Благ боз

Благ боз
Научна спецификација
Царство:, Plantae
Оддел:, Tracheophytes
Оддел:, Angiosperms
Оддел:, Eudicots
Оддел:, Asterids
Ред:, Apiales
Семејство:, Apiaceae
Род:, ''Angelica''
Вид:, ''A. archangelica''
Биномен назив
''Angelica archangelica''L.
Synonyms
Благ боз (латински: Angelica archangelica) попозната како градинарска ангелика, див целер и норвешка ангелика, е двегодишно растение од фамилијата Apiaceae, чиј подвид се одгледува поради слатко мирисните јадливи стебла и корени. Како и неколку други видови во Apiaceae, неговиот изглед е сличен на неколку отровни видови ( ''Кониум'', ''Хераклеум'' и други), и не треба да се консумира освен ако не е идентификуван со апсолутна сигурност. Синонимите вклучуваат ''Archangelica officinalis'' Hoffm. и ''Angelica officinalis'' Moench.
1 Опис и дистрибуција
Во текот на својата прва година, расте само лисја, но во текот на втората година, неговото стебло може да достигне висина од 2,5 метри (нешто повеќе од 8 стапки), а коренот се користи за ароматични препарати. Неговите лисја се состојат од бројни мали летоци поделени во три главни групи, од кои секоја е повторно поделена на три помали групи. Рабовите на ливчињата се ситно заби или назабени. Цветовите, кои цветаат во јули, се мали и многубројни, жолтеникави или зеленикави, се групирани во големи топчести чадори кои даваат бледожолти, долгнавести плодови. ''Ангелика'' расте само во влажна почва, по можност во близина на реки или наслаги на вода.
''Ангелика архангелика'' диво расте во Русија, Финска, Шведска, Норвешка, Данска, Гренланд, Фарските Острови и Исланд, најмногу во северните делови на земјите. Се одгледува во Франција, главно во Marais Poitevin, мочурлив регион блиску до Niort во департманот Deux-Sèvres . Комерцијално достапната ангелика често се добива од Унгарија, Романија, Бугарија, Германија и Полска.
2 Употреба и историја
Од 10 век па натаму, ангеликата се одгледувала како растително и лековито растение, и постигнала популарност во Скандинавија во 12 век и особено се користи во културата на Сами. Некогаш бил користен како билка во готвењето на Сами, и познат како ''kvanne''.
Се користи за ароматизирање на ликери или аквавити ( ''на пр''.Chartreuse, Bénédictine, Vermouth и Dubonnet ), омлети и пастрмка и како џем . Долгите светло-зелени стебла се исто така захаросани и се користат како декорација на храна. Ангелика е единствена меѓу чадорите по својот прониклив ароматичен мирис, пријатен парфем кој е целосно различен од анасон, магдонос, анасон, ким или кервил. Се споредува со мошус и со смрека. Корените на ''ангелика архангелика'' се меѓу најчестите ботанички состојки што се користат во дестилацијата на џин, често се користат заедно со бобинки од смрека и коријандер како главна ароматична одлика за џин. Тие се користат и во абсинтови, аквавити и горчливи, покрај кулинарската употреба како џемови и омлети. Шупливите стебла на ''Ангелика архангелика'' може да се јадат. Стеблата се берат чисти од нивните лисја, се кристализираат во шеќерен сируп и се обоени зелено како декорација на колачот или како бонбони.
3 Хемиски состав
Содржината на есенцијално масло во коренот на ангелика варира во зависност од возраста на корените. Општо земено, корените имаат високи нивоа на терпени, вклучувајќи ги α-пинен и β-феландрен. Студиите открија повеќе од осумдесет различни ароматични соединенија присутни во примероците. Од особен интерес за парфимерите и хемичарите за арома е циклопентадеканолидот, кој иако е присутен во мали количини (< 1% во корените, <,5% во семките), му дава на коренот на ангелика карактеристична мускусна арома. Корените генерално се претпочитаат за кулинарска употреба и арома.
Семето на ангелика има сличен хемиски состав со корените, вклучувајќи α- пинен, β-пинен, камфен, мирцен, β- феландрен, лимонен, кариофилен, борнеол, карвон и други.
И семките и корените содржат кумарини и фурокумарини. Меѓу нив се 2'-ангелоил-3'-изовалерил вагинат, архангелицин, оксипеукеданин хидрат, бергаптен, бајакангелицин ангелат, императорин, изоимператорин, изопимпинелин, 8-[2-(3-метилбукеданин]-митроксин, остол, острутол, оксипеукеданин, фелоптерин, псорален и ксантотоксин, може да се изолираат од екстракт од хлороформ од корените на ''A. archangelica'' како и од неколку деривати на херакленол. Екстрактот од воден корен од ''A. archangelica subsp. litoralis'' содржи аденозин, четинари, двата дихидрофурокумарин гликозиди аптерин и 1'-O-β-d-гликопиранозил-(S)-мармезин ( мармезинин ), 1'-O-β-d-гликопиранозил-(2S, 3R)-3 -хидроксимармезин и 2'-β-d-гликопиранозилокси мармезин.
4 Етимологија
''Ангелика'' е латинско женско име што имплицира „налик на ангел“ од средината на 16 век, веројатно именувано по растението поради неговиот мирис.''Архангелика'' потекнува од „ангел од највисок ред“, старофранцуски термин кон крајот на ( 12 век ) или од грчкиот збор „архангелос“ („главен ангел“).
5 Повврзано
*''Heracleum persicum'' (голпар)
*''Ангелицин''