polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
צווישן די תלמידים פון בעל שם טוב ווערט אויסגערעכנט ר' לייב מטראסטיניעץ, ר' לייב איז געווען פון די לייבן אין די חבורה פון בעל שם, אין שבחי בעל שם טוב שטייט אז איינמאהל איז געווען א גזירה און דער בעל שם טוב האט געזאגט: איך דארף דא האבן מיין תלמיד ר' לייב, צוזאמען וועלן מיר מבטל זיין די גזירה.
ביי חסידים דערציילט מען אז ר' לייב איז איינמאל געשלאפן אין סוכה אין מזעבוז צוזאמען מיט ר' ברוך ממזעבוז, אינמיטן האט זיך צוריסן די בעט געוואנט פון ר' לייב, די פעדערן האבן זיך צושפארייט איבאראל, די חסידים האבן מורא געהאט אז ר' ברוך וועט זיך בייזן אויף זיין חבר ר' לייב, אבער ר' ברוך האט געזאגט: איך פריי זיך אז איך האב אזא חשובער גאסט, אט די פעדערין פון די קישענעס דאס איז מיין נוי סוכה.
ער האט זוכה געווען דורך די עצות און הנהגות פון זיין רבי צוקומען צו גאר גרויסע דרגות, ר' נחמן האט אים געזאגט איך נעם זיך אויס מיט דיר זאלסט נישט זיין קיין חסיד, איך מיין דאס וואס חסידים פארברענגן די צייט מיט רייכערען א לולקא ציבעך, אדער טרינקען קאווע און טיי, אדער זיצען אין בית הכבוד פאר לאנגע שעות .
שפעטער איז ר' לייב געקומען צו חלום צו ר' נחמן מברסלב און אים געזאגט אזוי, די וועלט זאגט אז דער צדיק ר' נחום מטשערנאביל האט גענומען די קרן פון זיינע מעשים טובים אויף יענער וועלט , און די פירות האט ער געלאזט דא, דעריבער האט ער זוכה געווען אז זיינע קינדער און אייניקלעך זענען גרויסע רביים, אבער איך האב גענומען אויף יענער וועלט אפילו דער פירות, מיינע קינדער האבן נישט קיין גרויסקייט אויף דער וועלט, דעריבער בעט איך אייך דערנענטערט מיינע קינדער צו אייך.
וויאזוי ער ווערט א חסיד פון ר' נחמן ר' יודל איז געווארן א ברסלבער חסיד דורך זיין חבר ר' דוב משעהרין, ער האט געזעהן ווי ער דינט השי"ת מיט א ריכטיגער אמת האט ער געמאכט ביי זיך ער וועט פאהרן צו ר' נחמן זעהן און שפירן ביי אים צו ער איז פאר אים גאמאכט, ר' יודל איז געווען אסאך עלטער פון ר' נחמן, ר' נחמן איז געווען א יונגערמאן פון איבער די צוואנציג יאר און ר' יודל איז שוין געווען א איד אין די יארן, דאך ער געטראכט אויב ר' נחמן איז פאר אים וועט ער זיך איבערגעבן פאר אים.
ר' יודל ממעדווידעווקא איז געווען פון די אויסגערופענסטע תלמידים און חסידים פון ר' נחמן מברסלב, נאך פאר ווען ער איז געווארן מקורב צו ר' נחמן איז ער געווען פארעכנט פון די גרויסע חסידים און צדיקים פון זיין דור, און האט געפירט א חבורה, צום סוף איז ער געווארן א פארברענטער חסיד פון ברלסב.
ר' יודל איז געווען פון ראשי החבורה ער איז געווען פון די אלטע חסידים, א גרויסער קענער אין למדנות און אין קבלה, אויך איז ער ווען א גרויסע צדיק וואס יעדער האט געוואוסנט פון אים.
ר' לייב האט אויך דעמאלטס מגלה געווען פאר ר' נחמן א אינטערעסאנטער וועג פון מחשבות, עס איז געדרוקט אין ליקוטי מוהר"ן , אזוי שטייט דארט אין ספר פרפראות לחכמה אויף דעם סימן.
ר' יודל איז געווען א חסיד פון דעם צדיק ר' פנחס מקאריץ, ווי עס איז געדרוקט אין ספר חיי מוהר"ן א תורה וואס ר' יודל האט געזאגט וואס ער האט געהערט פון זיין רבי ר' פנחס.
אין יאר ה'תרמ"א איז ער גע'הרג'ט געווארן דורך מורדים במלוכה, די רוסישע פויערן, וועלכע האבן שוין נישט אויסגעהאלטן פון דעם עניות און ליידן וואס איז געווען מנת חלקם במשך הונדערטער יארן און וועלכע האבן שוין געוואלט מבטל זיין דער מלכות פון די צארן און אויפשטעלן אן אייגענע רעגירונג.
דער יורש, אלכסנדר דער דריטער , האט באלד פארשטאנען אז מ'דארף "געבן צו פארשטיין" די אלע רוסישע גוי'שע פויערן, אז נישט די צארן זענען שולדיג אין דעם ארימקייט און די צרות וועלכע טרעפן די רוסישע פאלק.
כאטש אין כמעט אלע לענדער אין גלות אייראפע האבן די יודן געליטן פון שנאה דורך די גוים, מיט דעם אלעם איז רוסלאנד זיכער געווען "אויסגעצייכנט" אין איר שנאת ישראל.
אפילו ווען די גוים האבן געזען אז די יודן זענען ווערד צו האבן וועגן זיי ברענגען אריין אסאך געלט פאר דער מדינה, האבן זיי אסאך מאל מוותר געווען אויפ'ן תועלת אבי "פטור" צו ווערן פון דעם גרויסן "פיינט" די יודן.
בערך זעקס הונדערט יאר צוריק האט דער קעניג באליסלאוו, וואס איז געווען מחסידי אומות העולם, איינגעלאדנט די יודן צו קומען וואוינען אין פוילן און דערביי זיך אפרוען פון די רדיפות פון וועלכע זיי האבן כסדר געליטן.
עס איז געווארן א גרויסער יודישער יישוב אין פוילן, וואס האט געהאנדלט און געוואוינט רוהיגערהייט, במשך בערך 400 יאר, ביז דעם מלכות פון פוילן איז אונטערגעגאנגע, אין יאר ה'תקנ"ב.
כאטש זיי זענען באפרייט געווארן מחוסר ראיות, האט דער שלטון נאך אלס איבערגעגעבן אן אפיציעלע חוות דעת צום צאר אז עס זענען פארהאן צווישן די יודן אין זיין מלוכה וועלכע הרג'נען גוים פאר מצות וכו'.
אין 1923 איז ער צוגעשטאַנען צו דער נאַצישער פּאַרטיי, בשעת זי איז געשטאַנען אויפן שוועל פון אַן איבערקערונגס־פּרואוו קעגן דער צענטראַלער מאַכט, „דער פּוטש אין דעם ביר קעלער”.
די פּאָווסטאַנציע איז מיט גוואַלד פאַרשטילט געוואָרן דורך דער בײַערישער מאַכט, און די אָנפירער פון די ווידערשפּעניקער, צווישן זיי אויך אַדאָלף היטלער, זײַנען פאַרשיקט געוואָרן אין טורמע.
נאָכן דורכפאַל פון פּוטש, אין 1924, האָט הימלער באַשלאָסן פאַרלאָזן פּאָליטיק און זיך אָפּגעבן מיט האָדעווען הינער אין אַ קליין דערפל וואָס האָט געהייסן וואַלדטרודרינג.
אין נאַצישער דײַטשלאַנד ביזן אויסברוך פון דער צווייטער וועלט־מלחמה בשעת די נאַציס האָבן פאַרכאַפּט די מאַכט אין 1933, זײַנען די באַציאונגען צווישן הימלערן מיט זײַן כלומרשטן קאָמאַנדיר רעהם געווען אָנגעצויגענע.
ער האָט שטאַרק קריטיקירט דאָס וואָס די נײַע מאַכט האָט מיטגעאַרבעט מיט די אַלטע אויבערשיכטן – די אַרמיי, די גע'ירש'ענטע אַריסטאָקראַטיע, און די רײַכע.
צו ערשט, האָט דער עס־עס פאַרמאָגט עטלעכע צענדליקע מיטגלידער, און עס האָבן מיט עם אָנגעפירט פאַשידענע קאָמאַנדירן; ביז אין יאָר 1929 האָט היטלער פאַרבעטן הימלערן ער זאָל אָננעמען דעם אַמט.
אין דער ערשטער צײַט, האָט עס געזאָלט הייסן אַז הימלער איז אונטעגעוואָרפן ערנסט רעהמען, וועלכער איז געווען דער אָפיציעלער קאָמאַנדיר פון דעם עס־עס און עס־אַ.
נאָך דער מלחמה איז ער געוואָרן טעטיק אין די „פרײַקאָרפּס” – ווײַט־רעכטע מיליציעס, וואָס האָבן אָנטייל גענומען אין די שלאַכטן וואָס האָבן געבוזשעוועט אין יענער צײַט צווישן די רעכטע און די לינקע.
די מיליציעס זײַנען באַשטאַנען דערעיקרשט פון געוועזענע זעלנער, פאַרביטערטע פון דײַטשלאַנדס פאַרשפּילן די מלחמה, וואָס זײַנען געווען שטאַרקע קעגנער פון סאָציאַליזם און קאָמוניזם.
הימלער איז פאַקטיש געווען דער וואָס האָט דורכגעפירט מיט דער „ענדגילטיקער לייזונג”, וואָס איז געווען פאַראַנטוואָרטליך פאַרן אָפּשיקן מיליאָנען אידן צו זייער טויט אין די פאַרניכטונגס לאַגערן.
דאָס האָט עם דערמעגליכט זיך צו דערווערבן אַ געוואַלדיקע מאַכט, און אויף דעם 30סטן יוני 1934 איז ער געווען פון די הויפּט דורכפירער פון דער נאַכט פון לאַנגע מעסערן, אין וועלכער מען האָט דער'הרג'עט הונדערטע עס־אַ מיטגלידער צוזאַמען מיט אַנדערע פּאָליטישע קעגנער.
נאָכן אָפּקאָנטשען זײַנע שטודיעס, איז ער צוגעשטאַנען צו דעם עלפטן בײַערישן רעגימענט אין דעם ערשטן וועלט־קריג, ער האָט אָבער ניט אוספּייעט צו דערזען דעם שלאַכט־פעלד צוליב דײַטשלאַנדס קאַפּיטולירן.
ווי ער האָט זיך אומגעקערט צו פּאָליטיק, איז ער געוואָרן דער סעקרעטאַר פון אַ נאַצישן טעטיקער מיטן נאָמען בשם גרעגאָר שטראַסער, וועלכער האָט געאַרבעט אין צפון־דײַטשלאַנד, און האָט פאָרגעשטעלט אַ צײַט אַ מין קאָנקורענץ צו היטלערן.
דער עפל איז פון די פרוכט וואס וואקסן אין א ברייטן פארנעם אין ארץ ישראל, און מען דארף מיט זיי אויספירן די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל : תרומות, מעשרות, שמיטה.
עס שפראצן בליעכץ אין דעם פרילינג צוזאמען מיט די בלעטער, קאלירט ווייס און באשפריצט מיט ראזע פינטעלך און פלעקן 2.5 ביז 3.5 צ"מ אין דיאמעטער, מיט 5 קרוינבלעטלעך.
דער צענטער פונעם פרוכט אנטהאלט פינף הארטע שיכטן פון געצעלט וואס הייסט קארפעלס און איז אויסגעפארעמט ווי שטערנענעס אנטהאלטנדיג דערין איינס ביז דריי קערענדליך.
די בלעטער און צווייגן זענען ארגאנעזירט אריין איינער אין אנאנד נישט גראד, די בלעטער זענען רינדעכיג מיט א קליינער שפיץ 5 ביז 12 צ"מ לאנג און 3 ביז צ"מ ברייט.
ער האט געהאט די שטיצע פון די פאראייניגטע שטאטן און ער האט אנגעמוטיקט אויסלענדישע אינוועסטירונג אין אינדאנעזיע וואס דערפון האט אינדאנעזיע געזען דריי יארצענדליקן פון עקאנאמישע געוואוקס.
אין 2010 איז אינדאנעזיע געווען דאס 27סטטע גרעסטע עקספארט לאנד אין דער וועלט; איר הויפט עקספארט מארקן זענען יאפאן , סינגאפור , די פאראייניגטע שטאטן און כינע .
אין סוף פון מיי 2006 האט פאסירט אן ערדציטערניש פון 6.3 גרויס אין דזשאווא און 5,800 מענטשן זענען אומגעקומען און נאך צענדליקע טויזנטער זענען פארוואונדעט געווארן פונעם ערדציטערניש און פון הייזער וואס זענען איינגעפאלן.
צוויי טעג נאך דער קאפיטולירונג פון יאפאן האט דער איינפלוסלעכער נאציאנאליסטישער פירער סוקארנא פראקלאמירט אומאפהענגיקטטיט און מען האט אים באשטימט פרעזידענט.
נאך דער צווייטער וועלט־מלחמה ביי דער צווייטער וועלט־מלחמה האבן די יאפאנעזער פארטריבן די האלענדער אין 1942 און האבן איבערגענומען די הערשאפט איבער אינדאנעזיע.
לויט א באריכט שפעטער פון די פאראייניגטע פעלקער, זענען פיר מיליאן מענטשן געשטארבן אין אינדאנעזיע דורך הונגער און צוואנג־ארבעט במשך דער יאפאנעזישער אקופאציע.
די האלענדער האבן אנגעהויבן קאלאניזירן די אינזלען אין 1596, און האבן געהערשט איבער די ״נידערלאנדישע־אינדיע״ פונעם 17טן יארהונדערט ביז דער צווייטער וועלט-מלחמה.
די פראווינצן זענען: סומאטרא: אטשע, צפון סומאטרא, דרום סומאטרא, באנגקולו, ריאא, ריאא דזשאמבי אינזלען, דזשאווא: דזשאקארטא, מערב דזשאווא קאלימאנטאן: נוסא טאנגארא: באלי סולאוואסי:
אינדאנעזיע איז דאס פערטע מערסט באפעלקערטע לאנד אויף דער וועלט, מיט מער ווי 255,000,000 איינוואוינער, און דאס מערסט באפעלקערטע איסלאמישע לאנד אין דער וועלט.
דעמאגראפיע מער ווי 700 עטנישע גרופעס וואוינען אין אינדאנעזיע און זיי געהערן צו א סך קולטורעלע גרופעס, צווישן זיי אינדישע, כינעזער, אראבער, מאלייער און אייראפעישע.
אינדאנעזיע האט א גאנץ שיינע אויטאמאביל אינדוסטריע וואס האט פראדוצירט 1.4 מיליאן מאטאר פֿארמיטלען אין 2014, דער 15טער גרעסטער פראדוצירער אין דער וועלט.
ווען די ערשטע וועלט קריג האט אויסגעבראכן אין יאר ה'תרע"ד, איז דאס שטעטל באיאן אינגאנצן פארטיליקט, און דער פחד יצחק מיט זיין פאמיליע זענען אנטלאפן קיין וויען, די הויפטשטאט פון דער עסטרייכער אימפעריע.
נאך דער פטירה פונעם פחד יצחק אום י"ז אדר ה'תרע"ז, האבן רבי מרדכי שלמה'ס דריי ברידער אנגעהויבן פירן א רביסטעווע, אבער ער איז געבליבן אין וויען מיט זיין מאמען מרת מלכה.
אבער זיין פעטער, דער טשארטקאווער רבי, האט אים גע'עצה'ט צו וואוינען אין ניו יארק, דארט וועט ער קענען משפיע זיין אויף די יידן און אויפהייבן די ניווא פון שמירת המצוות אין אמעריקע.
רבי מרדכי שלמה איז געבוירן אין באיאן י"ג תשרי ה'תרנ"א, צו זיין פאטער הרב יצחק פרידמאן, פון באיאן, באקאנט אלס דער "פחד יצחק", א זון פון הרב אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד.
אין יענע טעג איז די תורה ודעת ישיבה געווען גאנץ ניי, און רבי מרדכי שלמה פלעג באזוכן די ישיבה אין וויליאמסבורג גאנץ אפט כדי מחזק זיין די בחורים וואס האבן געלערנט דארטן.
שפעטער ווען אסאך רבי'ס זענען געקומען קיין אמעריקע בעירום ובחוסר כל האט רבי מרדכי שלמה אויפגעשטעלט די אגודת האדמורי"ם וואס האט געהאלפן אויפשטעלן זיי אויף די פיס.
די טע קוואדראטצאל 2 איז גלייכווערטיג צו דער סומע פון די ערשטע נומען , אזוי ווי מען זעט אין די בילדער אויבן, וואו איין קוואדראט קומט פון דעם פריערדיגן ווען מען לייגט צו א נומיקע צאל פונקטן .
פונקציעס די סאוויעטישע פירערשאפט האט געברויכט האבן א גוטע סעקיוריטי און איטעליגענץ סיסטעם צו פארזיכערן פאליטישע לאיאליטי ביי יעדן אינדערהיים און פאר'ן ציל צו ווערן מער קראפטיג.
די אגענטור האט געטאן פארשידענע ערליי ארבעט ווי נאכקוקן מענטשן אינדערהיים און איבער'ן לאנד, פאטראלירן די גרעניצן, געבן סעקיוריטי פאר אלע פאליטישאנס, און ארויפצווינגען סעקיוריטי אינערהאלב דאס מיליטער.
די קא־גע־בע האט פארמאגט באזונדערע אפטיילונגן נאכגעמאכט אויף דעם זעלבן אויפן ווי אין מאסקעווע אין יעדע פון די 14 נישט רוסישע רעפאבליקס אין די יו.עס.עס.אר.
די אגענטור האט פארמאגט אפיסעס אין יעדע דיסטריק, ראיאן, און שטאט און האט געהאט ספעציעלע אפטיילונגן אין יעדע איינציגע רעגירונג אפיס און אין יעדע איינציגע ביזנעס.
אדער קג"ב, קאמיטעט גאסודארסטווענוי בעזאפאסנאסטי—"שטאַט פֿארזיכערונג קאמיטעט") איז געווען א רעגירונגס אגענטור זייענדיג די פאליטישע פאליציי אויף די סאוועטישע פארבאנד צווישן די יארן פון 1954 ביז די סאוויעטישע צוזאמענפאל אין 1991.
ווי פאר עטליכע וואכן צוריק האט מען אראפגעזעצט פון בענקל דעם לאנג יעריגער דיקטאטור באשור, און יעצט באלאנגט די רעגירונג פאר די מיליטער, און עס איז נישט קלאר צו זיי גייען אמאל אויפגעבן דעם בענקל און געבן די רעכט פאר די איינוואוינער פונעם לאנד צו אליינס אויסוועלן און באשטימען ווער עס זאל זיין זייער פירער.
אבער די סודאנע בירגער האבן נישט צופיל טראסט אין די מיליטער, און האלטן אז עס איז נאר אן אויסרייד, און די מיליטער האט בכלל נישט אין פלאן אפצוטרעטן, נאר אנשטאט באשור ביים רידער, האט מען דארט די מיליטער.
דעריבער קומען נאך אלץ פאר העפטיגע הפגנות איבער די גאסן פונעם הויפט שטאט 'כארטום', ווי די ארטיגע בירגער פארלאנגען פונעם מיליטער אפצוטרעטן און פאררופן פרייע וואלן.
די אורזאכן וואס האט געצויגן די פילע לענדער צו זוכען צו געוועלטיגן אויפן אפריקאנער טריקעניש איז געווען מערערע, אנגעהויבן פון דעם אז דארט געפינען זיך באהאלטן מערערע נאטורליכע אוצרות, ווי גאלד, זילבער, דיימאנטן און נאך פילע ווערטפולע מינעראלן.
און אויך וויבאלד דאן איז געווען זייער גאנגבאר דעם געדאנק פון 'קנעכטשאפט', ווי מען האט געקויפט און פארקויפט שווארצע מענטשן, זיי ניצנדיג פאר אלע סארט שווערע ארבעט וואס די ווייסע האבן נישט געהאלטן ביים טון.
דאס מסחר מיט די שווארצע האט געברענגט א גרויסע איינקונפט פאר דער וואס האט געהאנדעלט דערמיט, דעריבער האבן די לענדער געזוכט צו האבן אינטער זיך שטחים ווי עס וואוינען די שווארצע סחורה.
כדי זיי צו ברענגן צו זיך אין לאנד, וואס דאס אליינס איז געווען זייער נוצבאר, און אויך כדי עס צו פארקויפן פאר אנדערע, וואס דאס האט אריינגעברענגט גרויסע געלטער.
די ארטיגע איינוואוינער לעבן ממש אויפן טאג, און א גרויס טייל מענטשן לעבן נאר אויף די אייגן איינגעפלאנצטע פרוכט און גרינצייג וואס מען באארבעט מיט די אייגענע צוויי הענט, בזעת אפך תאכל לחם כפשוטו, און מיט דעם לעבט מען אויס דעם טאג און חודש און יאר.
רוב לענדער ווערן געפירט מיט גרויס קארופציע, און געבן נישט פאר זייערע בירגער די מינדעסט וויכטיגע לעבנס געברויכן, ווי געזונט בענעפיטן און עסן קרעדיט און אזוי ווייטער.
ביזן סוף פונעם 19טן יארהונדערט, איז דער גאנצער קאנטינענט, אחוץ עטיאפיע און ליבעריע, געווען אין פרעמדע הענט, פון די אטאמאנישע און אייראפעישע אימפעריעס.
געציילטע מענטשן פון אייראפע זענען אנגעקומען צו באזוכן דעם טייל פון אפריקע, און צריקגעקומען פון דארט מיט שטוינענדע געשיכטעס איבער די ארטיגע ווילדע שבטים און מאדנע באשעפענישן וואס מען טרעפט דארט, וואס דאס אלעס האט געווארפן א מיסטעריעזע בליק אויף דעם טייל וועלט און געברענגט מערערע טעאריעס און דמיונות איבער וואס עס קומט דארט פאר.
אזוי האבן זיי פאר מערערע יארן אינטערגעדריקט זייערע שווארצע דריטע קלאס בירגער, ווען די אפריקאנע צוריקגעשטאנענע איינוואוינער קענען נאר צוקוקן מיט כעס און פארדרוס אויף די שלעכטע אייראפעיער וואס האבן זיך דא אריינגעריקט און טוען מיט זייער ערד און קינדער וואס עס לוינט זיי.
בערך אין יאר 1450, האט זיך אנגעהויבן צו טון א געיעג דורך די אייראפעישע לענדער אנצוקומען קיין אזיע דורך די וואסער, וואס אין רעזולטאט דערפון האט מען כידוע געטראפן דעם אמעריקאנעם קאנטינענט, האט מען אויך פרובירט דאן צו גיין דורך דעם וואסער וואס נעמט ארום אפריקע, וואס ביז דאן איז נאך קיינער נישט אהין געפארן, נישט וויסענדיג וואס עס גייט דארט פאר.
אינמיטן די זוכענישן, האט מען אויך אנטדעקט די איבריגע טייל פונעם אפריקאנעם קאנטינענט, און זיי האבן געזען אז מען רעדט דא פון גאר ווערדפולע לענדער און שטחים, האבן די אייראפעישע לענדער אנגעהויבן צו כאפן שטחים דערפון.
אונטערן דרוק פון אינטערנאציאנאלע עקאנאמישע ארגאניזאציעס ווי דער אינטערנאציאנאלער געלטפאנד, האבן פילע לענדער אין אפריקע באוויזן צו ענדערן זייער עקאנאמיע, און אצינד ווייזן זיי אויסזען פון פאזיטיוון וואוקס נאך דורות פון נעגאטיוון אדער נישטיקן וואוקס.
דאך, האבן פארשיידענע ארגאניזאציעס קריטיקירט די טעטיקייטן פון די אינדוסטריאליזירטע לענדער אין אפריקע, מיט דער טענה אז זיי טוען פאראייביקן די ארימקייט אינעם קאנטינענט דורך שאפן מאסיווע פראצענט־טראגעדיקע חובות, וואס די לענדער קענען נישט אויסהאלטן.
ביזן 19טן יארהונדערט איז אפריקע געווען באהאפטן צו אזיע אין צפון־מזרח, אבער זייט מ'האט געבויט דעם סועץ קאנאל איז אפריקע נישט באהאפטן צו קיין שום אנדערן קאנטינענט.
עס האט זיך דאן אנגעהויבן א גרויסע געיעג, און מערערע אייראפעישע לענדער האבן געשיקט זייערע מיליטער מיט מעכטיגע מלחמה שיפן, און איינגענומען שטחים פונעם אפריקאנער קאנטינענט און עס גענומען פאר זיך.
למעשה איז דאן די גאנצע קאנטינענט אריינגעפאלן אין כאאס און בהלה, ווען יעדער שבט און סעקטע וויל דעם בענקל פאר זיך צו רעגירן אויף זייער לאנד, וואס דאס האט אנגעברענגט אן א שיעור קריגערייען און בלוט פארגיסונגען וואס האלטן נאך אן ביזן היינטיגן טאג אין מערערע ערטער.
די ערשטע איז געווען אין יאר תשע"ח, אין דאס לאנד 'זימבאבווע', ווען דאס מיליטער האט אנידערגעזעצט פון בענקל דעם אלטן ניינציג יעריגן דיקטאטאר, וואס האט רעגירט אויפן לאנד ביז דאן פאר לאנגע יארן, און אים ערזעצט מיט א צווייטן.
ערשט אין די יארן פון תש"כ ביז תש"מ, האבן די אייראפעאישע לענדער אנגעהויבן אויפצוגעבן זייער קאנטראל אויף די פילע אפריקאנע לענדער, און איינס ביי איינס עס איבערגעגעבן אין די הענט פון די שווארצע באפעלקערונג אז זיי זאלן זיך אליינס פירן זייערע לענדער.
די עקאנאמיע איז באזירט בעיקר אויף לאנדווירטשאפט, און אויך א ביסל אויף אינדוסטריע, מינעריי, פאבריקאציע, אינוועסטירונג, באנקעריי, קאמוניקאציע און אינפארמאציע טעכנאלאגיע.
דער קאנטינענט איז ארומגענומען מיטן מיטלענדישן ים אין צפון, דעם סועץ קאנאל און דעם ים סוף אין צפון־מזרח, דעם אינדישן אקעאן אין דרום־מזרח און דעם אטלאנטישן אקעאן אין מערב.
א דוגמא וואס עס האט זיך אפגעטון דאן אין אפריקע: אין א צירקע פון צוואנציג יאר, איז פארגעקומען אריבער זיבעציג אומאויסגעהאלטענע מאכט אריבערגענג אין דעם איינעם קאנטינענט!
ווען עס איז געווארן זעלבשטענדיק אין 1804, איז עס געווען דאס איינציגע זעלבשטענדיקע לאנד אין לאטיין-אמעריקע און דעם קאַראַאיבישן ים, דאס איינציגע לאנד אין דער וועלט צו ווערן אויפגעשטעלט דורך א שקלאפן־רעוואלט, און די צווייטע רעפובליק אין די אמעריקעס.
אז דער בעש"ט האט זיך געוואשן די הענט צו שלש סעודות און ער איז געווארן פאר'מח'ט און אויסגערופן מיט א קרעכטץ "כבה נר המערבי", און ער האט עס מסביר געווען פאר די תלמידים אז דער אוה"ח הק' איז יעצט נפטר געווארן און דער בעש"ט האט עס געשפירט, ווייל ס'איז דא סודות וכוונות אויף נטילת ידים וואס ס'איז נאר באקאנט פאר חד בדרא און יעצט האט ער עס באקומען, איז א סימן אז דער אוה"ח הק' איז נסתלק געווארן.
מוז זיין אז די פטירה פון אוה"ח הק' איז געווען י"ד תמוז, נאר וויבאלד די לוויה איז געווען, ווי פארשטענדליך, ט"ו תמוז, האט זיך דער עולם צומישט מיטן טאג.
ער שרייבט אין זיין ספר איבער זיינע יונגע יארן וואס ער האט מיטגעליטן מיט אלע אידן די גזירות פון די רעגירונג פון גאר הויכע שטייערן, וואס ס'איז געווען נישט איבערצוטראגן.
אבער אנדערע זענען אויפגעקומען אז ס'מוז בכלל נישט זיין קיין סתירה , ווייל דער זמן אין מעזשביזש - וואו דער בעש"ט האט זיך געפונען - איז אפגערוקט מיט אנדערט האלב שעה שפעטער פון דעם זמן אין ירושלים!
לדוגמא יענעם יאר אליין, ט"ו תמוז ה' אלפים תק"ג לפ"ג, יום פטירתו פון אוה"ח הק' איז דער זמן השקיעה אין ירושלים געווען 6:53, און אין מעזשביזש 8:18!
קען זיין אז אלו ואלו דברי אלקים חיים, דער בעש"ט ווען ער האט זיך געוואשן צו שלש סעודות איז שוין געווען נאך דער פטירה פון אוה"ח הק' וואס איז געווען ט"ו תמוז, אבער ביים בעש"ט איז נאך געווען י"ד!
דער וועג האט ער געמאכט דורך איטאליע, ער האט מיטגענומען מיט זיך תלמידים, ווי ער איז געקומען האט מען איהם אויפגענומען מיט גרויס יראת הכבוד, ווען מען האט געהערט אז ער פארט קיין ארץ ישראל האט זיך פארזאמלט ארום איהם נאך תלמידים, אויסגעצייכנטע חכמים און בעל מקובלים.
אין איטאליע האבן אסאך רייכע לייט און פארמעגליכע אידן איהם צוגעזאגט אז ווען ער וועט זיין אין ארץ ישראל מיט זיינע תלמידים און זיי וועלן דארט שטעלן א ישיבה וועט מען זיי שיקן געלט.
האט אים דער אוה"ח הק' געזאגט, ער זאל פרעגן דעם בעש"ט אויב בשעת ווען ער גייט שפאצירן אין די עולמות העליונים צי זעהט ער אים אינגאנצן, די תשובה איז געווען ניין, דער בעש"ט זעט נאר זיינע פיס.
זיין חבורה אין איטאליע האט זיך געציילט דרייסיג נפשות מיט זייערע פאמיליעס; אין ר"ח אב אין יאר תק"א האבן זיי זיך געלאזט אין וועג פון ליווארנא קיין ארץ ישראל, אנקומענדיג קיין ירושלים האט דארט געהערשט א מגיפה זענען זיי געגאנגען קיין פקיעין ביז ט"ו אב שנת ה'תק"ב וואו זיי זענען געקומען צוריק קיין ירושלים.
ווי דער אוה"ח הק' שרייבט עס: "ביי מיין זיידן האב איך געזען אז אפי' אין די קורצע נעכט פון תמוז, איז ער אויפגעווען א האלבע נאכט צו קלאגן אויפן חורבן בית המקדש, ווי אן אלמנה קלאגט אויף איר מאן, און דערנאך האט מיין זיידע געלערנט מיט אונז די תורה הק'".
דער חיד"א שרייבט, ווען איך בין געווען יונג האב איך געזעהן דער הייליגען מאן און חסיד ר' חיים בן עטר, ער האט מייסד געווען אין זיין ישיבה א חבורה וואס זאל לערנען א גאנצע נאכט פון מוצאי שבת קודש ביז צופרי, ער האט צוטיילט די נאכט אויף פיר טיילן און יעדע משמורה האט א אנדערע חבורה געלערנט משנה, גמרא, זוהר, הלכה, אלע לימודים האט ער מסדר געווען לויט הייליגע שמות און כוונות.
דער קאמארנער רבי ברענגט אין זיין ספר נתיב מצוותיך אז די סיבה פאר וואס דער בעל שם טוב האט אזוי שטארק געוואלט פארן קיין ארץ ישראל, איז וויבאלד ער איז געווען א בחינה פון רוח פון משיח, און דער אור החיים איז געווען אין די בחינה פון נפש פון משיח, און אויב די ביידע טרעפן זיך וואלט נתעורר געווארן די נפש און רוח פון משיח, אבער פון הימל האט מען אנדערש געוואלט.
הרב חיים בן-עטר (געבוירן ה'תנ"ו, סאלי, מאראקא - י"ד תמוז ה'תק"ג, ירושלים ארץ ישראל), גערופן דער אור החיים הקדוש נאך זיין באקאנטן ספר "אור החיים".
אויך שרייבט ער אויף אים אזוי: איך האב געזעהן הרב המופלא דער הייליגער חסיד, אז פאר פורים האט ער געפאסט דריי טעג אן קיין הפסקה, ער האט געפאסט סיי בייטאג און סיי ביינאכט, דאס איז לויטן אר"י אז עס ווערט פארעכנט ווי גלייך מען פאסט גאנצע פערציג טעג.
זיין גרויסקייט דער חיד"א ברענגט אין זיין ספר שם הגדולים אז אין מדינת פוילן איז געווארן אנגענומען דער אור החיים און מען לערנט אסאך זיינע ספרים, וויבאלד דער צדיק ר' ישראל בעל שם האט געזאגט גרויסע זאכן אויף זיין נשמה.
משיח השם באור החיים הקדוש ב על הפסוק: "כִּֽי־יִהְיֶה֩ בְךָ֨ אֶבְי֜וֹן מֵאַחַ֤ד אַחֶ֙יךָ֙ בְּאַחַ֣ד שְׁעָרֶ֔יךָ וגו'", שטייט להדיא: משיח השם שמו חיים.
אין זיין יוגנט איז ער גענומען געווארן אין געפענגענישט דורך די העפטעלייטישער מיליטער, נאכדעם וואס זיי האבן באזיגט זיין טאטען און אים באפרייט נאך צוויי יאר, פאר א גוט באצאלטער סכום אויסלייז געלט.
דער פעטער פון קאוואדא, וואלאש, איז געווארען קעניג אין יאר 484 למספרם נאך א שלאכט אין וועלעכער זיין טאטא פירוז איז געפאלען, נאכדעם וואס איז איז ארויסגעשטויסן געווארן, איז קאוואדא געקרוינט געווארען אויף זיין פלאץ.
קאוואד האט שטארק געשטיצט די קאמאניסטיקע גרופע געגרונדעט דורך מאזדאק דער זון פון בעמדאד וועלעכע האבן פארלאנגט אז די רייכע זאלען צוטיילען זייער פארמעגן מיט די ארימע, זיין חשבון איז געווען אזוי אום צו צוברעכן די השפעה פון די רייכע, אבער ער האט נישט מצליח געווען די רייכע חברה האבן זיך געשטארקט איבער אים און אים פארשפארט און דארט פארברענט אין יאר 496 למספרם, און געקרוינט אויף זיין פלאץ זיין ברודער דידשעמעספ 496–498 למספרם.
ביי די מלחמה יארן האט ער ארויסגעהאלפן טויזענטער אידן זיך צו ראטעווען פונעם קריג, וואס געדענקען אים צום גוטן, א שטיק צייט איז ער געזיצען אין פעסט און דארט אנגעפירט מיט זיינע הצלה אקטיוועטען, און ער ווערט קרעדיטירט צו די רעטונג פון פיל רבנים און רביס בשעת די קריג.
ביאגראפיע איז געווען א זון פון דעם פארצעווער רבי'ן, הרה"ק רבי נתן דוד ראבינאוויטש, און הרבנית יוטא שפירא, א טאכטער פון הרה"ק רבי משה לייב זצ"ל פון סטריזעוו.
רבי ברוך יהושע ירחמיאל ראבינאוויטש (ו' תשרי ה'תרע"ה, שעדליץ, פוילן - כ"ז כסלו ה'תשנ"ח, פתח תקוה, ארץ ישראל) איז געווען דער מונקאטשער רב אין די יארן פאר דער צווייטער וועלט-מלחמה.
אויך ער האט ער איבערגענומען די ישיבה דרכי תשובה וואס ער האט געפירט מיט גרויס פקחות, און מיט א ספעציעלע אהבה צו אלע תלמידים באזונדער, וואס די צאל תלמידים האט געשטיגן איבער 300.
אין יענע צייטן האט מען נישט געוויילט לויט'ן היינטיגן סיסטעם נאר יעדע סטעיט האט געוויילט א פרעזידענט קאנדידאט און דערנאך האבן די קאנדידאטן געוויילט צווישן זיך און ווער עס האט באקומען דאס מערסטע שטימען איז געווארן פרעזידענט און ווער עס האט באקומען די צווייטע מערסטע שטימען איז געווארן וויצע פרעזידענט.
ווען די עלעקטארעל שטימען זענען געמאכט געווארן האבן טאמעס דזשעפרעסאן און אראן בור געווינען אייניג און בלית ברירה האט מען געמוזט אראפשיקן די וואלן צו קאנגרעס וועלכע איז נאך דאן געווען א פעדאראליסטישע קאנגרעס.
געשעענישן פירנדיג צו דעם דועל אין יענע יארן איז געווען א ביטערער קאנפליקט צווישן די דעמאקראטישע רעפובליקאנער און די פעדאראליסטן נאכדעם וואס דער געניטער פאליטיקאנט אראן בור האט פארכאפט א סענאט זיץ פון פיליפ שולער, דער שווער פון אלעקסאנדער העמילטאן.
ער איז געווען אקטיוו אין די אמעדמענמענדס פון דער קאנסטיטוציע און אלס אדוואקאט האט ער זיך כסדר אפגעגעבן מיט'ן פארטיידיגן די מענטשהייט קעגן דער קאנסטיטוציע און דאס האט אים געמאכט זייער פאפולער און באליבט ביים פאלק.
העמילטאן האט לכתחילה נאר געוואלט אז דאס בוך זאל ארומגיין צווישן פאליטיקאנטן און זאל בשום אויפ'ן נישט דעגרייכן די פובליק ווייל ער האט נישט געוואלט באשמיצן זיין אייגענע פארטיי.
דער פירער פון זיין אינערליכער קריטיק איז געווען אלעקסאנדער העמילטאן וועלכער האט גענוצט זיין עקזעקיוטיווע מאכט צו באוואשן דעם פרעזידענט און פאררופן דאס פאלק צו פרישע וואלן וועלכע איז באשטימט געווארן אין 800'.
נאך א געוויסן ארטיקל קעגן בור אין דעם אלבאני רעדזשיסטער וועלכע איז געווען זייער שארף האט בור זיך באליידיגט און האט גערופן העמילטאן זאל צוריקציען פון זיינע קאמענטארן אבער העמילטאן האט זיך אויסגעלאכט.
ווען העמילטאנ'ס שווער האט פארלוירן זיין סענאט זיץ צו אראן בור, א דעמאקראטישער רעפובליקאנער פאליטיקאנט פון ניו יארק, איז העמילטאן געווען סעקרעטאר אוו טרעזשורי.
די בור העמילטאן דועל איז געווען א פארמאלער דועל צווישן די צוויי פאליטיקאנטן אין וועלכען וויצע פרעזידענט אראן בור האט אומגעברענגט דעם פאליטיקאנט אלעקסאנדער העמילטאן.