Свиленград

Свиленград — град во крајниот југоисточен дел на Бугарија, сместен на брегот на реката Марица, во близина на границите со Турција и Грција. Има население од околу 18.154 жители (2022). Градот е познат како важен граничен премин и сообраќаен центар. Една од најпрепознатливите знаменитости е „Стариот мост“ (Мустафа-пашиниот мост), изграден во 16 век.
1 Географија
Свиленград се наоѓа во непосредна близина на тромеѓето меѓу Бугарија, Грција и Турција. Оддалечен е околу 70 км, 150 км и 300 км југоисточно од Хасково, Пловдив и Софија, соодветно; на 2 км северно од грчката и на 14 км северозападно од турската граница; како и на 30 км и 265 км северозападно од Одрин и Истанбул. Свиленград претставува една од влезните порти на Бугарија.
Градот е сместен на двата брега на реката Марица, во нејзината долина, ограничена од Источни Родопи и Тунџански масив (во делот на планината Сакар). Овде се наоѓа долг и оформен пролом, кој започнува од Симеоновград и завршува кај Одрин. Проломот е последица од тектонски движења, но е обликуван и од текот на реката Марица. Кон крајот на плиоцен, поради спуштањето на Егејското Море, се засилила регресивната ерозија на реката. Во проломот се откриваат тераси од некогашното повисоко ниво на Марица. Во Горнотракиска Низина се забележуваат и современи промени како резултат на тектонски активности.
2 Историја
Поволните природни услови во Свиленград и неговата стратешка географска положба се причина тој да биде населуван уште од длабока древност. Според Анастас Разбојников, најстарите траги од човечки живот датираат од крајот на новокаменото и каленото доба. Во бронзениот и железниот период, земјите околу денешен Свиленград биле населувани од тракиското племе Одриси. Од времето на Тракијците останале траги од населби, надгробни могили, светилишта, долмени и др. Во старата маала „Канаклија“ постоела месност „Могилата“, каде што се пронајдени остатоци од коли. Овие наоди биле потврдени при археолошките ископувања во периодот 2003–2004 година на ридот над маалата Канаклија, каде што е откриено јамно светилиште од железното време.
Забележителна е и гробницата кај блиското село Мезек, која се наоѓа во група од три надгробни могили на 7 км од Свиленград.
2.1 Римски период
Од римската епоха останале значајни сведоштва. Крај денешен Свиленград постоела римска патнина станица (лат. ''mansio''), а на ридот Хисарл’ка се гледале ѕидовите на античко утврдување. Се споменува во сите римски патеводители како Бурденис, Бурдипта или Бурдиста. Во Појтингерова табела е опишан со името ''Burdenis'', на 20 римски милји од Адријанопол.
Населбата била сместена на еден од најважните римски патишта, Via Militaris. До почетокот на 20 век сè уште се гледале остатоци од калдрмата на стариот римски пат по левиот брег на Марица. Котноантичкиот автор Прокопиј Кесариски запишал дека во времето на императорот Јустинијан I (483–565 г.) било изградено или зацврстено утврдување, наречено Бурдепто (грчки: ''Βουρδέπτω'').
2.2 Среден век
Регионот бил жив крстопат и арена на чести војни и по создавањето на Прво бугарско царство. Во камен натпис на бугарскиот хан Маламир (830–836 г.), познат како „Маламирова летопис“, се споменува освојувањето на крепост во регионот на Сакар.
Со овој крај е поврзана една од најголемите битки во средновековната бугарска историја – битката кај Адријанопол во 1205 година, кога војските на царот Калојан ја поразиле латинската армија предводена од императорот Балдуин I. Во 1371 година, на десниот брег на реката Марица, кај блискиот Черномен, се одиграла Черноменска битка, во која христијанските сили претрпеле катастрофален пораз од Османлиите.
2.3 Османлиски период
Падот под Османлиско владеење трајно ја одредил судбината на населението. На местото постоела населба позната како Кинекли или Канаклија. Во 1529 година бил изграден мост преку реката Марица, а околу него се оформила новата населба Џесир Мустафа-паша, која во втората половина на 16 век прераснала во град.
2.4 Преродба и модерна историја
Во времето на Бугарската преродба, населението упорно се борело за зачувување на националниот идентитет. Во 1847 година било изградено световно училиште, каде што во периодот 1872–1873 предавал Иван Вазов. Во 1874 година, учителот Петар Станчов му го дал името Свиленград (иако официјално се користи од 1913 г.).
На 5 октомври 1912 година, за време на Првата балканска војна, Свиленград бил ослободен од бугарската армија по заземањето на врвот Шејновец. Во летото 1913 година, градот бил разорен и запален за време на Втората балканска војна, но по склучувањето на новиот мировен договор, Свиленград останал во границите на Бугарија и бил повторно изграден од своите жители.