polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
דעם 23טן יאַנואַר, קאלינינגראד) – דירעקטאָר פֿונעם מוזיי פֿאַר געשיכטע און קולטור פֿון ייִדן אין ווײַסרוסלאַנד , פֿאָרזיצער פֿון דער ווײַסרוסלענדישער געזעלשאַפֿטלעכער פֿאַראייניקוג "דער רעפּובליקאַער פֿאָנד 'האָלאָקאָסט'" , שטעלפֿאַרטרעטער פֿון פֿאָרזיצער פֿונעם פֿאַרבאַנד פֿון ווײַסרוסלענדישע ייִדישע געגעלשאַפֿטלעכע פֿאַראייניקונגען און קהילות .
זינט 2012 ביז 2019 האָט ער פֿאַרנומען דעם פּאָסטן פֿון דירעקטאָר פֿונעם מוזיי פֿאַר געשיכטע און קולטור פֿון ייִדן אין ווײַסרוסלאַנד.
אינעם זעלבן פּעריאָד איז ער געווען דער פֿאָרזיצער פֿון דער געזעלשאַפֿטלעכער פֿאַראייניקונג "דער רעפּובליקאַנער פֿאָנד 'האָלאָקאָסט'".
זינט 2014 ביז איצט – שטעלפֿאַרטרעטער פֿון פֿאָרזיצער פֿונעם מעמאָריאַלן קאָמיטעט אויף צו באַהיטן דעם אָנדענק וועגן די חורבן־קרבנות אין דער רעפּובליק ווײַסרוסלאַנד.
זינט 2016 ביז 2021 געווען אַ שטעלפֿאַרטרעטער פֿונעם פֿאָרזיצער פֿון דעם פֿארבאַנד פֿון ווײַסרוסלעדישע ייִדישע געזעלשאַפֿטלעכע פֿאַראייניקונגען און קהילות.
ווען דער גערער רבי דער אמרי אמת איז צוריקגעקומען פון זיין נסיעה קיין ארץ ישראל אין תרפ"ד האבן די שותפים געוואנדן צום רבי'ן צי זיי זאלן אריבערפירן זייער פאבריק קיין ארץ ישראל.
אין תרצ"ו האט מען אויפגעשטעלט א צווייג פון דער שפת אמת ישיבה אין בני ברק, און דער אמרי אמת האט באשטימט יצחק מאיר צו זיין פאראנטווארטלעך פאר דער ישיבה.
אין תרפ"ה איז צבי מאיר ארויף קיין ארץ ישראל מיט זיין משפחה, וואו זיי האב זיך באזעצט אין דער זידלונג בני ברק, וואס דעמאלסט האט פארמאגט 660 נפשות.
משה מאָנטיפֿיאָרי האט צוגעזען די ביטערע מצב און האט געוואלט לינדערן אביסל די דחקות, האט ער נאך שווערע שתדלנות ביי די איסטאנצן געלונגען אפצוקויפן א באדן אינדערויסן פונעם חומה, נישט ווייט פון שער יפו, וואו ער האט פרובירט אויפצושטעלן א שפיטאל פאר די קראנקע אידן, אבער ווען די שפיטאל האט זיך נישט אויסגעארבעט האט מען זי פרובירט צו פארוואנדלען אין א אידישן יישוב.
די ירושלימ'ער אידן האבן זיך אין יענער תקופה געפינען אין א שרעקליכע ארעמע צושטאנד, ווואוינענדיג נאר אינעם חומה, אין אלט שטאט, אונטער דער טערקישער מלוכה און אראבישע הערשאפט.
היסטאריע שר משה מאָנטיפֿיאָרי האט באזוכט זיבן מאל אין ארץ ישראל, ווען ביי יעדן באזוך האט ער באוויזן נאך עפעס אויפצוטון פאר זיינע אידישע ברידער.
די מאָנטיפֿיאָרי ווינטמיל קעגן איבער די מויערן פון דער אלט-שטאט ירושלים איז א פרעכטיגע פיר־שטאקיגע ווינטמיל וואס איז געבויעט געווארן אין יאר 1857 דורך דעם לעגענדארן עסקן, שתדלן און פֿילאנטראפ שר משה מאָנטיפֿיאָרי .
בעל ישמח משה - אוהעל בעל חתם סופר - פרעשבורג בעל ברוך טעם - לייפניק בעל מראה יחזקאל - טערצאל המהר"ם מינץ - אויבן ישן ר' שלום חריף - לאקענבאך ר' בונם איגר - מאטערסדארף המהר"ם בנעט - ניקלשבורג הדיין ר' משה לייב צילץ - ניקלשבורג הדיין ר' דניאל פרוסטיץ - פרעשבורג ר' יצחק איצק גריסהאבער בעל מקל נועם - פאקש ר' יצחק אייזיק טויב - ר' אייזיק'ל קאלובער - קאלוב ר' יעקב פיש - קאלוב ר' מאיר אברהם ליבערמאן - טשאבע ולהבדיל: אהרן חארינער - אראד
עס האט שוין יעדערער וועלכער האט נאר אמאל געזוכט און גענישטערט אביסל אין זיין משפחה'ס פארגאנגענהייט, באגעגנט א נאמען פון א זיידען אדער א באקאנטן אין איינע פון די ליסטעס, דער פראבלעם איז אבער נעמליך; וואו הייבט מען אן?
פון וואנעט זאל מען וויסען צווישען די הונדערטער-טויזענטער ספרים בלי גוזמא, וואו אפצוגעפונען א ליסטע וועלכע אנטהאלט אויך 'הוידא-טעגלאש' צווישען די פרענומעראנטן?
זייער איינפאך, דאס איז א ליסטע מיט נעמען פון מענטשן, געווענליך קאטעגארירט לויט זייערע וואוינערטער וועלכע האבן זיך פאראויס איינגעשריבען און באצאלט צו קויפן דעם ספר אדער בוך וועלכע לויטעט צו ערשיינען, און אזוי ארום געגעבן פארן פערפאסער פאראויס געלט מיט וואס ער זאל קענען צוגיין צום דרוק.
נאך אן ערשיינונג אין די רשימות וועלכע טראגט נישט א קלענערע חשיבות, זענען די ליסטעס פון בחורים ותלמידי הישיבות וועלכע האבן ארויסגעקראצט פון זייער ביסל געלט אנטייל צו נעמען אינעם דרוק פונעם ספר, ווער רעדט נאך אויב דער ספר איז געווען פון זייערס א רב אדער ראש ישיבה וואס דאן האבן אפי' אזעלכע בחורים נישט דוקא קיין ספעציעלע חובבי ספרים געטאן א נחת רוח פאר זייער רבי און זיך 'פרענומערירט' צום בעפארשטייענדיגען ספר, און פאר אונז צוגעשטעלט א שטיקל באגריף פון די ישיבה און אירע תלמידים בימים ההם.
מוסדות תבל גאר אן אינטערסאנטן ספר 'מוסדות תבל': דער ספר איז געדרוקט געווארן אין שטאט 'וויען' בשנת תק"פ ולמספרם 1820 און פארמאגט 14 זייטן פון 'פרענומעראנטן' באשטייערער צום דרוקען פונעם ספר בעיקר פון אונגארן און אויך פון מעהרן , וואס פון א היסטארישען שטאנדפונקט איז דאס אן אוצר בלום, נעמענדיג אין באטראכט אז דאס זענען ממש פון די פריע יארן וואס אידנטום האט אנגעהויבן בליען און ווירבלען אין אונגארן, און דא האבן מיר די נעמען פון שטעט, זייער רבנים און איינוואונער פון יענע יארען.
היסטאריע די 'פרענומעראנטן' פארנעמען א ווערטפולע חלק אין 'אידישע היסטאריע' וויבאלד א יעדער ספר פארמאגט דאך א דאטום אדער לכה"פ א יאר אין וועלכע זי איז געדרוקט געווארן, איז אז מ'שטעלט דאס צוזאם מיט די נעמען און וואוינערטער פון די 'פרענומעראנטען' קריגט מען ארויס א קלארע בילד פון די פארגאנגענהייט וועלכע גייט צוריק צומאל עטליכע הונדערט יאר און ווארפט א ליכט אויפן מענטשן; ווען ער האט געלעבט, וואו ער האט געוואונט, און אזוי ווייטער.
אלס א טייל פון א פראיעקט צו פאראייביגען 'יידישע מייסטער ווערק' האבן די יידישיסטן פונעם 'נאציאנאלער יידישער בוך צענטער' פאראייביגט טייל ביכער דורך זיי ארויפלאדענען אויף זייער וועב-זייט און דערונטער געגעבן די אפציע פאר אנדערע דאס אראפצולאדענען צו זיך אין קאמפיוטער.
צווישן אנדערע האבן זיי ארויפגעלאדנט דעם דערמאנטן בוך פון קאגאן; ספר הפרענומעראנטען מיט די אפציע פון אראפלאדענען אין א פד"פ פארמאט שיהא יד הכל ממשמשים בה.
די מחברים האבן ארויסגעוויזען דאנקבארקייט פאר די 'פרענומעראנטן' מיט דעם וואס זיי האבן צוגעלייגט עטליכע -און צומאל מער- בלעטער אין זייער ספר אויסרעכענעדיג די נעמען פון די באשטייערער, אמאל איז דאס אונטער א קעפל פון 'מפרסמין עושי מצוה' אמאל איז דאס פשוט 'אלו האנשים אשר השתתפו' און צומאל דאס אויך נישט נאר דער ווארט 'פרענומעראנטן' טוט שוין דאס זייניגע איבערצוגעבן פארן דור אחרון, מי ומי ההולכים.
אמת, היינט צוטאגס איז דאס שוין עטוואס לייכטער מיט די ערשיינונג פון די קאמפיוטעריזירטע אוצרות און ביבליטאטעקן וועלכע שטעלן צו א זוך-אפציע אפירצוזוכען ווערטער אין די ספרים, טייל פאר געלט ווי 'אוצר החכמה' און אפי' אומזונסט ווי אונזער וואול-באקאנטער 'היברו-בוקס' באדיבות הרה"ח בונה עולמות של תורה ר' חיים ראזענבערג הי"ו, אבער אמאל איז דאך דאס אויך נישט געווען.
דער ציפער '9,000' איז אוואו א טיפה מן הים קעגן אפי' נאר די אריבער פערציג-טויזענט ספרים וואס 'היברו-בוקס' שטעלט היינט צוטגאס פאר, און ווער רעדט קעגן די פערטל-מיליאן ספרים וואס דער חב"ד'סקער ביבליאטעק אין קראון-הייטס פארמאגט, אבער דאך איז דאס אין זיינעם צייט באטראכט געווארן ווי א מייסטער-ווערק און האט ארויסגערופען אסאך רעספעקט און עהרע ביי פארשער און גענעלאגען.
אין ליכט פון דעם עפיזאד האט אים מענדלסאן געשריבן די באקאנטע פראזע, "עס איז בעסער אז די אוניווערזיטעט האט דיך אנגענומען און דער קייזער האט דיך אוועקגעווארפן, ווי איידער דער קייזער זאל דיך אננעמען און די פילאזאפיע זאך דיך אוועקווארפן.") פון דער אנדערער זייט, ווי א פארגיטיגונג דערויף און לויט א רעקאמענדאציע פון מענדלסאן, האט דער קייזער באשלאסן, אין יאר תקמ"ז, צו שטעלן האמבערג'ן ווי אן אויפזעער מטעם דעם קייזער אויף די פאלקס־שולעס אויף דער דייטשער שפראך אין גאליציע.
אין יאר תקמ"ח האט ער געדרוקט, צוליב דעם ווידערשטאנד, אן אפענעם בריוו געוואנדן צו די רבנים, אגרת אל רועי שה פזורה לישראל, אין וועלכן ער פארלאנגט אריינצוברענגען שינויים אינעם טראדיציאנעלן חינוך, צווישן זיי דאס לערנען דקדוק, דייטש און אלגעמיינע וויסנשאפטן.
אין זיין בריוו, וועלכער איז אויך פארעפנטליכט געווארן אין דער צייטונג "המאסף", האט ער אויך געלאזט פאלן רמזים וועגן סטראשונקעס איבער מער שארפערע מיטלען פון זיין זייט, שרייבנדיג צו די רבנים אז "לא כל העולה על רוחם בראשונה היה יהיה חוק לישראל ומשפט לבני יעקב."
די לערערס אין די שולעס פון האמבערג האבן מזלזל געווען אין תורה און מצוות און הלכה, און ווי אויך פלעגט זיין פארשידענע סיכסוכים צווישן זיי, אזוי אז די אידן האבן געטון וואס זיי האבן געקענט זיך ארויסצודרייען פון שיקן זייערע קינדער צו לערנען אין די שולעס, אויף אזוי ווייט אז זיי האבן ענדערש געוואלט שיקן די קינדער אין קריסטליכע שולעס.
אין יאר תק"ס אדער תקס"א איז האמבערג געווען געצוואונגען צו אנטלויפן פון גאליציע קיין וויען, און אין יאר תקס"ו, נאכדעם וואס מען האט אים פארדעכטיגט אין סימפאטיזירן מיט'ן סנהדרין פון נאפאלעאן, האט די רעגירונג פארשפארט די שולעס וועלכע ער האט אויפגעשטעלט.
אין יאר תקס"ו, נאכדעם וואס די רעגירונג האט פארשפארט זיינע שולעס און אים אפגעזאגט פון זיין פאסטן אלס דער הויפט אויפזעער, איז ער געשטעלט געווארן ווי דער צענזורירער אויף אידישע ספרים.
ער האט פארפאסט א ביכל איבער רעליגיעזע לימודים פאר די אידן מיט'ן נאמען "אמרי שפר", וועלכער איז געבויט אויף די עיקרים פון דער אמונה לויט'ן רמב"ם, אויף די עשרת הדיברות און אויף ענינים פון מוסר, דרך־‏ארץ און לאָיאַליטעט צו דער עסרייכישער מדינה.
אין דער צווייטער מהדורה פונעם ספר, וועלכע איז ארויס אין יאר תקס"ח, איז דא א הסכמה פון רבי מרדכי באנעט, אבער עס איז נישט קלאר אויב ער האט דאס געגעבן פון זיין אייגענעם ווילן אדער צוליב דעם וואס האמבערג איז געווען א מקורב למלכות.
אין יאר תקע"ב האט ער ארויסגעגעבן אן ענליכן ספר מיט'ן נאמען "בני ציון" אויף דער דייטשער שפראך, וועלכער איז געבויט אויף די עשרת הדיברות מיט א דגוש אויף די מצוות שבין אדם לחבירו און לאיאליטעט צו דער מדינה.
אין סוף יאר תקע"ב האט דער קייזער ארויסגעגען א באפעל וועלכער האט פארארדענט צו לערנען דעם ספר אין אלע אידישע שולעס, און אזוי אויך אז ווער עס וויל באקומען א דערלויבעניש חתונה צו האבן, מוז דורכגיין א פארהער אויף דעם אינהאלט פון דעם ספר .
רוב פון זיינע פארשלאגן זענען קיינמאל נישט אנגענומען געווארן וויבאלד די רעגירונג איז דאן געווען פארנומען מיט דער מלחמה קעגן נאפאלעאן, אדער צוליב דעם וואס דאס פרומע אידנטום האבן געארבעט מיט וואס זיי האבן נאר געקענט קעגן אים.
צופיל פרטים איבער זיין לעבן אין פראג איז נישט באקאנט, און ווי ס'זעט זיך אויס איז ער דעמאלטס שוין נישט געווען אזוי אקטיוו, מן הסתם אויך צוליב זיין טיפן עלטער.
זיין פערזענליכקייט האט געדינט ווי א סימבאל פון דער השכלה באוועגונג, ווי איינער וואס האט זיך געוואנדן צו פרעמדע רעגירונגען מיט גזירות קעגן די אידן און קעגן דאס לערנען תורה און קיום המצוות.
נפתלי הערץ האָמבערג איז געווען פון די משכילים, וועלכער האט געארבעט לויט דער עסטרייכישער רעגירונג'ס פארארדענונגען ארויפצוצווינגען א מאדערנעם חינוך אויף די אידן פון גאליציע.
די חנוכה שטעכעריי איז א שוידערליכע אנטיסעמיטישע אטאקע וואס איז פארגעקומען מוצאי שבת מקץ, א׳ טבת תש"פ , די זיבעטע נאכט חנוכה, ווען אן אפריקאנער-אמעריקאנער פארשוין האט אריינגעשטורעמט אין דעם הויז פון רבי חיים לייביש ראטענבערג, דער קאסאן פארשעי רבי, אין פארשעי גאס, מאנסי, ראקלענד קאונטי, בשעת דער רבי האט געהאלטן אינמיטן צינדן די מנורה, און ער האט זיך ווילדערהייט גענומען שטעכן די אנוועזנדע אידן מיט א גרויסן לאנגן מאשעטי מעסער.
דער אטאקירער איז דאן געלאפן צו זיין קאר און אנטלויפן, ווען דער העלדישער איד פאלגט אים נאך און האט אראפגענומען די אינפארמאציע פון זיין אויטא און לייסענס-פלעיט און עס איבערגעגעבן פאר די פאליציי.
צוויי שעה נאך דער אטאקע, ווען דער רוצח איז דורכגעפארן דעם דזשארדזש וואשינגטאן בריק, האבן די מאשינקעס אויפגעכאפט זיין לייסענס פלעיט נומערן און די ניו יארק סיטי פאליציי האט א קורצע וויילע דערנאך געטראפן דעם פארברעכער'ס אויטא אין הארלעם, וואו זיי האבן ארעסטירט דעם פארברעכער.
דער פארברעכער דער פארברעכער, גרעפטאן טאמאס, 37 יאר, פון גרינוואוד לעיק, פארמאגט א לאנגע היסטאריע פון גייסטישע קראנקייטן, און איז דיאגנאזירט געווארן מיט סקיצאפרעניע.
נאך וואס דער אינגער ווארקער רבי איז נפטר געווארן, אין כ"ז סיון שנת ה'תש"ח, האט זיין פאטער רבי יחיאל מקבל מרות געוועהן פון רבי בעריש פון ביאלע, און איז געוועהן איינער פון זיינע גרעסטע תלמידים.
אבער רבי ירחמיאל ישראל יצחק, איז אויך געפארן אסאך צו רבי יעקב אריה פון ראדזימין, איינער פון די עלטסטע תלמידים פונעם רבי ר' שמחה בונים פון פשיסחא, וועלכער האט געהאט א זעלטענער אריכות ימים, און איז באקאנט געוועהן אלס א דערהויבענער צדיק און א גרויסער בעל מופת.
ער האט שטארק נושא חן געוועהן אין די אויגן פון רבי יעקב אריה, וועלכער האט איהם גאר שטארק מקרב געוועהן, מער װי אלע זײנע עלטערע חסידים, די פשיסכע און װארקא תלמידים.
ער האָט אים אפילו געשאנקען זײן שטעקן אלס מתנה, און דער ישמח ישראל האט אלעמאהל געהיטן דעם שטעקן, און האט עס אלעמאהל מיטגענומען ווי ער איז נאר געגאנגען און געפארן.
אבער ווען עס איז פארביי די שלושים פון זיין פאטער, און טויזנטער חסידים, צוזאמען מיט גרויסע רבנים און די זקני החסידים זענען געקומען צו פארן קיין אלעקסאנדער, צו דער גרויסער חתונה פון א זוהן פון זיין ברודער דער תפארת שמואל, האבן זיי אויסגענוצט די געלעגנהייט צו קרוינען דער ישמח ישראל אלס רבי קעגן זיין ווילן, און נאכן זען אז ער האט נישט קיין ברירה האט ער מסכים געווען אנצונעמען אויף זיך די הנהגה.
פאר דער שידוך איז איר טאטע געגאנגען צו רבי יעקב אריה פון ראדזימין זיך שואל עצה זיין, צו ער זאל חתונה מאכן זיין טאכטער מיט'ן ישמח ישראל, ווייל זיין בארד האט נאך נישט אנגעהויבן וואקסן, און ער האט מורא געהאט אז ער וועט נישט געבענטשט ווערן מיט קינדער.
נאך זיין פטירה איז זיין ברודער רבי שמואל צבי דאנציגער, דער "תפארת שמואל", געקרוינט געווארן אלס דער דריטער רבי אין דער אלעקסאנדער דינאסטיע, און ער האט געגרינדעט די נעץ פון די הונדערטער ישיבות "בית ישראל" אין פוילן אויפן נאמען פון זיין ברודער, דער ישמח ישראל, וואו טויזנטער תלמידים זענען געזעצן און געלערנט.
א קליינע צאל חסידים האבן אנגענומען די הנהגה פון רבי אהרן צבי לאנדא, זון פון רבי דוב בעריש ביאלער, אבער ער איז נפטר געווארן פּלוצים בלויז מיט עטליכע חדשים שפעטער און עס האט אים איבערגענומען זיין ברודער רבי אלימלך מנחם מענדל לאנדא, וועלכער איז אריבער אין שטעטל סטריקאָוו און האט דארט געגרינדעט דעם סטריקאָווער הויף.
שוין פון זיין אינגע קינדער יארן האט ער זיך שוין אויסגעצייכנט אין זיינע כשרונות און חכמה, ווען ער איז אלט געווען פינף יאר, איז ער געפארן מיט זיין פאטער קיין ווארקא, ווען דער אינגער ווארקער רבי האט אים געזען גיין אין הויף פון בית מדרש מיט זיין סידור אין האנט, האט ער איהם געפרעגט, 'ווער האט דיר אויסגעלערנט די סדר פון דאווענען, דיין פאטער אדער דיין מלמד?', האט דער אינגל געענטפערט, 'נישט מיין פאטער און נישט דער מלמד, נאר דער סידור…'
רבי ירחמיאל ישראל יצחק דאנציגער איז געווען דער צווייטער אלעקסאנדער רבי, און מחבר פון די ספר ישמח ישראל וועלכע איז ברייט אנגענומען ביי כמעט אלע יידישע קרייזן, ער האט געדינט אלס רבי צווישן די יארן תרפ"ד - תר"ע .
ער האט נישט איבערגעלאזט קײן קינדער, ער פלעגט פארן צו זיין רבי רבי יעקב אריה פון ראדזימין זיך מזכיר זיין פאר קינדער, ביז איין מאל האט רבי יעקב אריה געזאגט צו זיינע חסידים, וואס וויל דער זון פון דער גריצער רב (רבי יחיאל האט דאן אנגעפילט דעם ארט פון זיין פאטער, רבי שרגא פייוול פון גריצא), ער האט דאך די נשמה פונעם הייליגן אור החיים הקדוש און וויאזוי בעט ער צו האבן קינדער.
לעבענסגעשיכטע ער איז געבוירן אין דער שטעטל מאקאווע אין פוילן צו זיין פאטער רבי יחיאל דאנציגער, דער אלטער רבי פון אלעקסאנדער, וועלכער האט ערפילט דאס ארט פון רבי דוב בעריש פון ביאלע וואס האט ערפילט די ארט פון רבי מנחם מענדל פון ווארקא און רבי יצחק פון ווארקא.
הרב ד"ר קלמן כהנא (כ״ב אייר תר"ע - י״א אלול תשנ"א; 31סטן מאי 1910 - 20סטן אויגוסט 1991) איז געווען רב פון קיבוץ חפץ חיים, גרינדער און פירער פונם בית מדרש פאר הלכה אין דער לאנדווירטשאפט־זידלונג, און מחבר פון א סך ספרים.
ער איז געווען איינער פון די פירער פון פועלי אגודת ישראל, איינער פון די אונטערשרייבער פון דער דעקלאראציע פון אומאפהענגיקייט, א כנסת דעפוטאט און וויצע מיניסטער פון בילדונג און קולטור אין די ישראל רעגירונגען .
לעבנסגעשיכטע ער איז געבוירן אין דער שטאט בראד אין גאליציע, דעמאלסט אונטער דער הערשאפט פון דער עסטרייך־אונגארישער אימפעריע אין א רבנישער משפּחה, די כהנא העלער פאמיליע, אין 1910.
נאָך זײַן חתונה מיט חנה, די עלטסטע טאָכטער פון הרב ברוך קונשטאַדט אב"ד פון פולדא, האָט ער געהאָלפֿן זײַן שווער און געדינט ווי זײַן געהילף און רעכטע האנט אין דער פולדא ישיבה.
אין יאר 1938 האט ער אימיגרירט קיין ארץ ישראל און זיך באזעצט אין קיבוץ חפץ חיים אין כפר סבא, און אין 1940 איז ער דערוויילט געוואָרן אלס רב פונעם קיבוץ.
ועד הישיבות אין פוילן דער קאָמיטעט איז געגרינדעט געוואָרן אין ווילנע נאָך דער ערשטער וועלט מלחמה, אין 1924, דורך הרב חיים עוזר גראָדזענסקי און החפץ חיים, און האָט פאראייניגט די ישיבות אין פּוילן און ליטע, דער קאָמיטעט האָט רעגולירט די באַציאונגען פון דער ישיבה מיט די אויטאריטעטן און האָט געזאָרגט פאַר זיי צו זאַמלען נדבות.
פונעם קאמיטעט אין דעם חפץ חיים פארשלאג צו גרינדן א פארפליכטיגע שטייער אויף יעדע אידישע פאמיליע פארן האלטען ישיבות, אין די צייט פון איר גרינדונג איז אנגעפירט געווארן דורך דעם קאמיטעט ר' שמעון שאקאפ, רב.
ביאגראפיע רבי לייפֿער איז געבוירן געווארן אום חודש אייר ה'תש"ד, אין בודאפעסט, אונגארן, אין ברען פון דער צווייטער וועלט קריג, צו זיין טאטן רבי אהרן משה לייפער, דער חוסטער רבי.
נאכן פטירה פון רבי יצחק איז ער געווען א חסיד פון זיין פאטער, רבי פייוויל'ע גריצער, און דערנאך פון רבי מנחם מענדל פון ווארקא, און דאן פון רבי בעריש פון ביאלע, אין עלטער פון 17 יאר האט ער אנגעהויבן דינען אויפן רבנות אין שטאט טורטשין.
אין א בריוו צו די ברידער רבי אלעזר מענדל און רבי יצחק דוד בידערמאן פון לעלאוו, שרייבט ער אז ער רופט אויף זיך "אוי לו למי שהעולם מטעין בו" און אז ער שרייט צו זיינע חסידים אז זיי זאלן אים אפלאזן, און בעט פון די ברידער אז זיי זאלן דאווענען פאר אים צו תשובה טון.
זיין אייניקל דער אמונת משה, דער פינפטער אלעקסאנדער רבי, שרייבט אז זיין זיידע האט געהאלטן אז די ווארקער חסידים האבן אים באשטימט אלס רבי נאר ווייל זיי ווילן א גאר פשוט׳ן מענטש, וואס וועט זיך נישט איינרעדן אז ער איז חשוב.
ער האט געזאגט צו זיינע חסידים: "לערנט גארנישט פון מיר ווייל איך בין דער ערגסטער פון אלעמען, נאר איין זאך זאלט איר זיך לערנען, אז כאטש איך בין אזוי שלעכט בין איך אלעמאל פריילעך".
אין 1908 האָט ער באַזוכט קיעוו, וואו ער האָט זיך געטראָפן מיט אַ ריי שרייבער, וואָס האָבן נאָך דער רעוואָלוציע צוזאַמען מיט דעם נסתר׳ן געשאַפן די אַזוי גערופענער "קיעווער גרופּע".
דער עלטערער ברודער זיינער, אהרן, האָט זיך פאַרנומען מיט פילאָסאָפיע און קבלה, וואָס צוזאַמען מיט דער חסידישער סביבה האָט משפּיע געווען אויף די טעמעס פון דעם נסתר׳ס ווערק.
אין 1905 האָט פּנחס פאַרלאָזן זיין געבורטשטאָט און האָט זיך באַזעצט אין זשיטאָמיר, וואו ער האָט פאַרדינט זיין פּרנסה אַלס אַ לערער פון העברעאיש אין אַ יתומים־הויז.
געאגראפיע די שטאט געפינט זיך אין דעם טראונפירטל באצירק , צוזאמען מיט די צוויי טייכן - "שטייער" און "ענס" וואס פליסן דורך אים, און וועלכע טרעפן זיך צולעצט אונטער דעם "לאמבערג" שלאס און סאנקט מיקאעל קירכע.
דורך עטליכע יארהונדערטן האט די שטאט געליטן פון שרעקליכע פארפלייצונגען, און איינער פון די ערגסטע פארפלייצונגען האט פאסירט גראדע נישט לאנג צוריק, אין אויגוסט 2002.
פון דער דרומ'דיגער זייט פון דער שטאט דערהייבט זיך א פרעכטיגע רייע פון קליינע בערגלעך וועלכע קריכן ארויף צו א גרויסן הייך און ציען זיך ארויס צו דער אויבער-עסטרייכישע אנפאנג פון די אלפן בערג.
פון דער צפונ'דיגער זייט די בערגלעך קוילערן זיך אראפ צו דער ריכטונג פונעם שטעטל "ענס" און פונעם דוניי טייך, אין דעם זעלבן פלאץ וואו דער מוניציפאליטעטישער געגנט גרענעצט זיך מיטן פעדעראלן לאנד נידער-עסטרייך.
שטייער איז אן אור-אלטער שטאט מיט מאדערנע באקוועמליכקייטן, וואס צייגט פאר אירע פילצאליגע באזוכער און טוריסטן איר רייכע ירושה פון קולטור און ארכיטעקטור אזוי ווי וויען און פילע אנדערע היסטארישע שטעט אין עסטרייך וועלכע האבן זיך אויפגעהיטן אויף אן אויסערגעווענליכן אופן.
די שטאט האט געפייערט איר 1,000 געבורטסטאג און גרינדונג אין יאר 1980, נאכדעם וואס זי האט אונטערגעגאנגען א באדייטליכע אויסריכטונג און אויפריכטונג פון אירע היסטארישער ארכיטעקטור, און וואס האבן איר פארוואנדלט אין איינער פון די אויפגעהיטנסטע היסטארישע שטעט אין גאנץ עסטרייך.
דער בארימטער שטאט'ס צענטער איז אויפגעבויט געווארן ארום דעם "שטאטפלאץ" סקווער , און איז אויכעט אדורכגעגאנגען א מאסיוון אויסריכטונג נאך דער צווייטער וועלט קריג.
איינער פון די מער באקאנטע שטיקלעך פון ארכיטעקטור איז דער "בומערלהויז" , וועלכער ווערט פארעכנט אלס איינע פון די מער מערקווערדיגע ביישפילן פון גאטישע אריכטעקטור אין טערמינען פון גרייס אין גאנץ צענטראלער אייראפע.
אין דעם זעקסטן יארהונדערט האבן בייערישע זידלערס אנגעהויבן זיך אריינצוציען אין דער געגנט, וועלכע דער בייערישער הערצאג טאסילו דער דריטער האט דערלאנגט פארן דערנעבנדיגן "קרעמסמונסטער אבעי קלויסטער אין יאר 777.
דורך דער עפאכע פון די אונגארישע אינוואזיעס אין אייראפע, א פעסטונג איז אויפגעשטעלט געווארן העכער דעם שטייער טייך דורך די ארטיגע טראונגאו גראפן , און איז דערמאנט צום ערשטן מאל אלס "שטייערבורג" .
א יישוב מיטן נאמען "געסאדונום" איז אנטפלעקט געווארן דורך דעם אור-אלטן געאגראפער קלאודיוס פטאלעמי , און לויט פארשידענע אפשאצונגען פלעגט זיך געפינען ערגעץ אין דער געגנט פון שטעייר.
דער הארמאניזירונג ארט פון ביידע אויבנדערמאנטע טייכן איז אן אטראקטיווער פלאץ פאר טוריסטן, און העכער דעם שטייט דער "לאמבערג" שלאס וואס פלעגט געהערן צו דער באבענבערגער פאמיליע, און סאנקט מיקאעל קירכע.
אין יאר 1180 האט דער קייזער פרעדריק בארבאראסא דערלאנגט פארן "מארגראווע" אטאקאר דער פערטער דעם טיטול "הערצאג פון שטיריע", אבער טראצדעם, די אטאקארס דינאסטיע איז פארטיליגט געווארן נאך זיין טויט אין 1192, צוליב דעם אז ער האט נישט איבערגעלאזט נאך זיך אפשטאמלינגען.
ער איז געקומען צו דער מאַכט נאָך דעם טויט פון געאָרגאַ געאורגיו-דזע אין 1965 און האָט געדינט אַלס סעקרעטאַר פֿון דער רומענישער קאָמוניסטישער פּאַרטיי און שפּעטער אויך אַלס פּרעזידענט פֿון רומעניע ביזן אויסברוך פֿון דער רומענישער רעוואָלוציע אין דעצעמבער 1989, צום ענדע פֿון וועלכער ער איז אין איינעם אומגעקומען.
אין רומעניש : ; אינטערנאַציאָנאַלע פאַנעטיש אלפאבעט : 23סטן יאנואר ,1918 - 25סטן דעצעמבער 1989 ) איז געווען אַ רומענישער קאָמוניסטישער פּאָליטיקער, און דער צווייטער און לעצטעער פֿירער פֿון קאָמוניסטישע רומעניע .
אַן אַרטיקל פֿון 1875, וואָס האָט באַשריבן דעם ערשטן קלאַס אין העברעיִש פֿאַראיין קאָלעדזש, האָט אָנגעוויזן, אַז דער פערצנטער תּלמיד, וואָס איז אָנגענומען געוואָרן אין דעם קורס, איז געווען מיס דזשוליאַ עטלינגער , די ערשטע פֿרויישע תּלמיד פֿון דער קאָלעגע.
איינע פון די ערשטע פארשטייער אז פרויען זאלן ווערן אויסגעלערנט אלס רבנות איז געווען די זשורנאליסט מרים מ' כהן וואס האט אין 1889 פארשריבן אן ארטיקל אין דער אידישער עקספאנענט, א אידישע צייטונג אין פילאדעלפיע.
אין די פאראייניגטע שטאטן איז געווען א פרי ביישפיל פון א אידישע פרוי, וואס האט, אן א פארמאלע ארדינאציע, גענומען געוויסע פונקציעס, וואס זענען טיפּיש פארבונדן מיט די קהילה-ראבייס.
בעשאַס די 1890 ס, אַ יונג פרוי לעבעדיק אויף די אמעריקאנער גרענעץ מיטן נאָמען רחל פראַנק גענומען אַ רעליגיעז פירערשאַפט ראָלע, דעליווערינג דרשות, געבן ציבור רעפֿעראַטן און לייענען פסוק.
אין דער אַמעריקאַנער ייִדישער פּרעסע איז זי באַצייכנט געוואָרן אַלס אַ פֿרויען רביצין, אָבער זי האָט זיך באַוויזן אויסצומיידן צו פאָדערן אַזאַ טיטל.
גלײַכצײַטיק מיט נוימאַרקס אַרײַנגאַנג אין דער ראביי־פּראָגראַם, האָבן אויך אַנדערע אַמעריקאַנער ייִדישע פֿרויען אָנגעהויבן שטודיעס פֿאַר רבנות, און זיי האָבן שפּעטער אָפּגעזאָגט די פאָרמאַלע סמיכה אָדער פאַרלאָזט דעם פּראָגראַם.
אין מיטן 1920ער יארן האט אביס קלאמיץ זיך איינגעשריבן אין א רבנישע פראגראם און שפעטער האט ער צייטליך געדינט אלס רב אין אן אומאפיציעלע פעאיגקייט פאר קליינע קהילות אין ווירדזשיניע.
דאָראַ אַסקאָוויטה, געבוירן אין קאָוונע און אַ גראַדזשאַוואַט פון באַרנאַרד קאַלידזש און קאָלאָמביע אוניווערסיטעט, איז געווען אַ לעקטאָר אין הונטער קאַלידזש פון 1912-1957.
אירמא לינדהיים, די נאציאנאלע פרעזידענט פון הדסה פרויען ציוניסטישע ארגאניזאציע פון אמעריקע איז געמאלדן געווארן אז זי איז איינגעשריבן אלס קאנדידאט פאר רבנישע ארדינאציע.
אין דער צײט, איז די ערשטע אמעריקאנער ײדישע פרויען װאס האט זיך געפונען אין א רבנישער מוסד, װעלכער איז געװען צוגענומען אין רבנישער מוסד, איז געװען מרתא נוימארק.
איר אַרייַנטרעטן אין די רבנישע פּראָגראַם געפירט צו אַ 1922 רעזאַלושאַן פון די סענטראַל קאָנפערענסע פון אמעריקאנער ראבייס אַז ערלויבט פרויען צו זיין אָרדיינד, אָבער, אין 1923, די רעגירונג באָרד פון העברעיש יוניאַן קאָלעדזש וואָוטאַד צו פאַרבאָט פרויען צו באַקומען אָרדאַניישאַן.
א קליין קאָהאָרט פון פרויען זענען רעקאָרדעד ווי קאַנדאַדייץ פֿאַר אָרדאַניישאַן, אָבער, יווענטשאַוואַלי כּמעט אַלע זענען געלייקנט אָרדאַניישאַן.
און די דאָזיקע השתדלות האָבן זיך דערגרייכט אין דער אָרדענונג פֿון סאַלי פּריסאַנד אין 1972 אין העברעיִש פֿאַראיין קאָלעדזש, וואָס איז נאָכגעפֿאַלן מיט אָרדינאַציעס אין אַנדערע ייִדישע דינאָמינאַציעס.
לויט איין חשבון, האט אראסאהן אנגעהויבן צו געבן עפנטליכע רעפעראטן פאר די אידישע געמיינדע אין שרוועפארט, לואיזיאנא, כדי צו פארדינען גענוג געלט צו פארזעצן אירע רבנות.
שפעטער האט שלמה געמאלדן, אז די איינלאדענונג צו רעדן איז פארבעטן געווארן דורך הרב אמיל הירש און אז הירש'ס פירונג צו דערלויבן אידישע פרויען צו רעדן פון די ביכל איז שפעטער אנגענומען געווארן דורך אנדערע סינאַגאָגז.
אין די אָנהייב פון די יאָרהונדערט איז געווען בייַ מינדסטער איין בייַשפּיל פון אַ יונגע אידישע פרוי איז פּלאַננעד צו דורכגיין רבנות, אַפֿילו אויב קיין סמיכה וואָלט זיין צוגעשטעלט.
אין 1904, האָט דער נאַציאָנאַלער ראט פון אידישע פרויען אין ניו יארק סיטי געמאָלדן אז הענריעטאַ סאלד וועט אונטערנעמען רבנות, אָבער ער וועט נישט באַקומען קיין גראַדזשאַוויישאַן דיפּלאָם ביי פאַרענדיקן דעם קורס אין 1908, פרוי אננא אבעלסאָן פון אַקראָן, אָהיאָ, ריפּאָרטאַדלי גענומען די ראָלע פון רב אין איר מאַן 'ס אַוועק.
אַרום דער צײַט האָט אין דײַטשלאַנד, די , דער רבנות־סעמינאַר פֿון דײַטשן ייִדנטום, אָנגעהויבן צונעמען פֿרויען צו שטודירן העכערע לערנען אָן דעם פאָרשלאָג פֿון אָרדענונג.
די ערשטע פרוי וואָס האָט גראַדויִרט פונעם סעמינאַר איז געווען עלען ליטמאַן , וואָס האָט שפּעטער געלערנט ביבלישע שטודיעס אין לעאָ באַעק קאָלעדזש אין לאנדאן.
זי גרענעצט זיך מיט טוניסיע צו צפון-מזרח, ליביע צו מזרח, ניזשער צו דרום-מזרח, מאלי און מאריטאניע צו דרום-מערב, א פאר קילאמעטער פון דעם מערב סאהארא צו מערב, מאראקא צו דרום-מערב, און דעם מיטלענדישן ים צו צפון.
מיטל-אלטער מוסולמענער אראבער פון דעם אומאיאדישן כאליפאט האבן איינגענומען אלזשיר אינמיטן דעם 7טן יארהונדערט, און א גרויסע צאל פון די איינוואוינער האבן פארוואנדלט זייער גלויבונג צו דער נייער רעליגיע איסלאם.