Список на премиери на Обединетото Кралство

Премиерот (|Prime Minister - „Главен министер“) е политичкиот водач на Обединетото Кралство и шеф на британската влада. Има задача да ги одбере сите други членови на владата, да претседава на состаноците на кабинетот и да решава дали да се свикаат нови парламентарни избори за домот на општините (долниот дом). Премиерот исто така има право да назначува лица на високи функции во Англиканската црква, да назначува судии и да предлага прогласување на нови доживотни перства.
Канцеларијата на премиерот не е воспоставена со ниту еден статут или уставен документ, туку постои само со одамна воспоставена конвенција , според која монархот го назначува за премиер лицето кое најверојатно ќе ја има довербата на Долниот дом.  Во пракса, ова е лидер на политичката партија која има најголем број места во Заедницата. Премиерот ''по службена должност'' е и прв господар на Министерството за финансии (пред 1905 година, исто така, официјалното име на функцијата), министер за државна служба , министер одговорен за национална безбедност ,  и министер за Унијата .  Официјалната резиденција и канцеларија на премиерот, по силата на тоа што е прв господар на Министерството за финансии, е Даунинг стрит 10 во Лондон.
58 луѓе (55 мажи и 3 жени) служеа како премиер, од кои првиот беше Роберт Волпол кој ја презеде функцијата на 3 април 1721 година. Премиер со најдолг стаж беше и Волпол, кој беше над 20 години, а најкраток беше Лиз Трас со 7 недели. Актуелниот премиер е Кир Стармер , кој го наследи Риши Сунак на 5 јули 2024 година, по општите избори во 2024 година .
= Историја =
Позицијата премиер не беше создадена; тој еволуираше бавно и органски во текот на триста години поради бројните акти на парламентот , политичките случувања и несреќите во историјата. Затоа канцеларијата најдобро се разбира од историска перспектива. Потеклото на позицијата се наоѓа во уставните промени што се случија за време на Револуционерното решение (1688–1720) и како резултат на промената на политичката моќ од суверен кон парламентот.  Иако на суверенот не му беа одземени своите древни прерогативни овластувања и легално остана на чело на владата, политички постепено стана неопходно тој или таа да владее преку премиер кој може да има мнозинство во Парламентот.
До 1830-тите, се појави Вестминстерскиот систем на владеење (или владина влада); премиерот стана ''primus inter pares'' или прв меѓу еднаквите во кабинетот и шеф на владата во Обединетото Кралство, додека монархот се повеќе се сметаше за навреда на уставот директно да се меша во работата на владата. Политичката позиција на премиерот беше зајакната со развојот на современите политички партии и воведувањето на масовна комуникација .До почетокот на 20 век се појави модерната премиера; функцијата стана истакната позиција во уставната хиерархија во однос на суверенот, Парламентот и Кабинетот.
Пред 1902 година, премиерот понекогаш седеше во домот на лордовите , под услов неговата влада да формира мнозинство во општините. Меѓутоа, како што моќта на аристократијата слабеела во текот на 19 век, конвенцијата се развила дека премиерот секогаш треба да седи како пратеник во долниот дом, правејќи ги да одговараат само пред општините во парламентот. Авторитетот на премиерот беше дополнително зајакнат со Парламентарниот закон од 1911 година , кој го маргинализираше влијанието на домот на лордовите во процесот на донесување закони.
= Авторитет, овластувања и ограничувања =
Премиерот е шеф на владата на Обединетото Кралство . Како таков, модерниот премиер го води кабинетот (извршната власт). Покрај тоа, премиерот води голема политичка партија и генерално владее со мнозинството во Долниот дом (долниот дом на парламентот). Актуелниот претседател има и значајни законодавни и извршни овластувања. Според британскиот систем, постои единство на силите наместо поделба .
Во домот на општините, премиерот го води процесот на донесување закони со цел да се донесе законодавната агенда на нивната политичка партија. Во извршна функција, премиерот ги назначува (и може да ги разрешува) сите други членови и министри на Кабинетот и ги координира политиките и активностите на сите владини оддели и персоналот на државната служба. Премиерот делува и како јавно „лице“ и „глас“ на Владата на Неговото Височество, и дома и во странство. Само по совет на премиерот, суверенот врши многу законски и прерогативни овластувања, вклучително и високи судски, политички, официјални и црковни назначувања на Црквата на Англија ; доделување врсници и некои витешки признанија, одликувања и други важни почести.
= Уставна позадина =
Британскиот систем на владеење се заснова на некодифициран устав , што значи дека не е наведен во ниту еден документ.  Британскиот устав се состои од многу документи и што е најважно за еволуцијата на функцијата премиер, тој се заснова на обичаи познати како уставни конвенции кои станаа прифатена практика. Во 1928 година, премиерот г.г. Асквит ја опиша оваа карактеристика на британскиот устав во своите мемоари:Во оваа земја живееме ... под непишан Устав. Вистина е дека имаме во книгата на Статутот големи инструменти како Магна Карта, Петицијата за правата и Бил на правата кои дефинираат и обезбедуваат многу од нашите права и привилегии; но најголемиот дел од нашите уставни слободи и ... нашите уставни практики не ја црпат својата валидност и санкција од кој било предлог-закон што добил формална согласност од кралот, лордовите и општините. Тие се потпираат на употреба, обичај, конвенција, често со бавен раст во раните фази, не секогаш униформни, но кои со текот на времето добиваа универзално почитување и почит. Односите меѓу премиерот и суверенот, Парламентот и Кабинетот во голема мера се дефинирани со овие непишани уставни конвенции. Многу од извршните и законодавните овластувања на премиерот се всушност кралски прерогативи кои сè уште формално му се доделени на суверенот , кој останува шеф на државата .  И покрај нејзината растечка доминација во уставната хиерархија, на премиерата и беше дадено мало формално признавање до 20 век; се задржа правната фикција дека суверенот сè уште управува директно. Позицијата првпат беше спомната во статутот дури во 1917 година, во распоредот на Законот за имот на Чекерите . Сè повеќе во текот на 20 век, функцијата и улогата на премиер се појавуваа во статутните закони и официјалните документи; сепак, овластувањата и односите на премиерот со другите институции сè уште во голема мера продолжуваат да произлегуваат од античките кралски прерогативи и историските и модерните уставни конвенции. Премиерите продолжуваат да ја имаат позицијата на прв господар на Министерството за финансии и, од ноември 1968 година, на министер за државна служба , а вториот им дава овластување над државната служба .
Според овој аранжман, Британија може да изгледа дека има двајца извршни директори: премиерот и суверенот. Концептот на „ Круната “ го решава овој парадокс.  Круната го симболизира авторитетот на државата да управува: да донесува закони и да ги извршува, да наметнува даноци и да ги собира, да објавува војна и да склучува мир. Пред „ Славната револуција “ од 1688 година, суверенот исклучиво ги користел овластувањата на круната; потоа, Парламентот постепено ги принуди монарсите да заземат неутрална политичка позиција. Парламентот ефективно ги дисперзира овластувањата на круната, доверувајќи ги своите овластувања на одговорните министри (премиерот и кабинетот), одговорни за нивните политики и активности пред Парламентот, особено избраниот Дом на општините .
Иако многу од прерогативните овластувања на суверенот сè уште се законски недопрени,  уставните конвенции го отстранија монархот од секојдневното владеење, при што министрите ги користат кралските прерогативи, оставајќи го монархот во пракса со три уставни права: да се задржи информирани, да советуваат и предупредуваат.
1 Премиери од XVIII век
Премиерите од XVIII век биле Премиер на Англија, Велс и Шкотска (Кралство Велика Британија, формирано со законот „Закон за Унијата 1707“.
|}
Име, Портрет, Стапил на должност, Отстапил должност, Политичка партија
, Роберт Волпол''(од 1742 како Ерл од Орфорд)'', 4 април 1721, 11 февруари 1742, Виговци
, Ерлот од Вилмингтон, 16 февруари 1742, 2 јули 1743, Виговци
, Хенри Пелхем, 27 август 1743, 6 март 1754, Виговци
, Војводата од Њукасл''(прв мандат)'', 16 март 1754, 16 ноември 1756, Виговци
, Војводата од Девоншир, 16 ноември 1756, 25 јуни 1757, Виговци
, Војводата од Њукасл''(втор мандат)'', 2 јули 1757, 26 мај 1762, Виговец
, Ерлот од Бјут, 26 мај 1762, 16 април 1763, Ториевци
, Џорџ Гренвил, 16 април 1763, 13 јули 1765, Виговци
, Маркизот од Рокингем''(прв мандат)'', 13 јули 1765, 30 јули 1766, Виговци
, Ерлот од Четем, „Вилијам Пит Постариот“, 30 јули 1766, 14 октомври 1768, Виговци
, Војводата од Графтон, 14 октомври 1768, 28 јануари 1770, Виговци
, Лорд Норт, 28 јануари 1770, 22 март 1782, Ториевци
, Маркизот од Рокингем''(втор мандат)'', 27 март 1782, 1 јули 1782, Виговци
, Ерлот од Шелбурн, 4 јули 1782, 2 април 1783, Виговци
, Војводата од Портленд''(прв мандат)'', 2 април 1783, 19 декември 1783, Виговци
, Вилијам Пит Помладиот''(прв мандат)'', 19 декември 1783, 14 март 1801, Ториевци
2 Премиери од XIX век
Премиерите за време на XIX век биле Премиер на Англија, Велс, Шкотска и Ирска, по Законот за Унијата 1800 (со кој Кралството Ирска се присоединило кон Кралството Велика Британија, така создавајќи ја државата Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска, почнувајќи од 1 јануари 1801).
Име, Портрет, Стапил на должност, Отстапил должност, Политичка партија
, Хенри Адингтон, 17 март 1801, 10 мај 1804, Ториевци
, Вилијам Пит Помладиот''(втор мандат)'', 10 мај 1804, 23 јануари 1806, Ториевци
, Лордот Гренвил, 11 февруари 1806, 31 март 1807, Виговци
, Војводата од Портленд''(втор мандат)'', 31 март 1807, 4 октомври 1809, Ториевци
, Спенсер Персевал, 4 октомври 1809, 11 мај 1812, Ториевци
, Ерлот од Ливерпул, 8 јуни 1812, 9 април 1827, Ториевци
, Џорџ Кенинг, 10 април 1827, 8 август 1827, Ториевци
, Виконтот Годрич, 31 август 1827, 21 јануари 1828, Ториевци
, Војводата од Велингтон''(прв мандат)'', 22 јануари 1828, 16 ноември 1830, Ториевци
, Ерлот Греј, 22 ноември 1830, 9 јули 1834, Виговци
, Виконтот Мелбурн''(прв мандат)'', 16 јули 1834, 14 ноември 1834, Виговци
, Војводата од Велингтон''(втор мандат)'', 14 ноември 1834, 10 декември 1834, Ториевци
, Роберт Пил''(прв мандат)'', 10 декември 1834, 8 април 1835, Конзервативци
, Виконтот Мелбурн''(втор мандат)'', 18 април 1835, 30 август 1841, Виговци
, Роберт Пил''(втор мандат)'', 30 август 1841, 29 јуни 1846, Конзервативци
, Лордот Џон Расел''(прв мандат)(отоа премиер како Ерл Расел)'', 30 јуни 1846, 21 февруари 1852, Виговци
, Ерлот од Дерби''(прв мандат)'', 23 февруари 1852, 17 декември 1852, Конзервативци
, Ерлот од Абердин, 19 декември 1852, 30 јануари 1855, Пилити
, Виконтот Палмерстон''(прв мандат)'', 6 февруари 1855, 19 февруари 1858, Виговци
, Ерлот од Дерби''(втор мандат)'', 20 февруари 1858, 11 јуни 1859, Конзервативци
, Виконтот Палмерстон''(втор мандат)'', 12 јуни 1859, 18 октомври 1865, Либерали
, Ерлот Расел''(втор мандат)(претходно премиер како Лорд Џон Расел)'', 29 октомври 1865, 26 јуни 1866, Либерали
, Ерлот од Дерби''(трет мандат)'', 28 јуни 1866, 25 февруари 1868, Конзервативци
, Бнеџамин Дизраели''(прв мандат)'', 27 февруари 1868, 1 декември 1868, Конзервативци
, Вилијам Еварт Гладстон''(прв мандат)'', 3 декември 1868, 17 февруари 1874, Либерали
, Бнеџамин Дизраели''(втор мандат)(од 1876 како Ерл од Биконсфилд)'', 20 февруари 1874, 21 април 1880, Конзервативци
, Вилијам Еварт Гладстон''(втор мандат)'', 23 април 1880, 9 јуни 1885, Либерали
, Маркизот од Солсбери''(прв мандат)'', 23 јуни 1885, 28 јануари 1886, Конзервативци
, Вилијам Еварт Гладстон''(трет мандат)'', 1 февруари 1886, 20 јули 1886, Либерали
, Маркизот од Солсбери''(втор мандат)'', 25 јули 1886, 11 август 1892, Конзервативци
, Вилијам Еварт Гладстон''(четврт мандат)'', 15 август 1892, 2 март 1894, Либерали
, Ерлот од Роузбери, 5 март 1894, 22 јуни 1895, Либерали
, Маркизот од Солсбери''(трет мандат), 25 јуни 1895, 11 јули 1902, Конзервативци
3 Премиери од XX век
Немало промени на јурисдикцијата на Парламентот (и затоа премиерот бил Премиер на териТориевциите каде бил) сѐ до 1922, кога по Англо-ирската војна, 26 грофовии во Ирска се отцепиле од Обединетото Кралство и ја формирале Ирската Слободна Држава. Останатите 6 грофовии на североистокот од Ирска останале, формирајќи ја Северна Ирска. Официјаното име на Обединетото Кралство сега било Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска.
Име, Портрет, Стапил ма должност, Отстапил должност, Политичка партија
, Артур Балфур, 11 јули 1902, 5 декември 1905, Конзервативци
, Хенри Кемпбел-Банерман, 5 декември 1905, 3 април 1908, Либерали
, Х. Х. Асквит, 5 април 1908, 5 декември 1916, Либерали
, Дејвид Лојд Џорџ, 6 декември 1916, 19 октомври 1922, Либерали
, Ендрју Бонар Ло, 23 октомври 1922, 20 мај 1923, Конзервативци
, Стенли Болдвин''(прв мандат)'', 23 мај 1923, 16 јануари 1924, Конзервативци
, Ремзи МекДоналд''(прв мандат), 22 јануари 1924, 4 ноември 1924, Лабуристи
, Стенли Болдвин''(втор мандат), 4 ноември 1924, 5 јуни 1929, Конзервативци
, Ремзи МекДоналд''(втор мандат)'', 5 јуни 1929, 24 август 1931, Лабуристи
, Ремзи МекДоналд''(трет мандат)'', 24 август 1931, 7 јуни 1935, Националлабуристи
, Стенли Болдвин''(трет мандат)'', 7 јуни 1935, 28 мај 1937, Конзеревативци
, Невил Чемберлен, 28 мај 1937, 10 мај 1940, Конзервативци
, Винстон Черчил''(прв мандат)'', 10 мај 1940, 27 јули 1945, Конзервативци
, Клемент Етли, 27 јули 1945, 26 октомври 1951, Лабуристи
, Винстон Черчил''(втор мандат)'', 26 октомври 1951, 7 април 1955, Конзервативци
, Ентони Идн, 7 април 1955, 9 јануари 1957, Конзервативци
, Харолд Мекмилан, 11 јануари 1957, 19 октомври 1963, Конзервативци
, Ерлот од Хоум''(од 1963 како Алек Даглас-Хоум)'', 19 октомври 1963, 16 октомври 1964, Конзервативци
, Харолд Вилсон''(прв мандат)'', 16 октомври 1964, 19 јуни 1970, Лабуристи
, Едвард Хит, 19 јуни 1970, 4 март 1974, Конзервативци
, Харолд Вилсон''(втор мандат)'', 4 март 1974, 5 април 1976, Лабуристи
, Џејмс Калаган, 5 април 1976, 4 мај 1979, Лабуристи
, Маргарет Тачер, 4 мај 1979, 28 ноември 1990, Конзервативци
, Џон Мејџор, 28 ноември 1990, 2 мај 1997, Конзервативци
, Тони Блер, 2 мај 1997, 27 јуни 2007, Лабуристи
4 Премиери од XXI век
Име, Портрет, Стапил на должност, Отстапил должност, Политичка партија
, Гордон Браун, 27 јуни 2007, 11 мај 2010, Лабуристи
, Дејвид Камерон, 12 мај 2010, 13 јули 2016, Конзервативци
, Тереза Меј, 13 јули 2016, 24 јули 2019, Конзервативци
, Борис Џонсон, 24 јули 2019, 6 септември 2022, Конзервативци
, Лиз Трас, 6 септември 2022, 25 октомври 2022, Конзервативци
, Риши Сунак, 25 октомври 2022, 5 јули 2024, Конзервативци
, Кир Стармер, 5 јули 2024, ''на функција'', Лабуристи
5 Поврзано
* Премиер на Обединетото Кралство
* Список на британски монарси