procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Жан Лан

Жан Лан, (10 април 1769 – 31 мај 1809) бил француски воен командант и маршал на Империјата кој служел за време на Француската револуционерна и Наполеоновите војни.
Тој бил еден од најхрабрите и најталентираните генерали на Наполеон и од многумина се смета за еден од најдобрите воени команданти во историјата. Наполеон еднаш коментирал за Лан: „Го најдов како пигмеј, а го оставив како џин“. Како личен пријател на царот Наполеон, му било дозволено да му се обраќа со ''ти'', наместо со ''вие''.
1 Ран живот
Лан бил роден во малото гратче Лектур, во покраината Гасконија во јужна Франција. Тој бил син на мал земјопоседник и трговец, Жанет Лан (1733–1812), син на Жан Лан (починал 1746), земјоделец, и неговата сопруга, Жана Помиес (починала 1770), и внук по таткова линија на Пјер Лан и сопругата Бернард Ескосио (двајцата починале во 1721 година), и сопругата Сесил Фурањан (1741–1799), ќерка на Бернар Фурањан и сопругата Жана Маргарита Лаконстер. Тој бил чирак во тинејџерските години кај бојаџија. Лан добил малку образование, но неговата голема сила и вештина во многу спортови го натерале во 1792 година да биде избран за наредник-мајор на баталјонот доброволци од Герс, на кој се придружил по избувнувањето на војната меѓу Франција и Шпанија. Тој служел под команда на генералот Жан-Антоан Марбо за време на воените кампањи во Пиринеите во 1793 и 1794 година, и со истакнато однесување се искачил до чин Н''ачалник на бригада (Chef de Brigade)''. За време на неговиот престој во Пиринеите, на Лан му биле доделени неколку важни задачи од страна на генералот Жак Франсоа Дугомие и бил препорачан за унапредување од страна на идниот маршал Луј-Никола Даву.
Лан служел под команда на генералот Бартелеми Луј Жозеф Шерер, учествувајќи во Битката кај Лоано. Сепак, во 1795 година, како резултат на реформите во армијата воведени од Термидорците, тој бил отпуштен од својот чин. Повторно се пријавил како обичен волонтер во француската ''италијанска армија.'' Служел во италијанската кампања од 1796 година и повторно се искачил до висок чин, добивајќи команда на бригада во дивизијата на генерал Шарл-Пјер Ожеро, а подоцна и на 3 батаљони од постојаната авангарда во различни периоди. Лан се истакнувал во секоја битка и одиграл важна улога во победата кај Дего. Во Битката кај Басано, тој со свои раце заробил две непријателски знамиња и добил повеќекратни рани во Битката кај Арколе, но продолжил лично да ја води својата колона.
Богдан Хаџи Петрушев

Богдан Хаџи Петрушев (Велес, 16 октомври 1929 — ?) — македонски активист. Член на Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“, репресиран од тогашниот социјалистички режим поради неговата поддршка за обединета независна македонска држава. Со разлика од други Хаџи Петрушев успешно избегнал од судските процеси против велешките гимназијалци во 1946 година.
1 Животопис
Роден на 16 октомври 1929 година во градот Велес, тогаш дел од Кралството Југославија. Богдан Хаџи Петрушев е во можно сродство со Саздо Хаџи Петрушев, македонски уметник и член во Бугарскиот централен акционен комитет. Се образувал во неговиот мајчин град. Не можел да продолжи со неговото гимназиско образование поради почетокот на Втората светска војна и народноослободителната борба. После војната се запишал во велешката гимназија каде што се запознал со служителот Благој Џајков. Џајков бил верник кон старата идеалогија на МРО — независна обединета македонска држава. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на СР Македонија, во полициските досија верници на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или ванчомихајловисти. Самиот поим ванчомихајловист бил употребуван како синоним на фашист или бугараш.
Хаџи Петрушев се приклучил во Џајковата група подоцна, истовремено со Атанас Поп Ѓорчев, синот на Богдан Поп Ѓорчев. Со разлика од другите членови Хаџи Петрушев имал голем пристап до оружја, според еден југословенски извештај Петрушев имал три пиштоли и неколку ловечки пушки. Организирал заклетва со пиштоли во кои присуствувале Крум Чушков и Саздо Трајковски. Во 1946 година, за време на југословенскиот терор врз велешаните организацијата била откриена и укината. Покрај неговото учество Хаџи Петрушев успеал да ги избегне судските процеси против велешките гимназијалци. Во 1947 година продолжил со неговите дејности кога се приклучил во слична организација под раководство на Ацо Бочев заедно со Кирил Ќирков. Неговата судбина после тоа е непозната.
2 Наводи
Стрезово (Љума)

Стрезово или Стржево (|Shtrezë) — село во Општина Кукуш на истоимената област, Албанија. Населението брои 595 жители (1989).
1 Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Љума, во северните падини на Стрезовска Планина, на надморска височина од 1.200 м.
2 Историја
Сè до 2015 г. селото било во состав на Општина Шиштавец.
3 Поврзано
* Стрезово — село во Кукушко, Егејска Македонија
* Кукуш (округ)
Верка Сидерова

Верка Сидерова Иванова (|Верка Сидерова Иванова; 26 април 1926 — 2 јули 2025) — бугарска народна пејачка, позната изведувачка на народни песни од Добруџа.
1 Животопис
Родена е на 26 април 1926 година во Добрич. Дипломирала гимназија во родниот град. Во 1952 година во Софија ја освоила првата награда од учеството на Националниот преглед на уметничката самоактивност во армијата. Потоа се пријавила на проба кај Филип Кутев и оттогаш била дел од ансамблот за народни песни и игри, кој денес го носи името на познатиот диригент и уметнички директор. До 1983 година пеела во ансамблот како солист, во квартети и трија. Одржала концерти во 29 земји низ целиот свет.
Многу од нејзините изведби се зачувани во Златниот фонд на Бугарското национално радио и телевизија. Верка Сидерова е исто така и добитничка на главната награда „Нестинарка“ за животно дело на Меѓународниот фолклорен фестивал во Бургас (2004). Таа е почесен граѓанин на Добрич од 2004 година.
По повод нејзиниот 85-ти роденден, пејачката ја објавила својата авторска книга „Дали си лале, дали си зумбул — Мојот животопис“ и била одликувана со Орден на Стара Планина, 1. степен (2011).
Во 2014 година, Верка Сидерова добила статуетка од Првите „Годишни фолклорни награди“ посветени на Борис Машалов во категоријата „Вкупен придонес во бугарскиот фолклор“. Починалa на 2 јули 2025 година на 99-годишна возраст.
2 Репертоар
Меѓу нејзините најпопуларни песни се „Дали си лале, дали си зумбул?“, „Изгрејала месечинка“, „Росен, Росен, зелен Росен“ и „Ситно се оро зави“, а нејзината омилена песна е „Години, години, усили години“. Пејачката често споделувала дека основата на нејзиниот репертоар се песните на нејзината мајка и баба.
Алекс Скот (фудбалер 2003)

Алекс Џеј Скот (роден на 21 август 2003, во Чертси) — англиски фудбалер, играч од средниот ред на Борнмут и на англиската репрезентација под 21 година.
1 Титули
1.1 Репрезентативни
; Англија под 21 година
* Европско првенство за играчи под 21 година : 1
: 2025
Отклучување на патиштата

„Отклучување на патиштата“ — патеписи на македонскиот писател Радован Павловски, издадени 1986 година.
1 Содржина
Патеписите „Отклучување на патиштата“ ги содржат „Медитеранскиот дневник“, „Орфеј и Евридика на автопат“, „“Париски белешки, „Откритие на ангелот“, „Пантомима на пеколот“ и другите патеписни и дневнични записи кои Радован Павловски ги водел во времето на своите крстарења по земјите и континентите од 1969 до 1979 година. Тие се собрани во тритомното издание на Наша книга, од 1986, во третата книга, со ист наслов.
Со лиричен и поетичен јазик, својствен за авторот, овие патеписи се своевиден деликатес за секој почитувач на неговото дело. Тука авторот го пресоздава просторот кој го посетува и како низ сито го пресејува пуштајќи го протече низ неговит внатрешен свет.
Особено потресен е патписот од посетата на логорот Терезин „Пантомима на пеколот“, каде бил „укинат човечкиот говор“, каде се уште постојат машкиот и женскиот дел од пеколот како неми сведоци на злото кое човек на човека може да го направи. Авторот нагласува дека токму затоа мора да пишува за тоа што го гледа таму, „...да се брани човекот, да се брани ...од нечовекот да се брани човекот...Човечка е тоа должност братко, тешка претешка но света.“
Зелените–Европска Слободна Алијанса

Зелените/Европска Слободна Алијанса (Зелените/ЕСА) е политичка група во Европскиот парламент составена претежно од зелени политички партии.
Групата се состои од Европската зелена партија (EGP), дел од Европската Слободна Алијанса (EFA), и членови од Волт Европа и Европската Пиратска Партија.
Записи на Езерко Дримски

„Записи на Езерко Дримски“ — роман на македонскиот писател Владо Малески, издаден 1980 година.
1 Содржина
Романот „Записи на Езерко Дримски“ претставува нова фаза во творештвото на Владо Малески. Тој со ова свое дело дава увид во мирнодопскиото живеење, во повоеното време од 1945 до 1980 година. Ракописот е составен од три целини во форма на запис. Нараторот е Езерко Дримски, кој во прво лице еднина ги дава случувањата низ негов светоглед, го интензивира дејството и доживувањето на случувањата.
Секој од трите дела: „Поднавален живопис“, „Убиството на сонот и Џон Сајмон“ и „Горе на Водно, долу од Водно“ би можеле да функционираат како засебни дела. Сепак заедно тие го градат ликот на Езерко Дримски, како првоборец, прв директор на радиостаницата во Републиката,прв директор во ИЗИНУРПИ ,народен пратеник и синдикален функционер, и го даваат животот во текот на двеипол децении по војната.
Првиот дел, запис е со дејство од 1945 година, годините на ослободувањето, создавањто на институциите и занесот на почетништвото.Езерко Дримски ги слика динамичноста и убавините на живеењето во слободата.
Вториот дел „Убиството на сонот и Џон Сајмон“ е епизода од прошетката низ Македонија на Џон Сајмон (односно Јонче Симонче)-историчар од Америка, иселеник во Америка и Езерко Дримски, во својство на домаќин со цел да се запознае гостинот со концептот на новата држава, вонблоковски, самоуправна и сл. Тука покрај полемиките кои ги имаат двата главни лика, дадена е и трагиката на ликот на Џон кој покрај сите достигнувања во својот живот ја открива и својата голема тага, која излегува на виделина токму на местото од каде потекнуваат неговите корења, а тоа е дека „да се вратам кон изворот над поножјето...не можам, доцна е, предоцна...“- според зборовите на Џон Сајмон.
Третиот дел „Горе на Водно, долу од Водно“ е сместeн во 1969 година. Претходните два записа имаа главно општествено- политички контекст, додека овој дел има лирски, интровертен набој. Тука Езерко се наоѓа повторно со својот поранешен соборец Петруш Софрониевски и заедно го искачуваат Водно, за во исто време повторно да се поврзат како пријатели, споделувајќи ја семејната трагедија која Петруш ја доживеал.
2 За делото
Со ова свое дело Владо Малески навлегува во сликање на современоста на повоените години до осумдесетите година од 20 век и дава маестрален прозен резултат, сликајќи ги општествените прилики и давајќи хуманистички приказ на случувањата во тоа време преку својата реалистичност и пластичност.
Триптихонот „Записи на Езерко Дримски“ се одликува со сето она што го карактеризира неговиот стил: „неговата прегнатост, пробивноста како во колективните, така и во индивидуалните психолошки и ментални состојби, широкиот репертоар на изразни решенија, лексичката разгранетост, изработеноста и експресивноста на раскажувачката реченица...меѓутоа во најизразителна, најафирмативна мера она што донесува новава проза, тоа е составката на хуморот во неговиот стил“- пишува Петар Т. Бошковски во својот поговор за романот.
Панкратион

Панкратион (грчки за „себорба“) — боречка вештина во античките грчки игри. Прв пат сигурно се спомнува во 648 година пр. н. е., во текот на 33. Олимписки игри. Грците верувале дека легендарниот Тезеј го основал панкратионот. Една теорија, особено популарна меѓу Грците, е дека панкратионот стигнала до Индија со војската на Александар Велики, каде што ги започнала месните боречки вештини, а со тоа и денешните боречки вештини на Далечниот Исток како што се кунг фу и карате.
Панкратионот бил спој од борење (пале) и бокс (пигме). Исто така се користеле техники со нозете и за разлика од боксот, борбата се водела со голи раце (без ракавици или завои). Натпревар во панкратион се одржал на петтиот, последен ден од Олимписките игри. Победата се постигнувала само со нокаут, предавање или смрт на противникот. За разлика од борењето или боксот, во панкратионот немало технички правила. Ова значи дека биле дозволени удари со раце, стапала, лакти, колена и прсти, како и фрлања, лостови и болни држења, и стоечки и на подот. Единствените работи што биле забранети биле гризењето и удирањето в очи. Врз основа на овие правила, се користел секој метод за да се победи противникот. Старогрчките борци не се двоумеле ниту да го прободат стомакот со рацете и да ги искинат внатрешните органи, иако тоа се сметало за нечесно. Многу поразени борци на тој начин ја доживеале својата смрт или ја напуштиле арената како инвалиди. Имало случаи кога поразениот платил за борбата со својот живот, но поради добрата борба, тој бил постхумно признат како победник.
Борците биле наречени панкратионисти, а судијата, хеладоник, го надгледувал почитувањето на правилата и го одредувал победникот.
Еден од познатите спортисти кој постојано ја освојувал оваа дисциплина бил Теаген од Тасос. На семрежната страница на Олимпискиот комитет е наведено дека и Платон победил двапати во дисциплината панкратион.
Денес, постојат обиди да се врати панкратионот на Олимписките игри во поцивилизирана варијанта, или барем да се воспостави како посебен и сериозен спорт во облик на „панкратион алтимет“. Исто така, бразилското вале тудо и сè попопуларните „мешани боречки вештини (MБВ, англ. Mixed Martial Arts, ММА)“ и „слободни борби“ ги оживуваат традициите на борбата во слободен стил.
Франсиско Гарсија Калдерон

Франсиско Гарсија Калдерон
Франсиско Гарсија Калдерон Ланда (шпански: ''Francisco García Calderón Landа,'' 2 април 1834 &#x2013; 21 септември 1905) бил перуански адвокат и привремен претседател на Република Перу за краток седуммесечен период во 1881 година, во екот на Тихоокеанската војна . Гарсија Калдерон бил клучна фигура во конечните мировни договори помеѓу Перу и Чиле . Подоцна во постпретседателската кариера, во 1892 година, тој бил назначен за посредник при земјишните спорови меѓу Перу и Еквадор, кои се однесувале на спорните провинции Маинас, Хаен и Тумбес. Гарсија Калдерон бил и академик, автор на сеопфатна историја на претходно споменатите спорни покраини, како и монографија за перуанското законодавство насловена како ''„Речник на перуанското законодавство“'' .
1 Живот
Франциско Гарсија Калдерон бил роден во Арекипа на 2 април 1834 година, како син на судијата Едуардо Гарсија Калдерон и Креспо и Вентура Ланда и Герола. ''Студирал на Колехио де ла Индепенденсија'' (''Колеџ на независноста'') каде што подоцна работел како професор по филозофија и математика .
Со неговиот ''Речник на перуанското законодавство'' (''Diccionario de la Legislación Peruana)'' тој го етаблирал своето име како истакнат адвокат. Тој бил претседател на Уставниот конгрес во 1867 година. Од 1868 до 1869 година, тој кратко време бил министер за финансии . Тој бил ипретседател на Сенатот од 1886 до 1887 година
Неговите синови Франциско Гарсија Калдерон и Вентура Гарсија Калдерон станале истакнати интелектуалци во Перу. Третиот син, Хозе Гарсија Калдерон, исто така писател и уметник, починал во 1916 година во Битката кај Верден .
Заѕидување

Заѕидување — вид смртна казна при која човек бил ставан во ѕид што се гради или бил опкружуван со глуви ѕидови од сите страни, по што умирал од глад или дехидрација (ако погубениот бил ставен во просторија со доволен обем или со доток на воздух). Ова го разликува од закопување жив, каде што човекот умира од задушување.
Заѕидувањето се споменува во легендите, фолклорот (на пример, во романската балада „Мајстор Маноле“) и книжевноста. Често овој вид казна се споменува во финските легенди, на пример, за девојка што неправедно била обвинета за велепредавство. Таа била заѕидана во ѕидот на замокот Олафсборг, кај кој, според легендата, израснала јасен со бели цветови како нејзината невиност и црвени бобинки како крвта.
На Балканот се раширило верувањето дека тврдина или мост ќе стојат долго ако во нив се заѕида жив човек (најчесто невеста или млада сопруга на еден од градителите).
1 Казна
Првите траги од оваа практика се наоѓаат во Стара Грција. Таа е јасно спомната во митот за Антигона и приказната за смртта на Павсаниј. Во Стариот Рим, тоа бил многу редок начин на погубување применуван врз весталките што го прекршувале својот завет за невиност, како Реја Силвија, или дозволувале да згасне огнот што го чувале. Тие биле спуштани во мала ќелија со маслена ламба и малку храна за да им се продолжи маката. Познат случај, опишан од Плиниј Помладиот, се однесува на мачењето на весталката Корнелија, неправедно осудена од царот Домицијан. Понекогаш се користел изразот „живо закопана“, иако не станувало збор за непосредно закопување во земја.
Во средновековието, осудата на заѕидување, односно да се биде „заробен во ѕидови“, обично била истозначник за затвор на неопределено време. Постоел „тесен ѕид“, што бил самица, и „широк ѕид“, со статус споредлив со денешниот домашен притвор. Во случај на семејна жалост, болест или за време на верски празници, затворениците можеле да добијат дозволи што ги поминувале дома. „Моќта за ублажување на казните често се применувала“, истакнува Хенри Чарлс Ли, при што затворската казна била претворана во обврска за аџилак, најчесто во Светата Земја, или во осуда на парична казна. Меѓутоа, постоело и заострување на „тесниот ѕид“, наречено ''carcer strictissimus'', каде осуденикот бил врзан со синџири во самица и лишен од секаков контакт до неговата смрт
Розмари Оберт

Розмари Оберт (4 мај 1946 – 13 март 2024) била канадско-американска авторка, поетеса и критичарка, најпозната по нејзината серија криминалистички романи „Елис Портал“. Во 1995 година ја освоила наградата „Артур Елис“ (оттогаш преименувана во Награда за извонредни криминиластички писатели на Канада) за најдобар краток криминалистички расказ „Полноќниот брод за Палермо“. Во 1999 година ја освоила наградата за најдобар роман ''Стефановата гозба''.
Оберт била родена во Нијагарините водопади, во Њујорк, но живеела во Канада повеќе од четириесет години. Таа живеела во Торонто, каде што предавала "пишување романи". Во текот на нејзиниот живот, работела и како уредник, извршител, консултант за безбедност за конзулатот на САД во Торонто и како службеник за судски услуги во Вишиот суд на правдата во Онтарио.
1 Библиографија
1.1 Поезија
*''Два вида мед''. (1977). Отава: Обертон Прес.
*''Автобиографија''. Канадски женски студии.(1986)
*''Берење диви малини: Имагинарните љубовни песни на Гертруда Штајн''. (1997) Соно Нис Прес.
*''Груба дивина: Имагинарните љубовни песни на игуменијата Хелоиз''. (2011)Форфронт едишнс.
*''Ленин за љубовници''. [самоиздадено](2012).
*''Што велат сенките''. Квинс Квортерли. (2016)123 (2): 296–297.
*''Силен, сигурен и сам: Песни во гласот на Исак Њутн''. (2018) Керик Паблишинг.
1.2 Нефикција
*''Копер Џек: Мојот живот на сила''. Торонто: Дандурн. Вебстер, Џек; Оберт, Роузмери (1991). ISBN 1550021486. ​​(Ова се мемоари на детективот Џек Вебстер.)
1.3 Фикција
Првите книги на Оберт биле напишани под псевдонимот Луси Сноу. Во 2000 година таа напишала: „Јас сум писателка на мистерии и романси, накратко, на „жанровска“ фикција.“
Како Луси Сноу:
*''Песни од рајот'' (1983) Ворлдвајд
*''Црвена птица во зима'' (1984) Торонто: Харлкин
Како Розмари Оберт:
*''Градината на лавовите'', 1985, Харлекин
*''Огнената бунтовничка'', 1985, Харлекин
*''Слободна власт'', 1997, Бриџ Воркс
*''Стефановата гозба'', 1999, Бриџ Воркс
*''Пловачот ќе биде таму'', 2001, Бриџ Воркс
*''Остави ме кога ќе умреш'', 2001, МекАртур
*''Црвената миса'', 2005, МекАртур
*''Судија на сираци'', 2007, АјЈуниверс
*''Крајна скара'', 2013, Кватро
*''Не заборавај дека ме сакаш'', 2014, Торонто (издавач не е наведен)
*''Полноќниот брод до Палермо и други раскази'', 2016, Керик Паблишинг
Раниот роман ''Огнена светилка'' е романса во Харлекински стил, се одвива во Торонто, за библиотекарка за општински работи и нејзиниот однос со градоначалникот.
2 Наводи
Лиса Берд-Вилсон

Лиса Берд-Вилсон е писателка од племето Метис и нехијав од Саскачеван со домородно потекло.
1 Биографија
Како дете што го има преживеано „Скуп“ од шеесеттите години, Берд-Вилсон била посвоена, и тоа ја одвоило од нејзиното Кри и Метис наследство. Ова искуство влијаело многу врз нејзиното пишување.
Дебитантската збирка кратки раскази на Берд-Вилсон, ''„Само се преправаме“'' од 2013 година, била избрана за награда „Една книга, една провинција“ на Здружението на библиотеки во Саскачеван за 2019 година. Книгата освоила четири награди за книга во Саскачеван (вклучувајќи ја и наградата за книга на годината за 2014 година) и била финалист за наградата за литература „Данута Глид“ за 2014 година. Рецензирајќи ги приказните за ''The/tƐmz/Review'', Ејми Мичел вели „приказните и ликовите се толку живи, а пишувањето е толку убаво во својата чиста едноставност“.
Таа, исто така, објавила поезија и книги од нефикција.
Од 2021 г.Берд-Вилсон е извршен директор на Институтот Габриел Думонт, образовната гранка на Метис Нацијата - Саскачеван. Таа е исто така член на основачкиот одбор и претседател на Кругот на абориџински писатели „Анскохк“ и претседател-основач на Мрежата за абориџинска писменост во Саскачеван.
2 Награди
; 2014 година
* Во потесен избор за наградатата за литература „Данута Глид“ за ''„Саме се преправаме“''* Книга на годината од Универзитетот во Реџина за ''„Саме се преправаме“''* Награда „СаскПоуер“ за фикција за ''„Саме се преправаме“''* Награда за писатели на абориџинските народи Расмусен, Расмусен и Чаровски за ''„Саме се преправаме“''* Награда за издаваштво на абориџинските народи на Универзитетот на Првите нации во Канада за ''„Саме се преправаме“''* Награда за истакнати жени на ЈВКА за уметност, култура или наследство ; 2017 година
* Награда за основање на Џон Хоџин за кратката приказна „Советување“ ; 2018 година
* Одбор за уметности на Саскачеван, Награда за млади уметници на РБЦ ; 2019 година
* Сребрен медал, колумна, награда на Националното списание за делото „Кловнови, торта, кануа: Ова е Канада?“ ; 2022 година
* Во потесен избор за наградата за прв роман на Амазон.ка(Amazon.ca) за ''„најверојатно Руби“''* Финалист за наградата на Генералниот гувернер за англиска фикција за 2022 година за „Веројатно Руби“; 2022 година.
3 Дела
*''Наш сопствен институт: Историја на Институтот Габриел Думон'', нефикција (Габриел Думон Прес, 2011)
*''Само се преправам'', кратки раскази (Coteau Books, 2013)
*''Црвените досиеја'', поезија (изданија „Најтвуд“, 2016)
*''Веројатно Руби'', роман (Даблдеј Канада, 2021)
Мујук Марка

Мујук Марка ( кечуански: ''Muyuq Marka'') е археолошко наоѓалиште во поголемиот комплекс Саксајваман во Куско, Перу. Мујук Марка е поранешна кружна кула на Инките, која се наоѓа во тврдината. Се користела како храм на Инти (Бог-Сонце), но станал дел од комплекс од правоаголни згради кои во најголем дел сè уште постојат денес. Сепак, храмот и двете странични кули биле разрушени за време на шпанската власт. Она што останало од Мујук Марка укажува дека тоа била „кружна зграда со отворен централен двор кој имал фонтана“. Храмот имал тројни ѕидови, кои биле усогласени со зенитното изгрејсонце и антизенитското зајдисонце.
Мујук Марка била една од трите кули што се наоѓале во горниот дел од храмот на Инките во Саксајваман . Оваа кула е позната затоа што во 1536 година, во Битката кај Саксајваман, војникот од армијата на Инките по име Кахуиде скокнал од врвот на кулата за да не падне во рацете на Шпанците. Според „Инка“ Гарсиласо де ла Вега, оваа кула била складиште на чиста вода.
Мујук марка се состои од три концентрични, кружни камени ѕидови поврзани со низа радијални ѕидови. Постојат три канали изградени за да се донесе вода во она што многу научници го сметаат за резервоар. Мрежаст модел од 34 линии се сече во центарот, а исто така има и модел од концентрични кругови што одговара на местоположбата на кружните ѕидови.
Првично, Мјук марка била зграда со 4 надредени ката. Првото тело имало квадратен под; второто било цилиндрично, а третото исто така имало цилиндрична форма. Последователните би формирале кружни тераси за одгледување со намалена ширина, при што најшироките имале 3,6 м, а најтесните 3 м. Кулата би завршила со конусен таван. Мујук Марка најверојатно достигнала вкупна висина од 20 метри. Шпанците го уништиле, и покрај протестите и од Сиеза и од Инка Гарсиласо.
1 Опис од хрониките
Неколку хроничари именуваат три кули што се наоѓале на врвот на ридот Саксајваман. Еден од нив е Педро Санчез де ла Хоз кој влегол во Куско заедно со Франциско Пизаро . Во својата хроника тој напишал дека во Саксајваман имало три кули, едната во средината во кубна форма од четири или пет тела поставени една врз друга. Сепак, Гарсиласо де ла Вега му противречи наведувајќи дека средната кула имала кружна форма. Но, двајцата се согласуваат дека имало три кули и дека нивните големини биле значителни. „Инка“ Гарсиласо раскажува дека под кулите имало огромни тунели кои се меѓусебно поврзани дури и помеѓу трите кули. Тој исто така пишува дека во детството си играл таму, но само до почетокот на нејзиното уништување од страна на Шпанците. Потоа, Педро Пизаро се осврнал на двете кули „формирани од две многу високи коцки“, веројатно успеал да ги набљудува само Паукамарка и Салакмарка затоа што Мујук Марка веќе била уништен од Шпанците.
2 Поврзано
* Куско
* Саксајваман
Каљин

Каљин (|Kalinë) е населено место во општината Лепосавиќ, Косовскомитровачкиот Округ, Косово. Според пописот од 2024 година имало 81 жител. Селото е бошњачко. До 2011 година е бил дел од селото Рватска.
1 Поврзано
* Косовска Митровица (округ)
* Косовски Бошњаци
Киро Мазнев

Киро Мазнев (Велес, 18 април 1912 — Велес, после 1963 г.) — македонски активист и продавач. Член на Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“, репресиран од тогашниот социјалистички режим поради неговата поддршка за обединета независна македонска држава. Мазнев бил двапати уапсен, во 1945 и 1947 година. Мазнев основал нова група откако била укината групата на Благој Џајков со Крум Чушков и Саздо Трајковски.
1 Животопис
Роден на 18 април 1912 година во градот Велес, неколку месеци пред Првата балканска војна. Мазнев се образувал во неговиот мајчин град. За повисоко образование се запишал во велешката гимназија. За време на Втората светска војна и почетокот на народноослободителната борба Мазнев не зедол учество. Со ослободувањето на Тетово и градот Скопје нова комунистичка власт била формирана. Мазнев бил против новиот режим, поради тоа во 1945 година бил уапсан и интерниран шест месеци во велешките затвори.
Откако се ослободи тој открил за националистичките групи кои никнале низ градот, меѓу нив најзначаен бил групата на Благој Џајков со Крум Чушков и Саздо Трајковски. Џајков бил верник во старата идеалогија на МРО — независна обединета македонска држава. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на Социјалистичка Македонија. Во полициските досија дејци на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или ванчомихајловисти. Всушност синоним на фашист или бугараш. Во 1947 година формирал националистичка група. Во нејзе се вчлениле некои дејци од претходната група како Богдан Хаџи Петрушев, Кирил Ќирков и Светлана Боцева. Некои од членовите биле учесници во бунтот на Скопско кале. За време на југословенскиот терор врз велешаните групата била откриена и укината. Поради неговата клучна улога Мазнев добил осум годишна казна.
Од 1947 година сѐ до 1955 година бил мачен во Идризово. Откако излегол тој делумно бил рехабилитиран и повторно примен во секојдневниот живот. Се приклучил во Комунистичката партија на Македонија. На 19 јули 1962 година бил назначен за водач на продавницата „''Жито Македонија''“ покрај велешкиот Стар мост. Неговата судбина после тоа е непозната.
Ринген

''Ринген'' — германски термин за греплинг (борење). Во контекст на германската школа за историски европски боречки вештини за време на доцниот среден век и германската ренесанса, ''Ринген'' се однесува на ракопашна борба воопшто, вклучувајќи ги и техниките на борење што се употребуваат како дел од мечувалството.
Германската традиција има записи за голем број мајстори-''Рингери'' од 15-ти до 16-ти век специјализирани за невооружена борба, како што е От Јуд.
Германската традиција на ''Ринген'' била засенета во текот на 17 век, бидејќи модерното барокно разбирање на благородништвото го исклучило учеството на повисоките класи во боречките натпревари. Борењето продолжило да се практикува меѓу пониските класи, што довело до појава на различни традиционални стилови на народно борење. Сè уште постоечката швајцарска боречка вештина Швинген е директно поврзана со Кампфринген.
1 Историја
Еден од главните луѓе што го обликувале Ринген на почетокот на ренесансата се чини дека бил австрискиот мајстор От Јуд. От бил мајстор од почетокот на 15 век. Во повеќе средновековни борбени трактати тој е заслужен за низа техники на борење, вклучувајќи кршење на зглобовите, блокирање на рацете и фрлања. Не е зачуван ниеден трактат составен од самиот От, но неговиот систем го предавале неколку мајстори за мечување од крајот на 15 век, вклучувајќи ги Ханс Талхофер (1443), Петар од Данциг и Џад Лју. Паулус Кал го вбројува во „друштвото на Лихтенауер“, велејќи дека бил учител по борење на „господарите на Австрија“ (веројатно под Фридрих III). Според Талхофер и Лев, От бил крстен Евреин.
Борењето излезе од мода меѓу горните класи со почетокот на барокниот период. Доцен трактат за ''Ринген'' е оној од Јохан Георг Пашен, објавен во 1659 година. Веројатно последната книга која се занимава со Ринген како смртоносна боречка вештина, е „Leib-beschirmende und Feinden Trotz-bietende Fecht-Kunst“ од Јохан Андреас Шмит, која била објавена во Вајгел, Нирнберг во 1713 година. Сепак, Кампфрингенскиот стил преживеал барем делумно во народните стилови на борење на Светото Римско Царство, а делови од него сè уште постојат во рамките на современите стилови на борење, како што е локалното германско борење со фаќање.
2 Поврзано
* Историски европски боречки вештини
* Историја на борењето
* Греплинг
* Ракопашна борба
3 Наводи
* Рајнер Веле, ''„--und wisse das alle hobischeit kompt von deme ringen“: Der Ringkampf als adelige Kunst im 15.'' и ''16.''''Јархундерт'', 1993, .
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Костур

Успение на Пресвета Богородица (|Κοιμήσεως Θεοτόκου) — црква во градот Костур, Егејска Македонија. Претставува катедрала на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е најпрвин изградена во 1857 г. како џамија, позната како Гази џамија. Изѕидана е со прецизно делкан камен, особено во источниот дел. Градбата претставува трикорабна базилика, посветена на Св. Никола и Св. Константин и Елена. Откако градот потпаднал под Грција во 1912 г. храмот е претворен во црква.
Во 1916 година, Атанасиос Папастилиадис подигнал импресивна камбанарија на митрополитската црква. Камбанаријата и часовникот се дар на Костурчанецот Трпо Д'мбенски. Таа е висока 19 м, изградена од камен со неокласични елементи на шест спратови во облик на кула.
Во храмот се чуваат вредни предмети од разрушени стари цркви. Царските икони се постари од храмот.
Во 1925 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.
1 Икони
Масовна гробница

Масовна гробница, збирна гробница или заеднички гроб — погребно место во кое се закопани повеќе човечки тела, кои можат или не можат да бидат утврдени пред погребувањето. Според Обединетите нации, кривична масовна гробница е место со најмалку три жртви на погубувања, иако не постои сеопфатно прифатена определба.
Ваквите гробници обично се создаваат кога ќе загинат голем број луѓе, а постои потреба од брзо погребување поради санитарни причини. Иако се поврзани со воени судири и злосторства, во современо време тие можат да настанат и по глад, епидемии и природни катастрофи. Во вакви ситуации, често нема функционална општествена инфраструктура за правилно препознавање и поединечно погребување на телата.
1 Епидемиолошко значење
Во воени услови кога поголемиот дел од населението во зоната на судирот има ослабен имунитет и користи отворени водни извори, брзото погребување на загинатите војници и граѓани е од клучно значење за спречување на ширење на заразни болести кај војските и граѓанското население. Од медицинска гледна точка, овие заеднички гробови се сметаат за санитарни погребувања. Во текот на воените дејствија исто така било од голема важност и погребувањето на загинатите коњи за јавање и впрегнување, како и на други работни животни, што барало организирање на посебни гробишта за животни.
Црква „Св. Ѓорѓи на Ридот“

Свети Ѓорѓи на Ридот (|Άγιος Γεώργιος του Βουνού) — црква во градот Костур, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија. Храмот е дел од парохијата на „Св. Панталејмон Варлаамски“. Изворно ѝ припаѓала на Охридската архиепископија.
1 Историја
Црквата била подигната во XIV век. Веројатно првобитно била манастирска црква, што се потврдува во натпис на големиот засводен влез во дворот:
Во 1924 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.
2 Архитектура
Градбата претставува мала еднокорабна базилика со припрати на јужната и северната страна и влез на југ. Изградена е од камен, со кал како врзивен материјал, типично за костурските цркви од втората половина на XIV век. Во XXI век започнало отстранувањето на надворешниот малтер и откривање на првичниот изглед на ѕидаријата.
3 Фрески
3.1 Во наосот
Живописот на храмот е од втората половина на XIV век. Иако е оставено место за натпис над влезот, поради нејасни причини тој не бил напишан. Иконографијата на оваа црква е типична за еднокорабните базилики во Костур од XIV век. На источниот ѕид, над фронтонот е претставена сцената на Вознесението, под неа Благовештението и во апсидата на храмот – Пресвета Богородица Сецарица (Пантанаса). На јужниот ѕид во горната зона, од сцените на Дванаесетте празници се истакнуваат оние на Рождеството и на Сретението Христово. Во долгата зона се претставени ликовите на Св. Ѓорѓи, Св. Теодор Тирон и Св. Теодор Стратилат и Св. Онуфриј. Од внатрешната страна на ѕидаријата на влезот е претставена Св. Марина. Горе на западниот ѕид е Преображението Господово, а во долната зона Успението на Пресв. Богородица и Христос Елкоменос. Во долната зона, на левата страна е претставен Св. Архангел Михаил, а надесно Св. Константин и Елена. Од внатрешната страна на ѕидот на западната врата е претставен Св. Симеон Столпник. Во горниот дел на северниот ѕид се сцените на Распетието, Оплакувањето, Каменот и Слегувањето во Адот. Во долниот дел се Св. Артемиј, Св. Меркуриј, Св. Прокопиј, Св. Димитриј, Св. Јован Богослов, Дејзис и во светилиштето Видението на Св. Петар Александриски. Меѓу двете основни зони на јужните, западните и северните страни се претставени второстепени светци во медалјони.
3.2 Во припратата
Според постоечкиот натпис, припратата исто така е живописана со фрески во 1651 г. Натписот гласи:
Иконографијата на припратата е посветена на Свети Ѓорѓи. Во горната зона се претставени сцени од неговиот живот и мачеништво, а во долната зона се светци во цел раст: Св. Григориј Палама, Св. Атанасиј Велики, Св. Григориј Богослов, Св. Јован Златоуст, Св. Василиј Велики, Св. Теофан во големо поле и Св. Герасим. На јужниот ѕид кон исток е гробот на ктиторите.
4 Наводи
4.0.1 Забелешки
Иван Лазаров

Иван Лазаров (Долно Чичево, 1901 — Велес) — македонски активист и магационер. Учесник во Бунтот на Скопско кале во 1945 година од артилерската бригада. По Втората светска војна Лазаров се вчленил во националистичка група во Велес предводена од страна на Киро Мазнев. За време на југословенскиот терор Лазаров поради неговото членство бил осуден 4 години во Идризово. Откако бил ослободен тој продолжил да живее во Велес.
1 Животопис
Роден во 1901 година во велешкото село Долно Чичево, тогаш дел од Отоманското Царство. Се образувал во неговото мајчинско село. Не продолжил со средно училишно образование. За време на Втората светска војна и народноослободителната борба, Лазаров отпрвин соработувал со бугарската фашистичка власт. Иван Лазаров бил назначен кметски намесник во неговото мајчино село. Понатаму, незадоволен со бугарскиот терор врз населението, Лазаров се приклучил во Народноослободителната војска. Учествувал во крајната битка за ослободување на Скопје. Се приклучил во Петнаесетиот македонски корпус при неговиот престој во Скопје.
Кога открил дека војската ќе се движела кон Срем наместо Солун, Лазаров заедно со Тодор Стојанов зеле учество во бунт организиран на Скопско кале во 1945 година. Неговата казна е непозната. Меѓу 1946-1947 година се преселува во Велес каде се запознава со националистичките групи основани низ градот. Во истата година се приклучува во групата на Киро Мазнев Овие групи биле верници на старата идеалогија на МРО — независна обединета македонска држава. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на Социјалистичка Македонија. Во полициските досија дејци на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или ванчомихајловисти. Всушност синоним на фашист или бугараш.
Заедно со Тодор Стојанов дејствувале во Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“. Во 1947 година за време на југословеснкиот терор врз велешаните нивната организација била откриена и укината. Поради неговата значајна улога Лазаров бил казнет со 4 години во Идризово. Во 1951 година бил ослободен, не бил рехабилитиран. Во еден југословенски извештај од 1960-тите се спомнува дека Лазаров бил под надзор во Велес. Неговата судбина после тоа е непозната.
2 Наводи
Машка ракометна репрезентација на Романија

Машка ракометна репрезентација на Романија — репрезентација управувана од Романската ракометна федерација (|Romanian Federaţia Română de Handbal ) и учествува на меѓународни ракометни натпревари. Романија со децении била најуспешната нација во ракометот со 4 златни медали на Светските првенства, тие служат како модел за спортот. Сепак, Романија не успеала да освои медал од 1990 година.
1 Натпреварувачки рекорд
Прваци Второпласирани Третопласирани Четвртопласирани
1.1 Олимписки игри
Олимписки игри
Година, Рунда, Место, , , , , ,
Берлин 1936, Натпревар за 5-то место, 5-ти од 6, 3, 1, 0, 2, 19, 29
Немало од 1948 до 1968
Минхен 1972, Трето место, 3-ти од 16, 6, 5, 0, 1, 98, 81
Монтреал 1976, Второпласиран, 2-ри од 12, 5, 3, 1, 1, 106, 90
Москва 1980, Трето место, 3-ти од 12, 6, 5, 0, 1, 139, 106
Лос Анџелес 1984, Трето место, 3-ти од 12, 6, 5, 0, 1, 143, 110
Сеул 1988, ''Не се квалификувала''
Барселона 1992, Натпревар за 7-мо место, 8-ми од 12, 6, 1, 1, 4, 126, 138
Атланта 1996, ''Не се квалификувала''
Сиднеј 2000
Атина 2004
Пекинг 2008
Лондон 2012
Рио де Жанеиро 2016
Токио 2020
Париз 2024
Вкупно, 6/14, –, 32, 20, 2, 10, 631, 554
1.2 Светско првенство
Светксо првенство
Година, Позиција, Нтпр, П, Н, И, ПоГ, ПрГ, +/-
1938, ''did not enter''
1954
1958, 13, 3, 0, 1, 2, 40, 50, −10
1961, 1, 6, 5, 0, 1, 89, 67, +22
1964, 1, 6, 6, 0, 0, 136, 88, +48
1967, 3, 6, 4, 1, 1, 114, 87, +27
1970, 1, 6, 5, 0, 1, 94, 68, +26
1974, 1, 6, 5, 0, 1, 111, 81, +30
1978, 7, 6, 3, 1, 2, 132, 107, +25
1982, 5, 7, 5, 0, 2, 174, 152, +22
1986, 9, 7, 3, 0, 4, 146, 147, −1
1990, 3, 7, 6, 0, 1, 168, 142, +26
1993, 10, 7, 2, 1, 4, 143, 152, −9
1995, 10, 9, 5, 0, 4, 246, 241, +5
1997, ''не се квалификувала''
1999
2001
2003
2005
2007
2009, 15, 9, 5, 0, 4, 288, 268, +20
2011, 19, 7, 3, 0, 4, 195, 190, +5
2013, ''не се квалификувала''
2015
2017
/ 2019
2021
/ 2023
// 2025
2027, ''претстојат квалификации''
/ 2029
// 2031
Вкупно, 14/29, 92, 57, 4, 31, 2076, 1840, +236
1.3 Евро турнири
Сите екипи на овие турнири се европски, сите светски и олимписки прваци, а учествувале и првите 7 од Светските првенства и Олимписките игри. Во тоа време биле мини европски првенства.
: ЕВРО Турнир на Светски куп во Шведска
* 1971 : 2-ро место
* 1974 : 5-то место
* 1992 : 8-мо место
: ЕВРО Суперкуп турнир во Германија
* 1979 г : 2-ро место
* 1981 : 5-то место
* 1983 : Прваци
* 1985 : 4-то место
* 1987 : 4-то место
* 1989 : 3-то место
* 1991 : 5-то место
* 1993 : 4-то место
Ѓорѓи Атанасов

Ѓорѓи Атанасов (Велес, 19 април 1926 — ?) — македонски активист и качар. Тој бил член на Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“, репресиран од тогашниот социјалистички режим поради неговата поддршка за обединета независна македонска држава. Атанасов се приклучил во националистичка група основана од Александар Патраклиевски, по потекло од Штип. Поради неговите дејности бил прогонет во Идризово.
1 Животопис
Роден на 19 април 1926 година во градот Велес, тогаш дел од Кралството Југославија. Атанасов се образувал во неговиот мајчин град. Не можел да продолжи со неговото средно училишно образование поради почетокот на Втората светска војна и народноослободителната борба. После ослободувањето на Велес во 1945 година се запишал во велешката гимназија. Таму тој открил за националистичките групи кои никнале низ градот, меѓу нив најзначаен бил групата на Благој Џајков со Крум Чушков и Саздо Трајковски. Џајков бил верник во старата идеалогија на МРО — независна обединета македонска држава. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на Социјалистичка Македонија. Во полициските досија дејци на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или ванчомихајловисти. Всушност синоним на фашист или бугараш.
Атанасов не се приклучил во Џајковата група. Тој се вчленил во групата формирана од Александар Патраклиевски, националист по потекло од Штип. Атанасов се вчленил заедно со Ацо Уневски. Во 1947 година за време на југословенскиот терор врз велешаните групата била откриена и укината. Во еден југословенски извештај за групата наведиле: „''Организацијата имала за цел да се бори за обединета Македонија под раководство на Ванчо Михајлов''“. Оваа изјава била безсмислена бидејќи групата немала пристап до Михајлов. Истата година Атанасов поради неговата улога бил осуден 7 години во Идризово. Во 1954 година бил ослободен но не бил рехабилитиран. Неговата судбина после тоа е непозната.
2 Наводи
Црква „Вознесение Христово“ - Шашаварлија

Вознесение Христово (позната и како Свети Спас) — главна селска црква во штипското село Шашаварлија, Македонија.
1 Местоположба
Црквата се наоѓа во средишниот дел на селото.
Во 2020 година била издадена „Процена на загрозеноста од елементарни непогоди кај православните верски храмови во општина Штип“ од страна на Центарот за управување на кризи и Универзитетот „Гоце Делчев“ во која се вели дека црквата врз основа на својата градба, местоположба и околина е загрозена од појава на пожари.
2 Галерија
3 Поврзано
* Штипско архијерејско намесништво
* Осма приградска парохија
* Шашаварлија
Машка ракометна репрезентација на Фарските Острови

Машка ракометната репрезентација на Фарските Острови — сениорска репрезентација што ги претставува Фарските Острови на меѓународните ракометни натпреварувања, раководена од Ракометната федерација на Фарските Острови.
1 Историја
Во јуни 2015 година, Фарските Острови се натпреварувале на ИХФ првенството за земји во развој, на кое победиле. Две години подоцна, Фарските Острови ја одбраниле титулата на првенството, победувајќи ја Турција во финалето.
Фарските Острови обезбедиле учество на Европското првенство 2024 во Германија, кое било прво големо натпреварување за островската земја во својата историја. Со пласманот на првенството, Фарските Острови станале само втората земја (по Латвија во 2020 година) која се квалификувала на европско првенство откако претходно играла првенство за земји во развој. Тие завршиле на 20. место на конечниот поредок на првенството, забележувајќи два порази и реми против Норвешка.
2 Меѓународни учества
2.1 Светски првенства
Година, Фаза, Место, , , , , ,
1982, ''Не се квалификувала''
1986
1990
1993
1995
1997
1999
2001
2003
2005
2007
2009
2011
2013
2015
2017
2019
2021
2023
2025
2027, ''Ќе биде одредено''
2029
2031
Вкупно 0/23 – 0 0 0 0 0 0
2.2 Европски првенства
Година, Фаза, Место, , , , , ,
1994, ''Не се квалификувала''
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008
2010
2012
2014
2016
2018
2020
2022
2024, Групна фаза, 20., 3, 0, 1, 2, 83, 90
2026, ''Квалификувана''
2028, ''Ќе биде одредено''
Вкупно 2/18 0 титули 3 0 1 2 83 90
2.3 ИХФ првенство за земји во развој
*2015 – 1. место
*2017 – 1. место
3 Моментален состав
Состав за Европското првенство 2024.
Тренер: Петер Бредсдорф-Ларсен
Црква „Св. Ѓорѓи Елеуски“

Свети Ѓорѓи Елеуски (|Αγίου Γεωργίου) — црква во градот Костур, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија. Има улога на парохиски храм.
Според натписот на северниот ѕид, црквата била подигната во 1891 г. Првично ѝ припаѓала на Елеуската парохија. Од 1905 г. е парохиски храм на Костурската епархија.
Нафтена војна

Нафтена војна — конфликт околу нафтените ресурси, или нивниот транспорт, потрошувачка или регулирање. Терминот може да се однесува и генерално на кој било конфликт во регион што содржи резерви на нафта или е географски позициониран на локација каде што некој ентитет има или може да сака да развие производствена или транспортна инфраструктура за нафтени производи. Исто така се користи и за да се означи која било од голем број специфични нафтени војни.
Истражување на Емили Мајердинг ги окарактеризира нафтените војни како мит. Таа тврди дека поддржувачите на нафтените војни ја потценуваат можноста за заземање и експлоатација на странски нафтени полиња и на тој начин ја преувеличуваат вредноста на нафтените војни. Таа испитала четири случаи кои најчесто се опишуваат како нафтени војни (јапонскиот напад врз Холандска Источна Индија за време наВтората светска војна, ирачката инвазија на Кувајт, иранско-ирачката војна и војната за Чако помеѓу Боливија и Парагвај), откривајќи дека контролата врз дополнителните нафтени ресурси не била главната причина за агресија во конфликтите.
Студија од 2024 година покажала дека присуството на нафта на спорна територија може да ја намали веројатноста државите да се обидат да ја стекнат територијата.
1 Список на војни опишани како нафтени војни
* За време на Првата светска војна (1914–1918), одредени операции биле планирани специјално за обезбедување на нафтени ресурси.* Војната за Чако (1932–1935)
* Втората светска војна (1939–1945):
** Нафтената кампања за време на Втората светска војна
** Хронологија на нафтената кампања за време на Втората светска војна
** Цели на нафтената кампања од Втората светска војна
* Настани што довеле до нападот врз Перл Харбор (1941–1945)* Бијафранската војна, позната и како Нигериска граѓанска војна (1967–1970)
* Војни поврзани со Садам Хусеин
** Иранско-ирачка војна (1980-1988)** Заливска војна (1990–1991)
*** Излевање на нафта при Заливската војна
*** Кувајтски нафтени пожари
** Конфликти во ирачките зони со забрана за летање (1992–2003)** Ирачка војна (2003–2011)*** Образложение за војната во Ирак § Нафта
* Конфликт во делтата на Нигер (2004–денес)
* Кризата во Хеглиг, пограничен конфликт помеѓу Јужен Судан и Судан (2012)
Јарбол

Јарбол или катарка — висок столб, вертикална или накосена конструкција на едреник (брод), обично поддржана со потпори. Првично бил наменет само за поставување едра; на современите бродови со машински погон, јарболите поддржуваат радиоантени, светлосни уреди и набљудувачници.
1 Видови
Во зависност од нивната намена, тие се:
* Радарски јарбол — ако служи за монтирање на бродските радарски антени.
* Товарен јарбол (или полујарбол) — кога на него е монтирана товарна дигалка. Товарни дигалки речиси и не се среќаваат кај современите бродови.
* Вентилациски јарбол — во овој случај, јарболот претставува цевка (оџак) што служи за одведување гасови од товарни прегради (главно на танкери).
Ритуал (филм од 2025)

''Ритуал'' (|The Ritual) — американски филм на ужасите од 2025 г., режиран од Дејвид Мидел, а напишан од Мидел и Енрико Натале. Врз основа на вистинска приказна, филмот ги следи свештениците Теофил Ризингер (Ал Пачино) и Џозеф Штајгер (Ден Стивенс) додека се обидуваат да ги остават настрана своите разлики за да ја спасат наводно обземената млада жена Ема Шмит (Абигејл Коуен) преку серија егзорцизми. Филмот бил издаден од XYZ Films на 6 јуни 2025 г. и добил во целост одречни одзиви од критичарите. Во Македонија премиерата била на 10 јули истата година.
1 Содржина
Двајца свештеници, едниот во криза со својата вера, а другиот се соочува со бурно минато, мораат да ги надминат своите разлики за да изведат ризичен егзорцизам.
2 Улоги
Ал Пачино, отец Теофил Ризингер
Ден Стивенс, отец Џозеф Штајгер
Ешли Грин, сестра Роуз
Абигејл Коуен, Ема Шмит
Патрик Фабијан, епископ Едвардс
Патриша Хитон, врховната опатица
Марија Камила Џиралдо, сестра Камила
Медоу Вилијамс, сестра Сара
Енрико Натале, д-р Фабијан
Ричи Монтгомери, Честер