Демјански џеб

Демјански џеб е име за околината во која дел од германската армија се најде на Источен фронт околу градот Демјанск, јужно од Ленинград (сега Санкт Петербург), за време на Втората светска војна и траеше од 8 февруари до 21 април 1942 година. Во исто време, помалиот џеб се наоѓал во близина на Холм, на околу 100 километри југозападно од џебот на Демјан.
1 Во обрач
На 8 февруари и советските трупи го опколија германскиот 2 армиски корпус и деловите од 10-тиот армиски корпус (генерал на артилерија Кристијан Хансен), обајцата од 16-та германска армија (генерал-полковник Ернст Буш), за време на нивните зимски офанзиви 1941 - 1942 година, која беше прекината од Битка за Москва. Во џебот беа заробени: 12-та, 30-та, 32-та, 123-та и 290-та пешадиска дивизија, како и 3 СС дивизија "Мртва глава". Покрај овие 6 поделби, имаше околу 10.000 лица од полицијата, организација Тот, организацијата РАД и други помошни единици. Сите тие беа под команда на генералот Валтер фон Брокдорф-Алефелт, командант на 2 Армиски корпус.
Првичниот советски план беше да се опкружат сите германски сили на северниот дел од фронтот, од кои 2-от армиски корпус беше само мал дел, па советската команда по овој успех сакаше да продолжи да напредува. Според дополнителниот план на 12 февруари во 1942 година, требаше да се продолжи со директен напад, а две падобрански бригади требаше да бидат спуштени во германската позадина. Нападот беше запрен и двете бригади беа уништени без да се постигне никаков резултат. Како што се намалуваше советската офанзива, тој дел на Источен фронт се стабилизира.
2 Снабдување
Откако се увери дека џебот може да се снабдува со дневни потреби од 270 тони, Хитлер им нареди на опсадените војници да ја издржат одбраната сè додека не се создадат услови за деблокирање на обрачот. Германците имаа два аеродрома во џебот, способни за слетување на транспортни авиони. Времето беше изненадувачки добро за тој период од годината, па дури и кога имаше многу снег на пистите, операцијата за снабдување беше многу успешна. Тој го вклучи целиот свој транспортен капацитет во операцијата за снабдување на Луфтвафе, па дури и користеше голем број бомбардери кои беа брзо обучени за транспорт на различни видови товар.
3 Пробив
Советите не се откажаа од целта да го уништат џебот и во текот на февруари и март извршија голем број неуспешни напади. Упорната одбрана на Германците ги принуди Советите да држат 18 пешадиски дивизии и 3 бригади околу џебовите три месеци.
На денот, 20 март Германците извршија напад со 5 дивизии од правецот на Стараја Руса кон Рамушево и на 21 март го отворија тесениот коридор кон џебот. По неколку недели, коридорот беше проширен и на 21 април официјално џебот на Демјан прерасна во испакнатост од Демјан, од кој Германците се повлекоа само по поразот во Сталинград (види: Битка за Сталинград).
Од приближно 100.000 војници заробени во областа, 3.335 беа убиени или исчезнати, а над 10.000 беа ранети. Иако загубите не беа мали, германските војници во џебовите врзаа за себе голем број советски единици кои беа потребни на другите делови на фронтот.
Помеѓу формирањето на џебот на почетокот на февруари и неговото завршување на 21 април, Германците доставиле 65.000 тони залихи (главно воздушно, а некои и по копно) на опсадените трупи, како и 31.000 нови војници. Сепак, цената беше висока, бидејќи „Луфтвафе“ изгуби 265 транспортни авиони, што зборува за големи и жестоки воздушни битки меѓу Германците и Советите.
4 Заблуда
Успешната одбрана на џебот на Демјан подоцна беше причина Херман Геринг да предложи слично решение за снабдување на 6-тата Германска армија опколена во близина на Сталинград. Според таа теорија, резултатот би бил подеднакво успешен - опсадената 6-та армија требаше да поврзе голем број советски единици, што ќе им овозможи на германските сили да се прегрупираат, пополнат и извршат решителен противнапад. Сепак, големината на опсадените сили значително се разликуваше: во џебот на Демјан имаше приближно третина од една војска, додека во близина на Сталинград имаше цела и доста засилена една армија. Додека 270 тони дневно беа доволни за снабдување на џебот на Демјан, минималната количина за успешна одбрана кај Сталинград се проценуваше на 500 тони на ден. Потребни беа многу авиони за да се пренесе таа сума, што Луфтвафе едноставно ја немаше. Исто така, растојанието помеѓу базите и опсадените сили беше поголемо, а можеби и најважно, советската противвоздушна одбрана беше далеку помоќна отколку во Демјанск.
5 Поврзано
* Демјански штит