polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Títìpa ti wọ́n ti àwọn ile-ounjẹ pa ti ṣe akoba fun awọn ile-iṣe miran bii ipese ounjẹ, ile-ipọn'ti loriṣiriṣi ati oko'wo ọkọ ojú omi tó nkó àwọn oja kaakiri, oun pẹlu iṣẹ ọgbin.
Ni Oṣu Kẹfa ọdun 2020, Àjọ awọn orilẹ-ede Agbaaye kìlọ̀ pé gbogbo ayé ń dojúkọ ìdààmú oúnjẹ ti o burú jùlọ lati bii idaji ọgọrun ọdun seyin nitori ipadasẹhin oko'wo ti àjàkálẹ̀-arun naa ti fa .
Ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Karùún, aṣojú ilẹ̀ Burundi kọ ìwé kan sí ilé iṣẹ́ àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ọmọnìyàn lágbàáyé tí ẹ̀ka rẹ̀ tó wà ní ilẹ̀ Adúláwọ̀, tí ó sì pàṣẹ fún àwọn òṣìṣẹ́ mẹ́rin ilé-iṣẹ́ ètò ìlera náà tí ó ń ṣagbátẹrù ìdáhùn sí èsì àrùw Kòrónà ní orílẹ̀-èdè Burundi wípé.
Ìwé tí aṣojú orílẹ̀-èdè Burundi náà kọ sọ wípé àwọn òṣìṣẹ́ náà ti kọlu òfin tí wọ́n pè ní persona non grata , tí ó túmọ̀ sí wípé wọn kò ní àṣẹ kan kan bí ó ti wù kí ó rí láti wọ orílẹ̀-èdè.
Ní ọjọ́ Kejì oṣù Kẹrin, wọ́n tún fìdí àìsàn yí múlẹ̀ lára àwọn ènìyàn bí obìnrin tí ọjọ́ orí rẹ̀ kò ju mẹ́rìndílọ́gbọ̀n lọ, nígbà tí àwọn ènìyàn méjìlélógún tókù kò ní àrùn yí lẹ́yìn àyẹ̀wọ̀ àìsàn àrùn Kòrónà.
Lápapọ̀, iye àwọn tí wọ́n tún ní àrùn yí ní àárín oṣù Kẹ́rin ń lọ bí Mẹ́tàlá, tí ó sì mú kí iye àwọn aláìsàn Kòrónà jẹ́ Mẹ́ẹ̀ẹ́dógún.
Ẹnìkan ṣoṣo ni ó pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sínú àìsàn náà ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kẹrin,àwọn mẹ́jọ ní ìmúlára dá rí ó sì mú kí ó jẹ́.
Ní ọjọ́ Kẹjọ oṣù Kẹfà, Ààrẹ ilẹ̀ Burundi ògbẹ́ni Pierre Nkurunziza ṣe aláìsí látàrí àìsàn àyà jíjá tí ó ma ń wáyé látara éjẹ̀ ríru, gẹ́gẹ́ bí àwọn olóòtú ìjọba wọn ti sọ.
Amọ́ ṣá, àwọn ará Ìlú ń fẹ̀sùn kan àwọn olóòtú ìjọba wọ̀nyí wípé wọ́n kò ṣòtítọ́ nípa bí àjakálẹ̀ àrùn náà ṣe ń lọ sí ní orílẹ̀-èdè wọn, nítorí wípé wọ́n gbé ìyàwó Ààrẹ wọn lọ sí olú-ìlú Kenya fún ìtọ́jú látàrí bí ó ṣe ní àrùn Kòrónà ní ọjọ́ mẹ́wàá ṣáájú ikúọkọ eẹ̀.
Wón tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ siwájú si wípé bí àrùn yí bá ti mú ènìyàn, oun ni ó ń fa ìfúnpinpin ní ní inú káà ọ̀fun ati àyà, tí ó sì ma ń fa kàtá tàbí kí ènìyàn ó ma wú ikọ́ tàbí sín léra léra.
ń ràn kálẹ̀ ti.pọ̀ ju ti SARS lọ, bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wípé ìtànkálé àrùn COVID-19 ń gbópọn si lójojúmọ́ tí ó sì ti ṣekú pa ọ̀pọ̀l9pò ènìyàn lágbáyé.
Àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ní àgbáyé fìdí àrùn Kòrónà tí a tún ń pè ní Kofid-19 ní orílẹ̀-m àgbáyé ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kínní ní ọdún 2020.
Mínísítà fún ètò ìlera fún orílẹ̀-èdè Burundi, ọ̀gbẹ́ni Thadée Ndikumana fìdí bí àrùn Kòrónà ṣe wọ orílẹ̀-èdè náà látara àwọn ènìyàn méjì kan wọ́n jẹ́.
Nínú oṣù Karùún, iye àwọn tí wọ́n ti ní àrùn Kòrónà ti gùnkè sí 170, nígbà tí wọ́n tún ní akọsílẹ̀ iye àwọn ènìyàn tí ó tó ọgọ́rùún kan àti ẹyọ méje.
Nínú oṣù yí kan náà, wọ́n tún ní akọsílẹ̀ ènìyàn tí iye wọn tó méjìdínláàdọ́ta tí wọ́n ti ní arùn COVID-19, tí ó sì mú kí iya àwọn tí wọ́n ti ní àrùn yí ó fò fẹ̀rẹ̀ lọ sí mẹ́tàlélọ́gọ́ta, àmọ́ tí wọn kò pàdánú ẹ̀mí kọkan yàtọ̀ sí àwọn ti tẹ̀.
Òhun ni Gally nínú eré tí ó ṣàmúbádọ́gba ìwé ìtàn ọ̀dọ́mọkùnrin kan tí ó bá ara rẹ̀ ní àwùjọ tí kódáranínú nínú eré The Maze Runner ní ọdún 2014 tí ó sì gbà ẹ̀bùn BAFTA Rising Star.
Poulter ti kópa nínú oríṣirisí eré kí ó tó ṣe Lee Carter ní ọdún 2007 nínú eré Son of Rambow tí wọ́n ṣe àtúnyẹ̀wò ẹ, ti ó sì gba oríyìn fún iṣẹ́ Poulter àti ẹlẹgbé rẹ̀ Bill Milner.
Ó tún ṣe iṣẹ́ pẹlú àwọ́n òṣèré aláwàdà ní School of Comedy, tí àkọkọ́ iṣé náà dàgbéléwò lóríi Channel 4's Comedy Lab ní Ọjó òkànlelógún Oṣù kẹjọ Odún 2008.
Wọ́n bí Poulter ní Hammersmith, London, ó jẹ́ ọmọ Caroline , tí ó jẹ́ nọ́ọ̀sì tẹ́lẹ̀ àti Neil Poulter, ọ̀jọ̀gbọ́ nínú ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ọkàn.
Adunni ṣe iṣẹ́ ní ẹ̀ka ilé gbígbé àti ìṣédúró ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà kí ó tó di wípé ó yẹ̀bá lọ sí ilé iṣẹ́ ìdánilárayá.
Nígbàtí ó padà wá sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó kó ipa àkọ́kọ́ pẹ̀lú àwọn òṣèré Nollywood nínú fiimu èdè Yoruba tí àkòrí rẹ jẹ́ "ìwọ tàbí Èmi" ní ọdún 2013.
Bàbá rẹ tí ó jẹ́ oníṣòwò pàtàkì tí ó sì fi Ìpínlẹ̀ Èkó ṣe ibùgbé ṣe àtìlẹyìn fun un láti lọ kọ́ ẹ̀kọ́ ìṣirò ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga.
Lara awon laami laaka alenu-loro ti o fara mo aba Tunji Braithwaite yi ni ojogbon Wole Soyinka, ati Fela Anikulapo Kuti, eni ti awon omo ogun ile seku pa iya re ti won si ba ile re je lasiko ijoba ologun ti ogagun Obasanjo je ogagun orile ede Naijiria
Esu dara pọ̀ mọ́ Cundall Johnston and Partners ní oṣù kọkànlá ọdún 2014 gẹ́gẹ́ bíi onímò ẹ̀rọ tó kọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó sì ń ṣètò PhD ní Loughborough University.
Ozak-Obazi Oluwaseyi Esu tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹrin ọdún 1991 tí ń ṣe ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà jẹ́ Electrical Engineer tí ó sì jẹ́ adarí ní Building Research Establishment, Centre for Smart Homes and Buildings ].
Ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹta, ìjọba orílẹ̀-èdè Zambia ti ti gbogbo ilé-ẹ̀kọ́ láti obẹ̀rẹ̀ dé ibi tí ó dé, tí wọ́n sì ti fi àwọn ààlà kọ̀ọ̀kan sí ìrìn-àjò àwọn àrìnrì-àjò tí ó fẹ́ wọlé sí orílẹ̀-èdè wọn láti àwọn rílẹ̀-èdè ìlú òkèrè tàbí jáde kúrò níbẹ̀.
Orílẹ̀-èdè nZambia ní akọsílẹ̀ àrùn COVID-9 méjì akọ́kọ́ lára àwọn aláàrẹ̀ méjì tí wọ́n jẹ́ tọkọ-taya ní ìlú Lusaka ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta ọdún 2020.
Ní ọ́jọ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta, Ààrẹ orílẹ̀-èdè Zambia ọ̀gbẹ́ni Edgar Lungu fìdí àwọn ènìyàn méjìlá mìíràn tí wọ́n tún ní àrùn Kòrónà múlẹ̀ nígbà tí ó ń bá àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè rẹ̀ sọ̀rọ̀.
Akọ̀wé àgbà fún orílẹ̀-èdè Zambia Dr. Simon Miti náà fẹnu si wípé ọgọ́rùún mẹ́rin ati mẹ́tàlélógójì ènìyàn ni ó ti rí ìwòsàn gbà tí wọ́n sì ti padà sí ilé wọn.
Iye ìjàmbá tí àrùn Kòrónà ti fà lágbáyé kéré sí iye ìjàmbá tí àìsàn àrùn ọ̀fun SARS ti fà láti ọdún 2003.Àmọ́ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n tó àrùn Kòrónà látàrí ríràn tí ó ń ràn kálẹ̀ ti.pọ̀ ju ti SARS lọ, bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wípé ìtànkálé àrùn COVID-19 ń gbópọn si lójojúmọ́ tí ó sì ti ṣekú pa ọ̀pọ̀lọpò ènìyàn lágbáyé.
Lápapọ̀, àwọn ènìyàn ogóje ni wọ́n ṣàyẹ̀wò fún tí wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé wọ́n ní àrùn Kòrónà nínú oṣù yí, tí ó mú kí iye àwọn aláàrẹ̀ náà lápapọ̀ ó jẹ́ mẹ́fàlélọ́gọ́rùún nígbà tí àwọn mẹ́ta ṣe aláìsí.
Ní ọjọ́ kẹtalélọ́gbọ̀n oṣù Kẹfà, ìjọba orílẹ̀-èdè Zambia buwọ́ lu iye owó tí ó tó bílíọ́nù mẹ́jọ Kwacha owó ilẹ̀ Zambia, láti fi ṣúgbàá tu àwọn 9mọ orílẹ̀-èdè Zambia lára.
Iye àwọn ènìyàn tí wọ́n tó 437 ni wọ́n tún ṣàwárí wọn nínú oṣù yí, àwọn aláàrẹ̀ mẹ́rìnlélógún ni wọ́n papò dà, ní ìparí oṣù kẹfà.
Ilé-iṣẹ́ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ ilẹ̀ Zambia tí ọ̀gbẹ́ni David Mabumba ń ṣojú fún kéde wípé ilé-iṣẹ́ náà yóò gbé ìkànnì kan kalẹ̀ tí yóò wà fún kíkọ́ àwọn akẹ́kòọ́ ní ẹ̀kọ́ ní àsìkò ìséni-mọ́lé, láti dẹ́kuun ajàkálẹ̀ àrùn COVID-9.
Ní ọjọ́ kẹtalélógún oṣù kẹ́ta, ìjọba orílẹ̀-èdè Zambia kéde wípé kí w9n ó ti gbogbo ilé-ẹ̀kọ́ pátá láti ọjó Jímọ̀ ogúnjọ́ oṣù kẹ́ta.
Lílọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Alexander Akínyẹlé lásìkò ológun ilẹ̀ Ìbadàn lásìkò náà dá lórí ẹọ̀pọ̀ ẹ̀bẹ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn Olùṣọ́ lé ìjọsìn , tí ó sì jẹ́ ohun tó lewu fún àwọn Lùṣọ́ náà.
Àsìkò tí a ń wí yìí jẹ́ àsìkò òwò ẹrú, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìjọba Britain ti fòpin sí òwò yìí, àwọn ará Ìbàdàn sì ń ṣe ọòwò náà lábẹ́lẹ̀, ìdí nìyí ìwà ìpani-ṣowó, ìjọ́mọ-gbé, fi wọ́pọ̀ lásìkò náà.
Látàríàwọn ìdí wọ̀nyí, àwọn díẹ̀ lára àwọn ọmọkùnrin tí wọ́n kàwé lásìkò yí ni àwọn jagunjagun tí ọ̀gágun wọn tí wọ́n ń pè ní Babambo ma ń gbé Alexander sí èjìká láti sìn wọ́n lọ sílé-ẹ̀kọ́.
Alexander lọ sí ilé ẹ̀kọọ́bẹ̀rẹ̀ St. Peter's ní ìlú Ìbàdàn ní ọdún 1880, tí ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Abọ́badé tí ó wà ní Arọ́lọ́yà ní ìpínlẹ̀ Èkó.
Lẹ́yìn èyì, Ó ltún lọ sí ilé ẹ̀kọ́ ìkọ́ni ti àwọn olùkọ́ni ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ fún ìkẹ́kọ̀ọ́ gboyè nípa ìmọ̀ ìkọ́n, lẹ̀yìn èyí, ó di olùkọ́ tí ó sìn tún ń ṣe iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùta dùrù , ọ̀gá akọrin, nínú ìjọ rẹ̀ lápá kan .
Ọ̀gbẹ́ni Olùsọ́ Tugwell ṣe àbẹ̀wọò sí ìlú Abẹ́òkúya nígbàtí ó ń jáde ká ní ọdún 1903, tí ó sì ṣàkíyèsí iṣẹ́ akínkanjú Alex nípa títa dùrù ní ilé ìjọsìn tí ó wà ní Aké lÁbẹ́òkúta.nígbà ntí ó dé ọ̀dọ̀ wọn, tí ó sì gba Alex níyànjú wípé kí ó wá ṣe ìdánwò wọlé ẹ̀kọ́ Furh Bay ege, tií ó wà nì orílẹ̀ èdè Sierra Leone, tí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ilé ẹ̀kọ́ ilẹ̀ Britain.
Wọ́n fi oyè Licentiate ni Ẹ̀kọ́ nipa ìmọ̀ Ọlọ́run , lẹ́yìn èyí ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè àkọ́kọ́ B.a ni ọdun 1912, bayi ni ó sì di ẹni àkòkọ́ tójẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn tó kọ́kọ́ gba oyè àmì ẹ̀kọ́ Fásitì.
Bolude, tí ó jẹ́ ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ tí ó sì jẹ́ Oníṣègùn ìbílẹ̀ tí ó tún jẹ́ ìlú Ìbàdànjagunjagun tí ó lààmì laaka lásìkò ìjọba Ọ̀yọ .
Ni ó bí ọ̀gbẹ́ni Jòdià Akínyẹlé tí ó jẹ́ àkọ́bí rẹ̀, tí Jòdià sìjẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí ó wà lábẹ́ àkóso ọ̀gbẹ́ni David Hinderer , tí ó jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Jamaní, tí ó sì tún jẹ́ olùṣọ́ Onigbagbọ , tí ọ̀gbẹ́ni Jòsià sì jẹẹ́ ọ̀kan lára àwọn mẹ́fà tí ó mú ẹ̀sìn Kìrìsìtẹ́ni wọ ìlú Ìbàdàn ní ọdún 1851.
Josiah Akinyele jèrè ọkàn Abigail Lápènọ̀ sí inú ẹ̀sìn Kìrìsìtẹ́nì tí ó jẹ́ ọmọbìrin Kukomi, tí ó jẹ́ alágbára mìíràn ní ìlú Ìbàdàn lásìkò yí nípasẹ̀ ọ̀gbẹ́ni Hinderer gẹ́gẹ́ bí ìyàwó kejì ní ọdún 1870.
Bákan náà ni ó tún bí àwọ̀n àbúrò mẹ́ri lẹ́yìn rẹ̀, àmọ́ tí ọ̀kan nínú wọn jọ Babátúndé tìwà tìṣe, ẹni tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Isaac Babátúndé Akínyẹlé tí gbogbo wọn sì jẹ́ ọ̀mọ̀wé, ẹlẹ́sìn àti òṣèlú pàtàkì ní ìlú Ìbàdàn ṣe ibùgbé láti ọ̀rùndún kọkàndínlógún.
Àbúrò rẹ̀ HRH Isaac Babalola Akinyeloni ó padà gorí ìtẹ́ gẹ́gẹ́ Olúbàdàn ti Olúbàdàn tí òun náà jẹ́ Olúbàdàn àkọ́kọ́ tí yóò jẹ́ ọ̀mọ̀wé.
Bíṣọ́bù náà ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìtagbangba ní ọ̀jọ́ oṣù kejìlá ọdún 1956 nígbà tí Queen Elizabeth II ṣe àbẹ̀wọò sí ilẹ̀ Nàìjíríà, ní St. James Cathedral, Oke Bola , nílùú Ìbàdàn láti lo ọkàn, ọwọ́, àti ẹ̀yà ara gbogbo láti fi sin Jesu Kristi .
Alexander Babátúndé Akínyẹlé, CBE ni wọ́n bí ní je Bíṣọ́ọ̀bù àgbà àkọ́kọ́ ní ìjọAnglican Diocesan ní ìlú Ìbadàn, ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Òun ni èni àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn tí ó kọ́kọ́ gba oyè B.a ní ilé ẹ̀kọ́ Fásitì, tí ó sì kọ́kọ́ jẹ́ olùdásílẹ̀ ilé ìwé gíga sẹ́kọ́ndìrì àkọ́kọ́ tí a mọ̀ sí ní ìlú Ìbàdàn Grammar School ni ìlú Ìbàdàn .
Lọ́dún 2011 ni ó kọ́kọ́ díje dupò fún ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Ìpínlẹ̀ Bayelsa ní ẹkùn ìdìbò kẹrin ti Gúsù Ijaw lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party ṣùgbọ́n kò wọlé
David Lyon tí à ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ ṣẹ̀ṣẹ̀ wọlé gẹ́gẹ́ bí gómìnà-aṣẹ̀ṣẹ̀-yàn ní ìpínlẹ̀ Bayelsa lábẹ́ àṣẹ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress.
Àtikú ọmọ tí wọ́n bá bí pẹ̀lú PD àti àwọn àrùn tó rọ̀ mọ́ọ yára púpọ̀ látàrí oríṣiríṣi àrùn tí o maa wọlé sí irú ọmọ bẹ́ẹ̀ lára tí ó sì níí ṣe pẹ̀lú renal tàbí àwọn colorectal system irú ọmọ bẹ́ẹ̀.
Asmaa ti fẹ́ràn kí ó ma ṣe eré láti ìgbà ọmọdé rẹ̀ sùgbọ́n kò rí eré ṣe nítorí pé kò sí eré ìtàgé ṣíṣe ní ilé-ẹ̀kọ́ ti ó lọ, ṣùgbọ́n lẹ́hìn tí ó dé ilé-ẹ̀kọ́ gíga ó rí ẹgbẹ́ tíátà, ó sì darapọ̀ mọ́ wọn nípasẹ̀ ẹgbẹ́ Tíátà Atelier.
Ní ìgbà tí ó darapọ̀ mọ́"Tíátà Atelier" ó kọ́ iṣẹ́ lọ́wọ́ Olùdárí Shadi Daly ó sì ṣe oríṣiríṣi ìdíje, èyí tí ó ṣe ní gbẹ̀yìn ni "Magic Mix of Happiness" tí ó díje nínú Arab Theater Festival fún àmì ẹ̀yẹ "Sheikh Sultan Al Qasimi" fún ẹgbẹ́ eré ìtàgé Arab ní ọdún 2016.
Ó fa àkíyèsí sí ara rẹ̀ nítorí ipa tí ó kó nínú jara tẹlifísàn gẹ́gẹ́ bí "Tọka" nínú "This evening" ní ọdún 2016, ó kópa nínú fíìmù oríṣi, ó tún wà pẹ̀lú ẹgbẹ́ orin "Bahjja" ó sì ti ṣe àwọn aṣàmúlò ọ̀rọ̀ orísirísi.
Eré ìtàgé tí ó kọ́kọ́ ṣe ni èyí tí ó ṣe ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga, ní abẹ́ àkòrí "Life is Beautiful In Fine Arts", lẹ́hìn ìgbà náà, ó kópa nínú eré orí ìtàgé tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ "Antar Stable" ti Bayoumi Fouad ṣe olùdárí rẹ̀.
á laìlúiu Egypt , ó kẹ́kọ̀ọ́ ìtanràn àwòrán ode kó pa nínú eré orí ìtàgé ní Tíátà Hanager ó sì díje fún àmì ẹ̀yẹ Sheikh Sultan Al Qasimi fún eré ìtàgé tí ó dára jùlọ ní ọdún 2016.
A yan kalẹ̀ nípasẹ̀ olùdáṣiṣẹ́ Ahmed Medhat Sadeq, tí ó jẹ́ olùdárí Tamer Mohsen, láti ṣe ipa ti "Toka" àti lẹ́hìn tí ó ja gèrè ní àwọn ìdánwò, èyítí ó yọrí sí ipa tí ó gbà.
Arákùnrin kan tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rìnléláàádọ́ta tí ó jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Faranse ni ẹni akọ́kọ́ tí ó kó àrùn [[COVID-19 náà wọ orílẹ̀-èdè Senegal.
Arákùnrin yí ni ó ń gbé ní agbègbè Almadies Arrondissement ní ìlúDakar, nígba tí wọ́n ṣe àyéwò fun ní Pasteur Institute ní ìlú Dakar, ni wọ́n tó ri wípé ó ní àrùn Kòrónà.
Àmọ́ ṣáájú kí wọ́n tó ṣàyẹ̀wò fun ni ó ti kọ́kọ́ ṣe ìrìn-àjò tí ó sì wọ ọkọ̀ òfurufú Air Senegal ní ọjọ́ Kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejì, ọdún 2020.
Báyí ni orílẹ̀-èdè Senegal di orílẹ̀-èdè Kejìtí yóò ní akọsílẹ̀ àrùn àkóràn Kòrónà ní ilẹ̀ ìyàngbẹ Adúláwọ̀, lẹ́yìn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Nígbà tí yóò fi di ọjọ́ Kẹ́rin oṣù Kẹta ọdún 2020, iye àwọn ènìyàn tí ó ti ní àrùn Kòrónà ti pé mẹ́rin, tí gbogbo àwọn mẹ́rẹ̀rin sì jẹ́ àjòjì.
Ẹni tí ó jẹ́ ẹni kẹ́ta tí ó ní àrùn yí ni ìyàwó ẹni akọ́kọ́ tí ó kọ́kọ́ kó àrùn náà wọ orílẹ̀-èdè Senegal, òun ni ó dẹ́ sí Ìlú Dakar ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Kẹta, nígba tí ọmọ ilẹ̀ Britain kan tí ó wá láti Ìlú Lodon wọ orílẹ̀-èdè Senegal ní ọjọ́ Kẹrìnlélógún oṣù Kejì ọdún 2020.
Àwọn àjọ tí ó rí sí bọ́ọ̀lù aláfọwọ́-gbá , ìyẹn Basketball Africa League fagilé eré ìdíje ìbẹ̀rẹ̀ ọdún ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kẹ́ta ọdún 2020, tí ó yẹ kó wáyé ní ìlú Dakar.
Èyí wáyé látàrí ìbẹ̀rù tí ó múlẹ̀ ṣinṣin tí àrùn náà ti dá sílẹ̀, tí ó sì mú kí àwọn ènìyàn ó má lè kóra jọ pọ̀ mọ́ nínú Ilé Ìjọsin, ayẹyẹ pàá pàá jùlọ ayẹyẹ Grand Magal, tí ó níṣe pẹ̀lú ọdún Mouride tí ó ma ń wáyé ní Touba tabí ìrìnà-àjò káàkiri orílẹ̀-èdè Senegal, àti gbogbo agbáyé
Ní ọjọ́ Kẹwàá oṣù Kẹ́ta, Mínísítà fún ètò ìlera ọ̀gbẹ́ni Abdoulaye Diouf Sarr, fi tó àwọn oníròyìn létí wípé ìjọba orílẹ̀-èdè Senegal yóò fòfin de ìpéjọoọ̀ tí ó jọ mọ́ ti ẹ̀sìn ìyẹn bí àwọn ará-ìlú bá fọwọ́ si.
Ní ọjọ́ tí Mínísítà fún ètò ìlera sọ̀rọ̀ yí náà ni wọ́n tún fìdí àrùn yí múlẹ̀ lára ìkan nínú ọmọ orílẹ̀-èdè Senegal tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ dé láti orílẹ̀-èdè Italy, èyí sì mú kí iye aláìsàn ó gòkè sí márùún gedengbe.
Ní ọjọ́ kejìlá oṣù Kẹ́ta, ìjọba orílẹ̀-èdè Senegal tún kéde akọsílẹ̀ àrùn Kòrónà márùún mìíra lára àwọn ènìyàn márún ọ̀tọ̀tò, tí wón jẹ́ ẹbí aláìsàn Karùún tí ó dé láti orílẹ̀-èdè Italy
Ọ̀kan lára nínú àwọn ẹbí márùún tí wọ́n fara káṣá àrùn ni ó wá ní ilẹ̀ mímọ́ ti Touba, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé àwọn olórí ẹlẹ́sìn ní Touba ti dánu wípé àrùnkárùn kò lè mú ẹnikẹ́ni tí ó bá wà ní ìlú Touba náà.
Àjàkálẹ̀ Àrùn COVID-19 ní Orílẹ̀-èdè Senegal is jẹ́ ọ̀kan lára Ìbúrẹ́kẹ́ àjakálẹ̀ àrùn Kòrónà tí a tún mọ̀ sí Kofid-19 tí ó bẹ́ sílẹ̀ ní gbogbo àgbáyé.
wọ́n sì sì gbẹ́sẹ̀ kúrò lórí òfin málọ mábọ̀, wọ́n tú ní kí gbogbo ilé-ìjọsìn ó padà sẹ́nu ìsìn wọn ní 9jọ́ Kejìlà oṣù Karùún.
Iye ènìyàn tí ó ti kó àrùn COVID-19 ní àpapọ̀ jẹ́ 1,886, nígbà tí àwọn mọ́kàndínlógún pàdánù ẹ̀mí wọn sí ọwọ́ àrùn Kòrónà.
Ìjọba orílẹ̀-èdè Senegal fòfin de lílọ-bíbọ̀ àwọn ènìyàn , wọ́n ti gbog o ilé-ẹ̀kọ́ pa fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta, wọ́n tún fòfin fagilé ìpéjọ-pọ̀ tí ó níṣe pẹ̀lú ẹ̀sìn èyíkéyí léte ati dẹ́kun ìtankálẹ̀ àrùn COVID-19.
Ní orílẹ̀-èdè Senegal, púpọ̀ nínú àwọn ayàwòrán ni wọ́n fi àwòrán yíyà ṣe ìdánilẹ́kọ́ àti ìkìlọ̀ fún àwọn ènìyàn nípa bí wọ́n ṣe lè dẹ́kun àrùn Kòrónà tí ó ń ràn kiri.
Látipasẹ̀ lẹ́tà ti wọ́n kọ ni ọjọ́ kẹrin oṣù kini ọdún 1960, èyí ti akọ̀wé àgbà ti ìjọba ìbílẹ̀ fi ránṣẹ́ si olùdámọ̀ràn ìjọba ìbílẹ̀ ti Ìjẹ̀bú òde Pẹ̀lú ìtẹ́wọ́gbà baalẹ ìgbìmọ̀ fún agbègbẹ̀ ìwọ̀ oorun fún yínyàn ọmọ ọba Síkírù Káyọ̀dé Adétọ̀nà gẹ́gẹ́ bi ọba àti fífi ẹsẹ̀ rẹ múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Awujale ti ilè Ìjèbú láti ìgbà ti wọ́n ti kọ lẹ́tà yi ni ọjọ́ kẹrin oṣù kini ọdún 1960.
Èyí lo mú ki àwọn olókìkí ọmọ ilẹ̀ Ìjẹ̀bú bi i olóògbé Ọ̀gbẹ́ni-Ọjà, Olóyè Timothy Adéọlá Òdútọ́lá, Bòbasuwà 1 Olóyè Emmanuel Òkúsànyà Òkunọwọ àti Aṣíwájú, Olóyè Samuẹl Olátúbọ̀sún Shonibarẹ ṣe ètò ìpàdá bọ ọba ti wọ́n ṣẹṣẹ yàn wa sílè.
Ní ọjọ kejìdínlógún oṣù kini ọdún 1960, olórí ìgbìmọ̀ afọbajẹ ti ilẹ̀ Ìjẹ́bú, Ọ̀gbẹ́ni-Ọjà, Olóyè Timothy Adéọlá Òdútọ́lá ṣe àfihàn ọba tuntun fún gbogbo àgbáyè.
Ọ̀dọ́mọdé ọmọ ọba Adetona lọ sí oríṣiríṣi ilé ẹ̀kọ́ bi i ilé-ẹ̀kọ́ ti onítẹ̀bọmi tí ó wà ní Eroko ní Ìjẹ̀bú Òde; ilé-ẹ̀kọ́ alakọbẹrẹ Ogbere United tí ó wà ní Òkè-Àgbò ní Ìjẹ̀bú Igbó, àti ilé-ẹ̀kọ́ Ansar-Ud-Deen ni ́Ìjẹ̀bú Òdé laarin ọdún 1943 sí ọdún 1950.
Ní ìtẹ̀síwájú lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti koleeji, Ó lọ sí koleeji Olú-Ìwà tí ó wà ní Ìjẹ̀bú Òde láti ọdún 1951 sí ọdún 1956.
Ní ọdún 1958, ọmọ ọba Adetona kọ̀wé fi iṣẹ́ sílẹ̀ láti tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ lórí olùṣírò owó ní ìlú aláwọ̀ funfun , ìlú tí nse àkoso orílẹ̀ èdè Naijiria nigba na.
Ọba Síkírù Káyòdé Adétọ́nà, ẹni ti "ODIS" tí kọ́koọ́ yàn pẹ̀lú àwọn marun miran ni àwọn afọbajẹ pawọ́pọ̀ mu ni ìbámu pẹ̀lú abala ìkọkànlá òfin òye jíjẹ ti ọdún 1957 ní agbègbè ìwọ òorùn ilẹ̀ Nàíjírià.
Ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹfà, wọ́n tún rí akọsílẹ̀ àwọn ènìyàn míràn tí wọ́n jẹ́ aláàrẹ̀ COVID-9 tí iye wọn tó mọ́kàndínlọ́gọ́ta, méje míràn ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n ati mẹ́rin míràn ní ọgbọ̀njọ́ oṣù Kẹfà tí ó mú kí iye gbogbo wọn jẹ́ ogójì lápapọ̀ nínú oṣù Kẹfà nìkan.
Iye àwọn ènìyàn tí wọ́n ti ní àrùn COVID-9 láti ìbẹ̀rẹ̀ jẹ́ mọ́kànléláàdọ́rin lápapọ̀, tí àwọn mọ́kanlá ti gba ìtọ́jú tí wọ́n sì padà sí ilé wọn láyọ̀.
Wón tún ní akọsílẹ̀ mélòó kan tí wọ́n tí ó tó mẹ́talá tí ó mú kí gbogbo iye àwọn tí ó ní àrùn yí gùnkè sí mẹ́rìnlélàádósán, tí àwọn mẹ́talá sì jẹ́ ará ilẹ̀ òkèrè.
Wọ́n tún rí àìsan yí lára àwọn ènìyàn mẹ́fà míran tí wọ́n jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Seychelles, tí ó mú iye àwọn aláàrẹ̀ náà lápapọ̀ ó jẹ́ ọgọ́rùún.
Kí gbogbo ilé-iṣẹ́ ati okòwò ó tó lè bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òòjọ́ padà, ilé-iṣẹ́ ìjọba tí ó ń rí sí ètò ìlera wọ́n ní láti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìlàna àti ààtò kọ̀ọ̀kan kalẹ̀ láti lè dá ààbò bo àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìṣẹ̀mbáyé náà àti àwọn olùbẹ̀wò ibẹ̀ gbogbo kí wọ́n má ba ma pín àrùn fúnra wọn.
Ọkùnrin ẹni ọdún mẹ́rìndínlógún tí ó jẹ́ òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ pápákọ̀ òfurufú kan náà ní àrùn yí tí ó mú kí iye àwọn aláàrẹ̀ arùn Kòrónà ó di mọ́kànlá ní inú oṣù kẹ́rin.
Lẹ́yìn tí wọ́n ṣàkíyèsí èyí ni wọ́n ṣe òfin kónílé-ó-gbélé fún gbogbo ènìyàn ayàfi àwọn òṣìṣẹ́ tí iṣè wọn ṣe kókó jùlọ.
Òfin yí yóò bẹ́rẹ́ iṣẹ́ ní alẹ́ ọjọ́rú ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹ́rin ọdún 2020, yoo sì wà ní lílò títí di ọjọ́ mọ́kànlélógún gbáko.
Orílẹ̀-èdè Seychelles kéde akọsílẹ̀ ajàkálẹ̀ àrùn COVID-9 rẹ̀ ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta lára àwọn ènìyàn méjì tí wọ́n fara kó àrùn yí lára ẹ́nìkan tí ó ti ní àrùn yí tẹ́lẹ̀ ní Orílẹ̀-èdè Italy
Lẹ́yìn tí wọ́n sòfin kónílé-ó-gbélé ní ọjọ́ kẹsàán oṣù kẹ́rin ọdún 2020, ilé-iṣẹ́ tí ó ń mójú tó ilé ìṣẹ̀mbáyé ń múra láti ṣí ilé ọ̀hún padà fún àwọn ènìyàn ní ọjọ́ Kíní oṣù Kẹfà ọdún 2020, fúndí èyí orílẹ̀-èdè Seychelles ni yóò jẹ́ orílẹ̀-èdè akọ́kọ́ tí yóò ṣí ilé ìṣẹ̀mbáyé fún àwọn ènìyàn lásìkò ìtànkálẹ̀ ajàkálẹ̀ àrùn COVID-9 ní apá àríwá ilẹ̀ Afirikà.
Ní ọjọ́ kẹsàán oṣù kẹta ọdún 2020, orílẹ̀-èdè Seychelles fagilé ìrìn-àjò àwọn ènìyàn láti lọ sí orílẹ̀-èdè China, South Korea, Italy ati Iran àmọ́ wọ́n fi ayè gba àwọn tí wọ́n bá fẹ́ padà wá sílé.
Ní oṣù Karùún, ìjọba orílẹ̀-èdè Seychelles kéde wípé kò sí ajàkálẹ̀ àrùn COVID-9 ní orílẹ̀-èdè náà mọ́ bí ó ti wulẹ̀ kí ó kéré mọ.
Orílẹ̀-èdè Seychelles ní àkọsílẹ̀ àwọn aláàrẹ̀ COVID-9 tí iye wọn jẹ́ mọ́kànlá ní ọgbọ̀n ọjọ́ oṣù Karùún ọdún 2020.
Nígbà tí oṣù náà yóò fi parí, àwọn mẹ́wàá ni ayéwò rẹ̀ ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé wọ́n ti ní àrùn Kòrónà ní orílẹ̀-èdè Seychelles tí ẹnikẹ́ni kò sì kú.
Ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 2020, wọ́n ṣe ìtọ́jú àwọn ènìyàn méjì nínú àwọn aláàrẹ̀ COVID-9, tí wọ́n sì padà sí ilé wọn láyọ̀.
Nígbà tí ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Yunifásítì, ó kúrò ní agbo fíìmù ráńpẹ́ láti dáwọ́lé àwọn ohun mìíràn kí ó tó wà kópa nínú fíìmù Reloaded tí Emem Isong ṣe, àwọn òṣèré tí wọ́n jọ kópa ni Ramsey Nouah, Rita Dominic, Ini Edo àti Desmond Eliot.
Ní oṣù Ọ̀pẹ, ọdún 2019, wọ́n ṣe àfihàn rẹ̀ nínú àkójọ àwòrán Collaborative Polaris, lábẹ́ Ìfọmọnìyànṣe Supernova, wọ́n ṣe Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò fún pẹ̀lú àwọn èèyàn bíi William Coupon, Bisila Bokoko àti Adé Adékọ́lá.
Ìlú Ọba ló ń gbé pẹ̀lú ọkọ rẹ̀ báyìí , tí ó jẹ olùkọ́ni àgbà ní Iléẹ̀kọ́ Yunifásítì Middlesex tí ó sì má ń wà ṣiṣé fíìmù ní Nàìjíríà
Etim lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹ́ẹ̀rẹ̀ Awa àti Ilé ẹ̀kọ́ àwọn ológun ní ìlú Kaduna, ó tẹ̀síwájú ní St Louis College, Jos àti Kọ́lẹ́jì Ìjọba Àpapọ̀ ní ìlú Jos àti Ìlọrin.
Ifihan akọkọ ti ẹgbẹ naa sinu iṣelọpọ bẹrẹ ni ọdun 1989 pẹlu textiles Mills Limited, ti n ṣiṣẹ ni i operationsẹ meji, ọlọ kan ti a fi hun aṣọ ni ilu Kano ati ọgbin ọgbin Mills ti o lopin ni ilu Eko.
Bibẹrẹ ni ọdun 1997, ni atẹle idinku ti eka ile-iṣẹṣọ, ile-iṣẹ naa ṣojuu lori iṣelọpọ awọn ọja ti o n gbe wọle si orilẹ-ede Naijiria bii isọdọmọ suga ati gbigbẹ iyẹfun, pẹlu iṣaaju o dije lodi si awọn ọja ti o wọle lati ilu Brazil ati Yuroopu.
Ile-iṣẹ naa ṣe idoko-owo sinu iṣelọpọ iṣelọpọ simenti ni Obajana, Ipinle Kogi, pẹlu ilana imunibinu, ọgbin Obajana bẹrẹ iṣelọpọ pẹlu miliọnu marun marun ti simenti, ẹgbẹ naa lẹhinna gbe owo ni iṣẹ simenti miiran ni Ibeshe, Ipinle Ogun si gbogboogbo eka ẹrọ iṣelọpọ agbegbe lati to awọn miliọnu 2.5 to awọn toonu miliọnu mẹjọ.
Ipilẹṣẹ ti ẹgbẹ naa bẹrẹ ni opin ọdun 1970, nigbati Aliko Dangote lẹhin gbigba awin $ 3,000 kan lati aburo kan, fi idi iṣowo mulẹ ti o ta awọn ọja alabara bii gaari laarin ọdun 1978 si 1980, ṣaaju di graduallydi gradually fẹẹrẹ si gbigbeja awọn ọja miiran.
Ni ọdun 1981, o ṣe agbekalẹ awọn ile-iṣẹ iṣowo meji, Dangote Nigeria Limited ati Awọn Iṣẹ Blue Star, eyi jẹ akoko kan nigbati o nilo awọn iwe-aṣẹ agbewọle lati gbe awọn ẹru ọja olopobobo, ile-iṣẹ lẹhinna wa lati gba awọn iwe-aṣẹ gbe wọle fun ọpọlọpọ awọn ọja pẹlu irin, irin, ounjẹ ọmọde ati awọn ọja aluminiomu.
Dangote Cement, ile-iṣẹ iṣelọpọ simenti ti o tobi julọ ni Afirika, pẹlu ṣiṣowo ọja ti o fẹrẹ to bilionu US $ 14 lori Iṣura Iṣura Nigeria, ni awọn oniranlọwọ ni Ilu Benin, Cameroon, Ghana, Nigeria, South Africa ati Zambia .
O ti pari ni ọdun 2015 o si wa ni Ndola, Ohun ọgbin ṣe agbejade simenti 42.5 lati dije lodi si ipele kekere ṣugbọn awọn ọja 32.5 ti o gbilẹ julọ ni ọja, ọgbin tuntun ni a nireti pe yoo ni abajade ti ọdun lododun ti 1,5 milionu metric tonne ti simenti .
Ilé-iṣẹ́ náà di dídásílẹ̀ ní ọdún 1981 bí ile-iṣẹ ìṣòwò,tó ń gbé ṣúgà, sìmẹ́ǹtì, ìresì, ẹja àti àwọn ọjà oúnjẹ mìíràn wọlé láti òkèèrè fún títà káàkiri ọjà Nàìjíríà.
Ẹgbẹ́ náà sì bẹ̀rẹ̀ láti máa ṣe sìmẹ́ǹtì ní ọdún 1990, lẹ́yìn náà wọ́n bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe aṣọ,ṣíṣe àkàrà ìyẹ̀fun, ṣíṣe iyọ̀ ati ìsọdọ̀tun ṣúgà ní ìparí ọdún mẹ́wàá si.
Awọn iwulo lọwọlọwọ pẹlu simenti, suga, iyẹfun, iyọ, pasita, awọn ọti ati ohun-ini gidi, pẹlu awọn iṣẹ tuntun ni idagbasoke ni epo ati gaasi aye, awọn ibaraẹnisọrọ, ajile ati irin.
Ilé-iṣẹ́ alájọni Dangote ni orúkọ àkójọpọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ tí àkójọpọ̀ oníṣòwò àti ẹni tí ó lówó jùlọ nílẹ̀ Áfíríkà, Alhaji Aliko Dangote dá sílẹ̀ káàkiri àgbáyé àti lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà .
Dangote Cement, jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ilé-iṣẹ́ alájọní tó wà lára Ètò ìṣura Pàṣípàrọ̀ ti Ìlú Nàìjíríà,tí owó ìbẹ̀rẹ̀ ojú ọjà wọn sì jẹ́ bíi ìpín ogún ti owó gbogbo Ètò Ìṣura Pàṣípàrọ̀ Ìlú Nàìjíríà .
Ẹgbẹ naa ti tun di pupọ si awọn ilewo ti o ni ibatan epo ati gaasi, ti n ṣe agbekalẹ ohun ọgbin ajile 3 milionu kan ohun mimu, epo isọdọtun ti o lagbara lati tun awọn agba epo 650,000 ṣiṣẹ ati iṣẹ iṣuu epo.
Nígbà tí wón bá parí ṣíṣe òpò epo rọ̀bì náà, yóò fààgùn lati Bonny lọ́nà Ògèdèǹgbé,Olokola sí Lekki ati ibi òpó epo Escravos ti Èkó, yóò sì parí sí Òpópónà òpó epo rọ̀bì ti Àpapọ̀ Ìwọ̀ o
Nípaṣe ìṣe àwọn baba ńlá baba àwọ́n Yorùbá, eọ́n ń fún ọmọ wọn lórúkọ níbi ayẹyẹ tí ó máa ń wáyé ní ọjọ́ kẹẹ̀jọ lẹ́yìn ìbímọ.
Àwọn orúkọ àwọn ọmọ jẹ́ àṣà àtọwọ́dọ́wọ́ nípa ifá dídá tí ọ̀pọ̀ Babaláwo bá dá, ṣùgbọ́n ní ayé òde-òní, orúkọ ọmọ tún lè wá láti ọ̀dọ àwọn tí ó bá ní ipò tóga nínú ẹbí pẹ̀lú bàbá,ìyá,òbí àwọn òbí méjéèjì tàbí ẹni tí ó súnmọ́ wọn gbágbá.
Orúkọ ọmọ sáábà máa ń wá láti ọ̀dọ àwọn òbí méjéèjì ìyá àti bàbá ọmọ àti àwọn obí tó bí òbí méjéèjì yí wọ́n bí ọmọ tí wọ́n fẹ́ sọ lórúkọ.
orúkọ ìbílẹ̀ tí a dífá fún láti ọ̀dọ Babaláwo ń ṣe àfihàn òrìṣà tó ń ṣe atọ́nà ọmọ náà wá sáyé, yálà ọmọ náà jẹ́ àtúnbí oònilẹ̀ àtipé kádàrá ọmọ àti nípa ti ẹ̀mí tí ó lẹ́tọ̀ọ́ sí,tí ó máa ran ọmọ náà lọ́wọ́ láti lè jẹ́ kí ó tẹ̀ ẹ́ lọ́wọ́.
Ayẹyẹ ìkọ̀kọ̀ àkọ́kọ́ kan tún wà fún ìyá àti bàbá ọmọ nìkan níbi tí orúkọ àti èèwọ̀ yóò ti máa jẹ́ fífún ọmọ àti òbí rẹ̀,àti àbá lórí ohun tí ọmọ náà máa nílò láti fi ṣe àṣeyọrí.
Èyí ni (orúkọ tí a fún ọmọ ní ọjọ́ tí ań ṣàjọyọ̀ ìbí rẹ̀,yálà látẹnu àwọn òbí rẹ̀ ni tàbí àwọn alásùn-ún-mọ́ fún un)ni a tún ń pè ní orúkọ àbisọ.
ìwọ̀nyíni:Ọmọtáyọ̀,Ìbílọlá,Adéyínká,Ọláwùmí,Ọládọ̀tun,ìbídàpọ̀,Ọládàpọ̀,ọlárìndé,Adérónkẹ́,Ajíbọ́lá,Ìbíyẹmí,Morẹ́nikẹ́,Mojísọ́lá,Fọláwiyọ́,
Èyí ni a tún mọ̀ sí orúko àmútọ̀runwá,(orúkọ tí a gbà wí pé àti ọ̀run ni a ti gbé e wá tàbí tí a tí jẹ bọ̀ láti) àpẹẹrẹ ni Àìná,ìgè,òjó,Yéwándé,Abọ́ṣẹ̀dé,Táíwò,kẹ́hìndé,Ìdòwú,Àlàbá,Babatúndé,Jọ́ọ̀ọ́dá,Ájàyí,Abíọ́nà,Dàda,ìdògbé,Yéwándé.
jẹ́ gbajúmọ̀ Ajẹ̀ṣẹ́-gídígbò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà tí ó ń jẹ̀ṣẹ́ ònígídígbò jẹun lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.
Àpapọ̀ iye àwọn tí wọ́n ní àrùn Covid-19 Puntland lọ́jọ́ kejì Osun karùn-ún ọdún 2020 jẹ́ mẹ́jọ, tí ènìyàn kan péré sìn kú, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn aláṣẹ ìjọba Puntland gbàgbọ́ iye àwọn iye àwọn tí wọ́n ní àrùn náà ju báyìí lọ.
Títí dọjọ́ kejì oṣù karùn-ún ọdún 2020, Puntland jẹ́ ẹkùn ìṣẹ̀jọba kan ní orílẹ̀ èdè Somalia tí wọ́n wà ní ìpò kẹta nínú àwọn ẹkùn ìṣẹ̀jọba tí àrùn Covid-19 tí pọ̀jù, lẹ́yìn Banaadir àti ilẹ̀ Olómìnira Somaliland