polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Àti Àjọ Ìlera Àgbáyé àti Ilé-iṣẹ́ Ìṣàkóso àti Ìdènà Àrùn ni ó gba ni níyànjú pé kí gbogbo ẹnití ọjọ́-orí rẹ̀ bá ti ju oṣù 6 lọ má a gba àjẹsára náà lọ́dọọdún.
Èyí ṣe pàtàkì púpọ̀ pàápàá jùlọ fún àwọn obìrin tó ní oyún, àwọn ọmọdé tí ọjọ́-orí wọn jẹ́ bí oṣù mẹ́fá sí ọdún máàrún, àwọn tó ní ìṣòrò yòówù nípa ìlera wọn, Àwọn Ọmọ Abínibí Amẹ́ríkà, àti àwọn òṣìṣẹ́ ìlera.
Olùdásílẹ̀ rẹ̀ ní Adolf Hurwitz ní ọdún 1895 pé polynomial gidi dúróṣinṣin tí ó bá jẹ́ pé, tí ó sì jẹ́ pé àwọn ipò lábébé iwájú ti matrix jẹ́ dájú:
Ní ìmọ̀ ìṣirò, Hurwitz matrix, tàbí Routh-Hurwitz matrix, ní ìmọ̀ ẹ̀rọ, ìdúróṣinṣin matrix, jẹ́ ètò square matrix gidi tí wọ́n ṣètò ẹ̀ pẹ̀lú àwọn coeficient polynomial gidi.
Ilẹ̀ Nàìjíríà láti àsìkò ìṣèjọba ológun tí ó gba orílẹ̀ èdè náà kan fún odidi ọdún méjì-dínlógún lára ọdún mẹ́tàdín-lọ́gọ́fà tí orílè èdè Nàìjíríà ti gba òmìnira ní ọdún 1960.
Òǹkà ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà nígbà náà nira láti mọ̀ pàá pàá nígbà akitiyan àti ṣe ìjọba àwa arawa láti lè fesè iṣé ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà múlẹ̀ kó ìpalára bá ìṣe déédé nípa ètò ìléra káàkiri àwọn agbègbè orílẹ èdè náà.
Ìṣakóso àwọn alàkalẹ̀ ètò lẹ́sẹẹsẹ láti orí ìjọba àpapọ̀, ìjọba ìpínlẹ̀ sí ìpínlẹ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀ mú ìsoro wa lọ́pọ̀lọpọ̀.
Àwọn iléesé ètò ìlera tí ó jẹ́ ti aládani ni kò rí àmójútó dára dára, pàápàá jùlọ ni kò ní ìbáṣepọ pẹ̀lú iléesé ètò ìléra tí ìjọba níbi ti ẹ̀kọ́ nípa àrùn HIV àti ìmójútó àwọn ènìyàn ti kéré jọjọ.
Lásìkò 2014 ní Nàìjíríà, HIV wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọ̀dọ́ tó ti bàlágà tó ti tó ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dógún sí ọ̀kandị́nláàdọ́ta jẹ́ ìdá 3.17%.
Ọ̀pọ̀ ìwà ló lè ṣokùnfà ìtànkálẹ̀ àrùn náà, lára àwọn ìwà bẹ́ẹ̀ ni: Iṣẹ́ aṣẹ́wó , èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín olówò ìbálòpọ̀ , tí ó sì ti ṣokùnfa ìtànká àrùn tí à ń kó níbi ìbálòpò , ìwà ìbálòpọ̀ Akọ sí Akọ àti ìwà ìbálòpọ̀ ọlọ́pọ̀ èrò , àti ìwà fífi àwọn ọmọbìnrin sòwò ẹrú lọ sílẹ̀ òkèrè, ìwà àìṣàmójútó àyèwò ẹ̀jẹ̀ kí a tó gbàá tàbí fúni.
Tóyìn bẹ̀rẹ̀ eré orí ìtàgé rẹ̀ nígbà tí gbajú-gbajà òṣèré orí-ìtàgé tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Bukky Wright, wá sí ìlú Ìbàdàn láti yàwòrán eré kan .
Wọ́n yàán gẹ́gẹ́ bí òṣèré amúgbá-lẹ́gbẹ̀ẹ́ obìnrin tó dára jùlọ nínú eré orí ìtàgé tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ "Ẹ̀bi mi ni" nínú àmì ẹ̀yẹ 2013 Best of Nollywood Awards , bákan náà ni wọ́n yan Jọkẹ́ Múyìwá fún Best Lead Actress nínú eré tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Ayítakẹ̀.
Ẹ̀wẹ̀, ọ̀pọ̀ àwọn olóṣèlú ló ti pèé láti bá wọn polongo ètò ìdìbò fún Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ tí ó jẹ́ adíje dupò sí orí àpèrè Ààrẹ ìyẹn Goodluck Ebele Jonathan ní ọdún 2015.
Àmọ́ ṣá, ó padà yí gbólóhùn rẹ̀ padà wípé òun bẹ àwọn olólùfẹ́ òun wípé kí ẹnikẹ́ni ó má ṣe ta ẹ̀jẹ̀ ẹnikẹni sílẹ̀ lásìkò ìdìbò.
Àmọ́ ṣá, ó bẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀ ní ìlú Ìbàdàn, tí ó jẹ́ olú ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà.
Ó gba ìwé ẹ̀rí HND ní ilé-ẹ̀kọ́ gbogbo-nìṣe ìlú Ìbàdàn ìyẹn , lásìkọ́ yí, ó jẹ́ akẹgbẹ́ pẹ̀lú Dibie, C.B.N aka x7, Tóyìn Abraham ti fara hàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré, tí ó sì tún ṣẹ̀ṣẹ̀ kópa nínú sinimá àgbéléwò aré tí orúkọ̀ rẹ̀ ń jẹ́ Black Val.
Ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re ni ó jẹ́ ẹgbẹ́ tó ó níṣe pẹ̀lú àṣà àti ẹ̀nìn ìbílẹ̀ t orùbá ilẹ̀ Nàìjíríà tí Olóyè Abraham Adésànyà adarí rẹ̀, nígbà tí Olóyè Bọ́lá Ìgè nígbà ayé rẹ̀ sì jẹ́ igbá kejì rẹ̀.
Àwọn tí wọ́n tún jọ jẹ́ olùdásílẹ̀ ni Olóyè Ọnàsànyà, Olóyè Ruben Fáṣànràntì, Adégbọ̀nmírè Òkúróunmú Fẹ́mi Gàníyù Dáwódù, Ọláníhún Àjàyí , Olú Fálaè, Adébáyọ̀ Adéfaratì Alhaji Adéyẹmọ àti Ayọ̀ Adébanjọ.
Nígbà tí wọ́n dá ẹgbẹ́ òṣèlú Alliance for Democracy kalẹ̀ ní ọdún 1998, wọ́n lo àfojúsùn wọn ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re gẹ́gẹ́ bí àfojúsùn ìpolongo ìbò náà.
Lẹ́yìn ti ẹgbẹ́ yí pàdánù ìdíje ìbò dìbò wáyé ní oṣù Kẹ́ta ọdún 2003, àwọn alátakò ọmọ ẹgbẹ́ náà lọ lọ́tọ̀, wọ́n sì dá ẹgbẹ́ AD sílẹ̀, tí wọ́n sì fi Olóyè Bísí Àkàndée ja Alága AD.
Ní January 2006, àwọn jàndùkú olóṣèlú kọlu àwọn Akọ́wọ̀ọ́rìn adarí ẹgbẹ́ òṣèlú ní ìlú Òṣogbo tí ó jẹ́ Olú-Ìlú Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun .
Ní ọdún 2008, wọ́n dá Afenifere Renewal Group kalẹ̀ pẹ̀lú àwọn èrò àti ìlépa láti so ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re papọ̀ kí ìyapa ó Ma sii mọ́ láàrín wọn, tí yóò sì tún máa jẹ́ ànfàní fún àwọn àgbà ẹgbẹ́ náà láti lè ma bá iṣẹ́ takun takun wọn lọ.
Ní oṣù Kọkànlá ọdún 2008, apá kan ẹgbẹ́ AAfẹ́nifẹ́re tí wọ́n fi faction of Afenifere in Ìjẹ̀bú Igbó , ní Ìpínl Ògùn , èyí tí Olóyè Ayọ̀ Bánjọ ń darí rẹ̀, fi Olóyè Reuben Fáṣọ̀nràntì jẹ gẹ́gẹ́ bí Alága ẹgbẹ́ tiwọn.
Àwọn àgbà ARG ní èyí tí a ti rí Senator Ọlábíyí Dúrójayé , Olóyè Bísí Àkàndé , Wálé Ọ̀ṣun àti Yínká Òdúmákin fi léde wíé àwọn kò tẹ́wọ́ gba ìyànsípò náà wọlé ní tiwọn.
Bákan náà ni ẹgbẹ́ náà tún kan sárá sí Olóyè month, the ARG hailed the conviction of Chief Bọ̀dé George àti àwọn márùún mìíràn fún akitiyan wọn láti fòpin sí ìwà àjẹbánu tó ti gbilẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà .
Ọ̀pọ̀ ọmọ Yorùbá ni wọ́n rí àwọn alátakò ìjọba lórí èrò wọn gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà tó tọ́ láti yí ìpinu ìjọba pada, tí ó sì ń fún àwọn ọmọ Yorùbá tí wọ́n wà nínú àjọ náà ní ìdánimọ̀ jákèjádò ilẹ̀ Nàìjíríà, ẹ̀wẹ̀ tí ó sì tún jẹ́ ọ̀nà kan láti tọ́jú ẹ̀yà Yorùbá lápapọ̀.
Ṣọ́ọ̀ṣì tí Roof ti lọ pa àwọn ènìyàn ló jẹ́ ìkan núnú àwọn ṣọ́ọ̀ṣì aláwọ̀dúdú tó dàgbàjùlọ ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, tó jẹ́ ibùdó fún àgbájọ àwùjọ nípa àwọn ẹ̀tọ́ aráàlú.
Wọ́n pinu pé Roof le dúró fún ìgbẹ́jọ́ ní ilé-ẹjọ́ ìjọba àpapọ̀, ni Oṣù Kejìlá ọdún 2016 wọ́n dá Roof lẹ́bi ẹ̀sùn 33 tí wọ́n jẹ́ ọ̀ran ikorira lábẹ́ ìjọba àpapọ̀ àti ẹ̀sùn ìpànìyàn tó ṣe pẹ̀lu ìyìnbọn náà.
Ní Oṣù Kẹrin ọdun 2017, Roof gbà pé òhun jẹ̀bi ẹ̀sùn mẹ́sẹ̀ẹ̀sán tí ìjọba ìpínlẹ̀ fi kan kó le baà yẹra fún ìdájọ́ ikú kejì, nítoríẹ̀ wọ́n dá ẹjọ́ ìjùṣẹ̀wọ́n ayérayé fún, fún ìkọ̀ọ̀kan àwọn ẹ̀sùn náà, èyí sínà fún ìjọba àpapọ̀ láti pàṣẹ ikú rẹ̀ nígbà tọ́ bá yá.
Roof fìgbàgbọ́ rẹ̀ hàn nípa ìkóríra ẹlẹ́yàmẹ̀yà nínú manifẹ́stò tó kọ sórí internet kó tó lọ yìnbọn pa àwọn ènìyàn lọ́jọ́ náà, àti nínú ìwé-ìṣẹ̀lẹ̀ tó kọ ní túbú lẹ́yín náà.
Àwọn Yorùbá gbàgbọ́ wípé nigba tí eégún bá jáde wípé òkú-ọ̀run ló wá bá àwọn ènìyàn rẹ̀ péjọ áti láti bá wọn jíròrò lará ohun kan tàbí òmíràn.
Lásìkò tí egúngún bá jáde, ọjọ́ yí ma ń jẹ́ ọjọ́ ayẹyẹ àti ìdùnú fún àwọn ènìyàn, nítorí àwọn Yorùbá gbọ̀gbọ́ wípé ará-ọ̀run tó wá sáyé yóò lè bá àwọn gbé àdúra ati ẹ̀bẹ̀ ohun tí wọ́n bá fẹ́ lọ sí òkè ọ̀run tí àdúra wọn yóò sì gbà kíákíá.
Lára awọn akitiyan lati dènà àìsàn naa ni kí àǹfààní sí omi mímọ́ gaara gbèrù sí i, kí wọn sì dín iye awọn tó ní àìsàn naa kú nípa títọ́jú wọn pẹlu àwọn òògùn-apakòkòrò.
Èyí lè la ṣíṣe ìtọ́jú gbogbo wọn lẹ́ẹ̀kan naa lọ, àní àpapọ̀ awọn ènìyan tì a mọ̀ pé àìsàn náà wọ́pọ́ lára wọn jùlọ.
Ọ̀pọ̀ kíkó àìsàn náà yoo ti wà fún bí ọdún díẹ̀ kí ó tó di pé àpá tó dá sí ìpéǹpéjú náà yoo pọ̀ débi pé irun-ìpéǹpéjú yoo bẹ̀rẹ̀ sí ní pa ẹyinjú lára.
Àìní ìmọ́tótó, kí èrò pọ̀jù ní ibi gbígbé, àti àìtó omi tó mọ́ gaara pẹ̀lú àwọn ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ tó dọ̀tí tún máa n tètè tan àìsàn náà kiri.
Àìsàn-ojú Tìràkómà, tí a tún lè pè ní àìsàn-ojú granular conjunctivitis, àìsàn-ojú Egyptian ophthalmia, àti Tìràkómà afọ́nilójú jẹ́ àìsàn àjàkálẹ̀ kan tí Kókóró-àrùn Chlamydia Trachomatis máa n ṣokùnfà rẹ̀.
A bí Muyiwa Ademola ni ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ́n oṣù Ṣẹ́ẹ́rẹ́, 1971 ní ìlú Abẹ́òkúta , tíì ṣe olú ìlú Ìpínlẹ̀ Ògùn Ogun ní Nàìjíríà.
Ó tẹ̀síwájú sí Yunifásítì Ìjọba Àpapọ̀ tí Ìlú Ibadan ibi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ìmọ̀ Ẹ̀kọ́ Àgbà in Adult Education.
Owun ni oludasile ati oludari ile ise̩ Women's Technology Empowerment Centre , aagbari olu ile ise̩ ti ki se fun eree, a non-profit organisation eyi to n ro awo̩n obinrin pelu o̩mo̩de lobinrin lagbara ni awujo lori imo̩ e̩ko̩ ati imo̩ e̩ro̩.
Ó dara pọ̀ mọ́ iṣẹ́ ìjọba ti ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 1977 gẹ́gẹ́ bíi akọ̀wé kékeré ní ẹ̀ka tó ń rí sí ìdàgbàsókè àti ìfilélẹ̀ ètò ajé.
Ó sì wà nípò yìí títí wọ́n tún fi yàn án sípò olórí àwọn òṣìṣẹ́, ní ọdún 1999, lábẹ́ ìṣèjọba olóyè Bola Tinubu, tó fìgbà kan jẹ́ gómìnà ìpínlẹ̀ Èkó, àti adarí àgbà ẹgbé òṣèlú All Progressives Congress .
Ilé-ìwé Fazil-Omar Ahmadiyya ní Ìpínlẹ̀ Èkó ni ó lọ kí ó tó lọ ilé-ìwé girama ti Ansar-Ud-Deen ní Surulere, àmọ́ ó gba ìwé-ẹ̀rí WAEC ní Ahmadiyya College, ní Agege.
Yakub Abiodun Balogun jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria tí ó mọ̀ nípa ètò ọrọ̀-ajé, olùdarí ètò ìṣèjọba, aṣòfin ní Ileé aṣojú-ṣòfin kéréré ní orílẹ̀-èdè Naijiria, tí ó ń ṣojú fún Lagos Island Federal Constituency II, Ipinle Eko, South-West Nigeria àti olùtọ́jú aṣojú ti ìpínlẹ̀ Èkó nígbà kan rí.
Balogun jẹ́rìí sí iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin, tó dúró fún, Lagos Island Federal Constituency II, Lagos State, ní ọjọ́ ajé, ọjọ́ kẹfà, oṣù kẹfà, ọdún 2011.
Gabriel Akinọlá Dèkó tí wọ́n bí í ọjọ́ kaẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kẹwàá, ọdún 1913 tí ó sì kú ní ọjọ́ Kárùún oṣù Kọkànlá , ọdún 1987 .
Ni ó jẹ́ oní kọ̀ngílá ìṣẹ́ Ẹ̀kọ́lé àti Mínísítà fún ètò ọ̀ aètò ọ̀gbìn nígbà kan rí apá Ìwọ̀ Oòrùn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Ó tún jẹ́ ọ̀rẹ́ tímọ́ tímọ́ fún Olóyè Awólówọ̀.
Gẹ́gẹ́ bí Mínísítà, ó kópa ribiribi nípa mímú ìlọsíwájú bá ètò ìgbnisíṣẹ́ àwọn àṣẹ̀sẹ̀ yọ ọ̀gọ́mọ̀ tí wọ́n kàwé jáde ní Unifásitì tí wọ́n sì nífẹ̀ẹ́ sí iṣẹ́ àgbẹ̀ tí ìjọba yóò ma kọ́ wọn ní iṣẹ́ ọ̀gbìn ní àwọn ìletò tí wọ́n ti kọ́ kalẹ̀ fún iṣẹ́ àkànṣe náà tí ìjọba yóò sì ma fún wọn ní owó ọ̀yà.
Ètò yí wà fún láti já ọkàn àwọn Ọ̀dọ́-langba kúrò nínú èrò wíwáṣẹ́ lọ sí àwọn ìlú ńlá ńlá tí wọ́n sì yan iṣẹ́ àgbẹ̀ ní pọ̀sìn.
Akin Dèkó ni wọ́n bí ní ìlú igbotu, ní Ìpínlẹ̀ Òndó, tí àwọn òbí rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ ìlú Ìdànrè ní Ìpínlẹ̀ Òndó kan náà.
Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ St Peters,ní Ìpínlẹ̀ Èkó, fún ètò ẹ̀kọ́ Alákùkọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti ti ìpele ọlọ́dún mẹ́fà ẹlẹ́ẹ̀kejì, Ó tún lọ sí Government College Ìbàdàn , Ó sì parí ẹ̀kọ́ kíkà rẹ̀ ní ilé-ẹ̀ ẹ̀kọ́ Yaba Higher College ní Ìpínlẹ̀ Èkó níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí nínú ẹ̀kọ́ Olùkọ́ .
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Olùkọ́ ní ilé-ẹ̀ọ́ rẹ̀ tí ó ti jáde tẹ́lẹ̀ tí ó sì ń kọ́ ni nípa ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ṣíṣàmúlò Ìṣirò .
Ní ọdún 1950s, ọ̀rẹ́ rẹ̀ ba sọ̀rọ̀ wípé kí ó dara pọ̀ mọ́ òṣèlú ní ọdún 1956, Ó gba imọ̀ràn ọ̀rẹ́ rẹ̀, lọ́gán tí ó sì dara pọ̀ mọ́ òṣèlú ni ó wọlé ìdìbò tí ó sọọ́ di Mínísítà fún ètò Ọ̀gbìn apá Ìwọ̀-Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà.
Ọgbẹ́-inú Buruli (tí a tún mọ̀ sí Ọgbẹ́-inú Bairnsdale, Ọgbẹ́-inú Searls, tàbí Ọgbẹ́-inú Daintree) jẹ́ àrùn àkóràn èyítí ó má a nwáyé nípasẹ̀ Mycobacterium ulcerans.
Bí a bá tọ́jú ènìyàn lásìkò, àwọn egbògi agbógun ti àkóràn fún ọ̀sẹ̀ mẹ́jọ a má a ní ipa lórí ìwọ̀n ọgọ́rin nínú ọgọrun ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn náà.
Ọdúnjọ tẹ̀ síwájú nínú iṣé ìkọ́ni rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ ilé ìwé Catholic Training College, Ìbàdàn láti ọdún 1924 tí tí di ọdún 1927, tí ó sì padà di ọ̀gá àgbà ilé ẹ̀kọ́ rẹ̀ tó tí jáde tẹ́lẹ̀ rí ìyẹn St Augustine, Abéòkúta.
Gẹ́gẹ́ bí olùkọ́, ó dá ẹgbẹ́ ìṣọ̀kan àpapọ̀ àwọn olùkọ́ tí ìjọ Kátólííkì láti lè ma bá àwọn aláṣẹ àti olóòtú àgbà sọ̀rọ̀ fún ìgbáyé gbádùn àwọn olùkọ́ wọn.
Bákan náà ni Ọdúnjọ tún ṣe olùkọ́ àti olùkọ́ àgbà fún àwọn ilé-ìwé ìjọ́sìn Kátólííkì oríṣiríṣi káà kiri láti ọdún 1940 tí tí di 1950.
Àwọn iṣé àpilẹ̀kọ tó ti tẹ̀ jáde láti ọdún 1958 ní ó jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú àwọn iṣẹ́ ìbèrè-pẹ̀pẹ̀ èdè Yorùbá.
Ó tẹ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé eré onítàn ọlọ́rọ̀-geere , ìwé eré oníṣe orí-ìtàgé , ìwé ewì àti àkọsílẹ̀ ní èdè Yorùbá .
Àwọn ìwé tí ó kọ tí ó tẹ̀ jáde náà ló jẹ́ àkàsọ̀ fún àwọn òǹkọ̀wé èdè Yorùbá òde òní ní ìwúrí láti gbé àpilẹ̀kọ Yorùbá lárugẹ síwájú si.
Ní ọdún 1951, ó di ọmọ ilé aṣòfin ti tí ó sì tún padà di Mínísítà àkọ́kọ́ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ ilẹ̀ àti iṣẹ́ ṣíṣe ní ìwọ̀ Òòrùn Nàij̀íríà .
Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ jẹ́ ogbóntagì òǹkọwé, olùkọ̣́, àti olóṣèlú tí ó gbajúmọ̀ fún àpilẹ̀kọ lítíréṣọ̀ Yorùbá àwọn ọmọdé.
Ògúnnáìkè bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníròyìn ní ọdún1999 nípa ṣíṣe ìròyìn amúlùúdùn àti àwọn àṣà míràn tó bá jẹ yọ.
Bákan náà ni ó ń jábọ̀ ìròyìn fún ile iṣẹ́ ìròyìn ti New York Times tí ó sì jẹ́ ọ̀gá ní ẹ̀ka ìròyìn amúlùúdùn tí ó ń ṣe pẹ̀lú bí ó ṣe dajú kọ àwọn olórin ilè Amẹ́ríkà ọlọ́kan ò jọ̀kan bíi: Jennifer Lopez, Ozwald Boateng, Oprah Winfrey, tí ó sì ń kọ àwọn ọ̀rọ̀ kóríyá nípa "Àṣà àti Ìsinmi" lápá kan inú ìwé ìròyìn náà.
Bákan náà ló tún jẹ́ akọ̀ròyìn fún ìwé ìròyìn "Vibe magazine", ní èyí tí ó fi ń dá sí àwọn ìròyìn olóṣooṣù nípa orin àti àwọn ìròyìn tó jẹ mọ́ tàwọn ọ̀kọrin gbogbo.
Ó sì tún wà lára àwọn ikọ̀ tí ó fọ̀rọ̀ wá aya olórí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà tẹ́lè ̣rí lẹ́nu wò ìyẹn: Michelle Obama lórí àbẹ̀wò rẹ̀ sí orílẹ̀ èdè South Africa.
Lọlá tún jẹ́ ajábọ̀ ìròyìn fún "New York Daily News","NOW," "Rush, lórí ìròyin pàjáwìrì tí ó jẹ mọ́ ti amúlùud́ùn àti "Molloy" bákan náà ni ó tún jẹ́ ajábọ̀ ìròyìn fún ilé iṣẹ́ agbóhùn sáfẹ́fẹ́ ti CNN’s “American Morning" níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ láti ọdún 2007 tí tí di 2009.
Lọlá Ògúnnáìkè jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó tún jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà tí ó jẹ́ amúlùúdùn àti oníròyìn ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà.
O ni o ni ọkan ninu awọn sare ju lo dagba oro aje ati amayederun ni awọn orilẹ-ede nitori ti awọn oniwe-lagbaye ipo, awọn ilu ti wa ni be 115 km lati Buenaventura, awọn ifilelẹ ti awọn kansoso to ti Columbia ni òkun Pacífico.
Bi agbegbe olu, ile Asofin ni olu ti ijoba ti Valle del Cauca, awọn Departmental Apejọ, Departmental ẹjọ, awọn Attorney Gbogbogbo, State lorisiirisii ati awọn ara jẹ tun ile si ilé iṣẹ iru bi idalẹnu ilu osise EMCALI.
Ọ̀pọ̀ àọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríàtí wọ́n jẹ́ ọ́mọ̀wé ni wọ́n sọ̀rọ̀ nípa ilé-ẹ̀kọ́ náà, pààpàá jùlọ ìwé ìròyìn olóhoojúmọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí a mọ̀ sí Nigerian Daily Times ni ó sọ àgvọ́ọ̀gbẹ ọ̀rọ̀ wípé: " ó jẹ́ èrò tó dára àti ọ̀nà tí ó tọ́ kí a má ṣe kọ́ ilé alárà sórí ìpìlẹ̀ tí ó mẹ́hẹ".
Èyí nìwé ìròyìn yí fi ń tọ́ka sí àìperegedé ètò-ẹ̀kọ́ àwọn ilé-ẹ̀kọ́ girama tí kò múná -dóko, tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ jáde ibẹ̀ yóò fẹ́ láti wọn ilé-ẹ̀kọ́ olùkọ́ ti Yábàá.
Ẹ̀wẹ̀, ìwé ìròyìn náà tún fi kun wípé : " Óyẹ kí ìjọba ó fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé orílẹ̀-èdè yì kò ní fara mọ́ ètò-ẹ̀kọ́ tí kò péye tí ètò ẹ̀kọ́ orílẹ̀-èdè náà ń kojú ásìkò náà".
Àwọn ẹgbẹ́ Nigerian Youth Movement, tí wọ́n jẹ́ alátakò ìdásílẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ náà ni wọ́n tún padà di ẹgbẹ́ òṣèlú nílẹ̀ Nàìjíríà.
Nígbà tí ilé-ẹ̀kọ́ náà bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1935, àqọn tí wọ́n pọ̀jù lọ nínú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ náà jẹ́ ìran Hausa, tí aláṣẹ ètò-ẹ̀kọ́ ìgbà náà ìyẹn Morris, ṣe da lábà ní ọdún 1939 wípé kì ilé-ẹ̀kọ́ Yábàá bí láti kọ́ ẹgbẹ̀lẹ́gbẹ̀ àwọ́n tí wọ́n wá láti Gúsù ilẹ̀ Nàìjíríà í wọ́n sì di olùkọ́ fún ìgbaradì ètò-ẹ̀kọ́ tó yanrantí nílé-ẹ̀kọ́ girama ní agbègbè Gúsù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́jọ́ iwájú.
Olùdarí Morris tún fi kun wípé kíkọ́ àwọn ará Gúsù ilẹ̀ Nàìjíríà lẹ́kọ̀ọ́ gidi nílé-ẹ̀kọ́ Yábàá, kí wọ́n le dara pọ̀ mọ́ àwọn akẹ́gbẹ́ wọ́n láti Ìlà-Óòrùn níbi ètò ìgbani síṣẹ́ ìjọba.
Yaba Higher College jẹ́ ọgbọ̀n àtinúdá ọ̀gbẹ́ni E.R.J. Hussey, ẹni tí ó padà di Alákòóso ètò-ẹ̀kọ́ ní ilẹ̀ Nàìjíríà ní ọdún 1929.
Nígbàbtí dépò yí tán ni ó tẹ́ pẹpẹ ilé-ẹ̀kọ́ àgbà Yábàá, gẹ́gẹ́ bì ó ṣe ṣe àgbékalẹ̀ irú ètò yí ní Makerere College ní Uganda nì ibi tí wọ́nb ti gbe wá sí orílẹ̀ èdè Nàjíríà.
Ìdí pàtàkì tí wọ́n figba ọ̀gvẹ́ni yìí ni wá láti kọ́ àwọn amúgbá-lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìjọba àti àwọn àdáni , kí ètò-ẹ̀kọ́ le dàgbà sókè tó ti Fásitì ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì.
níba tí wọ́n ti ń kọ́ni nímọ̀ iṣẹ-ọwọ́ tó fi mọ́ ìmọ̀ iṣẹ́ àgbẹ̀, aṣọ́gbó, ìṣègùn, ìtọ́jú ohun ọ̀sìn, ìwọnlẹ̀, àti ìmọ̀ iṣẹ́ àmúṣe-múlò ìmọ̀ ẹ̀rọ.
Bákan náà ni wọ́n fún àwọn olùkọ́ ilé-ẹ̀kọ́ ọlọ́dún mẹ́fà onípele kejì ní ìdáni lẹ́kọ̀ọ́ pàá pàá jùlọ nínú ìmọ̀ Syẹ́nsì.
Ẹ̀wẹ̀, ilé-ẹ̀kọ́ náà ń fún ninní ìwé ẹ̀rí diploma oní gbèdéke fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó bá tún fẹẹ́ tẹ̀ síwájú si, yà ní ilẹ̀ baba wọn tàbí ilẹ̀ òkèrè, níoasẹ̀ ìlànà jókòó-sílé kàwé lókè òkun,tàbí nílànà jókòó nílé jàwé gboyè
Látàrí àìfẹsẹ̀ rinlẹ̀ ètò ìlànà ẹ̀kọ́ Yábàá College láwọn àsìkò kan, àwọn omilẹgbẹ akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ń wá láti wọlé sílé-ẹ̀kọ́ Fásitì ni wọ́n lọ aí ilé-ẹ̀kọ́ Fourah Bay College ní orílé-èdè Sierra Leone, tàbí kíbwọ́n lọbsí orílẹ̀-èdè USA tàbí Hnjted Kingdom tí wọ̀n bá lówóọ̀wọ́ .
Wọ́n gbé Yaba College of Technology, dìde ní ọdún 1947 nírọ̀ọ́pò Yaba Higher College, tíbwọ́n sì sọọ́ di ìpele ẹ̀kọ́ kejì lẹ́yìn ilé-ẹ̀kọ́ girama ọlọ̀dún mẹ́fà ẹ̀kejì, lẹyìn Fásitì ìlú Ìbàdàn.
Yábàá Higher College ni wọ́n dá kalẹ̀ ní ọdún 1932 ní Yábàá, ìpínlẹ̀ Ẹkó ní orílẹ̀-èdè Nàjíríà léte àti fún àwọn ọmọ ilẹ̀ Adúláwọ̀ ní ẹ̀kọ́ gíga, pàá pàá jùlọ nípa ẹ̀kọ́ ìmọ̀ iṣẹ́ ọwọ́ àti ìmọ̀ nípa iṣẹ́ ìkọ́ni.
Ní ọdún 1948, wọ́n yí iké-ẹ̀kọ́ àwọn olùkọ́ náà padà dí ilé-ẹ̀kọ́ gbogbo-nìṣe ìmọ̀ ẹ̀rọ, ìyẹn Yaba College of Technology.
Wọ́n bí Baselios Cleemis ní Ọjọ́ karùndínlógún Oṣù kẹfà Ọdún 1959 bí Isaac Thottumkal ní Mukkoor, ìlú kékeré kan tí o súnmọ́ ìlú Mallappally ní agbèègbè Pathanamthitta ní State of Kerala ní Gúúsù India.
Àwọn amino acid jẹ́ àwọn ohun tí ó ní carbon tí ó wúlò fún ara tí ó sì ní amine àti carboxylic acid gẹ́gẹ́ bíi àwọn akójọpọ̀ fún iṣẹ́ ṣiṣe, tí ó sábà maa ń ní ìsomọ́ lẹ́gbẹ́ pàtó fún amino acid kọ̀ọ̀kan.
Àwọn ìdá ìpilẹ̀ amino acid tó ṣe kókọ́ ni carbon, hydrogen, oxygen, àti nitrogen, bípótilẹ̀jẹ́wípé a maa ń rí àwọn ìdá ìpilẹ̀ tókù nínú àwọn ìsomọ́ lẹ́gbẹ́ àwọn amino acid kọ̀ọ̀kan.
A lè pín wọn gẹ́gẹ́ bi ìrísi àti àyè tí àwọn ẹgbẹ́ oníṣé wọn wà, bíi alpha- , beta- , gamma- or delta- amino acid; àwọn ẹ̀ka tókù ní lati ṣe pẹ̀lú òpó, ìwọn pH àti oníṣé irú ìsomọ́ ẹ́gbẹ́ (aliphatic, acyclic, aromatic, tí ó ní hydroxyl àti sulfur, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.).
A mọ̀ wọ́n sí 2-, alpha-, tàbí -amino acids (àgbékalè wọn maa ní H2NCHRCOOH, R jẹ́ àwọn ohun tí ó ní carbon tí ó dìrọ̀ mọ́ọ tí a mọ̀ sí "ìsomọ́-ẹ̀gbẹ́"); a sì maa sábà pè wọ́n ní "amino acid".
Gbogbo àwọn wònyí ni L-stereoisomers , bótilèjépé awon D-amino acid díẹ̀ wà nínú ẹ̀yà ìdáàbòbò ara bacteria, wọ́n lè jẹ́ neuromodulator , wón tún wà nínú àwọn egbògi kànkàn.
Àwọn eléyìí ṣe àfihàn ìrísí àti àgékúrú àwọn ọ̀kànlélógún amino acid tí wọ́n ń kóòdù tààrà fún ìṣẹ̀dá protein nípasẹ̀ àwọn kóòdù gene nínú ara.
A gbani nímọ̀ràn láti fifúnni gẹ́gẹ́ bí ara àwọn àjẹsára tí à ń gbà lóòrèkóòrè ní àwọn orílẹ̀-èdè tí àrùn náà ti jẹ́ ohun tí ń dà wọ́n láàmú.
Láàárín àwọn ènìyàn tó ní àrùn kògbóògùn HIV/AIDS tàbí àwọn tó lóyún, oríṣi tí a fi kòkòrò afàìsàn àìlèfojúrí tí a ti pa ṣe ni a gbọ́dọ̀ lò.
Iye àsìkò tí ààbò egbògi náà fi ń wà lára kò tíì fi bẹ́ẹ̀ ye ni dáradára, ṣùgbọ́n agbára iṣẹ́ rẹ̀ dàbí èyí tó má a ń dínkù bí àsìkò tí ń lọ síi.
A ṣe àgbéjáde àwọn kan nípasẹ̀ ìlànà DNA aláàtùnkójọpọ̀, àwọn mìíràn nípasẹ̀ kòkòrò afàìsàn àìlèfojúrí tí a ti sọ di aláìlágbára, bẹ́ẹ̀ sì ni àwọn mìíràn jẹ́ nípasẹ̀ kòkòrò afàìsàn àìlèfojúrí tí a ti pa.
Akínwùnmí Aḿbọ̀dé jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ gómìnà Ìpínlẹ̀ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó láàrin ọdún 2015 sí 2019.
Ìdíje Open Amẹ́ríkà ni ìdíje ọdọọdún tennis tí wọ́n dásílẹ̀ ní 1881 tí wọ́n ṣì ún gbá lọ́rí pápá kọnkéré nítagbangba ní USTA Billie Jean King National Tennis Center láàdúgbò Flushing Meadows – Corona Park, ìlú New York City ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.
O ni aye ijoko ti o le gba egberun marun eniyan leekan soso pelu pepe itage, ti o si tun aye nla meji otooto fun ere itage meji lai dira won lowo bi ere ba n lo, ti won si fi ohun elo igba-lode ti o le se ogbufo ede mejo papo leekan naa fun awon ti won ba gbo ede naa.
Odo Ògùn lò bẹ̀rẹ̀ láti river rises in Ìpínkẹ̀ Ọ̀yọ́ ní ìtòsí ìlú Ṣakí tí fífẹ̀ rẹ̀ sì tó nkan bí tí ó sì ń ṣàn gba flows through Ìpínlẹ̀ Ògùn ọjá lọ sí inú odò Ọ̀sà ní Ìpínlẹ̀ Èkó .
Wọ́n dẹ́bùú omi yí ní Ikere Gorge Dam iní ó wà ní ìlú Ìsẹ́yìn ní agbègbè ìjọba Ìbílẹ̀ Ìsẹ́yìn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ẹ̀wẹ̀ Odò Ọ̀yán náà tún jẹ́ ọ̀kan pàtàkì lára wọn, èyí tí wọ́n dẹ́bùú rẹ̀ ní Ọ̀yán River Dam èyí tí ó jẹ́ orísun omi fún ìlú Abẹ́òkúta àti ìlú Èkó lápápọ̀.
Olúṣọ́ ìjọ Àgùdà kan Charles Phillips, tí ó jẹ́ bàbá fún Charles Phillips tí ó padà di Bíṣọ́ọ́bù fún ìjọ Àgùdà ti ìpínlẹ̀ Òndó nígbà ayé rẹ̀, kọ̀wé kan ní ọdún 1857 pé: "àwọn ènìyàn tí ó ń gbé lẹ́bàá odò Ògùn ma ń sin Odò náà, ṣáájú kí ó tó ṣàn wọ inú ọ̀gbun / ibúdò ńlá.
New Money sọ ìtàn ọmọ ọdún mẹtà-lé-lógún kan ti a ń pè ọrukọ rẹ̀ ní Toun , ti o ṣ'àdédé ba ara rẹ ni ààrin gbùngbùn ọrọ̀ nigbati baba rẹ fi ilé iṣẹ́ rẹ ti o níye lori to ọ̀pọ̀lọpọ̀ bilionu sílẹ̀ fún un nínú ìwé ìpìngún rẹ̀.
Ó gbọ́ ìtàn lẹ́nu ìyá rẹ̀, Fatima wípé ìgbéyàwó alárédè ni òun ṣe pẹ̀lú bàbá rẹ̀, Ifeanyi ; ṣùgbọ́n, nítorí ìlòdì sí àwọn ẹbí Ifeanyi, wọ́n tú ìgbéyàwó naa ka.
New Money jẹ́ eré ìtàgé apanilẹrìín tí a gbé jáde ní ọdún 2018 ni orile-ede Nàìjíríà Tọpẹ Ọṣhin ni Oludari ere náà nígbàtí ilé isẹ́ Inkblot Productions àti FilmOne gbé e jade Fíìmù na só ìtàn ọmọbìnrin kan ti o n ba ni ta'jà ti o ni èròngbà láti di aránṣọ ti o wá ṣàdédé rí ìpín tirẹ̀ gbà nínú ogún bàbá rẹ̀ ti o ti fi ìgbàkan kúrò ní'lé.
Òun tún ni gbòǹgbò kan pàtàkì tí ó so ilẹ̀ Yorùbá ró láti Ilé-Ilé-Ifẹ̀, títí dé ibikíbi tí wọ́n bá ti ń jẹ́ Ọba káàkiri ilẹ̀ Káàárọ̀-o-jíire pátá.
Lára ìtàn tó fẹsẹ̀ Odùduwà múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí akọni ìgbà ìwáṣẹ̀ nílẹ̀ Yorùbá sọ wípé ó jẹ́ ọmọ Ọba láti ilẹ̀ Lárúbáwá tí wọ́n fògùn lé kúrò nílùú bàbá rẹ̀ nílẹ̀ Mẹ́kà tí ó wá di Saudi Arabia lónìí.
Látàrí ogun yìí ló jẹ́ kí ó gbéra òun àti àwón ọmọlẹ́yìn rẹ̀ tí wọ́n sì fi tẹ̀dó sí ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà títí dònìí.
kí ó tó borí àwọn ẹ̀yà mẹ́tàlá kan tí ó bá ní Ifẹ̀ tí Ọbàtálẹ́ jẹ̀ adarí fún wọn, lẹ́yìn ó di olórí tán, ó sọ ìlú náà di Ìlú kan ṣoṣo tí ó wà ní abẹ́ ìṣàkóso Ọba kan ṣoṣo.
Àwọn elédè Yorùbá ma ń pe Orúkọ rẹ̀ báwọ̀nyí: Odùduwà , tì wọ́n sì tún le dàá pè báyìí:" Oòduà" tàbì "Oòduwà" tàbí "Odùduà" nígbà mìíràn ni ó ń tọ́ka sí akọni náà, tí ó sì ń fi pàtàkì àwọn ilẹ̀ Yorùbá hàn pàápàá jùlọ àwọn Ọba Aládé gẹ́gẹ́ bí àrólé àti àrọ́mọdọ́mọ rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ẹni ìyì àti àpọ́nlé.
Specialized awọn fidio awọn ere bi Olobiri ere, ninu eyi ti awọn fidio ere irinše ti wa ni ti ile ni kan ti o tobi, ojo melo owo-ṣiṣẹ ẹnjini, nigba ti o wọpọ ni 1980 ni fidio arcades, ti maa lo sile nitori awọn ni ibigbogbo wiwa ti ifarada ile fidio game awọn afaworanhan ati awọn fidio ere lori tabili ati ki o laptop awọn kọmputa ati fonutologbolori.
Ní ọdún 1997, Abdullahi darapọ̀ mọ́ ilé iṣẹ́ ìwé ìròhìn tí This Day gẹ́gẹ́ bí oníròhìn sùgbọ́n lẹ́hìn ọdún kan, Ó kúrò láti lọ darapọ̀ mọ́ Àpèjọ Alákòso Áfríkà .
Lehinna, wọ́n kọ́kọ́ yan Abdullahi gẹ́gẹ́ bí olùránlọ́wọ́ pàtàkì fún Ìbáraenisọ̀rọ̀ àti Ìpín ýiká sí gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara tẹ́lẹ̀, Bukola Saraki ní ọdún 2003 lehinna ni O wa di olùdámọ̀ràn pàtàkì lórí Ìmúlò àti ìpín yíká ní ọdún 2005.
Wọ́n yan Bolaji Abdullahi gẹ́gẹ́ bi koomisoanna fún ètò ẹ̀kọ́ àti ìmọ̀ ẹ̀rọ́ ti Ìpínlẹ̀ Kwara láti ọdún 2007 sí ọdún 2011.
Ó tẹ̀ síwájú láti lọ sìn nínú ìgbìmọ̀ Minisita ti aàrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀, Goodluck jonathan nígbàtí wọ́n yàán gẹ́gẹ́ bi Minisita fún ìdàgbàsókè ọ̀rọ̀ àwọn ọ̀dọ́ ní oṣù keje ọdún 2011.
Ní ọdún 2001, pẹ̀lú sikolashipu Chevening, Abdullahi fi orúkọ sílẹ̀ fún ikẹkọ ní ilé ẹ̀kọ́ fún iwadi ìdàgbàsókè ní Yunifásítì ti Sussex níbití O ti kọ́ ẹ̀kọ́ gboyè gíga tí ó peregedé lori Ìṣèjọ́ba ati Ìdàgbàsókè
Ní ọjọ́ kini oṣù kẹjo ọdún 2018, Abdullahi finú fẹ́dọ̀ fí ìwé sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí akọ̀wé gbogboogbo tí ẹgbẹ́ onigbale tí Ó sì kúrò nínú ẹgbẹ́ na.
Ó wà nínú Ìgbìnmọ̀ ti Alakoso orílẹ̀-èdè Naijiria tẹlẹ, lábẹ́ àkóso Goodluck Jonathan gẹ́gẹ́ bi Minisita fún Ìdàgbàsókè Ọ̀dọ́ ní oṣù Keje ọdún 2011 ati lehinna bi Minisita Idaraya.
Ìsọdọ̀tun Nollywood tàbí Nollywood Reinvented, tí a tún mọ̀ sí NR, jẹ́ pèpéle ẹ̀rọ ayélujára t́i wọ́n dá sílè ní ọdún 2011, pèpéle yí wà fụ́n ìṣàgbéyẹ̀wò àwọn fiímù àti sinimá ọlọ́kan ò jọ̀kan.
Pèpéle yí wà gẹ́gẹ́ bí atọ́ka nípa isagbeyewo ̣àti ipò àwọ́n òṣer̀é àti sinimá wọn wà fún àwọn olólùfẹ́ wọn, sísọ ipò yí náà tún dá lórí iṣẹ́ lámèyítọ́ nípa bí àwọn olólùfẹ́ eré sinimá Nollywood ṣe ń kópa nínú sísọ ipò tí oṣèré kan tàbị́ òmíràn, sinimá kan tàbí òmíràn wà lórí ayélujára.
Bákan náà ni NR tún dúró gẹ́gẹ́ bí àká fún ìwádí àsìkò gẹ́gẹ́ bí: * Ìròyìn léréfèé àti *ìròyìn pípo eré náà pọ̀ nípa àwọn eré nollywood fún àwọn òǹwòran wọn.
Yínyan àwọn olùkópa sábà ma ń wáyẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù Karùún tàbị́ Ìkẹfà tí ó sì jẹ́ wípé àwọn òǹwòran ni yóò yan àwọn enìyàn tàbí fí́ímù tí yóò kópa nínú ayẹyẹ àmì ẹ́yẹ náà tí ètò ìdìbò yí yóò sì tó oṣu mẹ́ta gbáko kí ó tó kásẹ̀ nílẹ̀.
Wọ́n da sílẹ̀ lạ́ti lè mú ìdàgbàsókè bá sinimá ilẹ̀ Nàìjíríà tí ọ́ wà ní orị́ ẹ̀rọ ayélujára, kí ó tún lè jẹ́ ìtọ́ka sí fún àwọn òǹwòran lápapò.
Ó dàgbà ní Èkó, ní Ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó sì lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Ansar-Ud-deen, ní Ìsọlọ̀, ní Èkó láti ọdún 1974 sí ọdún 1979.
Ó wà ní ìdánimọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn ènìyàn "ọ̀kàn-lé-lógún tó wà ní òkè eré wọn", nípasẹ̀ ìwé ìròyìn African Business Central magazine.
Gẹ̀lẹ̀dẹ́ Jẹ́ òrìṣà kan nílẹ̀ Yorùbá tó níṣe pẹ̀lú àwọn obìnrin tí ó sì ń ṣàfihàn ipa àwọn obìnrin ní ilẹ̀ Yorùbá, pàápàá àwọn akínkanjú àti àwọn orìṣà tó ní ṣe pẹ̀lú àwọn obìnrin, pẹ̀lú agbára tó rọ̀ mọ́ ẹ̀mí àìrí bí ẹ̀mí àjẹ́ tí wọ́n ní.
Dapọ Abiọdun jẹ́ ọ̀kan lara ọmọ ẹgbẹ́ tí Ó dá ẹgbẹ́ Alábùradà sílẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, bíòtilẹ̀jẹ́pé Ó jẹ́ ọ̀kan lara ọmọ ẹgbẹ́ onigbalẹ lọ́wọ́lọ́wọ́ bayi nígbàtí O fi ẹgbẹ́ ti Ó wà tẹ́lẹ̀ sílẹ̀ lẹhin ìdìbò gbogboogbo ti ọdún 2015.
Ó díje du ipò láti lọ si ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà lati lọ ṣojú ilà oorun ti Ìpínlẹ̀ Ògùn lábẹ́ ẹgbẹ́ onigbale nínú ìdìbò gbogboogbo tí ó waye ni Nàìjíríà ni ọdún 2015 èyí tí Ó pàdánù rẹ fún ọmọ ẹgbẹ́ Alábùradà .