polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Bótilẹ̀jẹ́pé Estifanos kọ́kọ́ fẹ́ láti di akọrin tàbí oníjọ́, ní ọdún 2002 ni Fessehaye Lemlem, ẹni tí ó kọ ìtàn eré Fermeley, fi lọọ Estifanos láti wá kópa nínu fíìmù rẹ̀.
Ó kópa gẹ́gẹ́ bi ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga kan tí ó yó ìfẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ẹgbẹ́ rẹ̀ ṣùgbọ́n tí eré ìfẹ́ àwọn méjéèjì padà já sí ìkorò nígbẹ̀yìn.
Lẹ́hìn ipa rẹ̀ nínu fíìmù náà, Estifanos pinnu láti dáwọ́ ẹ̀kọ́ rẹ̀ dúró náá láti lè gbájúmọ́ iṣẹ́ òṣèré, bótilẹ̀jẹ́pé ó ṣe ìpinnu láti padà sí ìdí ẹ̀kọ́ rẹ̀ bí kò bá rí ìtẹ́lọ́rùn nídi iṣẹ́ òṣèré náà.
Estifanos maá n gbá bọ́ọ̀lù àfọwọ́gbá Volleyball ní ìgbà tí ó wà ní ilé-ìwé, ṣùgbọ́n ó dáwọ́ rẹ̀ dúró láti gbájúmọ́ iṣẹ́ òṣèré rẹ̀.
Estifanos kó ipa ti Feruz nínu eré tẹlifíṣọ̀nù alátìgbà-dégbà tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Hareg gẹ́gẹ́ bi ọmọbìnrin kan tó ní àwọn olólùfẹ́ méjì.
Ní oṣù kẹta ọdún 2020, lẹ́hìn tí wọ́n pa ọmọkùnrin Gay kan ní ilé Nàìjíríà, Blaise ṣe ìdásílẹ̀ ìpolongo lórí ẹ̀rọ ayélujára tí Twitter pẹ̀lú Ani Kayode, Somtochukwu àti Victor Emmanuel.
Àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ṣe àṣeyọrí nípa ṣíṣe ẹ̀dà hashtag tí wọ́n sọ ní "#EndHomophobiain Nigeria"" àṣà lórí ẹ̀rọ ayélujára tí ó jẹ́ Twitter àwọn ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́.
Títí di oṣù kẹwàá ọdún 2020 ni wọ́n tí ń lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì ìjọba àpapọ̀ ti Alexa Ekwueme ni orílè-èdè Nàìjíríà, tí wọ́n sì nkó ẹ̀kọ́ láti gba oyè ìjìnlẹ̀ nínú èdè gèésì àti àwọn ẹ̀kọ́ ìwé-kíkọ.
Lẹ́hìn ìṣẹ̀lẹ̀ yín yin ìbọn pa àwọn tí wọ́n n fi ẹ̀hónú hàn ẹ̀yí tí ó ṣẹlẹ̀ ní Lekki ní ọdún 2020, Blaise bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe iṣẹ́ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ Safe HQuse láti lè ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ queer ti wọ́n ń fi ẹ̀hónú hàn tí wọn kò sì ṣe àgbákò ikú
Blaise di ẹni tí ó tún bọ̀ ma ń sọ́rọ́ nípa ìbálòpọ̀ lórí àwùjọ media ti orí ẹ̀rọ ayélujára léhìn tí àlùfáà kan ti bu ẹnu àtẹ́ lù wọ́n fún híhu ìwà ìbàjẹ́ ní ọdún 2019, tí àwọn tí ó wà ní ilé ìjọsìn kò sì dá síi.
Lára àwọn ẹbí rẹ̀ ni àwọn oníṣẹ́ ọnà ó sì tún bá Fẹlíìsì Bọ́ǹsì tan, ẹni tí ó jẹ́ olùṣẹ̀dá orin tí ó ṣeé jó sí ní àádọta ọdún àkọ́kọ́ ní sẹ́ńtúrì ogún.
Nígbà tí ó di ọmọ ọdún mẹ́rìnlá ni ó ṣe eré ìta gban̄gba rẹ̀ àkọ́kọ́ níbi tí ó ti ń fi orin Síkọọti Jópìlìn dá àwọn ènìyàn lára yá.
Ní ọdún méjì lẹ́yìn èyí, wọ́n gbà á sí Ilé-ẹ́kọ̀ gíga Ajẹmọ́ba Ilẹ̀ Sìkọ́tíláǹdì fún ìkọ́ni ní Díràmà àti Músíìkì (báyìí, wọ́n ń pe ilé-ẹ̀kọ́ yìí ní Royal Conservatoire of Scotland).
Ní ọdún tí ó tẹ̀lé e, ó gba dípúlọ́mà nínú músíìkì ṣíṣe lẹ́yìn ìgbà tí ó ti ṣe eré Pianó Mẹ̀ǹdélisọ̀ùn àkọ́kọ́.
Léyìn ìgbà tí ó ti fi ẹ̀kọ́ kíkọ́ àìgbagbẹ̀fẹ̀ sílẹ̀ , ọ̀pọ̀ ibi ní wọ́n ti máa ń fẹ̀ kí ó wá ṣeré pianó fún àwọn.
Ní ọdún kan náà, ó gbé eré àdánìkan ṣe lọ sí àríwá ilẹ̀ Jẹ́mánì ní oṣù kẹ́sàn-án/oṣù kẹ́wàá ọdún náà ó sì lọ sí òpin gbùngbùn ìlà oòrùn ní oṣù kọkànlá ọdún kan náà níbi tí ó ti ṣeré ‘Táńgò ketàdínlógún’’ ní Họ́ng Kọngì.
Lẹ́yìn ìgbà tí ó ti lo àkókò díẹ̀ ní Ẹ́díńbọ̀rọ̀ ó padà sí ilẹ̀ Jámìnì ní oṣù kejì ọdún 2010 ó sì ń gbé ní Wiesbaden.
Ọmọ ilẹ̀ Skọ́tlándì tí ó máa ń kọ orin sílẹ̀, tí ó máa ń tẹ pianó níbi tí wọ́n bá ti ń kọrin ní ìta gban̄gba tí ó sì máa ń ya àwòrán ni.
Wọ́n bi ní ìlú Zonkwa, ní Ìpínlẹ̀ Kaduna, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Ó jẹ́ ònkọ̀tàn, olùgbéré-jáde àti olùdarí eré orí-ìtàgé.
Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìgbìmọ̀ kan ní ilé-ẹ̀kọ́ okòwò "Harvard Africa Business School Forum", tí ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alámòójútó àgbà ní ilé-iṣẹ́ MTV Base, Ó tún jẹ́ adarí àgbà ní ilé-iṣẹ́ "VIACOM", ó sì tún jẹ́ adarí àgbà ní ilé-iṣẹ́ ìgbórinjáde ti Chocolate City.
Ọjọ́ tí wọ́n kéde wípé àwọn yóò gbé eré náà jáde jẹ́ ọjọ́ Kẹtàlélógún oṣù Kíní ọdún 2015, àmó wọn kò gbé eré náà jáde títí di ọjọ̣́ Kẹwàá oṣù Karùn ún ọdún 2019.
Aduwak darí eré kan tí ó ṣàfihàn rúkè rúdò ti ó ṣẹlẹ̀ láàrín àwọn ọmọ ilè Áfíríkà tí wọ́n tún jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà bákan náà àti àwọn ọmọ ilẹ̀ Àfíríríkà tí wọ̣́n ń gbé ní ìlú òkèrè gbogbo ní ọdún 2020 tí wọ́n pe àkòrí rẹ̀ ní Not Supposed to be Here.
Aduwak gba àmì-ẹ̀yẹ ti Michelle Dede àti Olisa Adibua gbé kalẹ̀ nígbà tí́ ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n ní ọdún 2006 pẹ̀lú iye owó tí ó tó $100,000.
Lẹ́yìn ìdíje, Aduwak gbéra lọ sí orílẹ̀-èdè New York láti tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ Digital Film Academy, tí ó dara pọ̀ mọ́ ṣíṣe sinimá lẹ́yìn ẹ̀kọ́ rẹ̀.
Ó sìn gba lámèyítọ́ tó dára nínú sinimá aláwàdà rẹ̀, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ To Die For lọ́dún àti sinimá mìíràn tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Quills lọ́dún .
Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní gbajúmọ̀ si nígbà tí ó kópa gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá ìtàn tí wọ́n pè ní Commodus nínú sinimá tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Gladiator lọ́dún , ó gba àmìn ẹ̀yẹ Academy Award for Best Supporting Actor fún sinimá yìí.
Bẹ́ẹ̀ náà wọ́n yàn án fún àmìn ẹ̀yẹ Best Actor fún ipa tó kó gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá ìtàn olórin Johnny Cash nínú Walk the Line lọ́dún , ọ̀mùtí ajagun fẹ̀hìntì nínú sinimá The Master lọ́dún , nínú èyí tí ó ti gba àmìn ẹ̀yẹ ti Volpi Cup for Best Actor, àti the title character ní Joker lọ́dún .
Àwọn fíìmù rẹ̀ mìíràn ni; Signs àti The Village , gbajúmọ̀ sinimá nì Hotel Rwanda lọ́dún , sinimá olólùfẹ́ Her lọ́dún , Inherent Vice lọ́dún , àti You Were Never Really Here lọ́dún , èyí tí ó fi gba àmìn ẹ̀yẹ Cannes Film Festival Award for Best Actor.
Joaquin Rafael Phoenix (; né Bottom; tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá ọdún 1984 jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò àti olóòtú ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà
Ó ti gba ẹgbẹlẹmùkú àmìn ẹ̀yẹ nínú iṣẹ́ rẹ̀, pàápàá jùlọ àmìn ẹ̀yẹ BAFTA Award, a Grammy Award, Golden Globe Awards méjì, Screen Actors Guild Award, wọ́n sìn yàn án fún àmìn ẹ̀yẹ Academy Awards nígbà mẹ́rin.
Ẹ̀méje ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní ilé ìwé yìí ti ní èsì ìdáwò tí ó tayọ àwọn elegbé rẹ̀ nínú ìdánwò àṣekágbá oní ìwé kẹwàá láti ọdún 1985 tí àjọ West African Examination Council ṣe agbátẹrù rẹ̀.
Àfojúsù wọn ni " produce generation of women who will excel, compete globally and contribute meaningfully to nation building" ṣíṣe ìgbéǹde àwọn obìrin tí wọn tayọ, tí wọn lè fi igagbaga lágbàáyé, tí wọ́n sì lè ṣe oun tí ó ni ìtumọ̀ ní àwùjọ
Àwọn ọ̀wọ́ ọlọ́dún mẹ́fà, tàbí ìpele ọlọ́dún mẹ́fà wà; ọ̀wọ́ ọlọ́dún kọ̀ọ̀kan ní tó ẹgbẹ̀ta akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n tún pín sí ìsọ̀rí lóríṣiríṣi.
Ọjọ́ kẹwàá, oṣù ọ̀wàwà, ọdún 1927, nígbà tí Nàìjíríà ṣì wà lábẹ̀ àwọn òyìnbò amúnisì ni a dá ilé-ìwé yìí sílẹ̀, ọ̀pọ̀ èèyàn sì mọ̀ ọ́ sí “ilé-ìwé àwọn Obìnrin ti King's College, Lagos”.
Paul ti ṣiṣẹ́ ìgbétò sáfẹ́fẹ́ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ ìgbétò sáfẹ́fẹ́ bíi Lagos Television ,Continental Broadcasting Service , àti MNet (níbi tí ó ti jùmọ̀ pẹ̀lú àwọn mìíràn gbé ètò JARA sí orí Africa Magic) ní Nàìjíríà.
Olóyè tí orúkọ àbísọ rẹ̀ gan-an ń jẹ́ Sunday Adéníyì Adéyẹmọ jẹ́ gbajúmọ̀ ajìjàǹgbara, olóṣèlú àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọ ènìyàn ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Sunday di ìlúmọ̀ọ́ká lórí ìkànnì abánidọ́rẹ̀ẹ́ lósù kìíní ọdún 2021, nígbà tí ó fún àwọn darandaran Fúlàní ní gbèdeke ọjọ́ méje láti kúrò nílẹ̀ Ìbàràpá, nítorí ìpakúpa tí wọ́n fura pé àwọn Fúlàní wọ̀nyí ni ó pa Ọ̀mọ̀wé Abọ́rọ̀dé.
Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní di gbajúmọ̀ ìlúmọ̀ọ́ká nípa ipa akọni tí ó kó nínú ogun Modákẹ́kẹ́ àti Ifẹ̀ láàárín ọdún 1997 sí 1998, níbi tí ó ti gbè lẹ́yìn àwọn ènìyàn Modákẹ́kẹ́.
Lẹ́yìn èyí, ó padà sí Ìbàdàn, níbẹ̀ ló ti pàdé Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ àná, Lam Adesina nípa ìgbésẹ̀ akin tí ó gbé nílé epo kan láti gbèjà àti jà fún ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn níbẹ̀.
Bákan náà, ó bá Gómìnà àná Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ mìíràn, Rasheed Ladoja ṣiṣẹ́, tí ó sìn di ọkàn nínú àwọn ìsọ̀ǹgbè olùfọkàntán rẹ̀.
Ó kọ́ṣẹ́ mọṣẹ́ nípa túntún kẹ̀kẹ́ alùpùpù ṣe, èyí ló fi ń jẹun kí ó tó tún bẹ̀rẹ̀ túntún ọkọ̀, lẹ́yìn èyí ló bẹ̀rẹ̀ sí ní ta ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ kí ó tó dá ilé-iṣẹ́ Adeson business Concept sílẹ̀.
Yàtò sí èyí, àwọn òbí mìíràn tilẹ̀ máa ń ran ọmọ wọn lọ òkè òkun nítori ìròyìn tí wọ́n gbọ́ nípa ọrọ̀ àti àǹfàní tí ó wà ni Europe, èrò wọn nipé àwọn ra ayé tó dáa fú àwọn ọmọ àwọn.
Ní ọdún 2019, ẹ̀tàlénígba ẹjọ́ lórí kíkó àwọn ènìyàn lọ sí òkè òkun ní ọ̀nà àìtọ́ ni àjọ NAPTIP ti jábọ̀ tí wọ́n sì tọ ọpinpin rẹ̀ ní orílè-èdè Nàìjíríà.
Ọ̀kànléàádọ́rin àwọn afurasí ni àwọn Nigerian Police mu, ṣùgbọ́n áàdínlọ́gbọ̀n nínú wọn ni adé ìbàjẹ́ yìí ṣímọ́ lórí, tí wọ́n sì fi wọ́n sẹ́wọ̀n.
bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ àwọn èèyàn ò jábọ̀ púpọ̀ nípa irú ẹjọ́ báyìí, àwọn àjọ NAPTIP ti yọ àwọn olùfaragbá ẹgbèrúnléèjìléláàdọ́jọ kúrò nínù ìkó-ènìyàn lọ sókè òkun lọ́nà àìtọ́ ní ọdún 2019.
Gẹ́gẹ́ bí àjọ United Nations Office on Drugs and crime ṣe sọ, ìdá mẹ́wàá àwọn tí wọ́n fi ipá fà sí iṣẹ́ àṣéwó ní òkè òkun jẹ́ obìnrin láti ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà, tí ọ̀pọ̀ nínú wọ́n wá láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Èyí rí bẹ̀ nítorí pé ọ̀pọ̀ àwọn orílé-èdè tí ó wà ní apá Ìwọ̀orùn Áfríkà ni ó fi ojú téḿbẹ́lú obìrin, pàápàá ní orílè-èdè Nàìjíríà, èyí sì jẹ́ kí ó rọrù láti kó àwọn obìnrin lo sí òkè òkun ní ọ̀nà àìtọ́
Àìní ẹ̀kó Ìwé tó péye fún ọmọbìnrin máa fà àìní iṣẹ́ gidi, èyí sì máa ń jẹ́ kí ó rọrùn láti kó wọn lọ sí òkè òkun ní ọ̀nà àìtọ́.
Kíkó Àwọn Ènìyàn lọ Sókè Òkun Lọ́nà Àìtọ́ láti Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà jẹ́ ìrìn àjò tó ní ṣe pẹ̀lú gbígbé obìnrin, ọmọdé àti ọkùnrin lọ́nà àìtọ́ láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sí òmíràn látàri pípa iró tàbí títan àwọn ènìyàn tó ń wá ìgbésí ayé ìrọ̀rùn jẹ.
Ní ọdún 2001, àjo NAPTIP ṣe àfilólè wí pé wón ní àjọsepò pẹ̀lú orílẹ̀-èdè France, Gambia, Italy, Spain, Sweden àti Switzerland làti ṣe ìwádìí lórí ẹjọ́ mókànlélógún tó ní ṣe pẹ̀lú kíkọ́ àwon ènìyàn lo sí òkè-òkun lọ́nà ẹ̀bùrú.
Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹta, orílẹ̀-èdè Rwanda fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ méjì míràn àn múlẹ̀ ní Kigali, èyí tí ó mú kí àpapọ̀ iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àjàkálẹ̀-àrùn yí di méje ní orílẹ̀-èdè yí.
Nínú ìgbìyànjú láti dáwọ́ títànkálẹ̀ àrùn ẹ̀rànkòrónà yí dúró, ilé-iṣẹ́ ti ìlera ní orílẹ̀-èdè Rwanda kéde ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta, láti orí ẹ̀rọ ayélujára ti Twitter pé gbogbo àwọn ọkọ̀ òfurufú akérò ni wọn yíò dádúró fún ọgbọ̀n ọjọ́ bẹ̀rẹ̀ láti ogúnjọ́ oṣù kẹta.
Àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba àti àwọn ti aládàáni ni wọ́n sọ fún wípé kí wọ́n má a ṣe iṣẹ́ wọn láti ilé lábé àwọn ìgbésẹ̀ tó múnádóko.
Gbogbo àwọn ẹnuibodè ni wọ́n tún má a di títìpa, ṣùgbọ́n wọ́n dá àwọn ọkọ̀ akẹ́rù sílẹ̀ àti àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Rwanda tí wọ́n ń wọlé bọ̀ ṣùgbọ́n ó kan dandan fún wọn láti kọ́kọ́ lọ sí ibi ìfinipamọ́ ọlọ́jọ́-mẹ́rìnlá.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní agbègbè Rusizi ní apá ìwọ-òòrùn Rùwándà, tí í ṣe ààlà ilẹ̀ olómìnira ti orílẹ̀-èdè Congo ló fà á tí iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n fìdí ẹ̀ múlẹ̀ fi lọ sókè.
Eléyì í, pẹ̀lú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ díẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní Rusumo tí í ṣe ààlá ìla-òòrùn pẹ̀lú orílẹ̀-èdè Tanzania, ló mú kí iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n fìdí ẹ̀ múlẹ̀ lọ sókè láti 370 ní òpin oṣù kárùn ún sí 572 ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹfà.
Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù karùn ún, wọ́n fìdí ẹni àkọ́kọ́ tí ó kọ́kọ́ jẹ́ aláìsì múlẹ̀ ní orìlẹ̀-èdè Rwanda.
Iye àwọn aláìsàn tí wọ́n ti gba ìwòsàn lọ sókè láti méjìléláàdọ́jọ sí ọ̀tàlénígba dín mẹ́rin tí ó wá ṣẹ́ku àwọn aláìsàn mẹ́tàléláàdọ́fà tí wọ́n ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́.
Ní ọjọ́ kẹsàn án oṣù kẹrin, wọ́n ṣe àwárí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun mẹ́ta ti ẹ̀rànkòróná nínú ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀rin àti ogún àwọn ènìyàn tí wọ́n ṣe àyẹ̀wò fún ní wákàtí mẹ́rìnlélógún sẹ́yìn.
Èyí mú kí àpapọ̀ iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n ti fìdí ẹ múlẹ̀ pé wọ́n ní àrùn kòróná di mẹ́tàléláàdọ́fà àwọn ènìyàn .
Ní ọjọ́ kejìlá oṣù kini ọdún 2020, àjọ elétò ìlera àgbáyé jẹ́rìsí i pé kòkòrò àrùn ẹ̀rànkòróná ni ó fa àrùn atẹ́gùn ní àárín ọ̀pọ̀ ènìyàn ní ìlú Wuhan ní agbègbè Hube, orílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ fún àjọ elétò ìlera àgbáyé ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kejìlá ọdún 2019.
Ní oṣù kẹrin, àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun méjìdínláàdọ́sàn án ni ó ṣẹlẹ̀, èyí tí ó mú kí àpapọ̀ iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn kòrónà tí ó ti ń ṣẹlẹ̀ di òjìlénígba lé mẹta .
Mẹ́rìnlélọ́gọ́rùn ún àwọn aláìsàn ni wọ́n ti gba ìwòsàn, tí àwọn aláìsàn mọ́kàndínlógóje ṣi n gba ìtọ́jú lọ́wọ́ ní òpin oṣù kẹrin.
Àkọ́kọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn COVID-19 ní orílẹ̀-èdè Rwanda ni wọ́n fìdí ẹ múlẹ̀ ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta ọdún 2020.
Lẹ́hìn ìṣẹ̀lẹ̀ ti àkọ́kọ́, àwọn ènìyàn mẹ́rin míràn àn ni àyẹ̀wò fi hàn pé wọ́n ní àrùn COVID-19, èyí ló mú kí ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn yí di márùn ún.
Ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta, ilé-iṣẹ́ ti ìlera ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun ti COVID-19 mẹ́fà míràn, èyí tí ó mú kí àpapọ̀ iye àwọn tí àyẹ̀wò jẹ́rìsí pé wọ́n ní àrùn firọsi yí di ọgọ́ta.
Ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn COVID-19 kéré púpọ̀ sí ti SARS tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọdún 2003,ṣùgbọ́n bí àrùn COVID-19 ṣe ń tàn kaakiri pọ̀ púpọ̀ ní pàtàkì tí a bá wo iye àwọn tí ó ti jẹ́ aláìsí.
Gẹ́gẹ́bí akọrin, àkọ́kọ́ orin àdákọ rẹ “Somebody Help Me” jẹ́ gbígbé jáde ní ọdún 2009 tí àtẹ̀lé rẹ̀ jẹ́ àkọ́kọ́ àkójọpọ̀ orin rẹ̀, èyítí o ṣe àgbéjáde gbajúgbajà orin aláseyorí rẹ̀ kan "Ikebe Na Moni".
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi afẹwàṣiṣẹ́, ó sì farahàn ní àwọn ìkéde fún àwọn ilé-iṣẹ́ bíi Coca-Cola, Nixoderm àti Liberia GSM.
Nígbà tó wà lọ́mọdé ní ilé-ìwé ẹlẹ́kọ mẹ́wa, ó ní ẹ̀mí ìṣe fún eré ìtàgé ṣiṣ́e ṣùgbọ́n ó pàdánù rẹ̀ lẹ́hìn títẹ iilé-ìwé gíga.
Coal tí ṣe awọ pẹ̀lú àwon ọ̀kọrin orílè èdè Nàìjíríà mìíràn bí Ikechukwu, Phyno, Davido, Naeto C, Dr SID, D'Prince, Wizkid àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀kọrin mìíràn.
Ní ọdún 2012 ní ìgbésẹ nlá kan jẹwó laarin àwọn aláṣẹ Mo hits Don Jazzy ati D'banj, Coal, Dr'Prince ati ] fọwọ́ sí ilé iṣẹ orin tuntun tí Don Jazzy dásílẹ̀ tí orúko ilé iṣẹ náà sì ń jẹ́ Mavin Records pẹlú àfikún Tiwa Savage láti inú ilé iṣé idaraya tí ó ń jẹ́ 323 tí ó ń ṣe bí Ìyá-Àfin àkọkọ ti Mavin Records.
Awo-orin ‘CV’’ àti ‘Ololufe’ jẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn orin ìfẹ ti omo Naijiria nífẹ̀ẹ́ sí tí ẹnìkan kan kò tíì kọ rí.
Lẹ́yìn náà, Coal ṣe àwo orin àkọ́kọ́ rẹ̀ Mushin To Mo'Hits èyí tí ó jẹ́ ìtẹ́wọ́gbaà ní gbogbo orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, UK àti USA.
Lẹ́yìn ní ọ tẹ̀sìwàjú láti lọ sí ilé ìwé ìjọba tí wọ́n pè ní Federal Government College ti ìjànikin ní ìpínlè Èkó fún ẹ̀kọ sẹ́kọ́ńdírì.
Oluwatobi Wande Ojosipe tí a bí ní ọjọ kejidinlogun oṣù kẹwàá, ọdún 1985, tí orúkọ ìnagijẹ rè ni jẹ Wande coal jẹ́ ọ̀kọrin ti orílé èdè Nàìjíríà àti akọ-o.
Action Against Trafficking in Persons And Smuggling of Migrants in Nigeria tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2018 látàri àjọmọ̀ tó wà láàárín àjọ European Union àti ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, jẹ́ àjọ tó ń rí sí ìdínkù gbígbé àwọn èèyàn láti oríẹ-ede Nàìjíríàlo si orílẹ̀-èdè mìíràn lọ́nà àìtọ́.
Àfojúsùn wọn ni; láti mú kí ìṣèjọba àjọ tó ń rí sí ìṣílọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríàtúnbọ̀ tẹ̀wọ̀n si, láti dènà gbígbé àwọn èèyàn kúrò lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́nà àìtọ́, dídàbòbò àwọn olùfaragbá láti ìlú Europe, láti mú kí ọwọ ba àwọn ọ̀daràn yìí kí wọ́n sì wá ìjìyà tó tọ́ fún wọn, àti làti mú kí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tó yanrantí wà láàárín àwọn àjọ tó ń dojúìjàkọ ẹ̀sùn búburú yìí.
Ìlú Èkó ni wọ́n bí Yéwándé sí ṣùgbọ́n ọmọ Ọ̀sọsà-Ìjẹ̀bú ni Ìpínlẹ̀ Ògùn, Iwọ̀-oòrùn Nàìjíríà.
Ó ti gbé, darí, kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù Nàìjíríà bíi Ọmọ Ẹlẹ́mọ̀ṣọ́, eré àgbéléwò 2012 kan tí ó ṣe àfihàn Bím̀bọ́ Oshin, Muyiwa Adémọ́lá àti Yọ̀mí Fash-Lanso.
Andy Okeke àti ìyàwó rẹ̀ Merit bá ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ìjákunlẹ̀ pàdé – bí ìṣe ṣe ń bọ́ lọ́wọ́ wọn, ni wọ́n tún yan ara wọn jẹ nípa ṣíṣe Àgbèrè, wọn pàdánù owó Ìfipamọ́ wọn nínú Ìdókòwó ńlá.
Àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ọkùnrin wọ̀bìà àti onífẹ̀ẹ́-kú-fẹ̀ẹ́ ló máa kọnu ìfẹ́ sí Merit, pàápàá jù lọ àwọn ọ̀gá rẹ̀ Ichie Million àti Chief Omego .
Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, Andy máa ń sábà ṣe àfiwéra àìlóríre ti rẹ̀ pẹ̀lú Àṣeyọrí àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ pàápàá Paul tí ó jẹ́ ọ̀rẹ́ tímọ́-tímọ́ rẹ̀.
Pọ́ọ̀lù ọlọ́gbọ́n Àrékérekè tú àṣírí rẹ̀ - Ẹgbẹ́ òkùnkùn tí gbogbo ọmọ ẹgbẹ́ máa ń dá májẹ̀mú Ìsòótọ́ àti ìdúróṣinṣin pẹ̀lú Lucifer, tí wọ́n sì tún máa ń pá àwọn tí wọ́n fẹ́ràn gẹ́gẹ́ bí ohun ètùtù láti rí ọrọ̀ àti owó jaburata.
Ọrọ̀ pàjáwìrì àti ìgbéyàwó ẹlẹ́kejì tí Andy ní fa Àkíyèsí àwọn àna rẹ̀ àná, èyí tí ó mú kí wọ́n fi ẹ̀sùn pípa ọmọ wọn Merit kàn án.
Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní àwọn ìdojúkọ- bí àwọn ayàwòrán gbajúmò ṣe máa ń dá sí ìgbé sí ayé ojoojúmọ́ rẹ̀, ìyàwó tuntun rẹ̀ Ego gbé owó rẹ̀ sàlo lẹ́yìn ìgbéyàwó wọn, àti bí ẹ̀mí òkú Merit ṣé ń lé e kiri tí ó ṣì ń seru bà á ní àwọn ìgbà tí kò lérò.
Lẹ́yìn gbogbo èyí, Andy padà lọ bèrè ìrànwọ́ nínú ẹgbẹ́ òkùnkùn náà, ṣùgbọ́n olúwo ẹgbẹ́ náà ní dandan ni ki ó pẹ̀rọ̀ fún òkú ìyàwó nípa gígé nǹkan ọmọ ọkùnrin rẹ̀ àti fífọ́ ara rẹ lójú.
Ó kọ̀, ó sì di erè tí ó ń gbé lábẹ́ afárá di ìgbà tí Tina - ẹni tí ó ń ṣe iṣẹ́ Aṣẹ́wó tẹ́lẹ̀ nígbà tí Andy kọ́kọ́ pàdé rẹ̀ tí ó mú lọ sí ẹgbẹ́ òkùnkùn wọn gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ètùtù kí àṣírí rẹ̀ tó tú , mú u lọ sí ilé-ìjọsìn níbi tí Andy tí jẹ́wọ́ wí pé òun lòún pá Merit, ìyá Andy sunkún létí ibojì ìyàwó ọmọ rẹ̀ ó sì tọrọ ìdáríjì.
Living in Bondage , Apá kìn-ín-ní àti Apá kejì jẹ́ eré àgbéléwò asaragágá orílẹ èdè Nàìjíríà tí Chris Obi Rapu jẹ́ Olùdarí rẹ̀, a sì ti ọwọ́ Kenneth Nnebue àti Okechukwu Ogunjiofor, kọ ọ́.
Ní Oṣù Kẹjọ ní ọdún 2015,Charles Okpaleke gba ẹ̀tọ́ lórí Living in Bondage fún àkókò ọdún mẹ́wàá lábé ìṣàkóso ilé-isẹ́ ìsagbátẹrù Play Entertainment Network.
Ní oṣù kọkànlá ọdún 2019, A fi Eré-oníṣe Àgbéléwò ṣíṣẹ̀-n-tẹ̀lẹ́ tí gbogbo tí tomodé-tàgbá tí ń ṣàfẹ́rí Living in Bondage: Breaking free, hàn, fún ìgbà Àkọ́kọ́ ni ìlú Eko.
Ní ìgbẹ̀yìn eré, Andy tí gba ìwòsàn, ó sì ń jọ́sìn pẹ̀lú àwọn ajíhìnrere onígbàgbó, tí wọ́n dáa lójú wí pé ó ti gba ìdáríjì fún gbogbo ẹ̀sẹ̀ rẹ̀.
Iṣẹ́ ìwádìí rẹ̀ dálé lórí àwọn ohun tí wọ́n le fi ṣe ìwòsàn fún àìsàn màléríà, egbò, oyèrírá, ẹ̀tẹ̀ àti àrùn jẹjẹrẹ.
Àmì-ẹ̀yẹ ti Elsevier Foundation ni wọ́n fún Yaiwo ní ayẹyẹ American Association for the Advancement of Science , lásìkò ìpàdé ọdọọdún wọn ní Chicago, ó sì tún gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹbùn àti $5000.
Nígbà tó gba àmì-ẹ̀yẹ náà, igbákejì Ààrẹ ti Yunifásítì ìlú Ìbàdàn, Isaac Adewole, sọ pé àṣeyọrí Elufioye máa jẹ́ ìwúrí fún àwọn obìnrin mìíràn nínú iṣẹ́ sáyẹ́ǹsì, àti pé ó jẹ́ ẹni ẹ̀yẹ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ní ilẹ̀ adúláwọ̀ lápaapọ̀.
Ó gbà owó ńlá láti ọ̀dọ̀ MacArthur Foundation láti lè ṣe oríṣiríṣi àyẹ̀wò lórí àwọn òun ọ̀gbìn tí ó wà ní Nàìjíríà tí ó lè ṣe ìwòsàn fún àwọn àrùn.
Elufioye gba owó lọ́wọ́ MacArthur Foundation láti ṣiṣẹ́ ìwádìí lórí oríṣiríṣi egbò-igi orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, láti lè ṣàyẹ̀wò àrùn kan, àti láti wá ojútùú si.
Tí ènìyàn bá ip é òun wà láyé bí aláìsí, nǹkan tó kàn ni pé kí ó wá wò̩rò̩kò̩ fí s̩àdá nípa s̩ís̩e àwúre láti fa ò̩pò̩ló̩pò̩ ire tí ó ń wá bá a.
Níwò̩n ìgbà tó jé̩ pé orís̩iírìs̩íí ni àwúre tí a lè bá pàdé, orís̩iírìs̩íí ìtàn àmús̩agbára rò̩ mó̩ àwúre pò̩ lo̩ jàra:
Tí ò̩rò̩ ebi bá kúró nínú ìs̩é̩, tí è̩dá kó táwó̩ná, nǹkan tí è̩dá yóò máa lé pè kí òun má kú ní rèwèrèwe àti pé kí apá àwo̩n pare – dà- so̩ré dibí má ka òun.
Èyí ni wó̩n ń lò fún aboyun láti ìgbà tó tí ń wá o̩mo̩, títí tó fí dá os̩ù sí; do̩jó̩ ìkúnlè̩ rè̩, àti ní kété tí á bá gbóhùn ìyá gbó̩ to̩mo̩, wó̩n ń lò ó bákan náà láti fi to̩jú o̩mo̩dé.
Àjò̩ ètò ìlera àgbáyé (World Health Organization sọ pé Oògùn ìbílè̩ ni ìlànà ìs̩èwòsàn tó ti wá tipé̩tipé̩ fún bí o̩go̩ò̩gò̩rún-un o̩dún s̩áájú ìdàgbàsókè àti ìtànkalè̩ oògùn ìgbàlódè.
Is̩é̩ ìs̩ègùn jé̩ ò̩kan gbòógì nínú is̩é̩ ìs̩è̩ǹbáyé Yorùbá, ààbò è̩mí àti dúkìá pè̩lú wíwa ojútùú sí onírúurú ìs̩òro è̩dá ni kókó tí is̩é̩ ìs̩ègùn dálé.
Ní ọdún 1899, wọ́n gbé ilé-iṣẹ́ ìjọba kùrò ní Bassam lọ sí Bingerville látàrí àrùn ibà pọ́jú-pọ́ntọ̀ tí ó bẹ́nsílẹ̀ níbẹ̀ tí ó sì gba ẹ̀mí ìdá mẹ́ta sí mẹ́rin àwọn ènìyàn tí wọ́n ń gbé ibẹ̀.
Wọ́n kó gbogbo ilé-iṣẹ́ ìjọba pátá lọ sí Abidjan lẹ́yìn tí wọ́n gba òmìnira ní ọdún 1960, tí ó sì jẹ́ wípé àwọn àjòjì gòdògbò ni eọ́n ń gbé inú Grand Bassam.
Ní inú oṣù kẹta ọdún 2016, àwọn agbésùnmọ̀mí alákatakítí ẹ̀sìn gbébọn we ìlú náà tí wọ́n sì ṣekú pa àwọn ènìyàn mọkàndínlógún which killed 19 people.
Látàrí àwọn ọ̀ṣọ̀ pàtàkì tí àwọn ìjọba amúnisìn ti ṣe lọ́jọ̀ síbẹ̀ yí, pàá pàá jùlọ bí wọ́n ṣe ṣètò ilé kíkọ́, ati bí wọ́n ṣe da ìṣèjọba amúnisìn mọ́ ìjọba ìbílẹ̀ tí wọ́n de ba níbẹ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn abúléNzema.
Àwọn Ìwé-ìròyìn tó tóbi (ni a tòjọ nípa bí wọ́n ṣe ń tà káàkiri lójoojúmọ̀ títí di ọgbọ̀n Ọjọ́ oṣù kẹsàn-án ọdún 2012 gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ tí Audit Bureau of Circulations) ṣe:Èyí ni àtòjọ Àwọn ìwé ìròyìn Amẹ́ríkà ojoojúmọ́ tí wọ́n ń tẹ̀ jáde ní ìpínlẹ̀ Colorado.
Ó tẹ̀síwájú láti lọ kọ́ ẹ̀kọ́ nípa bí wọ́n tí ń ṣe fiimu ní ilé-ẹ̀kọ́ fiimu ti New York , èyí tí ó wà ní ìlú New York, níbití ó tí kọ́ ní pàtàkì nípa ìtọ́sọ́nà tí ó sì gba ìwé ẹ̀rí dípúlómà.
Noni Salma tí wọ́n mọ̀ tẹ́lẹ̀ sí Habeeb babatunde Lawal jẹ́ transgender, olùṣe fiimu, ònkọ̀wé, àti olùfẹ́ fiimu ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ó darapọ̀ mọ́ transgender ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà níbití ọ rìnrìn àjò láti lọ kọ́ ẹ̀kọ́ gba oyè lórí fiimu ṣíṣe ní ilé-ẹ̀kọ́ fiimu tí ó wà ní ìlú New York.
Awon laami laaka lorile ede Naijiria da giiri lati seye ikeyin fun oloogbe naa lara won ni olori orile ede Naijiria igba naa Aare Olusegun Obasanjo ati igbakeji re Atiku Abubakar, ti awon gomina gomina ko lo n ka lati ba awon ebi re kedun.
Ameh Ní ọdún 1995 ní ìfọwọ́sí apákan ti ilé-iṣẹ́ fíìmù ti Nollywood àti gba ipò fíìmù àkọ́kọ́ rẹ ní ọdún 1996 níbití ó ti kópa bí Anita ní fiimu “Domitila” Fíìmù kan tí ó di iṣẹ́ àṣeyọrí .
Ada Ameh jẹ́ òṣèré ará ìlú Nàìjíríà kan tí ó ti lò ju ọdún ogún lọ ní ilé-iṣẹ fíìmù ti Nàìjíríà àti pé ó ṣe àkíyèsí jùlọ fún ipa rẹ̀ bi Anita ni fiimu 1996 tí àkọlé rẹ̀jẹ́ “ Domitilla” àti bi Emu Johnson nínú eré aláàmì-ẹ̀ye ti àkọlé rẹ jẹ́ Johnsons .
Ameh, bótilẹ̀jépé o jẹ́ abínibí ti Idoma ni Ipinle Benue, a bí tí o si dàgbà nìi Ajegunle ni Ipinle Eko, apá ìhà ìwọ-oòrùn gúúsù ìwọ-oòrùn ti Nàìjíríà tí ó borí púpọ̀ nípasẹ̀ àwọn ènìyàn tí n sọ èdè Yorùbá ti Nigeria .
Ameh jẹ ẹniti ó ń sọ èdè míràn ati èdè abinibi agbègbè rẹ̀ ní èdè Idoma, Gẹẹsi, Yoruba ńsọ ọ́pọ́ èdè àtioèdèNí ọdún 2017 wón gbé àkọle olórí fún Ameh ni Ipinle Benue
Ní ọdún 2004, Oduah ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Center for Pan-Asian Community Services ní Doraville, Georgia níbi tí ó ti ń kọ́ àwọn ọmọdébìnrin tí wọ́n sá àsálà fún ẹ̀mí wọn láti Sudan, Afghanistan, Liberia, Iraq, Bosnia, Rwanda àti South Sudan.
Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò rẹ̀ pẹ̀lú ìlúmọ̀ọ́ká olórin D’Banj fún Sahara TV jẹ́ èyí tí ọ̀pọ̀ èèyàn wò tí ó sì bí èrò lóríṣiríri.
Wọ́n tí ṣàgbéjáde ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ Chika Oduah sí orí ẹ̀rọ ìgbéròyìnjáde lóríṣiríri bíi New York Times, The Guardian, Al Jazeera, The Daily Beast, CNN àti The Huffington Post.
Chikaodinaka Sandra Oduah tí a bí ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta ọdún 1986 jẹ́ akọ̀ròyìn ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ìlú America tí ó sì jẹ́ olóòtú ìròyìn lórí afẹ́fẹ́, akọ̀wé, ayàwòrán.
Ní ọdún 2014, Oduah di ìlúmọ̀ọ́ká látàrí iṣẹ́ tó ṣe lórí àwọn ọmọ Chibok tí wọ́n gbé pa mọ́, èyí sì mu gba àmì-ẹ̀yẹ ti Trust Women fún Journalist of The Year Award láti ọwọ́ Thomson Reuters Foundation.
Ọkàn lára àwọn àgbéjáde iṣẹ́ rẹ̀ lórí The Atlantic tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ In the Land of Nigeria's Kidnapped Girls ló mu gba àmì-ẹ̀yẹ Livingston Awards for Young Journalists lọ́dún 2015.
Ní ọdún 2009, ó ṣiṣẹ́ ayàwòrán nílùú Atlanta ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ akàròyìn lórí afẹ́fẹ́ àti olóòtú agbétò sórí afẹ́fẹ́ fún K24 ní Nairobi, Kenya níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ fún Jeff Koinange lọ́dún 2010.
Gẹ́gẹ́ bí òfin àgbà orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣe fi lélẹ̀ ní ọdún 1999, ilé-iṣẹ́ ọlọ́pá ní àṣẹ láti ní ẹ̀ka jákè-jádò orígun orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ilé-iṣẹ́ ọlọ́pá ni ó jẹ́ àjọ ìjọba àpapọ̀ kan tí ó tóbí jùlọ pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ní ẹ̀ka káàkiri Ìpínlẹ̀ mẹ́rìndínlógójì tí ó wà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà , tí wọ́n pín sí ẹkùn mètàdínlógún àti ẹ̀ka àṣẹ mẹ́jọ.
Oríṣiríṣi àtúntò ni ó dé bá ilé-iṣẹ́ náà ní ọdún 2020 látàrí rógan ti END SARS tí ó wáyébláàrín àwọn ọ̀dọ́ àti àwọn ọlọ́pá jákè-jádò Nàìjíríà.
Wọ́n yan Osunde fún amì-ẹ̀yẹ ti Best Actress in a Leading Role àyẹyẹ 15th Africa Movie Academy Awards ẹlẹ́kẹẹ̀ẹ́dógún irú rẹ̀ tí yóò wáyé fún ipa rẹ̀ tí ó kó nínú eré The Delivery Boy .
Ó pa ìkópa tì nínú eré yí nígbà tí wọ́n gbé eré náà lọ sí orílẹ̀-èdè South Africa, àmọ́ ó tún bá wọn kópa padà nígba tí eré náà padà sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Àwọn ọ̀nà mìíràn tí àwọn ahunṣọ ń lò láti fi lè jẹ́ kí aṣọ ìbílẹ̀ ayé àtijọ́ yìí di ti ìgbàlódé ni síṣe àlùmọ̀kọ́rọ́hí àti àlòpọ̀ àwòrán ọnà ẹranko àti òdòdó fún yíyọ àwọn igun àti jiọmẹ́tíríkà kan, tí ó dára fún iṣẹ́ ọnà nípa ẹ̀rọ ayára-bí-àsá.
Ọkùnrin ni ó sáábà máa ń hun-ún, wọn a máa fi ṣe ẹ̀wù tí à ń pè nì agbádá, ìró obìrin tí à ń pè ní ìró, àti àkẹtẹ̀ ọkùnrin tí à ń pè ní fìlà
Láti inú àṣà ìpínlẹ̀ Òǹdó,Ìpínlẹ̀ Ògùn, Ìpínlẹ̀ Èkìtì, Ìpínlẹ̀ Èkó àti Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà.
Ọ̀nà tí àń gbà hun aṣọ òkè kòyípadà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, àmọ́ ọgbọ́n àti ọ̀nà ìgbọ́jàjáde ti rí sí yíyí wíwúwo àti nínípọn aṣọ òkè àti kí ó ṣe é wọ̀n fún ìgbafẹ́
Ó ka ilé-ìwé alákọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní Ìlú Èkó sááju kí ó tó lépa ilé-ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní Queen of the Rosary College, ní ìlú Onitsha.
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré rẹ̀ ṣíṣe ní ọdún 1980 ṣùgbọ́n ó di gbajúmọ̀ nígbàtí ó kópa nínu eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ "mirror in the Sun".
Òun ni ọmọ Nàìjíríà àkọ́kọ́ láti gba àmì ẹ̀yẹ fún ti òṣèré lóbìnrin tó dára jùlọ níbi ayẹyẹ àjọ̀dún fíìmù ti ọdún 1982 tí FESPACO ṣe agbátẹrù rẹ̀ ní Burkina Faso.
Chief Clarion Chukwura (tí orúkọ ìbí rẹ̀ jẹ́ Clara Nneka Olúwatóyìn Foláshadé Chukwurah; 24 Oṣù Keèje ọdún 1964) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti olùfẹ́raǹ ọmọènìyàn.