polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Solomon kó ipa àkọ́kọ́ rẹ̀ nínu sinimá ti Nàìjíríà nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mẹ́tàdínlógún níbi eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Alternative tí olùdarí rẹ̀ sì jẹ́ Lancelot Oduwa Imasuen.
Solomon ṣàpèjúwe àkọ́kọ́ àyẹ̀wò rẹ̀ fún fíìmù Alternative gẹ́gẹ́ bi ǹkan tó wáyé látara àṣìṣe Lancelot Oduwa Imasuen tí ó ṣìí mú fún ọ̀kan nínu àwọn tí wọ́n forúkọsílẹ̀ fún àyẹ̀wò náà.
A bí Solomon ní ìlú Isuochi, Ìpínlẹ̀ Ábíá, níbi tí ó ti ka ìwé mẹ́fà àti ìwé mẹ́wàá rẹ̀ ní ilé-ìwé Isuochi Primary and Secondary School ti Ìpínlẹ̀ ÁbíáÌpínlẹ̀ Ábíá .
Maureen Solomon jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tí ó ti kópa nínu àwọn eré ti Nàìjíríà tó ti lé ní ọgọ́rin làkókò ìgbà tò fi n ṣiṣé òṣèré lọ́wọ́.
Ó bẹ̀rẹ̀ Sharīah Complaint Business Campaign ní ọdún 2002 “àpéjọ kan láti kọjú àwọn ọ̀ràn ìṣòwò òde òní ní Ìṣòwò Islam àti ọ̀rọ̀ owó”, ní ìbámu sí ojú òpó wẹ́ẹ̀bù Darul Iftaa Mahmudiyyah.
Ó wà lára àwọn ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta ènìyàn tí wọ́n ṣe àfihàn gẹ́gẹ́ bí Mùsùlùmí tí ó ní ipa jùlọ nípasẹ̀ àkójọpọ̀ ti Royal Islamic Strategic Studies Centre.
Namira Nahouza tọ́ka sí i gẹ́gẹ́ bí “South African Grand Mufti ti ọmọ orílẹ̀-èdè India.” Àwọn ọmọ ilé-ìwé rẹ̀ ni Abrar Mirza, Faisal al-Mahmudi àti Husain Kadodia.
Ní ọdún 2000, ó bẹ̀rẹ̀ ìbéèrè Imam Fatawa Portal, ìbéèrè Ìsìlámù lórí ẹ̀rọ ayélujára àti ibi ìpamọ́ ìdáhùn, èyí tí a rò pé ó ti fún un l'ókìkí ní àgbáyé.
Gẹ́gẹ́ bí V. Šisler, "Ebrahim Desai ṣe àpẹẹrẹ ọ̀mọ̀wé kan tí ó, bíótilẹ̀jẹ́pẹ́ ó ti kọ́ ẹ̀kó ní ilé-ẹ̀kọ́ tí kìí ṣe Azhari ní ìta àgbáyé Arab, gba ìdánimọ̀ àgbáyé nípasẹ̀ àtìlẹ́yìn púpọ̀ tí a kójọpọ̀ nípasẹ̀ àlàyé àti ìmọ̀-ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀."
Ebrahim Desai (ọjọ́ ẹ̀rìn-dín-lógún oṣù kìíní ọdún 1963 sí ọjọ́ márùn-ún dín lógún oṣù kéje ọdún 2021) jẹ́ onímọ̀ ìjìnlẹ̀ ẹ̀sìn mùsùlùmí orílẹ̀-èdè South Africa àti olófin tí ó ṣe ìdásílẹ̀ Darul Iftaa Mahmudiyyah, ojú Askimam fatawa àti pé ó jẹ́ olùkọ́ àgbà ti hadith ní Madrasah In'aamiyyah.
Ó kọ́ àwọn ìwé pẹ̀lú òrọ̀ àsọyè lórí Qaseedah Burdah, ọ̀rọ̀ ìsáájú sí Hadīth àti ọ̀rọ̀ ìsáájú sí Ìṣòwò Ìsìlámù.
Ó tún tẹ̀síwájú pẹ̀lú Grand Mufti ti Darul Uloom Deoband ti tẹ́lẹ̀, Mahmood Hasan Gangohi, òǹkọ̀wẹ́ ti multi-volume Fatawa Mahmudiyyah ó sì dí ọmọ-ẹ̀hìn rẹ̀ tí a fún ní àṣẹ ní Sufism.
Ó di Ajíhìnrere Àgbà ní ọjọ́ kerìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1972, àti pé ní ojú karúndílógbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1980 Ajíhìnrere tí ó ga jùlọ, òun sì ní àkọkọ́ tí ó dé ipò náà, èyí tí ó túmọ sí pé ipò rẹ súńmọ́ Ipò tí Pastor Samuel Ọ̀sọfà wà.
Baba rẹ̀ jẹ́ baálé tí ìlú Àgọ́-Ọba ni agbègbè kàn ní Abeokuta, ó sì jẹ́ Olórí Ìjọ Áfíríkà ní Eréko, ní ìpínlè Èkó àti pé Bada dàgbà nínú ṣọ́ọ̀ṣì yìí.
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ṣíṣe ní Nigerian Breweries tí wọn ń ṣe ọtí ni ọdún 1950, tí wọ́n sì ní ìgbéga sí alábojútó ìṣàkóso ọjà ní ọdún 1952.
Sibẹsibẹ, Ìgbimọ Alàkóso àti àwọn Olùfọkàntàn kéde pé Bàdà ni Olùsọ́-àgùtàn tuntun àti aṣáájú ẹ̀míi ní àpéjọ ọdọọdún CCC ní ọjọ́ karúdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá ọdún 1985.
Wøn fí sí orí ipò náà ní ọjọ́ karúdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá ọdún 1985 ní orílé-iṣẹ́ àgbáyé ti CCC ní Ìmẹ̀kọ ní ìpínlè Ògùn, ní orílé èdè Nàìjíríà, ó sì ṣe aṣáájú ìjọ náà fún ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tó tẹ̀ lé e.
Alexander Abiodun Adebayo Bada (ọjọ́ ìbí ní ọjọ́ kẹrin osu Kejìlá ọdún 1930- ojọ́ kẹjọ ọdún 2000) jẹ́ Olùsọ́-àgùtàn Kejì tí ilé ìjósìn tí amò sí Celestial Church of Christ, , tí ó tẹ̀lẹ́ Olùdásílẹ̀ ilé ìjósìn náà ti orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Samuel Biléhou Joseph Oschoffa ní Oṣù Kejìlá ọdún 1985.
Nígbà tí Osofa kú ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹsán, ọdún 1985 nínú ìṣẹ̀lẹ ìjàmbá ọkọ́ láì sí arópò kan kan tàbí ọmọ tí yóò jogún rẹ, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọlẹyìn rẹ̀ ní en fi dí olórí, èyí tí ó yọrí sí ìjà òfin tí ó wáyé fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún.
Lèyìn tí wọn gbé wá sí orílè èdè Nàìjíríà fún ayẹyẹ ìsìnkú ní oṣù kokàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ọdún 2000 ní ìlú Celestial ní Ìmẹ̀kọ.
Ní ọjọ́’rù ọ̀sẹ̀ kan náà, òṣùpá àti òrùn fi ojú kan ra, sùgbón ọ̀rọ̀ ò wọ̀ láàrín àwọn méjèèjì lérí ẹni tí yóò délé nígbàtí bàbá wọn bá lọ.
nígbàti wọn dé bè , ọba ọdẹ ọ̀run sọ fún wọn wípé òhun fẹ rìn irìnàjò kan tí yóò sì pẹ́ kí òhun tó padà , óní kí òṣùpá àti òrùn lọ fi oríkorí kí wọn se àpérò ẹni tí yóò delé de òhun tí òhun bá wà ní ìrìnàjò.
Ní pàtàkì ni ó jé wípé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé tí ó ti kọ ni wọ́n dá lórí i ẹ̀yà abo ni ilé Áfíríkà, àwọn ohun tí ẹ̀mí ní ilẹ̀ Yorùbá (káàkiri ilẹ̀ Áfíríkà títí tí o fí dé ẹ̀yà adúláwọ̀ tí wọ́n jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè ìlú aláwọ̀ funfun), LGBT ní orílè-èdè Nàìjíríà ní agbègbè àti èyà tí kò ní ìbámu ní orìlẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ìwé átíkù pàtàkì àkọ́kọ́ tí ó kọ́kọ́ kọ lórí àwọn ènìyàn LGBTQ ti ó wà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí àkọlé rẹ ń jẹ́ Ìbálòpọ̀ tí A-B-C lórí ọ̀rọ̀ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà èyí tí àtẹ̀jáde rẹ̀ wáyé ní ọdún 2014 lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́hìn tí wọ́n ṣe àgbéyẹ̀wò òfin ìgbéyàwó ako sí akọ àti abo sí abo ti ọdún 2013 gẹ́gẹ́ bí èyà lára àwọn irinṣẹ́ tí àwọn adájọ́ yio lò fún ìkéde òfin náà.
Ní àkókò yí kanna ni Olofintuade ṣe àtẹ̀jáde lára àwọn nofeli rẹ èyí tí àkọlé rẹ njé Adunni: eni arẹwà tí kò i tíì kú, èyí tí wọ́n tẹ jáde ní ọdún 2014 sí orí Brittle Paper nínú èyí tí díẹ̀ nínú àwọn tí ó kó ipa jẹ́ Queer.
Ìwé rẹ àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ̀ jáde ní ọdún 2011 ni ó wà lára àwọn ìwé tí wọ́n yà sí ọ̀tọ̀ fún ẹ̀bùn ti Nàìjíríà fún ti ìwé Lítíréṣọ̀.
Orísirísi àwọn ìwé ìròyìn àti àwọn ìwé àkọsílẹ̀ nípa ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni wón ti ṣe àtẹ̀jáde àwọn iṣẹ́ rẹ tí ó fi mọ́ Nigeriana Talk àti Anathema.
Iṣẹ́ rẹ̀ àkọ́kọ́ pàtàkì tí ó jẹ tí Lítíréṣọ̀ ni ìtàn Eno, èyítí ilé-iṣẹ́ ìtẹ̀wé Cassava Republic ṣe àtẹ̀jáde rẹ̀ ní ọdún 2010, ìwé lórí ìtàn àwọn ọmọdé èyí tí wọ́n yàn láti gba ẹ̀bùn ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fun ìwé Lítíréṣọ̀ tí ó dára jùlọ ní ọdún 2011.
Ìwé Lítíréṣọ̀ yí sọ̀rọ̀ lórí gbígbé àwọn ọmọdé káàkiri láti lọ máa fí wọ́n ṣe òwò ẹrú, èyí tí ó ti ń mú ìfàsẹ́yìn bá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti ọjọ́ tí ó tipẹ́.
Ó ti ṣe àfihàn ara rẹ̀ gẹgẹ bíi ẹni tí kii ṣe alákọméjì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, orílẹ̀-èdè tí ó ṣe ìlòdì sì LGBTQ .
Òkúta Iyebiye tapioca jẹ́ èròjà tí o wọpọ ní awọn akara ajẹkẹyin oril'ede Asia gẹgẹbi falooda, kolak, bimo sago, ati ninu awọn ohun mimu ti o dun bi tii ti o ti nkuta, eso slush ati taho, nibiti wọn ti pese iyatọ ni fifa si didùn ati ohun mímu mimu.
Ní àríwá àti Àríwá ìlà oòrùn Brazil, iṣelọpọ tapioca tí o dá lórí agbègbè tí àṣà jẹ́ iṣelọpọ tí iṣelọpọ iyẹfun manioc láti àwọn gbòngbò gbágudá.
Òkè tube tí wá ní ifipamo nígbà tí ẹka nla kàn tàbí lefa tí fí síi sínú lupu ní ìsàlẹ̀ àti lọ láti na gbogbo imuse ní inaro, fífún omi ọlọrọ̀ sitashi jáde nípasẹ hun àti parí.
Tapioca / / ˌtæp i ˈ oʊkə / ; Portuguese Portuguese: ) jẹ sitashi tí a fa jáde láti awọn gbongbo ibí ìpamọ tí ọgbin gbaguda , ẹyà abínibí sí awọn ẹkun Ariwa àti Àríwá ila-oorun tí Brazil, ṣùgbọ́n lilo rẹ tí tán káàkiri South America ní báyìí.
Gbòngbò ìyàtọ̀ tí aláwọ̀ ewé nilo ìtọjú láti yọ linamarin kúrò, glycoside cyanogenic kàn tí o wáyé nípa tí ará nínú ọgbin, èyítí bibẹẹkọ lẹ yipada sí cyanide .
Konzo jẹ́ àrùn ẹlẹgba tí o ní nkán ṣe pẹlu ọpọlọpọ àwọn ọsẹ tí o fẹrẹ jẹ́ ìyasọtọ tí gbágudá kikorò tí kò ní ìlọsíwájú.
Ní ìṣòwò, sitashi náà tí ní ìlọsíwájú sí àwọn oríṣiríṣi ọnà: lulú tiotuka gbígbóná, oúnjẹ, finnifinni tí o tí ṣaju tàbí àwọn flakes isokuso, àwọn igi onigun mẹrin, ati àwọn “okuta iyebiye” tí iyipo.
Àwọn òkúta iyebiye jẹ́ àpẹrẹ tí o wà jùlọ jùlọ; àwọn ìwọn wà láti bíi 1 mm sí 8 mm ní ìwọn ìlà òpin, pẹlú 2-3 mm jẹ èyítí o wọpọ jùlọ.
Lẹ́yìn ìgbà tí bàbá rẹ̀ kú, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní máa ṣàkóso àwọn ilẹ̀ àti òkun, bí ó tilẹ̀ jẹ́pé ó ní ẹ̀gbọ́n ọkùnrin Dónal an Phíopa Ó Máille.
Ní ọdún 1593, tí gómìnà àwọn Gẹ̀ẹ́sì Connacht, Sir Richard Bingham kó àwọn ọmọ rè ọkùnrìn Tibbot Bourke àti Murchadh Ó Flaithbheartaigh àti ọbàkan rẹ̀ Dónal an Phíopa lẹ́rú, O'Malley wa ọkọ̀-ojú omi lọ sí England láti gbàwọ́n sílẹ̀.
Wọ́n kò dárúkọ O'Malley nínú ìwé ọdọọdún ti àwọn Ireland, fún ìdí èyí, ìwé ìtàn nípa rẹ̀ sábà wá láti orísun àwọn Gẹ̀ẹ́sì, pàápàá jùlò ìbéèrè méjìdílógún "Articles of Interrogatory", àwọn ìbéèrè tí wọ́n kọ sí i ń orúkọ Elizabeth I. Wọ́n dárúkọ rẹ̀ nínú ìwé àwọn Gẹ̀ẹ́sì àti ìwé ìtàn mìíràn bí i rẹ̀.
Òun ni ilé-iṣẹ́ Ìwé-ìròyìn ti Manchester Guardian rán lọ láti lọ kó àwọn ìròyìn kan jọ nípa àpérò tí ó fẹ́ wáyé ní orí awuye-wuye ìkorò ojú sí àti fífagi lé òwò-ẹrù tí ó fẹ́ wáyé ní Brussels.
Lẹ́yìn iṣẹ́ yí, ó di ògbóntagì ònkọ̀ròyìn lórí "Ìmúnisì" fú ilé-iṣẹ́ The Times, èyí sì ni ó mu di obìnrin àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ ònkọ̀wé ìròyìn tí ó ń gba owó gidi jùlọ lásìkò náà.
South Africa ní ọdún 1892 orílẹ̀-èdè Austrálíà ní ọdún 1901, New Zealand ní ọdún 1892,láti kọ́ nípa ohun tí ó ń lọ ní Kanaka tí àwọn òṣìṣẹ́ ti ń ṣíṣe nínú oko ìrèké ní Queensland.
Dame Flora Louise Shaw tí wọ́n ń dà pè ní Flora Shaw Jẹ́ aya alákòóso ilẹ̀ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ rí ìyẹ Frederick Lugard ní àsìkò tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà wà ní oko ẹrẹ́ àmúnisìn àwọn Gẹ̀ẹ́sì.
Wọ́n bí Flora ní ojúlé kejì àdúgbò Dundas Terrace, ní agbègbè Woolwich ní Ìlú London, ó jẹ́ ọmọ àbílé k3rin nínú ọmọ mẹ́rìnlá ti bàbá rẹ̀ tí ó jẹ́ Gẹ̀ẹ́sì George Shaw bí, tí ìyá rẹ̀ Adrirenne Josephine sì jẹ́ ọmọ bíbí Mauritius ará Faransé.
apakan ti o ni awọn iṣẹ ti awọn ọga ati awọn oṣere Naijiria miiran pẹlu iṣẹ nipasẹ Akinola Lasekan, Erhabor Emokpae, Ọjọgbọn Solomon Wangboje, Bruce Onobrakpeya, Haig David West ati Gani Odutokun.
Mabel Akomu Oboh tí a mọ̀ sí Mabel Oboh tí wọ́n bí ní 18 Oṣù Kẹẹ̀rin, Ọdún 1964 jẹ́ òṣèrébìnnrin, atọ́kùn ètò orí tẹlifíṣọ̀nù àti agbéréjáde ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ó jẹ́ àkọ́kọ́ ẹni tí yóó dánìkan gbé eré tẹlifíṣọ̀nù jáde pẹ̀lú eré rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Victims, tí ó jẹ́ gbígbé jáde lóri ìkànnì Nigerian Television Authority .
Ó jẹ́ ẹ̀kejì obìnrin tí yóó kọ́kọ́ dánìkan ṣe adarí eré àti olùgbéréjáde pẹ̀lú ṣíṣe eré rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Victims.
yóó gbàlejò lóri ètò tẹlifiṣọ̀nù pẹ̀lú ètọ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ "Chat with Mabel" tí wọ́n gbé sáfẹ́fẹ́ lóri ìkànnì NTA.
Ó darapọ̀ mọ́ ilé-iṣẹ́ NTA ní àwọn ọdún 1990 gẹ́gẹ́ bi olùgbéròyìn ṣááju kí ó tó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Aajọ Agbaye.
Ó sè àlàyè díè tí ọjọgbón àkéwí ádúláwò St. Lucian Nobel poet Derek Walcottsé yókúrò nínù idíjé kán nà ní awón ódún kán sehín tí ó túmò sí pé áàyè nà jé tí British, látì igbà tí Joseph Trapp ákéwì géèsii àtí àlùfa Anglican kókó gbáà ní ódún 1708, jú tí òkéèrè .
Agyeman-Duah ṣíṣẹ̀ bì Òlùdámóràn Àfíhán Ìdàgbàsóké fún ílé ísé tó tá éká sí Eko,Lumina Foundation, eyiti o fi idi Wole Soyinka Prize fun Litireso ni Afirika múlè, átì pè ó jẹ́ Àlága 2014–15 ti Litireso ti Millennium Excellence Foundation.
Lọ́wọ́lọ́wọ́, Agyeman-Duah jẹ́ Ásíwájú Ísé àgbésé /Álákósó lòrì ọ̀kán nínú ACET-Ílé-íṣẹ́ Norwegian fún Ìfówósówópó Ìdàgbàsóké Káríáyé àtí àwọ́n ìṣẹ́ ílé ífówópámọ́ Àgbáyé- Íbáṣèpọ́ Ílànà fún Ìdàgbàsóké Àpá Àládání & Ìdàgbà.
Ó tún n ṣíṣẹ́ ní ìṣẹ́ ètò ìmúlò ètò-ọ̀rọ̀ ìmọ̀-ẹ́rọ́ lórí ìdágbásóké ní Rwanda, ti órílẹ́-édé jé ètó ìtàn-ákọ̀ọ́lẹ́ ìtán-àkọ̀ọ́lẹ̀ rẹ̀ “Àwọ́n Tí ò dárá”.
Ó sì tí jẹ́ ẹ́gbẹ́ Ìwádí Ọ́dòódun ní Àwọ́n Íkẹ́kọ́ Ìdágbásóké ní Ílé-ìwè tì Ílá-óòrùn àtí Àwọ́n Ìkẹ́kọ́ Africa, Lọndọn, àtí òkán nínù Ọ́mọ́ ẹ́gbẹ́ Álákósó ti Ile ọnọ ti Ghana ati Igbimọ Ílé àràbàrà .
Làárín ọ́dún 2017 àtí 2018, ó ṣìṣẹ́ bí Òlùdàmọ̀rán Ìláná Ìdàgbàsóké fun Institute for Fiscal Studies ni Accra, Ghana, lórì àwọ́n ìgbéléwọ́n ìgbèkàlẹ̀ fún àgbàwí ètò ímúlò ínáwó.
Látì 2009 sí 2014 o jẹ oludamoran pataki si Àáré John Agyekum Kufuor lórì ífówósówópó ìdàgbàsòké àgbáyé, àtí nì àgbárá yíì ṣíṣẹ̀ pẹ́lù Eto Ounje Agbaye ni Kenya ati Etiopia ati ajọ-iṣẹ imulẹ alafia agbaye ti Interpeace tí ó wà ní Geneva.
Agyeman-Duah nígbákán tí jẹ́ ọlórí àkọsílẹ àlámọrí ní Ghana Embassy, Washington, DC, àtí lẹ́hínnà Ólúdámọràn Àṣà àtí Ìbáráẹ́nísọ̀rọ̀ ní Ìlé-ìṣẹ́ gígá Ghana ní Ìlú Lọndọu, àtí pé ó tún jẹ álámọ́ràn tì Ílè-íṣẹ́ Áfríkà fún Ìyìpádà Ìṣòwò .
Jéjé bì ónsé àgbéléwó ìwé ìtàn àtí légbéè híhàn lórì àwón órísírísí ètò bí BBC, VOA àtí àwón éèto òkèéré bí òjògbón ìdàgbàsóké àtí òlùyánjú, Agyeman-Duah jé ómó égbé gbóòji fun BBC àtí ìwé ìtàn PBS TV - Into Africa and Wonders of the African World, tí ásíwájú ónmówè African-American Henry Louis Gates Jr gbékálè.
Ó jẹ́ ònímọ́rán sí ìṣẹ́ àkànṣé àṣà Aluka tí Andrew Mellon Foundation tí New York àtí pé ó tún jé álábádásílé, nípásẹ́ inawo kóríyá, èró ìwé-ẹ́rí $500,000 kán ní Ílé-ẹ́kọ́ gígà Exeter tí Ìlé-ẹ́kọ́ gígá tí Oxford fún àwọ́n ọ́mọ́ ìlé-íwé gígá tí Ghana - Áwọ́n ẹ́gbẹ́ John Kufuor.
Ó tí ṣíṣẹ́ ní Côte d'Ivoire fún Ìjọ́bá àtí àwọ́n ọ́já àràmádá bí ọ́mọ́ ẹ́gbẹ́ ìwádìí ìmọ̀ràn àtí ásíwájú ònkọ́wé lórì íṣélọ̀pọ̀ àtí àwọ́n ọ́já rìrọ̀ tìtà: Àwọ́n ìhámọ́ àtí Ìmúdánílójú tí Kókó àtí àwọ́n ápákán Kòfì ní ágbégbé Yamoussoukro àtí àwọ́n ìhámọ́ àtí Ìmúdánílójú tí Rice.
Fún bí ọdun mẹwa lé séyín, Agyeman-Duah tí ṣíṣẹ́ pẹ̀lù Nobel laureate tí Náìjíríá ní Literature, Wole Soyinka lórí ọ̀pọ́lọ̀pọ́ àwọ́n íṣẹ́ àkànṣè pẹ̀lú gégébì ólúdárì ẹ́gbẹ́ tì ón sé ìdánwó Wole Soyinka Foundation pẹ̀lú University of Johannesburg ní South Africa .
Àwọ́n ólùkòwé tí ó ní ìtárá ní ágbégbé gúùsù Africa ní á fún ní ìmọ̀rán, Soyinka si kó ọ̀pọ̀lọ̀pọ̀ áwọ́n ìkẹ́kọ́ rẹ̀, Long Walk si Mandeland, gẹ́gẹ́bí ápákán tí ètò nàá.
Bákánná ní wón sísé pápò lórí órísírísí èkọ́ tí gbógbó ènìyàn sé ní University Oxford, nínù èyí tí Soyinka tí kédé pé òún yòó yá Kàádí Green US sí wéwé tí Donald Trump bá bórí nínù ìbò.
Agyeman-Duah jé ólùtójú ìbèrè tí The John A Kufuor Museum àtí Presidential Library àtí ọkán lárá égbé tí o ́ dúnàdúrà ìdàgbásókè ámáyédérùn ní Yúnífásìtì Sáyénsì àtí Ìmò Kwame Nkrumah ní Kumasi àtí ní Yúnífásítì tí Ghana, Legon.
Ó jẹ́ àpákàn égbẹ́ àwọ́n ọ̀jọ̀gbọ́n, àwọ́n òlùṣé ètò ìmúló àtí àwọ́n álámọjà ìdàgbàsòké tí ápéjọ́ íwádì àtì ìwàdì Africa ní Washington, DC, tí á pápọ̀ látí ṣẹ àyẹ̀wò ètò ìmùlò àjèjì tí Àáré US George W. Bush tí Africa, lẹ́hínnà tí á gbéjàdè bì Ṣíṣáyẹ́wó Ímúló Africa ti George Bush's Africa àtí àwọ́n dídábá fún Barrack Obama àtí Àkópọ́ Ímúló Africa tí Barrack Obama .
Agyeman-Duah sísé pèlú Adzido Pan African Dance Ensemble $2-million àtí sísé éré ìtágé álágbéká ìwoọn ódún kán (ní Ílé érẹ́ West Yorkshire ní Leeds, Manchester Opera House, Alexander Theatre, Birmingham and Edinburgh Festival Theatre), Accra àtí Kumasi tí, Yaa Asantewaa Warrior Queen.
Ó kọ́, ṣé itọ́sọ́nà àtí ágbèjádè áwọ́n fíímù áláwórán tẹ́lìfísíọnù méjì - Yaa Asantewaa: Ìṣílọ́ tí Ọ́bá Prempeh àtí Ákíkánjú tí Áyábá Áfíríkà kán, tí á ṣé àfíhán ní Ghana ní 2001, àtí Ípádal Ọ́bá kán sí Seychelles, èyítí ó hàn ní Ìlé Chatham ní ọ̀dún 2015.
Agyeman-Duah ní òyé MA látì Ílè-ẹ̀kọ̀ giga ti Wales, MSc ní Ìdàgbàsóké Ìṣòwò látì Ile-iwe ti Ila-oorun ati Awọn ẹkọ Afirika , University of London ati MSc kan ninu Itan-akọọlẹ ti Awọn ibatan Kariaye lati Ile-iwe London ti Imọ-ọrọ ati Imọ-ọrọ Oṣelu .
Ó tí ṣíṣẹ́ lórí ọ̀pọ́lọ́pọ́ áwọ́n ìṣẹ́ akánṣé àgbáyé làárín ọ̀dún 2005 àtí 2014 gẹ́gẹ́bí ọ́mó ẹ́gbẹ́ tí nẹtiwọki kán tí òn wò ípá tí àwọ́n àwùjọ́ Ìlú Afirika tín gbé ìlụ́ òk̀ẹ̀ẹ́rè ní ìdàgbàsóké ètò-ọ̀rọ̀ ní Ìlé ìfówópámó Agbaye ni Washington, DC, ó sí jé àpá ègbé kán fún kíkọ́ ìlé ágbárá ìlé ìfówopámó fun ísé àṣẹ́ ágbésé ìbílé lórí ìní àjé.
Ní odún 2017, ó jé àjó àlápéjo fun ayeye odun karun din ni ogota ti Apejo Makerere tí Ọnkòwé Ílè Ádúláwò ní Uganda, ítàn ìjò náà ní odún 1962 tí èyìn ìjóbá ámúnísìn òjógbón mòókó mòóká tí, bí á sàpèjúwè nípá àràmàdà Kenya Ngugi wa Thiong'o, wà "ìṣọ́kán nípàsẹ̀ ìrán tí ó ṣéèṣẹ tí ọ̀jọ́ íwájú tí ó yátọ fún Ílè Ádúláwò. "
Lati 2010 si 2012, o jẹ oludari ti Alliance for Africa Foundation ti o da ni Accra, àgbárí ọkèẹ́rè tí kìí ṣé tí ìjọ́bá tí á ṣètò nípásẹ̀ Ìgbímọ́ Ìlú Milan, Lombardy Regional Government ati Expo 2015 ti Italy tí ón wò ètó-ẹ́kọ́ átí ìdàgbàsóké àwọ́n àmáyédérùn, pẹ́lù áséìṣẹ́ tí àtúnṣétò tí ìlé-íṣẹ́ kọkọ ní Liberia.
Gẹ́gẹ́bí òjògbón ìdàgbàsòké, Agyeman-Duah tí rín írín-àjò ó sì ṣìṣẹ́ ńi àwọ́n òrílẹ́-èdè 25 Africa àtí Asia áwọ́n órílẹ́-èdè lórì íṣẹ́ ètò ímúlò ìdàgbàsòkè pẹ́lú ìjábọ̀ tí á tẹ́jádé tí àbájádé ìmúsé ètò ímúló ọ́dún mẹ́wà àkọ́kọ́ tí àpéjọ́ Káríáyé tí Tokyo lórí Ìdàgbàsòké Africa.
Ó jẹ́ akọ̀ròyìn BBC tẹ́lẹ̀ rí, a bí iṣé ọnà rẹ̀ jáde láti inú ìfẹ́ rẹ̀ láti mú ìyípadà bá ojú tí gbogbo àgbáyé fi ń wo Áfíríkà nípa lílo fíìmù, àwòrán, àti oúnjẹ.
Ìgbìyànjú tí ó ńlò ìtan-àkọọ́lẹ̀, àṣà àti àwọn àpéjọ wíwò ti ilé-iṣẹ́ fíìmù Nollywood ṣùgbọ́n fun awọn ajàfẹ́tọ-ènìyàn nípa ètò òṣèlú.
Ní ọjọ́ kejìlólógún Oṣù Kẹta Ọdún 2011, Saro-Wiwa gba àmì ìdánimọ̀ gẹgẹ bí ọ̀kan nínú àwọn adarí mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n tí ó ga jùlọ ti Renaissance Afirika nínú ìwé ìròyìn Times .
Ní ọjọ́ kẹrindínlógún, oṣù karùn-ún, ọdún 2006, àwọn ilé ìgbìmò asòfin dibò láti ṣe àtúnṣe ìwé òfin pé kí olórí orílẹ̀ èdè máa ṣàkóso ju ìgbà méjì lọ lórí àlèéfa.
Ìpolongo àwọn olùdíje fún Olórí orílẹ̀ èdè wáyé ni ìpárí oṣù Kejìlá, ọdún 2006 àti ípàṣẹ fún àwọn ìbọn ìkọlù tó tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta níye láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwọn ológun láti ṣètò ìdìbò létòletò lakoko idibo.
Atiku Abubakar, Igbákejì Ààrẹ tó wà nípò kéde ní ọjọ́ karùn-ún dínlọ́gbọ̀n, oṣù kọkànlá, ọdún 2006 pé ohun yóò díje Ó sì padà jáde gẹ́gẹ́ bíi olùdíje fun ipò Ààrẹ ti ẹgbẹ́ Action Congress ni oṣù Kejìlá.
Àwọn ọmọ ológun pa kéré jù ní márùn-úndínlọ́gbọ̀n awon afura sí alákatakítí ẹ̀sìn Ìsìnláàmú ní ọjọ́ kejìdínlogun, nígbàtí wọ́n kọlu àgọ́ Ọlọ́pàá kan ní ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù kẹrin ní kánò, ní ìdìbò ku ọjọ́ díẹ̀.
Ó kù díẹ̀ kí ìdìbò bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélógun, oṣù kerin ní àwọn kan gbìyànjú láti ṣekú pa Goodluck Jonathan olùdíje Igbákejì ààrẹ fún ẹgbẹ́ òṣèlú àlábúradà , àti gómìnà ìpínlẹ̀ náà ní ìpínlẹ̀ Bayelsa.
saláìsí ni ọjọ́ kọkàndínlógbọn, oṣù keta, ọdún 2007 kí ó tó di ọjọ́ ìdìbò Eléyìí fa ìdíwọ́ fún ìdìbò, nítorí òfin fàyè gba irú ìdádúró bẹ́ẹ̀ látàrí irú ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀ tí àwọn ẹgbẹ́ tí ó ni olùdíje bá béèrè fún un; síbẹ̀sbẹ̀, agbẹnusọ fun Àjọ elétò ìdìbò sọ pe idibo náà kò ní jẹ́ dídá dúró .
Ilé ẹjọ́ gíga ti pàṣẹ pé ìgbìmọ̀ náà kò lè yọ olùdíje kúrò, ṣùgbọ́n Ìgbìmọ̀ Àjọ Eleto Ìdìbò sọ pé òfin ti dá irúfẹ́ olùdíje bẹ́ẹ̀ lọ́wọ́ kọ́ láti díje tí wọ́n bá ti fi ẹ̀sùn kàn .
ẹjọ́ tó wà ní ilé ilé ẹjọ́ apex, ilé ẹjọ́ naa pàṣẹ pe Àjọ elétò ìdìbò kò le è yọ olùdíje kúrò níbí ìdìbò látàrí àti wá ọ̀nà fún Abubakar láti díje.
Ìdìbò gbogbogbòò ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni ọdún 2007 láti yan olórí orílẹ̀ ede ati ọmọ ilé ìgbìmò asòfin àpapọ̀ wáyé ni ọjọ́ kọkànlélógun , oṣù kerin, ọdún 2007.
Ó tesiwaju nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ tí ó sì kàwé gbàwé ẹ̀rí Bachelor of Science nínú ìmọ̀ Business administration ní ilé ẹ̀kọ́ Kogod School of Business, ní ìlú Washington, D.C. Lẹ́yìn èyí, ó tún kàwé gbàwé ẹ̀rí Master of Science nínú ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ ìbánisọ̀rọ̀, Communication art láti Brooklyn College, City University of New York.
Òun ni olùdarí-àgbà ilé-iṣẹ́ Even-Ezra Nigeria Limited, tí ó ṣe agbátẹrù sinimá olókìkí nì, Sango tí ó gba ọ̀pọ̀ àmì-ẹ̀yẹ lọ́dún 1997.
Ó dára pọ̀ mọ́ ilé-iṣẹ́ Inner City Broadcasting Corporation, ti ìlú New York City lọ́dún 1983 gẹ́gẹ́ bí olùdarí ìpolongo, níbi tí ó ti gba Sonny Okosuns lálejò lọ́dún 1984 ní gbajúmọ̀ gbọ̀ngán àgbáyé nì, Apollo Theater ní Harlem.
Wọ́n bí Ọbáfẹ́mi Bándélé Lásọdé lọ́jọ́ kẹrin oṣù Kejìlá ọdún 1955 ní ìlú Port Harcourt, olú-ìlú Ìpínlẹ̀ Rivers lórílẹ̀-èdè Nigeria, ṣùgbọ́n tí àwọn òbí rẹ̀ jẹ́ ọmọ bíbí Abẹ́òkúta, ní Ìpínlẹ̀ Ògùn.
Ní ọjọ́ 24th oṣù kẹ́jọ̀ ọ̀dún 2020, Abiru fi ìpò sílẹ ní báǹkì Polaris láti dijé du ìpò ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ní èkó east lábẹ́ ìpìlẹ ẹgbẹ́ All Progressives Congress.
Lákọkọ́ àjàkáyé àrùn covid 19, ó ti ṣètorẹ̀ àwọn ìbojú ìparada 150,000 sí àwọn ilé-ìwé alákọ́bẹ̀rẹ̀ ní agbègbè rẹ̀.
Òun ni ó jẹ́ Olùdarí àgbà ilé ìfọwópamọ́ First bank Nigeria Ltd láàrin ọdún 2013 sí 2016, ó sì tún jẹ́ kọmísónà fún ètò ìnáwó ní ìpìnlẹ̀ èkó láárín ọdún 2011 sí 2013 lábẹ́ ìdarí Babatunde R. Fashola gẹ́gẹ́ bí Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó.
Ní ọdún 2011, wọ́n gbà á wọlé ní BlackHouse Media gẹ́gẹ́ bí olùṣàkóso wẹ́ẹ̀bù wọn ṣùgbọ́n ó fi sílẹ̀ ní ọdún 2012 láti dojúkọ́ búlọ́ọ̀gì.
Ní àkokò tí ó bẹ̀rẹ̀ ní búlọ́ọ̀gì rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ tó níṣe pẹ̀lú ẹ̀rọ ayélujára púpọ̀ gẹ́gẹ́ bí The Net NG, Acada ​​Magazine àti Laff Mattaz ti Gbenga Adeyinka the 1st.
Tosin "OloriSuperGal" Ajibade (Oluwatosin Ajibade; tí a bí ní ọjọ́ kẹta-dín-lógún oṣù kejì ọdún 1987) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a mọ̀ fún ojú òpó wẹ́ẹ̀bù eré ìdárayá àti ìgbésí ayé rẹ̀, OloriSuperGal.com àti láìpẹ́ ààyè ayélujára tirẹ̀, TosinAjibade.com.
Ní ọdún 2014, Tosin Ajibade ti wà ní àkójọ láàrín àwọn ọgọ̀run àwọn obìrin YNaija tí ó ní ipa jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti pé búlọ́ọ̀gì rẹ̀ ni a kà lónìí gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn olókìkí àti gbajúmọ̀ jùlọ ní Nàìjíríà.
Ado Ahmad Gidan Dabino, jẹ́ òǹkọ̀wé èdè Hausa, òǹkọ̀wé, akéde, oníròyìn, olùṣe fíìmù, olùdarí àti òṣèré fíìmù ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ó ti ṣiṣẹ́ fún bíi ogún ọdún gẹ́gẹ́ bíi akọ̀ròyìn, òǹkọ̀wé, ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn àti oníṣẹ́ ìròyìn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Ghana, Canada, India, Orílẹ̀ èdè America, Caribbean àti Europe.
Ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ààbò ní orílẹ̀-èdẹ̀ Naijiria ni ó mu tí wọ́ sì tí í mọ́lé nígbà tí ó wà ní páápá ọkọ̀ òfurufú ti Abuja, bí ó ṣe ń ti Spain bọ̀ nítorí ó wọ ẹ̀wù tí wọ́n kọ "we are all Biafrans" sí.
Onumah ṣiṣẹ́, ó sì kọ̀wé fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ ìròyìn ní orílẹ̀-èdẹ̀ Nàìjíríà bíi; ìwé-ìròyìn Sentinel, Guardian, AM News, PM News, The News/Tempo, Concord, Punch àti Thisday newspaper, kí oh tó lọ sí Accra, ní orílẹ̀-èdè Ghana, ní ọdún 1996.
Ó sìn gẹ́gẹ́ bíi olùṣàtúnṣe alábàáṣiṣẹ́pọ̀ ti ìwé-ìròyìn Insight, olùrànlọ́wọ́ olùṣàtúnṣe ìwé-ìròyìn Third World Network African Agenda, olùṣekòkáárí, West African Human Rights Committee àti correspondent fún ìwé-ìròyìn African Observer, New York, àti AfricaNews Service, Nairobi, Kenya.
Onumah kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní University of Calabar, tó wà ní ipinle Cross River, ní orílẹ̀-èdè Naijiria, ó sì gba M.A nínú ẹ̀kọ́ iṣẹ́ ìròyìn láti University of Western Ontario, ní London, Ontario, Canada.
Ojú Kòkòrò: Greed, jẹ́ eré sinimá agbéléwò tí ó jẹ́ àkójọ àwọn eré crime-heist comedy film tí wọ́n gbé jáde ní ọdún 2016, tí àwọn gbajúmọ̀ òṣèré bíi : Wale Ojo, Tope Tedela, Charles Etubiebi, Seun Ajayi, Shawn Faqua, Ali Nuhu, Somkele Iyamah, Emmanuel Ikubese àti Afeez Oyetoro ti kópa.
Olaitan ni ó ke eré yí ní ọdún 2014, eré yí ni ó jẹ́ akọ́kọ́ eré tí yóò kọ́kọ́ kọ parí tí yóò si di gbígbé jáde Wọ́n ṣe ṣe agbékalẹ̀ eré náà ní ìlànà tí ó fi bá àkókò kọ̀ọ̀kan mu tí ó sì mú àwọn òṣèré ati ònwòran lọ́kàn.
Wọ́n tún ṣàfihàn rẹ̀ ní sinimá ilẹ̀ New York láàrín ọjọ́ kẹtàlá sí ọjọ́ọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù Kẹrin ọdún 2018.
Wọ́n fi eré Ojú kòkòrò sọ ìtàn òṣìṣẹ́ adarí ilé-iṣẹ́ epo kan tí ó gbèrò láti digun ja àwọn ọ̀gá rẹ̀ lólè, amọ́ tí ó padà ronú pìwàdà nígbà tí ó ronú wípé èrò òun kò dára
Ilé-iṣẹ́ àpapọ̀ ẹ̀kọ́ tí wọ́n máa ń pè ní jẹ́ apá kan ti àwọn ilé-iṣẹ́ àpapọ̀ Naijiria tí ó ń ṣe ìtọ́sọ́nà ètó-ẹ̀kọ́ ní Nàìjíríà.
" Ìpinnu wa ni láti lo ètò-ẹ̀kọ́ gẹ́gẹ́ bí ohun èlò fún ìtèsíwájú ìdàgbàsókè gbogbo àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sí agbára wọn ní kíkún, fún ìgbéga ti orílẹ̀-èdè tí ó lágbára, tiwa-n-tiwa, dọ́gbadọ́gba, tí ó ní ìlọsíwájú, tí a kò pin àti àìbíkítà orílẹ̀-èdè aláṣẹ lábẹ́ Ọlọ́run."
Ní ìgbà tó yá ,omo tí Asín gbé wá sí ọjà ,ọmọdé náà ti bẹ̀rẹ̀ sí níí ra,Asín si sọọ kalè nígbà tó ńta jà fún àwọn onibara rè ,ọmọ yìí ń rá kiri, ó ń ṣeré.
Nígbà tí Ọ̀kẹ́rẹ́ pa àte àwo rẹ̀ kalẹ̀, ọmọdé yìí rá lọ sí ibè ó fi ọwọ́ kan ọkàn nínú àwo, ara ti kan aláwò yìí nígbà tí òun kò ta, ìyá ọmọdé yìí ló ń tà látàárọ̀ ,tìkanra tìkanra ló fi gbá ọwọ́ ọmọdé yìí ,tó já àwo rẹ̀ gbà, tó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní bú ìyá ọmọ yìí ní mẹsan án mẹwa .
Asín gbiyanju láti fún Ọ̀kẹ́rẹ́ ní sùúrù ṣùgbọ́n etí òdì ló fi ń gbó gbogbo àlàyé Asín, báyìí ni Asín pẹ̀lú Ọ̀kẹ́rẹ́ bẹ̀rẹ̀ sí ní ta Ìpórogan.
Asín kò lágbára tó Ọ̀kẹ́rẹ́ tẹ́lẹ̀, èrò pé òun yòò fìyà jẹ Asín ló wà lọ́kàn Ọ̀kẹ́rẹ́ tó fi so ọ̀rọ̀ di ìjàkadì .
Ìròyìn kan Ìjàpá lára pé Asín àti Ọ̀kẹ́rẹ́ ń jà, igi ni Ìjàpá fàyọ,gẹ́gẹ́ bí ati mọ pé ọ̀rẹ́ tímotimo Ìjàpá ni Ọ̀kẹ́rẹ́ , tí ó bá na Ọ̀kẹ́rẹ́ ní igi kan, mewaa ni yóò na Asín , nígbà tí Asín rí wípé Ìjàpá kò là wón ní ìjà , ìjà ọ̀rẹ́ rè Ọ̀kẹ́rẹ́ ló ń gbe tí owó rẹ sì le jù Ọ̀kẹ́rẹ́ tí òun ń bá jà lo,Asín fi Ọ̀kẹ́rẹ́ ṣílẹ̀ ó sì toro mó Ìjàpá ó de yín dé ní igi imú, eyín Asín wọlé sinsin, ẹ̀jẹ̀ ń san gburu láti igi imú Ìjàpá .
Inú bẹ̀rẹ̀ sini bí Ọ̀kẹ́rẹ́ , bẹ́ẹ̀ni ni Okere bẹ̀rẹ̀ sini da gbogbo nkan ru, ó ṣì ń kọrin òwe, ó ń so okoọ̀rọ̀ sí Asín, Ásín kò sì dá lóhùn.
Ni Oṣu Kini ọdun 2019, Akoko fun Aise ipa ni a ṣe ayẹyẹ ni gbogbo agbaye bi aye “lati mu awọn agbegbe papọ, fifun wọn ni agbara lati ṣe akiyesi ati iranlọwọ lati ṣẹda agbaye ti kii ṣe iwa-ipa.”
Ninu iwe rẹ, Oogun Ojiji: Ibi-aye ni Awọn Itọju Ajọpọ ati Yiyan(Shadow Medicine: The Placebo in Conventional and Alternative Therapies), John S. Haller kilo pe awọn ọna yiyan si oogun, gẹgẹbi ti Mary Morrissey funni, ko yẹ ki o jẹ aropo si oogun ti aṣa.
Nṣiṣẹ lati iṣẹ ibẹrẹ rẹ ni iṣẹ omoniyan agbaye, Morrissey ṣe àjọ-da Ẹgbẹ fun Ero Titun Agbaye ni ọdun 1995 ati pe o jẹ alaga akọkọ rẹ.