polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Iṣẹ iwadi rẹ ni agbegbe ti rira ni gbangba, ilodi si ibajẹ, ṣiṣatunkọ ti eka ti ilu ati ofin idagbasoke alagbero, pẹlu idojukọ lori awọn ẹtọ eniyan ati rira ilu t’ẹgbẹ ati ipa ti ibajẹ lori rira alagbero.
Ni Oṣu Karun ọjọ 15, ọdun 2016, Awọn aṣofin ofin Naijiria ni Ile Igbimọ Apejọ tọka si awọn ọmọ ẹgbẹ ti Ajọ ti Ifitonileti Gbangba ti iwulo fun Ofin Gbigba Ijọba ti atunṣe 2007.
Ó lọ sí orílẹ̀-èdè USA láti tẹ̀síwájú iṣẹ́ orin rẹ̀, níbẹ̀ ló ti pàdé àwọn gbajúgbajà akọrin mìíràn tí orúkọ wọn ń ṣe Hugh Masekela àti Miriam Makeba, tí wọ́n síì dì jọ ṣe eré orin káàkiri ilẹ̀ Yúróòpù àti Áfríká fún àwọn ọdún bíi mẹ́lòó kan.
Lẹhin ile-iwe, Gbemi ṣiṣẹ gẹgẹbi ọmọ ẹgbẹ ti awọn ọdọ ni Nigerian Television Authority, NTA 2 ikani karun, Victoria Island ṣaaju ki o to lọ si Cool FM, Naijiria ni 2005 nibi ti o ti gbalejo eto Good Morning Nigeria pẹlu Oloogbe Dan Foster fun ọdun kan.
Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí olùdásílẹ̀ àti olùpilẹ̀ṣẹ̀ aláṣẹ ti ọ̀kan lára àwọn ìpilẹ̀ṣẹ̀ eré ìnàjú ní Áfíríkà, TNC Africa.
Ìgbésẹ̀ ìlo Ìyanṣẹ́-lódì bẹ̀rẹ̀ sí ní di irinṣẹ́ ìfẹ̀hónú-hàn lágbàyé nígbà tí ìdàgbà-sókè bẹ̀dẹ̀ sí ń dé sí àwọn ilé-iṣẹ́ ńlá ńlá, pàá pàá jùlọ àwọn ilé-iṣẹ́ ìwakùsà.
Lọ́pọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè nígbà náá fòfin de Ìyanṣẹ́-lódì àwọn òṣìṣẹ́ nítorí wọ́n rí Ìyanṣẹ́-lódì yí gẹ́gẹ́ bi ohun àìtọ́ sí étò ọrọ̀-ajé orílẹ̀-èdè wọn, àti nítorí wípé ìjọba tàbí àwọn onílé iṣẹ́ aládàáni ní agbára ju àwọn òṣìṣẹ́ lọ.
Díẹ̀ lára àwọn orílẹ̀-èdè aláwọ̀ funfun ló fọ́wọ́ sí lílo Ìyanṣẹ́-lódì àwọn òṣìṣẹ́ láti fi jìjà-n-gbara lọ́wọ́ ìfipá múni ṣe iṣẹ́ àwọn oníṣẹ́ gbogbo ní ìparí ọ̀rùndú Mọ́kàndínlógún .
Ìyanṣẹ́-lódì, tabí Ìfẹ̀hónú hàn àwọn òṣìṣẹ́ , tabí Ìdágunlá, jẹ́ ìyanṣẹ́ ní pọ̀sìn tabí ìdáṣẹ́ dúró àwọn òṣìṣẹ́ lẹ́nu iṣẹ́ òjọ́ wọn.
Ìyanṣẹ́-lódì sábà ma ń wáyé láti fi ṣe ìfẹ̀hónú-hàn àwọn òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ tako ìwà, ìgbésẹ̀ tàbí àṣẹ tí kò tẹ́ àwọn òṣìṣẹ́ lọ́rùn tí àwọn aláṣẹ ilé-iṣẹ́ kan yálà ti Ìjọba tàbí àdáni gbé kalẹ̀ fún àwọn òṣìṣẹ́ láti tẹ̀lé láì mú ìtàpórógan dání.
Àwọn òṣìṣẹ́ ma ń lo Ìyanṣẹ́-lódì láti fi yí àṣẹ àti ìpinu àwọn agbani-síṣẹ́ tabí ìjọba padà lórí ìgbésẹ̀ tàbí àṣẹ tí wọ́n bá pa tí kò sì bá àwọn òṣìṣẹ́ lára mu.
Lópọ̀ ìgbà, wón ma ń lo Ìyanṣẹ́-lódì láti fi ba ìṣèjọba aláṣẹ tàbí ẹgbẹ́ òṣèlú tó wà lórí àléfà lọ́wọ́ jẹ́, bí ìpinu àti ìgbésẹ̀ ìṣèjọba bẹ́ẹ̀ bá tako ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn.
Ó kẹ́ẹ̀kọ́ gíga rẹ̀ ní Covenant University níbi tí ó ti kọ́ àwọn ẹ̀kọ́ eré ìtàgé lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìmọ̀ ìṣàkóso.
directed byAndrew Dosunmuèré yì sọ̀ ńìpá igbeyawo tuntun káń tì wọ̀ń wá látì orìlè-èdé Ńáìjìríá tì wọ̀ń sìńgbè ńì òkè ókùń ńì órìlè-èdé Broklìń ,tì wọ̀ń ńì ìlè íṣẹ́ káń tì áwọ̀ń èyáń jẹ́ tì wọ̀ń sì mù ,sùgbòń àwọ̀ń ọ̀kọ́ átì ìyáwò yì ńì ìṣòrò ọ́mọ̀ bíbì.
Ṣádè sọ́fùń Ádèńìkẹ́ ńìpá kì ó gbá ọ́mọ̀ tọ̀, ṣùgbọ̀ń ókọ̀ jálẹ́ óńì óhùń óbì ómò óhùń pẹ́lù ínù ohùń.
Ni ayì mọ̀yè Igba ńì Ádéńìkẹ́ ti jẹ́ jìjẹ́ tì osi tì mu mí mù , pá bò nì gbógbò rẹ́ jásì bẹ́ńà ńì Iya ọ́kọ̀ ẹ́ dálámù pe ọ́hùń fẹ́ ri ọ́mọ̀ mọ̀ óhùń .
Ńì igbá tì wọ̀ń dè ílé íwòsáń ,Dọ́kìtá sọ̀fùń wọ̀ńpé Ádéńìkẹ́ lérì írọ̀lọ́wáń ṣùgbọ̀ń Àyọ̀dèlé ọ́kọ̀ rẹ́ ò gbá.
Èré òńì ṣè yì bẹ́rẹ̀ pẹ́lù ìgbèyáwò Awọ̀ń ara orile-ede Ńáìjírìá lárìń tọ̀kọ̀táyà tì ọ́kọ̀ jẹ́ ,Áyọ̀dèlé Ayodele tì ìyàwò sìńjẹ́ Ádéńìkẹ́ Balogun.
Ó tún lọ sí Tunwase Nursery and primary school ní ìlú Ikeja, ní Ìpínlẹ̀ Èkó kí ó tó tún wá lọ sí Molly International Nursery and primary school ní Ajao Estate fún ètò-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀.
Ejenobor di aládélórí ní 23 Oṣù Kẹẹ̀rin Ọdún 2010 pẹ̀lú fífẹ́ Steven McDermott, ṣùgbọ́n ó yí orúkọ rẹ̀ padà sí Ufuoma McDermott ní 23 Oṣù Kaàrún Ọdún 2014 ní ilé-ẹjọ́ gíga ti ìlú Èkó.
Ní ọdún 1994, ẹgbẹ́ archeology láti ilẹ̀ Jamani àti ilẹ̀ Nàìjíríà ti wa ilẹ̀ ní agbègbè ná à tí wọ́n sì wa ọkọ̀ ojú-omi kékeré yi jáde lẹ́hìn ọ̀sẹ̀ méjì látipasẹ̀ àwọn òṣìṣẹ́ tí ó tó ààdọ́ta.
Wọ́n rí ọkọ̀ ojú-omi kékeré yi ní ipò adágún omi kan tí ó sì wà lórí ipò ìbùsùn lórí iyanrìn tí fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ amọ̀ si wà ní àárín rẹ àti ojú ilẹ̀ èyítí ó dáábò bò ní agbègbè tí kò ní atégùn Àyẹ̀wò ọkọ̀ yí fi hàn gbangba ipò tí ọkọ̀ yí wà.
Ọ̀jọ̀gbọ́n Breuning sọ wípé ọgbọ́n àti ìmọ̀ tí wọ́n fi ṣe ọkọ̀ yí ṣe àfihàn ìdàgbàsókè pípé àti wípé ọkọ̀ ojú-omi kékeré yi kì í ṣe àpẹrẹ tuntun.
Nínú ìwádì míràn tí ẹgbẹ́ ìmọ̀ Science ti ìlú Amẹ́ríkà ṣe ní ọdún 2015, wọ́n rí i wípé omi adágún odò Lake Chad ti dínkù ní ìwọ̀n márùndínlọ́gọ́rùn ún ní ogójì ọdún, nítorínà ni a ṣe lè gbà wípé agbègbè abúlé ti Dufuna yíò ti jẹ́ apákan ní ibi pẹ̀tẹ́lẹ̀ ìṣàn omi adágún ní ìgbà kan rí.
Dufuna Canoe jẹ́ ọkọ̀ ojú-omi kékeré kan tí a ṣe àwárí i rẹ̀ ní ọdún 1987 látipasẹ̀ Fulani darandaran màálù kan ní ibùsọ̀ díẹ̀ si abúlé ti Dufuna ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Fune èyí tí kò jìnnà sí odò Komadugu Gana, ni Ipinle Yobe, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ìbáraẹnisọ̀rọ̀ Radiocarbon ti àpẹẹrẹ èédú tí wọ́n ṣe àwárí ní agbègbè ná à ni ọkọ̀ ojú-omi kékeré kan tí ọdún rẹ ẹ̀ tó 8,500 sí ọdún 8,000, èyí tí ó sì sọ agbègbè náà pọ̀ mọ́ Ilẹ̀ Lake Mega Chad.
Ní ọdún 1989 àti ọdún 1990, ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì ti Maiduguri ṣe ìsàwárí àkọ́kọ́ ní agbègbè yí láti lè ri i dájú bóyá ǹ kan yì í jẹ́ ọkọ̀ ojú-omi kékeré kan nípasẹ̀ ṣíṣe àwọn àyẹ̀wò igi yì í.
Lẹhinna, látipasẹ̀ iṣẹ́ àkànṣe ìwádì àpapọ̀ ti Yunifásítì ti Frankfurt àti ti Maiduguri ṣe agbátẹrù rẹ látipasẹ̀ àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n Peter Breuning àti Garba Abubakar tí wọ́n padà lọ sí agbègbè yí láti tẹ̀síwájú ní ṣíṣe àwọn àyẹ̀wò igi yì í ní àwọn ilé àyèwò méjì tí ó jẹ ti Jamaní
Ní ọjọ́ kẹrin oṣù karùn ún ọdún 1987, Fulani darandaran kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Mallam Ya'u ṣe àwárí ohun líle kan tí ìwọ̀n rẹ tó 4.5 meter ní ibi tí ó ti ń wa kànga kan.
Pàá pàá jùlọ, àwọn àjàkálẹ̀ àrùn bíi ìgbóná, rọpá-rọsẹ̀, òtútù ìta, rùbẹ́là, àìsàn ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ àti vẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ti di ohun afìsẹ́yìn, yàtọ̀ sí bí wọ́n ṣe pọ̀ jántì-rẹrẹ ní nkan bí ọgọ́rùún ọdún sẹ́yìn
Àwọn oògùn àjẹsára tún ma ń ṣe ìrànwọ́ fún ìdènà ìdàgbà-sókè àti ìgbèrú agbára àwọn kòkòrò tí wọ́n ma ń pa oògùn apa kòkòrò nínú ara.
Fún àpẹrẹ, mímú àdínkù bá ìṣẹ̀lẹ̀ àìsàn òtútù àyà tí Streptococcus pneumonia máa ń ṣokùnfà rẹ̀, àwọn ètò ìfúni labẹ́rẹ́ ajẹsara lóríṣríṣi ti mú àdínkù bá ìtànkálẹ̀ r, tí ó jẹ́ wípé Penisilini tàbí oògùn apa kòkòrò lásá lè gbọ.
Abẹ́rẹ́ àjẹsára fún àrùn òtútù ìta ni wọ́n ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé ó ti mú àdínkù bá ikú tí kò bá ti pa tó àwọn ènìyàn tí ó tó mílíọ́nù kan láàrín ọdún kan.
Oògùn àjẹsára tàbí Abẹ́rẹ́ Àjẹsára jẹ́ agbo kan tí a ṣe láti fúni ní ààbò tó péye kúrò lọ́wọ́kòkòrò , àrùn ati àìsàn tí ó fẹ́ wọlé sí agọ́ ara.
Àwọn ohun tí wọ́n fi ńnṣe oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára yí ni díẹ̀ lára àwọn légbé-n-légbé tí ó lágbára jùlọ àmọ́ tí kò ní agbára mọ́ ní asìkò tí wọ́n fẹ́ ṣamúlò rẹ̀ tàbí kí wọ́n kúkú pa légbé-n-légbé yí ṣáájú kí wọ́n tó ṣamúlò rẹ̀.
Àwọn légbé-n-légbé tí wọ́n ṣamúlò yí ni wọ́n yóò lò láti fi ṣe láti fi kún àwọn èròja mìíran tí yóò sì ma ṣiṣẹ́ ìdẹ́rùba fú èyíkéyí àìsàn àti àrùn tí ó fẹ́ fipá wọ inú àgọ́ ara ènìyàn tàbí ẹranko Fífún ènìyàn kan ní oògùn àjẹsára ni ìgbésẹ̀ tí a ń pè ní "gbígba abẹ́rẹ́ àjẹsára".
Lára àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tí wọ́n múná dóko ni abẹ́rẹ́ àjẹsára fún àrùn rọpá-rosẹ̀, àìsàn òtútù ìta, òtútù àyà àrùn HPV àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ọ̀gbẹ́ni Edward Jenner ni ó ṣe ìdásílẹ̀ gbólóhùn "abẹ́rẹ́ àjẹsára ati gbígba abẹ́rẹ́ àjẹsára " ni wọ́n fàyọ láti inú ọ̀rọ̀ .
Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára onímájèlé tí wọ́n ṣe láti ara àwọn májèlé tí kò ṣiṣẹ́ mọ́ tí ó sì ń fa àrùn sí àgọ́ ara dípò kí ó ṣokùnfà ìlera tó péye.
Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tí ó bá jẹ́ ẹyọ kékeré ma ń lo àwọn légbé-n-légbé kékèké kan láti fi ṣẹ̀dá abẹ́rẹ́ àjẹsára tí ó ìmúná-dóko.
Àwọn kòkòrò bakitéríà kan ní èròjà "polisakaridi" tí wọ́n fi bo àwọn légbé-n-légbé kan tí wọn kò lágbé rárá láti ṣiṣẹ́ìdáàbò bo fún àwọn ọmọ ogun ara nínú ẹ̀yà ara.
Lọ́wọ́lọ́wọ́ báyí, oríṣiríṣi àgbéyẹ̀wò ati iṣẹ́ ìwádí ni ó ń lọ lọ́wọ́ láti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tuntun mìíràn tí wọn yóò ma lò káti fi kojú àìsàn tàbí àjàkálẹ̀ àrùn.
Púpọ̀ nínú àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára ni wọ́n ti ṣẹ̀dá pẹ̀lú àwọn ohun-èlò tí kò ṣiṣẹ́ tàbí àwọn èyí tí wọ́n ti dín agbára wọn kù, àwọn ẹ̀yà sìntẹ́tíìkì ni wọ́n ma ń lò jùlọ láti fi ṣe abẹ́rẹ́ àjẹsára sìntẹ́tíìkì.
Bí wọ́n bá ń ṣe iṣẹ́ ìwádí lọ́wọ́ (àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tí wọ́n ti pèsè sí lè má bá àrùn kan tabí òmíràn tí wọ́n ń ṣe ìwádí rẹ̀ lọ́wọ́).
Púpọ̀ nínú àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára lè jẹ́ èy tí a ṣẹ̀dá léte àti fi kojú àìsàn kan gbòógì kan ṣoṣo, amọ́ kò ní lè ṣiṣẹ́ fún ìtọ́jú àrùn mìíràn yàtọ̀ sí àìsàn tí a ṣẹ̀dá rẹ̀ fún, àwọn ìsọ̀rí abẹ́rẹ́ àjẹsára yí ni wọ́n jẹ́ oníṣẹ́ ẹyọ kan ṣoṣo.
Gbígbé ìlànà ìtọpinpin sí ìmúná-dóko iṣẹ́abẹ́rẹ́ àjẹsára lára àwọn ènìyàn nígbà tí a bá ti fún wọ n gègẹ́ bí a ṣe ṣàláyé ré nínú ìpolongo wa gbogbo.
Àwọn ọmọ ogun ara ma ń rí gbogbo ohun tí kò bá ti sí nínú ẹ̀jẹ̀ tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àlejò tàbí àtọ̀hún-rìn-wá, wọn sì ṣe tán láti pa wọ́n run kúrò nínú ara.
Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára mìíràn ní àwọn ohun àrà tí kò ṣiṣẹ́ tí wọ́n fi kẹ́míkà, iná tàbí tí wọ́n sá sí Oòrùn láti lè jẹ́ kí ó kú.
Àpẹrẹ irúfẹ́ àwọn abẹ́rẹ́ yí ni abẹ́rẹ àjẹsára àrùńrọpá-rọsẹ, ̀ abẹ́rẹ́ àjẹsára àrùn jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀, abẹ́rẹ́ àjẹsára àrùn dìgbòlugi àti àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára àrùn òtútù àyà.
Àwọn irúfẹ́ abẹ́rẹ́ àjẹsára tí wọ́n wà ní ìsọ̀rí yí ni wọ́n fi ẹ̀yà ara àwọn légbé-n-légbé tí wọ́n ti kú tàbí àwọn èyí tí wọn kò lè fa àìsàn sí àgọ́ ara ènìyàn nígba tí wọ́n bá fúni.
Bí ẹni tí a fún ní abẹ́rẹ́ àjẹsára bá sì tún lùgbàdì àìsàn tàbí àrùn tí wọ́n torí rẹ̀ fun ní abẹ́rẹ́ fun , ó dájú wípé àìsàn náà kò ní gbilẹ̀ lára onítòhún tó ẹni tí kò gba abẹ́rẹ́ àjẹsára rárá.
Ní ọdún 2012, lẹ́hìn tí wọn mú Àpáta pé ó ń ṣe iṣẹ́ gégé bíi alàkóso olùtọ́jú pẹ̀lú ayédèrú físà, ó tún gbìyànjú láti bèèrè fún ibi ààbò nítorí pé ó ń bẹ̀rù láti padà wá sí orílè-èdè Nàìjíríà níbití wọ́n ti lè ṣe inúnibíni síi nípa fífi ẹ̀sùn kan án nípa ẹ̀ṣẹ̀ ìbálòpọ̀ rẹ.
Ibi ààbò tí ó béèrè fún yí àti ibi ààbò mìíràn tí ó béèrè fún ni wọ́n kọ̀ jálẹ̀ fun un ní ọdún 2014 àti ní ọjọ́ kìnní oṣù kẹrin ọdún 2015 ní tẹ̀léntẹ̀lé nítorí pé ilé-iṣẹ́, èyí tíí ṣe ẹ̀ẹ̀ka kan lábẹ́ ìgbìmọ̀ mínísítà ní ilé gèésì kò gbàgbọ́ pé alákọméjì ni Àpáta nitori pé ó ti ní àjọṣepọ̀ pẹlú ọkùnrin kan tẹ́lẹ̀ tí ó sì ti bí àwọn ọmọ fún okùnrin náà.
Èyí ló mú kí bíbéèrè fún ibi ààbò rẹ yìí gba àtìlẹ́yìn káàkiri, pẹ̀lú bí àwọn ènìyàn ṣe fèsì nípa kíkọ àwọn ìwé ẹ̀bẹ̀ èyítí wọ́n gbà ọgọọ́gọ́rùn ún ẹgbẹ̀rún àwọn ìbuwọ́lù lápapọ̀.
Léhìn náà, ó ku díẹ̀ kí wọ́n dá Apata padà wá sí orílè-èdè Nàìjíríà, ṣùgbọ́n wọ́n sọ fún un nígbàtí ó wa ọkọ̀ dé pápákọ̀ òfurufú na wípé wọ́n ti fagilé ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú rẹ sí orílè-èdè Nàìjíríà.
Nítorípé àwọn ẹbí Àpáta ti ń fura pé alákọméjì ni Àpáta, àti wípé àwọn ẹbí ọkọ rẹ̀ bákannáà ń fura síi pé alákọméjì ni àti pé ó má n ní àjọṣepọ̀, ni o ṣe di ẹni tí olópàá ń mú léyìn tí wón ti ríi wípé ó ń lọ́wọ́ nínú ìbálòpọ̀ akọsákọ tàbí abosábo nínú ilé rẹ.
Kí ó tó di wípé wọ́n gbe e lọ sí ilé-ẹjọ́, wọ́n mú u lọ sí ọgbà ẹ̀wọ̀n níbití wọ́n tí fii sí túbú ojútáyé pẹlú àwọn ẹlẹ́wọ̀n mìíràn.
Àpáta sá kúrò ní orílè-èdè Nàìjíríà lọ sí ìlú Londonu, ilẹ́ gẹ̀ẹ̀sì níbití ó tí kọ́kọ́ béèrè fún ààbò lábẹ́ ẹ ẹ̀sìn ní ọdún 2004 nítorí pé ó wá láti ìdílé onígbàgbọ́, ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ wípé ọkùnrin mùsùlùmí kan ni ó ti kọ́kọ́ fẹ́ ní ọ̀nà tí kòtọ́.
Ó ṣe eléyìí ní ìgbìyànjú láti pé kí ó lè bọ ìbáṣepọ̀ ọlọ́jọ́-pípẹ́ tí ó wà láàrín òun àti ọmọbìnrin mìíràn mọ́lẹ̀.
Lẹ́hìn tí ó ti kọ́kọ́ bẹ ẹ̀bẹ̀ ní ẹ̀ẹ̀meji fún ibi ààbò tí wọ́n sì ti kọ jálẹ̀ fun un, ó di kí ó máa gbé ní àwọn òpópónà ní Manchester láti pé kí wọ́n mà le dáapadà sí orílè-èdè Nàìjíríà.
Ní oṣù kẹwàá ọdún 2012, Ó lo oṣù kan ní àhámọ́ tí òun nìkan dáwà ní Yari's Wood Immigration Removal Centre gégé bíi ìjìyà fún dídarí ẹ̀rọ́nú alálàláfíà ní agbègbè náà.
Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹjọ ọdún 2017, léhìn ọdún mẹ́tàlá tí ìpẹ̀jọ́ ti ń wáyé àti léhìn fífi ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn tuntun tí Apata pè sí òpin oṣù keje, Home Office fún un ní ààyè ní ilẹ̀ gèésì gégé bíi ẹni tí ó sá àsálà.
Iyọ̀ọ̀dà ibi ààbò tí wọ́n fún Apata ni ó parí ní ọdún márún ún, ṣùgbọ́n léhìn náà ó ní ànfàní láti bèèrè fún gbígbé ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì títílaí.
Láti ọdún 2015 ni Apata àti Happiness Agboro, ẹni tí wọ́n tí fún ní àṣẹ láti gbé ìlú lábẹ́ ẹ pé ó ńsá àsálà fún èmí rẹ̀ ní ilẹ̀ gèésì èyí tí ó dá lórí ìbálòpọ̀ rẹ, ti gbà láti fẹ́ ara wọ́n.
Léhìn tí Apata kọ́ ẹ̀kọ́ jáde ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó ní ọ̀rẹ́bìnrin kan tí wọ́n jọ gbé papọ̀ ní ìyẹ̀wù kànnà.
Fatima Bíńtà Bello tí ó jẹ́ olùkọ́, kọmíṣánnà nígbà kan, tí ó sìn jẹ́ igbákejì ọlọ́pàá, Deputy Minority Whip, ilé igbimọ̀ aṣojú-ṣòfin, Nigerian House of Representatives tẹ́lẹ̀.
tí ó ń ṣojú ẹkùn ìdìbò Kaltungo/Shongom ti Ìpínlẹ̀ Gombe tẹ́lẹ̀, jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèlú-bìnrin ọmọ Nàìjíríà.
Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP, Òun nìkan ni obìnrin tí ó wà nínú àwọn ìgbimọ̀ àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú tí ó wà ní ilé igbimọ̀ aṣojú-ṣòfin Nàìjíríà lásìkò rẹ̀.
Ó kàwé gboyè ìwé ẹ̀rí ònípele méjì láti W.T.C Bajoga, ní Ìpínlẹ̀ Gombe lọ́dún 1988, àti ìwé ẹ̀rí Dípólómà nínú ìmọ̀ Ètò Àwùjọ ní University of Jos lọ́dún 1995, àti ìwé ẹ̀rí B.Sc.
Ti a ṣe apejuwe bi imọ-ẹrọ iṣe atunṣe oselu si iṣelu apa-ọtun, Modi jẹ nọmba ti ariyanjiyan ni ile ati ni kariaye lori awọn igbagbọ ti orilẹ-ede Hindu rẹ ati ipa ti o fi ẹsun kan lakoko awọn rudurudu Gujarat 2002, ti a tọka si bi ẹri ti eto iyasoto iyasoto.
Oun ni Prime Minister akọkọ ni ita ti Ile-igbimọjọ ti Orilẹ-ede India lati ṣẹgun awọn ofin itẹlera meji pẹlu opoju to kun ati ekeji lati pari diẹ sii ju ọdun marun ni ọfiisi lẹhin Atal Bihari Vajpayee.
O ti ṣe akiyesi fun ọpọlọpọ ọdun pe orisha yii ni Elegba laroye pupọ ti Oshún , nitorinaa nigba ti wọn bi olorishas igba atijọ leere tani Logun Ede jẹ, wọn dahun pe: “Oshun ni”, iyẹn ni; "Ochun kanna ni", o jẹri pẹlu eyi pe Logun Ede lẹhinna yoo jẹ abala tabi isanpada ti ọkunrin ti Oshun, nitori gbogbo awọn orisha Yoruba ti ni ẹlẹgbẹ wọn abo-abo.
Èbúté ọkọ̀ ojú-omi ilẹ̀ China fàyè gba kí wọ́n ma gbé àwọn nkan bíi èédú, irin tútù,àgbàdo ati àwọn nkan óunjẹ ẹlẹ́yọ tí wọ́n ti dé pa sínú agolo kọ̀nténà, kí wọ́n lè ma wọlé tàbí jáde láti inú omi tí orí ilẹ̀ ati láti orí ilẹ̀ bọ́ sínú agbami òkun
Bákan náà ni wọ́n wọ́n kọ́ èbúté kan àrá ọ̀tọ̀ sí àwọn agbègbè bíi: Dalian, Tianjin, Qingdao, Shanghai, Ningbo, Xiamen ati Shenzhen, kí wọ́n lè ma gbé jáde tàbí wọlé àwọn agolo kọ̀nténà wọ inú àwọn ọkọ̀ tí wọ́n ń rin lábẹ́ omi, èyí ni ó sì mú kí àwọn èbúté ilẹ̀ China wọ́nyí ó ní akòjọ àwọn agolo kọ̀nténà tí ó pọ̀jù lọ ní agbáyé.
Ẹ̀wẹ̀, wọ́n tún ti ṣí èbúté nla kan tí wọ́n kọ́ sí ìsàlẹ̀ omi tí wọ́ pe orúkọ rẹ̀ ní Yangshan tí ó wà ní ẹkún gúsù sí ìlà Oòrùn ìlú Shanghai.
Orílẹ̀-èdè China ní èbúté ọkọ̀ ojú-omi tí ó jẹ́ gbogbo gbo tí ó tó mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n, nígbà tí wọ́n ní àwọn èbúté kéréje-kéréje tí wọ́n tó ẹgbẹ̀rún méjì lápapọ̀, yàtọ̀ sí àwọn èbúté tí wọ́n jẹ́ gbajú-gbajà bí:Shanghai, Nanjing ati Nantong pẹ̀lú along èbúté Yangtze ati Guangzhou tí wọ́n wà ní ìtòsí odò Delta tí ó wọ òkun Yellow sea , Taiwan straits, Pearl river àti South China Sea.
Ni ọdun 1923 awọn ti n wa ni tin fi sori ẹrọ ọgbin 2 MW lori Odò Kwali, ni ọdun mẹfa lẹhinna, Ile-iṣẹ Ipese Ina Itanna Naijiria, ile-iṣẹ aladani kan ti mulẹ nitosi Jos lati ṣakoso ọgbin hydro-electric ni Kura lati fi agbara fun ile-iṣẹ iwakusa.
Ijọba amunisin ṣẹda ẹka ina kan laarin Ẹka Awọn Iṣẹ Gbogbogbo eyiti lẹhinna fi sori ẹrọ awọn ipilẹṣẹ ina ni ọpọlọpọ awọn ilu lati sin awọn agbegbe ifiṣura ijọba ati awọn ile-iṣẹ iṣowo.
Ni ọdun 1950, Igbimọ-ofin ti Nigeria bẹrẹ gbigbe lati ṣepọ ile-iṣẹ ina nigbati o ṣe agbekalẹ ofin lati fi idi Ile-iṣẹ Itanna ti Nigeria mulẹ pẹlu awọn iṣẹ ṣiṣe idagbasoke ati fifi ipese ina.
Laarin ọdun 1952 si ọdun 1960, ile-iṣẹ naa ṣeto awọn turbin ti agbara agbara edu ni Oji ati Ijora, Ilu Eko ati bẹrẹ ṣiṣe awọn ero iṣaaju fun nẹtiwọọki gbigbe kan lati sopọ mọ awọn aaye ti o npese agbara pẹlu awọn ile-iṣẹ iṣowo miiran.
Lati pade ibeere, ọpọlọpọ awọn ile ati awọn ile-iṣẹ loye si rira awọn ipilẹṣẹ ina lati fi agbara fun awọn ohun-ini wọn, orisun agbara yii ti pese 6,000 megawatts ni ọdun 2008.
Ni ọdun 1962, agbari ofin kan, Niger Dams Authority ni a ṣẹda lati kọ ati ṣetọju awọn idena lẹgbẹẹ Odò Niger ati Odo Kaduna, NDA tẹsiwaju lati fi aṣẹ ọgbin ọgbin 320MW kan ni Kainji ni ọdun 1969 pẹlu agbara ti ipilẹṣẹ ti a ta si ECN.
Yu Xu Tí wọ́n bí lóṣù Kẹta ọdún 1986, ó sìn ṣaláìsí lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kọkànlá ọdún 2016) jẹ́ ọmọgun-bìnrin adarí àwọn awakọ̀ òfuurufú ọmọ orílẹ̀-èdè China tí ó dárí ẹgbẹ́ àwọn ọmọ ẹ̀kọ́ṣẹ́ ọkọ̀ òfuurufú tí wọ́n ń pè ní August 1st Aerobatic Team tí àwọn ọmọ-ogun People's Liberation Army Air Force.
Ni ọdun 2018, Durotoye fi ọrọ kan han fun awọn alakoso iṣowo meji ni ile-iṣẹ ti Ilu Amẹrika ti Ilu Amẹrika ni Tampa Florida, nibiti o ti pin igbimọ pẹlu oga-igbimọ Senator Mohammed Shaaba Lafiagi, igbimọ Ben Murray-Bruce, Alakoso Alagbatọ Naijiria Abimbola Ogunbanjo, Media Pioneer Biodun Shobanjo, Olusaaju Gomina Peter Obi ati Olulogbo Ade Olufeko.
Mẹ́tàdínlọ́gọ́rin nínú ọgọ́rún obìrin ní wọ́n ti dábẹ́ fún ní gúúsù, márùndínláàádọ́rin nínú ọgọ́rún obìrin ní wọ́n ti dábẹ́ fún ní ìwọ̀ oòrùn gúúsù tí wọ́n sì ti dábẹ́ fún méjìdínláàádọ́rin obìrín ní gúúsù ìlà oòrùn Nàìjíríà.
Ìdí pàtàkì tí wọ́n fi ń dábẹ́ fún ọmọbìrin ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni láti díku ìkúdùn ìbálòpọ̀ àti láti dẹ́kun ìwà àgbèrè ṣ́íṣe.
Àwọn ni oríṣi àkọ́kọ́ , oríṣi kèji , oríṣi kẹta àti àwọn ọ̀nà míràn tí wọ́n maa ṇ́ gbà dábẹ́ bíi gúngún, fífá, títọ àti gígé idọ èyí tí ó sì máa ń fa ìpálára.
Ní ọjọ́ kejìlá oṣù ìkíní ọdún 2020, àjọ tí ó ń rí sí ètò ìlera ni àgbáyé fìdí rẹ múlẹ̀ pé kòkòrò àrùn ẹ̀rankòrónà ni ó fa àrùn atégùn ní àárín ọ̀pọ̀ ènìyàn ní ìlú Wuhan, agbègbè Hube ní orílẹ̀-èdè China èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ fún àjọ tí ó ń rí sí ètò ìlera ní àgbáyé ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kejìlá ọdún 2019.
Ní èròngbà àti dojúkọ àjàkálẹ̀-àrùn tí ó n ja orílẹ̀-èdè yí, Ààre orílẹ̀-èdè olómìnira ti Málì, Ibrahim Boubacar keta, kéde ipò pàjáwìrì ní ìlú àti òfin kónílé ó gbélé láti agogo ̀mẹ́sán án àsálẹ́ sí agogo márùn ún òwúrọ̀ nínú ọ̀rọ̀ rẹ sí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Málì.
Ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta, wọ́n fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun méje múlẹ̀, àpapọ̀ iye àwọn tí wọ́n ti ní àrùn COVID-19 wá di méjìdínlógún.
Ìṣẹ̀lẹ̀ àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 kéré púpọ̀ sí ìṣẹ̀lẹ̀ àjàkálẹ̀ àrùn ti SARS tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọdún 2003 sùgbọ́n bí àrùn yí ṣe ń tàn káàkà kiri pọ̀ púpọ̀ ní pàtàkì tí a bá wo iye àwọn tí ó ti jẹ́ aláìsì.
Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kẹta, ènìyàn márùndínlọ́gbọ̀n ni àyèwò fìdí rẹ múlẹ̀ pé wọ́n ní àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19.
Ní ìparí oṣù kárùn ún, ìṣẹ̀lẹ̀ 1265 ni wọ́n fìdí rẹ múlẹ̀ nínú èyí tí àwọn ènìyàn 472 ń ṣe àìsàn lọ́wọ́lọ́wọ́ tí àwọn ènìyàn mẹ́tàdínlógórin ti jẹ́ aláìsí.
Ní ìparí oṣù kẹrin, ìṣẹ̀lẹ̀ 490 ni wọ́n fìdí rẹ múlẹ̀ nínú èyí tí àwọn ènìyàn 329 ń ṣe àìsàn lọ́wọ́lọ́wọ́ tí àwọn ènìyàn mẹ́rìndínlọ́gbọ́n si ti jẹ́ aláìsí.
Ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta, pẹ̀lú àyẹ̀wò tuntun méje tí ó fìdí ẹ̀rankòrónà múlẹ̀ ní Málì, ìṣẹ̀lẹ̀ ẹ̀rankòrónà ní orílẹ̀-èdè Málì lọ sókè sí ìṣẹ̀lẹ̀ mọ́kànlá.
Ní ìparí oṣú kẹfà, ìṣẹ̀lẹ̀ 2181 ni wọ́n fìdí rẹ múlẹ̀ nínú èyí tí ̀awọn ènìyàn 591 ń ṣe àìsàn lọ́wọ́lọ́wọ́ tí àwọn ènìyàn 116 ti jẹ́ aláìsí.
Ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta, orílẹ̀-èdè Málì fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 méjì àkọ́kọ́ múlẹ̀.
Ó ṣiṣé díẹ̀ gẹ́gẹ́bí akẹ́kọ̀ọ́ journalist at the Daily Sketch kí ó tó darapọ̀ mọ́ the services of the British Council ní 1987 sùgbọ́n ó fiṣẹ́ sílẹ ní 2006 nígbàtí wọ́n fa ọkọ rẹ̀ Babátúndé Fáṣhọlá sílẹ gégébí flag bearer of his party and the governorship candidate of the defunct Action Congress of Nigeria.
Abímbọ́lá Fáṣhọlá Ó jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ ní tẹ́lẹ̀ àti ìyàwó Gómìnà àná fún Ìpínlẹ̀ Èkó Babatunde Fáṣhọlá.
Mpondo kó ipa olú-ẹ̀dá-ìtàn nínu eré aláwàdà afìfẹ́hàn kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Coup de foudre à Yaoundé, tí olùdarí eré náà síì n ṣe Mason Ewing, ẹnití ó ti pàdánù ojú rẹ̀.
Ní ọdún 2017, ó kópa níbi ètò Deidoboy Fashion Day, èyí tí ó wáyé ní Alfred Saker College ní agbègbè Deïdo ní ìlú Douala pẹ̀lú àwọn gbajúmọ̀ míràn bíi Tchop Tchop, ẹni tí n ṣe ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn atọ́kùn ètò tẹlifíṣọ̀nù ní orílẹ̀-èdè Kamẹrúùnù.
Ọjà Kurmi ni wọ́n ṣe ìdásílẹ̀ rẹ ní ọ̀rúndún kẹẹ̀dógún gégé bíi ibi ìṣòwò àti ilé ìfipamọ́ fún ìdàgbàsókè àwọn iṣẹ́ ìṣòwò ní ìlú, eléyìí ni ó jẹ́ àbájáde ọjà agbègbè àti ti Trans-Saharan tí wọ́n sì ń gbòòrò si.
Ní àkókò tí ọjà yí ń dàgbàsókè, ìlú Kano ti di ibi ọjà agbègbè fún àwọn ǹkan ọ̀gbìn pẹ̀lu ilé-iṣẹ́ tí wọ́n ti ńṣe àwọn iṣẹ́ bíi iṣẹ́ aṣọ híhun, aṣọ rírẹ, awọ ṣíṣe àti ìkòkò mímọ.
Ṣáájú àkókò ìjọba amínisìn, wọ́n ṣètò kíkọ́ ọjà yí ní onígun mẹ́rin pẹlú àwọn ọparun tí wọ́n tò sí orí ìlà bíi òpópónà láàrin ọjà tí àwọn agbègbè kan sí wà gẹ́gẹ́ bí ibi tí wọ́n ti ńta àwọn ọjà kan tí wọ́n yàsọ́tọ̀ tí ìsọ̀ ẹran-ọ̀sìn sí wa ní àwọn apákan ìwọ̀-òòrù ní ìgboro ọjà náà.
Ní àwọn ọdún kan sẹ́yìn, àlékún bá àwọn ìlọsíwájú tí ó fi jẹ́ wípé àwọn òpópónà ń gbòòrò si tí díẹ̀ nínú àwọn tí ń ta ẹran ni wọ́n sọ fún pé kí wọ́n lọ ibòmíràn.
Síbẹ̀síbẹ̀, ìlànà kárà-kátà yípadà kúrò ní àwọn agbègbè ìgboro ìlú ní apá àríwá àti kárà-kátà ní Trans-Saharan láti ṣe òwò pẹ̀lú àwọn agbègbè tí ó wà ní Gusu àti àwọn ará ìlú Yírópù.
Adùní ti ṣiṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́ mádàámi-dófò kan ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ṣáájú kí ó tó dara pọ̀ mọ́ ilé-iṣẹ́ eré ṣíse.
Lẹ́yìn tí ó padà sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó kópa nínú eré àkọ́kọ́ rẹ̀ ní agbo Nollywood nínú eré Yorùbá kan tí wọ́n pe àkọ́lé rẹ̀ ní "You or I" ní ọdún 2013.
Ìyá rẹ̀ jẹ́ ọmọ Ìlú Irish láti orílẹ̀-èdèGermany nígbà tí bàbá rẹ̀ jẹ́ Yorùbá ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Àdùní fi léde nínú ìfọ̀rọ̀wáni-lẹ́nuwò kan wípé òun kò ní fẹ́ ọkọ mìíràn mọ́ lẹ́yìn ẹni akọ́kọ́ tí òun ti bímọ fún tí àwọn sì ti pín yà.
Àdùní Adétí ó jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé, àti módẹ́ẹ̀lì ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni wọ́n bí ní ọjọ́ Keje oṣù Kẹfà ọdún 1976.
Ní ọdún 1979, àwọn òbí rẹ̀ pinnu láti mú àkọ́bí ọmọ wọn padà sí ìlú Èk̀itì kí ó lè kọ́ àṣà, ìṣẹ̀dálẹ̀ àti iṣẹ́ ìlú Èkìtì dáadáa; fún ìdí èyí, ó wọ ilé ẹ̀kọ́ girama ti Ìpótì ní ọdún kan náà.
Látìgbà yí ni ìwà ẹlẹ́yinjú-àánú ti bẹrẹ sí fi ara hàn nínú rẹ̀ ní àkókò tí ọjọ́ orí rẹ̀ kò tíì tó ǹkan nítorí tí ó ń ran àwọn aláiní lọ́wọ́ ní ìlú Ìpoti nípa bíbá wọn ṣe iṣé ọmọ-ilé láì gba owo ọ̀yà!
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní ìlú Èkìtì, síbẹ̀-síbẹ̀ ó ti ní òye tí ó pọ̀ jọjọ nínú ìwà ọmọlúwàbí àti ìṣẹ̀dálè ìlú Èkìtì, èyí t́i a mọ̀ mọ àwọn ọmọ Èkìtì.
Lópin rẹ̀, ó parí ẹ̀kọ̣́ girama rẹ̀ ní ilé Ẹ̀kọ́ Girama Oríwù, ní ìlú Ìkòròdú ní ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 1983, ó sì gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì ẹ̀yẹ ní ilé-ìwé náà.
Ṣeǵun Adéwálé lọ sí ilé-ẹ̀kó àgbà Fásitì Ibadan láàrín ọdún 1986 àti ọdún 1990 ní bi tí ó ti kẹkọ̀ọ́ gboyè ìm̀ọ ìjìnlẹ̀ nípa àyíká.
Ó tún kẹ́kọ̀ọ̀ si tí ó sì fi gba oyè ọ̀gá nínú ètò ìṣèjọba láti ilé-ẹ̀kọ́ àgbà Fásitì ti ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 1995.
Bákan náà ni ó tún gba ìwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ nípa ìṣètò ìrìnà òjú òfurufú ní ọdún 2012 tí ó sì gba ìwé ẹ̀rí pé ó mọ̀ nípa àmójútó ètò ìrìnà ojú òfururú láti ̀ilú Texas ní orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà ní odun 2013.
A bí Ṣẹ́gun Adéwálé sínu ẹbí Ọ̀̀gbẹ́́ni àti Ìyáàfin Mikaeli Adéwálé tí agbo ilé Àrẹmọ àti agbo ilé Ọ̀gẹ́gẹ́nìjó ní ọjọ́ kẹ̀ẹ̀́dógún oṣu karùn ọdún 1966.
Ó kópa nínu ọ̀pọ̀lopọ̀ àwọn eré, bẹ́ẹ̀ ló sì tún jẹ́ alápọn nínu ẹgbẹ́ akorin ní àkókò ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ rè.
Ní ìbẹ̀rè ọdún 2015, ó ti kópa gẹ́gẹ́ bi Mymoena Samsodien nínu eré tẹlifíṣọ̀nù alátìgbà-dègbà kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Suidooster.
Ní ọdún 2020, Levenberg dá àbá pé kí eré náà tún sọ̀rọ̀ lóri ìlóbìnrin púpọ̀, èyítí ó mú kí AB tí ó jẹ́ ọkọ rẹ̀ nínu eré náà fẹ́ Farah gẹ́gẹ́ bi ìyàwó ẹlẹ́kejì.
Gbagyi or Gbárí jẹ́ orúkọ àti èdè àwọn ẹ̀yà Gbagyi/Gbárí tí wọ́n ni Olú Ìlú Àbújá tẹ́lẹ̀ tí Ààrin gbùngbùn Nàìjíríà, tí wọ́n tó Mílíọ́nù mẹ́jọ niye tí wọ́n ń sọ èdè náà.
Wọ́n wà ní apá Ìwọ̀ Oòrùn Ilú Àbújá , agbègbè Ìlà Oòrùn Ìpínlẹ̀ Náíjà, agbègbè Ìjọba ìbílẹ̀ Chikun pẹ̀lú Olú-ìlú rẹ̀ ní Kújamá ni Ìpínlẹ̀ Kàdúná , Ìpínlé Násáráwá .
Díẹ̀ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó mú kí àwọn ẹ̀yà yí ó fúnká ni ìjà àti ogun tí wón jà pẹ̀lú àwọn Fúlàní, nígvà tí àwọn Ònsọ̀tàn míràn sọ wípé títúká tí wọ́n túká dá lórí bí wọ́n ṣe ń wá ilẹ̀ tó lọ́ràá láti fi ṣe ọ̀gbìn.
Ẹ̀yà Gbagyi ni ó jẹ́ ẹ̀ẹ̀yà tí ó pọ̀jù lè láàrín àwọn ẹ̀yà tí wọ́n jọ ń gbé Ìlú Àbújá ṣáájú kí wọ́n yan ìletò náà gẹ́gẹ́ bí Olú Ìlú titun fún Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọdún 1991.
Èyí ni ó ṣokùfà bí wọ́n ṣe fi orírun wọn sílẹ̀, pàá Pàá jùlọ Àpáta Zuma , tí ó dúró gẹ́gẹ́ bí Òòṣà tí ó ń dá abo bo wọ́n nígbà ìṣòro.
Ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fún wọn ní ilé, ilẹ̀ àti ohun tí wọ́n le fi ṣe dúkìá lẹ́yìn tí wọ́n gbalẹ̀ wọn lọ́wọ́ wọn.
Lóòtọ́ ni wípé iṣẹ́ àgbẹ̀ ni àwọn ẹ̀yà Gbagyi yàn láàyò, síbẹ̀ ọ̀pọ̀ nínú wọn sì tún ma ń ṣe ọdẹ , tí àwọn mìíràn sì yan ìṣ eniṣẹ́ ọnà láàyò pẹ̀lú, nípa mímọ ìkòkò, gbígbẹ́gi léte àti igbá fínfin láàyò gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ òòjọ́.
Àwọn irinṣẹ́ àmúlò nínú ṣẹ́ omo dídá wọn ni Ọkọ́, àti Àdá, láti fi yẹ̀nà àti kọbè iṣu, Àgbàdo, Jéró, Ẹ̀pà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.