Национален фолклорен ансамбл „Филип Кутев“

Националниот фолклорен ансамбл „Филип Кутев“ (|Национален фолклорен ансамбъл „Филип Кутев“), познат и по историското име Државен ансамбл за народни песни и игри, е меѓу првите големи професионални фолклорни состави во Бугарија, основан во Софија во 1951 година. Неговото создавање го означува почетокот на нов вид уметност – професионална изведба на обработен бугарски фолклор на концертната сцена.
Во основата на неговиот репертоар се втемелени композиторски обработки на автентични народни песни и ора, како и авторски дела создадени во духот на традицијата. Структурно, ансамблот е составен од три основни единици: повеќегласен женски хор, оркестар од традиционални народни инструменти и танцов состав.
1 Име на ансамблот
Низ годините, името на ансамблот претрпело неколку промени кои го одразуваат неговиот статус и развој:
* Државен ансамбл за народни песни и игри (ДАНПТ) – оригиналното име со кое составот е основан во 1951 година и со кое станува светски познат.
* Државен фолклорен ансамбл (ДФА) „Филип Кутев“ – име прифатено по смртта на основачот, кое често се користи во официјалните документи и на интернет-страницата на составот.
* Национален фолклорен ансамбл (НФА) „Филип Кутев“ – актуелното официјално име, кое го одразува неговиот статус на национален културен институт.
2 Историја
Ансамблот бил основан на 1 мај 1951 година според моделот на советскиот Хор „Пјатницки“, кој малку претходно гостувал во Бугарија. Водечка улога во неговото создавање има композиторот Филип Кутев, а во иницијативата учествуваат и разни други институции (Комитетот за уметност и култура, Радио „Софија“, Етнографскиот институт) и личности (Марин Големинов, Асен Разцветников, Илија Бешков, Константин Петканов, Рајна Кацарова, Елена Стоин, Иван Качулев).
Филип Кутев го создава и раниот репертоар на ансамблот со свои обработки на фолклорна музика и авторски композиции. Низ децениите, уметничкиот лик на составот го доразвиваат истакнати творци и раководители како Иван Кавалџиев, Живка Клинкова, Красимир Ќуркчиски, Павлина Бедрова, Кирил Џенев, Марија К’нчева, Михаил Јорданов, Јордан Јанакиев и Стефан Драгостинов.
Во составот на ансамблот се приклучуваат уметници од сите етнографски области на Бугарија, при што се менуваат генерации истакнати танчари, пејачи и инструменталисти.
По смртта на Филип Кутев во 1982 година, ансамблот го презема неговото име, а долги години директор на составот е неговата ќерка, проф. Елена Кутева. Од 2021 година, директор на ансамблот е композиторот Георги Андреев.
3 Настапи и награди
Националниот фолклорен ансамбл остварува обемна концертна дејност на најпрестижните светски сцени во Европа, Азија, Америка и Африка. Низ децениите, составот има одржано илјадници концерти, претставувајќи ја бугарската фолклорна уметност во над 50 држави. Ансамблот е редовен учесник на значајни меѓународни форуми и фестивали, меѓу кои и годишните „Празници на уметностите Аполонија“ во Созопол.
Хорот на ансамблот е една од групите изведувачи во албумот ''Le Mystère des Voix Bulgares, Volume Two'', кој ја освои наградата Греми за најдобар традиционален фолклорен албум во 1989 година. Албумот вклучува амблематични снимки на составот, како што се ''„Драгана и славеј“'' и ''„Планино, Стара Планино“'' (со солистката Надка Караџова), претставувајќи ја мајсторската полифонија на хорот пред светската публика.
Колективот е одликуван со највисоките државни признанија на Бугарија, вклучувајќи го и орденот „Кирил и Методиј“ и „Златна лира“ од Сојузот на бугарските музички и танцови дејци за исклучителни уметнички достигнувања. Ансамблот е носител и на бројни меѓународни награди од престижни фолклорни форуми во Европа и Азија.
Високото професионално ниво на составот е потврдено со многубројни признанија, меѓу кои е и главната награда „Нестинарка“ на Меѓународниот фолклорен фестивал во Бургас (2011) за исклучителен придонес во развојот и популаризацијата на фолклорот.
4 Наводи