<s>Da je rad isključivo rezultat mog sopstvenog istraživačkog rada; Da sam rad i mišljenja drugih autora koje sam koristio u ovom radu naznačio ili citirao u skladu sa Uputsvom;</s>
<s>Da su svi radovi i mišljenja drugih autora navedeni u spisku literature/referenci koji su sastavni deo ovog rada i pisani su u skladu sa Uputstvom; Da sam dobio sve dozvole za korišćenje autorskog dela koji se u potpunosti/celosti unose u predati rad i da sam to jasno naveo;</s>
<s>Da sam svestan da je plagijat korišćenje tuđih radova u bilo kom obliku (kao citata, parafraza, slika, tabela, dijagrama, dizajna, planova, fotografija, filma, muzike, formula, veb sajtova, komjuterskih programa i sl.) bez navođenja autora ili predstavljanje tuđih autorskih dela kao mojih, kažnjivo po zakonu (Zakon o autorskim i srodnim pravima, Službeni glasnik Republike Srbije, br 104/2009, 99/2011, 119/2012), kao i drugih zakona i odgovarajućih akata Univerziteta u Beogradu i Fakulteta organizacionih nauka; Da sam svestan da plagijat uključuje i predstavljanje, upotrebu i distribuiranje rada predavača ili drugih studenata kao sopstvenih;</s>
<s>Da je elektronska verzija završnog rada identična štampanom primerku i pristajem na njegovo objavljivanje pod uslovima propisanim aktima Univerziteta i Fakulteta.</s>
<s>Analiza socijalnog osiguranja u Republici Srbiji Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Rezime</s>
<s>Sistem socijalnog osiguranja spada u veoma važnu i posebnu oblast upravljanja svake države.</s><s>Implementacija sistema socijalnog osiguranja zahteva posebnu pažnju čijom se primenom država mora značajno posvetiti.</s><s>Da bi kvalitet socijalnih usluga bio na visokom nivou, neophodno je uključivanje i primena propisanih standarda iz oblasti socijalnog osiguranja, poput standarda iz grupe ISO 9001.</s><s>Ovaj rad će kroz teorijski i empirijski prikaz odrediti osnovne smernice spomenutog standarda, kao i njegovu primenu u praksi, a na osnovu analize podataka Republike Srbije i Republike Hrvatske.</s><s>Rad će takođe prikazati opštu sliku o primenljivosti ovog standarda, kao i nedostatke koji su uočeni u radu dveju država.</s><s>Na osnovu toga, moguće je istražiti osnovne razloge za primenu standarda, kao i kako se sam sistem razvoja socijalnog osiguranja odvijao pre uvođenja međunarodnih propisa provere kvaliteta menadžmenta socijalnog osiguranja.</s>
<s>Slika 7. Promene u PDCA ciklusu standardom ISO 9001:2015 Slika 8. Koraci za prelaz na standard ISO 9001:2015 Slika 9. Broj organizacija socijalne službe, korisnika ISO 9001:2015 Slika 10.</s><s>Osnovni ciljevi reforme razvoja socijalne zaštite Slika 11.</s><s>Stopa siromašva na osnovu indikatora u Republici Srbiji za 2016. godinu Slika 12.</s><s>Procentualni odnos pojedinačnih davanja domaćinstvima Slika 13.</s><s>Korisnici prema regionalnoj zastupljenosti Slika 14.</s><s>Kretanje stope siomaštva u Republici Srbiji Sika 15.</s><s>Sistem uvođenja elektronske evidencije u skladu sa standardom Slika 16.</s><s>Grafikon odnosa pojedinih davanja socijalnog osiguranja po oblastima Slika 17.</s><s>Socijalna izdvajanja u odnosu na BDP Republike Hrvatske Slika 18.</s><s>Izdvajanje za socijalno osiguranje prema drugim članicama EU Slika 19.</s><s>Izdaci u materijalnom davanju prema županijskoj podeljenosti Slika 20.</s><s>Razvijenost programa podrške za rešavanje socijalnih problema Slika 21.</s><s>Procentualni odnos korisnika prema različitim sistemima socijalnog osiguranja Slika 22.</s><s>Procentualna izdvajanja prema vrstama nadoknade Slika 23.</s><s>Način redovnosti isplate nadoknade prema vrsti socijalnog davanja Slika 24.</s><s>Struktura materijalnih davanja Slika 25.</s><s>Socijalna davanja prema nivoima vlasti u državi Slika 26.</s><s>Raspon provere materijanog stanja korisnicima po područijima Slika 27.</s><s>Predložene mere poreskih olakšica i socijalnog osiguranja Slika 28.</s><s>Troškovi za posebne projekte usmerene prema korisnicima Tabele:</s>
<s>Tabela 1. Moguća definisanja pojedinih procesa funkcionisanja Tabela 2. Broj korisnika i rashoda po oblastima socijalne zaštite za 2015. godinu Tabela 3. Izdaci za socijalna davanja sa bilansom države 2014-2017 Tabela 4. Odnos izdavajanja socijalnog davanja u EU i Republici Srbiji Tabela 5. Profilna struktura korisnika socijalnog osiguranja i zaštite Tabela 6. Broj korisnika i godišnjih rashoda socijalnog davanja Tabela 7. Odnos pojedinačnih davanja u odnosu na relevantne iznose Tabela 8. Ukupno izdvajanje socijalnog davanja po oblastima Tabela 9. Procentualni odnos davanja po oblastima Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje UVOD</s>
<s>Kvalitet pruženih usluga u sferi socijalnog osiguranja podrazumeva uvođenje posebnih oblika standarda koji bi trebali da obezbede kvalitet usluga koje pružaju ovlašćene institucije.</s><s>Kao važna oblast svake države, one svojim uspešnim poslovanjem prikazuju i sam nivo razvijenosti datog društva, što sa druge strane, daje opštu sliku odgovornosti koju nosi država prema najugroženijima, odnosno prema onima koji nemaju mogućnosti da pomognu sami sebi.</s><s>U tom kontekstu, primena ISO 9001 standarda treba da doprinese boljitku i za korisnike i za zaposlene.</s>
<s>U ovom radu kao osnovni predmet postavlja se primena spomenutih standarda u odnosu na planirane i ostvarene ciljeve, kao i stepen ukupne realizacije svih osnovnih segmenata socijalnog osiguranja.</s><s>Takođe, rad će prikazati u kojoj meri su se interesne i zainteresovane strane uključile u primenu standarda i kako je ta promena uticala na njih.</s><s>Posebno značajno mesto zauzima praktična primena standarda koja može da doprinese daljem unapređenju kvaliteta usluga i procesa rada.</s>
<s>Sistem socijalnog osiguranja je veoma složen po svojoj strukturi i zauzima veoma značajno mesto na svim nivoima pružanja usluga.</s><s>U tom smislu, svaka oblast socijalnog osiguranja je regulisana posebnim zakonskim regulativama, kao i posebno propisanim standardima koji moraju da se poštuju u okviru svake oblasti socijalnog osiguranja.</s><s>Tako u okviru socijalnog osiguranja postoje oblasti: zdravstvenog osiguranja i zaštite, penzijskog i invalidskog osiguranja, osiguranje za slučaj nezaposlenosti, zakon o zapošljavanju stranaca i o doprinosima za obavezno zdravstveno osiguranje.</s><s>U okviru svake od navedenih sfera socijalnog osiguranja uvode se posebni standardi i norme kojima se definišu i preciziraju svi segmenti delatnosti, a koji na najadekvatniji način pružaju kvalitet usluga svojim korisnicima.</s><s>Svaki od tih standarda je prisutan u međunarodnim organizacijama i regulisan posebnim pravilnicima i dokumentima u okviru Međunarodne organizacije rada, Saveta Evrope i drugih međunarodnih organizacija.</s><s>Iz serije grupe standarda ISO 9000 proizašli su posebni standardi koji postavljaju smernice za realizaciju usluga iz oblasti socijalnog osiguranja.</s><s>Svaki standard ponaosob pruža elemente za postavljanje osnove i baze socijalnog osiguranja, a takođe i merljivih parametara procene uspešnosti poslovanja.</s><s>Sama provera uspešnosti poslovanja iz oblasti socijalnog osiguranja podložna je stalnoj i periodičnoj proveri kvaliteta (kako unutrašnjoj tako i spoljašnjoj), a njen cilj je uklanjanje vidljivih nedostataka, poboljšanje usluga i kontinuirano praćenje opšteg društvenog razvoja.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Oblast socijalnog osiguranja je veoma osetljivo područje svake države, pa su zato i sami propisani standardi veoma detaljno razrađeni.</s><s>Na osnovu ovako opisanog i postavljenog predmeta, može se definisati i osnovni cilj rada.</s><s>U okviru teorijskog i empirijskog dela rada, a posredstvom analitičke obrade sadržaja, biće predstavljeni razlozi za primenu standarda ISO 9001, eventualne poteškoće njihove primene u praksi, kao i trenutno realizovano stanje.</s><s>Početna mogućnost primene standarda na osnovu koje se sam cilj može opravdati i pokazati, jeste prikaz performansi pre i posle primene ISO 9001 standarda.</s><s>Sam rad je koncepcijski podeljen na dve osnovne celine u okviru kojih se prati teorijski aspekt razvoja i primene standarda u socijalnom osiguranju, dok empirijski deo preko studije slučaja prati analizu trenutne primene standarda za proveru kvaliteta u okviru socijalne sfere.</s><s>Takođe, rad je strukturno podeljen na pet osnovnih celina u okviru kojih su poglavlja koja bliže određuju osnovne pojmove iz domena socijalne zaštite i pratećih standarda - što predstavlja i osnovu ovog teorijskog rada.</s><s>Empirijski deo, kao početnu osnovu postavlja osnovnu hipotezu baziranu na pretpostavci da je primena standarda u Republici Srbiji dostigla odgovarajući razvojni nivo, ali da je još uvek potrebna nadogradnja u pojedinim oblastima socijalne zaštite.</s><s>Radi komparacije biće analitički sagledana i primena standarda u socijalnoj zaštiti Republike Hrvatske kao članice Evropske unije, gde se na osnovu parametara i analize mogu videti sličnosti i razlike, kao i prednosti i nedostaci u razvoju ovih sistema.</s><s>Svi navedeni podaci su deo zvaničnih statističkih izveštaja institucija koje se bave ovim pitanjima, kao i analitičkih i statističkih službi.</s>
<s>Na osnovu teorijskog i empirijskog razmatranja, kao zaključni segment razvija se kritičko razmišljanje po brojnim pitanjima u domenu socijalnog osiguranja.</s><s>Neka od njih su: da li je primena standarda mogla da bude bolja i da li su izabrani parametri odgovarajući za svaku državu pojedinačno?</s><s>Svaki mogući odgovor može poslužiti daljem razvoju socijalne sfere u domenu unapređenja sistema kvaliteta, te se naravno postavlja i mogućnost njegovog implementiranja u već utvrđene međunarodne standarde.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje 1. SISTEM KVALITETA U SOCIJALNOM OSIGURANJU 1.1.</s><s>Definisanje osnovnih pojmova</s>
<s>Sistem kvaliteta u sferi socijalnog osiguranja jedan je od ključnih strateških ciljeva svake države.</s><s>Strategija se ogleda u sistemskom i planskom uvođenju razvijene oblasti socijalne zaštite.</s><s>Socijalna zaštita predstavlja uslugu koja zahteva visoke i definisane standarde i propise koji su direktno uključeni za ostvarivanje svih prava koja građani imaju.</s><s>Pravilno uvođenje sistema socijalnog osiguranja direktno je vezano za poštovanje standarda koji treba da budu implementirani u celokupan sistem socijalnog osiguranja.</s><s>Sistem obezbeđenja kvaliteta, kao i administrativna i menadžerska struktura socijalnog osiguranja je sertifikovana i akreditovana sa opštim sistemom podrške koji se sastoji od više podsistema.</s><s>Oni podržavaju poslovne procese preispitivanja kvaliteta rešenja iz oblasti penzionog, zdravstvenog i socijalnog osiguranja svih građana.</s><s>Svaka od navedenih oblasti socijalne zaštite posebno se određuje zakonskim regulativama koje takođe prate međunarodne smernice.</s><s>Pregledi kvaliteta sistema obuhvataju uzorkovanje i utvrđivanje svih faktora koji se odnose na postupak ostvarenja prava iz socijalnog osiguranja.</s><s>Definisanje osnovnih pojmova koji se tiču socijalne zaštite mogu se sagledati dvojako: kroz opštu definiciju socijalne oblasti i socijalne politike, ali i kroz sagledavanje zakonskih odredbi socijalnog osiguranja.</s><s>Ako se ovaj pojam posmatra kao društvena kategorija, može se zaključiti da je to jedan poseban oblik socijalne politike koji sprovodi država zarad brige o svojim građanima u domenu zaštite njihovih prava u okviru zdravstvenog i materijalnog obezbeđenja Š19Ć.</s>
<s>Ovakva definicija je svakako usko povezana sa zakonskim odredbama koje prate osnovne ljudske potrebe.</s><s>Osnovu socijalnog osiguranja čine prava iz oblasti zdravstvene, invalidske i penzione sfere, kao i pokrivenost osiguranjem u slučaju gubitka posla, odnosno nezaposlenosti.</s><s>Zakonskim regulativama predviđeno je osnovno, odnosno obavezno osiguranje, ali i dodatno koje je bazirano na dobrovoljnoj osnovi.</s><s>Svim oblastima osiguranja rukovode određeni fondovi koji imaju odgovornost da poverene poslove obavljaju na adekvatan način uz poštovanje standardnih i zakonskih regulativa.</s><s>Sistem zdravstvenog osiguranja funkcioniše po dvojakom sistemu: Bizmarkovom preko uplaćenih doprinosa ili poreza i realizuje se unapred (kao obavezan deo uplate) i Beveridžov – predstavlja uplatu u zajednički fond za posebne zdravstvene usluge u koje spada dobrovoljno osiguranje kao dodatna usluga Š13Ć.</s><s>Ponekad se od samog stepena razvijenosti Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Beveridžovog sistema prati i celokupna društvena razvijenost socijalnog osiguranja države.</s><s>Svaki od pojedinačnih oblika socijalnog osiguranja predstavlja osnovu koju građani imaju na ime sigurnosti koja im se obezbeđuje tokom života, što se i pokazalo kroz teorijski pregled kao iskonska težnja svakog pojedinca i društva.</s><s>Socijalni razvoj se posebno beleži od klasnog oblika društvenog uređenja kada je iskazana veća potreba da se zaštite prava radnika i obezbedi njihova pravna i ekonomska sigurnost Š14Ć.</s><s>Sam početni razvoj socijalnog osiguranja imao je brojne poteškoće jer su se neprestano gomilali novi zahtevi i potrebe korisnika usluga, te je bilo neophodno razviti sistem kroz niz reformi uz stalno usklađivanje sa novim društvenim potrebama.</s><s>Često se u praksi sreću i dodatni termini poput socijalne sigurnosti ili socijalnog obezbeđenja.</s><s>U osnovi imaju isto značenje, a baziraju se na ostvarenju subjektivnih prava iz domena socijalne zaštite koja treba da obezbedi podršku, zaštitu i sigurnost njenim korisnicima.</s><s>1.2.</s><s>Principi, načela i sistem socijalne zaštite Sistem socijalne zaštite regulisan je u okviru zakonskih odredbi koje normiraju osnovne ciljeve, ali i principe na kojima se zasniva sam sistem.</s><s>Suština ovih normiranja jeste u osnovnoj definiciji koja se bazira na posebnoj društvenoj delatnosti.</s><s>Ona organizovanim načelima sprovodi solidarnost i humanizam svih neželjenih dejstava usled ekonomske i socijalne krize koja može da bude uzrokovana kod pojedinca.</s><s>Pri ovakvom određenju socijalne zaštite, zasnivaju se i osnovni principi koji su bazirani pre svega na solidarnosti i zaštiti građana koji nisu u mogućnosti da sami ostvare materijalnu egzistenciju.</s><s>Socijalna zaštita je organizovana kao institucionalna delatnost koja ostvaruje svoje poslovanje poštujući normativne akte, ali i poštujući utvrđene standardne zahteve.</s><s>Na taj način, sistem upravljanja mora biti postavljen po propisanom kvalitetu koji se ispoljava u dva osnovna oblika: sistem podrške i sistem zaštite koji se pružaju u domenu materijalnog davanja i socijalnih usluga.</s>
<s>Na osnovu datih principa, sistem centra za socijalno osiguranje u okviru svoje upravljačke delatnosti ima određene i dugoročne ciljeve koji se ostvaruju u širem domenu i predstavljaju:</s>
<s>➢ Osposobljavanje osoba sa invaliditetom za samostalni način života; ➢ Briga o starim licima i deci koji su lišeni brige od strane drugih lica ili roditelja; Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje ➢ Jačanje odgovornosti mladim porodicama, podrška rađanja i pomoći mnogočlanim porodicama u koje spadaju posebno osetljive društvene grupe; ➢ Edukativna delatnost u preventivnim merama protiv nasilja u porodici.</s><s>Prema osnovnim principima i oblastima delovanja određena su i posebna načela koja imaju svoj trajni karakter bez obzira na sistem organizovanja državnih struktura i normi.</s><s>Ta načela se rukovode posebnim ciljevima koji bi trebali da budu usklađeni sa donetim principima i baziraju se na:</s>
<s>➢ Poštovanju korisnika usluga kao dostojanstvenog pojedinca; ➢ Isključivost bilo kog oblika diskriminacije; ➢ Zaštita interesa i efikasnosti u poslovanju sa korisnicima; ➢ Blagovremenost, dostupnost i celovitost poslovanja; ➢ Javnost rada i kontinuirani rad na unapređenju kvaliteta poslovanja; ➢ Individualni rad kao načelo diskrecije i poštovanja prava korisnika.</s><s>1.3.</s><s>Kvalitet socijalnih usluga</s>
<s>Standardi usluga su jedan od regulatornih mehanizama u sistemu socijalnog osiguranja i predstavljaju skup unapred preciziranih, merljivih i proverljivih kriterijuma i pokazatelja na osnovu kojih se mere elementi kvaliteta socijalnih usluga.</s><s>Oni omogućavaju dobijanje ujednačene usluge, nezavisno od toga ko uslugu obezbeđuje.</s><s>„Standardi su dokumentovani dogovori koji sadrže tehničke specifikacije ili druge precizne kriterijume koji se konzistentno koriste kao pravila, smernice ili definicije karakteristika u cilju obezbeđenja da proizvodi, procesi ili usluge odgovaraju svojoj nameni (ISO 9000) Š21Ć”.</s><s>Osnovni standardi koji bi trebali da prate socijalno osiguranje „definisani su od strane Evropskog komiteta za socijalnu zaštitu koji je usvojio Dobrovoljni Evropski okvir kvaliteta socijalnih usluga (A voluntary European quality framework for social services) Š21Ć”.</s><s>Sa jasno postavljenim smernicama, poštovani standardi omogućavaju potpuno pružanje usluga korisnicima i metodološke smernice kojima se socijalna sfera mora kretati.</s><s>Provera kvaliteta mora biti izvršena, indentifikovanje svih nedostataka i njihovo otklanjanje mora biti sprovedeno zarad potpune i adekvatne primene pruženih usluga.</s>
<s>Svaka institucija socijalnog osiguranja ima svoju strukturu koja uključuje hijerarhijski nivo menadžerskog sistema upravljanja, u kojoj je svaki upravljački segment zadužen za poseban oblik primene utvrđenih standarda u socijalnom osiguranju (slika 1).</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 1. Grafički prikaz organizacione strukture Š10Ć Direktor zavoda rukovodi, objedinjuje i usmerava rad Zavoda, raspoređuje poslove rukovodiocima unutrašnjih jedinica, učestvuje u radu radnih tela Vlade i Narodne skupštine.</s><s>Pomoćnik direktora rukovodi Sektorom, planira, usmerava i nadzire rad državnih službenika u Sektoru, ostvaruje saradnju iz delokruga Sektora sa drugim organima u zemlji i inostranstvu kao i međunarodnom organizacijama i asocijacijama.</s><s>Socijalni standardi se manifestuju i ostvaruju kroz funkcionalne i strukturalne standarde:</s>
<s>1. Funkcionalni standardi predstavljaju osnovne zahteve stručnog postupka i određuju njegove vrednosne, kvantitativne i kvalitativne dimenzije.</s><s>2. Strukturni standardi se odnose na infrastrukturne, kadrovske i organizacione aspekte službe.</s><s>Pod infrastrukturnim aspektima podrazumevaju se uslovi vezani za lokaciju, prostornu funkcionalnost i opremljenost.</s><s>Ljudski resursi se odnose na strukturu i broj zaposlenih stručnih radnika, stručnih saradnika i drugih saradnika.</s><s>Organizacioni aspekti usmereni su ka stvaranju efikasnih i ekonomičnih oblika upravljanja baziranih na transparentnom i planskom pristupu Š3Ć.</s><s>Uvedeni i korišćeni standardi u svakoj državi treba da budu posebno regulisani dodatnom pratećom dokumentacijom.</s><s>U dodatnu prateću dokumentaciju ubrajaju se zakoni, pravilnici i vodiči.</s><s>Socijalno osiguranje u današnjem globalnom svetu gde se sve iskazuje kroz tržišnu vrednost, takođe mora kontinuirano poboljšavati kvalitet svojih usluga zarad postizanja uspešnog poslovanja u okviru menadžerske grupacije za upravljanje kvalitetom.</s><s>Na putu Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje upravljanjem kvalitetom, neophodno je konstantno unapređenje poslovanja nakon implementacije standarda serije ISO 9000.</s><s>Sami standardi nisu dovoljni, ali čine dobru osnovu prema pravilnom poslovanju.</s><s>Novi modeli poslovanja i upravljanja su modeli poslovne politike koji ukazuju na aktivnost sa najvišim uticajem na poslovanje i finansijski rezultat te omogućuju jasno uočavanje slabosti i njihovo otklanjanje.</s>
<s>ISO sistem standarda kvaliteta je ustanovila ISO - Međunarodna organizacija za standarde (International Organization for Standardization) Š8Ć, a standard je izuzetno dobro prihvaćen u Evropi i šire.</s><s>Ovaj sistem standarda podrazumeva brojna dokumenta koja određuju međunarodno prihvaćene standarde za postizanje sistema kvaliteta određivanjem modela prema kome se usklađuju drugi specifični sistemi.</s><s>Za pravilno uvođenje i poštovanje ovih standarda, mnoge organizacije dobijaju sertifikate za kvalitet upravljanja.</s><s>U okviru socijalnog osiguranja poštuju se standardi iz grupe ISO 9001 koji su „najpopularniji svetski standardi za menadžment kvaliteta i koji omogućavaju kontinuirano praćenje i menadžment kvaliteta u svim poslovnim operacijama Š25Ć“.</s><s>Primena ovog standarda dovodi do veće efikasnosti poslovanja i uštede resursa u svim poljima poslovanja, uz motivaciju zaposlenih i proširenjem poslovnih aktivnosti, samim tim i mogućnosti povećanja zadovoljstva korisnika usluga.</s>
<s>U skladu sa Zakonom o socijalnoj zaštiti koji je primenjen i aktuelan u našoj zemlji, korisnik usluga socijalne zaštite ima pravo na slobodan izbor usluga i pružaoca usluga.</s><s>Zakon usluge socijalne zaštite razvrstava u pet grupa Š7Ć: 1. Usluge procene i planiranja – procena stanja, potreba, snaga i rizika korisnika i drugih značajnih osoba u njegovom okruženju; procena staratelja, hranitelja i usvojitelja; izrada individualnog ili porodičnog plana pružanja usluga i mera pravne zaštite i drugih procena i planova;</s>
<s>2. Dnevne usluge u zajednici – dnevni boravak; pomoć u kući; svratište i druge usluge koje podržavaju boravak korisnika u porodici i neposrednom okruženju; 3. Usluge podrške za samostalan život – stanovanje uz podršku; personalna asistencija; obuka za samostalni život i druge vrste podrške neophodne za aktivno učešće korisnika u društvu;</s>
<s>4. Savetodavno-terapijske i socijalno-edukativne usluge – intenzivne usluge porodici koja je u krizi; savetovanje i podrška roditelja, hranitelja i usvojitelja; podrška porodici koja se stara o svom detetu ili odraslom članu porodice sa smetnjama u razvoju; održavanje Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje porodičnih odnosa i ponovno spajanje porodice; savetovanje i podrška u slučajevima nasilja; porodična terapija, medijacija, SOS telefoni, aktivacija i druge savetodavne i edukativne usluge i aktivnosti;</s>
<s>5. Usluge smeštaja – smeštaj u srodničku, hraniteljsku ili drugu porodicu za odrasle i starije; domski smeštaj; smeštaj u prihvatilište i druge vrste smeštaja.</s><s>2. STANDARDI SOCIJALNOG MENADŽMENTA</s>
<s>2.1.</s><s>Osnovne postavke standarda ISO 9001 Standard ISO 9001 danas ima široku primenu u svetu u različitim segmentima poslovanja.</s><s>ISO 9001 objavljen je sredinom 80-tih godina prošlog veka, prevashodno sa ciljem obezbeđenja poverenja u kvalitet određenog proizvoda po izlasku iz proizvodnje, a pre dolaska do korisnika tj. potrošača.</s>
<s>Ovaj međunarodni standard zasnovan je na principima menadžmenta kvaliteta koji su opisani u standardu ISO 9000.</s><s>Osnovni principi upravljanja menadžmentom kvaliteta su: • usredsređenost na korisnika;</s>
<s>Sam standard je prošao izvesne promene tokom dužeg vremenskog perioda i stalno se usklađivao sa potrebama korisnika usluga.</s><s>Implementacijom svih zahteva tokom razvoja standarda, danas je stvoren standard koji je razvijen u međunarodnim okvirima, a kao takav i dalje je podložan promenama i usklađivanjima u odnosu na globalna kretanja.</s><s>Promene i implementacije standarda najbolje se mogu ilustrovati šematskim prikazom (Slika 2).</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 2. Principi implementacije ISO standarda Š8Ć Postavljeni principi standarda u sebi sadrže niz pratećih sadržaja koji treba da odgovore postavljenim ciljevima.</s><s>Menadžerska angažovanja u ovom segmentu zahtevaju poznavanje sistema kvaliteta usluga, metodologiju početnih i završnih analiza u cilju obezbeđivanja trajnog zadovoljstva korisnika usluga.</s>
<s>Svaka sfera socijalnog osiguranja sledi svoje sopstvene smernice i standarde u odnosu na oblast delovanja.</s><s>Procesi sagledavanja i potrage za najboljim metodama obezbeđivanja kvaliteta socijalnog osiguranja (samim tim obezbeđivanja i unapređenja kvaliteta), bazirani su na uvođenju sistema menadžment kvaliteta QMS (Quality Managment System) Š26Ć.</s><s>Sistem menadžmenta kvaliteta baziran je na konceptu Totalnog upravljanja kvalitetom TQM (Total Quality Managment) Š23Ć i na osnovu zahteva koji su propisani međunarodnim standardima u okviru serije standarda i kriterijuma ISO 9001.</s><s>Pomenuti standardi su prilagođeni i primenljivi na nacionalnom nivou.</s>
<s>2. Identifikovanje procesa i potreba za ciljevima kvaliteta.</s><s>3. Implementiranje i merenje QMS i njihovih procesa.</s><s>4. Izgradnja ISO 9001 na temelju QMS.</s>
<s>5. Implementacija sistema i ostalih elemenata u organizacijama.</s><s>7. Registracija/sertifikacija za QMS Š15Ć.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Sama praktična primena standarda u procesu obezbeđenja menadžmenta kvaliteta mora biti rukovođena izvesnim pravilima i smernicama koje daje ovaj standard.</s><s>Pravila i smernice bazirane na procesnim pristupima treba da sjedine potrebe korisnika, dugoročne zahteve i prosperitet daljeg razvoja socijalnog osiguranja.</s><s>Svaka od ovih grupacija kvaliteta u sebi nosi druge i činjenice koje moraju da se usklade i budu same po sebi obezbeđene kvalitetom.</s><s>Uvođenje standarda u socijalnom osiguranju zahteva poštovanje izvesnih uslova koji se grupišu u okviru opštih uslova, a podrazumevaju dokumentacionu građu i minimalne uslove vezane za rukovođenje sektorom osiguranja.</s><s>Pre uvođenja standarda moraju se prvobitno definisati osnovna načela osiguranja, vrste usluga koje se pružaju i cilj koji se želi postići u odnosu na korisnike.</s><s>Takođe se moraju definisati i osnovni principi kvaliteta upravljanja koji će pratiti i vršiti analize ostvarenih i definisanih pojmova.</s>
<s>Prilikom uvođenja sistema kvaliteta u socijalnom osiguranju, svaka sfera socijalne delatnosti treba da prođe kroz izvesne faze primene i usaglašavanja standarda.</s><s>Može se grupisati kroz nekoliko okvira koji podrazumevaju: • definisanje osnovnih standarda usluga socijalnog osiguranja koje moraju da ispune svi pružaoci usluga;</s>
<s>• uspostavljanje sistema akreditacija programa obuke; • uspostavljanje procesa licenciranja stručnih radnika u socijalnom osiguranju i svih pružalaca usluga u ovoj oblasti.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001 podrazumeva poštovanje i usklađivanje minimalnih standarda: − minimalnih strukturalnih standarda kojima se utvrđuju infrastrukturni, organizacioni i kadrovski uslovi za pružanje usluge;</s>
<s>− minimalnih funkcionalnih standarda kojima se utvrđuju vrednosne, kvantitativne i kvalitativne dimenzije stručnih postupaka Š16Ć.</s><s>Sa tako jasno definisanim početnim smernicama uvođenja standarda, može se na najadekvatniji način pristupiti sledećim koracima u procesu standardizacije, a jedan od njih jeste kontrola kvaliteta.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje 2.2.</s><s>Kontrola kvaliteta primene standarda ISO 9001 Kontrola kvaliteta primene standarda ISO 9001 obezbeđuje se kroz različite mehanizme koji obuhvataju: monitoring, evaluaciju, superviziju, inspekciju, licence, samoprocenu i sistem žalbi Š2Ć.</s><s>Svrha uspostavljanja kontrolnih mehanizama u socijalnom osiguranju jeste pre svega radi održavanja nivoa kvaliteta usluga.</s><s>Da bi usluge bile kvalitetne i zadovoljavale potrebe korisnika, potrebno je uspostaviti kontrolu u svim fazama razvoja i pružanja usluga, kao i tokom postupka verifikacije, pa sve do procesa obezbeđivanja kontinuiteta dostignutog nivoa kvaliteta usluge.</s>
<s>Fazno posmatrano, isprva je potrebno obezbediti kompletnu infrastrukturu u smislu materijalnih obezbeđenja prema propisima koji važe za određenu oblast socijalnog osiguranja.</s><s>Menadžment u ovoj fazi obezbeđuje prvi nivo upravljanja u kom pokriva sferu upravljačke funkcije koja vodi infrastrukturnom razvoju.</s><s>Nakon ove faze, a u sklopu predviđenih standarda, priprema se prateća dokumentacija koja pokriva sferu socijalnog osiguranja.</s><s>Tu je sistem upravljačkog menadžmenta upućen na timski rad koji podrazumeva učešće različitih profesija.</s><s>Kada je obezbeđena potrebna dokumentacija, pristupa se prvoj proveri kvaliteta i dobijanju akreditacije kao potvrde uspešno uspostavljenog upravljačkog sistema sa uključenim standardima.</s><s>To naravno ne znači da je institucija socijalnog osiguranja u potpunosti završila svoju potvrdu, već da je neophodno da stalno usavršava svoj način poslovanja, da se osposobljavanje i edukacija kadrova stalno primenjuje kroz dobijanje posebnih licenci za rad, kao potvrde za uspešno savladavanje novih trendova u socijalnom osiguranju.</s><s>Jednom uspostavljena akreditovana ili sertifikovana institucija, podložna je stalnoj proveri kvaliteta upravljačkog menadžmenta koja se obavlja periodično u okviru interne ili eksterne kontrole.</s><s>Svaka kontrola kvaliteta usluga, osim potvrde uspešnosti poslovanja i usaglašenosti sa standardima, ima i pokretački motiv, obzirom da podstiče unapređenje i dalje modernizovanje delatnosti.</s>
<s>Takođe, u ovoj kontrolnoj fazi upravljački menadžment treba da bude maksimalno uključen kako bi kroz prethodne ili naknadne analize i istraživanja mogao da dođe do adekvatnog rešenja u prevazilaženju eventualnih problema.</s><s>Svaki deo socijalne institucije trebao bi da u svim segmentima prati i konsultuje upravljački menadžment obzirom da je on upućen u svaku eventualnu standardnu promenu.</s><s>Sistem kvaliteta u oblasti socijalnog osiguranja ima veliku društvenu ulogu jer obezbeđuje adekvatnu brigu o svojim građanima.</s><s>Sam sistem kvaliteta je adekvatnom socijalnom zaštitom okrenut ka budućnosti i prosperitetu celokupnog društva.</s><s>„Služba Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje socijalne zaštite unapređuje društvene promene, pronalazi rešenja u međuljudskim odnosima i osnažava i oslobađa ljude radi postizanja dobrobiti.</s><s>Koristeći teorije ljudskog ponašanja i društvenih sistema, socijalna zaštita interveniše na mestima uzajamnog delovanja ljudi i njihovog okruženja.</s><s>Principi ljudskih prava i socijalne pravde su osnova socijalne zaštite Š18Ć.“ Svaka država u okviru svog sistema definiše kontrolne mehanizme koji bi trebali da na najbolji način obezbede uspostavljanje i očuvanje kvaliteta kroz različite kontrolne mehanizme.</s><s>Ti kontrolni mehanizmi predstavljaju „sistem odlučivanja koji je smernica za delotvorno i efikasno prepoznavanje ciljanih usluga za grupe pod rizikom.</s><s>Drugačije ih možemo objasniti kao opšta pravila i procedure za evidenciju korisnika i usluga socijalne zaštite Š1Ć“.</s>
<s>Postoje različiti nivoi provere kvaliteta ili poštovanja ustanovljenih standarda.</s><s>Jedan od načina provere kvaliteta je inspekcijski nadzor: „inspekcijski nadzor je mehanizam pregleda zakonitosti i kvaliteta pruženih usluga koji uspostavlja država.</s><s>Tokom inspekcije standardi predstavljaju putokaze za procenu kvaliteta usluge Š5Ć“.</s><s>Prethodnim rečeno, prihvaćena kontrola unutar socijalne institucije mora biti shvaćena stimulativno, a ne represivno jer ona pomaže u uklanjanju eventualnih odstupanja od predviđenih standarda i regulativa.</s><s>I sami zaposleni, na čelu sa menadžmentom institucije, treba da budu pod stalnom prismotrom i proverom pružanja kvaliteta usluga u odnosu na svoju stručnu osposobljenost.</s>
<s>Jedan od načina kontrole je i supervizorstvo.</s><s>Supervizor u institucijama socijalnog osiguranja pruža supervizijsku podršku zaposlenima na osnovnim, stručnim i specijalizovanim poslovima u cilju unapređenja njihovih stručnih kompetencija i prevazilaženja nastalih teškoća ili nedoumica u redovnim stručnim postupcima.</s><s>Svakako da ovaj vid supervizijske podrške ima uticaj na poboljšanje kvaliteta stručnog rada zaposlenih sa korisnicima.</s><s>Nadzor takođe predstavlja jedan od mogućih vidova kontrole odnosno uspostavljanja provere kvaliteta.</s><s>Nadzor predstavlja proces sistematskog i analitičkog prikupljanja informacija u skladu sa indikatorima koji su primarni za tu socijalnu ustanovu i to u cilju obezbeđivanja podataka o stepenu napretka i dostignuća pruženih usluga.</s><s>Ovakav nadzor, uz stalne analize i izveštaje, pomaže upravljačkom menadžmentu da otkloni nedostatke i poboljša kvalitet svojih usluga.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001 se koristi u okviru institucija socijalnog osiguranja kada sama institucija želi da usavrši svoj sistem menadžmenta kvaliteta kojim osigurava poverenje države i građana u svoje organizacione sposobnosti uslugama koje su prilagođene korisničkim potrebama i očekivanjima.</s><s>ISO 9001 je standard na osnovu čijih zahteva i saglasnosti, sistem Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje menadžmenta kvaliteta u organizacijama treba da bude sertifikovan od eksternog tela.</s><s>Svi standardi provere kvaliteta upravljačkog menadžmenta merljivi su prema ljudskim, materijalnim, kao i naprednim softverskim rešenjima.</s><s>Sa primenom ISO 9001 standarda širi se spektar kontrole kvaliteta, te se na osnovu datih kontrola redovno vrše analize koje potvrđuju primenu ovog standarda i implementaciju u okviru provere kvaliteta upravljanja menadžmenta (slika 3).</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 3. Rast primene standarda ISO 9001 Š8Ć.</s><s>Da bi provera kvaliteta primene standarda bila uspešno implementirana u sistem socijalnog osiguranja, procenjuje se kao uspešna ukoliko ispunjava neke od kriterijuma: • Realističnosti - ostvarivi su i dostižni; • Pouzdanosti - obezbeđuju unapređenje ishoda socijalnog osiguranja; • Jasnosti - podjednako su razumljivi profesionalcima i korisnicima; • Merljivosti - procenjuju se putem kvalitativnih i kvantitativnih pokazatelja Š5Ć.</s><s>Sistem provere kvaliteta, u smislu postignute implementacije i održivosti sfere socijalnog osiguranja, podrazumeva adekvatan strukturni proces u samoj organizacionoj šemi institucije u koji su uključeni svi relevantni ljudski resursi, a podrazumeva i sam proces i ishod poslovanja.</s><s>Procesni ishodi su adekvatni postupci u odnosu na rešavanja korisničkih zahteva.</s><s>Njihova brzina u realizaciji predmeta i međusobna uspešna saradnja sa svim bliskim i sličnim institucijama socijalnog osiguranja, takođe spada u vrstu procesnog ishoda.</s><s>Sam ishod poslovanja možda je jedan od bitnijih elemenata kvaliteta primene standarda jer se njime potvrđuje stepen rešenih, neponovljenih i dostignutih efekata u cilju ostvarenja želja i potreba korisnika usluga.</s>
<s>3.1.</s><s>Formiranje procesa standardnog kvaliteta Procesno funkcionisanje sistema socijalnog osiguranja po svojoj upravljačkoj koncepciji bazirano je na opštem sistemu menadžmenta kvaliteta.</s><s>Menadžment kvaliteta u ovom slučaju ima servisnu funkciju pružanja izvesnih usluga korisnicima.</s><s>Svaki procesni i organizacioni segment grupisan je u okviru posebnih procesa koji treba da deluju kao jedinstvena celina.</s><s>Na ovaj način strukturisana upravljačka organizacija treba da omogući eliminisanje mogućih grešaka, smanjenje vremenskog intervala kašnjenja, maksimalnu realizaciju primene svih raspoloživih resursa, potpunu orijentaciju i prilagodljivost prema korisnicima usluga, kao i kritički odnos prema svim realizovanim ili nerealizovanim poslovima iz svog domena.</s><s>Svaka primena procesa čini da organizacija posluje kao jedinstvena celina u kojoj je sistem poslovanja usmeren prema korisnicima, a svaki segment u svom okruženju je razrađen sopstvenim menadžmentom poslovanja.</s><s>Pojedinačni procesni segmenti su usmereni tako da u svakom pojedinačnom lancu poslovanja sistem grešaka i rizika bude sveden na minimum, a da se ostvare maksimalni rezultati učinka.</s><s>Ovakvim načinom procesnog poslovanja, vreme provedeno od osnovnih zahteva korisnika do same realizacije uključuje racionalnost, a planirani segmenti omogućavaju korišćenje svih raspoloživih materijalnih i ljudskih resursa.</s><s>Suština procesnog funkcionisanja pruža sistemu menadžmenta kvaliteta proveru efikasnosti i obučenosti kadrova koji rade sa korisnicima i obrađuju njihove zahteve.</s><s>Samu realizaciju mora da prati stalna analiza poslovanja i kontrola svakog segmenta procesa.</s><s>Na taj način rizici poslovanja se smanjuju, dok se efikasnost povećava.</s><s>Unapređenje kvaliteta postiže se procesom koji se načelno zasniva na PDCA ciklusu (takozvanom Demingovom cikusu), kao proces kontinuiranog poboljšanja menadžmenta kvaliteta Š6Ć (slika 4).</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje U situaciji kada se ovakav ciklus primenjuje u praksi, sistem ulaznih i početnih zahteva korisnika mora da prođe kroz sve planirane procesne faze na što efikasniji način kako bi krajnji rezultat, odnosno zadovoljstvo korisnika, opravdalo sistem kvaliteta.</s><s>Procesni postupak, primenjen u praksi, prikazan je na slici 5. Slika 5. Proces uspešnosti sistema kvaliteta Š17Ć Ovako postavljena procesna funkcija organizacije socijalnog upravljanja treba da bude osnovna smernica prilikom realizacije i tretiranja svakog delovanja koje je usmereno prema ostvarenju usluga.</s><s>Pojedina odstupanja mogu se naći u sažimanju izvesnih načina realizacije pojedinih aktivnosti koje su u direktnoj zavisnosti od veličine same matične organizacije i raspoloživih kapaciteta.</s><s>Tu se misli na odgovornost menadžmenta koji mora da se ogleda i u pravilnoj raspodeli poslova i resursa, njihovoj stalnoj kontroli i nadogradnji kako bi jedan procesni ciklus prema zahtevima korisnika uvek bio uspešno realizovan.</s><s>Posebne procesne funkcije mogu biti modifikovane na osnovu pojedinih parametara, a sam predlog mogućih modifikacija prikazan je u tabeli 1.</s>
<s>Iz priložene tabele, uočava se da definisane procesne aktivnosti imaju svoje pojedinačne zahteve zarad obezbeđivanja pune kontrole i funkcionalnosti u realizaciji usluga.</s><s>One se mogu segmentirano modifikovati u zavisnosti na konkretnu i objektivnu situaciju.</s><s>Takođe, primetno je da je sistem menadžmenta po svojoj funkciji odgovoran za svaki procesni nivo i kao takav bi trebao da organizuje timski rad i koordinaciju svih pojedinačnih procesa kako bi se obezbedio pun kvalitet usluga.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Tabela 1. Moguća definisanja pojedinih procesa funkcionisanja Svrha</s>
<s>− Identifikovanje korisnika i ostalih zainteresovanih strana, kao i njihovih zahteva, potreba i očekivanja u cilju definisanja željenih izlaza. − Prikupiti, analizirati i odrediti zahteve, potrebe i očekivanja. − Neprekidno komunicirati kako bi obezbedili kontinuitet ispravnog shvatanja njihovih zahteva, potreba i očekivanja.</s>
<s>− Utvrditi zahteve za sisteme menadžmenta kvaliteta, životnom sredinom, zdravom i bezbednom radnom sredinom, poslovnim rizikom, društvenom odgovornošću i drugim disciplinama koje će biti primenjene u organizaciji.</s>
<s>− Na bazi analize zahteva, potreba i očekivanja uspostaviti politiku i ciljeve organizacije. − Na bazi tih politika, menadžment mora da zacrta ciljeve za željene izlaze, odnosno odgovor na uslužne zahteve.</s>
<s>− Identifikovati sve procese koji su potrebni za realizaciju željenog izlaza. − Utvrditi procese potrebne da bi se postigao željeni izlaz.</s><s>Ovi procesi obuhvataju menadžment, resurse, realizaciju i merenje i poboljšavanje. − Identifikovati sve ulaze i izlaze procesa zajedno sa isporučiocima, korisnicima i ostalim zainteresovanim stranama (unutrašnjim i spoljašnjim).</s>
<s>− Odrediti tok procesa u nizu i njihove interakcije. − Definisati i razviti mrežu procesa i njihovih interakcija.</s><s>U obzir uzeti sledeće: korisnika svakog procesa,</s>
<s>− Dodeliti odgovornost i ovlašćenja vezana za svaki proces. − Definisati pojedinačne uloge i odgovornost za obezbeđivanje primene, održavanja i poboljšavanja svakog procesa i njegovih interakcija.</s><s>Pojedinac sa ovakvom odgovornošću i ovlašćenjima naziva se „vlasnik procesa“. − U cilju menadžmenta interakcijama procesa uputno je oformiti „tim za menadžment procesima“ koji ima uvid u sve procese, a koji uključuje predstavnike svakog od procesa u interakciji.</s>
<s>U sistemu socijalnog osiguranja koriste se odredbe standarda ISO 9001.</s><s>Prvobitno baziran na standardu ISO 9001:2008 i kasnijom revizijom u pojedinim klauzulama, standard je revidiran te poboljšan za praktičnu primenu.</s><s>Posebno važan segment kod uvođenja novog standarda jeste potreba za dobijanjem nove sertifikacije uspešnog uvođenja i primene u organizaciji.</s>
<s>Najbolji način za komparaciju novih i prerađenih standarda sa prethodnim standardima je postavljanje paralele između dva standarda radi uočavanja osnovnih razlika među njima Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 6. Paralelni prikaz standarda</s>
<s>Suština standarda ISO 9001:2015 određuje zahteve za sistem upravljanja menadžmenta kvalitetom koje organizacija sprovodi kada Š12Ć: a) mora da pokaže svoju sposobnost da dosledno pruža proizvode i usluge koji udovoljavaju korisnicima i važećim zakonskim i regulatornim zahtevima, i b) ima za cilj da poboljša zadovoljstvo korisnika efikasnom primenom sistema, uključujući procese za unapređenje sistema i obezbeđivanje usaglašenosti sa klijentom, kao i važećim zakonskim i regulatornim zahtevima.</s><s>Svi zahtevi ISO 9001:2015 su opšti i primenljivi na bilo koju organizaciju bez obzira na vrstu, veličinu ili proizvode/usluge koje pruža.</s><s>ISO 9001:2015 opisuje osnovne koncepte i principe upravljanja kvalitetom koji su univerzalno primenljive u nekim od strukturno organizovanim organizacijama.</s><s>To su organizacije koje: ➢ traže stalni uspeh primenom sistema upravljanja kvalitetom; ➢ korisnici koji traže poverenje u sposobnost organizacije da dosledno pruža proizvode i usluge u skladu sa njihovim zahtevima;</s>
<s>➢ organizacije i zainteresovane strane koje žele da poboljšaju komunikaciju kroz zajedničko razumevanje rečnika koji se koriste u upravljanju kvalitetom; ➢ organizacije koje vrše procenu usaglašenosti u skladu sa zahtevima ISO 9001; ➢ pružaocima obuke, procene ili saveta u oblasti upravljanja kvalitetom; ➢ programerima srodnih standarda.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje ISO 9001:2015 određuje pojmove i definicije koji se primenjuju na sve standarde upravljanja kvaliteta i sistemom upravljanja kvaliteta koje je razvio ISO/TC 176.</s><s>Organizacije koje posluju po ovim standardnim zahtevom, svoju primenljivost realizuju veoma različito, zavisno od veličine organizacije, resursa, razvijenosti poslovnog sektora i spoljašnjim zahtevima.</s>
<s>Prve tri klauzule u ISO 9001:2015 uglavnom su iste kao i one u ISO 9001:2008, ali postoje značajne razlike između ISO 9001:2008 i ISO 9001:2015 od četvrte klauzule pa na dalje.</s><s>Poslednjih sedam klauzula uređeno je prema PDCA ciklusu (Plan, Do, Check, Act).</s><s>Kako je sama promena nastala u deset osnovnih upravljačkih komponenti, promene koje su nastale u samom ciklusu i implementaciji prikazane su na slici 7. Slika 7. Promene u PDCA ciklusu standardom ISO 9001:2015 Š11Ć Slika 7 prikazuje da osnovne klauzule 4, 5, 6 i 7 ISO 9001:2015 spadaju u okviru PLANA (P); klauzula 8 spada pod URADI (D); klauzula 9 pripada PROVERI (C), a klauzula 10 pokrivena je DELOVANJEM (A).</s><s>Ovim izmenama, novi ISO 9001:2015 standard nastoji dati dodatni zamah stalnom i sistematskom unapređenju procesa unutar organizacija.</s><s>Sam standard ISO 9001:2015 ima strukturu visokog nivoa (HLS).</s><s>Kao rezultat nove postavke u deset klauzula, ISO 9001:2015 sada ima istu nedvosmislenu strukturu kao i svi standardizovani sistemi upravljanja, poznati kao struktura visokog nivoa (HLS).</s><s>Ovim standardom je znatno olakšana integracija različitih sistema upravljanja.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje U ISO 9001:2015 postoji veći naglasak na merenju i pravilnoj proceni ulaza i izlaza procesa.</s><s>Ono podrazumeva pažljivo praćenje koji su to proizvodi, informacije i specifikacije uključeni u proces organizacije poslovanja.</s><s>Takođe, moraju se jasno proveriti svi prateći elementi koji izlaze iz organizacije kao finalnog zadovoljenja zahteva korisnika.</s><s>Razmišljanje zasnovano na riziku zauzima veoma važno mesto u ISO 9001:2015 standardu.</s><s>Danas je osnažena važnost organizacije da koristi analizu rizika kako bi mogla sama da odlučuje koji izazovi postoje u upravljanju poslovnim procesima.</s><s>Formalna analiza rizika, poznata mnogim organizacijama putem FMEA ili HACCP sistema, postavila je standard za sve.</s><s>Kako bi se naglasila njena dominacija, koncept rizika se javlja u četrdeset i osam slučajeva u ISO 9001:2015 u poređenju sa samo tri koja su bila u ISO 9001:2008.</s><s>Dodatno mišljenje zasnovano na riziku učinilo je prethodne preventivne mere rizika standarda ISO 9001:2008 suvišnim.</s><s>Spomenute preventivne mere, izostavljene su u revidiranom ISO 9001:2015 standardu.</s>
<s>Standardima ISO 9001:2015 od organizacija se zahteva izgradnja svog sistema upravljanja kvalitetom iz specifične grane u kojoj je aktivna.</s><s>To između ostalog znači da organizacija mora uzeti u obzir potrebe i očekivanja zainteresovanih strana, te procenu svih relevantnih faktora iz unutrašnjeg i spoljašnjeg strateškog poslovanja.</s><s>Takođe, mora pokazati da kao organizacija razume i reaguje na očekivanja svih zainteresovanih strana.</s><s>U okviru standarda ISO 9001:2008, korisnici su često imenovani kao jedina zainteresovana strana.</s><s>Ovaj koncept razmišljanja je proširen u standardu ISO 9001:2015.</s><s>Pored kupaca, dobavljači, osoblje, akcionari, zakonodavna tela, društvo, unutrašnji kupci itd., uključeni su kao zainteresovani subjekti.</s><s>Svaka organizacija mora biti svesna važnosti svih nastalih promena u sistemu zahteva i standarda zainteresovanih strana i predvideti ih u poslovanju i pružanju proizvoda, odnosno usluga.</s><s>To svakako ne znači da se odvijaju veće promene unutar same organizacije (koja već posluje po određenim standardima), već da sada organizacija ima obavezu da na drugačiji i sveobuhvatniji način prepozna zahteve i očekivanja korisnika i zainteresovanih strana u svakom momentu.</s><s>To predstavlja suštinu samog sistema upravljanja kvalitetom.</s>
<s>ISO 9001:2015 takođe stavlja veći naglasak na posvećenost rukovodstvu i menadžmentu.</s><s>Iziskuje veće učešće top menadžera i poslovnih lidera u kontroli sistema upravljanja kvalitetom.</s><s>Cilj standarda ISO 9001:2015 je da podstakne integraciju i harmonizaciju sa poslovnim procesima i poslovnim strategijama.</s><s>Upravljačka struktura mora preuzeti veću odgovornost za efikasnost sistema upravljanja kvalitetom.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Pošto ISO 9001:2015 više pažnje posvećuje upravljanju rizicima, zainteresovanim stranama i kontekstu organizacije, sistem upravljanja kvalitetom se takođe bolje uklapa u potrebe najvišeg menadžmenta.</s><s>Sistem upravljanja kvalitetom je danas, više nego ikad, sredstvo za strateški uspeh u rešavanju potreba zainteresovanih strana i upravljanja mogućnostima i pretnjama.</s>
<s>Istaknuto mesto u ranijem standardu imao je predstavnik menadžerske organizacije (a ujedno i član upravnog odbora), koji je imao odgovornost i ovlašćenja za upravljanje sistemom kvaliteta na adekvatan način.</s><s>ISO 9001:2015 prestaje da spominje ovaj aspekt i sada je glavna ideja i akcenat na promeni kvaliteta u svim nivoima organizacije.</s><s>Više se ne zahtevaju obavezne dokumentovane procedure ili priručnik kvaliteta, već „dokumentovane informacije“ koje se nalaze u praktično svim klauzulama ISO 9001:2015.</s><s>U definiciji se navodi da su to „informacije koje organizacija mora da kontroliše i održava Š11Ć“.</s><s>Informacije mogu biti u bilo kom formatu i dolaze iz različitih izvora i medija.</s><s>Zbog toga su mogući različiti oblici dokaza ili dokumentacije.</s><s>U tom kontekstu, ne postoji više „evidencija“ kao pojam, već „čuvanje dokumentovanih informacija“.</s>
<s>Pod pretpostavkom da je organizacija već sertifikovana po ISO 9001 standardu, preporučuje se preuzimanje sledećih koraka za zadovoljavanje novih ISO 9001:2015 standarda Slika 8. Koraci za prelaz na standard ISO 9001:2015 Š11Ć Slika 8 grafički prikazuje sledeće:</s>
<s>1. Osnovno merenje – Baseline measurement Potrebno je izvršiti merenje osnovne vrednosti u samoj organizaciji.</s><s>Neophodno je napraviti kompletan pregled trenutnog stanja sistema upravljanja kvalitetom i vođenja poslovanja organizacije.</s>
<s>Napraviti plan na osnovu merenja osnovne linije zahteva.</s><s>Zahvaljujući tom planu, moguće je izdvojiti vreme neophodno za izvršenje svih izmena i zatim primeniti poboljšanje u svakom procesnom koraku.</s>
<s>Sprovoditi promene u skladu sa planom pristupa.</s><s>Uključiti merne tačke i prekretnice razvoja.</s><s>4. Revizija i analiza procesa – Auditing and process analysis Analizirati sve promene u ostvarenju željenih efekata.</s><s>Analizirati ulaz i izlaz procesa koji se smatraju važnim i relevantnim na osnovu kritičnih ili rizičnih parametara.</s><s>5. Sertifikacija - Certification</s>
<s>Na osnovu prethodnih koraka izvršiti sertifikaciju organizacije za novi standard.</s><s>6. Komunikacija sa zainteresovanim stranama - Communication Upoznavanje svih zainteresovanih strana i korisnika sa novim sertifikatom, kako bi se pokazala vidljiva napredna komponenta organizacije i želja za unapređivanjem kvaliteta.</s><s>Organizacije koje posluju po sistemu standarda upravljanja kvalitetom ISO 9001 ne moraju odbaciti svoje postojeće procedure i dokumentaciju.</s><s>Dovoljna je nadogradnja u načinu upravljačke i menadžerske strukture.</s>
<s>3.3.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u socijalnoj zaštiti Implementacija određenih standarda koji su modifikovani u odnosu na trenutne i realne potrebe socijalne službe pokazuje da su njihovom primenom: 1) Socijalne službe primenile poboljšanje procesa rada, motivaciju zaposlenih, unutrašnju komunikaciju i dizajn poslova, a time poboljšali i rezultate pruženih usluga;</s>
<s>2) Primetni su uticaji na uvođenje specifičnih usluga iz socijalnog domena; 3) Povećao se administrativni deo poslovanja koji je sada elektronski dokumentovan, bolje struktuiran i prilagodljiviji specifičnim potrebama korisnika.</s>
<s>Primena novog i modifikovanog standarda pruža veće šanse za razvoj novih aplikacija koje su usmerene prema korisnicima (što svakako predstavlja bitan momenat), dok istovremeno pruža šansu i zaposlenima da se kontinuirano edukuju i šire svoja iskustva.</s><s>Zamišljen je kao standard koji će se prilagoditi svakoj organizaciji sa specifičnim potrebama i resursima, a koja će svoje ciljeve realizovati po utvrđenom standardnom procesu.</s><s>Kada je konkretno u pitanju rad socijalne službe, standardni kvalitet se odnosi na: Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje • uvođenje novih tehnologija kao osnovnog umreženog sistema sa drugim srodnim i relevantnim institucijama koje imaju građane kao centralnu kategoriju; • umrežavanje sistema kako bi se omogućilo stvaranje opšteg uvida u socijalni segment korisnika kojima je potrebno pružiti neku od usluga; • brži i efikasniji način poslovanja kada se krajnjem korisniku odgovara na zahtev, deo je sistema kojim se omogućava obrada većeg broja zahteva i otvaraju nove uslužne oblasti;</s>
<s>• koordinaciju svih službi koje rade na sistemu socijalne zaštite čime se postiže bolja efikasnost u radu i podiže opšti nivo kvaliteta sistemskog upravljanja; • menadžersku strukturu koja u ovom novom sistemu poslovanja ima koordinatorsku ulogu i mogućnost da češćim analizama i izveštajima prati svaki segment rada i razvija nove strateške ciljeve.</s>
<s>Primena novih standarda u socijalnom osiguranju ima sve veću ulogu i rasprostranjenost u međunarodnim okvirima što je i prikazano na slici 9. U periodu između 1993. do 2015. godine, broj organizacija koje primenjuju standarde je na izuzetno visokom brojčanom nivou.</s><s>Slika 9. Broj organizacija socijalne službe, korisnika ISO 9001:2015 Š9Ć Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje 4. SISTEM SOCIJALNE ZAŠTITE U REPUBLICI SRBIJI 4.1.</s><s>Proces socijalne zaštite</s>
<s>U trenutku kada se Republika Srbija opredelila za evropski put razvoja, bilo je neophodno prihvatanje i prilagođavanje svog načina poslovanja sa evropskim tokovima.</s><s>Svakako, jedna od oblasti kojoj je reforma bila neophodna (zajedno sa usaglašavanjem standarda kvaliteta usluga), jeste oblast socijalne zaštite.</s><s>Osnovu integracija iz oblasti socijalne zaštite čine međunarodni dokumenti i propisi kojima se štite ljudska prava iz domena socijalne sigurnosti.</s><s>U tu svrhu, reforma podrazumeva određene procese koji se zasnivaju na osnovnim principima Š2Ć:</s>
<s>• Čuvanje i obezbeđenje korisničkih interesa; • Laka i nesmetana dostupnost svih usluga koje pruža zavod korisnicima; • Smanjenje restriktivnih mera i okruženja koji otežavaju proces rada; • Uvođenje izvesne samostalnosti korisnika na osnovu odgovornosti u radu i uvođenja participacije;</s>
<s>Suština reformisanog sistema u oblasti socijalne zaštite mora se sprovoditi otklanjanjem izvesnih nedostataka koji se tiču pasivnosti korisnika.</s><s>Tom svrhom, potrebno je razviti razvojnu i mrežnu strukturu socijalnih usluga, a u okviru institucija koje vode socijalnu brigu sprovesti decentralizovani sistem.</s>
<s>Prihvatajući ovakve strukturalne promene, Republika Srbija je potpisala pakt o ekonomskom, socijalnom i kulturnom pravu koji prati sledeće principe Š5Ć: • Zaštita kao univerzalna kategorija;</s>
<s>• Samostalnost i dostojanstvenost korisnika; • Načelo isključivosti diskriminacije i poštovanje jednakosti; • Uključivanje osetljivih društvenih grupa; • Informisanost, transparentnost i privatnost informacija o korisniku; • Edukacija, sveobuhvatnost i koordinacija sa svim interesnim sferama; • Izrada i usvajanje socijalne strategije u okviru zakonskih i institucionalnih okvira; • Prihvatljivost novih standardnih načela i pristupačnost u otvorenosti sistema za nove zahteve.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje 4.2.</s><s>Sistem socijalne zaštite i strategija razvoja Sistem socijalne zaštite u Republici Srbiji sadrži određene podsisteme u okviru kojih obavlja svoje delatnosti.</s><s>Ti podsistemi odnose se na sledeće: • Socijalno osiguranje;</s>
<s>Republika Srbija, svesna svojih potreba reforme socijalne zaštite, u tu svrhu sprovodi dugoročne strategije razvoja koje u svojoj osnovi imaju određenu strukturu (slika 10).</s><s>U okviru sistema funkcionišu i određene ustanove koje štite ovu oblast, poput Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Republike Srbije, ustanove socijalne zaštite dece, mladih, odraslih, starih lica, invalida, dece bez roditeljskog staranja, mladih sa izvesnim smetnjama u razvoju, usvajanje, porodični smeštaj, ustanove vaspitanja i Republički zavod za socijalnu zaštitu.</s>
<s>Slika 10.</s><s>Osnovni ciljevi reforme razvoja socijalne zaštite Š22Ć Reformu i strategiju razvoja socijalne zaštite, Republika Srbija uvodi po faznom principu.</s><s>Odnosi se na usklađivanje svih propisa i smernica koje propisuje Evropska unija, a koji počivaju na izmeni i dopuni važećih zakonskih regulativa socijalne zaštite i posebne metodologije za proveru dosadašnjih razvojnih usluga socijalne sfere (što se posebno odnosi na finansijske izdatke koji prate ovu oblast).</s><s>Prema ovoj metodologiji, na osnovu datih Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje parametara, broja korisnika i finansijskih davanja, mogu se predvideti izvesni budući tokovi i razvijanje socijalne zaštite.</s><s>Polaznu osnovu čine trenutno dobijeni statistički podaci koji se posebno vode za svaki oblik socijalnog davanja.</s><s>Ilustrativno se mogu videti u tabelama 2 i 3. Tabela 2. Broj korisnika i rashoda po oblastima socijalne zaštite za 2015. godinu Š22Ć Vrsta usluge</s>
<s>Sa utvrđenim sistemom reformske dinamike u socijalnom osiguranju, moguće je preko referentnih ustanova obezbediti posebne oblike usluga i kvaliteta u smislu: Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje • Unapređenja i razvoja kvaliteta usluga svim korisnicima; • Standardizacije socijalnih usluga u domenu kvaliteta pruženih usluga; • Edukacije sa akreditovanim sistemom pružanja usluga; • Usvajanja programa rada i aktivnosti koji su usmerene na kontinuiranom usavršavanju svih raspoloživih resursa;</s>
<s>• Pravnih i normativnih akta kao neophodnost koja se mora sistemski usklađivati i uređivati kako bi mogli da zadovolje evropske i domaće standarde; • Novih organizacionih i upravljačkih metoda, primenljivih na nacionalnom i lokalnom nivou u okviru kojih se vrše i same transformacije u sistemu rada; • Praćenja sistema poslovanja kroz analitičku obradu podataka i jedinstvene baze podataka iz socijalne zaštite;</s>
<s>• Širenja partnerskih odnosa sa drugim srodnim međunarodnim organizacijama koje mogu poslužiti kao model informisanja, novih oblika znanja i iskustva u socijalnoj zaštiti.</s>
<s>Kvalitet obavljanja procesa socijalne zaštite dobar je pokazatelj razvoja države, njenog demokratskog opredeljenja, ali i poštovanja prava iz domena standardnih utemeljenja vladavine ljudskih prava.</s><s>U tom pogledu često se sagledava razvijenost i demokratičnost države - kada se uspešno bavi smanjenjem siromaštva i zaštite lica kojima je socijalna sigurnost neophodna.</s>
<s>U okviru Republike Srbije, prvi i osnovni pravni akt u kom je sagledano pravo socijalne zaštite (kao pravo pravde i humanizacije), jeste Ustav Republike Srbije Š6Ć.</s><s>Pored Ustava o socijalnoj zaštiti, donešeni su i drugi pravni akti i propisi.</s><s>Oni obuhvataju: • Zakon o socijalnoj zaštiti („Sl.glasnik Republike Srbije, br. 24/11); • Posebne zakone o maloletnim učiniocima krivičnih dela, finansijskoj pomoći porodici sa decom, porodični zakon, o lokalnoj samoupravi, socijalnoj sigurnosti građana; • Nacionalne strategije za zapošljavanje, brige o izbeglim licima, za mlade; • Strategije razvoja socijalne zaštite, unapređenje položaja osoba sa invaliditetom; • Nacionalne izveštaje o socijalnoj zaštiti i smanjenju siromaštva.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje 5. EMPIRIJSKI OSVRT SOCIJALNOG OSIGURANJA 5.1.</s><s>Cilj i metodološki pristup istraživanju Socijalno osiguranje koje podrazumeva socijalnu zaštitu u više segmenata osiguravajućeg procesa u Republici Srbiji, nalazi se pred mnogim i neophodnim sistemskim reformama.</s><s>Reforme su neophodne u daljoj implementaciji socijalne sfere, kako bi bile usklađene sa evropskim standardima.</s><s>Na putu ka usklađivanju sa evropskim standardima učinjeno je dosta, a stalno i kontinuirano se radi i na osavremenjivanju socijalne sfere poslovanja, gde umnogome pomažu stalne analize i izveštaji rađeni periodično uz saradnju institucija poput Ministarstva finansija i Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja.</s>
<s>Za potrebe ovog rada analizirani su dostupni i relevantni izveštaji radi utvrđivanja stvarnog i trenutnog stanja socijalnog sistema na teritoriji Republike Srbije.</s><s>Osnovna metodologija rada bazirana je na prikazu zvaničnih podataka uz analitički pristup svakog podatka, na osnovu kojeg je moguće deskriptivnom metodom i sintezom podataka doneti izvesne zaključke.</s><s>Metodologija odabira podataka selektivnog je karaktera i u tu svrhu biće prikazani pojedini podaci koji se tiču opšteg karaktera socijalne zaštite u okviru pojedinih sistema osiguranja.</s>
<s>Ovaj istraživački rad prati i postavljanje osnovne hipoteze koja za osnovu ima pretpostavku da je sistem socijalne zaštite koji se primenjuje u Republici Srbiji još nedovoljno razvijen, dok se isti sistem nalazi u puno razvijenijem i usaglašenijem standardnom okviru u Republici Hrvatskoj kao članici Evropske unije.</s><s>Postavkom ovakve hipoteze, sam cilj istraživanja jeste pokušaj da se kroz navedene podatke prikaže poštovanje standarda socijalnog osiguranja, te razloge za neophodno uvođenje standarda kao obaveznu praksu svih socijalnih ustanova.</s><s>Analizom dostupnih izveštaja, može se utvrditi način razvoja socijalnog osiguranja i pridržavanje utvrđenih standarda.</s><s>Upravo zato, metodologija istraživačkog rada je bazirana na prikazu i analizi ostvarenih rezultata iz domena usluga socijalnog osiguranja.</s><s>U okviru istraživanja glavni izvor informacija predstavljaju zvanični podaci objavljeni od strane ministarstava u okviru obeju država, zaduženi za praćenje i kontrolu propisanih standarda i realizovanih usluga i materijalnih davanja.</s><s>Dostupni podaci sistemom analize od opštih informacija, preko dedukcije, pa sve do pojedinačnih podataka, mogu pružiti posebne analitičke i statističke podatke o primeni i poštovanju naznačenog standarda.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Analitička obrada dostupnih podataka pruža i izvesne odgovore na pitanja koja se tiču glavnih tokova razvoja socijalnog osiguranja i reformi neophodnih za unapređenje kvaliteta 5.2.</s><s>Analiza socijalnog osiguranja u Republici Srbiji Početak analize socijalnog osiguranja u Republici Srbiji bazira se na prikazu opštih podataka količine resursa koje država izdvaja za oblast socijalnog davanja u odnosu na Evropsku uniju.</s><s>Ovo može poslužiti kao dobar početni pokazatelj trenutnog nivoa razvijenosti Okvir rashoda namenjenih za socijalnu zaštitu u sklopu Evropske unije, neophodno je pratiti na isti način kod svih članica zajednice prema principu zajedničkog Evropskog sistema integrisanih statističkih podataka o socijalnoj zaštiti (European System of Integrated Social Protection Statistics – ESSPROS) Š20Ć.</s>
<s>Prema sprovedenoj metodologiji i izveštaju ESSPROS - a, izdvajanja za socijalnu zaštitu na nivou Evropske unije u 2014. godini iznosila su 28,5% BDP-a, pri čemu je uočena velika razlika između članica Evropske unije.</s><s>Kada se uporede rashodi u socijalnoj zaštiti Evropske unije i Republike Srbije, kroz procenat BDP-a se vidi da se Republika Srbija nalazi ispod proseka izdavajanja, dok se s druge strane primećuje da izdvaja veća sredstva od nekih članica Evropske unije.</s><s>Na osnovu toga, procena je da se rashodi za socijalna izdvajanja u Republici Srbiji sukcesivno povećavaju u proseku za 24% godišnje.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Zemlje EU sa najmanjim izdvajanjem za socijalnu zaštitu kao % BDP-a Rumunija</s>
<s>Prema daljoj metodološkoj analizi primećuje se da je izdvajanje (i ako je u nekom delu primetno veće ulaganje) prema proračunima, ipak najmanje izdvajanje po glavi stanovnika.</s><s>Ovo se može smatrati ključnim momentom za smanjenje siromaštva, što predstavlja osnovu razvoja društvenog i socijalnog sistema.</s><s>Može se meriti preko indikatora RSSI – rizik siromaštva ili socijalne isključenosti, koji prati materijalna davanja i intenzitet rada.</s><s>Ponekad se između članica Evropske unije vode polemike da li je ovaj način indikatorskog obračunavanja dosledan u mernom pogledu, te ga neke članice i ne primenjuju.</s><s>Bitno je znati da je suština ovog prikaza u sveobuhvatnom pristupu opštih trendova društva koji mere odnos socijalnog davanja i stope zaposlenosti.</s><s>Oni uglavnom prikazuju i stepen siromaštva.</s><s>Na osnovu ovih indikatora, procena stope siromaštva u Republici Srbiji prikazana je na Slika 11.</s><s>Stopa siromaštva na osnovu indikatora u Republici Srbiji za 2016. godinu Š24Ć</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Opšta analiza socijalnog osiguranja merljiva je i preko pokazatelja koji prikazuju profilni odnos korisnika osiguranja prema starosnoj, polnoj i urbanoj strukturi korisnika usluga (tabela 5).</s><s>Iz priložene tabele, može se primetiti da najveću stopu korisnika socijalnih usluga čine deca i mladi do 18. godina, dok se na drugom mestu nalaze korisnici između 18. i 64. godine života.</s><s>Takva struktura najviše je zastupljena u seoskim područjima u ujednačenom obimu u odnosu na pol.</s><s>To ukazuje da je seoska sredina sklonija siromašnijem društvenom razvoju na šta utiču brojni faktori poput odliva mladih, manjih šansi za zapošljavanje, staračkih domaćinstava i manjeg obima razvoja poljoprivrednih delatnosti.</s><s>Takođe, primetno je da je najveći broj korisnika socijalnih usluga, nezaposleno stanovništvo i da ono raste svake godine za jedan odsto.</s><s>Ako se sagleda brojčana struktura porodice, među korisnicima socijalnog davanja, nalaze se višečlane porodice koje imaju troje ili više dece.</s><s>U sagledanom odnosu korisnika, primetan je i podatak da su korisnici bez osnovnog obrazovanja, što se smatra razumljivim faktorom usled otežanja da se preko redovnog zaposlenja pronađu odgovarajući poslovi koji bi obezbedili materijalnu sigurnost stanovništva – primaoca socijalnih usluga.</s><s>Interesantan je podatak da su po svim ovim kategorijama primetna i blaga uvećanja u odnosu na prethodnu godinu i da je jedino smanjenje zabeleženo u davanjima prema manjim urbanim gradovima.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Najčešći status na tržištu rada (18 i više godina)</s>
<s>Za stvaranje potpunije slike o razvijenosti socijalnog osiguranja u Republici Srbiji, najbolje je koristiti pokazatelje koji predstavljaju prikaz po pojedinačnim oblicima socijalnog davanja koji su ujedno i najzastupljeniji u ovoj oblasti.</s><s>Svaka novčana nadoknada u ovu svrhu daje se sa detaljnom proverom socijalne karte pojedinca, gde se na osnovu parametara koji su unapred utvrđeni, određuje visina i pravo na iznos nadoknade.</s><s>Svaki oblik socijalnog davanja, odnosno novčane pomoći (NSP), isplaćuje se u garantnom minimumu prema zakonskim propisima, a na osnovu same strukture kojom se prate potrošačke cene i domaćinstva.</s><s>Prema ovim pokazateljima, moguće je i izvesno uvećanje nadoknade, što se posebno odnosi na višečlane porodice i porodice čiji su članovi radno onesposobljeni.</s><s>U ovom smislu se Republika Srbija razlikuje od većine država Evropske unije jer ne prati životni standard, dok su nadoknade za decu veoma niske.</s><s>Pored ove neusklađenosti, uočava se i da postoji nedovoljno određenih programa za aktiviranje korisnika socijalnog davanja zarad promene njihovog statusa.</s>
<s>Novčana nadoknada za potrebe socijalnog davanja isplaćuje se iz budžeta Republike Srbije, a administrativni deo poslovanja sprovode nadležni centri.</s><s>Prema podacima Ministarstva za rad, do 2017. godine ovo pravo ukupno je iskorišćeno od strane od preko 120.000 domaćinstava (4,7% od ukupnog broja registrovanih domaćinstava).</s><s>Preko 270.000 čine odrasle osobe i deca, što predstavlja 3,8% od ukupnog broja stanovništva u Republici Srbiji.</s><s>Ovakav podatak se tendenciozno razvija svake godine.</s><s>Postoje izvesna odstupanja samo u pogledu nekih pojedinačnih davanja koja variraju u odnosu na strukturne promene stanovništva u pogledu urbanizacije i zapošljavanja.</s><s>U tabeli 6 prikazani su podaci korisnika i godišnjih rashoda za period od 2014. do 2017. godine na osnovu kojih se mogu videti načini povećavanja broja korisnika, a samim tim i povećavanje rashoda.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Tabela 6. Broj korisnika i godišnjih rashoda socijalnog davanja Š27Ć Godina</s>
<s>Prateći ovakva kretanja, moguće je izvesti pojedine pokazatelje u pogledu koliko domaćinstava koristi osnovna, a koliko posebna i uvećana prava na ime onesposobljenosti za rad.</s><s>Podaci prikazani na slici 12, govore o procentualnom odnosu korišćenja pojedinačnih davanja u odnosu na posebne kategorije korisnika.</s><s>Primetno je da je najveći broj korisnika socijalnog davanja iz domena osnovnih davanja i to sa 68%, a da su procentualno po 16% podjednako zastupljena davanja na ime posebnih davanja i davanja deci sa jednim roditeljem.</s><s>Treba istaći da su u ovom prikazu uglavnom zastupljena davanja porodicama sa decom.</s><s>Slika 12.</s><s>Procentualni odnos pojedinačnih davanja domaćinstvima Š27Ć Poput ranije rečenog, kada je u pitanju starosna struktura (ali sada prikazana prema konkretnijoj starosnoj dobi), velika je zastupljenost korisnika socijalnih usluga među decom.</s><s>Za isti period od 2014. do 2017. godine, procenat korišćenja socijalnih usluga među decom iznosio je 38,9%, što predstavlja 18,8% od ukupnog broja stanovnika.</s><s>Socijalno davanje licima starijim od 65 godina mnogo je manje u odnosu na prosečna druga davanja, pa je tako 5,4% starijeg stanovništva zastupljeno u davanjima u odnosu na ukupan broj populacije.</s><s>To ukazuje na veoma lošu materijalnu situaciju dece, uslovljenu brojnim spoljašnim faktorima poput nezaposlenosti roditelja i statusom njihovih materijalnih primanja.</s><s>Posmatranjem polne Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje strukture stanovništva, uočava se da ne postoje velike oscilacije u socijalnim davanjima.</s><s>Pripadnice ženskog pola zastupljene su u davanjima u iznosu od 46,15%, dok su muškarci zastupljeni u iznosu od 51,85%.</s>
<s>Posmatranjem regionalnih zastupljenosti socijalnih davanja (koje u neku ruku govore i o opštoj materijalnoj slici regiona u Republici Srbiji), primetno je da je najmanji broj korisnika na teritoriji Beograda sa svega 1,9%, dok je najveća stopa davanja u Vojvodini sa 5,2%.</s><s>Što se tiče teritorije juga Srbije, procenat socijalnih davanja iznosi 4,8%.</s><s>Na osnovu prethodno pomenutih procentualnih podataka, izvodi se konačan zaključak da je od ukupnog broja stanovništva 55% korisnika sa juga Srbije, 37% korisnika sa teritorije Vojvodine, a 8% sa teritorije grada Beograda.</s>
<s>Slika 13.</s><s>Korisnici prema regionalnoj zastupljenosti Š27Ć Analitičkim pristupom sagledavanja prethodnih podataka, može se izvesti zaključak da svaki dobijeni podatak ne mora nužno da znači i da je povećana stopa siromaštva građana.</s><s>Socijalna davanja se sagledavaju i kroz brojne prateće faktore.</s><s>Postoji mogućnost da su se davanja uvećala, jer je način dosadašnje obrade zahteva mnogo pristupačniji i efikasniji, a samim građanima je umnogome pojednostavljen način realizacije i dobijanja potrebnih informacija.</s><s>Sistem upravljačke delatnosti socijalnih službi je strukturno podeljen po procesnim segmentima koji sa umreženim podacima olakšavaju obradu podataka i prikupljanje potrebne dokumentacije.</s><s>Na taj način, zahtevi se brže obrađuju čime se povećava i broj korisnika.</s><s>Naravno, udeo u ovim procentima svakako ima i prosečno sagledavanje mesečnih prihoda koje se uvećava na osnovu statističkih podataka, pri čemu se beleži blagi porast prosečnih primanja u Republici Srbiji.</s><s>Osim toga, teritorijalna raznolikost i brojčane oscilacije Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje u broju korisnika mogu da upute i na podatak da je sam lokalni sistem razvijenosti samouprave različit, te je na osnovu toga i sistem razvijenosti socijalnih službi različito efikasan.</s><s>U prilog prethodnim zaključcima o razlikama u samom novčanom iznosu kod korisnika usluga socijalnog prava, može se iz tabele 7 videti raspon pojedinačnih davanja, za iste kategorije socijalnog osiguranja, u periodu 2014. i 2017. godine.</s><s>Tabela 7. Odnos pojedinačnih davanja u odnosu na relevantne iznose Š27Ć 2014. godina</s>
<s>U tabeli 7, sagledano je uvećanje koje se odnosi na prosečne zarade, davanja na ime broja dece u domaćinstvu, sposobnosti za rad članova porodice i osnovice koja je početna referenca za pojedinačna rešenja.</s><s>Prema ovim podacima, domaćinstvima se materijalna davanja transformišu uvek u odnosu na prag rizičnog siromaštva i kreću se u proseku od 34% do 46%, što je takođe pojedinačno regulisano i u odnosu na druge pokazatelje.</s><s>Ti pokazatelji u ukupnom sagledavanju imaju osnovne procentualne vrednosti koje se kreću od 0,65% za uvećane dodatke po domaćinstvu i 0,56% za osnovna davanja.</s><s>Procenat visine nadoknade koja se dobija na ime socijalnih davanja, kada su u pitanju porodice sa decom i radno sposobni pojedinci sa jednim ili dvoje dece, kreće se u iznosu od 38%, a porodice sa više od dvoje dece u iznosu od 62%.</s><s>Njihove nadoknade su ispod minimalnog nivoa zarade, a ostvarenje minimalne zarade ostvaruju samo porodice sa četvoro dece.</s><s>Značajan podatak u ovoj analizi zauzima i istraživanje koje potvrđuje da postoji skoro 85% pojedinaca koji nisu sposobni za obavljanje radnih delatnosti, a ostvarilo je ova davanja, dok ostalih 15% nije ostvarilo mogućnost za socijalna davanja jer poseduju neku drugu vrstu Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje materijalnog prihoda koji se najčešće odnosi na posedovanje poljoprivrednog zemljišta od kojeg se prihoduje.</s><s>Tendencija razvoja pojedinačnih programa socijalnog osiguranja zasniva se na adekvatnoj pomoći i podršci u iskorišćavanju takvog zemljišta, čime je moguće ostvariti i penziju kao i trenutne prihode za život.</s><s>Svakako, sva davanja koja se kreću u okviru različitih sistema su veoma niska u odnosu na zemlje okruženja i za sada iznose oko 0,5% izdvajanja koja su potrebna i predviđena u okviru evropskih standarda.</s><s>Sam razvoj socijalnog osiguranja, kao i adekvatne socijalne zaštite, u stalnoj je procesnoj reformi koja se intenzivno priprema kako bi odgovorila svim standardima.</s><s>To je svakako dug proces i zahteva stalnu analitiku mnogih parametara koji mogu pokazati buduće razvoje.</s><s>Jedan od tih parametra jeste i stepen privrednog i ekonomskog razvoja, stopa zaposlenosti, starosna struktura korisnika i stepen indikatorskih pokazatelja siromaštva.</s><s>Jedna od analiza koja se intenzivno radi i u okviru Vlade Republike Srbije i koja objavljuje pomenute podatke jeste analiza kretanja administrativno siromašnih čiji rezultati se mogu videti na slici 14.</s>
<s>Slika 14.</s><s>Kretanje stope siromaštva u Republici Srbiji Š27Ć Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Kako bi dalja socijalna davanja i osiguranje teklo u skladu sa mnogim standardnim procedurama, jedan od sistema neophodan za razvijanje jeste i kontrola socijalne karte korisnika, odnosno automatizacija poslovanja u okviru socijalnih potreba.</s><s>Prema Strategiji, to podrazumeva neophodno vođenje elektronske socijalne karte, odnosno praćenje svakog kretanja pojedinca unutar njegovog socijalnog statusa.</s><s>Odnosi se na jedan od suštinskih reformskih procesa za obezbeđivanjem nesmetanog kvaliteta usluga i upravljačke strukture.</s><s>Sistem funkcionisanja baziran je na kordiniranom, mrežnom radu sa svim službama koje imaju iste sistemske okvire poslovanja, dok je svaka promena u bilo kom domenu vidljiva za druge korisnike mrežnog sistema.</s><s>Ovo predstavlja dobar način da se planira poslovna politika službe koja radi u ovom domenu, ali i bolji način planiranja na nivou države koja treba da obezbedi budžetska sredstva.</s><s>Osnovni koraci, kao i planirani poslovni segmenti ilustrativno su prikazani Slika 15.</s><s>Sistem uvođenja elektronske evidencije u skladu sa standardom Š24Ć Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje 5.3.</s><s>Analiza socijalnog osiguranja u Republici Hrvatskoj Socijalno osiguranje i zaštita u Republici Hrvatskoj sistemski su organizovani.</s><s>Podrazumevaju zaštitu posebno osetljivih društvenih grupa u koje spadaju bolesna lica, stara lica, nezaposlena lica, invalidi rada, socijalno ugrožena lica, porodice sa decom, a svaki segment ove zaštite regulisan je po principu solidarnosti.</s><s>Na taj način, socijalno osiguranje obuhvata: zdravstveno osiguranje, penzijsko osiguranje, osiguranje za slučaj nezaposlenosti, porodični dodatak, socijalnu pomoć kao i dečiji dodatak.</s><s>Osnovni oblik zdravstvenog osiguranja sprovodi se preko Hrvatskog zavoda za zdravstveno osiguranje (HZZO), a obuhvata troškove zdravstvenih usluga propisanih zakonom.</s><s>U njih su uključene i usluge eventualnih povreda na radu, profesionalne bolesti, porodiljsko bolovanje kao i prevoz u slučaju potreba lečenja.</s><s>Pojedine usluge u vidu troškova ne pokriva osnovno zdravstveno osiguranje i njih pojedinac plaća individualno ili preko dodatnog zdravstvenog osiguranja.</s>
<s>Penziono osiguranje se sistemski reformisalo od 1998. godine čime se došlo do tri osnovna oblika socijalnih usluga, razvrstanih prema starosnoj kategoriji, obaveznom individualnom penzionom osiguranju i dobrovoljnim penzionim osiguranjem.</s><s>Institucija zadužena za organizaciju i sprovođenje penzionog osiguranja je Hrvatski zavod za mirovinsko osiguranje (HZMO) čiji rad je javan i transparentan.</s><s>Pravo socijalne zaštite može ostvariti svako lice koje je hrvatski državljanin sa prebivalištem u Hrvatskoj, ali i strano lice bez državljanstva sa stalnim boravkom u Republici Hrvatskoj.</s><s>Pravo na socijalnu zaštitu mogu ostvariti i žrtve trgovine ljudima, kao i azilanti koji zakonito borave u Republici Hrvatskoj.</s><s>Korisnici prava socijalne zaštite su i deca bez roditelja ili bez odgovarajuće roditeljske brige, mlađa punoletna lica, deca žrtve bilo kakvog nasilja u porodici, školi ili od strane trećih lica, kao i punoletna lica sa problemima u ponašanju.</s><s>Osim njih, socijalnu zaštitu dobijaju i trudnice ili porodice sa detetom do jedne godine života, a bez porodične sigurnosti i odgovarajućih uslova za život; porodice kojima je potrebna stručna pomoć usled problema koje imaju u toku ili nakon okončanja bračnih odnosa; odrasle osobe sa invaliditetom kao i osobe sa drugim privremenim ili trajnim problemima u zdravstvenom stanju.</s><s>Minimalnu nadoknadu moguće je ostvariti ukoliko je osoba samac, a sopstvenim radom nije u mogućnosti da obezbedi dovoljno materijalnih sredstava za život.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Ukoliko radno sposobno lice koristi usluge socijalne službe, a u međuvremenu dobije poziv od zavoda za zapošljavanje i pritom odbije posao, to lice gubi sva prava iz socijalnog davanja.</s>
<s>Prava i obaveze socijalnog osiguranja regulisani su posebnim zakonskim normama koje su usklađene sa propisima Evropske unije i komisije nadležne za praćenje socijalne sfere poslovanja.</s><s>Konkretno se odnosi na Zakon o socijalnoj skrbi i Obiteljski zakon, kao i Ustav Republike Hrvatske koji propisuje posebne odredbe socijalne zaštite.</s><s>Udeo socijalne zaštite u bruto domaćem proizvodu Republike Hrvatske u 2017. godini iznosio je 22,5% što predstavlja smanjenje od 0,4% u odnosu na 2016. godinu.</s><s>Bruto domaći proizvod u rastu cena beleži blagi porast za oko 9,8 milijardi kuna, što čini glavni razlog pada udela socijalne zaštite, uprkos rastu ukupnih izdataka socijalne zaštite za oko 0,7 milijardi Podaci koji govore o korisnicima na strani su samih primalaca socijalnih doprinosa u iznosu od 58,6% od ukupnog udela svih primalaca socijalne zaštite za 2016. godinu.</s><s>Naknade za socijalnu zaštitu ukupno čine 97,5% od ukupnih davanja socijalne zaštite u periodu od 2014. do 2017. godine.</s><s>Prema vrsti socijalnih nadoknada, preovlađuju materijalna davanja u novcu u iznosu od 66,7%.</s><s>Posebno interesantan podatak se odnosi na davanja koja su izuzetno visoka, a koja nisu prošla adekvatnu utemeljenost provere socijalne karte i nalaze se u iznosu od 83,1%.</s><s>U odnosu na funkcije socijalne zaštite, najveći deo naknada utrošen je za olakšavanje finansijskog opterećenja koje nosi starosna kategorija i predstavlja 36,5% od svih nadoknada koje se isplaćuju.</s><s>Zatim slede nadoknade za bolesti i zdravstvenog osiguranja sa 34,8%.</s><s>Prema ovim pokazateljima, najmanje je izdvojeno za sistem stanovanja sa svega 0,2% socijalnog davanja.</s><s>Na osnovu tabele 8, mogu se videti ukupna izdvajanja u kunama za svaku pojedinačnu oblast sistema socijalnog davanja za period od 2015. do 2017. godine.</s><s>Tabela 8. Ukupno izdvajanje socijalnog davanja po oblastima Š28Ć Izdvajanje socijalnog davanja po</s>
<s>Podaci za 2016. i 2017. godinu, revidirani su radi uvođenja novog programa u ovoj oblasti istraživanja.</s><s>Nov program se naziva ESSPROS i usklađen je sa osnovnom metodologijom rada ovog načina istraživanja.</s><s>Revidirani podaci su i o zdravstvenoj zaštiti i prilagođeni su metodi iskazivanja podataka tačnom naznakom vremena, nastalog tokom pojedinog događaja, a koji je usklađen sa pravima i ispunjenim obavezama.</s><s>Podaci prikupljeni istraživanjem ESSPROS-a su veoma prilagodljivi i skloni novim revizijama kada se prikupe novi podaci o pojedinačnim sistemima osiguranja.</s><s>Ukoliko se sagledaju pojedinačna davanja za svaki od segmenata socijalnog osiguranja, uočava se da se davanja na ime nezaposlenosti u Republici Hrvatskoj svake godine smanjuju kao rezultat smanjenja nezaposlenosti, a da se izdvajanja na ime penzionog osiguranja srazmerno povećavaju.</s><s>Tako je u 2015. godini realizovano ukupno 656.742 izdvajanja u svrhu penzionih osiguranja, dok je u 2017. godini taj iznos porastao na 675.893.</s><s>U istom odnosu povećava se i broj osiguranja na ime zdravstvenih davanja koja se kreću u približno istom broju sa osnovnim zdravstvenim i dodatnim osiguranjem iz domena posebnog osiguranja za bolesti.</s><s>Takođe je primetna tendencija opadanja na ime davanja za bolesti koje se plaćaju na ime bolovanja i odsustva sa posla.</s><s>Ovakva izdvajanja za određena osnovna davanja su uglavnom uokvirena uobičajenim nadoknadama koje spadaju u osnovna davanja države.</s><s>Međutim, poseban segment davanja se odnosi na socijalna izdvajanja u domenu nadoknade koja se daje ugroženim licima.</s><s>U tom kontekstu, u tabeli 9 su prikazana procentualna izdvajanja po posebnim segmentima sistema socijalne zaštite i nadoknade, gde je značajan podatak da se godišnje smanjuje broj korisnika dece.</s><s>To može biti pokazatelj da se radno angažovanje i njihova materijalna sigurnost povećavaju sa opštim ekonomskim razvojem.</s><s>Tabela 9. Procentualni odnos davanja po oblastima Š28Ć Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Ukupni izdaci za naknade socijalne zaštite Bolest/zdravstveno osig.</s>
<s>Socijalna isključenost koja nije drugde klasifikovana Ovi podaci se najbolje mogu ilustrativno prikazati kroz praćenje rasta i pada pojedinih davanja preko grafikona na slici 16.</s>
<s>Slika 16.</s><s>Grafikon odnosa pojedinih davanja socijalnog osiguranja po oblastima Š28Ć Kada se ovi podaci prenesu na ukupan bruto doprinos koji se ostvaruje u okviru Republike Hrvatske (slika 17.), takođe se primećuju veća ulaganja u pogledu povećanja iznosa nadoknade u odnosu na BDP.</s>
<s>Slika 17.</s><s>Socijalna izdvajanja u odnosu na BDP Republike Hrvatske Š28Ć Sistem socijalne zaštite u Republici Hrvatskoj baziran je na propisima i standardima koje propisuje Evropska unija.</s><s>Intervencija Evropske unije u domenu socijalne zaštite odnosi Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje se na sva davanja privatnih ili fizičkih lica, sa ciljem da se omogući lakše materijalno funkcionisanje domaćinstava.</s><s>Socijalna davanja koja se obezbeđuju u materijalnoj nadoknadi, umnogome su veća od izdvajanja u Republici Srbiji jer se njihovi parametri, koji se kreću u odnosu na prosek zarada, znatno razlikuju.</s><s>Osnovna funkcija se ostvaruje u smislu primarne zaštite koja je zakonski i institucionalno posebno, standardno i kvalitativno određena.</s><s>U tu svrhu, jasna je i kontinuirana saradnja svih relevantnih institucija koje svoje poslovanje baziraju na analizi svih relevantnih podataka i na osnovu čega se prave detaljni planovi u kratkoročnom i dugoročnom domenu.</s><s>Obzirom da je Republika Hrvatska kao članica Evrposke unije u obavezi da pojedine sisteme socijalnog osiguranja obavlja prema novim propisanim načelima, njena obaveza je i izdvajanje određenih sredstva na ime tih davanja, a na osnovu BDP-a.</s><s>Kakav je odnos davanja prema drugim članicama unije, može se videti na slici 18.</s><s>Slika 18.</s><s>Izdvajanje za socijalno osiguranje prema drugim članicama EU Š29Ć Kada se uporede podaci izdvajanja za socijalnu zaštitu u Republici Hrvatskoj sa drugim evropskim državama članicama EU, uočava se da Hrvatska koja ima 21,1% BDP-a u proseku, veoma manje izdvaja za socijalnu zaštitu nego što je to prosek Evropske unije (29,5% u 2015. godini).</s><s>Primeri izdvajanja i vredni pomena su Danska koja izdvaja 34,6%, dok Francuska Iz ovih podataka, primećuje se da se Hrvatska nalazi u prosečnom izdvajanju za socijalnu zaštitu sagledano u odnosu na Sloveniju, Mađarsku, Češku, Poljsku i Slovačku.</s><s>Kad se socijalni izdaci izraze u ekonomskom standardu prikazanom preko kupovne moći, takođe se primećuje da manje od Hrvatske za socijalnu zaštitu izdvajaju Rumunija, Bugarska i baltičke zemlje.</s><s>U okviru ostvarenja prava socijalnog osiguranja, svaka institucija ima svoje posebne Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje nadležnosti koje u poslovnom smislu ostvaruju po svojoj teritorijalnoj pripadnosti.</s><s>Na osnovu toga, vrše se i analize o korisnicima koji su zastupljeni u posebnim županijskim regionima.</s><s>Rezultati paralelne analize korisnika i materijalnog davanja, prikazane su na slici 18 na kojoj se uočava da je najveće izdvajanje u gradskim, odnosno urbanim sredinama te da se posebno ističe grad Zagreb.</s>
<s>Slika 19.</s><s>Izdaci u materijalnom davanju prema županijskoj podeljenosti Š29Ć Posebno značajno mesto u rešavanju socijalnih pitanja ima razvijenost posebnih programa kojima se nadoknađuju i stvaraju preduslovi za rešavanje nekih od socijalnih problema pojedinaca.</s><s>U tom kontekstu, primetno je da se od državnog do lokalnog nivoa kao dugoročni planovi razvijaju pojedinačni projekti i programi podrške, koji imaju izuzetan uspeh u rešavanju socijalnih problema (slika 20).</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 20.</s><s>Razvijenost programa podrške za rešavanje socijalnih problema Š28Ć Statistika prikazuje i da ekonomski razvijenije opštine i gradovi finansiraju veći broj programa ili naknada.</s><s>Najrazvijenije opštine finansiraju u proseku oko 2,2% više socijalnih programa nego najslabije razvijeni regioni.</s><s>Isto tako, najrazvijeniji gradovi imaju u proseku 1,8% više socijalnih programa od gradova sa najslabijim prosečnim indeksom razvijenosti.</s><s>Sa druge strane, kod županija je sasvim drugačije.</s><s>Županije sa najvišim prosečnim indeksom razvijenosti imaju manje programa od županija sa manjim prosečnim indeksom razvijenosti.</s><s>To se možda može objasniti manjom potrebom za socijalnom intervencijom u onim županijama koje imaju ekonomski razvijenije i privredno jače gradove i opštine.</s><s>Od ukupnog broja naknada na svim nivoima davanja, većina (a to je više od 48%), namenjena je deci predškolskog i školskog uzrasta, kao i studentima.</s><s>Na drugom mestu su naknade za socijalno ugroženo stanovništvo koje čini više od 1/3 svih naknada.</s><s>Sa preko 82% svih naknada usmereno je prema deci, učenicima, studentima i socijalno ugroženim grupama.</s><s>Najmanje je nadoknada usmereno prema nezaposlenima, izdržavanim članovima domaćinstava i ratnim invalidima.</s>
<s>Vrlo slična raspodela naknada prema korisnicima primetna je i na različitim nivoima vlasti (državnih i lokalnih), dok je na nivou županija primetno da ne postoje programi namenjeni osobama sa invaliditetom ili nezaposlenim licima.</s><s>Svakako se uočava da Zagreb kao glavni grad Hrvatske, ima veći broj programa za penzionere i starije osobe i za osobe sa invaliditetom nego druge jedinice lokalne ili županijske uprave.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 21.</s><s>Procentualni odnos korisnika prema različitim sistemima socijalnog osiguranja Š28Ć</s>
<s>Sagledano kao periodičnost nadoknade, većina naknada u opštinama i županijama je regulisana kao jednokratna pomoć, dok u gradovima preovladavaju redovne nadoknade dodeljene na mesečnom ili dnevnom nivou, zavisno od potreba pojedinca i oblika nadoknade Grad Zagreb se razlikuje od drugih gradova i regiona jer obezbeđuje znatno manji deo jednokratnih nadoknada (svega 3,5%), odnosno, obezbeđuje znatno veći deo nadoknada koje pruža na mesečnom ili dnevnom nivou.</s><s>Tako je preko deset nadoknada redovno regulisano na godišnjem nivou, pri čemu je najveći deo u ovim nadoknadama na strani grada Zagreba.</s><s>Redovnost isplata navedenih nadoknada prema posebnim segmentima i sistemima socijalnog osiguranja, a predstavljenih na osnovu teritorijalne odgovornosti za nadoknadu, prikazano je na slici 22.</s>
<s>Slika 22.</s><s>Procentualna izdvajanja prema vrstama nadoknade Š28Ć Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 23.</s><s>Način redovnosti isplate nadoknade prema vrsti socijalnog davanja Š28Ć Prema sveobuhvatnim podacima koje prikuplja i izdaje Ministarstvo finansija, ukupna sredstva socijalne zaštite u 2017. godini iznosila su 1.739.897.143 kuna i veća su za 0,37% od ukupnih sredstava u 2016. godini.</s><s>To znači da se troši oko 0,43% ukupnog bruto domaćeg proizvoda na različita socijalna davanja.</s><s>Struktura socijalnih rashoda u 2017. godini, prema tipu zajednica pokazuje da oko 68% sredstava troše gradovi, s tim da od tih sredstava najveći deo pripada Gradu Zagrebu sa 32,8%, županijama 23,7%, a opštinama 12,4% (slika 24).</s><s>Slika 24.</s><s>Struktura materijalnih davanja Š29Ć Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Značajno je razmotriti i strukturu socijalnih davanja državnih i lokalnih nivoa vlasti.</s><s>Prema podacima prikazanim na slici 25, vidi se u kojoj meri su prisutna izvesna preklapanja između pojedinih funkcija socijalnog sistema na prethodno spomenutim nivoima vlasti.</s><s>Uočljiva je visoka stopa komplementarnosti između programa i davanja socijalne zaštite ovih nivoa.</s><s>Najveći udeo sredstava država dodeljuje, pre svega, različitim grupama sa zdravstvenim poteškoćama, kao i starijim osobama i penzionerima.</s><s>Zatim slede osobe sa invaliditetom i deca sa poteškoćama u razvoju, koja su izdržavani članovi porodice.</s><s>Na lokalnom nivou najviše se novčanih sredstava izdvaja za decu predškolskog i školskog uzrasta (u koje spadaju i studenti), zatim za posebno ugrožena lica, penzionere i starije osobe.</s><s>Interesantan podatak jeste da se najmanje izdvaja u okviru oba nivoa vlasti u domenu davanja za nezaposlena lica.</s><s>Na osnovu slike 25, vidi se da je davanje države u ovom domenu 63% od ukupnih davanja prema građanima, a da lokalne vlasti daju čak 74% svojih prihoda.</s><s>Slika 25.</s><s>Socijalna davanja prema nivoima vlasti u državi Š29Ć Broj naknada čije ostvarivanje pretpostavlja proveru materijalnog stanja, ne govori uvek o pravom udelu socijalnih nadoknada.</s><s>Određena davanja se odvijaju i bez prethodne provere stanja.</s><s>Zato je važno utvrditi kojim tempom i koliko često se koriste provere materijalnog stanja u sistemima gde se najviše koriste takva davanja.</s><s>U tom pogledu, podaci na slici 26, pokazuju da lokalne samouprave polovinu davanja za socijalne naknade vrše uz prethodnu proveru materijalne situacije.</s><s>Procenat provere materijalnog stanja kod opština iznosi 34%, a županije proveravaju materijalno stanje u 75% slučajeva.</s><s>Grad Zagreb, kao posebna samouprava, temelji manje od polovine sredstava socijalnog davanja na proveri materijalnog stanja pojedinca.</s><s>Ove razlike u proveri dohotka i imovine posledica su socijalne politike pojedinih lokalnih samouprava, a ređe su posledica greške ili nedostataka administracije, ljudskih ili finansijskih resursa.</s><s>To se može objasniti činjenicom da sama provera izaziva više finansijskih troškova jer postupak iziskuje materijalna davanja, Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje dok je mali broj korisnika.</s><s>Sa druge strane, Grad Zagreb često izostavlja samu proveru materijalne karte prilikom dodele pomoći nekim socijalnim grupama, jer su finansijske mogućnosti grada na visokom nivou, dok se time istovremeno i podržava socijalna politika države.</s>
<s>Slika 26.</s><s>Raspon provere materijalnog stanja korisnicima po područjima Š28Ć Kada su u pitanju socijalna davanja koja se baziraju na proveri imovinskog stanja pojedinca, slika je sasvim drugačija.</s><s>Za razliku od dece predškolske i učeničke strukture, dve grupe korisnika imaju posebnu proveru imovinske karte.</s><s>Odnosi se na penzionere i starije osobe.</s><s>Na osnovu pomenutog podatka, 73% od ukupne nadoknade odvaja se za socijalno ugrožene grupe, dok se za starije osobe i penzionere izdvaja 54% od svih nadoknada.</s><s>Isto tako, preko 85% socijalnih davanja namenjenih ovim grupama, nalazi se u okviru redovnih provera materijalnih prihoda, što se može videti u narednoj slici.</s><s>Svakako treba napomenuti da je provera materijalnih prihoda pojedinca i porodice obaveza koja podleže pod zakonske propise, a posebno se odnosi kod određenih davanja koje upućuje i realizuje lokalna samouprava.</s><s>Najčešće se to izražava u pomoći oko ogreva i stanovanja.</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Poseban segment socijalnog osiguranja u Republici Hrvatskoj, koji je razvijen u periodu donošenja reformi socijalnog osiguranja, jeste deo koji se svodi na smanjenje poreza na dobitak u odnosu na brojčano stanje porodice, a pre svega dece.</s><s>Osnovni cilj ove reforme jeste da se uvećaju davanja pojedincu i smanji porez na dobitak, čime se želi ostvariti dvostruka vrednost u smislu ekonomski prihvatljivih parametara i povećanja nataliteta.</s><s>Ovaj sistem je već u svojoj funkciji, a predlog je da se on koriguje i poboljša njegov učinak.</s><s>Cilj predloženih promena je ujednačenje ukupnih davanja dečijih dodataka i prihoda koji ostvaruju članovi njihove porodice.</s><s>Smatra se da je dosadašnje davanje i oporezivanje nedovoljno primenjeno i neadekvatno, što povećava proporcionalno socijalna davanja i ugroženost.</s><s>To se posebno odnosi na porodice sa više od dvoje dece.</s><s>Na slici 27, prikazane su razlike koje se očekuju u odnosu na sadašnja socijalna davanja i predložene mere za umanjenje poreza na dobitak za porodice sa decom.</s><s>Dosadašnji sistem ne pruža dovoljno podrške porodicama sa decom, a to se svakako stavlja kao imperativ za naredni period.</s><s>U tom smislu, prva važna izmena bi se odnosila na promene u ukupnom iznosu podrške porodicama i to kod porodica koje imaju dohodak oko 32.000 kuna, kojima bi se umanjio porez, te bi taj iznos uštede služio kao dodatak koji pripada deci.</s><s>Druga promena se odnosi na porodice sa decom koje po članu imaju prihod od između 1.600.00 i 2.000.00 kuna, a koje trenutno primaju manje od stvarnih potreba socijalne nadoknade.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Slika 27.</s><s>Predložene mere poreskih olakšica i socijalnog osiguranja Š29Ć Slika 28.</s><s>Troškovi za posebne projekte usmerene prema korisnicima Š29Ć Na samom kraju ove analize, neophodno je osvrnuti se na ukupna ulaganja koja Republika Hrvatska ulaže u razvoj posebnih programa i projekata za korisnike socijalnog davanja i njihovog aktivnog uključivanja radi poboljšanja materijalnog položaja.</s><s>Tu se pre svega misli na ulaganja u različite vrste edukacija i doškolovanja, pomoći pri samostalnom radu i samostalnosti u životu, pomoći korisnicima koji se prvi put odvajaju iz kolektivnog stanovanja, podsticajima za samozapošljavanje, kao i drugim vrstama projektnog angažovanja.</s><s>Najveći udeo ulaganja ima država, koja izdvaja namenska sredstva za te projekte u proseku od Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje oko 80% od ukupnih ulaganja u socijalna davanja.</s><s>Zatim je tu Grad Zagreb, koji pored drugih projekata, razvija i sistem zbrinjavanja beskućnika i izgradnje kolektivnih mesta za stanovanje.</s><s>Ovo svakako predstavlja dobar način da se ulaganjem u posebne projektne aktivnosti, čime se podstiče materijalna sigurnost građana, smanje posebna socijalna davanja na ime poboljšanja kvaliteta života pojedinca, a da se time povećaju proporcionalno osnovni sistemi osiguranja ostvareni kroz penzijski i zdravstveni fond.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje ZAKLJUČAK</s>
<s>Procesom uvođenja standarda u sferi socijalnog osiguranja, upravljački menadžment nalazi se pred velikim iskušenjem kako i na koji način da adekvatno postigne zacrtane standarde.</s><s>Naravno, uz pravu primenu standarda i uz potpuno profesionalno angažovanje timskog menadžmenta, moguće je ostvariti zadovoljenje korisnika usluga socijalnog osiguranja.</s>
<s>Treba svakako da postoji i svest o činjenici da i ako se teži razvoju socijalnog osiguranja, ne postoji u idealnom smislu pravi model i tip na osnovu kojeg je zacrtano pružanje ovih vrsta usluga.</s><s>Svaki vid pružanja socijalnih usluga koji razvije pojedina država u sebi ima određene specifičnosti obzirom da se razlikuju i društveni i ekonomski tokovi svake države.</s><s>Na evidentnu raznovrsnost usluga, treba imati u vidu da svaki sistem socijalnog osiguranja mora imati jedinstvene principe kojima se rukovodi zarad održavanja sopstvenog visokog kvaliteta usluga.</s><s>Svaki socijalni sistem je razvijen na osnovu posebnosti koje se ogledaju u materijalnom, kadrovskom, organizacionom i tehnološkom smislu.</s><s>Kako se početni predmet rada bazirao na prikazu osnovnih pojmova standarda koji se primenjuju u oblasti socijalnog osiguranja, može se istaći da se teorijski deo upravo zasnivao na razjašnjenju osnovnih pojmova.</s><s>Prema takvim okvirima, sam empirijski deo, baziran na studiji slučaja i dostupnim podacima relevantnih institucija u Republici Srbiji i Republici Hrvatskoj, upravo su postavljenu hipotezu mogli i da potvrde.</s><s>Naime, prema izloženim podacima, mogu se izvesti pojedini zaključci da je razvijenost socijalnog sistema u Republici Srbiji još uvek nedovoljno standardno usaglašena sa novim reformskim odredbama, kao i propisima Evropske unije.</s><s>U takvim okolnostima, svakako je socijalna sfera ipak razvijena i primetno je ulaganje proporcionalno gledano na ukupni BDP.</s><s>Republika Hrvatska nalazi se u boljoj poziciji.</s><s>Usaglasila je svoje zakonske odredbe sa evropskim pravom čime je izvršila osnovni reformski korak.</s><s>Republika Srbija radi na reformskim promenama što će svakako umnogome poboljšati rad, ali i kvalitet samih usluga.</s><s>Na osnovu potvrđene hipoteze, ali i na osnovu podataka koji su prikazani u okviru empirijskog dela rada, donose se zaključci koji su bazirani na izvesnim predlozima na koje načine je moguće reformske promene uvesti i poštovati određene standarde.</s><s>Naime, treba znati da je ispunjenost standarda uslov koji se postavlja za sve sadašnje i potencijalne pružaoce usluga u oblasti socijalnog osiguranja.</s><s>Da bi bili ispunjeni, standardi moraju biti razumljivi i ne smeju ostavljati suviše prostora za njihovo pogrešno tumačenje ili primenu.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Svaka oblast socijalnog osiguranja mora biti podjednako zastupljena adekvatnim regulacionim dokumentima koji bi trebalo da pruže adekvatnu šansu svakom obliku svojine, odnosno da bude podjednako zastupljena u privatnom ili državnom sektoru.</s><s>U tom kontekstu, sistem menadžerskih usluga koje pružaju profesionalno orijentisani upravljački sistemi, treba da budu standardno orijentisani i da pruže adekvatnu podršku.</s><s>I ako je sistem socijalnog osiguranja veoma kompleksna oblast, ukoliko se poštuju i primenjuju standardi usluga koje se pružaju, oni mogu biti veoma adekvatni i primenljivi kod svakog pojedinačnog korisnika usluga.</s>
<s>Na ovaj način se posebno naglašava uloga menadžmenta u realizaciji svih promena koje nastaju, kao i samoj praktičnoj primeni.</s><s>Zato, ovaj rad može da doprinese da analizirani podaci dveju država pokažu način kako treba ostvariti pojedine segmente u socijalnom osiguranju, ali i shvatiti koji su to nedostaci koje treba otkloniti.</s><s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje LITERATURA</s>
<s>Š1Ć Bilson E. i Gotestam R. (2003),Unapređivanje standarda službi i usluga dečje zaštite concept, UNICEF Innocenti Centre (Firenca: Unicef i Svetska banka) Š2Ć Brkić, M. LJ.: Procesi standardizacije u socijalnoj zaštiti, u: Socijalna politika, br. 2/2013, Š3Ć Vasiljevič Vlaović, D.. (2013), Standardi i usluga socijalne zaštite u zajednici i porocedure licencirawa: vodič za organizacije civilnog društva, Centar za liberalno-demokratske studije, Beograd,</s>
<s>Primena standarda ISO 9001:2015 u zavodu za socijalno osiguranje Š16Ć Pravilnik o bližim uslovima i standardima za pružanje usluga socijalne zaštite, član 3 st. 2, Službeni glasnik RS, broj 42/2013</s>
<s>usluga, http://www.zavodsz.gov.rs/sr/podru%C4%8Djedelovanja/unapre%C4%91enje-usluga-socijalne-za%C5%A1tite/standardizacija-usluga/, (preuzeto 17.09.2019)</s>
<s>Š24Ć Treći nacionalni Izveštaj o socijalnom uključivanju i smanjenju siromaštva u Republici Srbiji, dostupno na: http://socijalnoukljucivanje.gov.rs/wp-content/uploads/2018/11/Trecinacionalni-izvestaj-o-socijalnom-ukljucivanju-i-smanjenju-siromastva-nacrt.pdf, (преузето</s>
<s>Š27Ć Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Republike Srbije, dostupno Š28Ć Državni zavod za statistiku Republike Srbije, dostupno na: https://www.dzs.hr/, (preuzeto Š29Ć</s>