polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ווען די קריסטליכע רעליגיע, איז געווארן פארשפרייט, איז דאס אנגעקומען גלייך אויף לבנון ווי א שכן צום גליל, און די פעלקער האב צוביסלעך פארלאזט די געצנדינעריי, ווען די רוימישע אימפעריע האט אנגעהויבן צעפאלן, און די מוסולמענער זענען ארויפגעקומען אויף דער מאפע, איז דאס פאלק אין לבנון געווען שטארק קריסטליך, און געהערט צו דער מאַראנישער קירכע, גריכיש ארטאדאקסן, און קאטוילישע גריכן, דאן איז עס געווען די ביזאנטישע קירכע.
איין סיבה איז די אייראפער האבן געהאלטן יאשקע פאר גאט, ווען די מארונישע האלטן אים פאר א נביא, וואס דאס האט צוגעברענגט צו א האס צווישן די קריסטן אין אייראפע קעגן דער לבנונער, און ווען די אראבער האבן אנגעפאנגען רופן די קריסטן אין לבנון אראבישע קריסטן, האט עס גאנץ ווייניג אינטערסירט אייראפע, אפילו ווען די געשיכטע איז ארויסגעזויגן פון פינגער, און זיי זענען נישט אראבערס.
די מוסולמענער האבן איינגענומען דעם אראבישן האלבאינדזל און געצווינגען די אנדערע פעלקער צו אריבערגיין צו דער רעליגיע פון מוכאמאד, אי מיטן שווערד אי מיט געוואלד, אסאך יידן און קריסטן זענען אנטלאפן קיין צפון, סיריע לבנון און פאלעסטינע, די וואס האבן זיך נישט געקענט ערלויבן צו אנטלויפן, זענען אין מערסטנטייל אויסגעשחטן געווארן.
ביי דער ערשטער וועלט מלחמה, האבן ענגלאנד און פראנקרייך אונטערגעשריבן דעם סייקס-פיקא פארשטענדעניש, וואס צווישן אנדערע, ווערט לבנון איבערגעגעבן אונטער דעם פראנצויזישן מאנדאט, צוזאמען מיט סיריע, די קריסטן אין לבנון האבן באקומען א האפענונג, אז פראנקרייך וועט זיי ארויסהעלפן.
זיי האלטן זיך פאר אראמישע, און שטאלצירן מיט זייער קולטור, און ווייזן אן אז דאס גרעסטע יידישע ווערק, איז געשריבן אין אראמיש, ווי גמרא, תלמוד ירושלמי, זוהר, און ביז פאר הונדערט יאר צוריק בערך, האבן זיי גערעדט אראמיש צווישן זיך, ווי א געהעריגע שפראך,
די פראנצויזן האבן זייער שנעל איינגעזען, דעם עטנישע פראבלעם וואס שלאגט דאס קליינע לאנד, און סיריע האט אנגעפאנגען זען לבנון ווי א טייל פון גרויס-סיריע, עס האט אנגעהאלטן ביז אינמיטן דער צווייטער וועלט מלחמה, און לבנון איז געווארן זעלבשטענדיג.
די דרוזן זענען אנגעקומען קיין לבנון אין דעם עלפטן יארהונדערט, נאך רדיפות וואס זיי האבן געהאט אין עגיפטן, די דרוזן זעען זיך נישט ווי קיין אראבער, נאר ווי א פאלק פאר זיך.
זיין רייזע צו אמעריקע אין די צייטן פונעם מיטל אלטער האט מען נישט בכלל געוואסט פונעם אמעריקאנער קאנטינענט, מען האט געמיינט אז נאך יוראפ גייט דער אטליאנטישער אקען ארום דער האלבער וועלט ביז עס טרעפט זיך ווידער צוזאם מיטן פאסיפיק אוקען, דאס איז געווען געבויעט אויך די שיטה אז די וועלט איז גראד.
עס איז געווען א גרויסער שפאנישער מאטראס וואס האט געהייסן קריסטאפער קאלאמבוס ער האט געהאלטן אז אויב פארט מען לאנג אויפן אטלאנטישער אוקען קומט מען אהן קיין אינדיע, ער האט געפוילט ביים שפאנישן קעניגן אויב מען גיט איהם איבער א גרויסן שיף מיט געלד און מענטשן וועט ער מאכן א נסיעה און דערמיט פארקורצן דעם וועג קיין אינדיע, ער האט אויפגעוויזען אז דאס וועט הייבן דער עקספארט-אינפארט פון איבעראל, און שפאניע וואס איז דאן געווען א וועלט מאכט וועט דערפון שטארק בענעפיטירן.
דעם 30סטן מיי 1498 איז קאלאמבוס ארויס אויף זיין דריטער נסיעה מיט זעקס שיפן, ווען ער האט אנטפלעקט טרינידאד, אן אינזל נישט ווייט פון ווענעזועלע.
אבער אזוי ווי ער האט געגלייבט אז אין דעם דרום האלבקיילעך איז נישט פאראן נאך א קאנטינענט איז ער געפארן קיין צפון, און ער האט פארשפילט אנטפלעקן דרום אמעריקע.
נאך א לאנגע נסיעה איז ער אנגעקומען צו דער טרוקעניש, ער האט דארט געטראפן אסאך אומצוויליזירטע מענטשן, ער מיט זיינע מענטשן האבן געמיינט אז זיי האבן אנטדעקט א קורצן וועג קיין אינדיע, דערפאר האט ער גערופן די מענטשן" אינדיאנער.
זיין כח אין נגינה ווען ער איז געקומען קיין אמעריקע האט ער געשיקט זיינע קינדער אין שולע, די קינדער זענען אהיים געקומען און געזונגען ניגונים אויף דער ענגלישער שפראך, און ער זייענדיג א אידישער מענטש האט דאס איהם זייער געארט, דעמאלטס האט ער מחליט געווען ארויסצוקומען אויף דער אידישער גאס מיט קאסעטעס פון אידישע ניגונים ווערנדיג דער ערשטער חרדישער יוד אין אמעריקע ארויסצוגעבן מוזיק אלבאמען.
ווען די דייטשן מיט די רוסן האבן איינגענומען פוילן ביי דער צווייטער וועלט מלחמה איז ער פארטריבן געווארן דורך די רוסן קיין סאמארקאנד אין אוזבעקיסטאן וואס איז דעמאלס געווען א טייל פונעם סאוועטן פארבאנד, דארט האט ער א דורך געלעבט דעם צווייטן וועלט קריג, ביז ער איז אנגעקומען קיין ניו יארק, ער האט געווידמעט די צוויי אלבאמען פון חבלי משיח אויף דער צייט וואס ער איז געווען אין סאמארקאנד.
זיינע ניגונים זענען אייגענארטיג מיט יראת שמים, עס איז פיל מיט חיזוק און אמונה אין גאט, און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערער חוש פון הומאר, און װערטלעך, א סך פילן אז זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט לאנגווייליג, נאר מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, און אז זיינע טעיפס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.
זעט אויס קודם צוליב דעם וואס ער זעלבסט האט מיטגעמאכט אין סאמארקאנד ביי די מלחמה יאהרן, און אויך וויבאלד ער איז געווען א סטאלינער חסיד, און האט געוואוסט וואס די קאמוניסטן האבן געטאהן פאר פרומע אידן.
לעצטנס איז דער חסידישער זינגער ר' ירמיה דאמען ארויסגעקומען מיט אן אלבאם ערליכע ניגונים, וואו ער זינגט איבער פון ר' יו"ט'ס מייסטער-ווערק מיט אייגענע שינויים צוגעפאסט צו דער היינטיגער חרדישער גאס.
ער איז געווען א זינגער און געמאכט ניגונים מיט א געוואלדיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח אין אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין דער אידישער גאס, יעדער ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טעיפס ברענגט ער ארויס דעם אינעווייניגסטן כח הנפש אויף דעם אויבערפלאך.
יונגע יארן יום טוב עהרליך איז געבוירן געווארן ה'תרע"ה צו זיינע עלטערן ר' משה מיט שרה, אין דעם שטעטל קאזנהאראדאק, רוסלענדישע אימפעריע , נעבן סטאלין, ביי דער גרעניץ פון פוילן און רוסלאַנד.
ביאגראפיע ר' יו"ט'ס טאטע ר' משה האט געהאט א געפיל צו מוזיק, און איידער ער איז רעקרוטירט געווארן צום רוסישן מיליטער האט זיין טאטע אים געבעטן צו קויפן זיך א פידל.
בראש פון די רבנים אין אמעריקע שטייט דער סקווערער דיין הרב מיכל שטיינמעץ שליט"א, און אין ארצה"ק איז הרב משה שאול קליין שליט"א, ווי אויך די אנדערע דיינים הרב חיים דוד כ"ץ שליט"א סאטמאר בארא פארק, און הרב אברהם הערש וואזנער שליט"א סאטמאר מאנסי, הרב שרגא האגער פון קאסאוו שליט"א, הרב משה מנחם ווייס שליט"א פון פאפא, און הרב חיים יעקב טויבער שליט"א פון באבאוו.
יעדער איינציגער באדערפער וואס בוני עולם העלפט, קאסט אפ הונדערטער טויזנטער דאלארן, אבער די רעזולטאטן וואס בוני עולם האט געברענגט, צייגט אז ס'איז ווערט יעדע פרייז, אין די צייט וואס אמאל איז דאס געווען פארפאלענע זאך, איז דורך בוני עולם שוין געבוירן געווארן געזונטע קינדערלעך אין די הויכע נומערן כן ירבו בישראל.
בוני עולם איז איינע פון די ארגאניזאציעס וואס העלפט ארויס אידישע פארפאלק וואס האבן נישט קיין קינדער צו קענען האבן קינדער, דורך עצות, הילף צו טרעפן דאקטוירים, און פינאנציעלע הילף.
צווישן די רבנים אויף דעם וועד פון בוני עולם ווערן פאטרעטן די קהילות ווי סאטמאר, סיי פון קהל מהר"א, און סיי פון קהל מהרי"י, באבוב, בעלזא, סקווירא, וויזשניץ ,פאפא.
די פונקטליכע באדייט פון הייליגקייט איז, אנדערש ווי פרישות, עפעס וואס איז באהאפטן צום ערדישקייט און פראסטקייט פון דער גשמיות'דיגער וועלט, אבער אין דער זעלבער צייט איז עס אפגעטיילט פונעם גשמיות און איז איינס מיטן העכערקייט און רוחניות.
די בעסטע און שטערקסע ביישפיל דערפאר איז גאט אליין, וואס האט באשאפן אונזער ערדישע וועלט און געפונט זיך איבעראל אין איעדע גשמיות, און צוזאמען מיט דעם איז ער אפגעשיידט פון אלעס און העכער די גאנצע באשעפעניש.
דאס איז ווייל איר ריכטיגער אפטייטש איז א נאכאנאנדיגער אפשיידונג פון דעם געווענליכן שטייגער, נישט בלויז אן איינמאליגער אפהאקונג דערפון, נאר א שטענדיגער און נאכאנאנדער באווייז אויף גרייטקייט און אנדערשקייט פון דעם פשוט'ן אויסערליכן איינדרוק.
אזוי אויך איז א מענטש הייליג ווען ער איז פארנומען אין גשמיות'דיגע געברויכן אבער זיין כוונה דערביי איז העכערס, ער האט אינזין דעם אייבערשטן, דאס הייסט אז זיין גשמיות איז איינס מיטן רוחניות.
דאס איז וואס דער תורה זאגט: קדושים תהיו - כי קדוש אני, אזויווי גאט איז כביכול איינס מיטן גשמיות און מיט דעם אלעם איז ער אינגאנצן העכער פון דעם, אזוי עטס אויך אפילו ווען ענק זענען באשעפטיגט מיטן גשמיות זאל אבער אייער הארץ און כוונה נישט זיין דערביי נאר אין רוחניות און אין העכערס.
אין שמונה עשרה קדושה מיינט אויך די דריטע ברכה פון שמונה עשרה, און ספעציעל דער טייל וואס מען זאגט ביי דער הויכער שמונה עשרה, וואס איז געבויט ארום די ווערטער פון פסוק ״קדוש קדוש קדוש״.
א גרויסער אנטייל אין דער רעטונג פון דער משפחה האט גענומען די שוועסטער פונעם רבי'ן הרבנית מרת שבע ברכה ערנסטער דער רבי האט געפלוכטעט קיין בוקארעסט, רומעניע, אום י”ט אייר, א טאג נאך ל”ג בעומר.
שפעטער, נאכדעם וואס ער איז שוין אנגעקומען צו א זיכערן ארט, פלעגט ער יעדעס יאר אפצייכנען די אומפארגעסליכע געשעעניש און פראווען א לחיים טיש לכבוד דער הצלה און אומגעהויערע ניסים וואס דער אייבישטער האט געמאכט.
טראץ וואס ס’איז געווען ביטער שווער, און ס׳האט אויסגעזען ווי אן אוממעגליכע זאך, האט דער רבי זיך אויפגעהויבן מיט א גרופע משפחות פון חסידים און זיך געצויגן קיין מאנסי, אין אפסטעיט ניו יארק, און דארט געגרינדעט א נייע שכונה פאר חסידי וויזשניץ.
ביאגראפיע רבי מרדכי איז געבוירן אין יאר ה'תרפ"ב צו זיין פאטער, רבי חיים מאיר האגער פון וויזשניץ, און זיין מוטער מרת מרגליא, א טאכטער פון רבי וועלוועלע טווערסקי פון רחמיסטריווקא.
ווען זיין שווער דער סקווערער רבי האט פארלאזט דעם מיט בלוט-געווייקטן אייראפעישן באדן, האט דער רבי זיך אנגעשלאסן און אינאיינעם אפגערייזט קיין אמעריקע, וואו איז אנגעקומען גענוי מיט זיבעציג יאר פאר זיין פטירה, ער”ח ניסן תש”ח.
זאפארט נאך דעם אנקום קיין אמעריקע, האט דער רבי אנגעהויבן דינען אלס רב פאר די ארטיגע וויזשניצער חסידים, צום ערשט האט ער זיך באזעצט אין בארא פארק, און נאכהער אין וויליאמסבורג.
ער און זיין ברודער רבי משה יהושע האגער, דער "ישועות משה", האבן זיך צעטיילט דאס חסידות פון וויזשניץ נאך דער פטירה פון זייער פאטער, רבי חיים מאיר האגער, דער „אמרי חיים".
חודש סיון ה'תש"ה, זייענדיג אין בוקארעסט, האט דער רבי חתונה געהאט מיט הרבנית פייגא מלכה, די טאכטער פון רבי יעקב יוסף טווערסקי, דער פריערדיגער סקווערער רבי.
נאכדעם וואס זי איז נפטר געווארן א קורצע צייט נאך דער חתונה, האט דער רבי חתונה געהאט מיט איר שוועסטער, הרבנית מרת סימא מירל, און מיט איר האט ער אויפגעשטעלט זיין בית נאמן בישראל אין דער שטאט דארנא, רומעניע.
אין יענע יארן האט ער געוואוינט קעגנאיבער דעם הויז פונעם סאטמארער רבי הרה"ק רבי יואל טייטלבוים, פון וועם ער איז געווען א תלמיד וחסיד מובהק, און דעריבער איז ער געווען אן אפטער גאסט ביים רבי’ן אין שטוב, און צומאל אפילו פארברענגט גאנצע נעכט בעניני השקפה, און גלייכפאלס האט ער אויך גענאסן פון אן אויסטערלישע הערצה און חביבות פונעם רבי'ן.
כ״ט אדר תשע״ח צופרי, איז ער נפטר געווארן אין שפיטאל אין מאנהעטן, ניו יארק, און באערדיגט געווארן אין בית החיים ד'קהל תורת חיים וויזשניץ מאנסי, אין א ריזיגער לוויה וואס איז ארויס פון בית המדרש הגדול לבוש מרדכי אין מאנסי.
נאך דער קריג איז ער צוריק קיין גרויסווארדיין, וואו ער האט מרביץ תורה געווען פאר בחורים פליטים וועלכע האבן איבערגעלעבט דעם קריג, און אין זיי אריינגעבלאזן א פרישן חיות פון תורה און עבדות ה׳.
ביז ווען זיין פאטער דער אמרי חיים האט נאך געלעבט, פלעגט דער רבי פארן יעדעס יאר קיין ארץ ישראל, און דארט געדאוונט פאר’ן עמוד און געדינט אלס בעל תוקע.
אין א נארמאל יאר ווען ראש השנה געפאלט מאנטאג און דאס יאר איז א שנה חסירה אדער ראש השנה געפאלט שבת און דאס יאר איז א שנה שלימה ; אויך אין אן עיבור־יאר ווען ר"ה געפאלט דאנערשטאג און דאס יאר איז א שנה שלימה אדער ר"ה געפאלט שבת און דאס יאר איז א שנה חסירה , געפאלט דער ערשטער טאג ניסן דינסטאג.
אין א נארמאל יאר ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטיק און דאס יאר איז כסדרן ; אויך אין אן עיבור־יאר ווען ר"ה געפאלט מאנטיק און דאס יאר איז א שנה שלימה אדער ר"ה געפאלט דינסטיק און דאס יאר איז כסדרן , געפאלט דער ערשטער טאג ניסן שבת.
ראש חודש ניסן איז שטענדיג איין טאג: דער ערשטער טאג פון ניסן, וויבאלד אדר אדער אדר ב' איז שטענדיג א פארקערצטער חודש : ער האט שטענדיג נאָר ניין און צוואנציג טעג.
אויב דארף מען אפשרעקן א אינגערמאן, צוברעכן זיינע ביינער, אדער אים צונעמן די פרנסה, אדער פארשעמן זיין משפחה, אדער ווארענען אפאר בחורים איינצוריען וועט יעדער עסקן אויספירן בלינדערהייט זיין באפעל, וויסנדיג אז די קהילות און רבנים זענען מיטן פולן טראסט הינטער דעם "וואלף".
נאכדעם וואס זיינע שלוחים טוען אפ זייער ווילדער טעראר קומט דער "וואלף" צוגיין מיט זיינע זיידענע קליידער רעדט מיט שיינעם ווי א געטליכער עסקן צו העלפן דעם באטרעפנדער אינגערמאן צוריק צו געבן זיין שטעלע אדער זיך אנעמען קעגן די שלעגער אז זיי זענען נישט גערעכט.
פון די "חברה שומרים" ביז די "חברה הצלה", יעדער שוויצער וואס וויל אמאל גרויס ווערן און האבן כבוד פון זיין לעלו, ווייסט צו זיין גרייט אויף ראביי וואלף'ס טעלעפאן קאל.
ער זיצט אגאנצן טאג אין זיין אינוועסטיגעישאן איינהייט נאכצוטרעיסן טעלעפאן קאלס, נאכצופארן מענטשן און זיכן אינגעלייט וואס טרעטן אפ פון ריכטיגען וועג.
די חז"ל דערציילן ווען די יוונים זענען אריין אין היכל האָבן זיי מטמא געווען אלע אייל וואָס איז דאָרט געווען, און ווען די חשמונאים האָבן זיי באזיגט און זענען אריין און היכל, האָבן זיי נאָכגעזוכט און האָבן נישט געפונן נאָר איין קריגעלע אייל, וואָס איז נישט געווען טמא, וואָס איז נאך געווען פארזיגלט מיט דעם שטעמפל פון כהן גדול, וואָס איז געווען גענוג פונקט פאר איין טאָג אָןצוצינדן די מנורה, און ס'איז געשען א נס און מען האָט געצינדן דערפון אכט טעג, ביז מען האָט געברענגט פרישע אייל.
אנדערע ראשונים זאָגן, אז דעם יום טוב האָבן די חכמים באשטימט איבער דעם נס פון זיגן דעם קריג, און וויבאלד ס'איז געדאפלט געוואָרן דער נס מיט דעם אייל, האָבן די חכמים אויך צוגעלייגט מ'זאָל צינדן די חנוכה-ליכט, צו דערמאָנען דעם נס.
שטאַמונג בײַם צווייטן בית המקדש ווען די יוונים האָבן געקעניגט איבער ארץ ישראל, האָבן זיי ארויסגעגעבן פארשיידענע גזירות אויף די ייִדן און זיי פארבאָטן צו פראקטיצירן זייער ייִדישקייט, און זיי געשטערט צו לערנען תורה.
די יוונים האָבן זיי בארויבט פון זייער געלט און זייערע טעכטער, און זענען אריין אין היכל און מטמא געווען אלע טהרות, און אונטערדריקט דאָס יידישע פאלק, ביז ווען דער אייבערשטער האָט זיך דערבארעמט איבער זיין יידיש פאלק אין זיי ארויסגעהאָלפן פון זייערע הענט און זיי אפגעראטעוועט, און די חשמונאים די כהנים גדולים האָבן זיי געזיגט און האָבן אוועקגעשטעלט א קעניג פון די כהנים און צוריק געקערט דעם קעניגרייך צו די יידן פאר איבער צוויי הונדערט יאָר ביז דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש, דער טאָג וואָס די יידן האָבן געזיגט זייערע פיינד איז געווען פינף און צוואנציקסטער טאָג אין חודש כסליו.
קודם וויבאלד לויט די געזעצן פון דער תורה האבן די חשמונאים נישט געטארט נעמען דאס אידישע קעניגרייך, ווייל דאס אידישע קעניגרייך געהערט בלויז פאר מלכות בית דוד, ווער עס קריגט אויף דעם קעניגרייך פון בית דוד איז ווי גלייך ער קריגט אויף דער שכינה.
חנוכה איז באשטימט סיי פאר א אנדענקונג וואס האט פאסירט מיט דעם אויל, סיי א אנדענקונג פון דעם קריג וואס די חשמונאים האבן געזיגט קעגן די גריכן, די מעשה ווערט געשילדערט מיט אלע דעטאלן אין מגילת תענית און אויך אין מגילת החשמונאים.
דער רמב"ן אויף די תורה אנהייב פרשת בהעלותך ברענגט פון א מדרש אז השי"ת האט געזאגט פאר משה ער זאל זאגן צו אהרן אז די מצוה פון חנוכה וועט אייביג זיין, אפילו ווען מען וועט נישט קענען מקריב זיין קרבנות ווייל די בית המקדש וועט זיין חרוב, אבער חנוכה ליכט ווען מען צינדן אפילו אין גלות.
אין מדרש רבה שטייט אז אין דעם טאג איז פארטיג געווארן דאס בויען די משכן אין מדבר, אבער השי"ת האט געווארט ביז ראש חודש ניסן מען זאל אויפשטעלן די ערשטע מאל דאס משכן, האט זיך דער חודש געשעמט, האט איהם השי"ת באצאלט אז אין צווייטן בית המקדש איז געווארן א יום טוב דערין.
חנוכה איז איינע פון זיבן מצוות וואָס די חז"ל האָבן באשטימט, צו צינדן חנוכה-ליכט און לויבן דעם אייבערשטן פאר די נסים, דורך זאָגן הלל און זאָגן על הנסים בײַם דאווענען און בײַם בענטשן.
דער חתם סופר זאגט אז וויבאלד די חשמונאים האבן פארכאפט דאס קעניגרייך פון בית דוד, און ר' יהודה הנשיא איז געווען פון די אייניקלעך פון בית דוד, האט עס איהם זייער געאהרט, פארוואס זיי האבן דאס געטוהן דעריבער ווערט חנוכה כמעט נישט דערמאנט אין משניות.
איבער דער פראגע פארוואס די חכמים האבן באשטימט חנוכה אכט טעג, כאטש דער נס מיט דעם קריגעלע אויל איז נאר געווען זיבן טעג - פאר איין טאג איז דאך געווען גענוג - איז פארהאן פארשידענע ערקלערונגן, א טייל דערפון:
פון וועגען חנוכת המזבח, די חשמונאים האבן צו-ווארפן דעם אלטן מזבח און אויפגבויעט א נייעם, וויבאלד די יוונים האבן זיך באניצט מיט דעם אלטן מזבח פאר די עבודה זרה איז עס געווארן פארבאטן אסור .
חנוכה איז ראשי תיבות ח'ית נ'רות ו'הלכה כ'בית ה'לל, אז די הלכה בלייבט ווי בית הלל וואס האלטן אז מען זאל צינדן אכט ליכטלעך ביים סוף, מען זאל זיין מוסיף והולך .
אלע ליטווישע גדולים אין ניו יארק האבן געהאלטן אז מאנהעטן און ברוקלין האבן א דין רשות הרבים מן התורה, און מען קען דא נישט מאכן קיין עירוב, טייל פון זיי, וואס רעכנט אריין ר' אהרן קאטלער, האבן געהאלטן אז עס פעלט נישט אויס קיין ששים רבוא, און ממילא איז פשוט אז די פלעצער האבן א דין רשות הרבים, אנדערע, און דאס רעכנט אריין ר' משה פיינשטיין, האבן געהאלטן אז ששים רבוא ברויכן זיך נישט ציזאם קימען אין איין גאס, עס איז געניג אז אין די שטאט איז דא ששים רבוא, און לויט זיי איז אויך מאנהעטן און ברוקלין א רשות הרבים מן התורה און מען קען נישט מאכן קיין עירוב.
אבער אנדערע זאגן אז דאס וואס מען האט נישט געמאכט קיין עירוב אין פארשידענע שטעט איז צוליב אנדערע סיבות און נישט עס זאל נישט פארגעסן ווערן די הלכה פון נישט טראגן.
ווייל אלס הוצאה והכנסה זאל נישט פארגעסן ווערן, האט מען געטון איינע פון די צוויי זאכן אדער אז איינער פון שטאט זאל נישט טראגן, און אין מערסטנ'ס פעלער האט מען פשוט געלאזט ביים עק שטאט א קליין שטיקל פלאץ וואו ס'נישט דא קיין עירוב און מ'האט מפרסם געווען אין שטאט אז יענע גאס האט נישט קיין עירוב,אזוי ווי ס'שטייט אין שולחן ערוך.
עירוב חצירות דאס מאכן א עירוב חצירות איז א תקנה‎‎‎ פון שלמה המלך, די תקנה איז אז ווען צוויי אדער מער מענטשן וואוינען אין איין חצר ווערט דאס פאררעכנט ווי א רשות הרבים און מען טאר דארט נישט טראגן שבת, און אויב מאכט מען א עירוב און יעדער איז זיך משתתף אין די איין ברויט וואס ווערט געלייגט אין איין הויז ווערט יא די חצר פאררעכנט ווי א רשות היחיד צו מעגן מטלטל זיין שבת דארט.
צורת הפתח די תקנה פון עירובי חצירות איז נאר פאר אזעלכע חצירות וואס זענען ארומגענומען מיט געהעריגע מחיצות, אבער א חצר וואס האט נישט קיין גאנצע מחיצה קען מען אין דעם נישט טראגן נאר אויב מען מאכט א צורת הפתח, וואס דאס זענען אזעלכע שטאנגען וואס שטריק לויפט אויף דעם פון אויבן, און דאס ווערט פאררעכנט ווי א טיר פאר דעם חצר, אזוי ארום קען מען נאכדעם מאכן עירובי חצירות.
א רשות הרבים איז א פלאץ מיוחד פאר אסאך מענטשן ווי א מארק פלאץ אדער א שאסיי, און עס מיז זיין 16 אמות ברייט, און עס איז א מחלוקת ראשונים אויב עס מוזן זיך באניצן מיט דעם רשות הרבים ששים רבוא מענטשן אז דאס זאל זיין א רשות הרבים מן התורה.
אנדערע גדולי ישראל וואס דאס רעכנט אריין דער סאטמארער רבי ר' יואל טייטלבוים האבן געהאלטן אז מען זאל נישט מאכן קיין עירוב צוליב מכשולות וואס קען ארויסקומען פון נישט קענען הלכות הוצאה בשבת.
מייקראסאפט האט קודם פראבירט צו שרייבן אן אייגענעם אפערירן סיסטעם, אבער אזוי ווי עס שוין געווען צו שפעט צו פארטיגן אן אפערעיטינג סיסטעם צו דעדליין וואס איי.בי.עים.
האט געוואלט ארויס קומען מיט זייער קאמפיוטער, האט מייקראסאפט געטאן א קלוגע שריט און האט געקויפט אן אפערעיטינג סיסטעם פון א צווייטע פירמע וועלכע זי האט געטראכט איז גענוג גוט פאר איי-בי-עם פאר $50,000 און דאס ווייטער פארקויפט פאר איי-בי-עם פאר $80,000.
אבער מייקראסאפט האט געהאלטן די לייסענינג רעכטן פאר זיך, דער פרייז איז געווען א ביליגער און ווי גייטס האט שפעטער געזאגט האט ער דאס דווקא אזוי געטאן ווייל ער האט געוואלט מיט דעם צופרידן שטעלן איי-בי-עם און ער האט געוואלט פארבלייבן מיט די לייסענינג רעכטן.
דאס האט זיך ארויסגעשטעלט צו זיין מייקראסאפט'ס געלונגענסטע שריט ווייל אויב זי וואלט ארגינעל פארקויפט די אפערעיטינג סיסטעם פאר איי-בי-עם וואלט איי-בי-עם איבערגענומען די לייסענינג רעכטן וואס מיינט אז איי-ביעם וואלט געשטאנען דארט ווי מייקראסאפט שטייט היינט.
אין איר יערליכע פינאנציעלע באריכט האט מייקראסאפט ענדע יאר געוויזן אז זי האט 38 ביליאן דאלאר אין קעש וואס איז א סומע וואס קיין איין אנדערע פירמע פארמאגט נישט און זי קען דאס נוצן צו מאכן א באלדיגע טויש אין איר פירמע אויב עס פעלט אויס.
מייקראסאפט האט גענוג געלט צו קענען בייקומען אזעלכע גרויסע פירמעס ווי איי-בי-עם און די קלענערע קאנקורענטן ווי נעטסקעפ אדער גאנץ לעצטענס פייערפאקס.
קליינע פירמעס קומען כסדר אויף מיט נייע געדאנקן אבער עס נעמט נישט לאנג ביז מייקראסאפט מאכט די זעלבע זאך אדער נאך אביסל בעסער און דאס איז אלעס נאר א דאנק זי האט אזויפיל געלט צו מאכן זאכן פארן שנעל.
א קאמפיוטער אין יענע צייטן איז געווען א גרויסע מאשין וואס מען האט גערופן א מיינפריים וועלכע האט פארנומען א גאנצע צימער און אמאל עטליכע צימערן נאר גאר גרויסע פירמעס האבן זיך ערלויבט אזא קאמפיוטער, די מיינפריים מארק איז געווען בעיקר קאנטארלירט ביי איי.בי.עים די קליינע קאמפיוטער'ס וואס מען האט גערופען די מייקרא קאמפיוטער'ס זענען בעיקר געווען פאר העקערס און קאמפיוטער ליבהאבער עס איז נישט צו נוצבער, עס זענען געווען עטליכע קליינע פירמעס וואס האבן דאמינערט די אינדוסטרי, און האבן געזוכט צו אנטוויקלן א פערזענליכע קאמפיוטער פאר אינדיווידועלן וועלכע זאל זיין קליין און קענען טאן אלע הויפט פונקציעס וועלכע מען האט אין יענע צייטן ערווארטעט פון א קאמפיוטער.
אין רעאליטעט איז מייקראסאפט נישט מער ווי א קאמפיוטער ווייכווארג פירמע וועלכע האט אויסערגעווענליך מצליח געווען צווישן אנדערע סאפטוועיר פירמעס וועלכע האבן אלע געשטרעבט פאר דאס זעלבע אין א צייט ווען קאמפיוטערס זענען נאך נישט געווען אין אלע אפיסעס און ביי יעדן אינדערהיים.
מער ווי 90 פראצענט פון אלע קאמפיוטערס אין די וועלט לויפן אויף מייקראסאפט פראגראמען און אפעראציע סיסטעמען, א חלום וועלכע מייקראסאפט אליינס האט זיך קיינמאל ווען נישט געקענט אויס'משל'ן מיט 20 יאר צוריק.
איי-בי-עם וואס איז בעיקר געווען א מיינפריים ביזנעס האט נישט צופיל געגלייבט און די מיקרא קאמפיוטער'ס, אבער זיי האבן נישט געוואלט בלייבן אונטערשטעליג האבן זיי געמאכט א סעציפעילן טיעם צו אנטוויקעלן א פערזענליכע מיקרא קאמפיוטער בעיקר פאר היים באנוצער מייקראסאפט האט קודם נאר געוואלט צושטעלן זייער בעסיק פראגראמירן שפראך פאר איי-בי-עם, און פאר אן אפערירן סיסטעם האבן זיי געשיקט איי-בי-עם צו אן אנדערע פירמע וועלכע האט אנטוויקעלט אן אפערעיטינג סיסטעם מיט'ן נאמען סי-פי-עם.
ווען ווינדאוס 95 איז ארויסגעקומען האט דאס געשאקעלט די וועלט און מייקראסאפט האט אנגעהויבן שארן גאלד וויבאלד זי האט דאס געלייסענסט פאר יעדן וואס האט געמאכט קאמפיוטער מאשינען, אריינגערעכנט איי-בי-עם וועלכע האט נישט געהאט קיין צווייטע ברירה, אויב זי האט געוואלט בלייבן אין די קאמפיוטער ביזנעס.
ווען מייקראסאפט איז שוין געווען נאנט צו איר ציל איז אנטוויקעלט געווארן די אינטערנעט און א פירמע מיט'ן נאמען נעטסקעפ איז ארויפגעשווימען אויף די מארקעט און האט אוועקגעגעבן א אינטערנעט בראוסער סאפטוועיר פאר אומזיסט צו פראמאטירן אירע אנדערע פראדוקטן.
איי-בי-עם האט נישט געקענט אנגיין ווייטער אן די הילף פון מייקראסאפט און האט געקויפט פון איר סאפטוועיר און פראדוצירט קאמפיוטערס ווען אין דער זעלבער צייט האט ביל גייטס אליינס געארבעט אויף אן אפערעיטינג סיסטעם וועלכע איז נישט געווען קיין סוד און עווענטועל האבן די צוויי פירמעס זיך צעקריגט און מייקראסאפט איז זיך געגאנגן איר אייגענע וועג איבערלאזנדיג איי-בי-עם אויפ'ן וואסער.
עפל איז געווען די ערשטע אינדרויסן מיט איר מעק קאמפיוטער וועלכע איז באלד פארכאפט געווארן אויף די מארקעט און איי-בי-עם האט געארבעט מיט איר גאנצ'ן אימפעט בייצוקומען עפל.
אבער ביל גייטס האט געשעפט נחת און כאטש ער אליינס האט אויך געציטערט פון עפל איז ער אבער געווען רואיג אז זיין צוקונפטע קאמפ וועט זיין מיט עפל און נישט מיט איי-בי-עם וועלכע איז געווען א רייכע גרויסע פירמע.
פון דארט און ווייטער האט מייקראסאפט זיך באלד גענומען צו די עבודה און האט אנגעהויבן אנטוויקלן א גראפיק געבויטע אפערעיטינג סיסטעם וועלכע זי האט געוואוסט וועט זיין דער צוקונפט פון קאמפיוטער.
אויף די מארקעט האבן עפל און איי-בי-עם קאנקורירט מיט ציין און נעגל און מייקראסאפט האט שטילערהייט אנטוויקעלט א געלונגענע אפערעיטינג סיסטעם וועלכע איז שפעטער געווארן די פאפולערע ווינדאוס 95.
מייקראסאפט איז געגרינדעט געווארן אין 1975 דורך ביל גייטס און זיין שותף פאל אלען אלס "מייקרא-סאפט" זיי האבן אנטוויקלט און פארקויפט א בעסיק פראגראמינג שפראך פאר מיקרא קאמפיוטערס.
אין אנהייב פון די זעכציגער יארן פונעם 20 סטן יארהונדערט, האט דער רבי געגרינדעט קרית שומרי אמונים צווישן מאה שערים און בית ישראל, נעבן דעם מאַנדעלבוים טויער, האָט ער אויך געגרינדעט א תלמוד תורה.
אין תשל"ו האט ער זיך אריבערגצויגן קיין בני ברק, ער האט געוואוינט דארט רוב יארן אין וועלכן ער האט געגרינדעט א בית מדרש און דארט אריבערגעצויגן זיינע ישיבות.
אין ה'תשס"ד - האט מען געעפנט דעם בית מדרש פון די חסידים אין דער שטאט אשדוד, וואו זיין זון רבי רפאל אהרן האט געדינט ווי דער רב פון דער קהילה, און אין ה'תשס"ח האָט דאס חסידות געגרינדעט א בית מדרש אויך אין דער שטאָט בית שמש.
דער פאָטער פון רבי אברהם חיים, הרב אהרן ראָט, האָט געגרינדעט אין תרפ"א די "יראי ה'" קהילה אין סאטמאר, רומעניע, וואו א גרופע ישיבה בחורים וואס האבן נישט זייער וועלט נאר תורה און תפילה.
רבנות אין קאשוי ווען ער איז געווארן רב אין קאשוי נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט זיך געשאפן א התנגדות מצד די נעאלאגישע אידן דארטן, צוליב וואס ער איז געווען א תלמיד פון ר' שאול בראך זי"ע וואס האט געקעמפט מיטן גאנצן כח אנטקעגען זיי.
די ארטאדאקסן האבן צום סוף אויסגעפירט און ער איז געווארן רב, ווי אויך האט ער דארט אוועקגעשטעלט א בית דין צוזאמען מיט ר' יצחק אייזיק אייכענשטיין מ'קיוויאשד פאר אלע שאלות וואס האבן זיך געמאכט, ער האט דארט מתיר געווען אריבער 800 עגונים ועגונות.
א אינטערעסאנטער פאקט איז אין איינעם פון די ביכער אויף דער שטאט קאשוי ווערט דערמאנט אז אין ערשטן יאר נאכן קריג אין די ימים נוראים איז נאך געווען צוויי מנינים די ארטאדאקסן און די נעאלאגן, שוין דעמאלט איז געווען א סאך גרעסערער עולם ביי די ארטאדאקסן, און אין דעם צווייטן יאר איז שוין נאר געווען איין מנין די ארטאדאקסן, וואס ווייזט זיין השפעה וואס ער האט געהאט אין קאשוי, אויך ווערט דארט דערמאנט אז ער איז טאקע געווען רב אין קאשוי אבער געפירט האט ער גאנץ סלאוואקיי.
אהבת ישראל די נאענטע תלמידים ווייזן אן אז טראץ זיין פובליקע בילד פון קשה כארז, וואס ער האט געניצט אין זיינע מלחמות, איז ער געווען פונקט פארקערט, זיין פריווטאטער ליבליכער שמייכל איז געווען רך כקנה.