Жељка Цвијановиќ

Жељка Цвијановиќ (; родена на 4 март 1967 година) — политичар од босанските Срби, кој служи како 8-ми и актуелен српски член на Претседателството на Босна и Херцеговина, колективен федерален шеф на државата. Таа е и нејзин актуелен претседател, од 2022 година. Таа претходно била 9-ти претседател на Република Српска од 2018 до 2022 година.
Членот на Алијансата на независни социјалдемократи, Цвијановиќ била 11-ти премиер на Република Српска од 2013 до 2018 година На општите избори во 2018 година, таа била избрана за претседател на Република Српска, преземајќи ја функцијата на 19 ноември 2018 година.
На општите избори во 2022 година, Цвијановиќ била избрана за српски член на Претседателството на Босна и Херцеговина, со што стана првата жена член на Претседателството од крајот на Босанската војна. Таа положила заклетва како член на Претседателството на 16 ноември 2022 година.
1 Ран живот и образование
Цвијановиќ е родена како Жељка Грабовац во Теслиќ, денешна Босна и Херцеговина на 4 март 1967 година. Пред да замине во политика со полно работно време, таа била професорка по англиски јазик. Цвијановиќ студирала на Филозофскиот факултет на Универзитетот во Сараево, на Филозофскиот факултет во Бања Лука и на Правниот факултет во Бања Лука. Таа е професор по англиски јазик и литература, а магистрирала и дипломатско и конзуларно право на Правниот факултет во Бања Лука на тема „Меѓународен и правен статус на ЕУ“.
2 Кариера
Цвијановиќ работела како наставник по англиски јазик и како виш преведувач и асистент во Набљудувачката мисија на Европската Унија во Босна и Херцеговина. Потоа била советник за евроинтеграции и соработка со меѓународни организации на премиерот на Република Српска Милорад Додик; како шеф на кабинетот на премиерот; и раководела со Одделението за координација и европска интеграција.
Во парламентарниот мандат 2010–2014 година, Цвијановиќ била експерт-надворешен член на Комисијата за европска интеграција и регионална соработка на Народното собрание на Република Српска. На 29 декември 2010 година, таа била назначена на позицијата министер за економски прашања и регионална соработка во Владата на Република Српска предводена од премиерот Александар Џомбиќ. На 12 март 2013 година, Цвијановиќ била назначена за премиер на Република Српска, наследувајќи го Џомбиќ. Како нов премиер, таа стана првата жена на таа функција.
На општите избори во 2014 година, Цвијановиќ се кандидирала како кандидат на актуелната коалиција СНСД - ДНС - СП за српски член на Претседателството на Босна и Херцеговина. Таа загубила од опозицискиот кандидат Младен Иваниќ (ПДП) со мала разлика, а подоцна била повторно назначена за премиер на Република Српска во 15-тиот кабинет на ентитетот.
На општите избори во 2018 година, Цвијановиќ била избрана за претседател на Република Српска, стапувајќи на функцијата на 19 ноември 2018 година. На 11 април 2022 година, таа и Милорад Додик, српскиот член на босанското претседателство, биле санкционирани од Обединетото Кралство за обид за поткопување на легитимитетот на Босна и Херцеговина, при што британската министерка за надворешни работи Лиз Трас изјавила дека Додик и Цвијановиќ „намерно го поткопуваат тешко стекнатиот мир во Босна и Херцеговина. Охрабрени од Путин [Владимир Путин], нивното непромислено однесување ја загрозува стабилноста и безбедноста низ Западен Балкан.“ На 15 ноември 2022 година, Цвијановиќ била наследена од Додик како претседател на Република Српска.
3 Претседателство (2022–сега)
3.1 Општи избори 2022 година
На 1 јули 2022 година, Цвијановиќ ја објавила својата кандидатура на општите избори во Босна и Херцеговина, повторно се кандидирала за член на Претседателството на Босна и Херцеговина од три лица, претставувајќи ги Србите.
На општите избори, одржани на 2 октомври 2022 година, таа била избрана за Претседателство, со 51,65% од гласовите и со тоа станала првата жена член на Претседателството формирано по војната во Босна. Кандидатот на Српската демократска партија Мирко Шаровиќ бил втор со 35,45%.
3.2 Внатрешна политика
Цвијановиќ положича заклетва како член на Претседателството на 16 ноември 2022 година, заедно со новоизбраниот член Денис Беќировиќ и реизбраниот член Жељко Комшиќ.
4 Личен живот
Жељка е во брак со Александар Цвијановиќ, а заедно имаат два сина. Таа има потекло од таткото на босанските Срби и по мајка босански Хрвати.
На 2 април 2021 година, Цвијановиќ ја примила својата прва доза од вакцината СОВИД-19, среде нејзината пандемија во Босна и Херцеговина.
5 Награди
Награда, Земја, Доделено од, Година, Место
Орден на Република Србија, Александар Вучиќ, 2022 година, Белград