polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
היסטאריע אין דער שטאט לעמבערג איידער דער צווייטער וועלט קריג, האבן געוווינט ארום 110,000 יידן, זייענדיק א דריטל פון דער באפעלקערונג, ווען נאצי דייטשלאנד, האט אינוואדירט פוילן, האבן אסאך יידן אויסגעוואנדערט קיין לעמבערג, וואס האט זיך געפונען אונטער רוסישן קאנטראל, לויטן ריבענטראפ מאלאטאוו אפמאך.
עס איז אויפגעשטעלט געווארן א יודנראט, מיט יוסף פראנס אלס דער הויפט, ער איז געהרגט געווארן קורץ דערויף, ווען ער האט זיך אנטזאגט ארויסצוגעבן יידן פאר צוואנגס ארבעט.
רבי אהרן ראטה , גערופן רבי אהרעלע, איז געווען א רבי וואס האט געגרינדעט די "שומר אמונים" חברה, וואס נאכדעם וואס ער איז אוועק האט זיך עס אנטוויקלט אין די חסידישע הויפן תולדות אהרן - שומר אמונים און נאך וואס זיין איידעם איז אוועק האט זיך געגרינדעט תולדות אברהם יצחק.
אין אמתן האט זיך די חבריה געגרינדעט אלס א חברה, אבער אין לויף פון די יארן האט זיך עס אויסגעברייטערט, בעיקר ביים רבי'ן דער תולדות אהרן רבי, אין שפעטער מער ביי זיין זון דער היינטיקער תולדות אהרן רבי.
מיט א מאל איז דער איידעם רבי אברהם יצחק צו געלאפן און אנגעהויבן מספיד זיין, און טאקע שפעטער זענען רוב חסידים פון שומרי אמונים אריבער צו דער חברה פון תולדות אהרן.
פירונגען ער האט איינגעפירט אז אויסער וואס יעדער גייט מיטן פולן ירושלימער לבוש, נעמליך: קאפטן, ווייסע קאפל און זאקן, גייען בחורים אויך מיט שטריימלעך – א זאך וואס איז נישט דא אין קיין אנדערע חסידות אין דער וועלט, וואו מען טוט הערשט אן א שטריימל צו דער חתונה.
די גרופּע האט געקויפט 300 דונאַם פון לאַנד אויף דער פעריפעריע פון תל אביב וואס איז געווארן דער באָראָכאָוו קוואַרטאַל, דער ערשטער ארבעטער קוואַרטאַל אין דער מדינה.
געשיכטע אין 1917, בשעת דער ערשטער וועלט מלחמה, האט פאסירט אויף קאזלאווסקי בערגל איינער פון די לעצטע קאמפן צווישן דער אטאמאנישער אימפעריע און די אויסטראלישע קראפטן.
די גרינע ליניע וואס דארף געבויט צו ווערן פון צענטער ראשון לציון, אריבער קיין חולון, אויף תל אביב, איז אריבער שווערע קריגערייען צווישן די תל אביבע שטאטראט, און דער פינאנץ מיניסטעריום.
וויבאלד דער פלאן לויטעט אז דער באן וועט לויפן אויף אבן גבירול בולוואר, די שטאטראט וויל אז די באן זאל לויפן אונטערערדיש, און די פינאנץ מיניסטעריום, וויל נישט באצאלן פארן בויען טונעלן, איז דערווייל גרייט מען צו די ליניע ביז יפו אויפן ערד און בנימין נתניהו האט געפאסט דעם באשלוס אז אין צענטער פון תל אביב וועט די גרינע ליניע לויפן אונטערערדיש פאר פיר קילאמעטער און אין צפון תל אביב וועט דאס ווידעראמאל ארויפקומען אויפן אויבערפלאך פונעם גאס.
די ליניע צעטיילט זיך אין צוויי סיי אין דרום און סיי פון צפון פון די שטאט תל אביב, און וועט האבן א פארבינדונגס סטאנציע מיטן רויטן ליניע ביי די קארלבאך סטאנציע אין שטאט.
אין גוש דן, בויט מען א לייכטע באן סיסטעם, וואס וועט אין געוויסע טיילן דינען אלס אן אונטערערדישע באן, וואס וועט פארן פון פתח תקוה, אריבער בני ברק, רמת גן און תל אביב-יפו קיין בת ים.
דער פלאן פון בויען א באן סיסטעם אין תל אביב, איז שוין פון די בריטישע מאנדאטארישע צייטן, וואס איז קיינמאל נישט צושטאנד געקאמען, און אפילו יעצט איז דא פראבלעמען מיט די שטאטראטן, ווי דער באן פארט אריבער מיטן טראנספארטאציע מיניסטעריום.
די פֿרעקווענץ פון די טראמען אין די שפיץ שעה׳ן וועט זיין יעדן אנדערט־האלבן מינוט אין דעם אונטערדישן טייל, און יעדן דריי מינוט אין דער אויף־ערדישן טייל.
זייער טאכטער שרה דבורה האט חתונה געהאט מיט רבי יחיאל יעקב האפשטיין, קאזשניצער רבי; ווען ער איז נפטר געווארן יונגערהייט האט זי חתונה געהאט בזיווג שני מיט רבי אשר פערלאוו, דער סטאלינער רבי.
אזוי ווי זיין זון איז נפטר געווארן אין זיין לעבן, זענען א שיינער טייל פון זיינע חסידים אריבער צו זיין תלמיד, רבי מאיר יחיאל האלשטאק, דער אסטראווצער רב, וואס האט אנגעהויבן צו פירן.
לעבנסגעשיכטע רבי אלימלך איז געבוירן געווארן אין תקפ"ד צו זיין פאטער, רבי חיים מאיר יחיאל שפירא, אן אייניקל פונעם קאזשניצער מגיד און א רבי פון טויזנטער חסידים, באוואוסט ווי דער "שרף פון מאגלניצא", און צו זיין מוטער גיטל, א טאכטער פון רבי אלעזר פון ליזשענסק, א זון פון רבי אלימלך פון ליזשענסק, וועמענס נאמען ער האט געטראגן.
רבי אלימלך שפירא האט מקבל געווען אין חסידות פון די גרויסע צדיקים פון זיין דור: זיין פאטער, רבי ישכר בער פון ראדאשיץ, רבי נתן דוד פון שידלאווצע און אויך פון רבי ישראל פון רוזשין, צו וועמען ער פלעג פארן נאכאלץ ווען ער איז שוין געווען א רבי.
רבי אלימלך שפירא פון גראדזשיסק , אן אוראייניקל פון דעם רבי ר' מיילעך און דעם קאזשניצער מגיד, איז געווען פון די חשובע אדמו"רים פון זיין דור און דער גרינדער פונעם גראדזשיסקער הויף.
אפשטאם רבי אברהם יעקב איז געבוירן געווארן ה' אלול תרפ"ח, צו זיין פאטער פון רבי מרדכי שלום יוסף, סאדיגורער רבי אין פשעמישל, דער "כנסת מרדכי", זון פון רבי אהרן, און זיין מוטער, מרת מירל, א טאכטער פון רבי ישראל שלום יוסף העשל פון מעזשביזש.
דער צווייטער דור אין דעם צווייטען דור זענן אויפגעשטעלט געווארן אפאר שטרוימען אין דעם מוסר באוועגונג דורך ר' ישראל'ס תלמידים: דער שטרוים פון "דער אלטער פון קעלם", ר' שמחה זיסל זיו, האט זיך אויסגעצייכנט מיט א שטרענגען חינוך, א פארלאנג פאר ארדער, ריינקייט און שטרענגער זעלבסט-דיסציפלין.
אין ראם פון דעם האט דער אלטער ארויסגעברענגט דעם וויכטיקייט פון "דאס גרוויסקייט פון א מענטש" - - אז דער מענטש איז אפילו גרעסער ווי מלאכים, און ער דארף זיך דעריבער פירן ווי עס פאסט.
דער שטרוים פון "דער אלטער פון נאווארדאק", ר' יוסף יוזל האראוויץ, וואס האט געהאלטן פונקט פארקערט ווי די קעלמער און סלאבאדקער שטרוים, און האט געהאלטן אז א מענטש דארף וויסן דאס אייגענע נידריקייט .
אין זיין ספר "מדרגת האדם" צייגט דער אלטער ווי נידריג דער מענטש איז און וויאזוי ער איז פיל מיט "נגיעות", דאס הייסט פריוואטע אינטערעסן וועלכער האלטן אים צוריק פון צוקומען צו דער אמת.
דער מוסר באַוועגונג זעט אין יידישקייט א לערע וועלכע ארבייט אויס דעם מענטש אין אלע אספעקטן פון לעבן: אין די יידישע גלויבן און אין דעם דערקענונג פון גאָט, וועלט-קוק און טראַכט, כאראקטערן און מידות, און דאס געשטעל פון געזעץ און יושר.
לויט די לערע פון דעם באוועגונג זענען שטיקער תורה וועלכע אנבאלאנגט דעם מענטשענ'ס זיך אויסאיידעלען און דאס באנעמונג פון א מענטש צו זיין פריינט פארגעסן געווארן.
ער האט געלערנט מיט זיי פון מוסר ספרים, אבער ער האט אויך גע'טענה'ט אז כדי צו קענען מקיים זיין ווי עס באדארף צו זיין די מצוות וועלכע מענטשן זענען מזלזל דערין, ווי מצוות שבין אדם לחבירו, מוז א מענטש זיך פארטיפן אין זיינע "טינקעלע כוחות" (א טערמין וועלכער איז ווי עס זעט אויס גענומען געווארן פון אימאנועל קאנט).
די מוסר באוועגונג איז נאך א באוועגונג אין כלל ישראל, וועלכער קומט נאך אסאך באוועגונגען וועלכע האבן געוואלט אריינברענגען א פנימיות אין יידישקייט, ווי די קבלה באוועגונג, וועלכער איז געגרינדעט געווארן דורך רבי יצחק סגי נהור, דער רמב"ן, און שפעטער דער אר"י און דער רמ"ק, אדער די חסידות באוועגונג וועלכער איז געגרינדעט געווארן דורך דער בעל שם טוב, דער מעזריטשער מגיד און ר' שניאור זלמן פון לאדי.
די הונטערגרונד פון דעם באוועגונג דער גרינדער פון דעם באוועגונג ר' ישראל סאלאנטער, האט אנגעהאנגען זיין מהלך אין מוסר אין זיין רבי'ן ר' יוסף זונדל פון סאלאנט וועלכער איז געווען א תלמיד פון ר' חיים פון וואלאזשין.
ענלעך צו אַ סטאַנדאַרט דיאד, די עלעקטריש קראַנט פלאָוינג אין די פאָרורטייל אויף די פראָנט זייַט פון די ז'-, אָבער ניט טראַוואַלינג אַוועק ווען די דיאד פאַרקערט פאָרורטייל.
אין באַזונדער קאַמפּערד צו אַ סטאַנדאַרט דיאד, איז אַז עס איז אַ ווייַזן ענערגיע ריס צווישן די שפּיץ ענערגיע אין די וואַלענטקייַט באַנד און לאָואַסט קאַנדאַקשאַן באַנדע ענערגיע פון די סעמיקאַנדאַקטער.
ווייַזן ענערגיע ריס מיטל זי קענען פאַל סטריק עלעקטראָן קאַנדאַקשאַן צו די וואַלענטקייַט באַנדע בשעת פּראַזערווינג זייַן מאָמענטום און ענערגיע פאָוטאַן ימישאַן מיט ענערגיע ריס איז צונעמען - אַז איז ליכט דיאד וועט פאָרשטעלן פאָרורטייל ווען עס איז אין פאָרנט.
הייַנט, מיט טעכנאלאגישער אַנטוויקלונג קענען פּראָדוצירן וועט לאזן אַרויס ליכט אין פארשידענע פארבן אין די קענטיק, ינפראַ-רויט און אין די פּאָסטן-לילאַ.
נאך צוויי יאר איז ער געגאנגען צו דער "אהבת רעים" שוהל אין קראקע וואו ער איז שטארק באריהמט געווארן און אנגעהויבן געבן קאנצערטן איבער אייראפע, האלאנד און ענגלאנד.
און אין 1938 איז ער געגאנגען קיין יאהאנעסבורג, דרום אפריקע וואו ער איז געבליבן חזן ביז ער האט פענסיאנירט און געפארן קיין ישראל אין יאהר תשל"ד וואו ער האט אפגעהאלטן עטליכע קאנצערטן וואס טייל זענען רעקארדירט געווארן.
זייערע קינדער זענען געווען: רבי מנחם מענדל, וואס האט זיך געצויגן קיין ארץ ישראל און האט געפירט דעם גאליציאנער כולל דארטן רבי יעקב, איז אומגעקומען אין וויען אין חורבן אייראפע רבי יום־טוב ליפמאן, וואס האט זיך געצויגן קיין ארץ ישראל שפרה, די ווייב פון הר"ר ישראל בן ר' יחיאל וואגשאל, הרב מפריסטיק, א גרויסער מיוחס, פון רבי אלימלך פון ליזשענסק אוו רבי נפתלי ראפשיצער.
אסתר, אשת חבר צו רבי יצחק פלאם, ווער איז געוועזן אן אוראייניקל פונעם לוצקער מגיד רבי שלמה פלאם, און א זון פון חנה רחל, די טאכטער פון רבי אלעזר מבעלז.
רבי דוד פלאם, דער אלעסקער רב פון מאנטריאל (אין די לעצטער יארן אין ירושלים, מ"כ אין הר הזיתים, אין דער חלקה פון דער משפחה פון דעם קארטשינער רב מנחם מנדל רובין לעבן מערת הנביאים) רבי שמואל אהרן פלאם דער דובעצקער רב, וואס איז אומגעקומען מיט זיין רעבעצין אין חורבן אייראפע.
די שומערן האבן איבערגענומען די פרוכטבארע האלבע לבנה ראיאן פון מעסאפאטאמיע אין די אוראלטע צייטן, און זיי האבן געבויט אסאך שטעט, וואס יעדע איינע האט געהאט אן אייגענע רעגירונג.
רבי אברהם יהושע העשיל טווערסקי, רבי אין קיעוו רבי יעקב יצחק טווערסקי פון מאקארעוו און שיקאגא רבי חיים מרדכי מרגליות פון דוביסאר, איידעם פון רבי נחום מאקארעווער
מאקארעוו אין דער רוסלענדישער אימפעריע איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, וואס דארטן האבן געוואוינט די רבי'ס פון דער מאקארעווער דינאסטיע וואס ציט זיך פון רבי מנחם נחום טווערסקי, וואס איז אן אפצווייג פון טשערנאבל.
פּערעיאָן באַשטייט פון די איבעריקע 7 ברוסט־סעגמענטן, וואָס זיינען בדרך־כלל ניט געאייניקט, כאָטש עטלעכע איזאָפּאָדן ווייזן יאָ באַשטימטע צונויפגאָסן אינעם פּערעיאָן.
אַ סך גרופּעס איזאָפּאָדן האָבן פרייע פּלעאָנישע סעגמענטן, אָבער זייער אָפט זיינען זיי געאייניקט ביז די סיבות, ווען פּלעאָן זעט אויס ווי איין גרויסער סעגמענט.
די פּלעאָפּאָדן זיינען מער־ווייניקער פּלאַטשיק און פאַרנעמען זיך אין פאַרשידענע פונקציעס: קודם כל אַלס אָסמאָרעגולאַטאָרישע און אָטעם־אָרגאַנען (ד.ה.
אין עטלעכע פאַלן טרעפט זיך פּאָרלעכווייזע צונויפשמעלצן פון אָדער להיפּוך — רעדוקציעס פון פּלעאָפּאָדן, וואָס איז בפרט כאַראַקטעריסטיש פאַר .
אין דער ערשטער סעגמענט פון פּערעיאָן איז צונויפגעגאָסן מיטן קאָפּ און אַזוי די פיס, וואָס ער טראָגט, זיינען ‫מגולגל געוואָרן אין אַ מין מויל גלידער.
אין אַ סך גרופּעס ווייזט זיך די רעדוצקיע פון דאָזיקע גלידער ביז דער סיבה, וואָס זעט מען ביי יבשותדיקע איזאָפּאָדן: עטלעכע פון זיי האָבן נאָר אַ פּאָר קורצע איין־גלידיקע אברלעך.
קיין זשאַברעס טראָגן די פּערעיאָפּאָדן ניט, אָבער ביי נקבות געפינען זיך אויף זיי פּלאַטעלעך, וואָס מען הייסט זיי אָאָסטעגיטן און וואָס פורעמען מיט זיך אַ זעקל פאַרן נאָכקום .
עס קענען טראָגן די אָאָסטעגיטן אַלע פּערעיאָפּאָדן, אָבער אַזאַ סיבה טרעפט זיך זעלטן און אַמערסטנס טראָגן זיי נאָר 3-4 פּאָר פיס.
ס׳איז צוויי טיפּן אוראָפּאָדן: זיי קענען זיין ברייט, בלאַטאַרטיק, זיצנדיק אויף זייטן פון פּלעאָטעלסאָן אָדער פאַרקערט: שטאָקאַרטיק און זיצנדיק אויפן שפּיץ פּלעאָטעלסאָן.
לעבנסשטייגער ים איז וואו די איזאָפּאָדן אויפגעקומען געוואָרן, און אין ים ווייזן די גרעסטע פאַרשיידנקייט פון די פאָרמען און אויך די גרעסטע צאָל זגאַלן.
ער איז געווען א שטארקער תלמיד פונעם מנחת אלעזר פון מונקאטש, וואו ער איז אויפגעהאדעוועט געווארן אויפן דרך פון קנאות, און דער מנחת אלעזר האט זיך גאר שטארק בארימט מיט אים, אזוי ווייט אז ער האט געזאגט אז ווען ער וועט ארויפקומען אויף יענער וועלט און מען וועט אים פרעגן וואס ער האט אויפגעטון וועט ער זאגן אז ער האט געהאט פאר א תלמיד רבי שמעון ישראל!
אזוי אויך ווען דער מהריי"ץ פון ליבאוויטש האט געבעטן דעם מנחת אלעזר אז ער זאל אים שאפן איינער וואס קען אויפטון פאר אידישקייט אין דייטשלאנד האט דער מנחת אלעזר אים אנגעטראגן דעם שאפראנער רב, דאן האט אים דער שאפראנער רב געשיקט א לענגערע בריוו ווי ער איז אים מסביר פארוואס ער קען נישט אננעמען דעם פאסטן, און דער מנחת אלעזר האט אוועקגעלייגט די בריוו אין זיין פייער קאסע זאגנדיג ער וויל עס ווייזן פאר משיח ער זאל זען וואספארא חשובע אידן עס זענען געווען אינעם דור.
ביאגראפיע ער איז געווען א זון פון רבי גרשון פאזען, דיין אין פראנקפורט דמיין פאר כמעט פופציג יאר און א קינד פון משפחת פוזנא וואס האבן געדינט אלץ דיינים אין פראנקפורט אסאך דורות.
נאך דער קריג האט ער קודם אויפגעשטעלט א ישיבה אין היוואשוואלדי דער אומגעגנט פון בודאפעשט, און שפעטער ווען ער איז ארויסגעקומען קיין אמעריקע האט ער זיך באזעצט אין וויליאמסבורג און ער איז געווען דער ראש ישיבה פון דער סאטמארער ישיבה גדולה, וואו ער האט אויפגעשטעלט תלמידים לרוב.
אין תשל"ט, ביי דער פטירה פונעם סאטמארער רבי'ן רבי יואל טייטלבוים, וואס איז געווען גאב"ד פון דער עדה, האט מען אויפגענומען הרב ווייס צו ווערן דער נעקסטער גאב"ד.
ווען די קאמוניסטן האבן גענומען די הערשאפט אין רומעניע, האט ער געזען אז ער וועט נישט קענען פועל'ן אלס רב, און האט אימיגרירט אין ענגלאנד, וואו מ'האט אים באשטימט ראב"ד אין מאנטשעסטער
שפעטער איז ער געווארן אויפגענומען אלס ראב"ד עדה החרדית אונטער דעם דעמאלטסדיגן גאב"ד דער סאטמארער רבי זי"ע, און נאך דער פטירה פונעם סאטמארער רבי'ן ז"ל איז ער געווארן ירושלימער רב.
לעבנסגעשיכטע רבי יוסף מאיר איז געבוירן געווארן אין מונקאטש, עסטרייכער אימפעריע , צו זיין פאטער הרב שמואל צבי ווייס, דער שטאטס רב, און זיין מוטער, א טאכטער פון ר' צבי הירש עסטרייכער פון דראהביטש, א דיין אינעם בני יששכרס בית דין.
נאך זיין רבי'נס פטירה אין תרל"ו, האט ער אנגהויבן פירן א רביסטעווע אין ספינקא, און אסאך זידיטשויווער חסידים זענען געווארן זיינע חסידים, צוזאמען מיט פיל יידן פון אונגארן און גאליציע.
נאך דער צווייטער חתונה איז ער געווארן זייער נאנט צום אדמו"ר רבי יצחק אייזיק אייכנשטיין פון זידיטשוב, ביז ער איז געווארן זיין חשובסטער תלמיד; ער איז געווען זיין רבי מובהק אין חסידות.
דער גארטן פון די פארשוואונדענע סאלדאטן, אויף הר הרצל אין ירושלים איז אָדער מיטן פולן נאָמען: גאָרטן פון די פארשוואונדענע צום אנדענק פון ישראל'ס געפאלענע זעלנער וועמענס קבורה אָרט איז אומבאַקאַנט אין דעם מיליטעריש בייס - וילעם אויף בארג הערזל אין ירושלים איז די הויפט דענקמאָל גאָרטן אין זכּרון פון ישראל' ס געפאלן זעלנער וועמענס קבורה אָרט איז אומבאַקאַנט.
דער גאָרטן איז געווען באשאפן אויף דער זיבעטער פון אַדאַר - פעברואר 29, 2004 אַטענדאַד דורך מיליטעריש פירער, פאַרטיידיקונג מיניסטער, אָרגאַנייזינג ווייַס האַנט, און די ירושלים מיוניסאַפּאַלאַטי.
גאַרדאַן קאַמעמערייטינג אַפּאַראַט איז געגרינדעט דורך די דיפענס מיניסטעריום ס זעלנער און ער געגרינדעט די ברייט געגנט ווו אַ צערעמאָניע איז געהאלטן יעדער יאָר מעמאָריאַל טאָג אין ישראל דעם בייַזייַן פון די פרעזידענט און קעפ פון שטאַט.
טכילעס דער אָרט איז גערופן ווי "האַנט אומבאַקאַנט זעלנער" ענלעך צו דעם קבר פון די ונקנאָוון סאָלדיער אין אנדערע לענדער אַרום די וועלט באדינט ווי אַ מאָנומענט צו געפאלן זעלנער פעלנדיק.
שכייניש צו די טאַנצן ריטשואַלז איז די פעלנדיק שטיק פון געשיכטע וואָס זענען צפון פון די ינס דאַקאַר סובמאַרינע מעמאָריאַל און די זייַט פון די טאַנצן ריטשואַלז אויף די מערב זייַט 201 תּנאָים פון דזשין מאַמאָריאַלז געבראכט דורך בעריווד משפחות איבער די יאָרן אַרייַנגערעכנט מאַמאָריאַלז צו פעלנדיק זכּרון פון די מלחמה פון ינדעפּענדענסע און דער יום כיפור מלחמה פעלנדיק.
דער צענטער פון דעם גאָרטן דענקמאָל וואַנט מיט אַ וואַסערפאַל און ער נעמען אַלע די געפאלן פון ישראל געהרגעט ין די לאַנד און אויסלאנד און אַן אומבאַקאַנט פּלאַץ פון 1914 צו די פאָרשטעלן.
דורך באַשלוס פון דער מיניסטער פון דיפענס שאַול מאָפאַז אין 2003 די פאַרלייגן פון דעם גאָרטן וועט זייַן געניצט ווי די הויפּט דענקמאָל קאַמעמערייטינג ישראל 'ס געפאלן זעלנער וועמענס אָרט פון קבורה איז אומבאַקאַנט.
איידער די פאַרלייגן פון דעם גאָרטן אין 2004 די בנין כאַוזד אַ ספּעציעל טייל אין זכּרון פון ישראל 'ס געפאלן זעלנער וועמענס קבורה אָרט איז ניט געקענט ווו זייַן חבר "ליידיק קברים" אין זכּרון פון אַלע די וויקטימס און איר טאַנצן הויפט ריטשואַלז פון בארג הערזל.
נאָך די ייַנשווערונג פון אַ דענקמאָל פּלאַק איז געגרינדעט גאָרטן און פּלאַנעווען יקספּאַנדיד צו ינס דאַקאַר סובמאַרינע מעמאָריאַל ליגן אויף די צאָפנדיק זייַט פון דעם גאָרטן.
די קוואַדראַט פון די פעלנדיק דזשין איז געהאלטן אויף דער זיבעטער פון אַדאַר צערעמאָניע ציעניסטיש צענטער ידף זעלנער וועמענס קבורה אָרט איז אומבאַקאַנט.
סענטראַל צערעמאָניע אין זכּרון פון די אומבאַקאַנט זעלנער זאָל גיין צו די האַלל נאַציאָנאַלער מעמאָריאַל פּלאַננעד פֿאַר קאַנסטראַקשאַן אין דער אַרייַנגאַנג צו די מיליטעריש בייס - וילעם אין סדעראָט הערזל אין ירושלים.
יעדע יאָר, אום זיבעטן אדר, ווערט געהאלטן דענקמאָל גאָרטן פּלאַזאַ צו פנים אין דער שטאַט פון ישראל, וואָס, לויט צו מסורה יאָרטאָג פון די טויט פון משה.
צוזאמען מיט די ייַנשווערונג פון די פעלנדיק דזשין אויך ינאָגערייטיד "שפּור וויזאַטערז 'לענג פון בארג הערזל מיט וואונדער אַז דערקלערן די גאנצע פון ​​די בארג הערזל אַרייַנגערעכנט מאַפּס און בראשורן יקספּליינינג.
נאכן אויפשטאנד קעגן דער שפאנישע רעגירונג אין דעם 16טן יארהונדערט זענען די נידערלענדער געווארן א טאלעראנט לאנד און יידן וואס זענען אנטלאפן פון דער שפאנישער אינקוויזיציע האבן זיך באזעצט אין אמסטערדאם.
אמסטערדאם צענטראל דינט אויך ווי אן אינטערנאציאנאלע באן סטאנציע; פון דארט זענען באן דינסטן קיין אונגארן, בעלארוס, בעלגיע, דייטשלאנד, דענמארק, טשעכיי, עסטרייך, פוילן, פראנקרייך, רוסלאנד און דער שווייץ.
די השׂגה פֿון „צעשטערערישקייט“ ווײַזט זיך אַרויס צו זײַן אַ טײַערער באַגריף אויסצוטײַטשן דעם נאַציזם, וואָס פֿאַרבלײַבט נאָך אַלץ דאָס רעטעניש פֿון דער מערבֿדיקער קולטור.
אין זײַן בוך מכּוח דער מענטשלעכער צעשטערערישקייט, פֿראַגמענטן וועגן דעם בעהעמאָט, האָט זשעראַר ראַבינאָוויטש געצייכנט און שטודירט די גרענעצן אויף וועלכע דער פּאָליטישער, סאָציאָלאָגישער און פֿילאָסאָפֿישער געדאַנק שטויסן זיך אָן ווען זיי פּרובירן דערגיין אַ טאָלק אינעם נאַציזם דורך האָבעסעס לעוויאַטאַן–מעטאַפֿאָר.
ער לייגט פֿאָר צו באַטראַכטן די פֿראַגע פֿון נאַציזם, לויט פֿראַנץ נוימאַנס עצה, אין דער בחינה פֿונעם בעהעמאָט, דעם היפּוך פֿונעם לעוויאַטאַן.
זשעראַר ראַבינאָוויטש אַנאַליזירט די נאַצישע „כימערע“ מיט איר פֿאַרהעלדישן געוואַלט, דערהייבן אָנפֿאַלערישקייט און אויסראָטן אַלע מאָראַלישע נאָרמעס.
די דאָזיקע נאַצישע כימערע באַשטייט פֿון טוערישן גאַנגסטעריזם, פּויערישער עפּאָפּעע אין אַ געצנדינערישן גײַסט, מעדיצינישן ביִאָלאָגיזם און אינסטרומענטאַלער שׂכלדיקייט.
דורכן באַגריף „צעשטערערישקייט“ קען ראַבינאָוויטש אַרומרעדן און שטודירן דעם הויפּטטעזיס פֿונעם סאָציאָלאָג זיגמונט באַומאַן, בעיקר אין זײַן וויכטיקסט ווערק.
באַומאַן טײַטשט אויס דעם נאַציזם פֿונעם קוקווינקל פֿון אַ באַזונדערער שׂכלדיקייט, די שׂכלדיקייט פֿונעם אינסטרומענטאַלן פֿאַרשטאַנד און פֿון דער אינסטרומענטאַלער טוּונג.
אויב מע זאָל רעדן אין פֿרוידיאַנישע טערמינען, קומט ראַבינאָוויטש אַרויס מיט אַ פֿילאָסאָפֿישן אַרויסזאָג לויט וועלכן לעוויאַטאַן וואָלט געקענט זײַן דער נאָמען פֿון אַ צושטאַנד פֿון „אומברענגערישע פֿאַרבינדונגען“ מחמת צו פֿיל צוואַנג, און בעהעמאָט — דער נאָמען פֿון אַ צושטאַנד פֿון „טויטגיריקע פֿונאַנדערבינדונגען“.
דערבײַ דאַרף קלאָר זײַן — ניואַנסירט ער — אַז, אחוץ דעם, זענען פֿאַראַן לעבנס–פֿאַרבינדונגען און –פֿונאַנדערבינדונגען : „די שיידליניע ציט זיך נישט צווישן דעם ברירה–פּאָרל פֿראַבינדונג/פֿונאַנדערבינדונג, נאָר צווישן דער קרענקלעכער סכעמע אָדער דער עראָטישער דינאַמיק וואָס באַלעבן זיי“.
דער באַגריף צעשטערערישקייט דערלויבט זשעראַר ראַבינאָווישן צו דערקענען, אַרטיקולירן און באַטראַכטן די ענלעכקייטן און אַנדערשקייטן צווישן די דערמעגלעכנדיקע באַדינגונגען און די פּראַקטישע דרכים פֿונעם דריטן חורבן און פֿונעם פֿאָלקסמאָרד איבער די טוטסיס און די מעסיקע הוטוס אין רואַנדאַ אין 1994.
זשעראַר ראַבינאָוויטש גייט איצט ווײַטער אָן מיט זײַנע פֿאָרשונגען איבערן באַגריף „צעשטערערישקייט“, דורך זײַנע אַרבעטן וועגן נאַציזם, וועגן דעם פֿאָלקסמאָרד איבער די טוטסיס און די מעסיקע הוטוס אין רואַנדאַ און וועגן דער אונטערוועלט און די מאַפֿיעס, ווי אויך וועגן די אָפּרופֿן פֿונעם נאַציזם אין די אויסדרוקן פֿון הײַנטצײַטיקן פֿונאַנדערפֿאַל פֿון געזעלשאַפֿטלעכן צוזאַמענבונד.
אַן עטיק פֿון אַנטוישונג אויפֿן יסוד פֿון די פֿרוידיאַנישע באַטראַכטונגען און פֿעסטשטעלונגען, באַזונדערס פֿון פֿרוידס פֿאַרלעגנהייט אין דער קולטור, און פֿון זײַנע אייגענע דערטראַכטונגען אין שײַכות מיטן באַגריף פֿון „צעשטערערישקייט“, קלערט ראַבינאָוויטש אַרײַן אין די קאָנסעקווענצן פֿון דער פּלאַסטישקייט פֿון דער צעשטערונג, איר פֿעיִקייט זיך צוצופּאַסן צו פֿאַרשיידענע היסטאָרישע סיטואַציעס אָנהאַלטנדיק כּסדר איר אייגענע נאַטור.
פּנים–אל–פּנים מיט אַזאַ אומאײַנגענעמען אמת — באַרבאַרישקייט לויערט אויפֿן מענטש — סטאַרעט זיך זשעראַר ראַבינאָוויטש צו לייגן דעם פֿונדאַמענט פֿון אַן עטיק פֿון אַנטוישונג, אַן עטיק דורך וועלכער דער מענטשלעכער יחיד זאָל קענען אויפֿשטעלן דאַמבעס קעגן דער צעשטערערישקייט וואָס שטעקט אין מענטשלעכן מין.
פֿילאָסאַפֿיע זשעראַר ראַבינאָוויטש שטעלט אַרײַן זײַנע פֿאָרשונגען און שריפֿטן אין דער וועבעריאַנער טראַדיציע, אין באַציִונג צו דער פּאָליטישער פֿילאָסאָפֿיע, בפֿרט צו אַזאַ וואָס וואַקסט אַרויס פֿון די אויפֿטוען פֿון דער פֿראַנקפֿאָרטער שול און פֿון אירע יורשים און נאָענטע, באַזונדערס האַננאַ אַרענדט, וואַלטער בעניאַמין, ערסט בלאָך, זיגפֿריד קראַקאַוער.
זײַן מחשבֿה שפּײַזט זיך פֿון די בײַטראָגן פֿון פּסיכאָאַנאַליטישער אָבסערוואַציע און פֿון דער אַנטראָפּאָלאָגיע וואָס זי טראָגט אין זיך, און אויך פֿון געשיכטע–פֿאָרשונג.
אַ נײַער באַגריף — „צעשטערערישקייט“ — אויסצוטײַטשן נאַציזם און פֿעלקערמאָרד זשעראַר ראַבינאָוויטש דערווײַזט די פֿעסטקייט פֿונעם באַגריף „צעשטערערישקייט“, זיך שטיצנדיק אויף די בײַטראָגן פֿון דער פֿענאָמענאָלאָגישער סאַציאָלאָגיע און פֿון דער אַרומנעמיקער סאָציאָלאָגיע פֿאַר דער פֿאָרשונג פֿון אַפֿעקטיוויטעטן אין געזעלשאַפֿטלעכן תּחום.
ער שעפּט אינספּיראַציע פֿון דער היפּאָטעזע פֿונעם „טויטדראַנג“ אין איר יענעם–צעשטערערישער ווערסיע , וואָס דער פּסיכאָאַנאַליז האָט פֿאַרוואַנדלט אין אַ השׂגה און וואָס רופֿט זיך איבער מיטן קאַנטיאַנישן באַגריף וועגן ראַדיקאַלן שלעכטס.
ביאָגראַפֿיע זשעראַר ראַבינאָוויטש, אַ געבוירענער אין 1948 אין פּאַריז, איז אַ זון פֿונעם אַנטינאַצישן ווידערשטענדלער לעאָפּאָלד ראַבינאָוויטש, מיטגליד פֿון דער אָרגאַניזאַציע קאַרמאַניאָל–ליבערטע (פֿ.ט.פּ.-מ.אָ.י.
ער איז אַ פּלימעניק פֿונעם ווידערשטענדלער לעאָן ראַבינאָוויטש, אויך אַ מיטגליד פֿון דער אָרגאַניזאַציע קאַרמאַניאָל–ליבערטע אין ליִאָן, וואָס איז פֿאַרשיקט געוואָרן קיין דאַכאַו צוזאַמען מיט זײַן ברודער לעאָפּאָלד.
ער איז אַ פֿאָרשער בײַם מלוכה–ראָט פֿאַר וויסנשאַפֿטלעכער פֿאָרשונג , און אַ צוגעשריבענער פֿאָרשער בײַם פֿאָרשצענטער „פּסיכאָאַנאַליז, מעדיצין און געזעלשאַפֿט“ פֿונעם אוניווערסיטעט פּאַריז 7.
ער לערנט אין אַ ריי אוניווערסיטעטן אין פֿראַנקרײַך און איז גאַסט–פּראָפֿעסאָר אינעם פֿאַקולטעט פֿאַר פֿילאָסאָפֿיע און הומאַניסטישע לימודים פֿונעם אוניווערסיטעט אין מינאַס–דזשעראַיִס .
די השפּעות אויף װירטן אין אַ סך אָדער אינעם רובֿ סיבות מאָדיפֿיצירט די באַקטעריע ביאָלאָגישע אײגנשאַפֿטן פֿונעם װירט אָרגאַניזם, אַזױ אַז איר כּלל־פּרעװאַלענץ אין פּאָפּולאַציע זאָל װערן גרעסער.
אַ געזונטע נקבֿה פּראָדוצירט קײן נאָכקום נישט, אױב זי קרײצט זיך מיט אַן אינפֿיצירטן זכר, דאָס הײסט אײנזײַטיקע אומאױסשטימלעכקײט.
די מאָדיפֿיקאַציעס קאָנען באַרירן אױך כּלל־צוגעפּאַסטקײט, סײַ װי אַ בײַ־עפֿעקט סײַ װי אַ הױפּטיקער: די צוגעפּאַסטקײט קאָן װערן קלענער אָדער גרעסער לױט דעם װירט זגאַל, זײַן געשלעכט און באַקטעריע ליניע, װאָס אים אינפֿיצירט.
ענלעכע עפֿעקטן זענען געפֿונען געװאָרן אױך בײַ אינסעקטן: אין צװײ פּאַרטענאָגענעטישע זגאַלן פֿון פּאַראַזיטישע װעספּן און , װאָס באַדאַרפֿן פֿאַר זײער אָאָגענעזע.
די גאָריזאָנטאַלע אָנשטעקונג דורך רױבערײַ און אַנדערע צװישנזגאַליקע קאָנטאַקטן איז אַ פּנים אױך מעגלעך, מחמת די סיבות פֿונעם װירט אומבײַט זענען באַקאַנט.
װירטן און אינפֿיצירונג אינפֿיזירט 20-76% זגאַלן אינסעקטן, ד״ה אַז זי איז דער פֿאַרשפּרײטסטער ענדאָצעלולאַרער פּאַראַזיט בײַ זײ .
איז אױך דעטעקטירט געװאָרן בײַ 37-63% פֿאַרשטײערס פֿון אַ פּאַראַזיטישער גרופּע פֿון רונדע װערעם, , װאָס פּאַראַזיטירן בײַ חיות און מענטשן.
היות אַ סך ברױכן כּדי צו לעבן , ס׳איז מעגלעך צו קעמפֿן קעגן דאָזיקע װערעם מיט אַנטיביאָטיקן װאָס הרגענען די , די געמיטלעכע סגולה װאָס װערט שױן באַניצט .
עס איז וויכטיג אנצומערקן אז יארן פארן קריג האט דער נייטרער רב הרב שמואל דוד אונגאר געהאט א דיון צו ער זאל אננעמען דאס רבנות שטעלע אין נייטרא און איבערלאזן טירנוי, האט ער זיך דאן אנגערופן צו איינער פון די שטוב לייט "איך פיל אז עס וועט קומען א צייט וואס אין גאנץ אייראפע וועט נישט זיין קיין תורה און נאר אין נייטרא וועט זיין תורה", און די ווערטער זענען טאקע וואהר געקומען אין די שווערע יארן פון תש"ב ביז תש"ד ווען איבעראל האט מען שוין אהיימגעשיקט די ישיבה לייט צו זייערע וואוין ערטער און נאר אין נייטרא האט מען נאך ממשיך געווען מיט די סדרי הישיבה.
די ישיבה ווערט אויפגעלעזט אין דער צייט ווען די דייטשן האבן אינוואדירט סלאוואקיי אין יאר תש"ב זענען רוב ישיבות און תורה צענטערן איבערן לאנד געווען געצווינגען אפצושפארן זייערע טויערן, די נייטרא ישיבה האט אבער באקומען פון די רעגירונג א באשיצטע סטאטוס א שטייגער ווי א שפיטאל, דורך פראטעקציע, און אזוי ארום האט זיך דער קול תורה אין ישיבה געצויגן ביז די סאמע הויכפונקט פון די צרות, אום אלול תש"ד, וואס דאן האט זיך די ישיבה געשלאסן אויף עטליכע מאנאטן, ביז דער ענדע פונעם קריג.
די נייטרא ישיבה איז א ישיבה וואס איז געגרינדעט אין דער שטאט נייטרא, סלאוואקיי, אונטער דער פירערשאפט פון הרב שמואל דוד אונגאר זצ"ל, און איז נאך דעם קריג תיכף ערעפנט געווארן אויף די אינציאטיוו פון רבי מיכאל בער ווייסמאנדל, און איז אנגעפירט געווארן דורך זיין שוואגער דער זון פון דעם נייטרא רב, הרב שלום משה הלוי אונגאר.
ווען די קהילה אין נייטרא האבן געוואלט אז דער רב זאל אריבערקומען ווערן רב אין נייטרא, האבן זיי זיך אונטערגענומען צו שטיצן די ישיבה מיט א ברייטער האנט, און אזוי ארום האט זיך די ישיבה'ס נאמען גאר שטארק געהויבן, און די נייטרא ישיבה איז געווארן א אויסגערופענע גוטע ישיבה איבער גאנץ אייראפע.