polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ó jẹ́ ọ̀kan lára akópa nínú fíìmù tí àkólé rẹ ń jẹ́ "Seven and Half Date" ni ọdún 2028, ti orúkọ rẹ ń jẹ́ James, ẹnìkejì tí ó fẹ́ fẹ́ Bisola.
Michael Sani Amanesi, tí ìnagige rẹ̀ jẹ́ MC Lively jẹ̀ Òṣèré àti Òṣèfẹ̀ kàn ní orílé èdè Nàìjíríà tí wọ́n bí ní ọjọ́ kefàdínlogun oṣù Kẹjọ, ọdún 1992, tí o jẹ́ ọmọ Agenebode ní ìpìnlẹ̀ Ẹdó ní orílè èdè Nàìjíríà.
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Kọ́mẹ́dì ní ọdún 2015, tí o sí jẹ́ mímọ̀ lati ará ẹ̀fẹ̀ kàn tí ó ṣe, tí ó pè ní "Agídí" níbi tí ó tí ṣe nipa àwọn ìṣẹlẹ tí ó ń ṣẹlẹ̀ ní orílé èdè Nàìjíríà.
Íwé tì wọ̀ń ṣè átẹ̀jádè rẹ̀ ńì ọ̀dùń 1985,sọ̀ ńìpá wàálá tì óbìńrìń káń dójùkọ̀ ńì ìlú rẹ̀ ńìpá kì ómù íkáń lárà áwọ̀ń ókùńrìń mẹ́tá káń tìwọ̀ń dà èńù ífẹ̀ sì ,tí wọ̀ń mọ̀ pè ótìjábàlé tábì kí áwọ̀ń tù áṣírì ẹ́ ńí álè ìgbèyáwò rẹ́.
"Íwé yì tùńṣè áfìháń áṣá átì íṣè ìgbèsì áyé áwọ̀ń órìlé-èdé Ńáìjìrìá tì ó sí dábì ákọ̀wè káń tí óńjẹ̀ Chinua Achebe.
Adebowale jẹ́ ẹ́gbẹ̀ "third generation" tì àwọ̀ń àkọ̀wè órile-ede Ńáìjìrìá tí wọ̀ń má ṣè áfìháń áwọ̀ń nkan igbalode tì óyátọ̀si awon akowe aye atijọ̀.
Kardashian ti ní ìdàgbàsókè pàtàkì lórí ayélujára àti kọjá ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn irú ẹ̀rọ amóhùn-máwòrán àwùjọ, pẹ̀lú àwọn ọgọ́rùn-ún awọn mílíọ̀nù àwọn ọmọ-lẹ́yìn lórí Twitter àti Instagram .
Pẹ̀lú àwọn arábìnrin rẹ̀ Kourtney àti Khloé, ó ṣe ìfılọ́lẹ̀ ẹwọn boutique fashion Dash, èyítí ó ṣiṣẹ́ láti ọdún 2006 sí 2018.
Gẹ́gẹ́ bí ọ̀ṣèré, ó tı farahàn nínú fíìmù Ajalu Ajalu , Deep in the Valley , àti ìdánwò: Àwọn ìjẹ́wọ́ ti Olùdámọ̀ràn Ìgbéyàwó , àti pèsè ohùn rẹ̀ fún PAW Patrol: Fíìmù náà .
Ó kókó di gba-jú-gba-jà lórí ẹ̀rọ agbáwòrán s'áfẹ́fẹ́ gẹ́gẹ́ bíi onídìrí ti Paris Hilton, ṣùgbọ́n gba ànfàní àkíyèsí lẹ́hìn tí àwọn ìbálòpọ̀ téépù Kim Kardashian, Superstar, tí wọ́n yà ní ọdún 2003 pẹ̀lú ọ̀rẹ́-kùnrin rẹ̀Ray J nígbà náà, tí ó jáde ní ọdún 2007.
Kardashian ti di alákitiyan òṣèlú díẹ̀ síi nípasẹ̀ ìpàrọwà fún àtúnṣe túbú àti àánú, àti pé ó wà lábẹ́ iṣẹ́ ẹ̀kọ́ òfin ọdún mẹ́rin ti ìṣàkóso nípasẹ̀ àìṣe-èrè lábẹ́ òfin.
Nri di gbajúmọ̀ látàrí ipa rẹ̀ tí ó kó gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá ìtàn Adam Okaro, nínú eré agbéléwò orí amóhù-máwòrán ITV tí wọ́n pe akòrí rẹ̀ níThe Bill.
Ó tún kópa gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá ìtàn Graham níbi tí ó ti jẹ́ agbẹjọ́rò oun ati Miles ati Anna, nínú eré onípele tí wọ́n ń ṣàfihàn rẹ̀ ní orí amóhù-máwòrán BBC TV tí wọ́n pe akọ́lé rẹ̀ ní This Life.
Nri lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Holland Park School i mm tí ó wà ní apá ìwọ̀ Oòrùn ìlú London, ibẹ̀ ni ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ń kópa nínú eré orí-ìtàgé bíi Three Penny Opera.
Ní ọdún 2016, ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti British Academy Television Award fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá ìtàn Lance nínú eré Russell T. Davies tí óbjẹ́ ọ̀kan lára eré onípele orí amóhù-máwòrán Cucumber.
Lẹ́yìn tí Cyril kẹ́kọ́ ìmọ̀ eré oníṣẹ́ tán, ó bẹ̀rẹ̀ sí ń were jẹun níb Royal Shakespeare Company níbi tí ó ti kọ́kọ́ kópa gẹ́gẹ́ bí Lucuis nínú eré tí Ron Daiel's gbé jáde ní ọdún 1982 tí wọ́n pe akọ́lé rẹ̀ ní Julius Caesar.
Bàbá ati Ìyá Nri jẹ́ ọmọ ẹ̀yà Igbo tí wọ́n sa àsálà fún ẹ̀mí wọn ní àsìkò ogun abẹ́lé Biafra bẹ́ sílẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdú 1968.
O gbá góòlù mẹ́ta nínú ẹ̀mẹẹ̀rin tí wọ́n gbá bọ́ọ̀lù ní ọdún náà títí Nàìjíríà fi kan ẹgbẹ́ mẹ́ẹ̀rin sí ìparí, kí wọ́n tó pàdánù 4-3 fún Brasil.
Okosieme gbádùn gbígbá bọ́ọ̀lù ní Amẹ́ríkà tó jẹ́ pé ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbé-bọ́ọ̀lù USL W-League àti Charlotte Lady Eagles ó sìdara pọ̀ mọ́ ilé-ẹkọ́ gíga, níb i tí ó ti ń gbá bọ́ọ̀lù-afisẹ̀gbá ti fásiti.
Ẹgbẹ́ agbá bọ́ọ̀lù obìnrin tí ó dára jù lọ nígbà náà ni W-league jẹ́ ní gbogbo U.S. Ní 2001, "NK" jẹ́ ẹni kejì tó ní góòlù jù ní NCAA Div II.
Nkiru Doris "NK" Okosieme ti jẹ́ adarí egbẹ́ bọ́ọ̀lù-afẹsẹ̀gbá àwọn obìnrin ti Nàìjíríà tẹ́lè rí, ó sì tún ti gbá agbede méjì pápá-bọ́ọ̀lù fún egbẹ́ agbábọ́ọ̀lù gbogbo àwọn obìnrin Nàìjíríà tí ó ti hàn nínú ìdíje bọ́ọ̀lù àwọn obìnrin ti gbogbo àwọn ìlú àgbááyé ní ẹ̀mẹẹ̀rìn .
àti orísiríṣi ìdíje bọ́ọ̀lù-afẹsègbá àwọn obìnrin ilẹ̀ Áfríkà pẹ̀lú ìdíje àwọn eré-ìdárayá ìgbà-òòrùn ti ọdọdún mẹ́rinmẹ́rin.
Okosieme jẹ́ adarí Nàìjíríà ní eré àkọ́kọ́ tí wọ́n gbá ní ìdíje bọ́ọ̀lù àwọn obìnrin ti gbogbo àwọn ìlú àgbááyé ti ọdún1991 nígbà yìí, ó ṣì jẹ́ ọ̀dọ́ kékeré.
laarin awọn nikariwa u Akiri ju awọn ilana hmadutBello A ti o gbe kale: aropo Caliphate Sokoto ; irajọba Ọlni ọrun fun agbegbe naa; gbogbo agbaye ti ẹtọ rẹ si suzerainty ; ati ni asọtẹlẹ diẹ sii ṣugbọn ko ni agbara ti o kere si, imọran ti ilu Hausa kan ti yoo pẹlu gbogbo awọn agbọrọsọ Hausa ni iha iwọ-oorun Iwọ-oorun Afirika edeiadugbo kọwe ti o gbajumọ - 'Ariwa kan, Eniyan kan'.
Àwọn ìròyin tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni wọ́n ma ń ti ilé-iṣẹ́ ìròyìn gidi jáde tí wọ́n sì ní awọn olóòtú ìròyìn lóríṣirí, tí wọ́n sì tún ní ẹ̀ka ìpolówó ọ̀jà tí ìṣeẹ́ wọn kò sì papọ̀ tàbí tako ara wọn.
Púpọ̀ ní irúfẹ́ àwọn ilé-iṣẹ́ ìròyìn ńlá ńlá wọ̀nyí ni wọ́n ma ń gba àwọn akọ́ṣẹ́-mọṣẹ́ nípa iṣẹ́ ìròyìn síṣẹ́ nílé iṣẹ́ wọn, tí àwọn náà sì wà lábẹ́ àkóso American Society of News Editors, Society of Professional Journalist, Investigative Reporters & Èsì tó rà, Inú tàbí Oline News Association.
Bákan náà ni àwọn ilé-iṣẹ́ Ìwé-ìròyìn kọ̀ọ̀kan ni wọ́n ní òfin àti àlàkalẹ̀ tí yóò ma jẹ́ ìlànà fún gbogbo òṣìṣẹ̀ wọn.
Nígbà tí wọ́n bá ń ṣàpilẹ̀kọ ìròyìn, ìkọ̀ròyìn òtítọ́ kí ó sì má fi ìròyìn ṣ'ègbè ni ó jẹ ònkàọ̀ròyìn lógún.
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé àwọn ìròyìn kan ma ń ṣàfihàn èrò ònkọ̀ròyìn, àmọ́ èyí tí ó jẹ́ ojúlówó ni kí wọ́n gbé ìròyìn kalẹ̀ láì fi síbì kan.
Ìròyìn ma ń wà ní ìsọ̀rí ìsọ̀rí yálà nínú Ìwé-ìròyìn ni tabi torí ẹ̀rọ ayélujára, èyí ma ń jẹ́ kí ìròyìn ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ kí ó sì yàtọ̀ sí èrò ònkọ̀ròyìn lásán.
Gẹ́gẹ́ bí Robert McChesney, sọ wípé iṣẹ́ ìròyìn tó lálàáfíà tó ń fi ìjọba awa ara wa hàn gbọ́dọ̀ lè yànàná èrò àwọn tó dipò ìjọba mú ati àwọn tí wọ́n fẹ́ dipò ìṣèjọba mú.
Iṣẹ́ ìròyìn jẹ́ kíkọ àti pínpínká àwọn àpilẹ̀kọ bíi : ìtàkurọ̀sọ, ìṣẹ̀lẹ̀, òkodoro-ọ̀rọ̀, ìròrí àti àpilẹ̀kọ nípa àwọn ènìyàn tí wọ́n jẹyọ nínú ìròyìn ojoojúmọ́ láti fi ṣe ìfitónilétí fún àwọn ènìyàn àwùjlóòrèkóòrè.
Gbólóhùn ìròyìn jẹ́ ohun tí a lè fi sọrí àwọn tí wọ́n ń kó ohun tí a mọ̀ sí ojúlówó ìròyìn jọ kí etí àwọn ènìyàn àwùjọ ó má ba gbófo, òníọ̀hún jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ni tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́.
Bẹ́ẹ̀ sì ni orísiríṣi òfin tí ó ń de iṣẹ́ ìròyìn yàtọ̀ síra wọn ní orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè èyí ti ó nííṣe pẹ̀lú ànfaní ẹ̀tọ́ ìsọ̀rọ̀ láìsí ìfòyà, ẹ̀tọ́ ìkóròyìn jọ tàbí fífi ìròyìn lède, tí ó fi mọ́ ìbanilórúkọ jẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Púpọ̀ àwọn ònkàròyìn ni wọ́n yí padà kúrò níbi kí wọ́ ma ka ìròyìn láti oríÌwé-ìròyìn olójoojúmọ́, Ìwé-ìròyìn àtìgbà-dégbà, tàbí kí wọ́n jókòó sídí ẹ̀rọ rédíò láti gbọ́ ìròyìn tí wọ́n sì ti ń ka àwọn ìròyìn ọlọ́kan-ò-jọkan lórí fóònù wọn.
Gbogbo ilé-iṣẹ́ ìròyìn pátá náà ni eọ́ ti gbọ́n já ìlànà ọ̀tun tí internet mú wọ inú iṣẹ́ wọn tí àwọn náà sì tj sọ gbogbo ojú òpó ìròyìn wọn dowó, nítorí wípé tìrẹ Ìwé-ìròyìn jáde kò fi bẹ́ẹ̀ gbajúmọ̀ mọ́ tí owó tí wọ́n ń pa níbẹ̀ náà ti dínkù jọjọ.
Dídé tí ojú òpó ìkànsíraẹni tí wọ́n ń pe ní social media ti mú ìyípadà tó ṣàra-ọ̀tọ̀ bá ìjábọ̀ ìròyìn tí ó sì mú itẹ̀síwájú bá ìṣeẹ́ ìròyìn lórí ẹ̀rọ ayélujára.
Nínú ìwáfí tí àwọn kan ṣe ní ọdún 2014, púpọ̀ nínú àwọn ènìyàn ilẹ̀ Amẹ́ríkà ni wọ́n sọ wípé àwọn ma ń sábà gbáralé ìròyìn orí ẹ̀rọ ayélujára ju kí àwọn ó ra Ìwé-ìròyìn tí wọ́n ń tẹ̀ jáde ní ojoojúmọ́.
Ìdá ọgọ́ta nínú àwọn oníṣẹ́ ìròyìn tí wọ́n ń lo ojú òpó ayélujára ni wọ́n sọ wípé àwọn ma ń yára kàn sí àwọn olólùfẹ́ tí wọ́n sì ń tẹ̀lé ojú òpó wọn ní wàrànṣeṣà.
Láfikún, ìwádí tí Pew Research Center ṣe fi múlẹ̀ wípé ìdá mẹ́jọ nínú mẹ́wá àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́rika ni wọ́n ń ṣamúlò ìròyìn lórí érọ ayélujára ju ìwé ìròyìn lọ.
Ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ ni a lè pè ní ìró tàbí ìròyìn òfegè tí kìí ṣe òótọ́ tí àwọn ènìyàn kan tàbí àwọn ẹgbẹ́ kan tí wọ́n fẹ́ fi ìròyìn ọ̀hún da rúgúdù sílẹ̀ láàrín ìlú tàbí agbègbè kan, tí ìròyìn náà sì ma ń ràn mọ̀ọ̀ bí iná inú pápá.
Àpẹẹrẹ ni bí wọ́n ṣe gbé ìròyìn kan tí kìí ṣe òótọ́ jáde ní arabìnrin Hillary Clinton tí ó tún jẹ́ adíje dupò nínú ìdìbò sípò ààrẹ ní ọdún 2015 ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà léte ati fi ba obìnrin náà lórúkọ jẹ́.
Àwọn alámùúlò àwọn ojú-òpó ìbánisọ̀rọ̀ tí a ti mẹ́nu bá wọ̀nyí lánfàní láti ṣe àgbéyẹwò irúfẹ́ ìròyìn tí wọ́n bá bá pàdé lórí àwọn ìkanì náà.
Aríyànjiyan yí tún fi múlẹ̀ wípé ònkọ̀ròyìn ma ń kọ ìròyìn lórí kókó kan tí ó jẹyọ nínú awùjọ tí òfin ati ìlànà ìṣeẹ́ ìròyìn sì ma ń jẹ́ atọ́nà wọn láti kọ ohun tí ó jẹ́ ojúlówó ìròyìn látara kókó ọ̀rọ̀ náà fún àwùjọ náà.
Láfikún, aríyànjiyan yí tún fi múlẹ̀ wípé iṣẹ́ ònkọ̀ròyìn ni láti kọ ìròyìn pẹ̀lú àwọn ọnà-èdè tó peregedé láti inú àgbàọ́nọ̀gbẹ ìmọ̀ èdè rẹ̀ láti fi yànàná kókó-ọ̀rọ̀ náà fáyégbọ́.
Àwọn àpẹẹrẹ pẹ̀lu ẹ̀gbin tó lágbára ní ìlú , ẹ̀gbin tó léwu, omi ìdọ̀tí (gẹ́gẹ́bí omi èérí, èyí tí ó ní àwọn ìdòtí ti ara nínú àti ṣíṣàn ojú ilẹ̀ ), ẹ̀gbin àwọn ẹ̀rọ, àti àwọn òmíìràn.
Ó kẹ́ẹ̀kọ́ nípa ìṣègùn, ní Government Medical College, Srinagar, níbi tí ó ti gboyè Bachelor of Medicine and Surgery ní ọdún 1979, ó sì tún tẹ̀síwájú láti gboye Master of Surgery nínú ẹ̀kọ́ Otorhinolaryngology láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga náà, ní ọdún 1983.
Ó gba ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́ ní oṣù December, ọdún 2015, tó sì bèrè fún ìfẹ̀hìntì, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọjọ́ 1 oṣù February, ọdún 2018 ló yẹ kí ó fẹ̀yìntì.
Rafiq Ahmad Pampori jẹ́ onímọ̀ Mùsùlùmí ti orílẹ̀-èdè India, onímọ̀ àti òǹkọ̀wé, tó ṣe ìdásílẹ̀ Darul Uloom Ilahiya, tó jẹ́ ilé-ìwé Islam ní ìlú Srinagar.
Ní ọdún 2017, àwọn orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Adúláwọ̀ mẹ́rin yí: Mali, Benin, Chad àti Guinea-Bissau ni ìwádí tí àjọ UNICEF ṣe agbéjáde rẹ̀ fi hàn wípé àwọn ọmọdé tí ó tó ìdá àádọ́ta tí ọjọ́ orí wọn kò ju márùn ún sí mẹ́rìnlá lọ ni wọ́n kópa nínú ìfọmọdé ṣiṣẹ́ ipá.
Ìfọmọdé ṣiṣẹ́ ipá ni a lè pè ní ọ̀nà ìlo ọgbọ́n ẹ̀wẹ́ láti lè jè kí àwọn ọmọdé ó má ní ànfaní sí ẹ̀tọ́ wọn gẹ́gẹ́ bí ọmọdé, tàbí ète láti lè jẹ́ kí wọ́n má ní ànfaní sí ẹ̀kọ́ nígbà èwe, èyí jẹ́ ohun búburú tí ó ń gbégidínà ẹ̀tọ́ àwọn ògo wẹẹrẹ.
Àwọn ìṣesí sí àwọn ọmọdé wọ̀nyí ni wọ́n ti di ohun àfòfindè jákè-jádò agbáyé bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé àwọn òfin wọ̀nyí kò fẹsẹ̀ gbogbo iṣẹ́ tí a bá rán ọmọdé múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìfọmọdé ṣiṣẹ́ ipá; lára awọn ohun tí òfin kò kà kún àyàfi ni : ṣíṣe iṣẹ́-ilé, ṣíṣe iṣẹ́ àjùmọ̀ṣe inú ẹbí, ṣíṣe àbójútó ọmọdé nígbà tí eọ́n bá ń ṣeré ìdárayá, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ìfọmọdé ṣiṣẹ́ ipá ti wà láti ìgbà tó ti pẹ́, lásìkò ọ̀rùndú kọkàndínlógún sí ọ̀rùndún ogún sẹ́yìn, àwọn ọmọdé tí ọjọ́ orí wọn kò ju ọdún márùn ún sí mẹ́rìnlà tí wọ́n jẹ́ ọmọ tálákà ni wọ́n ń ṣiṣẹ́ ní àbẹ́ awọn ìlú amọ́nà Western Union.
Ọ̀pọ̀ àwọn ọmọdé wọ̀nyí ni wọ́n ń ṣiṣẹ́ àgbẹ̀, iṣẹ́ ọmọ-ọ̀dọ̀, ilé-iṣẹ́, ibi ìwakùsà tabí kí wọ́n ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí news boys, bákan náà ni àwọn kan ń ṣiṣẹ́ gbàáfúnmi-ngbàáfún ọ fún wákàtí méjìlá gbáko.
Àmọ́ pẹ́lú ìgbésẹ̀ oríṣiríṣi láti ọwọ́ àwọn ajàfẹ́tọ́ ọmọnìyàn, àwọn Ìfọmọdé ṣiṣẹ́ ipá ti ń ròkun ìgbagbé.
Ohun tí jẹ́ nkan àmúṣọrọ̀ àwọn ènìyàn Bethlehem ni ìrìn-àjò ìgbafẹ́ pàá pàá jùlọ lásìkò ọdú Kérésìmesì tí àwọn ẹlẹ́sì ìgbàgbọ́ ma ń ṣe abẹ̀wò sí ibẹ̀ pàá pàá jùlọ Church of the Nativity.
Ibi tí ó tún ṣe pàtàkì ní ìlú yí ni ], èyí tí ó wà ní ẹnu abáwọlé gúsù ìlú Bethlehem, bí óbtilẹ̀ jẹ́ wípé àwọn ọmọ ìlú kìí fi bẹ́ẹ̀ láànfàní sí ibẹ̀ látàrí bí àwọn èniyàn Islreali ṣe gbégi dínà ibẹ̀.
Ìgbà akọ́kọ́ tí wọ́n dárúkọ ìlú Bethleme ni ní ọdún 1350-1330 BCE tí wọ́n fi lẹ́tà kan ránṣẹ́ nígbà tí àwọn ọmọ Kánáánì ṣì ń gbé ibẹ̀.
Nínú Bíbélì Hebrew, ni won ti ṣàlàyé bí wọ́n ṣe kọ́ Bethlehem gẹ́gẹ́ kí ó lè jẹ́ ààbò fún ìlú Rehoboam, ìlú Rehoboam yí ni wọ́n fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé wọn ti da òróró lé Dafídì lórí gẹ́gẹ́ bí Ọbailẹ̀ Isírẹ́lì.
Ọba Hadrian ba ìlú Bethlehem jẹ́ lásìkò ọ̀rùndú kejì nínú ogun Bar Kokhba revolt; àmọ́ tí Ọbabìnrin Helena, tí ó jẹ́ Ìyá fún Constantine the Great, ni ó ṣe ìfilóọ́lẹ̀ kanọ́ ilé ìjọsì agbàyanu Church of the Nativity ní ọdún 327 CE.
Láàrín ọ̀rùndún kẹtàlá, àwọn ọmọ ogun Mamluks wó odi ìlú náà, àmọ́ wọ́n tún odi ìlú yí kọ́ padà lábẹ́ ìjọba Ottomans níbẹ̀rẹ̀ ọ̀rùndún kẹrìndínlógún.
Wọ́n da ìlú Bethlehem mọ́ ìjọba Jọ́dání lásìkò ogun tí ó wáyé láàrín àwọn Lárúbáwá àti Isreal ní ọdún 1948, àmọ́ tí àwọn Isreal mókè nínú ogun náà ní ọdún 1967 tííṣe ogun ọjọ́-mẹ́fà.
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìlú Bethlehem jẹ́ ìlú tí àwọn Mùsùlùmí pọ̀ sí jùlọ, síbẹ̀ àwọn ẹlẹ́sìn ìgbàgbọ́ náà kò gbẹ́yìn.
Ìlú Bethlehem di ìkan lára ìlú amọ́nà àwọn Mùsùlùmí lábẹ́ àwọn ẹlẹ́sìn Mùsùlùmí Jund Filastin lẹ́yìn tí wọ́n gba ilẹ̀ náà ní ọdún 639.
Wọ́n sì ṣàkóso Ìlú náà títí di ọdún 1099 tí àwọn ọmọ ogun onígbàgbọ́ Crusader tí wọ́n yí ìlànà ìjọsìn ìlú náà padà sí ti Latin láti ede èdè Látìnì.
Àwọn Samaritan tún ba ilé ìjọsìn náà bàjẹ́ gidigidi lásìkò ogun 529, àmọ́ Ọba Justinian I ṣe àtúnkọ́ rẹ̀ lẹ́yìn ọ̀rùndún kan tí Ogun náà wáyé.
Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta pẹ̀lú àṣeyọrí nínú iṣẹ́ rẹ̀, Kemi forúkọ sílẹ̀ pẹ̀lú New York Film Academy láti kọ́ nípa àwọn ohun àmúyẹ fún àwọn tó ń darí fíìmù.
Kemi bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi agbétò sórí rédíò pẹ̀lú Rhythm 93.7 FM, níbi tí ó ti ǹ darí ètò méjì kan tí ń jẹ́ "Soul’d Out" àti "Sunday at the Seaside".
Kemi bẹ̀rẹ̀ sí ní fi àtúnkọ orin sí orí ẹ̀rọ ayárabíàṣá bíi Spotify àti SoundCloud láìfi orúkọ ara rẹ̀ síbẹ̀ àmọ́ ó ń lo orúkọ kan tí ń jẹ́ 'hule'.
Ọjọ́ kẹjọ oṣù kìíní ọdún 1980 ni a bí Kemi ní ìpínlẹ̀ Èkó, Ìyá rẹ̀ ni Mayen Adetiba tí ó jẹ́ onímọ̀ ẹ̀rọ àti òṣèré.
Ní ọdún 2017, ó jẹ́ olùdarí ètò kan lórí tẹlifíṣọ́ọ̀nù tí ń jẹ́ "King Women" níbi tí ó ti gbé ìyá rẹ̀ Mayen Adetiba sórí afẹ́fẹ́.
Kemi Adetiba jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó sì jẹ́ olùdarí fídíò orin lóríṣiríṣi, aṣẹfíìmù àgbéléwò àti olùdarí ètò lórí tẹlifíṣọ́ọ̀nù tí àwọn iṣẹ́ rẹ̀ ti hàn lórí Channel O, MTV Base , Soundcity TV, BET àti Netflix .
Ni Ilu Lọndọnu, ni awọn ọdun 1960 nigbamii ati ibẹrẹ 70s, Pieterse ṣiṣẹ fun BBC World Service ni Bush House ati fun Ile-iṣẹ Transcription, agbari ti o wa labẹ itọsọna Dennis Duerden ti gbasilẹ ati gbejade awọn iṣẹ ti awọn onkọwe Afirika ni Yuroopu ati Afirika.
Gẹgẹbi akewi, Pieterse ti ṣe afihan bi iṣelọpọ iṣẹ ti o jẹ “European ni ohun orin rẹ, awọn apejuwe, ati ifijiṣẹ”, gẹgẹbi Laura Linda Holland ṣe kọwe: “Awọn ewi Cosmo Pieterse, bii ti Brutus, ti kun pupọ pẹlu Oorun.
Lẹhinna o kọni ni Ilu Lọndọnu ati ni Ile-ẹkọ giga Ohio ni Orilẹ Amẹrika: Ti de ni Ile-ẹkọ giga Ohio ni ọdun 1970, o di ọmọ ẹgbẹ oluko ti o duro ni ọdun 1976.
Tunji Bello bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ oníròyìn ní ilé iṣẹ́ agbéròyìnjáde Concord Press ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà níbi tí ó ti dàgbà láti di Olóòtú.
Iṣẹ́ rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìròyìn dàgbà ní kíákíá tó bẹ́ẹ̀ tí ó di Olóòtú Ìṣèlú ní ọmọ ọdún mẹ́tà-dín-lọ́gbọ̀n.
Ó jẹ́ ẹni tí ó gba àmì ẹ̀yẹ Distinguished Alumnus ti Yunifásítì ti Ìbàdàn àti Ẹ̀bùn Ọ̀rẹ́ Aláṣẹ Fásítì ti Èkó, Distinguished Alumni Achievers.
Àwùjọ àwọn Oníṣẹ́-ẹ̀rọ̀ Nàìjíríà, Ikeja, èka Èkó, àti UNDP lọ́lá fún un fún fífi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún oúnjẹ àyíká ní ìpínlẹ̀ Èkó.
Olatunji Bello jẹ́ àgbẹjọ́ro, onímọ̀ nípa àyíká, onímọ̀ ìjìnlẹ̀ sáyẹ́ńsì òṣèlú, oníròyìn àti Kọmíṣọ́nà tó jókòó fún Àyíká àti Ọrọ̀ Omi lábẹ́ ìṣàkóso Babajide Sanwo-Olu ní ìpínlẹ̀ Èkó.
Saró ṣe pan̄ṣágà pẹ̀lú Ayaba Arọ́lákẹ́ tí ìgbéyàwó rẹ̀ kò dùn nítorí kò nífẹ̀ẹ́ sí ọba, ṣùgbọ́n ojúṣe òun ni kí ó bá a sùn.
Bí ìtàn nínú Odù Ifá ṣe sọ, ẹyẹ àkàlà tí ó lè jí òkú dìde wà, Saró tìtorí ọgbọ́n Arọ́lákẹ́, jèrè agbára àkàlà láti jí òkú dìde tí ó sì gba orúkọ ìnagijẹ rẹ̀, Aníkúlápó, tí ó túmọ̀ sí “ẹni ti ó di ikú sínú apó rẹ̀.
" Bí Saró ṣe ń di olókìkí ní Ojúmọ́, abúlé tí wọ́n ṣí lọ, ó wá ń ṣe pan̄ṣágà pẹ̀lú àwọn obìnrin míì, ó sì da Arọ́lákẹ́.
Ìgbéraga wá di ìgbéraṣánlẹ̀ fún Saró, ó sì kọjá ààlà bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀ sí í béèrè n̄ǹkan púpọ̀ lọ́wọ́ àwọn ará abúlé kí òun tó lè jí òkú dìde.
Nígbà tí Arọ́lákẹ́ gbọ́ròyìn pé Saró ti bèèrè lọ́wọ́ ọba fún ọmọ rẹ̀ láti fi ṣe ìyàwó kí ó tó jí àrẹ̀mọ dìde, ó pagi dínà agbára rẹ̀, ó sì kọ̀ ọ́ sílẹ̀.
Wọ́n gbé e jáde lọ́jọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹsàn-án ọdún 2022, àwọn òṣèré Hakeem Kae-Kazim, Ṣọlá Ṣóbọ̀wálé, Kúnlé Rẹmí, Bím̀bọ́ Adémóyè, ati Táíwò Hassan ló kó ipa aṣáájú.
Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ni wọn ya eré, Afọláyan sì ti júwe eré yìí gẹ́gẹ́ bí “Game of Thrones tí a ṣe ní Nàìjíríà ṣùgbọ́n èyí tí a fi ojú ìwòye àṣà wa ṣe”.
Gẹ́gẹ́ bí ìtàn tí àwọn Àjọ̀ tó ń gbógun tí ìwà ìbàjé ṣe sọ, nípa ti wọn má mú àwọn obìnrin náà ní Nigeria, wọ́n sọ wí pé ìlú Malaysia ni àwọn tí má ṣíṣe pẹ̀lú owó tọ pọ̀ ṣùgbọ́n awọn ò mọ bí àwọn ṣe bá ara àwọn ni Málì.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọdé ni ò nímọ̀ nípa àwọn àrùn tí gbóògùn tí wọ́n ma kó tí àwọn bá ń ṣe Aṣẹ́wo àti wí pé tí ó bá jẹ́ mímú wọn lọ́nà àìtọ́ lọ sí ibòmíràn ni, èyí jẹ́ wí pé ipá lọ ma lò láti fi jẹ́ kí wọ́n ṣiṣẹ́ Aṣẹ́wo yìí.
Lára àwọn ohun tí ó fa Iṣẹ́-aṣẹ́wó ọmọdé ni: iṣẹ́, àwọn ọ̀rẹ́, Àìnímọ̀ nípa àwọn àrùn tí ó lè fà, Àdúgbo ẹni àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ní ọdún 2019, àjọ tí ń gbógun tí kíkó àwọn ènìyàn lọ sókè òkun lọ́nà àìtọ́ sọ fún CNN wí pé ó tó ọ̀kẹ́ obìnrin tí wọ́n tí fì ẹ̀tan àbí ipá mú lọ sí orílé-èdè Mali.
Lẹ́yì ìwé mẹ́fà, ó padà sí Abẹ́òkúta níbi tí ó i bẹ̀rẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ Abeokuta Grammar School, ilé-ẹ̀kọ́ yí náà ló wà tí ó ti ń ṣe ṣàfihàn ìfẹ́ rẹ̀ sí eré tíáà.
Fúndí èyí, inírúurú ìpèníjà ló dijú kọ Olúṣọlá nídí iṣẹ́ tí ó yàn láàyò, débi wípé àwọn ẹbí òun ọ̀rẹ́ ló kẹ̀yìn si àyà fi ìyá rẹ̀ Abigail ló ṣúgbàá rẹ̀, tí ó sì fẹ̀yìn pọ̀n ọ́n kí ó lè ṣorí ire.
Olúṣọlá dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré tí gbajú-gbajà òṣèré Akin Ògúngbè dá sílẹ̀ ní ìlú Abẹ́òkúta ní ọdún 1959, lẹ́yìn tí ó parí ilé-ẹ̀kọ́ girama rẹ̀.
Ó kúrò lọ́dọ̀ ọ̀ gá rẹ̀ lọ́dún 1965, láti lọ dá ẹgbẹ́ òṣèré tíátà tirẹ̀ sílẹ̀, tí ó sì ma ń kọrin, lùlù pẹ̀lú ijó bí ó bá fẹ́ bẹ̀rẹ̀, láàrín àti ìparí eré rẹ̀.
Olúṣọlá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn òṣèré tíátà tó kọ́kọ́ ṣeré lórí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán tí ó sì kẹ́gbẹ́ pẹ̀lú àwọ gbajúmọ̀ òṣèré bíi:
Lára àwọn tí wọ́n jọ kọ́ iṣẹ́ tíátà lọ́dọ̀ ọ̀gá rẹ̀ Akin Ògúngbè ni: Jimoh Aliu, Charles Olúmọ , Afọlábí Afọláyan , Fẹ́mi Adéyẹmọ .
Olúṣọlá Ìṣọ̀lá Ògúnṣọlá, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn mọ̀ sí Isho Pepper ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìnlá oṣù kọkanlá ọdún 1942 sí ìdílé ọ̀gbẹ́ni Sámúẹ́lì Ògùnṣọlá, ní agbolé Baàlà Dáṣàolú lẹ́yìn Mọ́sálásí Ìta Ìgbẹ̀yìn ládùúgbò Òkè Ìtokú ní ìlú Abẹ́òkúta ní Ìpínlẹ̀ Ògùn.
Olúṣọlá gẹ́gẹ́ bí àbígbẹ̀yìn nínú ọmọ mẹ́rin tí àwọn òbí rẹ̀ bí, abúlé Olókuta, ní ẹ̀bá Aláhọ̀ tó wà ní ìjọba ìbílẹ̀ Olúyọ̀lé nílú Ìbàdàn ló ti lo ìgbà èwe rẹ̀, bákan náà ló lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Christ School, ti ìlú Olókúta.
Bákan náà ni ó jẹ́ òṣèré tíátà ẹlẹ́kẹrin tó ya eré sinimá àgbéléwà lẹ́yín tí Hubert Ogunde, jẹ́ ẹni akọ́kọ́ tó kọ́kọ́ ṣe bẹ́ẹ̀, eyi to gbe lọ si orílẹ̀-èdè United Kingdom
Nígbà tí wọ́n ṣe àtúndásílẹ̀ àjọ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá China, lọ́dún 1955, wọ́n ṣe èyí láti wà lábẹ́ ìṣàkóso àjọ tó ń darí eré-ìdárayá tí China, the General Administration of Sports, tí wọn yóò sìn gba Ààrẹ àjọ náà, tí ó gbọdọ̀ jẹ́ ẹni tí ó ti wà lára àwọn alákòóso China PR national football teamyálà gẹ́gẹ́ bí adarí tàbí agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá.
Ṣùgbọ́n nígbà tí ó di ọdún 1989, àtúnṣe dé bá èyí nígbà tí àjọ náà ṣe àtúntò, tí wọ́n fẹ́ kí àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ máa ṣàkóso àjọ náà, àti pàápàá, wọn kò fẹ́ kó lọ́wọ́ ìjọba nínú tàbí jẹ́ ẹgbẹ́ tí ó wà fún ìṣòwò jèrè, tí wọ́n sìn gba igbá-kejì àkọ́kọ́, èyí ipò tí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba nípa eré-ìdárayá bọ́lọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá máa ń dìmú tẹ́lẹ̀.
Láti ìgbà náà lọ ní ìṣàkóso nípa àwọn ìdíje àti ìṣàkóso gbogbo nnkan tó jẹ mọ́ bọ́lọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá lórílẹ̀-èdè China tí wà lábẹ́ àkóso gbogbo àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àjọ náà, tí Ààrẹ wọn kàn jẹ́ olùdarí wọn.
Àjọ Ẹgbẹ́ Agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá, China, , jẹ́ àjọ ẹgbẹ́ tí wọ́n ń darí eré bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá, eré bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá tí etí òkun àti eré bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá orí àpáta tí orílẹ̀ èdè China, ní Mainland China.
Wọ́n dá àjọ yìí sílẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ní Beijing, olú-ìlú China lọ́dún 1924, tí wọ́n sìn darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ FIFA lọ́dún 1931 kí wọ́n tó darí sí Taiwan lẹ́yìn ogun abẹ́lé Chinese Civil War.
Láti ìgbà tí wọ́n ti dara pọ̀ mọ́ FIFA, CFA kéde ara wọn gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ tí kìí ṣe ti ìjọba àti ẹgbẹ́ tí kìí ṣe fún èrè jíjẹ, ṣùgbọ́n kò yàtọ̀ sí àjọ ti ìjọba tí wọ́n jẹ́ ẹ̀ka ìṣèjọba lábala bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá àjọ lẹ́ka eré-ìdárayá ìjọba China State General Administration of Sports.
A tún mọ mọ́í-mọ́í sí "àlẹ̀lẹ̀" tàbí "ọ̀lẹ̀lẹ̀” ní àwọn ẹ̀ka-èdè Yorùbá mìíràn, bẹ́ẹ̀ bí àwọn ènìyàn ṣe mọ̀ ọ́ sí ní Siẹrra Léònè àti Gánà.
Ó tún jé oúnjẹ-àfikẹ́ẹ̀gbẹ́ ní àwọn ìnáwó Nàìjíríà, tí wọ́n ń fi kún ìrẹsì alésèpọ̀ àti irúfẹ́ àwọn oúnjẹ mìíràn.
Ẹwà, tàtàṣé, ata rodo, òróró, tọ̀màtì , èdè lílọ̀ , àlùbọ̀sà tó bá tó, ẹyin tàbí àwọn ẹran wẹ́wẹ́, tàbí irúfẹ́ ẹran tó bá wù yín, tàbí ẹja yíyan, tàbí ẹja aláìlégungun bíbọ̀, ìsebẹ̀/iyọ̀ àti magí, omi náà ní ìwọ̀nba.
Mọ́i-mọ́i tàbí mọ́ín-mọ́ín jẹ́ ẹ̀wà lílọ̀ sísè tí ó jẹ́ pé àwọn èròjà rẹ̀ ni ẹ̀wà bíbó, tí wọ́n sáábà sè pẹ̀lú àlùbọ̀sà, tàtàṣé , òróró, edé abbl.
Ó ji lọwuro ọjọ kan, ebi npa gidigidi, alakori lọ yọjú wo ile ikounje pamọ si, kòrí nkankan nibe, òwú alantakun lo gba ibe kan, o jáde ósì bẹ̀rẹ̀ si nii ronú ohun tó le ṣe, ìjàpá ranti bí ọrẹ rẹ àtíòro ṣe nri oúnjẹ jẹ tí ojú rẹ si ń dán gbìnrìn.
Ó pinnu láti lọ si ilé àtíòro nígbàtí ó dé ilé àtíhòro ó kan ilẹkun, àtíòro dáa lóhùn pé ta lo nkan ilẹkun, Ìjàpá dáa lóhùn pe èmi ìjàpá ọrẹ rẹ ni.
Ìjàpá ni òun wá kii ni, àtíòro nì àsìkò tí ènìyàn ma nwa kí yàn kọ nìyí, Ìjàpá ni ọrọ pàtàkì kan ní òun bá wá wípé bí ìyàn se mú tó yii àtíòro kò mọ pé ìyàn mú rárá, àti ìyàwó àti ọmọ àtíòro gbogbo wọn l'ójú wọn ndán, kinni wọn njẹ?
Kò burú múra láti fò pẹ̀lú mi, gẹ́gẹ́ bi a ti mọ̀ pé ẹiyẹ ni àtíòro, àtíòro gbé Ìjàpá sí àyà rẹ láti fò lọ sí ibi tí oúnjẹ wá.
Nínú àlọ́ ‘Ìjàpá jí iṣu Ìgbín àná rẹ̀’ apàlọ́ hun onírúurú èrè àṣà tó jẹ mọ́ olè jíjà mọ́ Ìjàpá àti Ìgbín àna rẹ̀ lára.
ni apàlọ́ ti hun èrè àṣà ahun síṣe pọ̀ mọ́ Ìjàpá àti Òjòlá lára ṣùgbọ́n Ìjàpá ṣe àmúlò ọgbọ́n ẹ̀wẹ́ láti jẹ Òjòlá lójèé; èyí tó fa òwe ‘ènìyàn ní í kọ́ni pé ká gùn, ènìyàn ní sì í kọ́ni pé ká kúrú.’ Nínú àlọ́ mìíràn ni apàlọ́ ti hun ẹ̀kọ́ àṣà àmúlò ọgbọ́n pọ̀ mọ́ Ìjàpá àti erinmi .
Nínú àlọ́ yìí, ‘Ìjàpá, Erin Òkè àti Erinmi’ , ni Ìjàpá ti fi ọgbọ́n ẹ̀wẹ́ jẹ àwọn ‘atóbanti má lọ́gbọ́n nínú’ ẹranko wọ̀nyí lójèé, èyí tó bí àkànlò èdè ‘ọgbọ́n ju agbára’.
Yàtọ̀ sí àwọn àpẹẹrẹ àlọ́ òkè wọ̀nyẹn, onírúurú àlọ́ mìíràn tó fi ìbáṣepọ̀ ènìyàn sí ènìyàn àti ènìyàn sí ẹranko hàn lò wà, tó sì wúlò fún ìtanijí sí àṣà tó wúlò fún ìbágbépọ̀ ènìyàn ní àwùjọ.
Fún àpẹẹrẹ, nínú àlọ́ ‘Ọmọ́yọ àti Erè: ni apàlọ́ ti hua ọ̀kan-ò-jọ̀kan àpẹẹrẹ àṣà àwùjọ pọ̀ mọ́ra wọn sí.
Fún àpẹẹrẹ, nínú àlọ́ ‘Ìjàpá Rí Ilẹ̀ tí ó lójú’ ni apàlọ́ ti fi ìwà sùúrù, ìwà pẹ̀lẹ́ àti làákàyè ẹyẹlé ta ko ìwà ojúkòkòrò, ànìkànjopọ́n àti àrékérekè alábahun Ìjàpá.
Bí alábahun ti ń fi ọgbọ́n ẹ̀wẹ́ tí a mọ̀ ọ́n mọ́ jẹ ẹyẹlé níyà, náà ni ẹyẹlé ń fi ìwà sùúrù àti làákàyè jàjàgbara.
Nítorí ẹ̀kọ́ tí apàlọ́ fẹ́ fi kọ́ àwùjọ nínú àlọ́ náà, pé ‘àkọ́dá oró kò dà bí oró àdágbẹ̀yìn’, ó fi àyè gba alábahun Ìjàpá láti kọ́kọ́ fi ọgbọ́n àrékérekè jẹ ẹyẹlẹ́ níyà kí apàlọ́ ọ̀hún tó wá fún ẹyẹlé láyè láti fi hàn pé bẹbẹ ọgbọ́n kò pin sọ́dọ̀ ẹni kan ṣoṣo.
Èyí wà ní ìbámu pẹ̀lú ‘lílò’ tí Bascom dábàá gẹ́gẹ́ bíi tíọ́rì tó tọ̀nà jù lọ láti máa fi ṣe àtúpalẹ̀ lítíréṣọ̀ àti àwọn ọmọ ìyá rẹ̀ gbogbo, bí ìtàn ìwáṣẹ̀ àti fókìlọọ̀ .
Lára ohun tí apàlọ́ ń kíyè sí kó tó gbé ìṣẹ́ fún ẹ̀dá yòówù ó jẹ́ nínú àlọ́ ni bí àbùdá, ìrísí, ìṣesí àti ìhùwàsí tí apàlọ́ ti mọ̀ mọ irú ẹ̀dá bẹ́ẹ̀ ṣe lẹ̀ ràn án lọ́wọ́ láti jẹ́ irú iṣẹ́ tí a fẹ́ gbé fún un náà .
Fún àpẹẹrẹ, iṣẹ́ tí í fi èrè ìwà ọ̀dàlẹ̀, tẹ̀mbẹ̀lẹ̀kun, ọgbọ́n àrékérekè, ọgbọ́n ẹ̀wẹ́, ọgbọ́n ìjàǹbá hàn ni apàlọ sáábà ń rán alábahun Ìjàpá nínú àlọ́ .
Nígbà tí àpàlọ́ bá fẹ́ rán ahun nírú iṣẹ́ báwọ̀nyí, ó sáábà ń fi ẹ̀dá mìíràn tí ìhùwàsí àti àbùdá rẹ̀ lòdì sí ti alábahun ta ko Ìjàpá.
Dípò pé kí apálọ́ jẹ́ kí ẹ̀kọ́ tó fẹ́ fi ìtàn inú àlọ́ náà kọ́ àwùjọ hàn ní kíákíá, ó máa ń fún àwọn ẹ̀dá inú àlọ́ náà láyè láti tayò àmúlò àṣà tàbí ọgbọ́n rere àti búburú, bó tílẹ̀ jẹ́ pé àṣà tàbí ọgbọ́n tí apàlọ́ gbàgbọ́ pé ó wúlò, tó sì fẹ́ fi kọ́ àwùjọ ni yóò pàpà jẹ́ kó borí ọgbọ́n tí àwùjọ lòdì sí, ṣùgbọ́n tó ti fún ẹ̀dá inú àlọ́ náà lò ní àlòtẹ́rùn.
Níbi tí àwọn ẹ̀dà inú àlọ́ ti ń tàkòtó àmúlò ọgbọ́n ni ẹ̀kọ́ inú àlọ́ ti í hàn sí olóye ènìyàn kí apàlọ́ wá tó fa ọgbọ́n yọ ní ìkádìí àlọ́, pàápàá fún ọmọdé.
Ìfáàrà lórí àlọ́ ní ilẹ̀ Yorùbá, ní ìgbà tí kò tíì sí ètò mọ̀ọ́kọ-mọ̀ọ́kà tí ó wà lóde òní, ọ̀rọ̀ àt'ẹnu dé ẹnu ni àwọn bàbá ńlá wa máa n fi ń ṣe àkọsílẹ̀ àwon ìṣẹ̀lẹ̀ ti o bá ṣẹ̀ .
Fún àpẹẹrẹ , àwọn bàbá yóò sọ ìtàn fún àwọn ọmọ won, nígbà tí irú ọmọ bẹẹ náà bá sì di bàbá , òun náà yóò sọ irú ìtàn bẹẹ fún àwọn ọmọ tirẹ náà .
Lára àwọn ìwà burúkù tí a ti mọ̀ mọ alábahun Ìjàpá, tí a sì fún un láyè láti hù tẹ́rùn nínú àlọ́ òkè yẹn ni ìwà àìsòótọ́, àìṣeégbẹ́kẹ̀lẹ́, àrékérekè, wọ̀bìà, ojúkòkòrò, ahun, àṣerínikójẹ, àjẹkì, ọ̀kánjúà, àgàbàgebè, òfófó, ìfèrúgbàbùkún àti ẹnu-àìmẹ́nu.
Lára àwọn ìwà tó bá àwùjọ lára mu tí apàlọ́ mú kí ẹyẹlé hù nínú àlọ́ náà ni ìwà ìfẹ́ tòótọ́, ìpamọ́ra, sùúrù, ìtẹ́lọ́rùn, ìwà tútù àti ọgbọ́n inú.