Пенросит

Пенрозеит — редок селениден минерал со формула (Ni,Co,Cu)Se<sub>2</sub>. Има сиво-челична боја и црна прашкаста трага со тврдост 3. Тој е изометричен минерал, 2/m. Пенрозеит првпат бил откриен во 1925 година во боливиски риолит. Именуван е по Ричард Пенроуз (1863–1931), економски геолог.
Пенроситот е редок минерал пронајден во рудникот Пакајаке во Боливија. Откриен е во 1925 година. Се наоѓал во пукнатински вени во изливната магматска карпа риолит. Според својата структура се смета за член на групата на пирит со коцкеста просторна група (Бејлис, 1989).
Пенроситот образува обемни цврсти раствори со други минерали. На пример, пенроситот може да биде резултат на процес на измена на многу селениди, како што е олсахерит Pb<sub>2</sub>(SO<sub>4</sub>)(SeO<sub>4</sub>). Олсахеритот се формира многу ретко во добро оформени кристали што ги покриваат ѕидовите од надворешната страна на малите пукнатини (Херлбат, 1969). Друг минерал поврзан со пенроситот е пиретит. Тој се јавува како продукт на измена на уранинит и примарни сулфиди што содржат селен, како што е пенроситот. Пиретит се формира како кори заедно со портокалов U-Pb оксид сличен на масуит на површината на примероците од уранинит (Вохтен, 1996).
1 Состав
Неговиот состав претставува мешавина од елементи, од кои некои се примарни елементи како никел (Ni), бакар (Cu), кобалт (Co) и селен (Se), кои меѓусебно се заменуваат во различни количини. Секундарните елементи што може да се сретнат во пенросит поради процесот на настанување или средината во која минералот се таложел се сребро (Ag), жива (Hg) и олово (Pb) (Гордон, 1926). Оловото, кое првично се сметало како дел од составот при неговото откривање, подоцна било утврдено дека потекнува од меѓураст на клаусталит PbSe и не претставува примарен елемент (Ерли, 1950). Пенроситот има висока содржина на селен како ниеден друг минерал и како резултат бил пријавен како првиот откриен никелов селениден минерал (Гордон, 1926).
2 Физички својства
Пенроситот е масивен минерал. Може да има радијална, столбеста или зрнеста структура (Гордон, 1926). Покажува матна оловносива до челичносива боја со црна прашкаста трага. Има метален сјај и се смета дека има слаби хемиски врски, што резултира со ниска тврдост околу 3 (Ерли, 1950). При реакција со HNO<sub>3</sub> или KCN се појавуваат кафеави испарувања. Но при реакција со HCl, FeCl<sub>3</sub> или HgCl<sub>2</sub> не покажува активност (Гордон, 1926).
3 Геолошка појава
Минералот се наоѓа во рудникот Пакајаке во Колкечака, југоисточно од Оруро, Боливија. Пенроситот потекнува од таа област и се формира во пукнатински вени во риолит. Не е пронајден in-situ, туку само како нанос (растресити карпи) од неоткриени вени кои или биле еродирани или остануваат скриени во планината над рудникот (Гордон, 1926).
4 Структура
Пенроситот има коцкеста просторна група Pa3 (Бејлис, 1989). Утврдено е дека се однесува како изотропен кристал, при што светлината се движи со иста брзина во сите насоки, што е доволно за да се заклучи дека е изометричен (Банистер, 1937). Бидејќи е изометричен, сите оски имаат иста вредност. Оваа вредност, поради различни методи на мерење, се движи меѓу 6.001 и 6.017 ангстроми (Ерли, 1950). Бидејќи нема краток опис на структурата на пенроситот, се смета дека има речиси иста структура како подгрупата на пирит (Ерли, 1950). Видот на врските во групата на пирит е ковалентен, но не и кај пенроситот. На пример, пирит FeS<sub>2</sub>, кој има иста структура како пенроситот и се смета дека има слична координација, има еден Fe атом опкружен со шест атоми на S во октаедарска координација. Од друга страна, атомот на S е опкружен со четири Fe атоми во тетраедарска конфигурација (Јафе, 1988). Ова може да даде претстава за распоредот на атомите во пенрозеит во отсуство на прецизно одредена структура поради недефинираниот состав на минералот.