуле,''*Употреба на партикулата ''ќа'' за образување на идно време: ''ќа одам,''*Глаголскиот прилог се образува со наставката ''-ешти'': ''носеешти, играешти,''*Кај личните заменки за прво и второ лице еднина има партикула ''са'' за прво лице и партикула ''си'' за второ лице: ''јаса'', ''тиси'': ''Јаса сум овде домаќин.'' Но има паралела и со ''јас'' и ''ти'',
*Како архаизам треба да се спомене заменската форма ''сој'', со членска наставка ''сојот'', ''сојов'', ''сојон'' < ''съ,''*Се чува рефлексот ''-чере'' од старословенската група чрѣ: ''черешна,''*Наставка ''-ет'' за образување трето лице множина на презентот: ''шетет, пеет, тропает, одет, барает,''*Глаголите со наставката ''-ува'' се јавуваат во форми од ''и-група'', со наставка ''-вит'' за итеративни образувања: ''кажвит, прашвит''...