polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
אלס רב אין עלטער פון איין און צוואנציג איז הרב שמואל דוד אויפגענומען געווארן אלס רב אין דעם שטעטל קראמפאך ווי ער האט געדינט פאר די קומענדיגע פינף יאר, ווי אויך האט ער דארט געגרינדעט א ישיבה אויפן עצה פון זיין רבי'ן דער אונסדארפער רב.
די גרינדונג איז געווען מיטן ציל ארויסצוהעלפן די קאמוניסטישע קריגס-מאשין, דורך יידן וואס א טייל זענען געווען פארגלייבט אין קאמוניזם, און א טייל זענען געווען סתם תמימות'דיקע יידן וואס זענען אריינגעפאלן אין נעץ.
די ציל איז געווען צו פארשאפן שטיצע פון יידן איבער דער גארער וועלט וואס זאל העלפן רוסלאנד, זיי האבן געשיקט שליחים צו דער מערב וועלט, און האבן באוויזן צאמצושטעלן א גרויסע סומע געלט, א גרויסע טייל פון די געלט איז געקומען א דאנק פאלטשע פראפעגאנדע איבער דעם שווערן מצב פון יידן אין רוסלאנד.
דער יידישער אנטי פאשיסטישער קאמיטעט איז געווען א יידישע ארגאניזאציע, וואס האט זיך געפונען אין דעם סאוועטן פארבאנד, ארויסצוהעלפן רוסלאנד אין איר קריג קעגן נאצי דייטשלאנד, ביי דער צווייטער וועלט קריג, אין יאר 1942.
נאך דער מלחמה, האט דער קאמיטעט זיך באשעפטיקט אין נאכגיין איינצלהייטן אויף חורבן אייראפע, די עדות זענען אויסגעארבעט געווארן דורך צוויי זשורנאליסטן, און ארויסגעקומען אין ניו יארק און אין רומעניע, אין יאר 1946.
דער קאמיטעט האט אויפגעלעבט, אין די יארן פון זיין טעטיקייט, די יידישע קולטור הינטערן אייזערנעם פארהאנג, און האט ארויסגעגעבן א צייטונג מיטן נאמען אייניגקייט, די צייטונג האט אנגעהאלטן ביז 1948.
ביי חסידים פלעגט מען זאגן אז דאס געלט האט רבי מאטעלע געניצט אויף אויסצוהאלטן די ל"ו צדיקים נסתרים, א אויפגאבע וואס ער האט איבערגענומען פון רבי לייב שרה'ס.
רבי מאטעלע איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תק"ל, צו זיין פאטער הרב מנחם נחום טווערסקי פון טשערנאביל, דער מאור עינים, א זון פון הרב צבי, א זון פון רבי נחום גאון, באקאנט אלס רבי אדם בעל שם.
אום ל"ה בעומר, כ' אייר ה'תקצ"ז איז ער געווען אויפ'ן וועג קיין קיעוו זיך היילן, און נעבן די דארף אנאטעווקע איז ער נסתלק געווארן, און דארט איז טאקע זיין רוה ארט.
אין שטוב דער בעל הבית צינד אן פאר אלע שטוב מענטשן, מען לייגט אריין שמן זית עס זאל קענען ברענען א האלבע שעה, מען פירט זיך בדרך כלל אז מען שטעלט די מנורה קעגן איבער דער מזוזה כדי עס זאל זיין די ליכט אויף דער לינקער זייט און די מזוזה אויף דער רעכטער זייט , חוץ אויב מען וואוינט אויף א שטאק האבן א טייל דעם מנהג לייגט מען עס ביים פענסטער וואס מען קען פון דארט זעהן די גאס, אויב האט מען מורא פון גוים אדער פון א סכנה איז גענוג עס צו לייגן אויפן טיש אין הויז, אין ארץ ישראל פירן זיך אסאך אז מען לייגט עס אין א גלאזערנעם קאסטן אויף דער גאס פאר פרסומי ניסא.
דער נוסח פון די ברכה איז להדליק נר חנוכה, עס איז אנדערש ווי דער נוסח פון ליכט צינדן שבת להדליק נר "של" שבת, ווייל די ליכט פון חנוכה טאר מען זיך דערמיט נישט באניצן עס איז בלויז פאר די מצוה פון חנוכה דאס הייסט להדליק נר חנכה דאס איז ליכט פון חנוכה, אבער די ליכט פון שבת איז דירעקט געמאכט עס זאל זיין ליכטיג אין שטוב מען זאל זיך יא דערמיט באנוצען דעריבער מאכט מען "של" שבת דאס איז ליכט פאר שבת .
די מצוה פון צינדן די חנוכה ליכט איז פון ווען עס גייט אונטער די זון, ביז מענטשן הערן זיך אויף דרייען אין דער גאס , ווייל נאכדעם איז שוין נישט דא קיין פרסומי ניסא.
דער עיקר מצוה איז אנצוצינדן יעדן טאג איין ליכטל, אבער כדי צו מאכן א צווישענשייד צווישן די טעג האלטן די בית שמאי אז מען צינד אן דעם ערשטן טעג אכט ליכט דעם צווייטן טאג זיבן דעם דריטן טעג זעקס ביז צום לעצטן טאג צינד מען איינס, די בית הלל האלטן פארקערט דעם ערשטען טאג איינס דעם צווייטן טעג צוויי, דעם לעצטן טאג אלע אכט ליכטלעך.
מען טאר זיך נישט באניצן מיט די ליכט פאר אן אנדער זאך עס איז בלויז פאר זען די ליכט, דעריבער לייגט מען צו צו יעדער מנורה נאך א ליכט וואס דאס הייסט א שמש, וואס דערמיט באניצט מען זיך פאר אנדערע זאכן ווי למשל פאר אנצינדן די חנוכה ליכט, דער מהרי"ל האט דאס שמש ליכט געלייגט העכער פון דער גאנצער מנורה.
באָברויסק באפינט זיך אין דער קרייצונג פון אייזנבאַן ליניעס אין דער ריכטונג פון אַסיפּאָוויטשי, זשלאָבין, קאַסטריטשניצקי און אויך וועגן צו מינסק, גאָמעל, מאָגילעוו, קאַלינקאַוויטשי, סלוצק און ראָגעטשאָוו.
באָברויסק באזיצט אַ שטח פון 66 קוואַדראַט קילאָמעטער, און אַנטהאַלט איבער 450 גאַסן, די לענג פון אַלע גאַסן צוזאַמען באַטרעפט איבער 430 קילאָמעטער.
וואס ווערט פארעכנט אלס דער ערפונדער פון דעם טעלעפאן אפאראט, האט דאס פאר יארן לאנג שטודירט, ביז איינמאל איז אים געלונגען אריינצורעדן אין דעם ריסעפטער פון זיין פלאץ אין איין צימער, און עס איז ארויסגעקומען זיין אריגינאלער קול פון דעם רעסיווער פון דעם צווייטן צימער, ווען ער האט אריינגעזאגט די ווערטער קום אהער, האט דער געהילף געמיינט אז ער איז געווען אין זיין צימער און ער האט אים גערופן אז ער זאל אריבער קומען מיט אים צוזאמען, דערווייל ווען ער איז אריין געקומען פרעגט ער אים וויאזוי זיצטו שוין דא, האט ער אים געענטפערט איך האב דיר פון דא גערופן, האט ער אים געזאגט אז עס קען נישט זיין איך האב דאך געהערט דיין קול, האט ער אים געזאגט יא עס איז אמת און דאס איז דער כלי וואס איז דער טעלעפאן און דעמאלטס איז דער ערשטער טעלעפאן געבוירן געווארן
פֿיברע אפטיק איז א טעכנאלאגיע, וואס לאזט דורכפירן אין מיליאנסטל ברוכטיילן פון וואס די דיגיטאלישע סיסטעם האט געלאזט אריבערפירן דורכן די קופערנע דראטן.
די רביצין איז געבליבן פארביטערט, ס'האט נישט געפינען קיין לעזונג צו איר שווארן לאסט, ביז איין טאג קלאפט ביי איר א באקאנטע, און פארציילט, מיין מאן פירט א בעקעריי אין נויטיקט זיך אין עמיצן וואס זאל אים צוהעלפן, פילייכט וואלט משה לייב'לע געקומען ארבעטן אין געוועלב, און איר מאן וועט אים באלוינען דערפאר.
רבי יעקב האט געזען אז ער מוז עפעס טוהן, האט ער זיך פארדינגן אלס מלמד ביי א גביר אין סאסאוו אויף צו לערנען מיט זיינע קינדער, און ער האט זיך אריבערגעצויגן קיין סאסאוו.
נאך פינף יאר האט זיך יענער גביר אוועקגעצויגן פון סאסאוו, און רבי יעקב איז ווידער געבליבן אָן פרנסה, און ער איז פלוצלונג קראנק געווארן און דערפון בלינד געווארן, אז ער האט זיך נישט מער געקענט באשעפטיגן מיט קיין פאך.
דער פאטער רבי יעקב איז געווען פון די באקאנטע תלמידי חכמים וואס זענען געזעצן און געהארעוועט אין תורה טאג און נאכט אין דער בראדער קלויז, און זיך נישט פארנומען מיט קיין שום ארבעט.
רבי משה לייב איז געבוירן אין בראד אין יאר ה'תק"ה, צו זיין פאטער הרב יעקב ערבליך, פון בראד, א זון פון הרב יוסף יוסקא , רב אין פאדקאמין, פארפאסער פון ספר אהל יוסף.
ווען דער היסטאריקער גראס, האט פארעפנטליכט זיין באריכט, איז געווארן א שטורעם אין פוילן, נאכדעם וואס יארן לאנג, זענען די איינזעצגרופען געווען באשולדיקט, אלס די וואס האבן דורכגעפירט דעם מארד.
טייל האבן געשריבן אז ריכטיק אז פוילישע האבן געהאט א דירעקטע האנט אין דעם מארד, איז עס נישט געווען זייער איניציאטיוו, אנדערע האבן געטענהט אז די נומער 1,600 איז אן איבערגעטריבענע, און 380 זענען אומגעקומען.
מענטשן וואס זענען געווען דארט ווען די פאגראם האט פאסירט, זענען אויך צוטיילט, עטליכע ווייסן צו זאגן פון דייטשן וואס האבן זיך דארט געפונען, בעת אנדערע טענהן, אז עס זענען בכלל נישט געווען קיין דייטשן אין דארף.
ביז דער היסטאריקער, יאן טאמעס גראס, אן אמעריקאנער, פון יידיש-פוילישער אפשטאם, האט נאך לאנגע פארשונגען אין די געשעעניש, געשריבן אז די שולדיקע אין פאגראם זענען פאלאקן, און עס האט גאנץ ווייניק געהאט צו טון מיט די עס.עס.
מַמילאַ איז אן אלטע געגנט אין ירושלים, נאנט צו דער אלטשטאט, וואס האט אנגעהויבן אויפגעשטעלט ווערן אין די ענדע ניינצטען יאר הונדערט, ווי א געגנט אינדרויסן פון די מויערן.
ביז 1948, איז די באפעלקערונג פון די געגנט געווען א געמישטע, און האט געהאט אסאך קליינע געשעפטן און ארבעטער, אין יאר 1948, איידער די מלחמת השחרור האט אפציעל אויסגעבאכן, האבן די אראבער, אטאקירט די יידישע געשעפטן, זיי האבן גערויבט און געפלינדערט, און דערנאך פארברענט די געשעפטן און עטליכע הייזער.
ביז די זעקסטאגיקע מלחמה, איז די געגנט געווען צוטיילט צווישן יארדאניע, און ישראל, אויפן ישראלדיקן זייט, איז די געגנט געווען שטארק נאכגעלאזט, און געווען א געגנט פון ארעמעלייט בעיקר ספרדים, וויבאלד אסאך יארדאנישע ציל שיסער האבן זיך געפונען דארט, און עס האט זיך געמאכט גאנץ אפט אז זיי האבן געשאסן אויף מענטשן, זענען אסאך פון זיי אויך אוועק פון דארט.
גרי אריות נאך וואס אשור האט איינגענומען שומרון פון מלכות ישראל און האט באפעלקערט די פרעמדע פעלקער האבן זיי געזינדיקט און נישט געדינט גאט, און גאט האט זיי געשטראפן און זיי געשיקט לייבן.
ווען די לייבן האבן גענומען צורייסן מענטשן פון די איינוווינערס, האט דער קעניג פון אשור באלד געשיקט צו די איינוווינערס כוהנים זאלן לערנען מיט זיי ווי אזוי גאט צו דינען.
גלות שומרון אין דאס 722סטער יאר פארן קריסטלעכער ציילונג ווען הושע בן אלה איז געווען קעניג אויף מלכות ישראל, האט שלמנאסר דער קעניג פון אשור איינגענומען די שטאט שומרון, וויבאלד הושע האט נישט געצאלט שטייער פאר אשורס קעניגרייך, און האט געוואלט מורד זיין קעגן אשור.
על אף אלץ בחור האט רבי יוסף מאיר זייער געשעמט אין געוויזוהן באוויסט איבער דער גאנצער שטאט ווי א עילוי אין א כלי מפואר שעפציעל אין די עבודה וועלעכער ער האט אראפ געלייגט דריי מאל א טאג ביים דאווענען.
דאס שושלת בערעגסאז האט זיך אנגהויבן נאכן ערשטן וועלט קריג, ווען רבי חיים אברהם פאלאק דער זון פון רבי אביגדור פאלאק, דער איידעם און שטיף זון פונעם אמרי יוסף פון ספינקא האט זיך אריבער געצויגען פון ספינקא קיין בערעגסאז .
ממש פאר דער פטירה האט ער זיך אנגערופן צום זון רבי יוסף מאיר אין זיך אונטרעסירט צו ער באמערקט אויכעט די אבוה"ק די עטרת צבי פין זידיטשוב פין איין זייט, אין מהרי"א מזידטשוב זי"ע פון די צווייטע זייט וועלכער זענען געקומען עם אקעגן נעמען אויבן.
די רעטונגס קרעפטן האבן עוואקואירט אנדערע ערטער אין די אומגעגנט, וואס קענען מעגליך קומען אונטערן געפאר פון די פייער, עטליכע דערפער און אויך טירת כרמל, חיפה אוניווערסיטעט, און א שפיטאל פאר גייסטיק קראנקע זענען עוואקואירט געווארן, די "דאמון טורמע" מיט די ארעסטאנטן זענען אויך אריבערגעפירט געווארן צו אנדערע טורמעס.
אינטערנאציאנאלע הילף - 2 עראפלאנען צו הילף פאַרייניקטע שטאַטן - מאַטעריאַלן און פֿייַער פארלעשונג בולגאַריע - 100 פייערלעשער ענגלאַנד - דריי גרייס צו הילף - 2 עראפלאנען צו הילף - 4 לעש עראפלאנען און אַן אַעראָפּלאַן צוצושטעלן מאטעריאלן - עראפלאן פייערלעשער שפאניע - 2 עראפאלנען צוגעשטעלט פֿראַנקרייַך - 4 עראפלאנען געגעבן - אויסלעש העליקאָפּטער - 2 עראפלאנען צוגעשטעלט - אויסלעש העליקאָפּטער רוסלאַנד - דריי לעש עראפלאנען געגעבן - דריי פייער לעשער לאסט אויטאס געגעבן - אויסלעש עראפלאן און 3 אויסלעש העליקאָפּטערס פאלעסטינע אויטאנאמיע - פייערלעשער און מאנשאפט
די טראגעדיע האט פאסירט ווען די שב"ס האט באשלאסן צו עוואקואירן די ארעסטאנטן, אן אויטאבוס וועלכע איז געפארן אין ריכטונג פון טורמע, מיט קאדעטן וועלכע האבן געזאלט ווערן אפיצירן אין די טורמע וועכטער אגענטור, איז פלוצלינג פארכאפט געווארן צווישן די פלאמען און איז פארברענט געווארן, א טייל פון די וועכטער זענען געווען דרוזן.
ביבי נתניהו האט דערקלערט די סיטואציע אלס נאציאנאלע עמערגענץ צושטאנד, און אלע ישראל אגענטורן האבן זיך געשטעלט צו העלפן ברענגען די פייער אונטער קאנטראל, די פאליציי, מד"א, די פייערלעשער און צה"ל.
נתניהו האט אויך אפעלירט צו אנדערע לענדער אין די ראיאן, צו העלפן ברענגן די פייער אונטער קאנטראל, וויבאלד ישראל האט נישט די נויטיקע געצייג פאר אזא פייער אויף א גרויסע מאסשטאב, ווי עראפלאנען וואס קענען אויסלעשן א שריפה, גריכנלאנד און ציפערן האבן געמאלדן אז זיי גייען שיקן הילף.
די געגנט איז דרום פון חיפה, נאנט צו טירת כרמל, אויפן כרמל בערג, ווי עס געפונען זיך וועלדער, קיבוץ בית אורן געפונט זיך דארט, ווי אויך אוספאיע א שטעטל פון דרוזן, וועלכע איז א טייל פון עיר הכרמל.
א פייער האט אנגעהויבן ברענען מיטאג צייט, עס איז נאך נישט באוויסט גענוי וואס האט גורם געווען צום פייער, לויט אפשאצונגען איז עס פון אן אומלעגאלע מיסט ארט וואס האט מעגליך אויך שעדליכע כעמיקאלן, אדער קינדער וואס האבן גערייכערט א נארגילע, און האבן נישט פארלאשן די קויל ווי עס באדארף צו זיין.
קארטעזישע פֿארעם און דעפֿיניציע דורך געארדנטע פארן א קאמפלעקסע צאל קען מען דערפאר ווערן אידענטיפיצירט מיט א געארדנטן פאר אינעם קארטעזישן פלוין; מען רופט דאס אמאל די קארטעזישע פארעם פון .
פאקטיש, קען מען דעפינירן א קאמפלעקסע צאל ווי א געארדנטער פאר , אבער אין אזא פאל דארף מען איינשליסן די כללים פאר צוגאב און טאפלען ווי א טייל פון דער דעפיניציע.
די טעאריע פון קאמפלעקסע צאלן איז געווארן שטארק אנגענומען צווישן מאטעמאטיקער דורך נילס הענריק אבעל, וואס האט געניצט קאמפלעקסע צאל אסאך מיט גרויסן דערפאלג.
דריי וואכן דערנאך, האבן טעראריסטן פון יאפאן, וואס האבן אנגעהערט צו די רויטע ארמיי דארט, דורכגעפירט א בלוטיקע אטאקע אין אויפנאמס זאל, אין טערמינאל אין פליפעלד, פיר און צוואנציק זענען אומגעקומען, די יאפאנעזער האבן געארבעט אין שליחות פון די פאלקס פראנט פארן באפרייונג פון פאלעסטינע.
ישראל האט נישט געוואלט פארהאנדלען מיט זיי, דייטשלאנד אבער האט איינגעשטימט, ווילנדיק אז די פארמעסטן אין די אלימפיאדע זאל ווייטער אנגיין, אז די פארכאפערס און די פארכאפטע וועלן פליען קיין טוניסיע, אזוי האלטן די פאסירונגען ווייט פון ווי די אלימפיאדע.
פריווונג צו באפרייען די טעראריסטן זענען אנגעקומען צום לופטפעלד, און דייטשע פאליציאנטן האבן געעפנט פייער, פינעף טעראריסטן זענען אומגעקומען אין די פייער אויסטויש, די טעראריסטן האבן באוויזן צו הרגנען אלע משכונות, וואס זענען געווען געבינדען אין העליקאפטערס, מיט האנט גראנאטן.
די נאכט פון 4טן סעפטעמבער, זענען זיי אנגעקומען אין מינכן באן סטאנציע, וואו זייערע וואפן זענען געהאלטן געווארן אין געהיטענע שאפעס, זיך אנגעטון קליידער ווי ספארטלער, און מיט טאקסיס אפגעפארן צו די אלימפישע שטאט, און אריין צו די צימער ווי די ישראלדיקע זענען געווען, און זיי פארכאפט, צוויי אטלעטן זענען דעמאלט אומגעקומען, ביים פארכאפונג, און ניין זענען גענומען געווארן אלס משכונות.
די שווארצע סעפטעמבער טעראר גרופע, וואס האט אנגעהערט צו דער פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע, איז געווען פאראנטווארטליך, פארן אומקום פון עלף ישראלדיקע אטלעטן, און א דייטשן פאליציאנט.
בן הרב אהרן הורוויץ, רב אין בייטש, א זון פון הרב מאיר הורוויץ רב אין דזשיקאוו, דער אמרי נועם) רבי ישראל ראנד רבי מרדכי דוד ראנד רבי ישראל שלמה אורנשטיין רבי אברהם יהושע העשיל אורנשטיין , פון מאגלניצא רבי אלעזר דוד סופר-אורנשטיין, פון תל אביב רבי ישראל שלמה אורנשטיין פון קאזשניץ רבי משה אליקים בריעה אורנשטיין רבי אלעזר האפשטיין , רבי אין קאזשניץ פון תר"ט.
רבי ישראל אלעזר האפשטיין , געווען א רב אין פאריז און ניו יארק סיטי מרת בת-ציון מלכה רבי שמשון שטערנבערג, אייניקל פון רבי ישראל אלעזר, קאזשניצער רבי אין תל אביב די ווייב פון רבי קלונימוס קלמן שפירא הי"ד , פון פיאסעצנא.
מרת לאה רייזל, ווייב פון רבי נתן דוד ראבינאוויטש פון פארצעווע רבי ישכר האפשטיין מרת אסתר עטל, די ווייב פון רבי יצחק שלמה וואקסמאן, פון זשעליכאוו די ווייב פון רבי יוסף אונגאר, דאמבראווער רב די ווייב פון רבי מרדכי זאב הלוי הורוויץ רבי מאטל מרת לאה פערל , די ווייב פון רבי אבי עזרי זעליג שפירא , פון גרעניץ.
רבי אבי עזרי זעליג שפירא הי"ד, פון קאזשניץ רבי אלימלך שפירא הי"ד, פון ווארשע רבי יעקב שפירא הי"ד, פון קאזשניץ רבי נפתלי שפירא, פון ווארשע רבי יוסף מנחם שפירא , פון פראגא.
רבי ישעיה שפירא, פון לאדזש רבי שלום שפירא, פון פשיטיק רבי חיים שפירא הי"ד , פון פלאצק רבי משה שפירא, פון בלענדאוו-ביאלע רבי אלימלך שפירא , פון גראדזשיסק.
מרת שרה דבורה, ווייב פון רבי יחיאל יעקב האפשטיין, פון קאזשניץ רבי חיים מאיר יחיאל שפירא רבי ישראל שפירא פון גראדזשיסק רבי קלונימוס קלמן שפירא הי"ד , פון פיאסעצנא.
רבי ישעיה שפירא רבי אלימלך שפירא, פון פיאסעצנא-גראדזשיסק אין תל אביב רבי קלמן מנחם שפירא, פון פיאסעצנא-גראדזשיסק אין רמת בית שמש רבי אבי עזרא זעליג שפירא , פון סטרי.
קאזשניץ אין פוילן, איז א באקאנט שטעטל אין די חסידישע קרייזן, וואס דארטן האבן געוואוינט די רבנים און רבי'ס פון דער קאזשניצער דינאסטיע וואס ציעט זיך פון הרב ישראל האפשטיין, דער עבודת ישראל.
די גויים ארום אים האבן שטארק געציטערט פון זיין גרויסקייט, וואס האט ארויסגערופן א שרעקליכע האס אויף אים, דערפאר האבן זיי אים אנגעקלאגט ביי דעם פריץ, אז רבי משה איז א שפיאן, דער פריץ האט אים געלאזט רופן ערב שבת און אים פאראורטיילט צום הארגענען מיט א מיתה משונה, און באפוילן מען זאל אין אים אריינשטעקן א האלצענעם באלקן און אדורך לעכערן זיין קערפער און צורייסן זיינע בני מעיים, רבי משה איז געווען אינגאנצן באהאפטן דבוק צום אייבערשטען און גארנישט געשפירט וואס מען טוט מיט אים, ביז זיין נשמה איז אויסגעגאנגן, הי"ד.
דער בעל שם טוב האט זייער שטארק געוואלט זיך טרעפען מיט רבי יוסף, נאך זיין רביצין'ס פטירה האט רבי יוסף זיך געקליבן ארויף צו פארן קיין ארץ ישראל, איז ער אריין געפארן קיין מעזשביזש צום בעל שם טוב, און איז דארט פארבליבן א צייט, נאכהער איז ער ארויף געפארן קיין ארץ ישראל.
אין אגרא דפרקא ווערט געברענגט, אז דער בעל שם טוב האט געזאגט פאר רבי מיכלי זלאטשאווער, אז זיין פאטער האט באקומען זייער א נידריגע נשמה און האט איר אויף געהויבן ביז צו דער הויכקייט פון דעם תנא רבי שמעון בר יוחאי.
רבי יצחק איז געווען פון די גרויסע מקובלים פון זיין צייט, ערשט ער האט געדינט אלס מגיד אין נאווי-פאליע, שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין בראד, און זיך באהאפטן מיט די גרויסע לייבן פון בראדער קלויז.
רבי יצחק איז געבוירן אין יאר ה'תנ"ה צו זיין פאטער רבי יוסף ספראוועדליווער, רב אין פיסטין, א זון פון רבי משה, רב אין זאווריש, און צו זיין מוטער מרת יענטא די נבואה.
יונגע יארן רבי מנחם נחום איז געבוירן געווארן כ"ב שבט ה'תש"ב אין ירושלים צו זיין פאטער רבי משולם זוסיא טווערסקי, טשערנאבילער רבי און זיין מוטער מרת בלומא טויבא, א טאכטער פון רבי יעקב מרדכי בראנדוויין, דער סטרעטינער רבי אין ירושלים.
אין זיינע יארן האט מען געעפנט טשערנאבלער שטיבלעך אין ירושלים, בית שמש, ביתר, נוף הגליל, צפת און אלעד אין ארץ ישראל, אין אנטווערפן, בעלגיע און אין לאנדאן און מאנטשעסטער אין ענגלאנד.
י"ח אלול ה'תשכ"א, האט ער חתונה געהאט מיט מרת נחמה מרים, א טאכטער פון גאב"ד ראדאמישלא הרב אלחנן היילפרין זצ"ל, דער געוועזענער זקן הרבנים פון גאלדערס גרין, לאנדאן, און נשיא הכבוד פונעם לאנדאנער התאחדות קהלות החרדים.
נאך זיין חתונה פלעגט ער לערנען אין דעם בעלזער כולל פאר אומגעפער פינף און צוואנציג יאר, און דערנאך, האט זיין פאטער באשטימט אים צו ווערן ראש כולל אין טשערנאביל.
אבער האט רעזיגנירט אין 1893, אין 1900 האט ער געגרינדעט די פאלקס פארטיי, וואס האט פארלאנגט באלדיגע זעלבסטשטענדיגקייט פאר טשעכיי, אין 1907 איז ער צוריק אין פארלאמענט, ווי ער באשולדיקט געווארן אלס ווידערשפעניקער, קעגנשטעלענדיק זיך די עסטרייכע פאליטיק אין די באלקאן לענדער.
האט ער אונטערגעשריבן אן אפמאך מיט דער נאציאנאלער סלאוואקישער באוועגונג, און ער איז געווארן ערשטער פרעזידענט פון דעם נייעם לאנד, אויפגעשטעלט אויף שטחים פון דער אלטער עסטרייך אונגארישע אימפעריע.
ביי דער ערשטער וועלט מלחמה, איז ער אנטלאפן קיין אויסלאנד, ער האט געארבעט אינאיינעם מיט די אליאירטע, און אין 1917 האט ער אויפגעשטעלט די טשעכישע באטאליאן, אין רוסלאנד.
דער מחבר שרייבט אין הקדמה פון ספר בני יששכר חייב אדם להקביל פני רבו ברגל , דער דערהויבענע הייליקייט וואס קומט ארונטער אין די הייליגע צייטן, איז קיין פארגלייך פון דעם רבין צום תלמיד, און דורך דעם וואס דער תלמיד איז מקבל פנים דעם רבין ווערען זיי ווי איינס.
דער דערהויבענע הייליקייט וואס קומט ארונטער אין די הייליגע צייטן פיעלט מען דורך די אותיות פון די תורה, דערפאר פירען זיך דערהויבענע יידן צו פארן אויף יום טוב צום רבין, און דער רבי זאגט פאר זיי תורה אין די הויכע זמנים.
רבי צבי אלימלך ברענגט אסאך דעם חיד"א אין זיינע ספרים, אין א פלאץ שרייבט ער אויפן חיד"א אזוי: איך ווייס נישט וואו דער מראה מקום דערפון איז נישט אין סוגיות הש"ס, אבער וויבאלד דער חיד"א איז א רב מובהק אין זיין דור שרייבט אזוי בבית דין של מטה, פסק'נט מען אזוי אויך אין בית דין של מעלה.
רבי הערש מילך איז געווען רב אין צען פארשידענע שטעט, דינאוו, ריבאטוטש, סטריזשעוו, לאנצהוט, קאלאמיי, האלאשיץ, בערטש, דזשילבערץ, דובעצק, מונקאטש, נאכהער צוריק אין דינאוו.
רבי הערש מיילעך האט געשריבן אסאך ספרים, אויסער דעם ספר בני יששכר איז נאך באקאנט: אגרא דפרקא, אגרא דכלה, אזהרות מהרצ"א, ברכה משולשת, דברים נחמדים, דרך עדותיך, דרך פקודיך, הגהות והוספות מהרצ"א, הגהות מהרצ"א, הלכות ותקנות, והיה ברכה, חדושי בני יששכר, חדושי מהרצ"א, טעמי המצות, כלי הרואים, לקוטי מהרצ"א, מגיד תעלומה, מעין גנים, נחל אמונים, סדר הקרבנות, רגל ישרה, ריח דודאים, תקנות תמכין דאורייתא.
געווען טעטיק אין אומלעגאַלע ציוניסטישע גרופּעס אין ראַטן-פֿאַרבאַנד און, צווישן אַנטערש, רעדאַגירט אומלעגאַלע ייִדישע פּעריִאָדישע אויסגאַבעס אויף רוסיש און אויף ייִדיש.
נאָך דער עליה האָט ער זיך געדרוקט דער עיקר אין ישׂראלדיקע זשורנאַלן און אַלמנאַנאַכן – "די גאָלדענע קייט", נײַע וועגן”, "ירושלימער אַלמאַנאַך", „טאָפּלפּונקט” און אַנדערע, ווי אויך אין אויסלענדישע פּעריאָדישע אויסגאַבעס -„פֿאָרווערטס”, "די פּען", "די גילגולים" א"אַ.
עס זײַנען דערשינען פֿינף ייִדישע לידער-זאַמלונגע, ווי אויך אַ צוויי-שפּראַכיקע זאַמלונג און אַ העברעיִשע לידער-זאַמלונג (אָריגינעל־העבריִשע און אויטאָרישע איבערזעצונגען פֿון אָריגינעל־ייִדישע ווערק).
ער האָט פֿאַרענדיקט דעם היסטאָרישן פֿאַקולטעט פֿונעם מאָסקווער מלוכה־אוניווערסיטעט אויף לאָמאָנאָסאָווס נאָמען, דערנאָך די ייִדיש־גרופּע פֿון די העכערע ליטעראַרישע קורסן בײַם ליטעראַטור־אינסטיטוט אויף גאָרקיס נאָמען אין מאָסקווע.
אין די 80ער יאָרן געאַרבעט אין דער רעדאַקציע פֿון „סאָוועטיש היימלאַנד”, אין 1986 אלס בײַלאַגע צו דעם זשורנאַל איז דערשינען טשערנינס זאַמלונג אינטערוויוען "דיאַלאָגן וועגן דער ייִדישער קולטור אין פֿססר".
וועלוול טשערנין האָט איבערגעזעצט אין רוסיש אַ גאַנצע ריי ווערק פֿון ייִדישע פּראָזאַיִדער און דראַמאַטורגן - שׁלום־עליכֿם, אבֿרהם גאָלדפֿאַדען, חיים גראַדע, מיכֿאל פֿעלזנבוים אא.
ער אַרבעט אויך אין געביט פֿון דער ייִדישער ליטעראַטור-פֿאָרשונג (פֿאַרטיידיקט אַ דאָקטאָר־דיסערטאַציע אינעם ייִדיש־צענטער פֿונעם בר־אילן אוניװערסיטעט), אַרויסגעגעבן אַ גאַנצע ריי אַטיקלען אין רוסיש, העברעיִש, ייִדיש, ענגליש און אוקראיניש וועגן דער שאַפֿונג פֿון מענדעלע מוכֿר־ספֿרים, שׁמעון שׁמואל פֿרוג, חיים נחמן ביאַליק, אורי צבֿי גרינבערג, לייב נײַדוס, לייב קוויטקאָ, עמנואל קאַזאַקעוויטש און אַנדערע ייִדישע שריפֿטשטעלער.ער איז איינער פֿון רעדאַקטאָרן פֿון אַ פֿולקום געווידמעטן דער פּאָעזיע אויף יידיש באַנד פֿונעם העברעישן אַלמאַנאַך "משיב הרוח" .
ערפינדונג און ארעסט נאך יענעם פארטאגס, בערך האלבער 3 אזייגער, האבן די ניו יארק סיטי פאליציי זיך אראפגעלאזט צו אראן'ס הויז און ברוקלין, אויף איסט 2, און עוועניו , אויפן דריטן בוידעם שטאק ווי אראן האט געוואוינט אליינס, זיי האבן אריינגעשטורעמט אינעם הויז, און געזען אראן זיצן אויפן קאוטש, די פאליציי האט גראד אויסגעשריגן "וואו איז דאס אינגל!?", אראן האט געשאקלט מיטן קאפ צום קאך, דארט אין קאך האט זיך אנטפלעקט א גרויליקע סצענע, גרויסע בלוטיגע מעסערס מיט א שנייד-טאוועל, אינעם פרידשידער האבן זיי געפונען די צישניטענע פיס פונעם קינד.
אראן האט אויך אויסגעזאגט פאר די פאליציי אז דער אנדערער טייל פונעם קערפער האט ער אוועקגעשליידערט און א מיסט קאסטן און די סאנסעט פארק געגנט און ברוקלין, די פאליציי זענען אהין אראפגעפארן און טאקע געטראפן די קערפער און א פלאסטישער גארביטש בעג אריינגעלייגט אין א רויטער רענצל.
שפעט יענע נאכט, שוין מיטוואך פארטאגס, האבן די פאליציי צוזאמען מיט די - וואס איז אריינגעשלעפט געווארן אדאנק געהיימע אינטערווענצן פון דעם לאקאלען אידישן קאנגערסמאן זשעראלד נאדלער - נאכגעזוכט דעם אייגנטומער פון דעם דענטיסט אפיס, וואס האט געוואוינט אין ניו דשערסי, און דער סעקרעטאר, דער סעקראטאר האט באשטעטיגט אז אראן איז זייער פאציענט, און ער איז יענעם נאכמיטאג אריינגעקומען באצאלן א ביל, זיי האבן איבערגעגעבן דעם פונקטליכן אדרעס פון אראן.
אויפן קאמערע זעהט מען ווי קלעצקי דרייט זיך אהין און צוריק ביים ווינקל פון 18'טע און 45'סטער גאס, און ווייסט נישט וואוהין צו גיין, ביז א געבערדלטער מאן גייט פאריבער - ווארשיינליך אראן - און דאס קינד גייט צו צום פארשוין, קלעצקי פאלגט נאך דעם פארשוין אפאר פיס ביז זיי קומען אן צו א געוויסער דענטיסט אפיס אויף יענער גאס, דער פארשוין גייט אריין אינעם דענטיסט אפיס, און לייבי ווארט פאר אים אינדרויסן פאר בערך 8 מינוט.
די פאליציי האבן ארעסטירט א אידישן פארשוין, לוי אראן, א 35 יעריגער אפגע'גט'ער איינזאמער מאן, וואס האט אויך געוואוינט אין דער געגנט, און האבן אים באשולדיגט מיטן מארד.
ווי נאר די ערשטע נאכט איז פאריבער, האט די זארג אין פאניק פון דער גאנצער אידישע געמיינדע אנגעהויבן צו וואקסן, די פאליציי האבן געזען ווי ערענסט די געמיינדע נעמט די זאך, האבן זיי זיך אינגאנצן אריינגעווארפן און דער זוכעניש, און ס'האט זיך אנגעהויבן א גאר דראמאטישע זוכעניש, וואס איז באריכטעט געווארן ביי אלע מעדיע סטאנציעס, סיי לאקאלע און סיי נאציאנאל.
נאכפארשונג סורוועלענס קאמערעס מאנטאג שפעט ביינאכט, האט א פריוואטער מאן, מיטן נאמען יעקב גערמאן, דער פאטער פונעם קינד'ס מלמד, אויף זיין אייגענע אינציאטיוו באשלאסן צו אנהויבן נאכפארשן פריוואטע סורוועלענס קאמערעס, פון געשעפטן און פריוואטע הייזער, פון די גאסן ווי דאס קינד האט מעגליך געבלאנדשעט, וואס דאס האט עווענטועל געברענגט צו דאס טרעפן דאס קינד.
די פארשווינדעניש און מאסיווע זוכעניש דאס קינד איז פארשוואונדן געווארן, מאנטאג 11טן יולי, 5 אזייגער נאכמיטאג, נאכדעם וואס ער האט אפגעשמועסט מיט זיין מוטער אז ער וועט איר טרעפן אויף דער גאס, אהיימגייענדיג פון דעם באיאנער חדר, אויף 12'טע עוועניו אין דער 44'סטער גאס, דאס קינד איז אבער קיינמאל נישט אנגעקומען.
דורכאויס די ערשטע נאכט האט מען גענישטערט אלע הויפן פון הייזער, אונטער אויטאס, מיסט קאסטנס, אראפגערופן געשעפט אייגנטומער זאלן עפענען זייער געשעפטן צו זעהן אפשר איז נישט דאס קינד פערצופאל אויסגעשפארט געווארן, אבער די נאכט איז פאריבער אן קיין שפיר פון דאס קינד.
דאנערשטאג נאכמיטאג איז אראן עמטליך אנגעקלאגט געווארן דורך די ברוקלין דיסטריקט עטורני מיט דער קלאגע פון מארד, ער האט זיך באוויזן פאר א ריכטער, ווי זיין אדוואקאט האט פארלאנגן אז מ'זאל אונטערזוכן זיין מענטאלער צושטאנד.
ווי די פילע קאמערעס האבן געוויזן, האט זיך אנגעהויבן צו ארויסשטעלן, אז דאס קינד האט זיך פשוט פארבלאנדזשעט, און פאר בערך א האלבע שעה האט ער זיך ארומגעדרייט אויף דער גאס נישט וויסנדיג דער ריכטיגער וועג אהיים.
אראן האט נאך יענעם טאג זיך מודה געווען אינעם מארד, און לויט זיין ווערסיע האט ער צוליבן זיין אין פאניק איבער די גרויסע זוכעניש דערשטיקט דאס קינד מיט א האנדטוך, און דערנאך צושניטן דעם טויטן קערפער.
די געשיכטע איז נאכגעפאלגט געווארן מיט גרויס דראמא אין גאנץ אמעריקע, אלע נאציאנאלע מעדיעס האבן געגעבן פראמינענטע דעקונג צו דער געשיכטע, פאר א לענגערער וויילע.
ביז ווען די הגנה, האט אין אן אנגריף אנגעפירט דורך פיסגייער זעלנער, און שיפן פון ים פלאט, איינגענומען די דארף אין 16טן יולי 1948, און די איינוווינער זענען אנטלאפן.