procesaur/Wiki.mk huggingface dataset:
Лина Цалева

Лина Цалева (моминско: Ризова; во — ) — борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
1.1 Семејство
Лина е правнука на војводата Лазар Поптрајков. Во НОБ и во Граѓанската војна во Грција учествувала од 1943 до 1949 година со целото нејзино семејство. Нејзиниот cопpyr Кирјако Цалев бил командант на коњицата при Генералнит Штаб на ДАГ. Загинал пред нејзините очи на планината Вичо во март 1949 година. Како поторучник на ДАГ во големата офанзива на Грамос во мај 1948 година загинала и нејзината најмала сестра Елена. Во народноослободителното движење учествувале и сестра ѝ Киља и братот Живко, кој од добиените рани во борбите починал во градот Ташкент (СССР). По капитулирањето на ДАГ, таа емигрирала во Полска, од каде во Македонија се вратила со своите две деца и мајка и Цвета Ризова во 1958 година. Ќерка и Дочка е дипломиран инженер-технолог и рабтела во некогашното претпријатие „Maкoтeкc", додека нејзиниот син Јани, е дипломиран економист и работел во претпријатието „Макошпед" - Скопје.
2 Костурчанки
Лина била природно надарена за пеење. Учествувала во групата „Костурчанки" од нејзиното формирање во 1970 година. Таа со нејзиниот специфичен глас ги „кревала" трите вида на песни (влечени, гртени и укани). Активна била во сите зафати и акции на групата, а пеела и во хорот „Борец" од 1978 година.
Често таа знаела да изјави:
''„Додека сум жива ќе пеам и играм, бидејќи горчината на животот ја осетив уште на 23-годишна возраст кога ми погина мажот и ме остави со две малечки деца, кои ми беа испратени во домовите по Романија и Полска.”''
Мерјана

Мерјана (|Μεριάνα) — поранешно село во Катеринско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Катерина на округот Пиерија, Грција.
1 Географија
Селото се наоѓало југозападно од селото Каталонија и североисточно од Дреништа. Лежело во подножјето на планината Голен.
2 Историја
Ова е ново село, основано во 1920-тите од грчки колонисти. За првпат се спомнува на пописот од 1940 г. со 95 жители. Се распаднало во Втората светска или Граѓанската војна.
Општина Дивача

Општина Дивача (|Občina Divača) — општина во областа Приморска, западна Словенија, близу границата со Италија. Во 2020 г. населението броело 4.255 жители. Седиште е населбата Дивача.
1 Населени места
Покрај општинското седиште Дивача, општината ги опфаќа и следните населени места:
* Барка
* Бетања
* Брежец кај Дивача
* Вареје
* Ватовље
* Времски Бритоф
* Габрче
* Гориче кај Фамље
* Горње Време
* Горње Лежече
* Градишче кај Дивача
* Дане кај Дивача
* Долења Вас
* Долње Време
* Долње Лежече
* Заврхек
* Качиче-Паред
* Козјане
* Лаже
* Матавун
* Мисличе
* Накло
* Отошче
* Подград кај Време
* Поточе
* Сенадоле
* Сеножече
* Фамље
* Шкоцјан
* Шкофље
2 Наводи
Василка Чочева

Василка Чочева (моминско: Попјанева; во — ) — македонски партизан, член на КПГ, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
1.1 Семејство
Таа била член на КПГ од 1938 година, а директен учесник во НОБ на Македонија од 1943 година. Нејзиниот сопруг Васил Чочев (од Д’мбени) бил истакнат револуционер - позадински работник. Тој бил повеќе пати затворан од грчката власт. Италијанските окупатори во 1941 година го осудиле и го испратиле во злогласните логори во Германија. По капитулирањето на Германија, се вратил во Егејска Македонија и се вклучи во НОФ и загинал во големата офанзива на Грамос во 1948 година.
Василка со малолетното дете по уништувањето на селото Д’мбени од монархофашистите пребегала во Југославија.
2 Костурчанки
Член на групата „Костурчанки” е од нејзиното формирање вo 1970 година. Имала исклучително мелодичен глас. Песните „ги фаќала и ги кревала и ги гртела". Таа била голем архивар на групата. Сите презентирани песни преку радио-телевизијата ги имала снимено на ленти и ги чувала сите фотографии од нивните јавни настапи. Пеела и во хорот „Борец” од неговото формирањето.
За фолклорот кој го негувале со Костурчанки изјавила:
''„Бидејќи останав млада вдовица и бев принудена од грчките монархофашисти да го напуштам родното село со своето дете, ја почувствував горчината на животот, ми се чини, како никој друг. Иако сум сега баба на две малолетни внучиња, пеам и играм во „Костурчанки” како некогаш што пеевме и игравме во нашето Д’мбени, за да се чуе и остане, да јa продолжат традицијата и младите генерации. Нашиот костурски фолклор не смее да се заборави.”''
Александра Ковачевска

Александра Ковачевска-Цана, моминско Пановска, ( во , егејскиот дел на Македонија — ) — борец во Грчката граѓанска војна и членка на групата „Костурчанки“.
1 Животопис
1.1 Семејство
Во НОБ на Македонија и во Граѓанската војна во Грција е учесник од 1943 до 1949 година. Целото нејзино семејство учествувало во национално-ослободителното движење. Татко и Никола Пановски бил предвоен комунист, кој за времето на НОБ бил позадински работник, а во Граѓанската војна бил секретар на Окружниот одбор на НОФ за Костурско. Александра била член на Окружниот одбор на АФЖ и политички комесар на чета на раненоносачката единица од реонот Вичо-Малимади се до капитулирањето на ДАГ. Тогаш преминала во Албанија, а од таму емигрирала во Чехословачка, од каде во Македонија со својот сопруг првоборец Милтијади Ковачевски (родум од Смрдеш, Костурско) и три малолетни деца дошла во 1966 година.
2 Костурчанки
Александра во групата „Костурчанки” членувала од 1971 година. Заедно со Киља Шмагранова ги започнувала песните. Пеела и како сопран во хорот„ Борец ” од неговото формирање.
Членовите на семејството од Александра биле познати песнопејци. Нејзините родители и брат и биле љубители на изворниот мелос. Таа традиција ја продолжиле и нејзините деца. Цана со својата ќерка Јованка членувале во КУД „Орце Николов” - Скопје.
Позната е изјавата на Александра: „''Иако станавме баби, имаме и внучиња, ќе играме и ќе пееме додека имаме душa, нека нашата песна и оро од Костурско се чуе насекаде, за да не се заборави никогаш.”''
Извор (Катеринско)

Извор (|Ίζβορος, ''Изворос'';''Ισβορος'', ''Исворос'') — поранешно село во Катеринско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Катерина на округот Пиерија, Грција.
1 Географија
Селото се наоѓало на околу 3 км северозападно од селото Каталонија, во подножјето на планината Голен.
2 Историја
Извор е старо село кое се распаднало во немирните години, најверојатно за време на Негушкото востание во 1822 г.
Подоцна селото е обновено и во него се доведени грчки колонисти. За првпат се спомнува во 1940 г. со 91 жител. Се растурило за време на Граѓанската војна (1946–1949) и не е повторно обновено.
На 6 август 1969 г. местноста ''Исворос'' (Ισβορος) е преименувана во ''Архангелос'' (Άρχάγγελος). за да се отстрани нејзиното македонско име.
Перо Ампов

Перо Ампов ( во — во ) — македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Потекнувал од земјоделско семејство, а по завршување на основното училиште работел како земјоделец на својата земја. Бил голем симпатизер на народноослободителното движење, од самиот негов почеток . Во 1944 година побегнал од бугарската армија и им се приклучил на партизаните. Во редовите на Деветтата македонска бригада се истакнал како храбар борец и учествувал во многу борбени акции на својата единица. Бил особено горд кога на 7 септември 1944 година со својата бригада влегол во Ваташа, а потоа и во Кавадарци. Загинал во борбите со германскиот окупатор кај железничката станица Јаворица, во близината на Демир Капија на 16 септември 1944 година.
2 Наводи
Работничко движење

Работничкото движење — колективна акција на работничката класа во борбата за подобрување на работните услови во рацете на нивните работодавци и влади. Организациите на организираното работничко движење се синдикати формирани со цел да ги застапуваат интересите на работниците и работничката класа.
1 Историја
Работничкото движење се појавило со развојот на индустриската револуција, но во нејзините почетоци сопствениците на фабриките се обидувале на секој начин да ја потиснат организацијата на работниците. Периодот од крајот на 18 век. и на почетокот на 19 век бил одбележан со убиствата на работничките лидери кои основале синдикати, акт кој во тоа време бил незаконски. И покрај тоа, организациите кои дејствувале во рамките на движењето биле сè побројни и организирани. Основање на Прва интернационала во Лондон во 1864 година бил првиот обид да се соберат работнички организации под раководство на меѓународно тело. Во тоа време некои од најважните цели на работниците биле правото на самоорганизирање и осумчасовното работно време. Големо значење за работничкото движење од 19 век била основана Париската комуна во 1871 година. Борбата за работничките права ја промовирале сите левичарски групи, во зависност од периодот кога се појавиле на историската сцена, како што се анархистите, социјалдемократите, социјалистите и комунистите.
Бројните акции на работничкото движење довеле до остварување на одредени работнички права во поголемиот дел од светот, како што се правото на одмор за време на викендот, минималната плата, платените годишни празници и обезбедувањето осумчасовно работно време.
2 Работнички партии
Корените на програмите и активностите на современите работнички партии потекнуваат од периодот кога се организираат првите работнички организации во 19 век, како што било Чартистичкото движење во Велика Британија. По Октомвриската револуција од 1917 година, била формирана Третата или Комунистичка интернационала, по што и Комунистичката партија ја усвоила борбата за работничките права во својата револуционерна програма.
3 Поврзано
* Работничка класа
* Ден на трудот
* Прва интернационала
* Втора интернационала
* Комунистичка интернационала
* Меѓународната организација на трудот
* Социјалистичка интернационала
Црвено, жолто, зелено

„Црвено, жолто, зелено“ — југословенска телевизиска серија снимена во 1982 година во продукција на ТВ Скопје.
1 Улоги
Глумец, Улога
Владимир Ангеловски
Димче Мешковски
Емил Рубен
Петар Стојковски
Владимир Талески
Рубенс Муратовски
Целосна ТВ-екипа &#9660;
Режисер, Димитар Христов
Сценарист, Томе Богдановски
Адријанос

Адријанос (|Αδριανός) — поранешно село во Катеринско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Катерина на округот Пиерија, Грција.
1 Географија
Селото се наоѓало источно од градот Катерина и јужно од Неокесарија. Лежело на десниот брег на реката Кара Су (Мавронери), во денешниот атар на Зјазјако.
2 Историја
На пописот од 1913 г. селото се води како напуштена населба, додека во 1920 г. во него се попишани 6 лица. Во 1928 г. Адријанос имало 14 жители и повеќе не се спомнува во подоцнежната евиденција.
Ренато Рабело

Жозе Ренато Рабело (|José Renato Rabelo; - ) — бразилски политичар и лекар. Роден е во Убаира, Баија. Бил национален претседател на Комунистичката партија на Бразил од 2001 до 2015 година. Во 1965 година тој бил претседател на Студентскиот сојуз на Баија, но неговото управување било прекинато од воениот режим, принудувајќи го да живее во тајност.
Локово

Локово (|Πέτρα, ''Петра''; до 1927 година ''Λόκοβη'', ''Локови'') — село во Катеринско, Егејска Македонија, денес во општината Катерина на округот Пиерија, Грција.
1 Географија
Селото се наоѓа во северното подножје на планината Олимп, на 28 км западно од градот Катерина и Егејското Море. Близу селото е сместен Локовскиот манастир „Воведение на пресв. Богородица“, седиште на Локовската (Петренска) епархија која постоела до 1896 г.
2 Историја
Селото е спомнато Трифон Евангелидис (1863-1941) кој во него забележал урнатини од две цркви со икони од 1710 г. Воедно забележал и урнатини од тврдина од византиско време.
Локово како македонско село постоело одамна, но замрело, и било обновено од Грци во XX век. Во црквата „Св. Ѓорѓи“ има икона на Соборот на Апостолите, дело на кулакиски мајстор од втората половина на XIX век.
Обновеното село за првпат се спомнува на пописот од 1940 г. со 105 жители.
Наќо Ангелов

Наќо Ангелов - Рочко ( во — во ) — учесник во НОВ на Македонија, брат на Димката Ангелов-Габерот и Боро Ангелов - Ваташки.
1 Животопис
1.1 Борбен пат
Основно образование завршил во родното село, а гимназија во Кавадарци, по што како државен стипендист заминал во Скопје. Во напредното младинско движење се вклучил во 1940 година. Во текот на 1941 година бил избран за секретар на една скоевска ќелија во Ваташа во која членувале пет члена. За време на престојот на борците од велешкиот партизански одред "Димитар Влахов" во атарот на Ваташа, Наќо заедно со уште неколкумина младинци се грижеле за нивното сместување, престој и исхрана.
По илегализирањето на неговиот постар брат Димката во 1942 година, Наќо и неговиот татко Ташо се уапсени и затворени во кавадаречкиот затвор. Тој е еден од првите борци на одредот "Добри Даскалов", а подоцна и на баталјонот "Страшо Пинџур". Неговиот борбен пат продолжил во Втората македонска ударна бригада, а по формирањето на Командата на тиквешкото воено подрачје бил назначен за нејзин командант кој под своја команда имал 80-сетина борци. За време на престојот на борците од Втората Македонска ударна бригада во Зборско, бил именуван за политички комесар на партизанската болница во Зборско.
1.2 По ослободувањето
По ослободувањето на Кавадарци во почетокот на ноември 1944 година, бил формиран Народно-ослободителен одбор (НОО) од 13 члена, а Наќо бил избран за раководител, односно проначалник на просветниот оддел.
По ослободувањето Наќо живеел и работел во Прага, Република Чехословачка како инживер. Починал на 13 април 2003 година во Прага.
2 Поврзано
* Димката Ангелов-Габерот
* Боро Ангелов - Ваташки
3 Наводи
Комунистичка партија

Комунистичка партија или комунистичка партија се термини што се користат за политичка партија која се залага за практична примена на комунистичката идеологија, т.е. воспоставување на комунистички државен систем. Името доаѓа од Комунистичкиот манифест кој бил објавен во 1848 година напишано од Карл Маркс и Фридрих Енгелс.
Според ленинистичката теорија, Комунистичката партија е авангарда на работничката класа. Кога таа партија е на власт, таа го претставува највисокиот авторитет на диктатурата на пролетаријатот. Теориите на Ленин за улогата на Комунистичката партија се развиле на почетокот на 20 век, кога тогашните руски социјалдемократи се поделиле на две спротивставени фракции - болшевиците („мнозинството“) и меншевиците („малцинството“).
Владимир Илич Ленин, кој станал лидер на болшевиците, се залагал дека револуционерната партија мора да биде мала авангарда со централизирано раководство и членство на „кадар револуција“ . Меншевиците, од друга страна, се залагале за масовно и широко движење. Болшевичката партија дошла на власт во Русија за време на Октомвриската револуција во 1917 година и со текот на времето се трансформирала во Комунистичка партија на Советскиот Сојуз. Откако ја создале Комунистичката интернационала, нејзиниот организациски модел бил копиран од многу други комунистички партии ширум светот во следните години и децении.
Во моментов во светот постојат неколку стотици комунистички партии. Нивното влијание и успех варираат од земја до земја. Додека во Европа, каде што со децении биле меѓу најсилните и владејачките партии, денес главно се целосно маргинализирани или ја напуштиле комунистичката идеологија и станале реформирани комунистички партии, тие сè уште имаат значително влијание во земјите од Третиот свет. Во три земји - Куба, Народна Република Кина и Виетнам - комунистичките партии сè уште се владејачки партии.
Најголемата комунистичка партија во светот е Комунистичката партија на Кина, која со 78 милиони членови, воедно е и најголемата политичка партија во светот воопшто.
Законската активност на комунистичките партии е забранета во Естонија, Латвија, Литванија, Индонезија, Романија и Турција.
1 Поврзано
* Список на комунистички партии
* Список на социјалистички земји
Киро Арсов

Киро Арсов ( во — во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Потекнувал од земјоделско семејство. По завршување на основното образование, работел како поштарски работник. Бил симпатизер на народно-ослободителното движење во тиквешкиот крај од самиот негов почеток. Во јули 1944 година после борбата помеѓу бугарската војска и борците на Втората македонска ударна бригада, Киро Арсов бил фатен од страна на бугарските воени власти и бил обесен. Тоа не им било доволно на бугарските војници, па на 13 јули 1944 година неговото тело го запалиле во близина на селото Конопиште.
2 Во негова чест
Една улица во неговото родно место Ваташа е именувана по него, а во Кавадарци денес се наоѓа негова биста пред аулата на поштата.
3 Наводи
Лазо Баснарков

Лазо Баснарков ( во — во ) — учесник во НОВ на Македонија.
1 Животопис
Роден е во село Ваташа во 1904 година. Подоцна со семејството се преселиле во Кавадарци. Работел како ковач. При напредувањето на германската војска загинал кај караулата во Гевгелија во почетокот на април 1941 година.
2 Поврзано
* Никола Баснарков
* Диме Баснарков
3 Наводи
Џовани Фањано

Џовани Франческо Фањано деи Тоски (, , , ) — италијански црковник и математичар, син на Џулио Карло де Тоски ди Фањано, кој исто така бил математичар.
1 Кариера во свештенството
Фањано бил ракоположен за свештеник. Во 1752 година станал канон, а во 1755 година бил назначен за архиѓакон на катедралата во Сенигалија.
2 Математика
Фањано е познат по проблемот на Фањано, проблем за впишан триаголник со минимален периметар во остроаголен триаголник. Како што покажал Фањано, решението е ортичниот триаголник чии темиња се точките каде висините на првобитниот триаголник ги сечат неговите страни. Друго својство на ортичниот триаголник, исто така докажано од Фањано, е тоа што неговите симетрали на аглите се висините на првобитниот триаголник.
Исто така, Фањано делумно го решил проблемот со наоѓање на геометриската медијана на множества од четири точки во Евклидовата рамнина; ова е точката за која збирот на растојанијата од неа до четирите дадени точки е најмал. Како што покажал Фањано, кога четирите точки се темиња на конвексен четириаголник, геометриската медијана е пресечната точка на двете дијагонали на четириаголникот. Во другиот можен случај, кој Фањано не го разгледал, една од четирите точки лежи во триаголникот образуван од другите три и таа внатрешна точка е геометриската медијана. Така, и во двата случаја, геометриската медијана се совпаѓа со Радоновата точка на четирите дадени точки.
3 Наводи
Емануел Бакалов

Емануел Бакалов ( во — ) — македонски поет, доктор по медицина, член на едно од најстарите и најбогатите трговски семејства во Тиквешијата.
1 Животопис
Основно училиште и нижа гимназија завршил во Ваташа и Кавадарци, а Учителска школа во Скопје. Во 1910 година со семејството се преселиле во Скопје, а младиот Емануел заминал во Виена, Австрија каде студирал медицина на престижниот Медицински факултет. Во младоста многу читал, а и самиот се занимавал со литературна дејност.
Емануел Бакалов за време на својот краток живот напишал и објавил повеќе од 200 стихови, бројни раскази и други прозни записи, како и еден роман во ракопис. Неговото творештво е исполнето со емоции. Тој не ги криел своите чувства, туку напротив ги истакнувал за да ги пренесе своите емоции. Попознати негови раскази се: ''"Два рибара"'', ''"На село", "Жената скитничка"'' и други.
Во ракопис му е сочуван романот ''"Две срца"'', создаден во 1916 година, во Ажах, Австрија. Сочуван е и еден запис за Тиквешијата, со посебен осврт за соживотот на Турците и христијаните во Ваташа. Во овој етногеографски запис има многу интересни историски податоци за Тиквешкиот крај.
2 Наводи
Проблем на Фањано

Во геометријата, проблемот на Фањано е проблем за оптимизација што првпат бил формулиран од Џовани Фањано во 1775 година:
За даден остроаголен триаголник да се определи впишаниот во него триаголник со најмал периметар.
Решението е ортичниот триаголник, со темиња во основите на висините на дадениот триаголник.
1 Решение
Ортичниот триаголник, чии темиња се подножјата на висините на дадениот триаголник, има најмал периметар од сите триаголници впишани во остроаголен триаголник. Оттука тој е решението на проблемот на Фањано. Во оригиналниот доказ Фањано користел методи од калкулусот и меѓурезултат даден од неговиот татко Џулио Карло де Тоски ди Фањано. Меѓутоа, подоцна биле откриени и неколку геометриски докази, меѓу другите од Херман Шварц и Липот Фејер. Во овие докази се користат геометриските својства на рефлексиите (осните симетрии) за да се определи некоја минимална патека која е еднаква на периметарот.
2 Физички принципи
Решението кое доаѓа од физиката се заснова на претпоставка дека се става гумена лента која го исполнува Хуковиот закон околу трите страни на триаголна рамка <math>ABC</math>, така што таа да може непречено да се лизга. Положбата во која еластичната енергија на гумената лента е минимална е положбата во која е минимална и нејзината вкупна должина. Оваа положба го дава триаголникот со минимален периметар. Напнатоста во внатрешноста на гумената лента е иста насекаде во гумената лента, така што во нејзината положба на мирување, според теоремата на Лами, имаме: <math>\angle bcA = \angle acB, \angle caB = \angle baC, \angle abC = \angle cbA</math>
Затоа, триаголникот со минимален периметар е ортичниот триаголник.
3 Поврзано
* Проблем TSP со множества - поопшта задача за најкратка патека за посета на секое од семејството множества
4 Наводи
* Хајнрих Дери: ''100 големи проблеми на елементарната математика: нивната историја и решенија''. Публикации Довер 1965 година, стр. 359-360, проблем 90 ( )
* Пол Џ. Нахин: ''Кога најмалку е најдобро: Како математичарите откриле многу паметни начини да ги направат работите што е можно помали (или поголеми)''. Издание на Универзитетот Принстон 2004 година,, стр.67
* Коксетер, Х.С.М.; Грајцер, С.Л.: ''Повторна посета на геометријата''. Вашингтон, ДЦ: Американска математичка асоцијација 1967, стр.88-89.
* H.A. Schwarz : ''Gesammelte Mathematische Abhandlungen, кн.''''2'' . Берлин 1890, стр. 344-345 ( во Интернет архивата, германски)
Ана Мангова

Ана Мангова (моминско Димитрова; ( во , Костурско — ) — македонски партизан, борец во Грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
Во НОБ и во Грчката граѓанска војна, таа била учесник од 1941 до 1949 година по чин поручник и 60% воен инвалид. Нејзиниот сопруг и најстариот и брат загинале во народноослободителната борба. Таа останала да живее со единственото дете. До 1980 година живеела во Романија, а потоа во Скопје. Од 1980 година е член на групата „Костурчанки”, а пеела и во хорот „Борец”.
Боро Ангелов

Боро Ангелов - Ваташки ( во — во ) — учесник во НОВ на Македонија, брат на Димката Ангелов-Габерот и Наќо Ангелов.
1 Животопис
Мошне рано се вклучил во редовите на револуционерното движење. Во септември 1941 година Боро Ангелов во новиот состав на Месниот комитет бил назначен за инструктор по воени прашања. Кон крајот на септември истата година во месноста "Раштани" положил партизанска заклетва и присуствувал на формирањето на партизанскиот одред, но поради не добивање на директива одредот не отпочнал со борбени дејства.
Во март 1942 година по партиската провала што ја направил Тодор Новев од Мрамор, Боро бил уапсен од полицијата и одлежал неколку месеци затвор. Во почетокот на мај 1943 година Боро е еден од првите борци на партизанскиот одред "Добри Даскалов", една од најкрупните партизански единици во тој период во Македонија. Во втората половина на мај 1943 година бил избран за интендант на Третата оперативна зона. На 28 мај истата година од Неготино спровел осум нови борци во партизанскиот одред "Добри Даскалов". Во jyли 1943 година Боро Ангелов заедно со Мито Хаџи Василев, Мито Мицајков и Душко Деловски добиле задача да формираат народно-ослободителни одбори (НОО) и други органи на народната власт по селата во Тиквешијата. Во ноември 1943 година Ваташки е избран за член на Околискиот комитет на КПМ, а во септември 1944 година е поставен за секретар на Околискиот комитет. Поради неговата револуционерна дејност од страна на бугарскиот воен суд во Скопје во негово одсуство бил осуден на смрт.
2 Повоен период
По завршување на војната, поради несогласување со тогашните власти во мај 1949 година е уапсен и како информбировец е испратен на робија во злогласниот Голи Оток каде останал до почетокот на 1952 година. Како последица на злоставувањето во затворот му откажувале бубрезите и на 13 ноември 1954 година починал.
Пронајдено е негово писмо, напишано на манжетната од кошулата на Вано Ралев, негов земјак и пријател од Тиквешијата што пред него бил депортиран во Голи Оток и имал среќа да се спаси и да се врати во Македонија. Вано Ралев бил шнајдер и многу му помагал на семејството на Боро Ангелов. Тој не знаејќи дека носи тајна порака во Скопје ја предал кошулата на Христина (сопругата на Боро) на која имало крв со порака да ја испере. Со перење на кошулата Христина забележала дека се темнее манжетната. Откако ја распарала ја прочитала извезената порака од Боро Ангеловски, која гласи:
„''Сине мој. Расти Габер и не се срами од татко ти. За едните станав херој, а за другите издајник. Јас сум обичен комунист и како таков погрешив. Но треба ли да лежам на земја гол и да не ме праќаат во болница. Само желбата да те видам тебе и Хриса и да ве прегрнам сине, праи да живеам. Хвала ти Хрисе на скапиот дар. За Габерот. Ве сака Боро. Ц. Затвор, 21.8.1949”''
Оваа историска реликвија од 2021 година се наоѓа во Музеј-галеријата во Кавадарци и е лична донација од ќерката на Боро Ангеловски-Ваташки, Олга Ангеловска која живее и работи во Пула, Хрватска. Оваа реликвија била донесена од страна на Д-р Перо Пењушков.
3 Поврзано
* Димката Ангелов-Габерот
* Наќо Ангелов
4 Наводи
Жоао Амазонас

Жоао Амазонас де Соуза Педрос
Амазонас во 1957 година
Роден, 1 јануари 1912 година
Умрел, 27 мај 2002 година (на возраст од 90 години)
Националност, Бразилец
Занимање, Марксистички теоретичар
Жоао Амазонас де Соуза Педрос ( - ) — бразилски марксистички теоретичар, револуционер, член на герилците и водач на Комунистичката партија на Бразил.
Роден бил на 1 јануари 1912 година во главниот град на Параенсе, Белем, а починал во Сао Паоло на 27 мај 2002 година.
Амазонас бил национален претседател на Комунистичката партија на Бразил, од 1962 до 2001 година.
Љубица Попјанева

Љубица Попјанева ( во ) — македонски партизан, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
Родена во 1925 rодина во Д’мбени, Костурско, а се омажила во Габреш, Костурско. Во НОБ и во Граѓанската војна во Грција била учесник од 1941 до 1949 година со целото нејзино семејство: Cопpyroт, двајцата браќа и двете сестри Василка и Парашкева. Сопрузите на нејзините сестри (зетовите) загинале во НОБ. Љубица била прв претседател-жена на еден народноослободителен одбор во Егејска Македонија.
2 Костурчанки
Во „Костурчанки”, Љубица членувала од нивното основање во 1970 година. Поради здравствени и домашни причини (во тоа време петте внучиња (од нејзиниот син и ќерка), биле малолетни) не учествувала во сите настапи на групата.
Каберне совињон

Каберне Совињон (|Le cabernet sauvignon) е една од најпопуларните сорти на црно грозје во светот. Тоа била најчесто одгледуваната црна сорта на грозје во светот во поголемиот дел од 20 век.сè до 1990-тите, кога го престигнала сортата Мерло. Се одгледува во речиси сите винарски региони во светот, од Канада, Калифорнија и Чиле до Либан, Бугарија, јужна Франција и Австралија. Има ситни сино-црни зрна со густа кора, доцна остава и доцна созрева. Од него се прави црвено вино Каберне совињон.
Потеклото на оваа сорта е од Франција, каде каберне совињон е основата на виното од Бордо, каде што често се меша со мерло и сортата каберне франк (|Cabernet Franc).
Совињон блан

Совињон блан (|Sauvignon blanc) е бела сорта грозје која потекнува од околината на Бордо во Франција. Името го добил од француските зборови, што значи „див“, бидејќи неговите корени потекнуваат од југозападна Франција. Вкусот на виното направено од ова грозје е сув и освежителен, потсетувајќи на трева, зрели дињи, маракуја и смокви.
Се одгледува во сите винарски региони во светот, како што се Франција, Чиле, Канада, Јужна Африка, Нов Зеланд итн. Совињон Блан првпат бил одгледуван во текот на 18 век.на југот на Франција, така што во 19 век бил префрлен во Новиот свет, а кон крајот на 20 век и до Нов Зеланд. Ова грозје најдобро успева во средоземските области, а таму каде што летата се топли зрее побрзо, што влијае на неговата киселост.
1 Галерија
2 Поврзано
* Каберне Совињон
* Шардоне
Слободанка Шимбова

Слободанка Шимбова-Бода родена Баљова ( во — ) — македонски партизан, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
Во 1947 година му се придружила на својот cопpyг во народноослободителното движење во Егејска Македонија, кој во него учестувал од 1943 година, а бил и предвоен комунист. Од ДАГ нејзините деца биле испратени во домовите во Романија. По калитулирањето на ДАГ и таа со сопругот емигрирале таму, од каде се вратиле во Македонија, со трите свои деца во 1956 година.
2 Костурчанки
Во групата „Костурчанки” членувала од нејзиното формирање во 1970. Во 1976 година се повлекла поради болест. Почина со песна на уста (1980 година), како порака да се запомне и пренесува.
Сите членови на „Костурчанки” со воздив зборувале за Бода и секоја се сеќава на нешто трајно што ја сврзувало со неа. Спомените ги навраќале уште во деновите во родното село. Бода била меѓу првите песнопејки во Д’мбени.
Блонди(десерт)

Блонди се вид на десерт сличен на брауни, но со различен вкус. Се прават со кафеав шеќер наместо со какао и често се печат во тавче, а потоа се сечат на квадрати или правоаголници. Во смесата може да се додадат и други состојки како што се ореви или чоколадни парченца. Блондите се меки и сочни. Името „блонди“ доаѓа од нивната светла боја, која е во контраст со темната боја на традиционалните брауни.
1 Историја
Првиот рецепт за блонди објавен во 1896 година од Фани Фармер-пионер на современото американско готвење. Интересно, тогаш биле наречени „брауни“, но рецептот содржел ванила и меласа наместо какао, што на блондите им ја дал златна боја. Може да се каже дека блондите се претходници на брауни, а некои дури може да тврдат дека тие се оригиналниот „брауни“ затоа што првиот рецепт за брауни што го знаеме денес бил објавен речиси една деценија подоцна во 1906 година од Фани Фармер. Вообичаена заблуда е дека десертот бил наречен брауни поради нивниот изглед, но во реалноста, тие биле наречени брауни по ликовите на елфите на „Брауни“ биле популарни во книгите и народните приказни, избрани поради нивната кафена боја. Дури во средината на 1970-тите или почетокот на 1980-тите се појавиле термините блонди и батерскоч брауни.
2 Изглед
Блондите обично имаат златна или светло-кафеава боја, што се припишува на употребата на кафеав шеќер и ванила наместо какао. Најчесто се квадратни или правоаголни, исечени од поголема тава со печено тесто. Во зависност од рецептот, површината може да биде крцкава или да биде мазна и сјајна. Дополнителни состојки како чоколадни парчиња или јаткасти плодови може да се видат на површината или во средината.
3 Варијации
Блондите може да се прилагодат со различни состојки за да се создадат уникатни вкусови. Некои популарни варијации вклучуваат:
* Чоколадни блонди : овие блонди се полни со чоколадни чипови за богат, чоколаден вкус.
* Јаткасти блонди : Јаткастите плодови како ореви или пекан може да се додадат во мешавината на блонди за крцкава текстура и вкус на орев.
* Кокосови блонди : Ренданиот кокос се меша во тестото за тропски пресврт.
* Карамела блонди : слој од карамела се додава на средината на овие блонди за блескаво, слатко изненадување.
4 Послужување и спарување
Обично се комбинираат со топка сладолед од ванила, блондите може да се преливаат и со карамела или чоколаден прелив.
Цвета Тасевска

Цвета Тасевска родена Аџиева ( во , Костурско — ) — македонски партизан, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
1.1 Семејство
Таа била учесник во Народноослободителната борба и во Граѓанската војна во Грција, во која како партизан загинал нејзиниот брат. И таа имала горчлива судбината по капитулацијата на ДАГ. Нејзиниот сопруг заедно со нивните две деца се нашол во Југославија, а таа останала зад граница. Кај своето семејство дошла дури во 1952 година.
2 Костурчанки
Таа била една од иницијаторите за формирањето на групата „Костурчанки”. На Балканскиот фестивал во Охрид (1971), со Киља Шмагранова го „фаќале квасот”. Двете учествувале во изведувањето на тој обичај и на „Илинденските денови” во Битола (1971). Со групата гостувала во неколку места во СФРЈ и во Белгија. Поради домашни причини, од групата се повлекла во 1973 година.
Јанула Ралева

Јанула Ралева - Нули (моминско Џаџева; во — ) — македонски партизан, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
1.1 Семејство
Во НОБ и во Граѓанската војна во Грција учествувала од 1943 година. Била член на Секретаријатот на НОФ за Костурско и комесар на ранетоносечка единица. Учесници во НОД биле ѝ нејзиниот татко како и нејзиниот помал брат. По капитулацијата на ДАГ, емигрирала во СССР (Ташкент), од каде со својот сопруг Тимио Ралев се вратила во Македонија во 1956 година.
2 Костурчанки
Член на групата „Костурчанки” е од нејзиното формирање вo 1970 година. Учествувала во сите активности на групата.
Лена Стамкова

Лена Стамкова (родена Вивкова; во ) — македонски партизан, член на КПГ, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
1.1 Семејство
Заедно со својот сопруг учествувала во НОБ на Егејска Македонија и вo Граѓанската војна во Грција од 1943 до 1949 година. Нејзиниот единствен брат загинал во 1948 година.
2 Костурчанки
Член на групата „Костурчанки” е од нејзиното формирање вo 1970 година. Поради здравствени причини се повлекла од групата во 1973 година.
Другар

Другар (женски облик другарка) — именка што означува колега, пријател или сојузник. Поретко се користи и кога некој сака да биде етикетиран како комунист. Зборот е од словенско потекло и со текот на времето имал различни значења.
1 Неполитичко значење
Во Социјалистичка Југославија често се користел во неполитичка смисла за ''колега'' или ''соработник'', во која е сличен на германскиот ''Kamerad'', односно англискиот или. На пример. ''школски другар'', ''воен другар'', ''другар од војска''. Значи, зборот во основа значел соработник (или сопатник) на работа, на училиште, во затвор или во војска.
Друго значење на именката ''другар'' е ''познаник'', односно некој со кој се дружиме, но сепак не сме во многу добри односи, односно не сме пријатели.
2 Политичко значење
Зборот другар бил широко употребуван во СФРЈ во официјален и политички контекст, означувал:
* членови на Комунистичката партија,
* други лица во јавна служба; на пример. другарот учител / другарката учителка, другарот началник (претседател, судија) итн.,
* политички коректна замена за г./г-ѓа (''Другарке Спасеска, денес изгледате навистина убаво'').
Витешки крст на Железниот крст

Витешки крст на Железниот крст (|Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes) — престижно воено одликување на Нацистичка Германија за време на Втората светска војна. Доделено е за исклучителна храброст или извонредно предводништво на бојното поле. Воспоставено на 1 септември 1939 г. од Адолф Хитлер, се состоело од крст налик на Железниот крст направен од сребро со свастика во средината. Одликувањето им било доделено на војници од сите гранки на германските вооружени сили, вклучително и војската, морнарицата и воздухопловните сили, како и на членовите на Вафен-СС и други военизирани организации. Добитниците на Витешкиот крст честопати биле препознаени за многубројни подвизи и биле високо почитувани во рамките на нацистичката воена хиерархија.
1 Историја
Основан е на 1 септември 1939 г. за време на воспоставувањето на орденот на Железниот крст. Се носи на панделка на вратот и се доделува за извонредни воени заслуги и храброст во борби или раководење на единица за време на Втората светска војна. Само 27 луѓе биле наградени со Витешки крст со дабови лисја, мечеви и дијаманти, а највисокиот — Витешки крст со златни дабови лисја, мечеви и дијаманти — бил доделен само на Ханс Улрих Рудел, најуспешниот пилот на „Штука“.
За периодот 1939 — 1945 г., вкупниот број на доделени ордени изнесувал 7.313, но само 883 од нив се со дабови лисја, а 159 со дабови лисја и мечеви. Од нив, приближно 1.730 ордени биле доделени на членови на Германското воздухопловство.
2 Библиографија
* Ailsby, Christopher (1987) [1987]. Combat Medals of the Third Reich. Wellingborough, United Kingdom: Butler & Tanner Limited. ISBN 0-85059-822-2* Littlejohn, David; Dodkins, Colonel C. M. (1968). Orders, Decorations, Medals and Badges of the Third Reich. California: R. James Bender Publishing. ISBN 978-3-7909-0284-6
Мита Мусманова

Мита Мусманова (моминско: Маркова; во ) — македонски партизан, член на КПГ, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.
1 Животопис
1.1 Семејство
Била приврзаник на НОБ од 1941 година, а во Граѓанската војна во Грција учествувала со својот сопруг Насо од 1947 до 1949 година. Брат ѝ Ристо Марковски бил првоборец. Тој затинал во борбите на планината Вичо во 1949 година. По поразот на ДАГ, Мита емигрирала во Полска, од каде што со своите деца се вратила во Македонија во 1959 година.
2 Костурчанки
Член на групата „Костурчанки” е од 1976 година. Ја прекинала активноста во групата поради здравствени причини. Мита била позната по својот глас уште во родното село. Најмногу тогаш пеела со Слободанка Шимбова (Бода) и Деспина Ангелкова (Цалева).
Ѓоше Бојаџиев

Ѓоше Бојаџиев ( во ) — македонски писател.
1 Животопис
Завршил основно образование во Ваташа и Кавадарци. Во Кавадарци завршил ѝ средно образование како електротехничар (петти степен). Објавувал колумни во неделникот "Старт" и дневникот "Шпиц". Првата книга "''Со вистината до победата''" ја објавил во 2000 година која што претставува збирка на неговите колумни. Во 2005 го објавил неговиот прв роман "''Балканска приказна''". "''Долг е патот до Б'ово''" е неговиот втор роман објавен 2009 година. Живее и работи во Кавадарци.
2 Поврзано
* Ѓошо Бојаџиев
3 Наводи
Коле Велков

Коле Велков ( во — во , прилепско) — македонски партизан, учесник во Народноослободителната војска на Македонија.
1 Животопис
Тој бил роден во селото Драгожел во 1921 година, а подоцна неговите родители се преселиле во Ваташа. По занимање бил земјоделец. Уште со почетокот на народноослободителното движење бил негов симпатизер и активен подржувач. Во летото 1944 година се вклучил во Десеттата македонска народноослободителна бригада. Загинал во борбите со Германците кај селото Плетвар, Прилепско на 12 октомври 1944 година.
2 Наводи
Baltimora

Baltimora (транскрипција: Балтимора) ― поранешна италијанска музичка група од Милано, активна од 1984 до 1987 година. Најпозната песна од групата била „Tarzan Boy“ од 1985 година. Песната „Woody Boogie“ (1985) била популарна во неколку европски земји, како и во нивната родна Италија.
1 Историја на групата
На почетокот од 1984 година Маурицио Баси (музички продуцент и музичар од Милано) се запознал со Џими Мекшејн (роден во Дери, Северна Ирска). Тие решиле да основаат група и го избрале името Балтимора, според американскиот град Балтимор на кој му ја додале буквата „а“ за да звучи поиталијански.
Првиот сингл на Балтимора, „Tarzan Boy“, бил издаден во април 1985 година и станал огромен хит во Европа; стигнал до 6-то место на италијанската топ-листа за синглови и се пласирал во топ-5 на топ-листите во: Германија, Швајцарија, Австрија, Шведска, Франција, Холандија, Норвешка и Обединетото Кралство. Вториот сингл, „Woody Boogie“, исто така имал забележителен успех и се пласирал во топ-20 во: Германија, Швајцарија и Шведска.
Првиот албум на Балтимора, ''Living in the Background ,'' бил издаден во Европа на крајот од 1985 година и во САД во 1986 година. И покрај успехот на „Tarzan Boy“, ''Living in the Background'' имал само умерен успех на топ листите; успеал да влезе во топ-20 на топ-листите во само неколку земји во Европа, и до 49 место на американската топ-листа.
Откако вториот албум на Балтимора, ''Survivor in Love'' (1987) и синглот „Key Key Karimba“ не успеале да се пробијат на топ-листите, Балтимора ја загубила поддршката од издавачката куќа и Баси решил да ја распушти групата.
Џими Мекшејн починал од СИДА во март 1995 година.
Ритуалите на преминот

„Ритуалите на преминот“ (англиски: ''Rites of Passage'') — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1980 година.
1 Содржина
Дејствието на романот се случува за време на Наполеоновите војни. На патот за Австралија, еден англиски брод го минува екваторот, но наместо вообичаената веселба, ритуалот на преминот се одбележува со хомосексуално насилство чија жртва е привидно невиниот свештеник Коли, кој упорно сака да одржи миса за членовите на екипажот и за сиромашните иселеници. По ритуалот, засрамениот свештеник се затвора во кабината и за него нема да се дознае ништо повеќе. Приказната ја раскажува младиот и амбициозен Талбот, кој е уште едно лажно невино суштество. Меѓутоа, читателот не дознава за неговите намери, зашто тој ненадејно ја прекинува својата приказна.
2 За делото
За ова дело, Голдинг ја добил највисоката британска книжевна награда „Букер“.
Кула (роман)

„Кула“ (англиски: ''The Spire'') — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1964 година.
1 Содржина
Романот претставува студија за мегаломанското лудило на ѓаконот Џослин, кој сака да изгради џиновска кула на својата црква. Тој останува непоколеблив во својата намера наспроти тоа што верниците и градителите се уверени дека градбата на кулата е осудена на пропаст. Така, кулата прераснува во современ Вавилон кој ќе го уништи Џослин. Тој се бори со дилемата дали проектот е дело на верата или на суетата.
Зборник за народни умотворенија, наука и книжнина

Зборник за народни умотворенија, наука и книжнина (|Сборник за народни умотворения, наука и книжнина) (СбНУНК) е бугарско периодично научно списание.
Голем придонес во афирмирањето на македонската народна култура има и излегувањето на оваа публикација во 1889 г. во Софија, издавана од Министерството за народна просвета на Бугарија. Имено, во ова периодично списание, покрај стручни публикации на бугарските и другите учени од европските земји, се публикувале и разни фолклорни и етнографски материјали од сите краеви на Бугарија, но и од разни предели на Македонија и Одринско (источните делови на Тракија), односно од териториите кои по Берлинскиот конгрес останаа во рамките на Османлиската (Турска) Империја. Нормално, целата оваа работа околу публикувањето на материјали со фолклорна и етнолошка содржина си има и своја политичка заднина, со оглед на фактот што стратешка цел на бугарската држава и црква (Егзархијата) била да го присоединат православното словенско население и териториите на коишто тоа живее, повикувајќи се на наводното историско право на владеење на териториите што некогаш ѝ припаѓале на средновековната бугарска држава.
Слободно паѓање (роман)

„Слободно паѓање“ (англиски: ''Free Fall'') — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1959 година.
1 Содржина
Романот претставува продолжение и кулминација во творештвото на Голдинг. Во него се опишува кошмарот на еден уметник кој се наоѓа во самица во еден нацистички концентрационен логор. Затворен, тој го преиспитува својот живот, обидувајќи се да ја одреди точката на своето паѓање, мигот на тоа решение, донесено слободно, поради кое ја загубил слободата. На тој начин, романот е теза за гревот на прародителот и за страдањата што потекнуваат од првобитниот грев.
Карипска кујна

Карипска кујна — спој на западноафриканска, креолска, американска, европска, латиноамериканска, индиска/јужноазиска, северноамериканска, блискоисточна и кинеска кујна. Овие традиции биле донесени од многу земји кога луѓето се преселиле на Карибите. Покрај тоа, населението создало стилови кои се уникатни за регионот.
1 Историја
Како резултат на колонизацијата, Карибската кујна е спој на повеќе извори; британска кујна, шпанска, холандска и француска. Овие земји ја колонизирале областа и ги донеле нивните соодветни кујни кои се мешале со западноафриканските, како и американските, источноазиските, арапските, јужноазиските влијанија од поробените, договорените слуги и други работници донесени да работат на плантажите.
Во 1493 година, за време на патувањата на Кристофер Колумбо, Шпанците вовеле различни состојки, вклучувајќи кокос, наут, коријандер, модри патлиџани, кромид и лук.
2 Карипски јадења
Состојки кои се вообичаени во јадењата на повеќето острови се оризот, платаните, грав, маниоката, коријандер, бабурата, наутот, доматите, слаткиот компир, кокосот и кое било од различните меса кои се локално достапни како говедско, живина, свинско, козјо или риба. Карактеристично зачинување за регионот е зелената маринада на база на билки и масло наречена софрито, која дава профил на вкус од суштински карипски карактер. Состојките може да вклучуваат лук, кромид, пиперки, целер, зелен кромид и билки како коријандер, мексиканско нане, власец, риган, рузмарин, тарагон и мајчина душица. Овој зелен зачин се користи за различни јадења како кари, чорби и печено месо.
Традиционалните јадења се толку важни за регионалната култура што, на пример, локалната верзија на карипската козја чорба е избрана како официјално национално јадење на Монтсерат и е исто така едно од најпознатите јадења на Свети Кристофер и Невис. Друго популарно јадење на англофонските Кариби се нарекува „Кук ап“ или пелау. Аки и солена риба е уште едно популарно јадење кое е единствено за Јамајка. Калалу е јадење што содржи лиснат зеленчук, како што е спанаќот, а понекогаш и бамја, меѓу другото, широко распространет на Карибите, со изразито мешан африкански и домороден карактер.
Разновидноста на десертни јадења во областа, исто така, го одразува мешаното потекло на рецептите. Во некои области, црна торта, дериват на англискиот божиќен пудинг, може да се служи, особено во посебни прилики.
Со текот на времето, храната од Карибите еволуирала во наративна техника преку која ја акцентирале и промовирале нивната култура. Меѓутоа, со проучување на карипската култура преку литературен објектив, тогаш постои ризик да се генерализираат егзотичните идеи за практиките на храна од тропските предели. Некои теоретичари за храна тврдат дека ова прикажување на храна од Карибите во различни форми на медиуми придонесува за неточни концепции кои се вртат околу нивните кулинарски практики, кои се многу повеќе втемелени на непријатни историски настани. Затоа, може да се тврди дека врската помеѓу идејата дека Карибите се врвен рај и карипската храна е егзотична се заснова на неточни информации.
3 Поврзано
* Список на кујни