procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Дерони

Дерони ― палеобалканска популација од Пајонската група племиња.
1 Територија
Сознанијата за нив доаѓаат од пронајдените монети со гравури за легендата ''дероникон'' (''ΔΕΡΡΟΝΙΚΟΝ/ ΔΕΡΡ''). Буквите кои се употребени во гравурите на монетите изгледаат како старогрчките букви и истите датираат од периодот околу 513-500/480 г. п.н.е., иако многу поверојатно е дека се работи за подоцнежен период.
Врз основа на нумизматичките докази, а посебно на откриените монети, има две различни научни стојалишта за географската сместеност на племето.
Првата теорија тврди дека Дероните биле сместени во централниот дел на Балканскиот Полуостров, во северниот дел на Македонија. Односно териториите источно од реката Вардар, до злетовско-кратовските рудници на север и Дојран, Прасијадското езеро и Дисорон на југ. Изгледа дека уште во 6 век п.н.е. имале некој вид на државна организација. Кон крајот на 6 век п.н.е. започнале да коваат сопствени монети на коишто, освен племенската припадност, биле сигнирани и имињата на деронските владетели. Втората теорија смета дека ова племе, во периодот на изработката на споменатите монети (т.е. во почетокот на 5. век) било сместено на просторот јужно од денешна Македонија.
На монетите имало приказ на коринтски шлемови или шлемови со декорација на вол. Богот на Дероните, Дарон, бил почитуван од Пајонците и Македонците. Како дел од ова племе се споменуваат двата крала Ликеј и Еуергет.
2 Користена литература
* SVORONOS J.N., « L’Hellénisme primitif de la Macédoine prouve par la Numismatique et l’or du Pangée », JIAN 19 (1919).
* HAMMOND N.G.L., GRIFFITH G.T., A History of Macedonia II, Oxford 1979.
* PETROVA Eleonora, “The coinage of the Paeonian Tribal Organisations and Paeonian Kings (VI to III Centuries B.C.), Coins and mints in Macedonia: in Proceedings of the symposium held in honor of the 80th birthday and 50th anniversary of the scholarly and educational work of Ksente Bogoev, member of the Macedonian Academy of Arts and Sciences / [Cvetan Grozdanov, editor ; translated by Elizabeta Bakovska, Katerina Hristovska]. Skopje : Macedonian Academy of Arts and Sciences : National Bank of the Republic of Macedonia, 2001, pp. 13–27
3 Поврзано
* Пајонија
* Пајонци
* Историја на Македонија
Macedonialovesyou.eu

Macedonialovesyou.eu — мрежно место посветено на Македонија и создадена од страна на Полјакот Станислав Пигоњ и дизајнирана од M2 Graphics и Марек Мантужик. Порталот е регистриран на 13 септември 2007 г. и содржи слики, текстови и репортажи од различни делови на Македонија поврзани со убавините на државата и нејзиното историско и културно наследство.
1 Почетоци
Страницата е регистрирана на 13 септември 2007 година од страна на Станислав Пигоњ и ја регистрирал од љубов кон Македонија и македонските пријатели. Веднаш по самото регистрирање страницата побудила голем интерес и тоа било мотив за понатамошен развиток на проектот. Авторот, Станислав Пигоњ, бил вработен привремено во Македонија и по неговото враќање во Полска веднаш ја реализирал замислената идеја и проект. Денес страницата е посетувана од луѓе од над 150 различни држави и има голем интерес во јавноста.
Поради големиот интерес за страницата, Станислав Пигоњ регистрирал уште два домеина во Грција сè со цел да се претстави подобро Македонија и да се избришат националистичките стереотипи. Нивното започнување се очекува наскоро. Овие два домеина се: www.macedonialovesyou.gr и www.lovemacedonia.gr.
2 Содржина
Порталот се состои од неколку оддели, меѓу главните се:
* „Убавините на Македонија“
* „Сè за Македонија“
* „Љубов Македонија“
Секој оддел е поделен на неколку пододдели, со слики и репортажи за Македонија проследени со мал текст и карта на местото за кое има слика. Одделот „Сè за Македонија“ е поделена на четири пододдели кои се наменети за почетници-познавачи на Македонија, за понапредни познавачи на Македонија, сезоните во Македонија и македонските вина и јадења. Одделот „Убавините на Македонија“ ги претставува природните убавини на Македонија и културното и историското наследство на државата. Покрај овие има уште многу други пододдели.
Порталот се менува и прилагодува според секое сезонско време, па така има летен, пролетен, есенски и зимски дизајн. Покрај големиот број на галерии и репортажи оваа семрежна страница има вклучено и оддел со снимени фрази од македонскиот јазик, оддел за писма и коментари на посетителите и оддел каде луѓе од Македонија испраќаат слики и текстови поврзани со секојдневни настани како што се свадби, излети и слично сè со цел поблиску да се претстави Македонија. Овој оддел вклучува и писма од светот кои биле испратени како пофалби до страницата.
3 Поврзано
* Македонија Вечна
Молдавија (област)

Молдавија (романски: ''Moldova'') — географска и историска област и поранешно кнежевство во Источна Европа, што одговара на територијата помеѓу Источните Карпати и реката Днестар. На почетокот, а подоцна и независна автономна држава, таа постои од XIV век па до 1859 г, кога се соединела со Влашка и двете се основа на современата романската држава.
1 Поврзано
* Влашка
* Романија
* Трансилванија
Фламанска Област

Фламанска Област или Фландриска Област (хол. ''Vlaans Gewest'') е еден од трите официјални области во Белгија, заедно со Валонија и со подрачјето главниот град Брисел. Фландрија го зазема северниот дел на Белгија и има површина од или 44,29 % од територијата на Белгија.
1 Поврзано
* Фландрија
* Белгија
* Валонија
Валонија

Валонија (француски: ''Wallonie'', германски: ''Wallonien'', холандски: ''Wallonië '', валонски: ''Waloneye''), официјално Валонска Област — област во Белгија во кој се зборува француски јазик. Во Валонија живее околу 33% од населението на Белгија и зазема 55% од територијата на Белгија. Голем дел од Валонија, заедно со Брисел, ги регулира француската заедница на Белгија, главно за прашањата поврзани со културата и образованието. Другиот дел на Белгија е Фландрија.
1 Поврзано
* Фландрија
* Фламанска Област
Влашка

Влашка или Влашко (романски: ''Tara romaneasca'' или ''Valahia'') — историски и географски регион во Романија. Таа се наоѓа на север од Дунав и јужно од Јужните Карпати. Понекогаш е нарекувана Мунтенија или во превод ''Голема Влашка'', додека пак постои и друга наречена ''Олтенија'' или ''Мала Влашка''.
1 Историја
Од 1330 година Влашка станала самостојно кнежевство. Еден од нејзините деспоти бил Влад III Цепеш (1431-1476), подобро познат како грофот Дракула. По долгиот отпор, кон крајот на XV век Влашка целосно станала зависна од Османлиите. По Битката кај Ровиње во 1395 година, Влашка станала вазална земја на Османлиите, а во времето на Мирче Стариот била обврзана да плаќа првично данок а подоцна самиот влашки кнез бил поставуван од османлискиот султан.
Влашка никогаш не станала дел од турски санџак за разлика од другите освоени територии кај Дунав. Од 1716 година Високата порта започнала да назначува за управители на областа Грци - фанариоти, со што се зголемило влијанието на Фенар и незадоволство кај влашкото население. Управувањето на фанариотите престанало во 1821 година кога избувнало востание на чело со Тудор Владимиреску. Истата година Стефан Богориди бил назначен за кнез на Влашка од страна на султанот.
Во 1831 година бил донесен статут на Влашка, а во 1859 година заедно со Молдавија било објавено создавањето на Обединетото кнежевство Влашко и Молдавија на чело со Александар Јован Куза. На 24 декември 1861 година Александар Куза ја прогласил независноста на новата држава Романија, но Романија својата независност ја добила по крајот на Руско-турската војна во 1877 година.
2 Поврзано
* Молдавија
* Романија
* Трансилванија
* Власи
Национален парк Маунт Аспајринг

Национален парк Маунт Аспајринг (|Mount Aspiring National Park) — национален парк на Јужните Алпи, на Јужниот Остров,Нов Зеланд, северно од националниот парк Фјордленд, и помеѓу Отаго и јужен Вестленд.
Основан е во 1964 г. како 10-ти национален парк во земјата. Паркот зафаќа површина од 3.555 км<sup>2</sup> при јужниот крај на Јужните Алпи, веднаш западно од езерото Ванака, и е мошне популарно место за планинарење, шетање и алпинизам. Паркот го носи името на локалната планина Аспајринг/Тититеја (3.033 м). Други поважни планини и врвови во паркот се Полукс (2.542 м) и Брустер (2.519 м).
На североисточниот агол од паркот се наоѓа Хастовиот Превој, една од трите важни патишта преку Јужните Алпи.
Паркот е дел од областа Те Вахипоунаму, прогласена за светско наследство на УНЕСКО.
Најпопуларни планинарски патеки се:
* кружната патека Гилеспи Пас
* Долината Матукитуки
* Рутбернската патека
* кружната патека Рис-Дарт
Овие планинарски патеки привлекуваат многубројни странски туристи, но и домашни посетители. Некои од нив се особено прочуени заради чудесните алпски и субалпски предели низ кои минуваат.
Емилија Масларова

Емилија Масларова е научник и политичар од Бугарија со потекло од Пиринска Македонија. Во текот на неjзината кариера била професор во Тракискиот универзитет во Стара Загора, министер за труд во 1990-1991 во владата на Димитар Попов, пратеник во бугарското Народно собрание во периодот 1997-2005 и министер за труд во владата на Сергеј Станишев во периодот 2005-2009.
Средновековна Шпанија

По населувањето односно утврдувањето на Вандалите и Аланите на Ммедитеранскиот брег на Хиспанија во 408 година, историјата на средновековна Шпанија започнала со создавањето на Аријанското Визиготско Кралство (507-711), кое кралство пак во 587 година гохристијанизирала месното наслеление кое ја прифатила Римокатоличката религија. Овие простори на денешна Шпанија во периодот на доцбната антика биле опфатени со т.н. Голема преселба на народите. Следувало Маварското освојување на полуостровот во 711 година, каде била воспоставена една сосема друга култура од римската или визиготската. Во времето на Маврите, овој регион на полуостровот бил познат како ел-Андалус.
Средниот век во Шпанија може да се каже дека завршил по 1492 година, односно по крајот на Реконквистата и конечното протерување на Насридите а со тоа и заземање од страна на христијаните на Гранадскиот Емират од Пиринејскиот Полуостров. Така, по завршувањето на реконквистата, христијанските кралства Кралство Арагон и Кралство Кастиља биле обединети под едно име - Шпанија.
1 Ран среден век
Историскиот развој од овој период се проследува преку:
* Хиспанија Бетика
* Вандали
* Алани, кои биле во сојуз со Вандалите
* Свеви, кои го создале Свевското Кралство Галиција
* Баски
* Визиготи и нивното кралство
Културниот развој од овој период главно се однесува на визиготскиот крсалеви, и тоа:
* Амаларих
* Атанагилд
* Леовигилд
* Рекаред I
2 Средновековна исламска Хиспанија
2.1 Омејадска династија во Шпанија
* Абд-ас-Рахман I, 756–788
* Хишам I, 788–796
* Ал-Хакам I, 796–822
* Абд-ар-ахман II, 822–852
* Мухамед I Кордопски, 852–886
* Ал-Мундхир, 886–888
* Абдулах ибн Мухамед, 888–912
* Абд-ар-Рахман III, 912–929
2.2 Омејадски халифи на Кордоба
* Абд-ар-Рахман III како халиф, 929–961
* Ал-Хакам II, 961–976
* Хишам II, 976–1008
* Мухамед II Кордопски, 1008–1009
* Сулејман II Кордопски, 1009–1010
* Хишам II, втор, 1010–1012
* Сулејман II Кордопски, втор, 1012–1016
* Абд-ар-Рахман IV, 1017
2.3 Хамидидска династија
* Али ибн Хамуд ал-Насир, 1016–1018
* Ал-Казим ибн Хамуд ал-Маму, 1018–1021
* Јаха ибн Али ибн Хамуд ал-Мутали, 1021–1023
* Ал-Казим ибн Хамуд ал-Маму, 1023 (втор)
2.4 Омејадската династија по враќањето на власт
* Абд-ар-Рахман V, 1023–1024
* Мухамед III Кордопски, 1024–1025
* Хишам III, 1026–1031
3 Средновековна христијанска Шпанија
Христијанската ера во Шпанија започнала по повторното освојување на полуостровот од страна на христијанските кралства Арагон и Кастиља и со завршувањето на Реконквистата.
* Кралство Арагон
** Кралство валенскија
** Мурсија
* Кралство Астурија
** Кралство Галиција
* Баскија
* Кралство Кастиља
* Каталонија
** Марка
** Грофовија Барселона
* Кралство Леон
* Кралство Навара
** Памплона
4 Шпански градови во средниот век
* Алмерија
* Барселона
* Билбао
* Бургос
* Кордоба
* Гранада
* Леон
* Малага
* Овиедо
* Саламанка
* Сантандер
* Севиља
* Толедо
* Валенсија
* Сарагоса
* Сантјаго де Компостела
de:Geschichte Spaniens#Mittelalter
Ирина Бокова

Ирина Бокова е политичар и дипломат од Бугарија, претседател на УНЕСКО од 2009 година.
Нејзиниот такто Георги Боков бил еден од најблиските новинари до власта за време на комунистичкиот режим во Бугариjа.
Миоцен

Миоцен — геолошки период што го покрива периодот од пред 23 до пред 5,3 милиони години. Како и со останатите геолошки периоди, наслагите од карпи кои го дефинираат почетокот и крајот се добро идентификувани, но точните датуми не се сигурни. Називот на миоценот му го дал Сер Чарлс Лајл, а името доаѓа од старогрчките зборови ‘меион‘ (помалку) и ‘цено‘ (нов), што значи ‘не толку нов‘, бидејќи има 18% (помалку од плиоценот) денешни морски безрбетници. Миоценот следува по олигоценската, а ѝ претходи на плиоценската епоха. Миоценот е првата епоха од неогенскиот период.
Границите на миоценот не се јасно видливи во глобалните случувања, туку се испреплетени со низа регионални граници меѓу потоплиот олигоцен и постудениот плиоцен.
1 Миоценски под-поделби
Миоценските фаунални стадиуми од најмладиот кон најстариот се:
* месиниум (7.246-5.332 Ма)
* тортониум (11.608 - 7.246 Ма)
* серавалиум (13,65 - 11,608 Ма)
* лангиум (15,97 - 13,65 Ма)
* бурдигалиум (20,43 - 15,97 Ма)
* аквитаниум (23,03 - 20,43 Ма)
Под-поделбите во миоценот се дефинираат благодарение на присутноста на различни видови калцерозни нанофосили (калцитни плателети кои лачат кафеави едноклеточни алги) и дупконосци (едноклеточни протисти со дијагностички полжави).
2 Клима
Климата останала умерено топла, иако се појавува бавно глобално заладување кое конечно довело до плеистоценската глацијација.
Иако долгорочниот тренд на заладување продолжил, постојат докази за потопол период кога глобалната клима била слична на онаа во времето на олигоценот. Миоценското затоплување почнало пред 21 милион години и продолжил сè до пред 14 милиони години, кога глобалните температури забележале нагло опаѓање. Пред 8 милиони години температурата уште еднаш нагло паднала, а покривката од мраз на Антарктикот се приближила на нејзината денешна големина и дебелина. Гренланд почнал да ги добива своите големи ледници пред 7 или 8 милиони години, иако таму климата во текот на подолг период останала доволно топла за да ги одржи шумите сè до плиоценот.
Азербејџанска азбука

Во Азербејџан, азербејџанската азбука можe да се однесува една од двете азбуки кои се користат за јазик: кирилицата и латиницата. Овие две ја замениле претходната арапска азбука.
Во Иран за азербејџанскиот јазик се користи персоарапско писмо, со неколку букви позајмени од другите арапски писма измислени за азербејџанскиот.
1 Азбука
Од XIX век имало напори од страна на некои интелектуалци како Мирза Фатали Ахундов да ја замени арапската азбука и да се создаде латинична за азербејџанскиот јазик. Во 1922, латинично писмо е создадено од Комитетот за новата турска азбука во Баку. Во 1929, единствена турска азбука била воведена за замена на арапската. Во 1939 година, СССР вовел кирилична азбука за јазикот. Со распадот на Советскиот Сојуз, Азербејџан ја стекнал својата независност, и еден од првите закони донесени од новиот парламент било усвојувањето на нова латинична азбука.
;Од 1918 до 1939
Aa, Bв, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, , Hh, Ii, Ьь, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, , Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Vv, Xx, Yy, Zz,
;Од 1939 до 1958:
Аа, Бб, Вв, Гг, Ғғ, Дд, Ее, Ёё, Әә, Жж, Зз, Ии, Йй, Кк, Ққ, Лл, Мм, Оо, Өө, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Үү, Фф, Хх, Һh, Цц, Чч, , Шш, Щщ, ъ, Ыы, ь, Ээ, Юю, Яя, ' (апостроф)
;Од 1958 до 1991
Аа, Бб, Вв, Гг, Ғғ, Дд, Ee, Әә, Жж, Зз, Ии, Ыы, Јј, Кк, Ҝҝ, Лл, Мм, Нн, Оо, Өө, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Үү, Фф, Хх, Һһ, Чч, Ҹҹ, Шш, ' (апостроф)
;Од 1991 до 1992
Aa, Ää, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz
;Од 1992
Aa, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz
2 Поврзано
* Азербејџански јазик
* Турска азбука
Чарлс Лајл

Барон Чарлс Лајл (14 ноември 1797. – 22 февруари 1875.) бил шкотски адвокат, геолог, и промотор на униформитаризмот.
Чарлс Лајл е роден во Кинорди, (денес Ангус), Шкотска, како најстар од десетте деца. Татко му, исто така Чарлс, бил адвокат и ботаничар.
1 Научен придонес
Интересирањата на Лајл за геологијата се движеле од вулканите и геолошките динамики преку стратиграфијата, палеонтологијата и глациологијата, до теми кои денeс би можеле да се сместат во раноисториската археологија и палеоантропологијата. Сепак, најпознат е по својата улога во популаризацијата на доктрината за униформитаризам.
2 Униформитаризам
Од 1830. до 1833. објавени се неговите томови ‘Принципи на геологијата‘ (анг. Principles of Geology). Работниот поднаслов бил ‘Обид да се објаснат поранешните промени на Земјината површина врз основа на данешните случувања‘ (анг. An Attempt to Explain the Former Changes of the Earth's Surface by Reference to Causes now in Operation), и ова го објаснува силното влијание на Лајл врз науката. Заедно со својот претходник Џон Плејфер (енгл. John Playfair), тој бил главен заговорник на тогаш контроверзната идеја за униформитаризам, дека земјата е обликувана со бавни движења како резултат на сили кои дејствуваат многу долг период.
Ова било спротивно од катастрофизмот, геолошка идеја која се поклопувала со староста на земјата која ја наметнала библиската хронологија. Во различни ревизии на изданието (вкупно дванаесет, во текот на 1872 г.),‘ Принципите на геологијата‘ бил највлијателниот геолошки труд во средината на 19. век, и многу направил геологијата да го добие сегашниот облик. За овие напори промовиран е во витез во 1848 г., а потоа и во барон во 1864 г.
Шалом (весник)

Шалом (|Şalom, |שָׁלוֹם, „Мир“) — седмичен еврејски весник кој излегува во Истанбул, Турција. Весникот за првпат бил отпечатен на 29 октомври 1947 од страна на турскиот новинар со еврејско потекло Аврам Лејон. Содржината во весникот е на турски јазик, освен една страница која е на ладино. Моментно, издавач на весникот е Иво Молинас и уредник е Јакуп Барокас, а според проценките весникот се печати со тираж од 5.000 примероци.
Проект „Гутенберг“

Проектот „Гутенберг“ (|Project Gutenberg) е проект што го започнал Мајкл С. Харт во 1971 година, со цел сите книги кои се во јавна сопственост да ги префрли во електронски облик. Тоа го сторил со две цели:
* на тој начин да бидат сочувани (бидејќи хартијата гние);
* да бидат достапни преку Интернет секому што го интересираат.
Денeс (септември 2009. година), достапни се близу 30 илјади наслови. На проектот работат многу волонтери и секој кој сака може да му се приклучи на проектот. За некој да учествува не мора да има ни книги, ни скенер, ни ОЦР софтвер, доволна е добра волја. Во 2000 г. Чарлс Франкс ги создал Projekt Gutenberg Distributed Proofreaders - страници со кои на проектот од можат да му помагаат интернет корисниците. Во пребарувањето (откако ќе се регистрирате), ќе се појави прозорец во кој горе се гледа скенирана слика на страницата, а долу препознаениот текст (можен layout исто така е сликата лево, а текстот десно за оние со поголеми резолуции). Кон крајот на 2004 г. проектот имаше околу 14.000 членови, а тие дневно „одработуваат“ просечно по 5.000 страници.
Од проектот месечно се преземаат по 2.000.000 книги.
Прва Шпанска Република

Првата Шпанска Република бил политички режим кој функционирал во Шпанија со воведување на парлементарно управување во периодот од 11 февруари 1873 и 29 декември 1874 година, кога генералниот Мартинес Кампос дал проглас со кој го означил почетокот на Бурбонската реставрација односно обнова на Шпанија. Републиката била прогласена по абдикацијата на кралот на Шпанија Амадеј I на 10 февруари 1873 година. Така, следниот ден, на 11 февруари Шпанија била прогласена за република со парламентарно мнозинство составено од радикали, демократи и републиканци.
Републиканските водачи планирале формирање на федерална република, но по тоа прашање не се изјасниле веднаш, туку тие сакале да формираат т.н. кортеси, односно општини. Радикалите претпочитале и се изјасниле за унитарна држава. Првично, радикалите биле мнозинство во власта, приклучувајќи им се сите оние кои веќе биле прогонети од револуцијата во 1868.
Првиот обид на републиканците во историјата на Шпанија им претставувало едно кратко искуство, кое се одликувало со длабока политичка и социјална нестабилност и насилство. Републиката била управувана од страна на четири одделни претседатели- Естанислао Фигуерас, Франсиско Пи, Николас Салмерон и Емилио Кастелар. По само единаесет месеци бил направен државен удар при кое на власт дошол Франциско Серано.
Во меѓувреме избиле три граѓански војни: трета Карлишка војна, Кантоналната ревојуција и Десетгодишната војна. Најтешките проблеми за консолидација на режимот биле недостатокот на вистински републиканци, односно нивната поделба помеѓу федералисти и унитаристи, и недостатокот на поддршка. Овие војни довеле до слабеење на позициите на републиката.
Список на луѓе од Кочани

* Бранко Пендовски,
* Благоја Попов,
* проф. д-р Благој Попов
* Кирил Ѕ'мбов
* Стево Теодосиевски
* Ристо Јуруков
* д-р Константин Апостолов
* проф. д-р Миле Хаџи Василев,
* Александар Алексиев,
* Насе Насев,
* Сашко Насев
* Кочани Оркестар
* Стефан Попиванов
* Малина Попиванова
Национален парк Абел Тасман

Националниот парк Абел Тасман (англ. ''Abel Tasman National Park'') е национален парк насеверниот крај на Јужниот Остров на Нов Зеланд. Основан е во 1942 г. и зафаќа површина од само 225,3 км<sup>2</sup>. Со тоа ова е најмалот национален парк во земјата. Паркот се состои од шумски ридести предели северно од долините на реките Такака и Ривака, и на север се граничи со водите на Златниот Залив и Тасмановиот Залив. Паркот е именуван по холандскиот истражувач Абел Тасман, кој во 1642 г. бил првиот Европеец кој го открил Нов Зеланд.
Националниот парк Абел Тасман се е протега повеќе од средниот висок водостој на блиското крајбрежје. Помеѓу средниот висок водостој и средните ниски извори, плажите се сметаат за пејзажен резерват, и зафаќаат вкупна површина од 7,74 км<sup>2</sup> (околу 70 км во должина).
Одговорен управен орган за паркот е Службата за заштита на природата. Пејзажниот резерват пак, е под управа на генералниот директор на регионалниот совет на Тасман на функционерот т.н. „конзерватор“ при службата заштита на природата одговорен за Нелсон и Марлборо. Активностите во соседните крајбрежни води се надлежност на регионалниот совет. Овие подрачја имаат свои засебни регулативи.
Абел Тасмановата крајбрежна патека (''Abel Tasman Coast Track'') е популарна планинарска патека која се протега долж крајбрежјето. Постои и внатрешна, копнена патека наречена Абел Тасманова внатрешна патека (''Abel Tasman Inland Track''), но таа е послабо посетена. Други значајни активности во паркот се кајакарството, кампувањето и посетувањето на природни знаменитости.
Најблиското населено место е гратчето Мотуека кое се наоѓа 20 километри јужно.
Во 2008 кон паркот се придодадени 7,9 км<sup>2</sup>, вклучувајќи и земја дотогаш во приватна сопственост.
1 Поврзано
* Национални паркови во Нов Зеланд
* Планинарски патеки во Нов Зеланд
* Славни планинарски патеки во Нов Зеланд
Ристо Јуруков

Ристо Јуруков е роден во Кочани, на 5 јуни 1927 година. Мајка му, Сава Јурукова, потекнувала од Охрид. Татко му Стојан, по потекло од Штип бил крчмар и трговец кој по едно патување од Солун запрел во Кочани. Ристо бил второ дете на Стојан и Сава.
Основно училиште завршил во Кочани, а средно - гимназија во Штип. Бил добар математичар, па како што било практика тоа време, по препорака на професорите заминал да учи Електротехнички факултет во Загреб, иако самиот не ја криел својата љубов кон музиката и желба за професионална ориентација. Додека ја студирал првата година на Електротехничкиот факултет во Загреб се дружел со Македонците од Загрепскиот конзерваториум, со чија поддршка (посебно на Кирил Македонски) успеал да се пренасочи на студиите по музика. Јуруков студирал заедно со првата генерација македонски музичари : Кирил Македонски, Тома Прошев, Трајко Прокопиев. Бил на отсекот обоа, но научил да свири и кларинет, труба, виолина и клавир.
Ристо Јуруков е основач на основното музичко училиште во Кочани, кое денес го носи неговото име.
Негови композиции за деца се влезени во содржините на учебници по Музика. Во Музичкото училиште останал до 1978 година, кога се вработил во Домот на културата “Бели мугри” од каде заминал во пензија. Се јавува во улога на диригент на неколку оперети “Загорски трендафил”, (мај 1958 г.), “Зајко кокорајко”(1960 г.), “На кривиот пат”, “Наталка Полтавка”, “Шумска приказна”, ”Бегалка”.
Почина на 1 декември 1998 година во Кочани.
Национален парк Кахуранги

Националниот парк Кахуранги (|Kahurangi National Park) — национален парк во заверозападниот дел на Јужниот Остров на Нов Зеланд. Прогласен е за таков во 1996 г. и зафаќа површина од . Со тоа, тој е втор по големина во земјата. Образуван е од поранешниот шумски парк „Северозападен Нелсон“.
Во паркот се наоѓа ’ртот Кахуранги, кој се смета за граница помеѓу регионите Западно Крајбрежје и Тасман. Значајни се Хифиската патека и планината Овен.
Паркот е под управа на Службата за заштита на природата. Популарни активности во паркот се планинарењето, сплаварењето и пештерскиот туризам . Пред подрачјето да стане национален парк, Хивиската патека била популарна за планински велосипедизам. По извесно време била ставена забрана за велосипеди, за потоа да се дозволи во ограничениа мера со цел да се утврдат последиците од овие активности пред да се донесе конечно решение.
Ова е едно од само две живеалишта на птицата такахе (''Porphyrio hochstetteri''), заедно со планината Мерчисон во Фјордленд. Во 2018 г. на подрчајето се доведени 18 единки, цел век по нивното изумирање во тие краишта.
Во 2019 г. е решено кон паркот да се придодаде голем дел од сливот на реката Мокихинуи, вклучувајќи 15 км од самото речно корито.
1 Заштитни иницијативи
Покрај постојаната заштитна работа на Службата за заштита на природата, постои и иницијатива на локалната заедница за „имплементирање, во партнерство со Службата за заштита на природата, заштитна стратегија за да се зачуваат и/или врати загрозената флора и фауна во Растителното сливното подрачје на националниот парк Кахуранги. Ова ќе го збогати доживувањето на сите посетители на ова популарно подрачје, и ќе доведе до поголема свест за заедницата и негова поголема употреба.“. „Друштвото има оптегнато стапици во должина од околу 30 км а меѓу нив има по 100 метри простор. Постои и програма за истребување на осите. Дел од програмата на друштвото е и надгледување и контрола на птиците.“
2 Поврзано
* Национални паркови во Нов Зеланд
* Заштитени подрачја во Нов Зеланд
Бренстед-Лауриева теорија

Во хемијата, Бренстед-Лауриевата теорија е една од теориите кои определуваат што е киселина, а што база. Таа е дадена независно од страна на научниците Јоханес Николаус Бренстед и Мартин Лаури во 1923 година. Според оваа теорија, киселина претставува секоја хемиска единка (молекула или јон) која е способна да губи или ''дава (донира)'' протон (односно водороден јон), додека база е хемиска единка која може да собира или ''прифаќа'' протон. Според ова, следува дека за едно соединение кое се однесува како киселина, оддавајќи притоа протон, мора да постои база која ќе го прифати тој протон. Така, Бренстед-Лауриевиот концепт може да се претстави со равенката:
:киселина + база конјугирана база + конјугирана киселина.
Конјугирана база е јонот или молекулата која останува откако киселината оддала протон, додека конјугирана киселина е хемиската единка создадена кога базата прифатила протон. Оваа реакција може да продолжи понатаму или да е повратна; во секој случај киселината оддава протон на базата.
1 Примери
Водата е амфотерна и може да се однесува и како киселина, и како база. Во реакција меѓу оцетна киселина (CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub>H) и вода (H<sub>2</sub>O), водата се однесува како база:
:CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub>H + H<sub>2</sub>O CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub><sup>-</sup> + H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>
Ацетатниот јон, CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub><sup>-</sup>, е конјугираната база на оцетната киселина, додека хидрониум јонот, H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>, е конјугираната киселина на базата - вода.
Водата се однесува како киселина и кога реагира со амонијак. Равенката за оваа реакција е:
:H<sub>2</sub>O + NH<sub>3</sub> OH<sup>-</sup> + NH<sub>4</sub><sup>+</sup>
каде H<sub>2</sub>O донира протон на NH<sub>3</sub>. Хидроксидниот јон е конјугирана база на водата, која се однесува како киселина.
2 Наводи
de:Säure-Base-Konzepte#Definition nach Brønsted und Lowry
Електротехнички факултет - Радовиш

Електротехничкиот факултет при Универзитетот „Гоце Делчев” – Штип е сместен во Радовиш и е единствен таков факултет во регионот на Источна Македонија.
1 Историјат
Факултетот е сместен во реновиран и модерно опремен објект со сета потребна инфраструктура – предавални, лаборатории за експериментални и практични вежби, компјутерска лабораторија, библиотека со читалница, конференциска сала, книжарница, студентски клуб. Во стратегискиот план за развој на Факултетот е планирано изградување на технолошко јадро за поддршка на малите и средните бизниси и развивање на нови лаборатории за научноистражувачката работа на Факултетот.
Основна мисија на Електротехничкиот факултет при реализација на првиот циклус на студии е студентите да добијат солидно високо образование по електротехника, со што стануваат квалификувани во национални и во меѓуна¬родни рамки, успешни во избраната професија и подготвени за понатамошно образование во вториот и третиот циклус на студии.
2 Организација и структура
Функцијата декан на Електротехничкиот факултет ја врши проф. д-р Татјана Атанасова Пачемска, додека продекан на Факултетот е проф. д-р Василија Шарац.
Работата на Електротехничкиот факултетот е организирана во три катедри: Катедра за индустриска електроника и автоматика, Катедра за електрични мерења и стандарди и Катедра за индустриски процесни компјутери. Студентот за време на студиите има можност да се вклучи во научноистражувачка работа, преку изработка на проектна задача или семинарски труд по разни предмети и со изработка на дипломски труд. Факултетот ги поддржува студентите на разни начини, при организирање на настани (студентски конференции и други манифестации) и при вмрежување за размена и подвижност со други високообразовни институции од земјава и во светот.
Студиските програмисе организирани во:
**
Носител на студиите е Електротехничкиот факултетот, а реализатор на студиите се катедрите кои се составен дел на Електротехничкиот факултетот, а тоа се:
*Катедра за Електротехника и електромашинство
*Катедра за Автоматизација, регулација и управување со технолошки процеси
*Катедра за Електроника
*Катедра за Електроенергетика
*Катедра за Tелекомуникациско инжинерство
3 Прв циклус на студии
Електротехничкиот факултет им обезбедува на студентите развој на технички вештини, како и проучување на фундаментални и применети знаења од областа на електротехниката, посебно за разбирање на новите технологии и придонесување во идниот развој на професијата дипломиран електроинженер. Електротехничкиот факултет обезбедува развој на вештини за критичко и проблемско размислување, како и развој на говорни и писмени комуникациски вештини важни на проектното и тимско работење во професијата.
Во првиот циклус на студии на Електротехничкиот факултет се изучуваат следниве студиски програми:
*Системи за автоматско управување
*Обновливи извори на енергија
4 Втор циклус на студии
Во вториот циклус на студии на Електротехничкиот факултет се изучува следнава студиска програми:
*Автоматизација и процеси
Вардарска зона

Вардарската зона го опфаќа централниот дел на Македонија. Започнува од Солун, се протега низ долината на Вардар во вид на широк појас и преку Скопската Котлина и Скопска Црна Гора продолжува на север. Од Родопската зона и од Пелагонидите е одвоена со длабински раседи и е обликувана во вид на тектонски ров. Таа е распарчена на блокови и хорстови со раседи од различни димензии. По долчината на раседите извршени се лушпести навлекувања кои од македонско - грчката граница, па на север до македонско - српската граница создаваат сплет од линеарно подредени структурни зони. Во различно време, со оживување на раседите, се предизвикуваат хоризонтални и длабински нарушувања на блоковите, така што во оваа зона се јавуваат и чести земјотреси.
Борис Стојчев (театролог)

Борис Стојчев е роден на 20 август 1926 г. во Кочани. Основно училиште завршил во Кочани, а гимназија најпрвин учи во Штип, а потоа во Кочани. Во својата долгогодишна научно истражувачка и уметничка кариера работи како новинар во весниците „Народен глас“ и „Млад борец“ каде работи како уредник на внатрешната и надворешно-политичката рубрика.
Потоа, во ноември 1949 г. е назначен за директор на Народниот театар при Штипската област, а во септември 1950 г. учествувал во формирањето на Околискиот народен театар во Кочани, а во истиот се јавува и во улога на режисер. Во август 1965 г. е назначен за раководител на активностите околу формирањето на Домот на културата “Бели мугри“ во Кочани, чиј директор е и во периодот од 1971 до пензионирањето во јуни 1987 година.
Како режисер во Околискиот народен театар во Кочани, Борис Стојчев режирал 10 претстави: “Кога жената е нема“ (1965), “Голгота“ (1972), “Чорбаџи Теодос“ (1975), “Вук Бубало“ (1976), “Црнила“ (1978), “Обичен човек“ (1980), “Ноќи на гневот“ (1981), “Неиспеана свадбена песна“ (1982), “Фамилија Бло“ (1983) и “Кир Јања“ (1984). Работи и во аматерскиот театар за чии потреби ги превел претставите “Протекција“, “Без вина виновни“ и “Бог да ја прости тетка“. Тој е еден од иницијаторите за поставување на оперети на сцената на Домот на културата “Бели мугри“, а под неговата режисерска палка изведени се оперетите “Загорски трендафил“ (1963), “Наталка Полтавка“ (1976) и “Бегалка“, како и детските оперети “Зајко кокорајко“ (1960), “Кривиот пат“ 1966) и “Шумски чуда“ (1981).
Како глумец учествуваше во снимањето на филмот “Оловна бригада“ на режисерот Кирил Ценевски, како и во телевизиските серии “Курирот на Гоце“, “Детството на Никола Карев“ и “Јуначко колено“ на режисерот Благоја Андреев.
Борис Стојчев во текот на својот животен и работен век работеше и како собирач на народни песни и умотворби од кочанскиот крај, за што Македонската телевизија изготви и посебна емисија.
Добитник е на повеќе награди и признанија, меѓу кои и на наградата “Мирко Стефановски“ на Културно-просветната заедница на Македонија во мај 1986 г.
Иницијатор е за формирање на КУД “Изгрев“, ансамбл за староградски песни со кој се снимени голем број песни од Кочани и Кочанско со што трајно се зачувани од заборав.
Борис Стојчев почина на 1 август 2009 г. во Кочани.
Пелагониска зона

Пелагониската зона ја зафаќа Пелагонија и планините што се издигнуваат источно и северно од неа. Поточно од источната страна таа ги опфаќа планините: Ниџе, Селечка Планина, Бабуна и Караџица, а завршува до долината на реката Треска. Од сите страни е ограничена со раседи и според морфотектонските одлики се дели на два дела. Границата меѓу нив ја чинат мермерите на Плетвар и Сивец. Северниот дел се состои од Бабунската и Голешничката антиклинала и од Караџичката синклинала, додека јужниот дел го сочинуваат Прилепската и Подмолската антиклинала и Моирската синклинала. Во средишниот дел на Пелагониската Котлина, во таканаречената ''Тополчанска Греда'', се јавуваат блокови од стари карпи кои се сметаат како реликти на Пелагонискиот хорстантиклинариум, а тоа покажува дека е извршено тонење на старата маса и на тој начин е формирана денешната котлина.
Летна универзијада - 2007

XXIV Летна универзијада — универзијада одржана од 8 до 18 август 2007 во Бангкок, Тајланд. На овој настан учствуваа над 10.000 учесници од околу 170 земји. Натпреварите се одвиваа во 236 дисциплини во 15 натпреварувачки спортови и 3 демонстрациони.
1 Календар
Во продолжение е даден календарот со распоредот на натпревари на 24. Летна универзијада.
●, Церемонија на отворање, ●, Квалификациони натпревари, ●, Финале, ●, Церемонија на затворање
, Датум
Спорт, 07.08, 08.08, 09.08, 10.08, 11.08, 12.08, 13.08, 14.08, 15.08, 16.08, 17.08, 19.08
Церемонии, ●, ●
Спортска гимнастика, ●, ●, ●, ●
Атлетика, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Бадминтон, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Кошарка, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Скокови во вода, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Мечување, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Фудбал, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Голф, ●, ●, ●, ●
Џудо, ●, ●, ●, ●, ●
Ритмичка гимнастика, ●, ●, ●
Стрелаштво, ●, ●, ●, ●
Софтбол, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Пливање, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Пинг-понг, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Теквондо, ●, ●, ●, ●, ●
Тенис, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Одбојка, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●
Ватерполо, ●, ●, ●, ●, ●, ●, ●
2 Освојувачи на медали
1, НР Кина, 32, 29, 26, 87
2, Русија, 28, 27, 37, 92
3, Украина, 28, 20, 18, 66
4, Јапонија, 19, 15, 22, 56
5, Јужна Кореја, 15, 18, 18, 51
6, Тајланд (домаќин), 13, 7, 9, 29
7, Германија, 11, 5, 9, 25
8, САД, 10, 10, 14, 34
9, Кинески Тајпеј, 7, 9, 12, 28
10, Италија, 6, 6, 9, 21
11, Казахстан, 5, 4, 5, 14
12, Канада, 5, 3, 8, 16
13, Иран, 4, 1, 4, 9
14, Австралија, 3, 5, 3, 11
15, Белорусија, 3, 3, 5, 13
16, Мексико, 3, 3, 5, 11
17, Турција, 3, 3, 4, 10
18, Австрија, 3, 2, 3, 8
19, Полска, 2, 5, 9, 16
20, Унгарија, 2, 3, 1, 6
21, Северна Кореја, 2, 1, 4, 7
22, Чешка, 2, 1, 2, 5
23, Мароко, 2, 1, 0, 3
24, Литванија, 2, 0, 3, 5
25, Швајцарија, 2, 0, 2, 4
26, Финска, 2, 0, 0, 2
27, Франција, 1, 6, 7, 14
28, Обединето Кралство, 1, 4, 5, 10
29, Бразил, 1, 3, 6, 10
30, Романија, 1, 2, 2, 5
Словачка, 1, 2, 2, 5
32, Јужноафриканска Република, 1, 2, 1, 4
33, Кипар, 1, 2, 0, 3
Ирска, 1, 2, 0, 3
35, Латвија, 1, 1, 1, 3
Словенија, 1, 1, 1, 3
37, Египет, 1, 1, 0, 2
Монголија, 1, 1, 0, 2
Португалија, 1, 1, 0, 2
40, Алжир, 1, 0, 1, 2
Куба, 1, 0, 1, 2
Грузија, 1, 0, 1, 2
Индија, 1, 0, 1, 2
Узбекистан, 1, 0, 1, 2
45, Азербејџан, 1, 0, 0, 1
Бугарија, 1, 0, 0, 1
Црна Гора, 1, 0, 0, 1
48, Шпанија, 0, 4, 2, 6
49, Србија, 0, 4, 1, 5
50, Хрватска, 0, 2, 1, 3
51, Белгија, 0, 2, 1, 3
52, Естонија, 0, 1, 1, 2
Уганда, 0, 1, 1, 2
54, Камерун, 0, 1, 0, 1
Израел, 0, 1, 0, 1
Кенија, 0, 1, 0, 1
Малезија, 0, 1, 0, 1
Мозамбик, 0, 1, 0, 1
Нов Зеланд, 0, 1, 0, 1
60, Ерменија, 0, 0, 3, 3
Индонезија, 0, 0, 3, 3
62, Молдавија, 0, 0, 2, 2
63, Грција, 0, 0, 1, 1
Холандија, 0, 0, 1, 1
Филипини, 0, 0, 1, 1
Порторико, 0, 0, 1, 1
Виетнам, 0, 0, 1, 1
Проток на гени

Проток на гени (''или'' генска миграција) − поим од популационата генетика кој претставува преминување на алелите од гените од една популација во друга.
Миграцијата во или надвор од популацијата може да биде одговорна за промена на алелните честоти (количината на членови кои носат одредена варијанта на ген). Имиграцијата може исто така што резултира во додавањето на нови генетски варијанти на воспоставениот генетски фонд од одреден вид или популација.
Постојат неколку фактори кои влијаат на степенот на генски проток меѓу различни популации. Еден од најзначајните фактори е подвижноста, бидејќи колку е поголема подвижноста на една единка, толку таа има поголем миграторен потенцијал. Животните се поподвижни за разлика од растенијата, иако поленот и семињата може да се пренесат на големи растојанија преку животните или ветерот.
Одржаниот генски проток меѓу две популации може да доведе исто така до комбинација на два генетски фонда, притоа редуцирајќи ја генската варијабилност меѓу двете групи. Токму поради ова генскиот проток дејствува силно против видообразбата, со рекомбинирање на генските пулови на групите, и со тоа намалување на разликите во генската варијабилност кои би довеле до целосна видообразба и создавање на ќеркини видови. На пример, доколку еден вид на трева расте на двете страни од автопатот, мошне е веројатно дека поленот ќе се пренесе од едната страна на другата и обратно. Ако ова поленово зрно е способно да го оплоди растението каде што ќе пристигне и да даде животоспособно потомство, тогаш алелите содржани во поленот делотворно се пренеле од популацијата на едната страна од автопатот до другата.
1 Пречки за генскиот проток
Физичките пречки за генскиот проток најчесто (но не секогаш) се природни. Тие можат да бидат непреминливи планински ланци, океани или пространи пустини. Во некои случаи тие може да се вештачки, направени од човекот, како Кинескиот Ѕид, кој го попречува генскиот проток на нативните растителни популации. Примероци од истиот вид кои растат на двете страни од ѕидот развиле генетски разлики, бидејќи не постоел генски проток за да овозможи рекомбинација на генските пулови.
Пречките за генскиот проток не мора секогаш да се физички. Видовите можат да живеат во истата животна средина и да покажуваат многу ограничен генски проток, што може да е резултат на ограничена хибридизација или хибридизација која дава неприлагодени хибриди.
2 Наводи
Амфотерност

Во хемијата, амфотерноста е особина на некои супстанци да покажуваат својство на киселина или база. Зборот потекнува од грчката претставка ''амфи'' (αμφί-) што значи "обајцата". Многу метали (како цинк, калај, олово, алуминиум и берилиум, како и повеќето металоиди) имаат амфотерни оксиди или хидроксиди.
Друга класа на амфотерни супстанци се амфипротичните молекули кои можат или да оддадат, или да прифатат протон. Примери за вакви супстанц се аминокиселините и белковините, кои имаат амино и карбоксилна група, како и самојонизирачките соединенија како водата и амонијакот.
1 Амфотерни оксиди и хидроксидиC.E. Housecroft and A.G. Sharpe, "Inorganic Chemistry" (2nd edn, Pearson 2005), p.173-4
Цинк оксид (ZnO) реагира различно во зависност од pH на растворот:
Во реакција со киселини: ZnO + 2H<sup>+</sup> → Zn<sup>2+</sup> + H<sub>2</sub>O
Во реакција со бази: ZnO + H<sub>2</sub>O + 2OH<sup>-</sup> → [Zn(OH)<sub>4</sub>]<sup>2-</sup>
Овој ефект може да се искористи за да се одделат различни катјони, како на пример, цинкот од манганот.
Алуминиум хидроксидот се однесува на сличен начин:
База (неутрализирајќи киселина): Al(OH)<sub>3</sub> + 3HCl → AlCl<sub>3</sub> + 3H<sub>2</sub>O
Киселина (неутрализирајќи база): Al(OH)<sub>3</sub> + NaOH → Na[Al(OH)<sub>4</sub>]
Некои други примери се:
* Берилиум хидроксид
** со киселина: Be(OH)<sub>2</sub> + 2HCl → BeCl<sub>2</sub> + 2H<sub>2</sub>O
** со база: Be(OH)<sub>2</sub> + 2NaOH → Na<sub>2</sub>Be(OH)<sub>4</sub>* Олово оксид
** со киселина: PbO + 2HCl → PbCl<sub>2</sub> + H<sub>2</sub>O
** со база: PbO + Ca(OH)<sub>2</sub> +H<sub>2</sub>O → Ca<sup>2+</sup>[Pb(OH)<sub>4</sub>]<sup>2-</sup>* Цинк оксид
** со киселина: ZnO + 2HCl → ZnCl<sub>2</sub> + H<sub>2</sub>O
** со база: ZnO + 2NaOH + H<sub>2</sub>O → Na<sub>2</sub><sup>2+</sup>[Zn(OH)<sub>4</sub>]<sup>2-</sup>
Некои други елементи кои образуваат амфотерни оксиди се: Si, Ti, V, Fe, Co, Ge, Zr, Ag, Sn, Au
2 Наводи
Кахуапанански јазици

Кахуапананските јазици се индијански јазици кои се зборуваат од околу 11.300 жители во Перу. Ова јазично семејство вклучува два јазика, чајахуитаски јазик и хебероски јазик. Хебероскиот јазик е скоро исчезнат.
I. Чајахуита
: 1. Чајахуита дијалект
: 2. Кахуапана дијалект
II. Хеберо
Боророански јазици

Боророанските јазици се индијански јазици кои се зборуваат во Бразил. Во оваа група на јазици спаѓаат следните јазици: боророански јазик и исчезнатите умотинаски јазик и отукески јазик. Овие јазици се дел од макро же јазиците.
Според ''Гринберг'', чикитано јазикот кој се зборува од околу 20.000 луѓе во Боливија го додал во оваа група на јазици. Сепак овој јазик не е дел од макро же јазиците.
Абугида

Абугида или често се нарекува азбучнослоговно писмо, е сегментално писмо кое се заснова на согласки, но во која бележењето на самогласките е задолжително. Околу половина од писмата во светот се абугида, вклучувајќи го и обемното брахамско семејството на писма кои се користат во Јужна и Југоисточна Азија.
Терминот ''абугида'' бил предложен од Петар Т. Даниелс. Тоа е името на етиопското гез писмо и името потекнува од првите четири букви ''алеф'', ''бет'', ''гемел'' и ''дент'' создадено од страна на првите четири самогласка форми, како што терминот азбука е изведен од првите глаголски букви. Како што Даниелс го користи зборот, абугида е во контраст со слоговното писмо, писма со заеднички согласки или самогласки кои не покажуваат особени сличности меѓу себе и со соодветната азбука, каде независни букви се користат за означување на двете согласки и самогласки.
Во принцип, една буква е полна согласка. Комплетните букви се напишани на еден линеарен редослед со согласен редослед. Самогласки се зависни од согласките. Тие се напишани низ модификацијата на согласното писмо, или со помош на препишана дијакриција која е сместена во една зависна позиција на самогласката во однос на согласката или преку промени во форма на самата согласка.
1 Други системи за пишување
* Абџад
* Азбука
* Логограмско писмо
* Слоговно писмо
Распон на крилја

Распон на крилја на авион или птица, е растојанието од левиот врв на крилото до десниот врв. На пример, авионот Боинг 777 има распон на крилја од околу 60 метри. Во авион секогаш се мери во права линија, од врв до врв, независно од обликот или замавот на крилото. Официјалниот рекорд за распон на крилја на птица го има албатросот (''Diomedea exulans'') со 3,63 метри.
Димензијата на распонот на крилјата зависи од карактерот на летање и обратно. Повеќето комерцијални патнички авиони користат распон со висока пропорција во споредба со широчината на крилото. Ваков сооднос овозможува ефикасно и мирно летање. Како алтернатива, авиони или птици кои треба да изведуваат побрзи покрети или маневри користат распон на крилја со пониска пропорција во споредба со широчината на крилото. Во ваквите ситуации крилјата им се пократки и пошироки.
Фанау

Фанау (маор. ''Whānau'') е маорски збор кој значи „пошироко семејство“, денес сè попопуларен во новозеландскиот англиски јазик, особено во службени публикации.
На маорски, зборот има и други значења: како глагол може да значи „раѓа“, а како именка може да значи и „род“.
Стадион Олимпико

Олимпико (итал. ''Stadio Olimpico'') — најголем стадион во Рим и е втор по големина во Италија. На Олимпико домашните натпревари ги играат Рома и Лацио, Олимпико исто така е и национален стадион и на него игра и репрезентацијата на Италија. Изграден е 1937 година, по реновирањето во 2008 година Олимпико има сместивост од 72 000 гледачи.
Северниот дел на Олимпико му припаѓа на навивачите на Лацио, додека јужниот дел е за навивачите на Рома.
На Олимпико досега се имаат одржано многу значајни манифестации меѓу кои се: Олимписките игри 1960 година, Европското Првенство во Фудбал 1968 година, Европското Првенство во Фудбал 1980 година, Светско Првенство во Атлетика 1987 година, Светско Првенство во Фудбал 1990 година и финалето од Лигата на Шампиони 2009 година.
Баенански јазик

Баенански јазик — исчезнат индијански јазик кој се зборувал во Јужна Америка, поточно во регионот Бахија во Бразил. Последниот човек кој го зборувал јазикот умрел во 1940 година. Од овој јазик познати се само девет зборови.:
#''eželẽ'' - елен
#''bakurí'' - срнечко месо
#''kelemés'' - оган
#''patarak'' - јагуар
#''kadašužé'' - црнец, црн човек
#''bonikro'' - прасе
#''pititiɲga'' - стаорец
#''pitirát'' - мајмун
#''šẽšẽ'' - бик
1 Наводи
Јака - 80 (фармацевтска компанија)

АД Јака 80 - Радовиш/Скопје е современа фармацевтска, козметичка и диететска куќа, која е формирана 1980 година во градот Радовиш, Република Македонија.
Со трансформација на општествениот капитал во 1996г. Јака 80 станала акционерско друштво.
Со фирмата управува Одбор на директори, составен од седум директори, шест неизвршни и еден извршен - генерален директор, на чие чело се наоѓа Претседател.
Во фирмата во моментов работат 450 вработени, од кои висок процент се високообразовани и специјализирани стручни кадри од областа на фармацијата, хемијата, медицината, економијата и др.
Готовите производи АД ЈАКА 80 ги пласира како на домашниот пазар на Македонија, така и на странските пазари. Структурата на продажбата во овој момент ја чинат 60% домашниот пазар и 40% извозот, при што извозот е во постојан пораст. Фирмата е присутна на пазарите на: Србија, Хрватска, Словенија, БиХ, Русија, Белорусија, Украина, Азербејџан, Латвија, Ерменија и др.
Во март 2008 година фабриката доби забрана за производство на лекови во погонот во Радовиш бидејќи не ги исполнувала GMP стандардите (за добра производствена пракса).. После забраната производството од Радовиш е преселено во Скопје во погонот на ИЦН Македонија, сместен во кругот на ОХИС. Со ова и практично престана производството во Радовиш.