25143 Итокава

25143 Итокава (привремена ознака ) — објект блиску до Земјата од групата Аполо и потенцијално опасен астероид. Откриен е од програмата LINEAR во 1998 година и подоцна именуван по јапонскиот ракетен инженер Хидео Итокава. Астероидот од типот S во облик на кикиритка има период на ротација од 12,1 часа и има пречник од 330 метри. Поради малата густина и високата порозност, Итокава се смета за збировит отпад, кој се состои од бројни камења со различни големини наместо од едно цврсто тело.
Овој астероид бил првиот астероид кој бил цел на мисија за враќање примероци, јапонската вселенска сонда ''Хајабуса'', која собрала повеќе од 1500 реголит честички од прашина од површината на астероидот во 2005 година. По нејзиното враќање на Земјата во 2010 година, минералогијата, петрографијата, хемијата и односот на изотопот на овие честички биле детално проучени, обезбедувајќи увид во настанокот и развојот на Сончевиот Систем. Итокава е најмалиот астероид некогаш фотографиран и посетен од вселенско летало.
1 Откривање и именување
Итокава бил откриен на 26 септември 1998 година од страна на астрономи со програмата на Линколнска лабораторија за истражување на астероиди блиску до Земјата (LINEAR) на Експерименталното тестирање на Лабораторијата Линколн во близина на Сокоро, Ново Мексико, во САД. Ја добил привремената ознака . Лакот за набљудување на телото започнува со неговото прво набљудување од страна на ''Sloan Digital Sky Survey'' само една недела пред неговото официјално набљудување на откритието. Малата планета го добила името во спомен на јапонскиот ракетен научник Хидео Итокава (1912–1999), кој се смета за татко на јапонската ракета. Официјалното именување било објавено од Центарот за мали планети на 6 август 2003 година.
2 Орбита и класификација
Итокава припаѓа на Аполонските астероиди. Тие се астероиди кои ја преминуваат Земјата и наголемата динамичка група на објекти блиску до Земјата со речиси 10.000 познати членови. Итокава кружи околу Сонцето на растојание од 0,95–1,70 ае еднаш на секои 18 месеци (557 дена; голема полуоска од 1,32 ае). Неговата орбита има ексцентричност од 0,28 и наклон од 2° во однос на еклиптиката. Има ниско растојание ''на орбитален пресек'' од 0,0131, што одговара на 5,1 месечеви растојанија.
3 Истражување
Во 2000 година Итокава бил избран за цел на јапонската мисија ''Хајабуса''. Сондата пристигнала во околината на Итокава на 12 септември 2005 година и првично се „''паркирала''“ на линијата астероид-Сонце на 20 километри, а подоцна 7 километри од астероидот (гравитација на Итокава е премногу слаба за да се обезбеди орбита, па леталото ја прилагодило својата орбита околу Сонцето, сè додека не се совпаднало со астероидот). ''Хајабуса'' слетала на 20 ноември за триесет минути, но не успела да работи со уред дизајниран да собира примероци од почвата. На 25 ноември, бил направен обид за втора секвенца за слетување и земање примероци. Капсулата од примерокот била вратена на Земјата и слетала во Вумера, Јужна Австралија на 13 јуни 2010 година, околу 13:51 UTC (23:21 локално). На 16 ноември 2010 година, Јапонската агенција за истражување на воздухопловството објавила дека прашината собрана за време на патувањето на ''Хајабуса'' навистина била од астероидот.
3.1 Одлики на површината
Имињата на главните одлики на површината биле предложени од научниците од ''Хајабуса'' и прифатени од Работната група за номенклатура на планетарни системи на Меѓународниот астрономски сојуз. Исто така, научниот тим користел работни имиња за помали површински одлики. Следните табели ги наведуваат имињата на геолошките одлики на астероидот. Не се откриени конвенции за именување за површинските одлики на Итокава.
3.1.1 Кратери
Десет ударни кратери на површината на Итокава биле именувани на 18 февруари 2009 година.
Регион, Координати, Пречник (км), Датум на одобрување, Именувана по, Уп
Каталина, 0,02, 2009, Станица Каталина (астрономска опсерваторија) во Аризона, САД, WGPSN
Фучинобе, 0,04, 2009, Фучинобе во Сагамихара, Јапонија, WGPSN
Гандо, na, 2009, Гандо, Канарски Острови; Шпански лансирачки капацитет, WGPSN
Хамагуира, 0,03, 2009 година, Хамагуир, Алжир; напуштена француска локација за лансирање во пустината Сахара, WGPSN
Камисунгава, 0,01, 2009 година, Камисунагава, град во Хокаидо Јапонија, каде што се наоѓа објект за тестирање на микрогравитација, WGPSN
Камои, 0,01, 2009 година, Јапонскиот град Камои во Јокохама, локација на фабриката NEC TOSHIBA Space Systems Ltd., WGPSN
Комаба, 0,03, 2009 година, Комаба во Мегуро, Јапонија, каде што се наоѓа Институтот за вселенска и астронаутска наука, WGPSN
Лорел, 0,02, 2009 година, Американскиот град Лорел во Мериленд, каде што се наоѓа APL / JHU, WGPSN
Мијабару, 0,09, 2009 година, Радарска локација на вселенскиот центар Учинора во Јапонија, WGPSN
Сан Марко, na, 2009 година, Платформа Сан Марко, стара нафтена платформа во близина на Кенија која служела како лансирна рампа за италијанските вселенски летала, WGPSN
3.1.2 Региони
Регионите се голема површина означена со рефлексивност или разлики во боја од соседните области во планетарната геологија. Следниве региони се именувани на Итокава.
Регион, Координати, Пречник (км), Датум на одобрување, Именувана по, Уп
Акрона, 0,16, 18 февруари 2009, Аркуна, Австралија, WGPSN
ЛИНЕАР, 0,12, 18 февруари 2009, Истражување на астероидите на Линколн во близина на Земјата, WGPSN
МУСЕС-Ц, 0.3, 2006, MUSES-C, име на сондата Хајабуса пред лансирањето, WGPSN
Охсуми, 0,14, 18 февруари 2009, Полуостровот Осуми, WGPSN
Сагамихара, 0,23, 2006, Сагамихара, град во Јапонија каде се наоѓа Институтот за вселенска и астронаутска наука, WGPSN
Учинора, 0,07, 2006, Учинора, град во Јапонија (сега дел од Кимоцуки), локација на вселенскиот центар Учиноура, локација за лансирање Хајабуса, WGPSN
Јошинобу, 0,16, 18 февруари 2009, Место за лансирање во вселенскиот центар Танегашима, Јапонија, WGPSN
4 Физички одлики
Итокава е камен астероид од типот S. Радарската слика од Голдстоун во 2001 година забележала елипсоид метри и метри.
Мисијата ''Хајабуса'' ги потврдила овие наоди и исто така сугерирала дека Итокава можеби е допирен двоен астероид формиран од два или повеќе помали астероиди кои гравитирале еден кон друг и се залепиле заедно. Сликите на ''Хајабуса'' покажуваат изненадувачки недостаток на ударни кратери и многу груба површина набиена со камења, опишана од тимот на мисијата како збировит отпад. Понатаму, густината на астероидот е премногу мала за да може да биде направен од цврста карпа. Ова би значело дека Итокава не е монолит, туку збир на отпади формирани од фрагменти кои се здружиле со текот на времето. Врз основа на мерењата на ефектот Јарковски-О'Киф-Раџиевски- Падак, се проценува дека мал дел од Итокава има густина од , додека поголем дел се проценува дека има густина од 1,8 g/cm³.
4.1 Вртежен период и столбови
Од 2001 година, голем број вртежни светлински криви на Итокава се добиени од фотометриски набљудувања. Анализата на најдобро оценетата светлинска крива од Мико Касалаинен дала вртежен период на часа со голема варијација на осветленоста од 0,8 светлини. Дополнително, Касалаинен определил и две оски на вртење од (355,0°, −84,0°) и (39°, −87,0°) во еклиптички координати (λ, β). Алтернативните мерења на светлинските криви биле направени од Ламберт (12h), Лори ( и h), Охба ( h), Ворнер ( h).
4.2 Состав
Изданието на ''Science'' од 26 август 2011 година посветило шест статии на наодите засновани на прашина што ''Хајабуса'' кој ја собрал од Итокава. Анализата на научниците сугерирала дека Итокава веројатно е направена од внатрешни фрагменти на поголем астероид кој се распаднал. Се смета дека прашината собрана од површината на астероидот била изложена таму околу осум милиони години.
Научниците користеле различни техники на хемија и минералогија за да ја анализираат прашината од Итокава. Друг тим на научници утврдил дека темната железна боја на површината на Итокава е резултат на абразија од микрометеороиди и честички со голема брзина од Сонцето кои ја претвориле нормално белузлавата боја на железен оксид.
4.2.1 Резултати од Хајабуса во 2018 година
Две одделни групи пријавиле вода во различни честички на Итокава. Џин и неговите соработници пријавите вода во зрната со нискокалциум пироксен. Нивото на изотоп на водата кореспондира со нивото на изотоп на водата во внатрешниот Сончев Систем и јаглеродниот хондрит. Дејли и неговите соработници направиле извештај според кој хидроксидот очигледно е формиран со имплантација на водород од сончевиот ветер. Рамките на честичката на оливин „покажуваат збогатување до ~ 1,2 во % во OH и H <sub>2</sub> O“. Концентрациите на вода на зрната во Итокава би укажале на проценетата содржина на вода во согласност со наголемиот дел од водата на Земјата, и дека Итокава бил „''астероид богат со вода''“.
4.2.2 Резултати од Хајабуса во 2020 година
На конференцијата за месечевата и планетарна наука во 2020 година, третата група пријавила вода и органски материи, преку третата честичка Хајабуса - RA-QD02-0612, или „Амазон“. Оливин, пироксен и албит содржат вода. Изотопските состави укажуваат на јасно вонземско потекло.