polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
זינט די 9/11 עפאכע איז צוגעקומען א נייער באגריף פון זעלבסטמארד, ווירקליך א זעלבסטמערדער, איינער וואס רייסט זיך אויף, מיט'ן ציל אומצוברענגען וואס מער אומשולדיגע מענטשן.
די וואסערן ווערן באוואכט דורך יו-עס קאוסט גארד שיפן און פליגער און די יבשה ווערט באוואכט דורך די קאסטומס אגענטור וועלכע נוצט אייגענע פליגער און ראדארן אויפצוכאפן שמוגלער וועלכע פרובירן זיך אריינצובאקומען דורך אויסמיידן די קאסטומס אגענטור.
ווען א קאסטומס פאטראל פליגער כאפט אויף א קליינע פליגער וועלכע קומט אריין אין לאנד אן רשות וועט זי אלאמירן די צענטראלע אפיס און א קאסטומס פליגער און א קליינע העליקאפטער וועלן נאכפאלגן דעם אומאינדענטיפיצירטן פליגער אן דעם וואס דער פילאט זאל אפילו באמערקן.
אויב איינער פרובירט זיך אריינצוכאפן מיט א שיף וועלן די ראדארן דאס אויפכאפן און די קאוסט גארד וועט ארויספארן מיט א גרופע היי-ספיד שיפלן און ארומרינגלן די שיפל ביז יענער וועט זיך אונטערגעבן.
דער פארלאנג פאר דראגס אין אמעריקע איז זייער שטארק און ווייניג מענטשן באווייזן דאס צו סופלייען איבער'ן לאנד ווייל די לאו ענפארסמענט אגענטורן פאלגן נאך די פראדוצירער.
יעצט אויב איינער קען באווייזן צו אימפארטירן דראגס פון דרום אמעריקע וועט ער קענען מאכן אסאך געלט ווייל דארט איז דראגס ביליג ווייל עס איז פאראן גענוג און מיט אזא שטארקע פארלאנג אין אמעריקע וועט ער קענען בעטן אבנארמאלע פרייזן.
דער קאסטומער צאלט נישט קיין שטייער אויף די פראדוקטן וויל עס איז דאך דוטי פרי אבער איינמאל ער טרעט ארויס פון דעם געשעפט איז דאס פונקט ווי אלע אנדערע פראדוקטן וועלכע מען ברענגט אריין פון אנדערע לענדער און אלע רעגולאציעס זענען די זעלבע.
אין 980' האט איין מענטש מיט איין אראנדזש וועלכע איז געווען פארגיפטעט מיט א געוויסע באקטעריע מיט דעם געברענגט געוויסע פרוכט פליגן וועלכע האבן זיך צעפרייט אין גאנץ קאליפארניע און האט שאדן געמאכט פעלדער אין די ווערט פון מיליאנען דאלארן.
די קאסטומס אגענטורן מאכן פראבעס אויף אלע פרוכט וואס ווערט אימפארטירט פון אנדערע לענדער און נאר אויב עס גרייכט אלע רעגירונג סטאנדארטן קען דאס ווערן אריינגעברענגט.
בהמות און חיות וועלכע קומען אריין אין לאנד ווערן געהאלטן פאר א שטיק צייט ביי קאסטומס וואו ספעמציאליסטן באטראכטן זיי און מאכן זיכער אז זיי זענען געזונט צו קענען גיין ווייטער.
רוב מענטשן גייען דורך קאסטומס מיט עטליכע פראגן אבער אנדערע לערנען זיך וועגן קאסטומס די שווערע וועג ווען זיי דארפן דארט לאזן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד.
אנדערע קומען אהיים צו א רענצל וועלכע איז גרונטליך אדורכגעזוכט געווארן און איז איבערגעדרייט פון אויבן אראפ מיט א בענדל ארום וועלכע זאגט אז דאס רענצל איז אונטערגעזוכט געווארן דורך קאסטומס.
טויזענטער מענטשן זענען געצווינגן איבערצוגעבן פרוכט וועלכע זיי נעמען מיט פאר די וועג צו עסן אדער מעדעצינען וועלכע זיי האבן איינגעקויפט אין אנדערע לענדער און די אמעריקאנער רעגירונג לאזט דאס נישט אריין אין לאנד צי ווייל דער מעדעצין איז אומלעגאל אדער פארלאנגט א דאקטאר'ס רעצעפט.
דערנאך איז פאראן לענדער פון וועלכע מען מעג בכלל נישט אריינברענגן קיין פראדוקטן ווייל דאס לאנד האט אן עמבארגא מיט יענע לאנד צוליב איר פארלעצונג פון מענטשליכע רעכטן אדערע אנדערע קאנפליקטן.
כאטש די עמבארגא איז פאראן א שטארקע פארלאנג פאר געוויסע קובאנער פראדוקטן, ספעציעל זייערע ציגארן, וועלכע ווערן כסדר אריינגעשמוגלט קיין אמעריקע פון קאנאדע וועלכע האט נישט די עמבארגא און לאזט אירע סיטיזענס פארן קיין קובא.
אויב צופיל געלט וועט ארויסגיין קיין אויסלאנד וועט די אמעריקאנער דאלאר פאלן ווייל עס וועט זיך ארומדרייען צופיל אמעריקאנער וואלוטע איבער די וועלט וועלכע מאכט עס א קלענערע מציאה.
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג אגענטור איז די צווייטע גרעסטע שטייער איינקאסירער נאך די איי-אר-עס דורך די ביליאנען דאלארן אין צאלטאריפן וועלכע זיי פארלאנגען פארן אריינברענגען אויסלענדישע פראדוקטן.
די צאלטאריפן האבן נישט קיין אייניגע פרייזן נאר יעדע פראדוקט פאר זיך האט זיך איר אייגענע טעריפ און די קאסטומס אגענטור קאנטראלירט די טאריפן לויט די באלאנס פון האנדל.
אויסער דעם זענען פאראן באשטימטע טאריפן אויף פראדוטן וועלכע זענען פון פריער אפגעמאכט געווארן מיט אנדערע לענדער און טייל זאכן האבן בכלל נישט קיין טאריפן ווען עס קומט פון לענדער וועלכע האבן פרייע האנדל אפמאכן מיט אמעריקע.
א פאליציי אפיציר דארף האבן א געריכט ארדער אריינצודרינגן אין א הויז אבער דער קאסטומס אגענט קען עפענען און באטראכטן אפילו די פערזענליכע באגאזשן וועלכע דער מענטש טראגט מיט זיך.
אויסער די אומלעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינגעברענגט ווערן אין לאנד דארף קאסטומס באוואכן די גרעניצן פון לעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינקומען דורך די גרעניצן צוליב פארשידענע סיבות.
א ביישפיל פון אזעלכע זאכן איז פרוכט, פלייש, בהמות, און פלאנצונגן, וועלכע רוב לענדער ווילן נישט מען זאל אריבער ברענגן זייערע גרעניצן אויס מורא פאר דעזיזעס וועלכע דאס קען מיטברענגן מיט זיך.
מענטשן פארשטייען נישט פארוואס זיי זאלן נישט מעגן אריינברענגן איין פרוכט מיט זיך אבער ווען מען ווייסט וואס די היסטאריע האט מיט זיך פון אזעלכע פעלער וואלט מען שוין גאנץ פיין פארשטאנען.
אויסער דראגס דארפן די קאסטומס אגענטן צוריקהאלטן אויך אנדערע זאכן פון אריינקומען אין לאנד און דאס זענען: וואפן, פאלשע מאטריאל אדער געלט, גע'גנב'טע סחורה, און אומלעגאל פארדינטע געלטער וועלכע פארברעכער פרובירן צו שמוגלן פון איין לאנד צו א צווייטע כדי מיט דעם צו כשר'ן געלט דורך באהאלטן איר אמת'ן קוואל.
אין טייל לענדער זענען די קאסטומס אגענטורן מער באזארגט וועגן מענטשן וואס טראגן ארויס געלטער ווי די וואס ברענגן אריין ווייל אמאל קענען זיי אין אנדערע לענדער דאס גרינגער נוצן צוליב אפגעשוואכטע לאו ענפארסמענט סיסטעמען אדער אנדערע סיבות.
די הונטלעך געפינען זיך אין אלע גרויסע לופטפעלדער און ווערן ארויסגעברענגט פון צייט צו צייט זיי זאלן דורכגיין אלע פעקלעך אדער מענטשן צו דערשמעקן דאס וואס מען האט זיי אויסגעלערנט צו דערשמעקן.
די הונטלעך ווערן אסאך מאל ארויפגעפירט אויף די פליגער נאכדעם וואס די פאסאזשירן זענען שוין אראפגעגאנגן און קענען דערשמעקן אויב עס האט זיך געפינען דראגס אויפ'ן פליגער פריער.
עס איז נישט באקאנט פונקטליך וואספארא עקוויפמענט קאסטומס פארמאגט אבער פון וואס מען ווייסט פארמאגן זיי אין טייל לופטפעלדער עקס-רעי מאשינען וועלכע קענען אדורך זען ביז אונטער די קליידער.
ביי די גרעניץ צווישן קאליפארניע און מעקסיקא פארט יעדע אויטא אדורך א ריזיגע עקס-רעי מאשין וועלכע צייגט קלאר וואס עס טוט זיך אפ אין יעדע אויטא אדער טראק.
די אגענטן נוצן אויך א ספעציעלע שטעקן וועלכע איז אן עלעקטראוועקיום דעווייס וועלכע קען אויפכאפן אויב עס איז פאראן דראגס אדער אויפרייס דורך אנאליזירן די לופט באשטאנדטיילן ארום פראדוקטן.
די זעלבע דא איז אוממעגליך צו אונטערזוכן יעדן מענטש וואס קומט אריין אין לאנד און די קאסטומס אגענטורן דארפן זיך פארלאזן אויף די ארנטלעכקייט פון די מענטשן אז זיי זאגן דעם אמת ווען מען פרעגט זיי וואס זיי ברענגן מיט זיך.
וויבאלד עס איז אוממעגליך נאכצוזוכן יעדעס שאכטל וואס קומט אריין אין לאנד, האט קאסטומס איינגעשטעלט א סיסטעם צווישן אירע אגענטן וויאזוי זיי זאלן אונטערזוכן שיפמענטס וועלכע קומען אריין.
עס איז נישט קיין סוד אז רוב שיפמענטס ווערן נישט אנגעקוקט אבער דאך האבן מענטשן מורא אריינצוברענגן פארבאטענע סחורה אין פאל פונקט זייערע זאכן וועלן יא אונטער געזוכט ווערן.
ווי דערמאנט טוט די קאסטומס אגענטור קאנטראלירן די גאנצע אימפארט פון לאנד אבער איר ארבעט נעמט אריין צוויי פליכטן, איינס צו קאנטראלירן די סופליי און פארלאנג פאר פראדוקטן און לויט דעם באשליסן די טרעיד ערלויבעניש, און צווייטענס דארף די אגענטור באוואכן אז אנדערע אומלעגאלע זאכן זאלן נישט אריינקומען אין לאנד וועלכע וואלט באמת נישט געברויכט זיין איר אויפגאבע אבער וויבאלד זי קאנטראלירט די גרעניצן דארף דער פליכט אויך אויסגעפירט ווערן אינאיינוועגס.
אויב דער פארלאנג דערפאר איז הויך וועט דער אימפארטירער נישט האבן קיין פראבלעם מיט די טאריפן ווייל זי וועט קענען בעטן גענוג א הויכע פרייז אז אלע שטייערן זאלן געדעקט ווערן והכל על מקומו יבא בשלום.
נישט אלע שמוגלער פרובירן אויסצומיידן קאסטומס און פרובירן ענדערש צו גיין נארמאל דורך קאסטומס מיט'ן האפענונג אז עס וועט געלונגן און די קאסטומס אגענטן וועלן נישט באמערקן.
די 4 אגענטורן באוואכן די גרעניצן מיט שיפן, פליגער, און אנדערע טאקטיקן און ווען איינער ווערט געכאפט וועלן אלע 4 אגענטורן אינאיינעם באהאנדלן אזא קעיס און זיכער מאכן אז יענער ווערט אנגעקלאגט אין געריכט.
רוב מענטשן זענען נישט באקאנט מיט אלע געזעצן און וויבאלד יעדע רעגירונג האט אנדערע רעגולאציעס דארף מען שטענדיג זיין גערישט אז קאסטומס וועט קאנפיסקירן געוויסע זאכן וועלכע מען קויפט איין אין פרעמדע לענדער.
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג איז אן אפטיילונג אינערהאלב די היימלאנד זיכערהייט דעפארטעמנט און איז פאראנטווארטליכט צו קאנטראלירן דעם לאנד'ס מאסיווע האנדל, איינקאסירן אימפארט שטייערן, ארויפצווינגען אמעריקאנער האנדל געזעצן, און באוואכן די גרעניצן פון איינטריט פון אומלעגאלע אימיגראנטן, פארברעכער, און טעראריסטן.
אזוי זענען פאראן נאך פארשידענע פראדוקטן וועלכע זענען אומלעגאל אריינצוברענגן אין לאנד און טיילמאל ווייסן די פאסאזשירן אפילו נישט אז דאס איז נישט ערלויבט אריינצוברענגן ביז זיי ווערן אפגעשטעלט און אויסגעפארשט.
אין יאר 2000 איז א גרויסער טעראריסט געכאפט געווארן אריינקומענדיג פון קאנאדע נאר צוליב די גוטע אפשאצונג פון א געניטער צאל אגענט וועלכער האט צוזאמענגעשטעלט אז דער אנגעגעבנער דעסטינאציע צו וואו דער טעראריסט האט געזאלט גיין איז ארויס פון וועג און עס האט נישט קיין פשט צו נעמען דעם גרעניץ.
די גמרא פארציילט אז געווען איינמאל יום הכיפורים ווען דער כהן גדול איז ארויס פון קדשי קדשים, און פון גרויס פרייליכקייט אז השי"ת האט פארצייט די עבירות האט גאנץ כלל ישראל באגלייט דעם כהן גדול, אינמיטן וועג האבן זיי געזעהן גיין די צוויי גרויסע חכמים שמעיה און אבטליון, זענען אלע מענטשן נאכגעגאנגען די חכמים און האבן אפגעלאזט דעם כהן גדול, האט דאס וויי געטוהן פארן כהן גדול, ער איז אויך מיטגעגאנען מיט זיין, אבער ביים געזעגענען האט ער זיך אנהגערופן צו טשעפענען: זאלט איר "בני עממיא" גיין געזונטערהייט, האבן איהם די צוויי קלוגע לייט געענפטערט, מיר שטאמען טאקע פון גרים אבער מיט זענען עבדי עובדא דאהרן, דאס הייסט מיר פירן זיך ווי אהרן הכהן וואס איז געווען א אוהב שלום ער איז נאכגעלאפען צו מאכן שלום ביי כלל ישראל .
אין די מפורשים איז דאס פארשידענע תירוצים וויאזוי האבן זיי געקענט זיין א נשיא און א אב בית דין מיר ווייסן דאך אז כל משימות לא יהא אלא מקרב אחיך, אלע שטעלעס מיזען נאר זיין וואס שטאמען פון אידן נישט קיין גרים, דער כנסת הגדולה זאגט אז בקבלו עליהו די אידן האבן מסכים געווען אז זיי זאהלן זיין קיינער איז נישט געווען דערקעגן, און דעמאלטס מעג מען, דער באר שבע זאגט אז די הלכה גייט נאר אהן ביי א מלך און נישט ביי א נשיא, אנדערע זאגן אז זייער מאמע איז געווען א איד, נאר זייער טאטע איז געווען א גר.
צווישן זיי איז ווייטער אנגעגאנגן דער מחלוקת אין הלכה צווישן די חכמי ישראל, צו מען מעג סומך זיין אין יום טוב, שמעיה האט געהאלטן אז יא, און אבטליון האט געהאלטן אז נישט.
די האב און ספאוק סיסטעם איז באקאנט געווארן, אדער בעסער געזאגט אנגעהויבן גענוצט ווערן, נאכדעם וואס די פעדעראלע רעגירונג האט אראפגענומען די דירעקט רוט רעגולאציעס אין 978'.
ביז אהין זענען אלע גרויסע לופטליניעס געווען געצווינגן דורך די רעגירונג צו פליען דירעקט צווישן צוויי קליינע מארקעטס וועלכע זיי האבן גערופן די "פאוינט-טו-פאוינט" סיסטעם.
ווען איינער פון טענעסי וועט וועלן פארן קיין נארט דעקאטע וועט ער קיינמאל נישט טרעפן קיין פלייט גלייך אהין און יונייטעד וועט אים טראגן פון טענעסי קיין אוהער און פון אוהער קיין נארט דעקאטע דורך א קאנעקטינג פלייט.
אויב יונייטעד זאל ווען צושטעלן פלייטס פון טענעסי קיין נארט דעקאטע וואלט זי געהאט האלב אדער צוויי דריטל ליידיגע פליגער און וואלט געמוזט הייבן די פרייז פון א טיקעט כדי זי זאל נישט פארלירן געלט און עס וואלט זיך נישט געלוינט פאר די פאסאזשירן.
פון ניו יארק קיין לאס אנדזשעלעס קען מען טרעפן פלייטס יעדע האלבע שעה און די טיקעסט זענען ביליגער ווי פון ניו יארק קיין ספרינגפיעלד וואו ווייניגער מענטשן פארן.
געוויסע לופטליניעס זענען פון די אויסנאמען וועלכע פארמאגן נישט קיין האבס און פארן נאר אויף דירעקטע פלייטס פון איין ארט צום צווייטן און מאכן טאקע געלט נאר צוליב דעם.
סאוטוועסט סערווירט היינט ארום 300 דעסטינאציעס דורך די פאוינט-טו-פאוינט סיסטעם און פארמאגט ווייניג לאנג דיסטענס פלייטס און די ביסל וואס יא זענען טאקע נישט נאן-סטאפ.
אין אנדערע לענדער זענען נאך יא פאראן לופטליניעס וועלכע זענען רעגולירט דורך די רעגירונג און מוזן צושטעלן פלייטס צו אלע דעסטינאציעס אפילו אויב זיי דערלייגן געלט.
צום ביישפיל אין קאנאדע איז פאראן איין הויפט לופטליניע, עיר קאנאדע, וועלכע האט די מאנאפאלי איבער אלע לופטליניעס און ווערט געשטיצט דורך די רעגירונג אבער זי מוז לעגאל צושטעלן פלייטס צו אירע טעריטאריעס וואו אויף געציילטע ערטער קען מען נישט צוקומען מיט קיין אויטא רוב טעג פון יאר צוליב די שנייען.
בילעט פרייזן איינמאל דער קאסטומער האט אפגעמאכט וועלכע לופטליניע עס איז אים די באקוועמסטע דארף ער קויפן א בילעט וועלכע ער קען טאן דורך דעם טעלעפאן אדער דורך די אינטערנעט.
די פאסאזשירן מיט עלעקטראניק טיקעטס דארפן אפנעמען א באורדינג פאס ביי די טשעק-אין קאונטער און היינט קען מען דאס באקומען ביי די עקספרעס טשעק-אין מאשינען וואו מען דארף אפילו נישט געבן די רעזערוואציע נומער נאר מען לייגט אריין די קרעדיט קארטל מיט וועלכע מען האט געקויפט די טיקעט און ביז א מינוט צוויי איז די באורדינג פאס אינדרויסן און מען איז גרייט צו גיין.
עס איז זייער אינטערעסאנט אבער דאך א פאקט אז ווען איר זיצט אויפ'ן פליגער אינאיינעם מיט אנדערע מענטשן זענען צווישן די אלע פאסאזשירן געצאלט געווארן כאטש 10 פרייזן.
איינער האט עס געקויפט א לאנגע צייט צוריק פאר $99, א צווייטער האט עס געקויפט ביי א טרעוול אגענט פאר $179, א דריטער האט עס געקויפט אויף די אינטערנעט פאר 10 דאלאר ביליגער, און איינער האט גאר געצאלט $400 פאר די זעלבע זיץ ווייל ער האט עס געקויפט לעצטע מינוט אין די עירפארט.
א ביזנעסמאן וועלכע איז אמאל געפארן פון ניו יארק קיין טאראנטא מיט זיין אויטא וועט היינט ענדערש נוצן א פליגער ווייל די גאזאלין פון ביידע וועגן און די צייט וואס ער וועט פארלירן פון די לאנגע וועגן (רעכן צו נאך א טאג צוויי וואס ער וועט זיין מיד און נישט קענען ארבעטן געהעריג) איז טייערער ווי די $200 ביז $300 דאלאר וואס די רייזע מיט'ן פליגער וועט אים אפקאסטן.
א לופטליניע ווערט געווענליך רעפרעזענטירט דורך דעם פילאט און פלייט אטענדענס וועלכע גריסן און סערווירן די פאסאזשירן דורכאויס די רייזע, אבער עס זענען באמת פאראן אסאך מער ארבייטער וועלכע מען זעט נישט און זיי טוען די הויפט ארבעט.
נישט קיין חילוק ווי גרויס אדער קליין א לופטליניע איז זענען די ארבעטער איינגעטיילט אויף דער זעלבער סיסטעם אין די פאלגענדע קאטעגאריעס: ליין פערסאנאל – די זענען די גרופע פון ארבעטער וועלכע מען זעט שטענדיג ווי די פילאטן, עראפלאן־סארווערס, בילעטן פארקויפערס, טשעק-אין פערסאנאל, טויער געהילפן, און זיכערהייט אגענטן וועלכע פארנעמען 85 פראצענט פון די לופטליניעס ארבעט'ס קראפט.
אויפהאלטונג – פליגער זענען מולטי מיליאן דאלארדיגע מאשינען וועלכע דארפן ווערן באהאנדל'ט כדי די לופטליניע זאל אנהאלטן איר צוטרוי צו אירע קאסטומער.
א פליגער דארף מען רייניגן און האלטן שיין עס זאל שטענדיג אויסזען פריש און מען דארף זיכער מאכן בעפאר יעדע פלייט אז עס איז פאראן גענוג סופלייס פאר די פאסאזשירן.
סעילס און מארקעטינג – די סעילס און מארקעטינג ארביטער מאכן אפ די פרייזן, ברענגן אריין קארגא קאסטומערס, דארפן טאן אדווערטייזינג, און הייבן אויף די טעלעפאן פאר מענטשן וואס רופן אריין .
אויסער די אויבנדערמאנטע ארבייטער וועלכע פארנעמען רוב פון די עירליינ'ס ארבעט'ס קראפט פארמאגט אויך יעדע לופטליניע אסאך אנדערע ארבייטער ווי ספעציאליסטן, סוב-קאנטראקטארס, וועלכע ווערן אריינגערופן אין פארשידענע פעלער.
עס זענען היינט פאראן 12 הויפט לופטליניעס: אלאסקע, אמעריקע וועסט, אמעריקן, אמעריקן איגל, אמעריקן טרענס עיר, קאנטינענטל, דעלטא, נארטוועסט, סאוטוועסט, טרענסוואורלד, יונייטעד און יו-עס עירוועיס.
ביזנעס לייט וועלכע פארן צווישן איין שטאט און די אנדערע וועלן געווענליך נוצן ראיאנישע לופטליניעס וועלכע זענען ספעציאליזירט צווישן די צוויי שטעט ווייל אזוי זענען זיי פֿאַרזיכערט אז אלע פֿלייטס וועלן זיין נאן-סטאפ.
איבער דער וועלט זענען פאראן אסאך לופטליניעס וועלכע באלאנגן צו דער רעגירונג, ספעציעל אין אזעלכע לענדער וואו עס זענען נישט פאראן קיין אינוועסטירער וואס האבן דאס געלט צו קענען אויפשטעלן א לופטליניע.
נאציאנאלע לופטליניעס – איין שטאפל ווייניגער ווי די הויפט לופטליניעס זענען די נאציאנאלע לופטליניעס וועלכע פארדינען צווישן 100 מיליאן און 1 ביליאן דאלאר יערליך.
די נאציאנאלע לופטליניעס קענען זיין גרויסע לופטליניעס וועלכע טראגן פאסאזשירן נאר דאמעסטיק און טייל פון זיי האבן פלייטס צו געוויסע אינטערנאציאנאלע דעסטינאציעס.
א ביישפיל פון נאציאנאלע לופטליניעס זענען: אלאוהא, אטלעס עיר, ערטרען, עמערי וואורלדווייד, עווערגרין, האוואיען און מידוועסט עקספרעס, די לופטליניעס פארמאגן צווישן 2,000 און 4,000 ארבייטער.
אין דער באזע צען נומערן סיסטעם, וואס מען ניצט הײַנטיקע טעג פאר כמעט אלע אריטמעטישע אפעראציעס, שרײַבט מען די סימבאלן פאר די נאטירלעכע צאל מיט צען ציפערן: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, און 9.
אין דער דאזיגער באזע צען סיסטעם, האט דער רעכטער ציפער פון א נאטירלעכער צאל א פלאץ ווערט פון איינס, און יעדער אנדערער ציפער האט א פלאץ ווערט וואס איז צען מאל אזויפיל ווי דער פלאץ ווערט פונעם ציפער צו זיין רעכט.
די שפאנישע שפראך האט זיך אנטוויקלט פון וואולגאר-לאטייניש, וואס די רוימער האבן געברענגט צום איבערישן האלבאינזל בשעת דער צווייטער פונישער מלחמה וואס האט אנגעהויבן אין יאר 210 פאר דער ציווילער רעכענונג.
פאר דעם האט מען גערעדט אנדערע שפראכן וואס האבן נישט געהאט קיין שייכות מיט לאטיין—טייל אפילו אן קיין שייכות מיט אינדא-אייראפעאיש—אינעם איבערישן האלבאינזל.
אויך איז זי אן אפיציעלע שפראך פונעם אייראפעאישן פארבאנד, פון דער ארגאניזאציע פון אמעריקאנישע שטאטן, פונעם פאריין פון דרום-אמעריקאנישע לענדער און נאך א סך אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציע.
דורכאויס דער מיטל אלטער און ביז צו דער מאדערנער תקופה, זענען די חשוב׳סטע השפעות אויף שפאניש געקומען פון די שכנותדיקע ראמאנישע שפראכן—נאווארא-אראגאנעזיש, לעאנעזיש, קאטאלאניש, פארטוגעזיש, גאליסיש, אקיטאן, און שפעטער, פראנצויזיש און איטאליעניש.
וואל-פישן עסן אלע סארט פיש און ים חיות און אויך אנדערע וואלפישן און אויב זיי וועלן נישט קענען אליינס בייקומען איינע פון זיי וועלן זיי ארבעטן עטליכע אינאיינעם און ארומרינגלן זייער קרבן און צוזאמען אטאקירן.
א מענטש און א בהמה קענען נישט גיין צו טיף אונטערן וואסער ווייל ווי טיפער אלץ שווערער ווערט דאס וואסער העכער זיי און ביי א געוויסע פונקט וועט די דרוק פון אינדרויסן ווערן שטערקער ווי דער קערפערליכער אינערליכער דרוק וועלכע איז די לופט אין די לונגען.
דאס איז א באזונדערע וואונדער וועלכע סייענטיסטן קענען נישט פארשטיין ווייל לויט ווי גרויס און שווער דער וואלפיש איז וואלט זיין לופט נישט געווען גענוג פאר זיין בלוט פלוס.
יעדעס מאל ער וויל אטעמען (ער אטעמט נישט די גאנצע צייט ווי מענטשן און חיות ווי מיר וועלן באלד זען) שווימט ער ארויף צום אויבערפלאך און שטעקט ארויס נאר די אויבערשטע טייל פון זיין קערפער און דאן ציט ער איין א ספעציעלע מוסקל וועלכע האלט פארמאכט זיין בלאזלעכל און אין דער מאמענט בלאזט ער ארויס אלע גענוצטע לופט און אטעמט אריין פרישע לופט.
וויסנשאפטלער פארשטייען נאך היינט נישט וואספארא סארט באשעפעניש דאס איז און טייל ווילן זאגן אז דאס איז אמאל געווען א באשעפעניש וואס האט געלעבט אויף דער יבשה און במשך די יארן האט דאס אנגעהויבן גיין אין וואסער און זינט די ניי-געבוירענע זענען געבוירן אין וואסער איז דאס עווענטועל געווארן א ים-באשעפעניש.
ס'איז פאראן צוויי אונטערזגאלן, די פישביין וואלפישן , וואס דערנערן זיך דורך פילטרירן פלאנקטאן און זענען די גרעסטע בעלי חיים אויף דער ערד, און די רויבערישע ציינוואלפישן .
דער געביין פון דעם וואלפיש איז דערפאר א ווייכע און לאזט זיך צונויף לייגן ווען ער גייט אראפ טיף אין ים און די לופט אין די לונגען ווערט צונויפגעדרוקט און האלט א באלאנס צווישן די אינערליכע און אויסערליכע דרוק וואס לאזט אים איבערלעבן.
מיט די אויגן זעט מען ארויסקומען וואסער אבער אין פאקט איז דאס לופט וועלכע ווערט פליסיג וויבאלד דער טעמפרעאטור פון זיין לופט איז פיל ווארימער ווי די לופט העכער'ן ים און דאס ווערט פארע.
זינט זיין לעבן איז אין וואסער קען ער נישט קומען אטעמען יעדע צוויי מינוט און ער איז באשאפן געווארן מיט א ספעציעלע לונגען סיסטעם וועלכע נעמט אריין א געוואלד אקסיגן וועלכע איז גענוג פאר א לאנגע צייט.
דאס איז א מאנסטער באשעפעניש גרויס ווי א 10 שטאקיגע געביידע מיט א הארץ אזוי גרויס ווי א דורכשניטליכער אויטא און א צינג גענוג גרויס צו קענען ארויפנעמען 50 מענטשן.
צו דעם פארמאגט ער א נאז וועלכע ווערט גערופן דאס בלאזלעכל וועלכע ליגט אויף דער אויבערשטער טייל פון זיין קאפ כדי ער זאל נישט דארפן אינגאנצן ארויסקומען פון וואסער יעדעס מאל ער וויל אטעמען.
פארשער זאגן אז שטענדיג שלאפט נאר איין האלב פון זיין מוח און די אנדערע האלב מאכט זיכער צו באקומען לופט און שפעטער טוישט זיך עס און די אנדערע האלב מוח באקומט שלאף.
טייל וואל פישן האבן צוויי בלאזלעכער און יעדע וואל פיש האט אן אנדערע וועג וויאזוי ער בלאזט ארויס זיין לופט אן די וואס קענען זיך אויס מיט וואל פישן וועלן דערקענען וואספארא סארט פיש דאס איז דורך זען זיין לופט ארויסקומען.
י"ז חשוון ה'תשס"ז ; דעם 8טן נאוועמבער 2006 איז דער אנטוויקלונג פון געווען גענצליך, און אין א באפרײַוּנג געשטעל; מײַקראָסאָפֿט האט דערקלערט אז די געפלאנטע דאטע צו אים פראדוקטירן פאר דער וועלט איז י"א שבט ה'תשס"ז; דעם 30סטן יאנואר 2007.
אין 1757, האט דער דייטשער הידראלאג אלבערט בראמס באמערקט עמפיריש אז די אונטערגעטונקענע וואָג פון זאכן וואס א טייך פירט אוועק איז פראפארציאנעל צום זעקסטן כח פון דער טייכגאס-גיך.
אין בערגישע פלייץ־זאנעס קען מען זען דאס ווי אונטערשווענקונג קאנאלן אדורך הארטע פעלדזן, און עס ווערט געשאפן זאמדן און שווירן פון דער פארטיליקונג פון גרעסערע פעלדזן.
דאס וואסער וואס שטראמט אין א טייך קומט פון צוויי עיקר מקורות: וואסער וואס פליסט איבער דעם אייבערפלאך פון דער ערד, וואס קען זיין סיי רעגנוואסער סיי וואסער פון שניי וואס רינט איבער דער ערד, אדער ווייל די ערד איז אינגאנצן איינגעזאפט מיט וואסער אדער ווייל דאס רעגן קומט אראפ צו גיך און די ערד קען נישט איינזאפן דאס וואסער אזוי גיך.
דער טייך פארזארגט די איינוואוינער מיט וואסער צו טרינקען און פאר באוואסערונג, פיש צו עסן, אן ארט זיך צו וואשן און צו וואשן וועש, זאמד פאר בויען, א פרוכבארן ערדשיכט, קראפט צו באוועגן וואסערמילן, א באקוועמען וועג פאר פארקער און טראנספארט.
א טײַך איז א נאטורליכער וואסער וועג, וואס רוקט פריש וואסער אריבער א לאנד אפשניט פון העכער צו נידעריגער שטאפלס, און איז א וויכטיגער באשטאנדטייל פון דער וואסער צירקולאציע.
אין אלגעמעיין זאמעלט זיך וואסער פון אפזעץ דורך א דרענאזש בעקן וואס באקומט וואסער פונעם אייבערפלאך און אנדערע מקורות ווי ערד-וואסער, קוואלן און אויך וואסער באפרייט פון אייז און גלעטשערס.
אין יאר תש"ז האט רבי יעקב האלפערין, דער גרינדער פונעם זכרון מאיר געגנט פון בני ברק, פארבעטן הרב וואזנער, א תלמיד פון הרב מאיר שפיראאויף וועמענס נאמען דער געגנט איז גערופן, ווידער אויפשטעלן די "ישיבת חכמי לובלין" אויף א שטח וואס ער ר' יעקב האט פארמאגט אין זכרון מאיר.
ער איז געווארן א תלמיד פון ישיבת חכמי לובלין געפירט דורך הרב מאיר שפירא, וואו ער איז געווען א תלמיד פון רבי שמעון זשעלעכאווער וואס האט געדינט אלס דער משפיע רוחני און משגיח אין ישיבת חכמי לובלין.
ער האט געהייראט בזיווג שני חנה יוטא קאהן , די אלמנה פון הרב יעקב שמריה דייטש, רב פון קהילת חוג חתם סופר פתח תקווה און די שוועסטער פון דעם תולדות אהרן רבי, רבי אברהם יצחק קאהן.
דאס געטא איז געווען גרויס 2.4% פון גאנץ ווארשע, אבער כאטש דעם איז דאס געטא געווען באזעצט מיט א דריטל פון ווארשעס באפעלקערונג, וואס צוליב דעם האבן די מענטשן אין דעם געטא בדרך כלל פארברענגט רוב טאג אינדרויסן פון שטוב.
ריינקייט: איז געטא איז נישט געווען זייף און גענוג וואסער צו רייניקן דעם קערפער, און דאס האט גורם געווען צו פארשפרייטן א שרעקלעכע אנשטעקיקע קראנקייטן די טיפוס.
און ווארשע, די שטאט אין אייראפע מיט דער גרעסטער באפעלקערונג מיט יידן נישט געווען אנדערש, און די פארשטייער פון יידישן קהילה, איז באשטימט געווארן, דורכן קאמאנדיר פון די באוואפנטע קרעפטן פון ווארשע.
אדאם טשערניאקאוו איז באשטימט געווארן אלס הויפט פונעם יודנראט, און דער פארארדענונג פון דער געטא איז געגאנגען אויף, אין דעם איז אריינגערעכנט אויפשטעלן א יידישע פאליציי, פינאנץ, א יידישע וואלוטע, בילדונג, און קולטור, ספארט אא"וו.
דער רעוואלט און ליקווידאציע פון דער ווארשעווער געטא דער געדאנק צו רעוואלטירן קעגן די נאציס איז געווען ווי מען האט אנטדעקט אין די פארגאנגענע פאר יאר, פון די רעוויזיאניסטן, זאב זשאבאטינסקי'ס פארטיי צהר, בית"ר, זיי האבן שטענדיק געוואלט אויפשטעלן א יידישער מיליטער, האבן אסאך פון זיי געדינט אין דער פוילישער ארמיי, און אזוי ארום געווען געלערנט, אין טאקטיקן און אין אלע זאכן בנוגע מלחמה.
דער באפעל וואס די נאציס האבן געגעבן, פאר די יידישע פירער פון דער געמיינדע, האט געלויטעט אז אלע יידן מוזן זאפארט פארלאזן זייערע היימען, פאר די, וואס וווינען אינדרויסן פון די באשטימטע גרעניצן פון געטא, און אומבאדינגט זיך אריבערציען, אינערהאלב די קליינע שטח פונעם געטא, וויפיל מען האט פרובירט צו פארהאנדלען, איז זיי געלונגען, עס אפצושטופן אויף א וואך.
פון אנפאנג איז די געטא געווען אפן אן קיין צוים, און יידן האבן זיך געקאנט דרייען פריי אין די ארישע זייט, די נאציס האבן געהאט פארשפראכן פארן קהילה, אז עס וועט אזוי בלייבן, מיט די צייט האט מען אנגעפאנגען בויען די מויער, וואס האט ארומגענומען די געטא, פון אלע זייטן, נישט צופיל מענטשן זענען אריבער די טויער פון געטא,
די עסן איז געווארן טייערער פון דעם, די שווארצע מארק האט זיך געשטארקט, א טייל דערפון איז געווען מיט די שטיצע פונעם יודנעלטעסטע, און געלט, און שטיצע וואס איז געקאמען פון אנדערע פלעצער האבן אויפגעהערט אנצוקאמען אין געטא, און מענטשן האבן אנגעפאנגען אויסצוגיין פאר הונגער.
די נאציס האבן פארארדענט אין יעדער שטאט, וואו עס איז געווען א געמיינדע מיט יידן, אויפצושטעלן א יודענראט, און זיי זאלן זיין די פארמיטלער פון דער יידישער באפעלקערונג, מיט די נאצישע טיראנען, ווי פארשטענדליך איז דאס געווען, אויסנוצן די יידן פאר די נאצישע אינטערעסן.
נארמאלערהייט דרייען זיך נישט קיין הייפישן נעבן די יבשה אבער עס זענען פאראן געוויסע סיבות וועלכע קען זיי יא אהינברענגן אנגעהויבן פון קראנקע הייפישן ביז א געוויסע ענדערונג אינעם ים.
אנדערע זאגן אבער אז דאס איז א פאלשע טעאריע און יעדע אטאקע איז א צווייטע הייפיש און עפעס אונטערן וואסער טרייבט זיי צו די יבשה און דערפאר פאסירן מערערע אטאקעס ווייל יעדע פון זיי פארטוישט א מענטש צו א צווייטע באשעפעניש.
דער מענטש שווימט זיך רואיג אויף זיין ברעטל ווען מיט איינמאל קומט א כוואליע פון וואסער און ווילאנג ער האט צייט צו רעאליזירן וואס האט נארוואס פאסירט איז דער הייפיש שוין דארט מיט זיין אפענעם מויל.