Превртен прашалник и извичник

Превртен прашалник ¿ и превртен извичник ¡ ― интерпункциски знаци кои се користат за започнување прашални и извични реченици или клаузули на шпански и на некои јазици кои имаат културни врски со Шпанија, како што се астуриските и варајските јазици. Почетните знаци се пресликуваат на крајот од реченицата или клаузулата со „обичен“ прашалник ?, или извичник !.
Превртените ознаки се поддржани од различни стандарди, вклучувајќи ISO-8859-1, Unicode и HTML. Тие може да бидат внесени директно на тастатури дизајнирани за земји во се говири шпански.
1 Употреба
Превртениот прашалник ¿ се пишува пред првата буква од прашална реченица или клаузула за да покаже дека следи прашање. Тоа е свртен облик на стандардниот симбол „?“ препознаен од говорителите на други јазици напишани со латиница. Нормален прашалник се пишува на крајот од реченицата или клаузулата.
Превртената интерпункција е особено важна на шпанскиот јазик бидејќи синтаксата на јазикот значи дека и изјавите и прашањата или извиците би можеле да имаат ист формулар. „Дали ви се допаѓа летото? и „Ви се допаѓа летото“. се преведуваат соодветно како es и es (Не секогаш постои разлика помеѓу формулацијата на прашањето да-не и соодветната изјава на шпански.)
Во речениците кои се и изјавувачки и прашални, клаузулата што поставува прашање е изолирана со превртениот прашалник со почетниот симбол, на пример: es („Ако не можете да одите со нив, дали би сакале да одите со нас?“), а не es Ова помага да се препознаат прашањата и извиците во долги реченици.
За разлика од завршните ознаки, кои се печатат по основната линија на текстот, превртените ознаки (¿ и ¡) се спуштаат под линијата.
2 Историја
Во 1668 година, Џон Вилкинс предложил користење на превртениот извичник „¡“ како симбол на крајот од реченицата за означување на иронија. Тој бил еден од многуте, вклучувајќи го и Десидериус Еразмус, кој сметал дека има потреба од таков интерпункциски знак, но предлогот на Вилкинс, како што бил случај и со другите обиди, не успеал.
Превртените ознаки првично биле препорачани од Кралската шпанска академија (Real Academia Española), објавени во второто издание на ''Правопис на кастиљскиот јазик'' (es) во 1754 година препорачувајќи го како симбол што означува почеток на прашање на пишан шпански - на пр. es („Колку години имаш?“). Кралската академија, исто така, го нарачала истиот систем со превртени симболи за искази на извичник, користејќи ги симболите „¡“ и „!“.
Овие нови правила полека биле усвоени; има книги од 19 век во кои писателот не користи ниту „¡“ ниту „¿“.
3 Присвојување
Некои писатели го испуштаат превртениот прашалник во случај на кратко недвосмислено прашање како што е: es („Кој доаѓа?“). Ова е критериумот на галисиски и порано на каталонски. Одредени власти на каталонски јазик, како што е Жоан Сола и Кортаса, инсистираат да се користат прашалниците за отворање и затворање за јасност. Тековниот начин на Иститутот за каталонски студии е да не се користат превртените ознаки.
Некои писатели на шпански јазик, меѓу кои и нобеловецот Пабло Неруда (1904–1973), одбиваат да го користат превртениот прашалник.
Вообичаено е на социјалните мрежи да се изостави превртениот прашалник бидејќи заштедува време на пишување. Некои, исто така, го користат симболот за завршување и за почеток и за крај, вака: ''“?“?''. Други може дури да ги користат и почетните и затворачките прашалници, но на крајот од реченицата, давајќи es или es. Со оглед на неформалниот амбиент, ова може да биде неважно; сепак, наставниците  го гледаат ова како проблем, плашејќи се и тврдејќи дека современите млади студенти несоодветно и неправилно ја прошируваат практиката на академски домашни задачи и есеи.
4 Мешавини
На шпански е прифатливо да се започне реченицата со воведен превртен извичник („¡“) и да се заврши со прашалник („?“), или обратно, за изјави кои се прашања, но имаат и јасна смисла за извичник или изненадување како: es („¡А кој мислиш дека си?“ ). Вообичаено, се користат четири знаци, секогаш со еден вид во надворешната страна, а другиот во внатрешната страна (вгнездени) (''es''''es'', ''es''''es'')
Уникод 5.1 исто така вклучува , што е превртена верзија на прашалник-извичник, нестандарден интерпункциски знак што се користи за означување и возбуда и прашање во еден глиф.
5 Користење на сметач
5.1 Кодирање
Обете ¡ и ¿ се сместени во рамките на Заедничкиот уникод блок, и двете се наследени од ISO-8859-1:
* U+00A1 ¡ INVERTED EXCLAMATION MARK
* U+00BF ¿ INVERTED QUESTION MARK
Знаците се појавуваат и во повеќето проширени ASCII шифрирања.
Во Windows, превртениот прашалник е валиден во името на датотеката или директориумот, додека нормалниот прашалник е резервиран знак што не може да се користи.
5.2 Пишување на знакот
¿ и ¡ се достапни на сите тастатурни распореди за шпанскогласните земји. Паметните телефони обично ги нудат овие знаци ако со стискање ги задржите ¿ или ¡ на екранската тастатура. Самопоправањето вообичаено ќе го направи нормално напишаниот знак на почетокот на реченицата, во превртен знак.
На системи со копче AltGr (актуелно или емулирано преку десното копче Alt) и множество за мапирање со проширена (или „меѓународна“) тастатура, до симболите може директно да се пристапи, иако низата варира во зависност од оперативниот систем и местоположбата: на пример на Windows и QWERTY, употреба на копчињата и ; на Chrome OS со UK-Extended, упортреба на и .
, ¡, ¿
Windows, ,
Microsoft Word
Linux, ,
macOS
HTML, ,
LaTeX, ,
6 Поврзано
* Шпански правопис