polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
צווישן די תלמידים פון בעל שם טוב איז געווען א אויפוואכונג צו פאהרן, אזוי ווי מען זעהט אז די תלמידים ר' ארון לייב פרעמישלאנער, ר' נחמן האראדענקער דער זיידע פון ר' נחמן מברסלב, ר' מנחם מענדל וויטעבסקער איז ארויף געפארן מיט א גאנצער חבורה בראש מיט זיינן נאנטן תלמיד ר' אברהם מקאליסק, די זענען געווען די ערשטע תלמידים פון בעל שם טוב וואס זענען יא געפארן, אבער סתם המון עם איז כמעט נישט געווען אין ארץ ישראל, דער ישוב איז געווען דארט זייער קליין.
דאך האט ר' נחמן געמאכט ביי זיך ער וויל פאהרן קיין ארץ ישראל, און ווען ר' נחמן האט אזוי געמאכט ביי זיך איז שוין נישט געווען קיין צוריק האלט, גארנישט אין דער וועלט האט אים נישט געקענט אפהאלטן, ווייל אין זיין עבודת ה' איז ר' נחמן געווען א ריזיגער עקשן.
אין דעמאלטס האט ער זוכה געווען צו דעם וואס ער האט אזוי שטארק געגלוסט, צו דאס הייליגע לאנד וואס ער האט זיך מוסר נפש געווען דערויף, תיכף ווי ער האט געטראטען פיהר איילן אויף די הייליגע ערד האט ער שוין זוכה געווען צו גאר הויכע השגות אוף אויפגעטוהן אלעס וואס ער האט געוואלט.
תיכף נאר ר"ה האט ר' נחמן שוין געוואלט צוריק אהיים פארן, ער האט געזאגט ער איז שוין צוגעקומען צו וואס ער האט געוואלט, אבער זיין בייגלייטער האט אים געבעטן ער זאל נאך דא זיין עטליכע טעג ווייל ער וויל נאך ארום פאהרן צו די הייליגע קברים אין א"י, דער רבי האט אים געזאגט נעם געלד צאל אן איינגאבע פאר א נסיעה, א שטיק צייט שפעטער פרעגט אים ר' נחמן האסט שוין איינגעצאלט ?
ענטפערעט דער בייגלייטער יא, זאגט אים ר' נחמן זיי מוחל נעם צוריק די איינגאעבע, אויב וויל מען דיר עס נישט צוריק געבן דאן לאז עס דארט, מיר וועלן נישט פארן, עס איז נישט אריבער צוויי דריי שעה און דער בייגלייטער איז זייער קראנק געווארן אין חיפה, דעמאלטס האט מען פארשאטענען פארוואס ר' נחמן האט צוריק געבעטן די איינגאבע.
אין סטאמבול האט ר' נחמן געמאכט זיין וואונדערליכע הנהגות, עס איז דארט אויף געווען דער גרויסע צדיק ר' זאב וואלף מטשארני-אוסטרהא, א תלמיד פון דעם מגיד פון מעזריטש, ר' נחמן איז אים געגאנגען באזוכן זיי האבן זיך גיט באפריינדט און זיך געפרייעט איינער צו צוייטען, ר' זאב וואלף האט געמאכט א גרויסע סעודה לכבוד ר' נחמן און האט אים מכבד געווען ווי עס פאסט, אבער ר' נחמן האט זיך געפירט דארט זייער מאדנע, אפילו דעם שבת וואס זיי האבן דארט צוזאמען גפראפוועט, האט ר' נחמן זיך בכלל געפירט ווי א רבי נאר ווי פשוטער מענטש, ער פלעגט ארום גיין אן די הוט און רעקן, און האט אסאך גערייכערט זיין לולקא ציבעך, אבער דער צדיק ר' זאב וואלף האט פארשטאנען אז דאס איז נישט קיין פשוטע זאכן און האט אים זייער מכבד געווען.
ר' נחמן איז דארט געגאנגען באזוכן דעם קבר פון ר' נפתלי כ"ץ דער בעל מחבר סמיכות חכמים, ער איז נפטר געווארן אויפן וועג ווען ער איז געפארן פון פויזנא קיין א"י, אין כ"וֹ טבת, אין יאר ה'תע"ט.
ער ליגט אין סטאמבול, ווען ר' נחמן איז צורקי געקומען פון זיין קבר איז ער זייער קראנק געווארן, ער איז געלעגן אין בעט א גאנצע נאכט און אויך דער מארגענדיגען טאג, ער איז כמעט נסתלק געווארן,' ר' נחמן האט דאן געזאגט אז ר' נפתלי האט אים געבעטן ער זאל דארט נפטר ווערן צו ליגן לעבן אים, ר' נפתלי האט אים געזאגט; עס איז מיר דא עלענט.
אין טבריה האט דאן געפירט די חסידישע חבורה דער גרויסער צדיק רבי אברהם קאליסקער, רבי נחמן איז דאן זייער נאנט געווארן צו דעם צדיק, זיי האבן זיך שטארק באפריינדעט.
אין יענער צייט איז פארגעקומען די באקאנטע חסידישע מחלוקה צווישן דער קאליסקער און דער בעל התניא ר' שניאור זלמן מלאדי, צוליב דעם וואס די צדיקים האבן געהאט חילוקי דעות וויאזוי מען זאל צוטיילן די געלד וואס עס קומט ארויף פון חוץ לארץ, דער קאליסקער האט זיך אויסגערעדט פאר רבי נחמן, און ווען דער צדיק רבי יעקב שמשון שעפעטיווקער איז אנגעקומען קיין טבריה האט ער קודם מיטגעהאלטן מיטן בעל התניא, דאס האט געברעגנט חילוקי דעות צווישן אים און דעם קאליסקער, ווען רבי נחמן איז דארט געווען האט ער געמאכט שלום צווישן די צוויי צדיקים, און מען האט געמאכט א גרויסע סעודה ווי די דריי גרויסע צדיקים.
דער קאליסקער, ר' יעקב שמשון און רבי נחמן זענען געזעסן, ביי יענער סעודה האט רבי נחמן געזאגט א שטארקער בליציגער געדאנק אין דעם ענין פון יהא מונח עד שיבוא אליהו , וואס האט אלעמען באנומען יעדער האט עס באוואונדערט (דער חידוש איז געדרוקט אין שבחי הר"ן, אויך טשעהרינער רב דערמאנט עס באריכות אין זיין ספר פרפראות לחכמה).
זיי ווערן באפרייט דערנאך האט אים דער חכם געזאגט, וויסן זאלסטו אז איהר האט געהאט גרויסע ניסים, ווייל דער שיפס קאפיטאן איז א באקאנטער וואסער רויבער, ער פאנגט מענטשן און פארקויפט זיי, ער איז א גרויסער רשע און האט פיינט אידן, ער איז זייער באקאנט דא, ער זאגט אז ער שטאמט פון די פינף סרני פלשטים , און אזוי איז זיין חתימה, מיט אויסער געוויינליכע סייעתא דשמיא זענט איהר ניצול געווארן פון זיינע הענט, עס איז ממש נישט פארשטענדליך ווי ער האט אייך געלאזט קומען אהער, ווייל ער וואלט ווען נישט געטארט פארציילן פאר קיינעם אז איהר געפונט זיך ביי אים, אבער ער זאגט אז וויבאלד איהר זענט שוין געקומען אין שטאט וועט ער אייך ארויסלאזן, אבער מען מוז אים געבן דערפאר גרויסע געלטער.
זאגט ער יא, איך לערן דא די ספרים פונעם תולדות יעקב יוסף, זאגט אים דער בייגלייטער איהר זאלט וויסן ער איז זיין אייניקעל, דער חכם האט זיך זייער געפרייעט דערמיט און געזאגט אז אפילו מציל זיין פון פדיון שבוים סתם אידן איז אויך א מצוה כל שכן אזעלכע מענטשן.
עס איז אינטערעסאט צו באמערקן אז די גאנצע צייט וואס רבי נחמן האט געמאכט די נסיעה קיין ארץ ישראל, סיי ביים פארן, סיי ביים דארט זיין, סיי ביים צוריק קומען, האט זיך רבי נחמן באגעגענט מיט דער מיליטער פון נאפאלעאן באנאפארטע, דער הערשער פון פראנקרייך, נאפאלעאן האט דאן געפירט איינע פון זיינע גרעסטע מלחמות, ער האט דאן איינגענומען ארץ ישראל און זיך דארט געוואלט באפעסטיגן, רבי נחמן זעלבסט האט עטליכע מאל ביי עטליכע געלעגנהייטן געלאזט פאלן ווערטער קעגן נאפאלעאן, אבער פון די כתבים פון זיין תלמיד רבי נתן מברסלב שטייט נישט ארויס אז ער האט געהאט א ספעציעלע מערכה קעגן אים, איינע פון די היסטאריקער י.
פעסטמאן האט געשריבן א גאנצער בוך, וואס צייגט אויף אז רבי נחמן׳ס נסיעה קיין א"י האט אסאך צוטון מיט נאפאלעאן און ווי נאפאלעאן איז אנגעקומען איז רבי נחמן פון דארט אנטלאפן, לויט אים איז ר' נחמן געווען א שטארקער קעגעענר פון דער שיטה פון נאפאלעאן, און האט זיך צוגעשטעלט צו דעם צד פון תלמידי בעל שם טוב וואס האבן לוחם געווען קעגן נאפאלעאן, אבער צווישן די ברעסלווער חסידים ווייסט מען נישט דערפון.
רבי נחמן האט זיך בלית ברירה אויף געהאלטן אין טבריה ביז חודש שבט, אין יענער צייט האט געבוזשעוועט די גרויסע מלחמה פון נאפאלעאן אין ארץ ישראל, סוף אדר האט נאפליון איינגענומען דער פארט שטאט יפו, ווען נאפאלעאן האט איינגענומען צפת איז רבי נחמן דאן געווען אין צפת, רבי נחמן איז שנעל אנטלויפן פון דארט, ער האט מחליט געווען אז מוז שוין צוריק גיין, האט ער געשיקט א שליח קיין עכו, דונגען פאר אים א שיף, אבער מורא האבענדיג אז די פראנצויזן וועלן אים פאנגן, האט ער געדונגען א שיף פון רגז, דאס איז א חלק פון איטאליע, און אין יענער צייטן האט א פאן פון רעגעז געדינט אזוי ווי היינט צו טאג א פאן פון די יוע"ן, אז וויבאלד מען זעהט א פאן פון רעגעז איז דאס אן אינטערנאציענלע געזעץ אז מען טאר נישט ארויף אויף דער שיף.
ר' נחמן זעלבסט האט געזאגט אסאך טעמים פארוואס ער וויל אזוי שטארק זיין אין ארץ ישראל, אין די פסח טעג האט ער געזאגט, אז דורך דעם וואס ער פארט קיין א"י ווען ער מקיים זיין אלע תרי"ג מצות, ער וועט צוזאמען נעמען די מצות התלויות בארץ מיט די מצות וואס מען איז מקיים אין חוץ לארץ, און וועט אלעס קענען מקיים זיין בגשמיות, אויך האט ער געזאגט ער וויל פארן קיין ארץ ישראל כדי משיג זיין טיעפע חכמות וואס ווערט גערופן אין די קבלה ספרים חכמה עילאה, ווייל חכמה תתאה האט ער שוין ער וויל האבן חכמה עילאה.
אויך האט געזאגט ער פארט קיין א"י ווייל זיין גרויסער זיידע ר' נחמן האראדעקנער ליגט אין ארץ ישראל און ער וויל איינשטעלן א אופן וויאזוי ער זאל קענען זיך טרעפן מיט אים און זיך אויסשמיסען שטענדיג.
ר' נחמן מברסלב האט משיג געווען אז אויב פארט ער קיין ארץ ישראל וועט דאס זיין פאר אים א גרויסער שלימות, ער וועט קענען דערמיט ווייטער אויסהאמערין זיין וועג וויאזוי צו דינען גאט ברוך הוא, ער האט אמאל געזאגט מיין זיידע דער בעל שם טוב, און אויך דער גרויסע צדיק ר' נפתלי כ"ץ דער מחבר פון ספר סמיכת חכמים האבן זייער געאוולט זיין אין ארץ ישראל, ווייל דרוך ארץ ישראל קומט מען צו זייער גרויסע השגות, אבער דער ס"מ האט זיך זייער פארלייגט און האט זיי נישט געלאזט, דער בעל שם טוב האט זיך אפגעלאזט ווען מען האט אים מגלה געווען פון הימל אז ער וועט נישט אנקומען, און ר' נפתלי כ"ץ איז נפטר געווארן אינמיטן וועג אין סטאמבול, אבער איך וועל אי"ה פארן און צוריק קומען.
ווען ר' נחמן איז צוריק געקומען פון קאמעניץ האט ער געזאגט: אצינד וויל איך פאהרן קיין ארץ ישראל, ער האט גלייך געזאגט א וואונדערליכע תורה אויפן פסוק: דבקה נפשי אחריך.
ווען ער איז צוריק געקומען פון קאמיניץ איז נפטר געווארן ביי ר' נחמן א קליין קינד, האט ר' נחמן געזאגט אזעלכעס און אזעלכעס בין איך גרייט עס זאל ח"ו געשען ביי מיר צוליב איין חילוק וואס איז ביי מיר געשען פאר איך בין געווען אין קאמיניץ און נאך דעם.
אויך האט ער געזאגט ווער עס ווייסט פארוואס ארץ ישראל איז קודם געווען אין די האנט פון כנען און דערנאך איז עס אריבער צו די אידן, דער ווייסט פארוואס קודם בין איך געפארן קיין קאמיניץ און דערנאך קיין ארץ ישראל.
אין יענעם זומער ה'תקנ"ח איז נאפאלעאן ארויס אין קריג אין מיטל מזרח, די וועגן פון אייראפע קיין אזיא איז געווען פיל מיט מיליטער, פיהר טאג אין סיון איז ער באפאלן מצרים, עס איז געווען א פחד צו פאהרן אויף די וועגן, דאך האט ר' נחמן מחליט געווען ווייטער זיך ארויס לאזען אויפ וועג, גלייך נאך שבועות איז ר' נחמן געפארן קיין אדעס די פארט שטאט פון אוקריינא, אנקומענדיג קיין אדעסע האבן די אידן זיך געפרייט אז ר' נחמן איז געקומען צו זיי, אבער ער האט גלייך פון דארטן געדונגען פלאץ אין א שיף וואס פארט קיין טערקיי צו איהר פארט שטאט אינסטאנבול, די מענטשן פון אדעס האבן אים ארויס באגלייט מיט גרויס כבוד און געזאנג צום שיף.
עס ווערט פארציילט אז אין יענער צייט איז געווען א גזירה פונעם מלכות אז קיין שום יוד טאר נישט נעכטיגן אין קאמענמיץ, ווען עס וויל מאכט געשעפטען אין קאמעניץ וואס איז דאן געווען א גרויסע שטאט צו מאכן מסחר, דער קען קומען אבער ביינאכט טאר מען נישט פארבלייבן אין שטאט, אין דעם טאג וואס ר' נחמן איז געקומען קיין קאמעניץ האט ער געזאגט פאר זיין בייגלייטער די גיי ארויס פון שטאט איך וויל דא בלייבן, אזוי איז געווען, פון יענעם טאג אן איז די גזירה בטל געווארן.
קאמעניץ אנגעהויבן האט זיך עס אין ווינטער תקנ"ח ווען ער איז געפארן מיט זיין תלמיד שמעון תלמיד ר' נחמן קיין מעזשביזש, ווען ער האט דארט גענאכטיגט איז אים געקומען זיין זיידע דער בעל שם טוב אין חלום און אים געזאגט ער זאל פארן קיין קאמעניץ, ר' נחמן איז תיכף פון דארט געפארן קיין קאמעניץ, ער האט דארט גענאכטיגט איין נאכט, די חסידישע וועלט אין אוקראינע האט געקומעט אויף די נסיעה פון ר' נחמן קיין קאמעניץ זייער אינטערעסאנט, און אסאך פשטים האט מען דערין געלערנט אבער ר' נחמן פלעגט מאכן ווערטליך פון די אלע פשטים, ער האט געזאגט קיינער האט נישט צוגעטראפען מיינע כוונות.
ר' נחמן האט געבעטן די צוויי אידן ווען זיי פאהרן אהיים זאלן זיי מיטנעמען א בריוו פון אים, אבער זיי האבן בשום אופן נישט געוואלט, זיי האבן אבער גענומען א בריוו פון זיין בייגלייטער, ר' נחמן האט דארט אריין געשטעלט זיין בריוו, נאכדעם האבן זיי געעפענעט דעם בריוו, און האבן דארט געפונען דעם בריוו פון ר' נחמן, זיי זענען געווארן זייער דערשיטעטרט דערפון.
אויפן וועג צוריק אהיים מען האט געדונגען א פלאץ אינעם שיף, ר' נחמן איז אנגעקומען צום שיף אין יפו ערב שבת פרשת זכור, אבער דער קאפיטאן האט אים געזאגט אז דער שיף איז שוין פיל מיט מענטשן ער האט שוין נישט קיין פלאץ פאר אים.
בלית ברירה איז ר' נחמן געבליבן אויף שבת אין שטאט, אינמיטן שבת האט מען פארשפארט די טויערן פון שטאט, און די אראבער מיט טורקישע מיליטער האט איבער גענומען די שטאט און עס צוגעגרייט פאר די ענדגילטיגע שלאכט מיט נאפאלעאן.
ר' נחמן מיט זיינע בייגלייטער זענען געגאנען בעטן דעם שיפס קאפיטאן ער זאל זיי לאזן אראפ אויף די טרוקעניש, זיי ווילן דא קויפן עפעס צו עסן, השי"ת האט דאן צומישט דעם הויפט קאפיטאן און ער האט זיך אנגערופען, נו זאל איינער פון אייך גיין, איז דער בייגלייטער געגאנגן, דער קאפיטאן האט מיטגעשיקט אן אראבער כדי ער זאל נישט אנטלויפן, ער איז אנגעקומען צו רב פון יענער שטאט, און צו איינער וואס שטאמט פון אוקראינע ,
נאך פסח זענען זיי געפארן מיט א שיף קיין סטאמבול, זיי זענען דארט געווען לערך צען טעג, פון דארט זענען זיי געפארן קיין גאליטי א פארט שטאט פון רומעניע, פון דארט קיין גלץ, אין גלץ זענען זיי געווען אויף שבועות.
פון דארט זענען זיי אריבער אין אוקריינא זיי זענען אזוי געפארן ביז אויף שבת פרשת בהעלותך זענען זיי אנגעקומען קיין טעפליק, פון טעפליק קיין אומאן, קאניבלאד, שפאלע, ליאדי, נעסכיז.
אין חיפה האט דער רבי געהאט צו טון מיט אן אראבער, ער איז נאך געלאפן דער רבי, און האט זיך בארימעט ער איז א גוטער פריינד מיט אים, דערנאך איז ער איינמאל געקומען מיט א שווערד און אים געוואלט הרג'ענן רח"ל, דער רבי האט געזאגט אז דער ס"מ האט זיך מתלבש געווען אין דער אראבער, ער האט נישט געקענט דערליידן ווי דער רבי האט געהאט אזא הצלחה אנצוקומען קיין א"י.
דער באלייטטער האט זיי פארציילט אז זיי זענען אזוי ווי געפאנגען ביי די אראבער, ער האט פארציילט אלע שוועריקייטן וואס זיי האבן מיטגעמאכט אויפן וועג, דער רב האט זיך גלייך גענומען צו דער ארבעט און האט זיך פארשטענדיגט מיטן שיפט קאפיטאן.
היסטאריע עס איז נישט קלאר, ווען גענוי די שטאט איז געגרינדעט געווארן, אין תנ"ך ווערט דערמאנט חירם קעניג פון צור, וואס האט געהאט פארבינדונגען מיט שלמה המלך.
אין יענע צייט איז שטארק געשטיגן דער האנדל מיט אונגארן, פון וואנען מען פלעגט אריינפירן וויין, זאלץ, אייזן, שטאָל, קופער, פערד און פארשידענע אנדערע ארטיקלען.
אין יאר 1312 האבן זיך די בירגער פון קראקע, מיט דעם וואיט אלבערט אן דער שפיץ, צעבונטעוועט קעגן קעניג, און געפרוווט צו באזעצן אלס קעניג פון פוילן א פארדייטשטן שלעזישן פירשט.
וולאדיסלאוו לאקיעטעק האט דעם קראקעווער בונט דערשטיקט און אלס שטראף, צווישן אנדערע, געגעבן פאר סאנץ די פרעווילעגיעס וואס עס האט פריער פארמאגט קראקע: הענדלערס וואס זענען פארבייגעפארן סאנץ אויפן וועג פון קראקע אדער קיין קראקע, האבן זיך באדארפט אפשטעלן און פארקויפן אין סאנץ זייערע סחורות, אזוילאנג ווי די שטאט וועט זיי נישט לאזן ווייטער פארן .
אין יענעם יאר האט קעניג ווארצלאוו דער צווייטער פון בעמען, וואס האט דעמאלס געהערשט איבער פוילן, געגרינדערט די שטאט נאענט צום וואסער קאמיעניעץ, וואו עס האט זיך געפינען דאס דארף קאמיעניצא, וואס האט ביז דעמאלס געהערט צום קראקעווער בישאף.
אלע הענדלערס וואס האבן זיך געקליבן אויף דעם דאזיגן יארמארק, סיי פון טשכויוו און פון קראקע, סיי פון אונגארן אויפן וועג דורך ריטרע און אלטסאנץ זענען געווען באפרייט פון צאל און אלע אנדערע אפצאלן, אין די צייט פון אכט טעג פארן יריד, און אכט טעג נאכן יריד.
דער זון פון לאקיעטעק, קעניג קאזשימיעזש דער גרויסער האט די שטאט באשאנקען מיט נאך ברייטער פרעווילעגיעס, סאנדזער בירגער זענען באפרייט געווארן פון צאל אויפן וועג קיין רייסן און קיין אונגארן.
געבוירן 1529 – טאדעא צוקארי, איטאליענישער מאלער 1854 - ענגלבערט הומפערדינק, דייטשער דיריגענט 1861 - לאזאר עדעליאנו, רומענישער כעמיקער, ייד 1875 - עדגאר רייס באראז, אמעריקאנער שרייבער, שאפער פון טארזאן 1877 - פראנסיס וויליאם אסטאן, בריטישער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע אין 1922 1938 - עלען דערשאוויץ, אמעריקאנער יוריסט 1939 - טאני פראנדזשיע, לעבאנעזער פאליטיקער און מיליציע פירער אין די לעצטע יארן פונעם לבנון ברודער קריג
רבי יצחק איז געבוירן אין שפיקאוו, כ"ו אייר ה'תרס"ג, צו זיין פאטער הרב שלום יוסף פרידמאן פון שפיקאוו, א זון פון הרב דוד פרידמאן, פון באהוש, א זון פון הרב יצחק פרידמאן פון באהוש, א זון פון הרב שלום יוסף פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד.
אין סעפטעמבער 1939, ווען די נאציס האבן איינגענומען פוילן, זענען געווען 80,000 יידן אין קראקע, זיי האבן גלייך אנגעפאנגען מיט צרות, קעגן די יידן אין שטאט, רויבערייען, און טעראר, איז געווען אויף א מאסן שטייגער.
ביז מערץ 1941, זענען 40,000 יידן, פארטריבן געווארן פון דער שטאט, און אסאך אנדערע זענען אריבער צום רוסישע זייט גרעניץ, צו שטעטלעך אין די אומגעגנט, נאכדעם האט מען אויפגעשטעלט די געטא, די געטא איז גרויס געווען, צוויי אין א האלב קיוביק קילאמעטער, 18,000 יידן זענען דארט געווען איינגעשפארט, געווען ארגאניזאציעס, וואס האבן געהאלפן לינדערן די פראבלעמען פונעם געטא.
די יידישע קאמף ארגאניזאציע, איז געווען אקטיוו אין דער קראקעווער געטא, דורכפירנדיג צענדליגע אטאקעס אויף דייטשע צילן, אבער פארקערט ווי אין דער ווארשעווער געטא, האבן זיי דורכגעפירט זייערע אקטן, אויף דער ארישע זייט.
טויזנטער יידן זענען געווען באשעפטיגט, אין די פאבריקן, אין דער געטא, און אין דרויסן פון דער געטא, אין מיי-יוני 1942, האבן די נאציס פארשיקט 6,000 יידן, קיין בעלזשעץ, אין אקטאבער נאך 7,000 זענען פארשיקט געווארן קיין בעלזשעץ, און אוישוויץ, זעקס הונדערט יידן זענען אומגעקומען אינעם אומשלאגפלאץ.
קראקע איז געווען די הויפטשאט, פון דער גענעראלגובערנאמאן, עס האבן געוווינט אין קראקע, איידער דער קריג 60,000 יידן, זייענדיג איינע פון די עלסטע יידישע קהילות אין פוילן.
דער שווארצער ים איז אינלענדישער ים צווישן דרום-מזרח אייראפע און אנאטאליע וואס איז באהאפטן צום אטלאנטישן אקעאן דורכ'ן מיטלענדישן ים און דעם אַגאַישן ים און פארשידענע דורכגאסן.
200 קוביק ק"מ זאלץ וואסער פליסן אריין אין ים פונעם באספארוס, און 320 קוביק ק"מ פרישוואסער פון די ארומיגע ראיאנען, בעיקר צענטראל און מיטל-מזרח אייראפע.
חשובע שטעט אויפן בארטן זענען: קאנסטאנצא , מאנגאליע , בורגאס , ווארנע , אדעס , סעוואסטאפאל , יאלטא , קערטש , נאוואראסיאיסק , סאטשי , סוכומי , פאטי , באטומי , טראבזון , סאמסון און זאנגולדאק .
ווען זיין שווער איז נפטר געווארן אין יאר ה'תקמ"ו און ס'איז אויף אים געפאלן דער לאסט פון פרנסה איז ער אריבער קיין טיסמעניץ, און געפרואווט צו האנדלען, אבער וויבאלד ער איז געווען פארנומען מערסטנסטייל פון טאג מיט לערנען און דאווענען, ווען ער האט שוין געוואלט האנדלען איז שוין נישט געווען קיין קונדן, האבן די גרויסהענדלערס איינגעצויגן זיינע קרעדיטן.
נאכהער איז ער אריבער קיין קאלאמיי, דארט האט זיין ווייב געעפנט א געוועלב מיט שנירלעך און קייטלעך, פון וועלכע זיי האבן זיך ערנערט מיט גרויס מי, ווען ער האט דארט אויך נישט געהאט קיין ערפאלג איז ער צוריק קיין קאסאוו.
אין יאר ה'תקנ"ח ווען רבי מנחם מענדיל האט זיך געזעגענט מיט זיין רבי'ן פאר זיין רבי איז ארויף געפארן קיין ארץ ישראל, האט אים דער רבי געפרעגט וואס איז זיין וואונטש, האט ער אים געבעטען אז ער וויל זעהן דעם רבי'ן יעדען טאג פאר דעם דאווענען, דער רבי האט אים צוגעזאגט, און יעדען טאג פאר רבי מנחם מענדיל איז געגאנגען דאווענען איז ער צו געגאנגן צום פענסטער א קוק געגעבען און זיך געשטעלט דאווענען, דעם טאג וואס דער רבי איז נפטר געווארן אין ארץ ישראל, האט רבי מנחם מענדיל געקוקט ביים פענסטער אהון און צוריק וואו איינער זוכט עפעס, און זיך אנגעריפן "איז געדרינגן אז דער רבי איז נפטר געווארן אין ארץ ישראל".
אין יאר ה'תקס"ב האט רבי מנחם מענדיל אנגעהויבן פראווען זיין רביסטעווע, וועלכע האט זיך צושפרייט און דער גאנצער מארמאראשער אומגעבונג, און אין פיל ערטער האט זיך געעפנט קאסאווער שטיבלעך.
רבן שמעון בן גמליאל איז געווען א זון פון רבן גמליאל פון יבנה, א זון פון רבן שמעון בן גמליאל הזקן, א זון פון רבן גמליאל הזקן, א זון פון שמעון בן הלל, א זון פון הלל הזקן, ער האט געשטאמט פון מלכות בית דוד.
נאך דער פטירה פון זיין פאטער אין יאר ה'תקצ"א איז געווען פון די שטאט'ס לייט אין לינסק אזעלכע וואס האבן נישט געוואלט אויפנעמען רבי מענדל אלס רב אויף זיין פאטער'ס ארט, ביז דער רבי ר' הערש פון רימאנאוו איז געקומען קיין לינסק און האט באפוילן זיין משמש זאל אויסרופן אז אלע שטאט'ס לייט זאלן קומען צו אים אונטערשרייבן דעם קאנסוס אויף צונעמען רבי מענדל אלס רב.
די שטאט'ס לייט זענען זאפארט געקומען, אויסער איין גביר וואס האט זיך געוואגט צו ווידערשפעניגן דעם רבי ר' הערש און געזאגט פאר דעם משמש אז פאר קיין פרייז וועט ער נישט אונטערשרייבן.
נאך דעם וואס ער האט צוויי מאהל אנטזאגט דעם משמש, האט דער רבי ר' הערש אים געשיקט זאגן אויב ער וועט נישט אונטערשרייבן, וועט מען נישט דארפן זיין אונטערשריפט, דער פארשוין האט זיך פארט נישט גערירט.
רבי מענדל איז געבוירן אין יאר ה'תקס"ה , צו זיין פאטער הרב אברהם חיים הורוויץ , רב אין לינסק, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב, א זון פון הרב מנחם מענדל ראַבין, רב אין לינסק, באקאנט אלס רבי מענדעלע לינסקער.
און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב שמואל שמעלקא הורוויץ, רב אין ראמאן און באר אין בוקאווינע, באקאנט אלס רבי שמעלקא בארער, , א זון פון הרב מנחם מענדל ראַבין, רב אין לינסק.
דער רבי ר' הערש האט געזאגט פאר רבי מענדל ער וויל גיין זיך איינטינקען אין מקוה, זיי זענען געגאנגען צום טייך, נאך וואס זיי האבן זיך איינגעטינקען אויף דעם וועג צוריק אין שטאט האט מען זיי שוין געלאזט וויסן אז דער פארשוין האט זיך איבערגעבויגן צו שעפן וואסער פון ברונעם און איז אריינגעפאלן, און דארט אומגעקומען.
וואס ווי באקאנט האט ער געלאזט א צוואה אז ער וויל ליגן אינעם סקווערער שטעטל, און עס האבן זיך פארוויקלט ענינים, ווען די ד"ת האט געפסק'עט אז מען דארף אים לייגן אינעם סאטמארער חלקה אינעם בית החיים אין ניו דזשערסי ממילא איז דאס נישט צושטאנד געקומען, אבער עטליכע רמזים איז פארגעקומען ביי זיין לויה, וואו ער איז עטליכע מאל ארויסגעפאלן פונעם ארון, און מ'האט געדארפט צוריקלייגן דעם גוף.
ביאגראפיע הרב יחזקאל שרגא מערץ וואס ווערט גערופן ר' חזקל'ה, איז געבוירן צו הרב יואל זוסמאן מערץ און זיין ווייב, א טאכטער פון ר' יעקעלע פראנקפורטער פון קאשוי.
רבי שמואל העשל - י"ב ניסן ה'תרכ"ב), פון קרילעוויץ רבי יחיאל העשל , פון קרילעוויץ מרת חיה שרה , די ווייב פון רבי יצחק יואל ראבינאוויטש - כ"ד תמוז ה'תרמ"ה), פון קאנטיקוזבה.
דער ערשטער באקאנטער חסידישער רב פון דער אפטער גזע איז געווען רבי אברהם יהושע העשיל באקאנט אלס דער אפטער רב, דער אוהב ישראל, דער גרינדער פון דער אפטא-מעזשביזשער דינאסטיע.
כאפעז על אסאד, דער פרעזידענט פון סיריע, האט געלאדענט וואליד קיין דמשק, וואו ער האט אים געסטראשעט, אז אויב וועט ער גיין קעגן סיריעס ווילן, וועט ער ענדיגן ווי זיין פאטער.
ווילאנג וואלידס טאטע האט געלעבט, איז וואליד געווען באוואוסט אלס א יוגענטליכער וואס האט ליב צו פארברענגען, מיט יוגענטליכע שפילערייען און הולטעווען, ער האט געלערנט אינעם אמעריקאנער אוניווערסיטעט אין ביירוט, און אין פראנקרייך.
וואליד זשומבלאט אין לבנון, איז א פאליטישע פירער פון די דרוזן, זיין אפשטאם איז פון די קורדן, קאמיל זיין טאטע, האט געגרינדעט די "סאציאליסטישע פראגרעסיווע פארטיי", וואס איז אריענטירט אלס א דרוזישע פארטיי.
אין 1989, האט ער אונטערגעשריבן די טייף אפמאך, וואס האט געברענגט צו אן ענדע צו דער פופצן יעריקער בלוטבאד אין לבנון, און האט געשטיצט דעם ווידער אויפבוי, פון דער צווייטער לעבאנעזער רעפובליק.
דימיטריוס האט געהאט א זון, וואס ווערט גערופן דימיטריוס דער צווייטער, ער האט געוואלט נקמה נעמען אין באלאס, און א בירגער קריג האט אויסגעבראכן צווישן די סלועקן אין סיריע, יונתן האט אויסגענוצט די געלעגנהייט, און איינגענומען יפו, אשדוד, און עקרון.
אין יאר 153- איז אנטיוכוס אפיפאנעס געשטארבן, און זיין זון האט וואס איז געווען א קינד האט איבערגענומען, אנטיוכוס האט געהאט א נעפע מיטן נאמען דימיטריוס, וואס האט געהרגט די קינד, און זיך געקרוינט אלס קעניג, אויבנאויף האט דימיטריוס געקעניגט מיט א שטארקע האנט, נאר דעמאלט איז אונטערגעקומען עמעצער מיטן נאמען אלעקסאנדער באלאס, וואס זיין אויסזען איז געווען פונקט ווי די קינד פון אנטיוכוס, וועמעם דימיטריוס האט אומגעברענגט, און אנדערע קעניגן האבן צוגעטעלט דעם באלאס א מיליטער, כדי זיך צו שלאגן מיט דימיטריוס.
נאך עטליכע זיגן אויפן פראנט פון די חשמונאים, זענען די חשמונאים דורכגעפאלן אין אלעשה, און יהודה איז געשטארבן אין יאר 161 איידער די ציווילע ציילונג, די סלועקן האבן צוריק איינגענומען ארץ יהודה, און באלאגערט ירושלים, יונתן מיט זיינע ברודער זענען אנטלאפן, צו די אנדערע זייט ירדן טייך, און פון דארט ווייטער אנגעפירט די אויפשטאנד.
וואס צווישן אנדערע ווערט דארט דערקלערט, אז ירושלים איז נישט די הויפטשטאט פון די יידישע לאנד נאר מכמש, יונתן האט איינגעשטימט, און געדינט אלס פאקטישע הערשער איבער יהודה.
יונתן הוופסי, איז געווען די יונגסטע זון פון מתתיהו הכהן, גרינדער פון די חשמונאים, נאכדעם וואס יהודה המכבי איז אומגעקומען ביי א קאמף, האט יונתן איבערגענומען די אנפירערשאפט, פון די אויפשטאנד קעגן די יוונים, פאר אכצן יאר, און געווען כהן גדול, ווי אויך איז ער געווען גאווערנאר פון ארץ יהודה, פון די סלועקן הערשאפט.
אין אנדערע מלחמות וואס באלאס האט געהאט, איז יונתן אייביג געקומען צו הילף, צווישן די קעניג באלאס איז ער געווען פארעכנט אלס פריינט פון קעניג, און באלאס האט אים געשטעלט אלס כהן גדול, וואס דאס האט געגעבן די כח צו גרינדן די יידישע קעניגרייך.
יונתן האט אנהייב געשלאסן א בונד מיט דימיטריוס, שפעטער האט ער געטוישט זיין מיינונג, און געשלאסן א בונד מיט באלאס, וואס האט אין די ענדע באזיגט דימיטריוס, מיט די הילף פון די יידישע מיליטער.
אנהייב זעכצנטעטע יארהונדערט, האט זיך אנגעהויבן דאס אימפעריאליסטישע געיעג, איינצונעמען לענדער, און אנטדעקן די וועלט, פארטוגאל איז די ערשטע אנגעקומען, און נאכגעפאלגט ביי גרויסבריטאניע, און האלאנד.
די שבטים וואס האבן באזעצט די שטח, האבן זיך מייסטנס פארנומען מיט ים רויבעריי, ביז בריטאניע האט אונטערגענומען שריט, קעגן די רויבערייען אין די ניינצטען יאר הונדערט, וואס האט געברענגט די רויבערייען צו אן ענדע.
אין 1820 האבן די הערשער אונטערגעשריבן דעם אפמאך, ווי זיי שטימען איין אויפצוהערן מיט די רויבערייען, זייט דעמאלט איז די געגנט גערופן געווארן, די פייער אפשטעל געגנט.
זעלבשטענדיגקייט אין 1968 האט ענגלאנד ארויסגעצויגן אירע ארמייען, מזרח פון סועץ קאנאל, און אין 1971 איז די שטח געווארן זעלבשטענדיק, די זיבן פעדעראציע קעניגרייכן, האבן אנגעהויבן א ריי געשפרעכן, מיט קאטאר, און מיט באכריין צו שאפן א פאראייניגונג מיט זיי, עס האט זיך נישט אויסגעארבעט, און די צוויי זענען געווארן זעלבסטשטענדיקע לענדער, און זעקס פון די זיבן עמיראטן, האבן געגרינדעט די פאראייניקטע אראבישע עמיראטן, און א יאר שפעטער האט ראס על חיימע זיך אויך אנגעשלאסן.
רבי שמואל איז געווען א פייערדיקער אנהענגער פון צאנזער רב און פון זיינע קינדער, ער פלעג פארן צום צאנזער רב, און נאך זיין פטירה איז ער געפארן צו זיין זון דער שינאווער רב.
הסכימו גאוני עולם שבכל עיר ועיר מקהילות הקודש אשר באיטליה הבאים על החותמות, שלא יוכל מי שיהיה מכלל קהל, עדה ועדה מהם ובתי החצרים וכל זולתם החרדים על דבריהם, להחזיק ברשותו החבור הנזכר, לא כולו ולא קצתו, ולא להגות כי אם אחרי שכל יחיד ויחיד מהם ישיג רשות בכתב חתום מחכמי עירו.
אנקאנא י"ח ניסן של"ד קרימאנא פאדאווא י"ז למב"י של"ד וויראנא ג' אייר של"ד רוים ל"ו למב"י של"ד פיסא ג' סיון של"ד סיינא ה' סיון של"ד