procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Огражден

Огражден — планина во Вардарска и Пиринска Македонија. Се наоѓа во југоисточниот дел на Македонија, северно од планината Беласица, североисточно од Струмица и северозападно од Петрич. Највисок врв на планината е Огражденец, висок 1.744 метри, кој се наоѓа во Македонија.
По оваа планина е наречен и заливот Огражден на островот Ливингстон на Јужните Шетландски Острови на Антарктикот.
1 Географија
Планината се протега меѓу реката Турија на северозапад, Безгаштевска, Преведенска и Дворишка Река на север и Струмичко-радовишката депресија на југ, а на исток продолжува на територијата на Бугарија до долината на Струма. До границата со Бугарија, планината е долга 25 километри и со површина од 269,6 км<sup>2</sup>.
Главното било e доста расчленето, но генерално има ист „динарски“ правец на протегање како и самата планина. Од централниот највисок дел на Огражден од истоимениот врв со височина од 1.744 метри, планината се разгранува на два крака: едниот кон југоисток, а другиот кон северозапад.
Планинските страни се наведнати кон југ-југозапад, а водотеците се предиспонирани со раседни линии. Преку еден таков расед, Штучката Река се пробила кон североисток и навлегла длабоко во средишниот дел на Огражден.
2 Геологија
Огражден претставува типична хорстна планина, дел од Осоговско-беласичката група планини.
Во геолошки поглед, планината е составена од: гнајсеви, микашисти, кристалести шкрилци и гранити. Огражденскиот гранитоиден масив зафаќа површина од околу 150 км<sup>2</sup> и од сите страни е опколен со дволискунски гнајсеви. Доминантни геоморфолошки процеси се флувиоденудациските, со бројни, често длабоко всечени и тектонски предиспонирани долини.
Реките што се спуштаат од Огражден имаат голем надолжен пад, со чести мали водопади и плавини во подножјето. На јужните падини се развиени силни денудациски процеси, со најразлични форми во гранитоидните карпи. Геоморфолошки вредности: флувијален релјеф (речни долини, често тектонски предиспонирани, длабоки, со голем пад, посебно кон јужната страна, водопади, плавини во подножјето), денудациски релјеф (остенци со најразличен облик, изданоци, мали денудациски форми).
3 Авантуристички парк
На Огражден е предвидена изградба на авантуристички парк, детски игралишта и велосипедски парк, како дел од развојот на повеќе туристички места на планината по иницијатива на Центарот за развој на Југоисточниот Регион.
4 Галерија
5 Поврзано
* Струмичко Поле
* Црвено Поле
* Беласица
* Огражден (залив)
Мис Стон (филм)

''Мис Стон'' е македонски историски филм од 1958 година, режиран од Жика Митровиќ, со Олга Спиридоновиќ, Илија Милчин, Марија Тоциноски, Илија Џувалековски, Петар Прличко и Виктор Старчиќ во главните улоги.
1 Содржина
Дејствието на филмот е сместено во 1901 година и тоа е засновано врз вистински настан - грабнувањето на американската протестантска мисионерка Мис Стон (во филмот ја игра Олга Спиридоновиќ) од страна на Јане Сандански (Илија Милчин) и неговата чета во Македонија.
За откуп на Мис Стон се побарани 25.000 златни лири кои на четата на Јане Сандански ѝ се неопходни за набавка на оружје. Меѓутоа, ова барање треба да се потпише и од Мис Стон. Таа категорично одбива да го направи тоа, но откако минува низ неколку борби водени со турскиот аскер, застанува на страната на комитите и го потпишува писмото, чии барања, на крајот и се исполнети.
2 Награди
На Филмскиот фестивал во Пула во 1959 година, Олга Спиридоновиќ ја добива наградата „Златна арена“ за главна женска улога, а Петре Прличко се закитува со истото признание кај мажите. „Златна арена“ добива и Василие Поповиќ - Цицо за неговата работа со сценографијата. Филмот, исто така, добива почесни дипломи на фестивалите во Единбург, 1960 година и Њу Делхи во 1961 година.
Украинска азбука

Украинската азбука е официјалната азбука што се користи на територијата на Република Украина. Таа е заснована врз кирилицата со мали модифицирања на некои букви за потребите на фонетскиот систем на украинскиот јазик. Азбуката има 33 букви од кои 10 се самогласки, една полусамогласка и останатите се согласки. Карактеристична буква за украинскиот јазик е буквата Ґ. Исто така карактеристично обележје за украинскиот систем на пишување е користење на апостроф (’).
:''Видете и: Македонска транскрипција на украинскиот јазик''.
1 Азбука
+ Украинска азбука
А а, Б б, В в, Г г, Ґ ґ, Д д, Е е, Є є, Ж ж, З з, И и
І і, Ї ї, Й й, К к, Л л, М м, Н н, О о, П п, Р р, С с
Т т, У у, Ф ф, Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Щ щ, Ь ь, Ю ю, Я я
2 Изговор
+ Букви и симболи на украинскиот јазик
Печатно, Закосено, Транслитерација, Име, Изговор, приближен македонски еквивалент,
А а, ''А а'', а, а, а
Б б, ''Б б'', б, бе, б
В в, ''В в'', в, ве, ,, в
Г г, ''Г г'', г, ге, х (грлена)
Ґ ґ, ''Ґ ґ'', г, ґе, г
Д д, ''Д д'', д, де, ,, д
Е е, ''Е е'', е, е, е
Є є, ''Є є'', је, є, је
Ж ж, ''Ж ж'', ж, же, ж
З з, ''З з'', з, зе, ,, з
И и, ''И и'', и, и, нема
І і, ''І і'', и, і, и
Ї ї, ''Ї ї'', ји, ї, ји
Й й, ''Й й'', ј, йот , й, ј
К к, ''К к'', к, ка, к
Л л, ''Л л'', л, ел, ,, л
М м, ''М м'', м, ем, м
Н н, ''Н н'', н, ен, ,, н
О о, ''О о'', о, о, о
П п, ''П п'', п, пе, п
Р р, ''Р р'', р, ер, ,, р
С с, ''С с'', с, ес, ,, с
Т т, ''Т т'', т, те, ,, т
У у, ''У у'', у, у, у
Ф ф, ''Ф ф'', ф, еф, ф
Х х, ''Х х'', х, ха, х
Ц ц, ''Ц ц'', ц, це, ,, ц
Ч ч, ''Ч ч'', ч, че, ч
Ш ш, ''Ш ш'', ш, ша, ш
Щ щ, ''Щ щ'', шч, ща, шч
Ю ю, ''Ю ю'', ју, ю, ,, ју
Я я, ''Я я'', ја, я, ,, ја
Ь ь, ''Ь ь'', <sup>ј</sup>, м’який знак, нема
’, апостроф, нема
3 Поврзано
* Украински јазик
* Македонска транскрипција на украинскиот јазик
Алфредо Краус

Алфредо Краус (шпански: ''Alfredo Kraus'') (Лас Палмас, - ) — шпански тенор, еден од најголемите лирски тенори на сите времиња. Неговиот исклучително благороден глас, совршената техника, стилот, шармот и страственоста во интерпретацијата на улогите, како и исклучителниот интелект, култура и наобразованост, го вбројуваат во најмаркантните појави на оперската сцена на минатиот век. Ќе остане запаметен по леснотијата во пеењето во високиот регистар, неверојатниот метал и звучноста на гласот, кои ќе му овозможат да стане ненадминат изведувач на екстремно тешките партии на Артуро во „Пуританци“, Ернесто во „Дон Пасквале“, Едгардо во „Лучија ди Ламермур“, Војводата од Мантова од „Риголето“ и Вертер од истоимената опера.
Исландска азбука

Исландската азбука е писмо што се користи за пишување на исландскиот јазик. Азбуката е заснована врз стандардната латинична азбука со некои мали модифицирања на некои букви за приспособување на исландскиот фонетски и правописен систем. Азбуката има 32 букви и карактеристично за неа е тоа што ги користи сѐ уште старата руничка буква Þþ. Азбуката е слична со останатите скандинавски азбуки и е официјална на територијата на Република Исланд.
1 Азбука
Големи букви
A, Á, B, D, Ð, E, É, F, G, H, I, Í, J, K, L, M, N, O, Ó, P, R, S, T, U, Ú, V, X, Y, Ý, Þ, Æ, Ö
Мали букви
a, á, b, d, ð, e, é, f, g, h, i, í, j, k, l, m, n, o, ó, p, r, s, t, u, ú, v, x, y, ý, þ, æ, ö
2 Изговор и имиња на буквите
Буква, Име, МФА, Македонски изговор
Aa, a, а
Áá, á, ау
Bb, bé, п (без призвук)
Dd, dé, т (без призвук)
Ðð, eð, нема на македонски, англиско „th“
Ee, e, е
Éé, é, је
Ff, eff, ф, в
Gg, gé, к, ќ, грлен глас, х, ј
Hh, há, х
Ii, i, и
Íí, í, долга и
Jj, joð, ј
Kk, ká, к, х
Ll, ell, л
Mm, emm, м
Nn, enn, н
Oo, o, о
Óó, ó, оу
Pp, pé, п
Rr, err, р
Ss, ess, с
Tt, té, т
Uu, u, у, слично на германско u
Úú, ú, у
Vv, vaff, в
Xx, ex, хс (грлено)
Yy, ufsilon y, и
Ýý, ufsilon ý, долго и
Zz, zeta, с
Þþ, þorn, нема на македонски, англиско „th“
Ææ, æ, ај
Öö, ö, нема на македонски, германско ö
3 Поврзано
* Исландски јазик
* Исландски правопис
Македонска акција - Конзервативна партија

Македонска акција - Конзервативна партија (до 1995 година - Движење за семакедонска акција - МААК, од 2016 Македонска акција) — политичка партија во Македонија со радикално десна и конзервативна националистичка ориентација. Претседател и водач на партијата е Страшо Ангеловски.
Главните цели и залагања на МААК-Конзервативна се обединување на Македонија, заштитна на македонските национални интереси од страна на албанските, грчките, бугарските и српските националисти, промовирање и поддршка на современиот македонски национален идентитет како продолжение и директна врска со Античките Македонци, привлекување на капитал и инвестиции од македонската дијаспора.
Иако партијата учествувала на сите изборни циклуси од воведувањето на повеќепартискиот систем во Република Македонија па сѐ до Парламентарните избори 2002 година, никогаш не успеала да освои пратеничко место и да влезе во Собранието на РМ. По воениот конфликт во Република Македонија во 2001 година, на собрание на раководството, партијата го менува своето име од МААК - Конзервативна Партија во МААК - Единствена Македонска Опција (МААК - ЕМО). Партијата престанува со својата политичка активност по изборите во 2002 година, кога раководството го менува Страшо Ангеловски од претседателското место на партијата и одлучува партијата целосно да се припои кон ВМРО-ДПМНЕ.
Пред одржувањето на парламентарните избори во 2016 година, партијата ја возобновила својата платформа и се приклучила во коалиција предводена од ВМРО-ДПМНЕ под името Македонска акција.
Похвала на нашиот татко и учител словенски Кирил Философ

Похвала на нашиот татко и учител словенски Кирил Философ — еден од најважните текстови на Св. Климент Охридски. Во неа се прикажува како Кирил напушта сè уште како млад човек, како не ужива во животот и го напушта целото свое семејство. Дека неговата Блажена уста успева да го извади Словенскиот народ од незнаењето и мракот и му дава писмо, азбука која ги описменува. Иако многупати прогонуван, тој сепак успева да остане верен на Господа и Верата постојано го води нанапред. Затоа Господ Бог благословува неговото почивалиште да е во Рим.
1 Текст
Следува текстот на похвалата:
''Еве, ни светна, христољупци, светлозрачниот спомен на нашиот преблажен татко Кирил, нов апостол и учител на сите земји којшто огреа на земјата како сонце со вистинска вера и убавина, како сонце на трисушното божество, осветлувајќи го сиот свет.
Божјата премудрост си соѕида храм во неговото срце и на јазикот негов како на херувим почиваше секогаш Светиот дух разделувајќи дарови според верата, како што кажуваше и апостолот Павле дека секому од нас му се дава длагодет како што дарувал Христос. Којшто ќе каже дека ме љуби како Господа, и јас ќе го заљубам, ќе му се покажам самиот и во него ќе си направам храм и тој ќе ми биде син, јас ќе му бидам татко.'' (''Повеќе...'')
2 Поврзано
* Свети Кирил
* Свети Климент Охридски
Рајан Стак

Рајан Стак (англиски: Ryan Stack; роден во Нешвил, Тенеси) — поранешен кошаркар од Соединетите Држави, кој добил македонско државјанство, член на македонската репрезентација. Тој настапувал за украинскиот кошаркарски прволигаш КК Киев. Играл на позицијата крилен центар. Стак го носи бројот 13 во Македонската кошаркарска репрезентација.
Во 1998, тој беше одбран со 48 пик на НБА драфтот.Тој има настапувано за Кливленд Кавалиерс во НБА, и Арис од Солун во грчката прва лига. Тој е висок 211 см и тежок 100 кг. Рајан не доби многу шанса како резервата на Литванецот Зидрунас Илгаускас. Рајан заигра во 43 натпревари во НБА пред да се пресели во Шпанија. Настапуваше во Шпанија, Израел, пред да заигра за Грчкиот Арис, со кој освои еден Европски куп и второто место во УЛЕБ Купот.
0.1 Тимови за кои има настапувано
* Кливленд Кавалиерс - НБА (САД) - 1999/2000
* Џијон - Примиера Дивизион (Шпанија) - 2000/2001
* Макаби Рамат Ган - (Израел) - 2001/2002
* КК Арис - (Грција) - 2002/2006
* Олимпијакос - (Грција) - 2006/2007
* КК Киев - (Украина) - 2007/
Коњак

Коњак, наречен по градот Коњак кој се наоѓа во провинцијата Поату-Шаранта, Франција — вид на бренди произведен во регионот околу градот. Тој мора да биде направен од најмалку 90% на Ugni Blanc, Folle Blanche или Colombard грозје. Може да содржи и видови на Folignan, Jurançon blanc, Meslier St-François, Sémillon. Сепак, повеќето видови на коњак се направени од Ugni Blanc. Тој мора да биде дестилиран двапати и отстоен најмалку две години во француски дрвени бочви кои се запечатени.
Сличен пијалак, но дестилиран на различен начин и произведен во друг регион, е армањакот, од областа Армањак во Франција. Исто така има и пијалак заснован на јаболка од Долна Нормандија. Има и сливово бренди кое потекнува од областа Сојлек, во Франција. Градот Коњак е само еден од трите официјални брендовски региони во Европа. Другите се францускиот град Армањак и шпанскиот град Херез. Регионот овластен за производство на коњак е поделен на 6 големи региони и ги покрива областите на Приморска Шаранта, голем дел од Шаранта и неколку области во Де Севр и Дордоња. Дури и внатре во одредените региони доколку произведениот бренд на коњак не ги задоволува строгите критериуми на овластеното тело за коњак BNIC-Bureau National Interprofessionel du Cognac, можно е да не се нарече коњак и да не биде продаван како таков. Даден е примерок за оригинален коњак . Произведениот бренд на коњак каде било во Франција или во било кој друг дел од светот не може легално да се нарече „Коњак“.
# Мора да биде произведен во одреден регион од вино произведено од висококвалитетни сортни грозја;
# Мора да биде двапати дестилиран во бакарни дестилациони казани;
# Мора да биде зреено во француски дрвени бочви кои придонесуваат за неговата боја и неговиот вкус.
Повеќето од производителите на коњак, во градот Коњак и неговата околина дозволуваат посетителите да ги пробаат нивните производи. Поголемите компании имаат организирани тури за да им покажат на своите посетители како се прави коњак.
1 Процес на производство
Коњакот е направен од ’’водите на животот’’ произведен со двојна дестилација од бели вина. Виното е многу суво, не многу соодветно за пиење, но одлично за дестилација, и направено само од висококвалитетни видови на грозје. Дестилацијата зазема место во традиционалните бакарни дестилациони казани чии дименции и дизајн се строго определени. Дестилацијата се одвива со употреба на вакуум или зголемена температура. Како резултат на ова се добива содржина на етанол од 90-96%. Коњакот не смее да биде продаван во јавноста ниту пак наречен коњак пред да биде оставен да старее (зрее) во дрвени француски бочви сметајќи од крајот на последната дестилација. При постигнување на концентрација на алкохол од приближно 51%(103 степени на јачина) дестилатот се разредува со вода. При добивањето на концентрацијата на алкохол можни се варирања кога е спремен за полнење во боци производот по правило се стандардизира до точно определени вредности содржина на етанол, обично до 80 степени на јачина.
Наргис (циклон)

Наргис — тропски циклон, кој на 2 мај 2008 година го погоди Мјанмар, во Југоисточна Азија на западната страна на полуостровот Индокина.
3 Жртви и разрушеност
Според податоците не ООН настрадани се 1,5 милиони луѓе; 22,5 илјада се загинати; 40 илјади се сметаат за исчезнати. Од циклонската стихија сериозно е настрадан и самиот главен град на Мјанмар — Јангон, а многу населени места се избришани од лицето на земјата. Поголемиот дел од земјата е без електрична енергија, улиците се непроодни и затрупани со дрва. Нема телефонија и интернет.
4 Санирање на штетите
Хуманитарна помош е испратена веднаш од сите страни на светот, како и меѓународните организации (Тајланд,ООН, ЕУ, УНЕСКО, Италија, Индија, Индонезија, Франција, САД, Велика Британија, Германија, Саудиска Арабија, Катар и др., меѓу кои и Република Македонија).
Земја, Придонес
AUD $25 милиони (USD $23,5 милиони) and 31 tonnes of supplies.
20 тони храна и медицинска помош
EUR 250.000 (USD $387.000) и EUR 100.000 од Фландрија
Хуманитарна помош
USD $50.000
Преку USD $2 милиони медицинка помош, од кои $500.000 за црвениот крст
USD $5,3 милиони помош и материјали (вкл. 3 авиони со по 60 тони помош
USD $154.000
USD $2,1 милиони
USD $3.0 милиони
EUR 300.000 (USD $464.000)
1,500 тони медицинска помош, храна, и вода; USD $775,000
USD $3,0 million
USD $200.000, медикаменти и хуманитарна помош<ref>
Наргис — тропски циклон, кој на 2 мај 2008 година го погоди Мјанмар, во Југоисточна Азија на западната страна на полуостровот Индокина.
3 Жртви и разрушеност
Според податоците не ООН настрадани се 1,5 милиони луѓе; 22,5 илјада се загинати; 40 илјади се сметаат за исчезнати. Од циклонската стихија сериозно е настрадан и самиот главен град на Мјанмар — Јангон, а многу населени места се избришани од лицето на земјата. Поголемиот дел од земјата е без електрична енергија, улиците се непроодни и затрупани со дрва. Нема телефонија и интернет.
4 Санирање на штетите
Хуманитарна помош е испратена веднаш од сите страни на светот, како и меѓународните организации (Тајланд,ООН, ЕУ, УНЕСКО, Италија, Индија, Индонезија, Франција, САД, Велика Британија, Германија, Саудиска Арабија, Катар и др., меѓу кои и Република Македонија).
{|
!Земја
!Придонес
|-
|
|AUD $25 милиони (USD $23,5 милиони) and 31 tonnes of supplies.
|-
|
|20 тони храна и медицинска помош
|-
|
|EUR 250.000 (USD $387.000) и EUR 100.000 од Фландрија
|-
|
|Хуманитарна помош
|-
|
|USD $50.000
|-
|
|Преку USD $2 милиони медицинка помош, од кои $500.000 за црвениот крст
|-
|
|USD $5,3 милиони помош и материјали (вкл. 3 авиони со по 60 тони помош
|-
||
|USD $154.000
|-
|
|USD $2,1 милиони
|-
|
|USD $3.0 милиони
|-
|
|EUR 300.000 (USD $464.000)
|-
|
|1,500 тони медицинска помош, храна, и вода; USD $775,000
|-
|
|USD $3,0 million
|-
|
|USD $200.000, медикаменти и хуманитарна помош<ref>
Грузиска азбука

Грузиска азбука (|ქართული დამწერლობა) — официјално писмото на кое се пишува грузискиот јазик и останатите картвелски јазици. Грузиската азбука е фонетска, како македонската, и има 33 букви.
Зборот „азбука“ на грузиски е ანბანი (''anbani'') и потекнува од првите две букви од називите за сите три верзии на грузиското писмо. Трите азбуки изгледаат многу различно една од друга, но го имаат истиот распоред на буквите и истите имиња. Карактеристично за азбуката е што не разликува голема од мала буква.
1 Асомтаврули (IV-V век)
''асомтаврули''
,
Ќе забележите дека некои модерни грузиски фонтови не ги прикажуваат точните форми на некои асомтаврилиски букви, но користат поголеми форми од мкедрулиската варијанта.
2 Нусхури (IX век)
''нусхури''
ⴀ, ⴁ, ⴂ, ⴃ, ⴄ, ⴅ, ⴆ, ⴇ, ⴈ, ⴉ, ⴊ, ⴋ, ⴌ
ⴍ, ⴎ, ⴏ, ⴐ, ⴑ, ⴒ, ⴍⴣ, ⴓ, ⴔ, ⴕ, ⴖ, ⴗ, ⴘ
ⴙ, ⴚ, ⴛ, ⴜ, ⴝ, ⴞ, ⴟ, ⴠ
2.1 Пишување на нусхури
Следнава табела го прикажува начинот на пишување на секоја буква:
3 Мхедрули (X век)
''мхедрули''
ა, ბ, გ, დ, ე, ვ, ზ, თ, ი, კ, ლ, მ, ნ
ო, პ, ჟ, რ, ს, ტ, უ, ფ, ქ, ღ, ყ, შ
ჩ, ც, ძ, წ, ჭ, ხ, ჯ, ჰ
3.1 Пишување на мхердули
Следнава табела го прикажува начинот на пишување на секоја буква:
4 Транскрипција
Буква, Уникод, Назив, национална, ISO 9984, BGN, Ласки, МФА, Македонски
ა, U+10D0, an, A a, A a, A a, A a, а
ბ, U+10D1, ban, B b, B b, B b, B b, б
გ, U+10D2, gan, G g, G g, G g, G g, г
დ, U+10D3, don, D d, D d, D d, D d, д
ე, U+10D4, en, E e, E e, E e, E e, е
ვ, U+10D5, vin, V v, V v, V v, V v, в
ზ, U+10D6, zen, Z z, Z z, Z z, Z z, з
თ, U+10D7, tan, T t, T' t', T' t', T t, т (аспиративно т)
ი, U+10D8, in, I i, I i, I i, I i, и
კ, U+10D9, k'an, K' k', K k, K k, K' k', к (исфрлувачко к)
ლ, U+10DA, las, L l, L l, L l, L l, л
მ, U+10DB, man, M m, M m, M m, M m, м
ნ, U+10DC, nar, N n, N n, N n, N n, н
ო, U+10DD, on, O o, O o, O o, O o, о
პ, U+10DE, p'ar, P' p', P p, P p, P' p', п (исфрлувачко п)
ჟ, U+10DF, žan, Zh zh, Ž ž, Zh zh, J j, ж
რ, U+10E0, rae, R r, R r, R r, R r, р
ს, U+10E1, san, S s, S s, S s, S s, с
ტ, U+10E2, t'ar, T' t', T t, T t, T' t', т (исфрлувачко т)
უ, U+10E3, un, U u, U u, U u, U u, у
ფ, U+10E4, par, P p, P' p', P' p', P p, п (аспиративно п)
ქ, U+10E5, kan, K k, K' k', K' k', K k, к (аспиративно к)
ღ, U+10E6, Gh gh, Gh gh, Ğ ğ, г (грлен глас)
ყ, U+10E7, q'ar, Q' q', Q q, Q q, Q q, тврдо к (исфрлувачко к)
შ, U+10E8, šin, Sh sh, Š š, Sh sh, Ş ş, ш
ჩ, U+10E9, čin, Ch ch, Č' č', Ch' ch', Ç ç, , ч
ც, U+10EA, can, Ts ts, C' c', Ts' ts', Ts ts, , ц
ძ, U+10EB, jil, Dz dz, J j, Dz dz, Ž ž, ѕ
წ, U+10EC, c'il, Ts' ts', C c, Ts ts, Ts' ts', ц (исфрлувачко ц)
ჭ, U+10ED, č'ar, Ch' ch', Č č, Ch ch, Ç' ç', ч (исфрлувачко ч)
ხ, U+10EE, xan, Kh kh, X x, Kh kh, X x, х
ჯ, U+10EF, ǰan, J j, J̌ ǰ, J j, C c, џ
ჰ, U+10F0, hae, H h, H h, H h, H h, х (мека х)
5 Поврзано
* Грузиски јазик
* Системи на пишување
6 Користена литература
**
Чардаш

Чардаш (унг. ''Csárdás'') е традиционален унгарски народен танц. Настанал во Унгарија, а бил популаризиран од циганските оркестри во Унгарија, а и во соседна Војводина, Словачка, Словенија , Хрватска, Карпатска Рутенија, Трансилванија и Моравија, како и меѓу банатските Бугари, меѓу кои и оние од самата Бугарија.
1 Историја
Танцот води потекло од унгарскиот ''вербункош'' од XVIII век, кој се користел при регрутирање на војници за во унгарската војска.
Чардашот се одликува со варијабилен темпо: почнува бавно (''лашу''), а завршува во многу брзо темпо (''фриш''). Постојат и други темпови варијации наречени ''ритка чардаш'', ''шуру чардаш'' и ''шекош чардаш''. Музиката е во 2/4 или 4/4 такт. Танцувачите се машки и женски, со тоа што жените се облечени во традиционални широки црвени здолништа, кои се при вртењето на танчерките се шират на специфичен начин.
Чардашот е присутен како тема и во класичната музика, особено кај композиторите: Имре Калман, Франц Лист, Јоханес Брамс, Јохан Штраус, Пабло де Сарасате, Петар Илич Чајковски и други. Веројатно најпознатиот чардаш е епонимната композиција на Виторио Монти за виолина и пијано. Ова виртуозно дело има 5 темпови варијации.
2 Поврзано
* Марк Рожавелѓи
* Виторио Монти
*''Монти Чардаш''
3 Библиографија
* Sárosi, Bálint, ''Zigeunermusik'' (Циганска музика), 1977
БАФТА

Британската академија за филмски и телевизиски уметности (англиски: ''The British Academy of Film and Television Arts'' кратенка: BAFTA) е британска организација која доделува награди за филмови, телевизијата и интерактивни медиуми еднаш годишно.
1 Вовед
BAFTA е основана на 16 април 1947 год, како „''Британска филмска академија''“ од славни филмски уметници, меѓу кои биле Дејвид Лин, Карол Рид, Чарлс Лафтон и др. Нејзината цел била да ја појачат филмската индустрија која ослабнала после Втората светска војна. Во 1958, академијата се спои со организацијата „''The Guild of Television Producers and Directors''“ за конечно да стане BAFTA во 1976.
Нејзиното главно седиште е во Пикадили во Лондон, а киповите имаат облик на маска по пример на театарот. Во 2004, BAFTA броела околу 4,000 ченови. Вкупно се доделува во 19 категории. Местото на одржување е во Одеон кино во Лондон каде редовно во живо го пренесува ББС.
2 Добитници на наградите за најдобар филм
* 2007: Покајание
* 2006: Кралица
* 2005: Планината Броукбек
* 2004: Авијатичарот
* 2003: Господарот на прстените: Враќањето на кралот
* 2002: Пијанист
* 2001: Господарот на прстените: Дружината на прстенот
* 2000: Гладијатор
* 1999: Вител на животот
* 1998: Вљубениот Шекспир
* 1997: Соблекувајте сè до крај
* 1996: Англискиот пациент
* 1995: Разум и чувства
* 1994: Четири венчавки и погреб
* 1993: Шиндлеровата листа
* 1992: Крајот на Ховард
* 1991: Комитменти
* 1990: Добри момци
* 1989: Друштвото на мртвите музичари
* 1988: Последниот кинески цар
* 1987: Жен Флорет
* 1986: Соба со поглед
* 1985: Пурпурната ружа на Каиро
* 1984: Полето на смртта
* 1983: Огледувајќи ја Рита
* 1982: Ганди
* 1981: Огнени кочии
* 1980: Човекот-слон
* 1979: Менхетен
* 1978: Јулија
* 1977: Ени Хол
* 1976: Лет над кукавичкото гнездо
* 1975: Алис веќе не живее овде
* 1974: Лакомбе Лусиен
* 1973: Американска ноќ
* 1972: Кабаре
* 1971: Недела, крвава недела
* 1970: Буч Касиди и Санденс Кис
* 1969: Полноќен каубој
* 1968: Дипломец
* 1967: Човек за сите времиња
* 1966: Кој се плаши од Вирџинија Вулф?
* 1965: Мојата дама
* 1964: Д-р Стренџлав
* 1963: Том Џонс
* 1962: Лоренс од Арабија
* 1961: Баладата од војникот и ајкулите на големиот град (германски: ''Die Ballade vom Soldaten und Haie der Großstadt'')
* 1960: Апартман
* 1959: Бен Хур
* 1958: Пат спрема горе
* 1957: Мост на реката Квај
* 1956: Герваис
* 1955: Ричард III
* 1954: Цената на стравот
* 1953: Забранети игри
* 1952: Непознати непријатели
* 1951: Der Reigen
* 1950: Се за Ева
* 1949: Крадците на велосипеди
* 1948: Хамлет
* 1947: Најдобри години во нашите животи
Список на хеви метал групи

1 Изворно движење: 1967-1979
Во доцните 1960-ти, бројни музички групи експериментирале со блуз-рокот. Тоа прераснало во нов правец со име „хеви метал“. Во 1980-тите, хеви металот полека почнал да се дели на поджанрови со кои полесно се објаснуваат разликите во звукот на групите. Некои од групите кои го создале хеви-метал движењето биле:
* AC/DC
* Aerosmith
* Jeff Beck
* Alice Cooper
* Black Sabbath
* Black Widow
* Bloodrock
* Blue Cheer
* Blue Öyster Cult
* Budgie
* Buffalo
* Cactus
* Cream
* Deep Purple
* Flower Travellin' Band
* Hawkwind
* Humble Pie
* Iron Butterfly
* Judas Priest
* Kiss
* Led Zeppelin
* Lucifer's Friend
* Motley crue
* Montrose
* Mountain
* Pentagram
* Queen
* Rainbow
* Rush
* Scorpions
* Sir Lord Baltimore
* Steppenwolf
* Thin Lizzy
* UFO
* Uriah Heep
* Ван Хален
* Vanilla Fudge
Пруски јазик

Пруски јазик — изумрен балтички јазик, некогаш зборуван од населението на Прусија, што подоцна станала Источна Прусија а денес е североисточна Полска и Калининградската Област во Русија. Јазикот се нарекувал “''Prūsiskan''” (''пруски'') или “''Prūsiskai Bilā''” (''прускиот јазик''). Неколку верзии на јазикот постојат во Полска и Литванија за кои се сметаат дека се дел од стариот пруски јазик.
Такит во својата книга ''Germania'', спомнува народ Æsti за кој се тврди дека всушност се старите Пруси. Тој ги опишува како дел од германските племиња, но со многу келтски одлики.
Стариот пруски јазик е сличен со другите исчезнати балтички јазици, со курскиот јазик и судовинскиот јазик. Исто така многу е сличен и со постоечките источнобалтички јазик, литвански јазик и латвиски јазик. Големи сличности има и со словенските јазици. Како пример на тоа за земја на пруски е ''zemē а на словенските јазици скоро секаде е слично - ''земја'' или ''земля''.
1 Примери од јазикот
Превод, фраза
Пруски јазик, ''Prūsiskan''
Здраво, ''Kaīls''
Добро утро, ''Kaīls Anksteīnai''
Довидување, ''Ērdiw''
Благодарам, ''Dīnka''
Колку?, ''Kelli?''
Да, ''Jā''
Не, ''Ni''
Каде е тоалетот?, ''Kwēi ast Spektāstuba?''
(Наздравица), ''Kaīls pas kaīls aīns per āntran''
Дали зборувате англиски?, ''Bilāi tū Ēngliskan?''
eo:Praprusoj#Kristanigo kaj la praprusa lingvo
Дакиски јазик

Дакискиoт јазик е јазик кој спаѓал во групата на индоевропските јазици, и бил зборуван од страна на древните Даки. И покрај тоа што до ден денеска сѐ уште нема пронајдено ниту еден документ со дакиски јазик, се претпоставува дека овој јазик бил многу сличен со тракискиот јазик или бил негов дијалект. Од друга страна пак се претпоставува дека дакискиот јазик бил многу сличен и на латинскиот јазик.
Хира

Хира (|حراء е пештера на планинскиот врв Џабал ел-Нур во регионот Хеџаз во денешна Саудиска Арабија. Самата пештера е долга 4 метри и широка 1.75 метри.
Пештерата е прочуена по тоа што била местото каде Мухамед ги добил првите Божји откровенија од Архангел Гаврил.
Фригиски јазик

Фригиски јазик — дел од индоевропските јазици и бил зборуван на територијата на Мала Азија од населението наречено Фриги. Според античките извори, како Херодот, Фригите првично живееле во јужниот дел на Балканот, и биле познати под името Бриги. Тие мигрирале во Анадолија по распадот на Хетитското Царство, околу 1200 година п.н.е. Заради овие историски миграции, како и некои заеднички јазични карактеристики со грчкиот и другите палеобалкански јазици, како што е аугментот (глаголски префикс) за да се означи минато време, фригискиот јазикот е класифициран во групата на палеобалкански јазици, а не на анадолски јазици.
Фригискиот јазик е оставен од два дела и тоа едниот наречен Палео-фригиски и датира од 800 п.н.е. па се после неколку години кога се појавува т.н. Нео-фригиски јазик. Понатака, Палео-фригискиот јазик е поделен географски на говори од Мидас, Гордион, централен, Птерија, Витинија, Тианам Даскилеион, Бајиндир. Фригискиот јазик опстоил до 6 век н.е.
1 Класификација
Фригискиот јазик бил најмногу сличен со тракиски јазик, ерменски јазик и донекаде со грчки јазик. Во најголем број случаи, фригискиот јазик користел азбука слична со феникиската азбука. Поголем број на достапни документи и извори на фригиски јазик сѐ уште не се преведени, додека пак извори и документи напишани на азбука слична на грчката денес се преведени и идентификувани фригиски зборови.
2 Примери од јазикот
* anar, 'сопруг'
* attagos, 'коза';
* Bagaios, "Зевс"
* balaios, 'голем, брз'
* bedu 'вода'
* bekos 'леб'
* belte, 'мочуриште'
* brater, 'брат',
* daket, 'предизвикува'
* germe, 'топло'
* kakon, 'нарушен, болен'
* knoumane, 'гроб'
* mater, 'мајка'
* meka, 'голем'
* zamelon, 'роб'
Едвард Лоу

Капетан Едвард „Нед“ Лоу (|Edward "Ned" Low), понекогаш Лоу (околу 1690 – околу 1724), бил еден од најпознатите пирати од Златната ера на пиратството, во почетокот на 19 век.
Тој е роден во сиромашно семејство во Вестминстер, Лондон. Уште од својата младост станал крадец. Во својата младост се преселчил во Бостон. Во 1719 година неговата жена починала при пораѓање. Две години подоцна тој станал пират и дејствувал по бреговите на Нова Англија, Азорите и Карибите.
Тој станал капетан на повеќе бродови, но обично неговата флота била составена од 3 или 4. Тој за своето тригодишно пиратство станал еден од најпознатите и најсурови пирати. Тој со својот екипаж освоил повеќе од 100 бродови коишто главно ги палел. Тој е познат по тоа што жртвите смртно ги мачел пред да ги убие.
Од Сер Артур Конан Дојл, Едвард Лоу е опишан како „див и злобен“ и како неверојатно „грдо брутален“.
Според весникот ''Њујорк Тајмс'' тој со своите методи е спореден со извршувачите на Шпанската инквизиција.
Капетан Едвард Лоу починал околу 1724 година, но за неговата смрт има повеќе шпекулации.
Месапски јазик

Месапски јазик — исчезнат јазик од индоевропската фамилија на јазици. Јазикот бил зборуван во југоисточна Италија во регионите Апулија и Калабрија. Бил зборуван од три племиња и тоа: месапи, дауни и пеучети. Јазикот е зачуван во писмена форма во околу 300 натписи што датират од 6 век п.н.е. па сè до 1 век.
Месапскиот јазик можеби бил илирски јазик. Илирските јазици воглавном биле зборувани на другата страна од Јадранското Море најмногу на бреговите на Далмација и Црна Гора. Врската помеѓу месапскиот јазик и останатите илирски јазици е заснована врз сопствените имиња пронајдени на натписи во гробови и во класичните тесктуални извори но сепак тешко се наоѓаат други сличности со илирските јазици. Јазикот исчезнал веднаш со освојувањето на териториите на населението што го говорело овој јазик од страна на Римското Царство.
Јане Миљовски

Јане Кирил Миљовски ( - во ) — македонски универзитетски професор, економист и министер во првите влади на Македонија по осамостојувањето.
1 Животопис
Миљовски потекнува од семество на интелектуалци, чиј татко Кирил Миљовски бил еден од најистакнатите македонски интелектуалци пред војната и првиот ректор на Универзитетот „Кирил и Методиј“ и член на МАНУ уште од 1967 година, додека мајка му Десанка Миљовска била професор по социолиогија на Филозофскиот факултет. Негов дедо бил револуционерот Никола Миљовски.
Јане Миљовски дипломирал, магистрирал и докторирал на Економскиот факултет во Скопје. Својот работен век го започнал во Извршниот совет на СРМ. Потоа се вработил на Правниот факултет во Скопје како асистент по предметот Политичка економија, каде подоцна бил избран за доцент и редовен професор на факултетот, предавајќи по предметот економика.
Освен на Правниот факултет, предавања држел и на Факултетот за новинарство. Од 2007 година бил ректор на New York University во Скопје..
Јане Миљовски бил член на првите Влади на Република Македонија и тоа како министер без ресор од 1991 до 1994 година. Кон крајот на 1980-тите заедно со група млади интелектуалци бил вклучен во демократизацијата на земјата, воведување на парламентарната демократија и либералната пазарна економија. Таа група интелектуалци, заедно со тогашниот врв на Сојузот на комунистите, го започнала процесот на расчистување со Белград. Како Министер за финансии на Република Македонија бил во периодот од 20 декември 1994 до 23 февруари 1996 година. Додека бил министер за финансии, истовремено ја вршел и должноста потпретседател на Влада задолжен за европска интеграција.
Јане Миљовски бил член на СДСМ, а мал период и нејзин потпретседател.
Тракиски јазик

Тракиски јазик — исчезнат индоевропски јазик што се зборувал на територијата на балканскиот полуостров пред сѐ на територијата на Македонија, Турција, Бугарија и Грција (денешни граници).
1 Класификација
Класификацијата на јазикот е долго време дискутабилна и неверојатна. Постојат поголем број на тези што го класифицираат јазикот во различни групи но една е најверојатна а тоа е дека јазикот е дел од индоевропските јазици. Исто така постои тврдење дека јазикот е дел од дакиско-тракиската група на јазици но тука веќе станува збор за проблем со класификација на самата дакиско-тракиска група, за тоа дали таа е дел од индоевропските јазици или не.
Поголем број на тракиците биле евентуално хелинизирани или пак романизирани и последните остатоци се сретнувале сè до 5 век. Исто така дел од тракиските племиња биле словенизирани по создавањето на словенската писменост и култура.
2 Натписи
2.1 Натписот од Езерово
Досега се пронајдени само четири натписи на тракиски јазик. Првиот е златен прстен откриен во 1912 кај село Езерово (Пловдивска област); прстенот е датиран дека потекнува од 5 век п.н.е. Натписот е со грчко писмо во 8 реда, од кои осмиот се наоѓа на самиот раб на прстенот; без празни места гласи: txh
Формула 1

Формула 1, скратено Ф1, е највисоката класа на автотрки според Меѓународната автомобилска федерација (ФИА) — врховниот светски орган за автоспорт. Името „формула“ доаѓа од низата одредби и правила кои сите учесници и возила мора да ги задоволат за да учествуваат во натпреварувањето. Првенството на Ф1 се состои од низа трки познати како Голема награда кои се одржуваат во текот на секоја година, обично од март до ноември, на наменски изградени писти, а во неколку случаи и на градски улици. Резултатите од сите трки се комбинираат за да се добие вкупниот победник на првенството за возачи и за конструктори.
Возилата се тркаат со големи брзини на мошне сложени виулести патеки. Постигнуваат брзини над 350 км/ч. Дизајнот на возилата постојано се менува и напредува во поглед на електрониката, аеродинамиката, амортизацијата и пневматиците.
Иако Ф1-трките и најголемиот дел од конструкторите потекнуваат од Европа, Големи награди се одржуваат низ целиот свет. Некои од трките во Европа и Америка се заменети со Бахреин, Кина, Сингапур, Обидинети Арапски Емирати и Јапонија, а од 2021 г. и Саудиска Арабија. А во 2022 и Мајами.
Ф1-трките се голем телевизиски настан следен од милиони луѓе во двесте земји.
Натпреварувањето е регулирано од ФИА, а комерцијалните права за Ф1 се пренесени на Групата Формула Еден.
1 Поврзано
* тркање
* Список на патеки за Формула 1
Меѓународна автомобилска федерација

Меѓународна автомобилска федерација (ФИА) (|Fédération Internationale de l'Automobile (FIA)) — непрофитна асоцијација која ги претставува интересите на автомобилските организации и возачи. Таа е воспоставена во 1904. година, и позната е во јавноста главно како организатор на автотрки. Седиштето на ФИА е во Париз и се состои од 213 национални организации-членки од 125 земји. Во моментов претседател е Макс Мозли.
23 мај (родени)

1883, Даглас Фербанкс — американски глумец.
1896, Калман Конрад — унгарски фудбалер.
1910, Арти Шо — американски џез-музичар.
1944, Џон Њуком — австралиски тенисер.
1951, Анатолиј Карпов — руски шаховски велемајстор и светски првак.
1954, Марвин Хаглер — американски боксер.
1956, Андони Гоикочеа — шпански фудбалер.
1961, Даниеле Масаро — италијански фудбалер.
1972, Рубенс Барикело — бразилски возач на „Формула 1“.
1982, Стевица Ристиќ — македонски фудбалер.
1997, Џо Гомес — англиски фудбалер.
1998, Салва Еид Насер — бахреинска атлетичарка.
2001, Бренан Џонсон — англиски фудбалер.
Ерменски јазик

Ерменскиот јазик спаѓа во групата на индоевропските јазици. Овој јазик претежно се згорува во Кавказ (односно република Ерменија). Ерменскиот јазик претставува еден вид самостоен јазик кој нема свои блискости на друѓи јазици. Многу јазичари сметаат дека овој јазик е составен од трите мртви јазици: фригискиот, тракискиот и дакискиот јазик. Од денешните јазици, кои сѐ уште се во употреба, грчкиот јазик е најблизок со ерменскиот.
Ерменскиот јазик се зборува од страна на околу 3 000 000 луѓе.
Ерменскиот јазик низ историјата се развива во два периоди: писмен и усмен. Писмениот од своја страна се разделува на:
*''Древноерменски или класичен период'', од 5 век до 11 век. Овој јазик и ден денес е во употреба но како службен јазик на црквата.
*''Средноерменски период'', од 12 до 16 век.
*''Новоерменски (современ ерменски) период'', од 17 век до денес.
Ерменската азбука била создадена од страна на Месроп Маштоц во текот на 406 година.
1 Историја
Ерменскиот јазик претставува засебна гранка на индоевропските јазици. Тоа е од интерес за лингвистите поради неговите карактеристични фонолошки промени. Ерменскиот јазик покажува повеќе сатемизација, отколку кентумизација, иако не е класифициран во ниту една од овие подгрупи. Некои лингвисти привремено заклучуваат дека ерменскиот, грчкиот (и фригискиот), албанскиот и индо-иранските јазици дијалектички биле блиски еден на друг; во рамките на оваа хипотетичка дијалектна група, праерменскиот бил сместен помеѓу прагрчкиот (кентумска подгрупа) и праиндоиранскиот јазик (сатемска подгрупа). Роналд И. Ким забележал уникатни морфолошки карактеристики кои го поврзуваат ерменскиот со балто-словенските јазици.
Ликиски јазик

Ликиски (Trm̃mili) е назив за јазикот зборуван на територијата на Ликија и во околината. Во старите записи на Римјаните стоиу дека областа Ликија била населена со посебен народ наречен ликици.Името доаѓа од називот Lukka и е непопуларен назив за население што живеело на бреговите на Ликија во бронзената доба. Денес, Ликија е дел од провинциите Антaлија и Фетије во турција особено во планинските предели на заливите. Населението Лука можеби било населенпо веднаш до оваа област во Анталија и Мерсин.
Ликискиот бил индоевропски јазик од лувинската подгрупа на анадолски јазици. Сите јазици од оваа подгрупа освен лувинскиот биле зборувани во железната доба после 1000 п.н.е. Лувинскиот јазик се зборувал и во бронзената доба со падот на Хитската империја. Наскоро потоа исчезнал.
Ликискиот јазик денес ни е познат благодарејќи на неколку натписи. Од нив научниците издвоиле два дијалекта, од кои еден се смета за стандарден ликиски јазик а додека другиот наречен милиски и се разликуваат според граматичките црти. Ликискиот имал своја азбука, ликиска азбука, што била слична со грчката азбука.
Староруски јазик

Старорускиот, староисточнословенскиот или познат уште и како стар источнословенски јазик (украински: ''давньоруська'', руски: ''древнерусский'') бил писмен јазик што се користел од 10 век па сè до 14 век од источните словени во државите од Источна Европа. Јазикот бил горе-долу зборуван на териториите на Русија, Украина и Белорусија па дури и во источните делови на Полска.
Бидејќи јазикот бил зборуван на три различни територии, тој има и уште две различни имиња:
* Старобелоруски (белоруски: ''старабеларуская'' или ''старажытнабеларуская мова'')
* Староукраински (украински: ''староукраїнська'' или ''давньоукраїнська мова'')
Јазикот настанал од старословенскиот јазик и презел поголем број од одликите на старословенскиот јазик. Главна одлика е тоа што имал целосна вокализација па така зборот ''гордъ'' на старословенски (македонски: ''град''), во старорускиот јазик се среќава како ''городъ''. Постоеле многу различни дијалекти кои се вклучиле во овој јазик и има записи на поголем број од нив. Денес пак, се прави само географска поделба на истите. Понатаму јазикот се развил во повеќе одделни јазици како што се: белорускиот, рускиот, украинскиот и русинскиот јазик.
Изговор

Изговор во лингвистиката е:
* начинот на кој се искажува некој збор или јазик
* начинот на кој некој искажува (изговара) некој збор
Еден збор може да се искаже на различни начини кај различни поединци или групи, и ова зависи од многу фактори, меѓу кои се:
# средината во која говорникот израснал
# средината во која говорникот живее
# постоење на говорна мана
# етничка припадност
# општествена класа
# ниво на образование
1 Лингвистичка терминологија
Луѓето се бројат како звучни единици (гласови) кои тие ги користат во својот јазик. Гранката на лингвистиката која се занимава со тие звучни единици се нарекува фонетика. Гласовите кои имаат иста улога се групираат во класи наречени фонеми; изучувањето на овие се нарекува фонемика, фонематика или фонологија.
2 Поврзано
* Правоговор
* Фонетика
* Меѓународна фонетска азбука - стандард за претставување на гласовите на сите јазици
* Јазик
* Логопедија
* Говор
Венетски јазик

Венетскиот е исчезнат индоевропски јазик што бил зборуван во античките времиња во северна Италија поточно во областа Венето и денешна Словенија. Јазикот е зачуван во писмена форма на околу 300 натписи што датираат од 6 век п.н.е. па сè до 1 век. Луѓето што го зборувале јазикот се нарекувале Венети од страна на Римјаните и Грците. Јазикот тотално се изгубил со освојувањето на територијата од страна на Римското Царство.
1 Лингвистичка класификација
Венетскиот е кентумски јазик. Натписите користат северноиталско писмо, кое е слично на етрурската азбука.
Точниот однос на венетскиот со другите индоевропски јазици сè уште се истражува, но повеќето научници се согласни дека венетскиот делел некои сличности со италските јазици и затоа понекогаш се класифицира како италски јазик. Меѓутоа, бидејќи делел некои сличности со другите западни индоевропски гранки (особено келтските и германските јазици), некои лигвисти претпочитаат да го класифицираат како засебен индоевропски јазик. Венетскиот исто така можеби бил поврзан со илирските јазици кои биле зборувани на западен Балкан, а теоријата дека илирскиот и венетскиот биле тесно поврзани и денес е дебатирана помеѓу научниците.
2 Примери од јазикот
Натписите се пронајдени на бронзена накит во Есте, Италија. Примерите се од Јадранскиот Венетски јазик, а за останатите дијалекти на овој јазик има слабо извори. Овој дијалект е сличен со латинскиот јазик.
:венетички: ''mego donasto śainatei reitiiai porai egeotora aimoi ke louderobos'':латински: ''me donavit sanatrici Reitiae bonae Egetora [pro] Aemo liberis-que'':венетички: ''eik goltanos doto louderai kanei'':латински: ''hic Goltanus dedit Liberae Cani''
Роберто Кофрези

Роберто Кофрези (17 јуни 1791 — 23 март 1825) познат како „Ел Пирата Кофрези“ — еден од најпознатите пирати од Порторико. За морепловството се заинтересирал уште како млад. Станал полнолетен во Порторико коешто било под големи политички и економски проблеми, а било и шпанска колонија. Под влијание на ситуацијата, тој одлучил да стане пират во 1818 година. Тој предводел неколку напади врз трговски бродови коишто пренесувале злато. Со тек на време,тој се заинтересирал и обрнал внимание и на неколку бродови од САД, меѓутоа шпанската влада ги отфрлила ваквите акции. На 5 март 1825, Кофрези изнајмил цела флота предводена од Џон Слоут, а биле наменети за борба. Тој најверојатно го напуштил својот брод и се обидел да избега пред да биде заробен. Откако бил уапсен, бил затворен во Сан Хуан. Било докажано дека е виновен и на 29 март 1825 година, тој заедно со главните соработници и членови на неговиот екипаж биле запалени.
По неговата смрт неговиот живот бил искористен како вдахновение за многу приказни, митови и книги.
Британски јазик

Британски јазик — јазик кој спаѓа во групата на келтски јазици. Британскиот јазик најмногу е зборуван на територијата на јужна и централна Британија и делови од Шкотска. Во времето на Јулиј Цезар, овој јазик многу се употребувал и во централна Галија. Овој јазик бил кодифициран во покасното владеење на Римското Царство (околу 7 век) со преземање на многу одлики од латинскиот јазик.
Корнски јазик

Корнскиот јазик или корнволски јазик (''Kernowek'') спаѓа во групата на келтските јазици од британската подгрупа на келтските јазици. Сè до XVIII век, овој јазик бил зборуван на полуостровот Корнвол, Јужна Англија. Во моментот овој јазик не е во употреба, но се прават некои обиди за да може повторно да биде вратен во употреба. Така, во 2006 година, бројот на население кои го зборуваат корнскиот јазик изнесувал 3 500, но сепак, овие луѓе го познавале само основите на овој јазик.
Старовелшки јазик

Старовелшкиот јазик (''Hen Gymraeg'') е мртов јазик кој опстојувал во периодот од 6 век до околу 12 век. Подоцна, тој бил еден вид заменет од страна на средновелшкиот јазик. Од старовелшкиот јазик се напишани многу прози и поеми. Најстариот текст од овој јазик датира од околу 8 век. Текстот ''Book of St. Chad'' се претпоставува дека е напишана од 8 век, но според некои тој текст бил создан многу од порано, од околу 6 век.
Радио Нов Зеланд Концерт

Радио Нов Зеланд Концерт (англ. ''Radio New Zealand Concert'') е државна некомерцијална новозеландска ФМ радиостаница во сопственост на Радио Нов Зеланд, која емитува класична и џез музика, како и редовни вести од вестите на Радио Нов Зеланд.
Пред 22 јануари 2007, Радио Нов Зеланд Концерт го носел името „Концерт ФМ“ (''Concert FM'') и емитувал класична музика 24 часа на ден, додека сега емитува класична музика делумно. Името се променило бидејќи некои слушатели не знаеле дека Концерт ФМ е дел од Радио Нов Зеланд.
Бретонски јазик

Бретонскиот јазик (изв. ''Brezhoneg'') спаѓа во групата на келтските јазици од британската група, и е зборуван од страна на околу 300 000 луѓе претежно во Франција, главно во регионот Бретања.
1 Историја
И покрај тоа што бретонскиот јазик е многу близок со јазикот на Галите, сепак тој се разликува во голема мера од него. Освен со галскиот, бретонскиот јазик е многу близок и со келтските јазици кои се зборуваат на територијата на денешна Велика Британија и Ирска. Ова се должи на распаѓањето на Римското Царство и отселувањето на Келтите од островот.
Бретонскиот јазик е основен јазик во областа Бретања сè до XII век. По XII век, овој јазик сè повеќе почнал да се заменува со францускиот јазик и бретонскиот постепено започнал да исчезнува. Во 1930 година бретонскиот јазик бил зборуван од страна на 1 300 000 жители. Кога во 1532 година, Бретања попаднала под француска власт, бретонскиот јазик останал како малцински. Во тоа време било дозволено официјално да се употребува кој било малцински јазик во Франција. Но, по Француската револуција, францускиот јазик се наложил како единствен и на тој начин бретонскиот постепено се отфрлил од официјалната употреба во Бретања.
Во почетокот на XX век, половина од населението на Бретања го знаеле и зборувале бретонскиот јазик, а по 1950 година нивниот број започнал да се намалува. Така, денес бретонскиот јазик е зборуван од страна на 500 000 луѓе.
2 Дијалекти
Основните дијалекти на бретонскиот јазик се:
* корнуаjски или кемперски (''Kerneveg'', фр. ''Cornouaillais'') - основен, го говорат 41% од Бретонците. Се зборува во регионот околу Кемпер (''Quimper'').
* леонски (''Leoneg'', фр. ''Léonais'') – кој се зборува во регионот околу Леон.
* трегорски (''Tregerieg'', фр. ''Trégorrois'') – кој се зборува во областа на Трегор
* вански или гвенедски (''Gwenedeg'', фр. ''Vannetais'') – кој се зборува во подрачјето на градот Ван (град во Франција) (''Gwened'', ''Vannes'')
3 Примери
бретонски, македонски
degemer mat, добре дојде
deuet mat oc'h, вие сте добредојдени
Breizh, Бретања
brezhoneg, бретонски
ti, "ty", куќа
ti-kêr, општина
kreiz-kêr, центар
da bep lec'h, сите страни
skol, училиште
skol-veur, универзитет
kenavo, пријатно
krampouezh, палачинки
chouchenn, бретонска медовина
yec'hed mat, На здравје!
war vor atao, секогаш на море
kouign amann, торта со многу путер и шеќер
4 Слични содржини
* Бретања
* Британски јазици
* Келтски јазици