polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
א פראנצויזישע בריגאדע האט באוויזן אפצוהאלטן די דייטשע אנגריף, און זייער פאראויס מארש, און זייענדיק ארומגערינגעלט האט ראמעל פארגעשלאגן צו די פראנצויזישע גענעראל "קעניג", ער זאל זיך אונטערגעבן, אין זיין ענטפער האט קעניג געשריבן אז ראמעל קען אים קושן פון אונטן.
20 פראצענט פון די בריגאדע, איז געווען פארווונדעט קראנק און אויסגעטריקנט פון די מדבר, אבער זייער שטארקייט האט אסאך צוגעגעבן צו די מאראל פון די פראנצויזישע אנטי פאשיסטישע פארטייען.
די מיניסטארן מיטן פרעמיער מיניסטער, זענען געווען צוטיילט אין צוויי מיינונגען, די קעמפערישע טייל וואס האט געהאלטן, מען זאל אריבער פירן די קריג צו צפון אפריקע, און פון דארט פארזעצן די קאמף קעגן די נאציס.
אין 1941, האט אין איראק אויסגעבראכן אן אויפשטאנד דורך פרא נאצישע גרופעס, דייטשע עראפלאנען פון די לופטוואפע האבן אטאקירט בריטישע צילן אין איראק, וואס זענען געווען סטאנציאנירט אין סיריע.
די בריטישע האבן ארגאניזירט אן אטאקע, און מיט 8,000 פראנצויזישע זעלנער, און סאלדאטן פון ארץ ישראל, אטאקירט סיריע און לבנון, דמשק איז איינגענומען געווארן, 17טן יוני, 1941.
זשארזש מאנדל, וועלכע איז געווען פריערדיקע אינערן מיניסטער, איז געכאפט געווארן, און באשולדיקט געווארן, אין וועלן אויפשטעלן א רעגירונג אין צפון אפריקע, ער איז שפעטער אין יאר 1944 אומגעברענגט געווארן, דורך די פאשיסטישע געהיימע פאליציי.
ערשטע קאמפן די ערשטע קאמפן זענען פארגעקומען אין אפריקע, ווי פראנצויזישע טרופן האבן זיך אנגעשלאסן צו די בריטישע ארמיי זעלבסטשטענדיקערהייט, נישט אנהערנדיק זיך צו קיין פראנצויזישע אנטי פאשיסטישע ארגאניזאציע, אין די קאמפן אין אפריקע האבן די בריטישע געזיגט, און די היל פון פראנקרייך טאקע א מינימאלע, אבער א סימבאלישע, האט געהויבן די מאראל פון די פרייע פראנצויזישע זעלנער.
צווישן יוני און אויגוסט 1940, איז אויפגעשטעלט געווארן א ראט, וואס האט זיך געפונען אין ענגלאנד, אינאיינעם מיט אנדערע רעגירונגען אין גלות, ווי פוילן, דענמארק, בעלגיע, און אנדערע.
די בריטישע ארמיי האט אטאקירט שיפן וואס האבן געהערט צו די פראנצויזישע ים פלאט, מורא האבנדיק אז זיי וועלן אריבערגיין צו די נאצישע באנוץ, און וועלן אטאקירן דערמיט ענגלאנד.
און עס איז נישט דא קיין פארבינדונג, צווישן די פרייע פראנקרייך, מיט די "רעזיסטאנס", וואס איז געווען א גרופע אינערהאלב פראנקרייך, וואס האט אנגעפירט אן אויפשטאנד קעגן די פאשיסטישע רעגירונג.
נאכן אנקומען קיין ענגלאנד, האט דע גאל געהאלטן א רעדע אויפן ראדיא, די רעדע איז באוויסט אלס די רעדע פון 18טן יוני, און איז געווען דער גרונד פון די פרייע פראנקרייך.
זיין פראבלעם איז אבער געווען, אז נאר גרויסבריטאניע, האט אנערקענט אין אים, און קיינער פון די אנדערע לענדער פאראייניקטע שטאטן אריינגערעכנט, האבן אנערקענט בלויז אין די ווישי רעגירונג.
איידער דער גרויסער אטאקע, ארויסצוטרייבן די דייטשן און איטאליענער פון צפון אפריקע, איז זשירא אלס גענעראל פון פרייע פראנצויזישע ארמיי, אויך אריינגענומען געווארן אין די סוד, וויבאלד זיינע קרעפטן האבן טיילגענומען.
אנפאנג פון די 2000ער יארן, פלעגט ער פראווען ביי זיך אין שטוב פרייטיג צונאכט באטעס, אין באטייליגונג פון חסידישע בחורים, הויפטזעכלעך פון דער סלאבאדקער ישיבה.
צוביסלעך, מיט דער צייט, האבן זיך איינגעזאמלט ארום אים אנהענגרס וואס האבן אים שטארק באווענדערט, הויפטזעכלעך יונגע אברכים פון אלעד, בית שמש, מודיעין עילית און ביתר עילית וועלכע זענען געווארן זיינע תלמידים און זענען אנגעקניפט צו אים מיט א מוראדיגע געטריישאפט.
אין דער ענדע פונעם ערשטן צענדלינג פונעם 21סטן יארהונדערט, ווען רבי אלימלך'ס נאמען האט זיך שוין היפש פארשפרייט און באקאנט געווארן כמעט איבעראל, האט ער אנגעהויבן צו ווערן איינגעלאדנט צו אויפטרעטן און פארלערנען שיעורים אין פארשידענע ישיבות און בתי מדרשים, א שטייגער וואס גייט אן היינט צו טאגס אויכעט.
אין 1909 האָט ער זיך אומגעקערט קיין קיִעוו, וווּ ער האָט זיך דערנעענטערט צו אַ גרופּע סאָציִאַליסטיש אָריענטירטע יונגע ייִדישע ליטעראַטן: די פּאָעטן אהרן קושניראָוו און דוד האָפשטיין , דעם פּראָזאַיִקער דוד בערגעלסאָן, די קריטיקער נחום אויסלענדער און נחמן מײַזיל.
די פּאָגראָמען-כוואַליע, וועלכע איז באַפאַלן דאָס אוקראַיִנישע ייִדנטום מצד אוקראַיִנישע נאַציִאָנאַליסטן, רוסישע ווײַס-גוואַרדייער און אַזוי גערופענע "גרינע" באַנדעס, האָט באַוועגט דעם דיכטער פרײַוויליק אַרײַנטרעטן אין דער רויטער אַרמיי, ווײַל זי איז באַטראַכט געווען אין יענער צײַט ווי די איינציקע באַשיצערין פון דער ייִדישער באַפעלקערונג.
אין 1914 – 1917 האָט ער געקעמפט אויף די פראָנטן פון דער ערשטער וועלט-מלחמה, זיך אויסגעצייכנט מיט זײַן גבורה און איז באַלוינט געוואָרן מיט צוויי געאָרגי-קרייצנס .
אָבער אויך די קליינע שעפערישע ירושה דערמעגלעכט טענהן, אַז אָשר שוואַרצמאַן איז געווען איינער פון די גרעסטע ייִדישע דיכטער פונעם אָנהייב 20טן יאָרהונדערט.
א קורצע צייט דערנאך איז געווארן א שטיקל סאמעטוכע ארום זיין התמנות, און ר' ישראל, ווילנדיג אוועקשטיין פון מחלוקת, האט פרייוויליג פארלאזט זיין פאזיציע אלס ראש ישיבה.
רבי ישראל ליפקין, באקאנט אלס רבי ישראל סאַלאַנטער (ו' חשוון ה'תק"ע, 3טן נאוועמבער 1810, זשאגער, ליטע - כ"ה שבט ה'תרמ"ג, 2טן פעברואר 1883, קעניגסבערג, דייטשלאנד) איז געווען דער גרינדער פון דער מוסר באוועגונג און א באקאנטער ראש ישיבה און תלמיד חכם.
מען האט אים גערופן "סאלאנטער" ווייל רוב פון זיין ערציאונג איז געווען אין סאלאנט, ליטע, וואו ער האט געלערנט ביי זיין רבי'ן, רבי יוסף זונדל פון סאלאנט.
נאך זיין חתונה האט ער ממשיך געווען צו לערנען אין דער ישיבה אין סאלאנט, דארט האט ער זיך אנגעטראפן מיט רבי יוסף זונדל פון סאלאנט, א תלמיד פון ר' חיים וואלאזשינער.
ר' יוסף זונדל האט שטארק מדגיש געווען די חשיבות פון לימוד מוסר, און די לערנונג פון ר' יוסף זונדל האט ר' ישראל שפעטער אויסגעארבייט און פאפולעזירט אין א פולן מעטאד און סיסטעם.
ער איז געווען אין שפיץ פון דעם התייסדות פונעם נייעם שטעטל זייענדיג דער מוציא ומביא דער רצון פון זיין שווער, אזוי אויך ביי זיין שוואגער דער היינטיגער סקווירא רבי איז ער שטארק צוגעשטאנען צו זיין רעכטער האנט די ערשטע יארן.
נאך דער פטירה פון זיין טאטן כ' כסליו תשמ"ב האט דער מאכניווקער רבי מכתיר געווען אים מיט זיין עלטערן ברודער הרב רבי ישראל מרדכי צו זיין די ממלאי מקום.
עס איז געווען זייער ערהארבען צו זען ווי די צוויי ברידער אדמורים פירן טיש צוזאם מיט א אהבה ואחוה און אזוי ווייטער נאך דער פטירה פון זיין ברודער הרב ישראל מרדכי פירט ער ווייטער צוזאמען מיט זיין ממלא מקום הרב דוד שליט"א מראחמסטריווקא.
ווען די סקווערער ישיבה איז נתייסד געווארן אין סקווירא שטעטיל איז רבי משה גרין ז"ל געווען דער ראש ישיבה, אבער רבי איציקל אלס מנהל רוחני האט געהאט דאס העכסטע ווארט.
ער איז אויך געזיצן ביי די הלכה סדר אין בית המדרש וואס ער איז געווען דער שואל ומשיב און ווי אויך האט ער פארהערט די תלמידים פון ישיבה און חדר מדי שבוע בשבוע אויף זייער לימודים.
לעבנסגעשיכטע רבי יצחק איז געבוירן צו זיין פאטער רבי יוחנן טווערסקי, רחמיסטריווקער רבי אין ירושלים, זון פון רבי דוד טווערסקי פון רחמיסטריווקא, און זיין מוטער אסתר רבקה, א טאכטער פון ר' נחמן יוסף ווילהעלם א אייניקל פון חיד"א.
רבי חי יצחק זצ"ל איז געווען באוואוסט אלץ גרויסער ת"ח און א עובד ד' אן עניו און פשטן וואס מאכט נישט קיין עסק פון זיך, א אוהב ישראל וואס געט זיך אוועק פאר אידן פרייד זיך מיט זייערע שמחות און האט מיט לייד פון זייערע צרות, יעדן טאג נעמט ער אויף שעות ארוכת אידן וואס לעכצן פאר עצה והדרכה
און ער איז דאן געווארן דער ראחמיסטריווקער רבי אין בארא פארק, ניו יארק, וואו ער פירט א חסידות מיט א תלמוד תורה 'אהל יוחנן' און מיידל שולע בית שפרה ווי אויך א כולל פאר צענדליגער אינגעלייט און פילע הונדערטער חסידים און מעריצים.
די פראבלעמען גרויסבריטאניע האט געהאט געמאכט פילע קעגנזייטיקע פארשפרעכונגען, איינס פאר די יידן, איינס פאר די אראבער, חוסיין זון פון עלי, שאריף פון מעקא, האט אנגעפירט דורכאויס די ערשטע וועלט מלחמה, א רעוואלוציע, קעגן אטאמאנישע אימפעריע, מיט די הילף פון ענגלישע גענעראלן, מיטן צוזאג אז פייסל דער ערשטער, וועט ווערן הערשער איבער סיריע.
זעלבסטפארשטענדליך אז פראנקרייך האט גארנישט געהאטצו טון מיטן הסכם, און נאכן מלחמה אין 1920, ווען סיריע האט אים אויפגענומען אלס קעניג, האט פראנקרייך ארויסגעטריבן פייסעל בבושת פנים, ענגלאנד האט נאכדעם איבערגעגעבן איראק פאר פייסל.
ווען פייסל האט זיך געוואנדן מיט בריוו, צו די אראבער, האבן די קריסטן געהאפט אז פייסל וועט דורכפאלן, וויבאלד פייסל האט געוואלט ווערן א הערשער איבער גרויס סיריע.
די קריסטן האבן ווי אויבנדערמאנט, געהאט א פראבלעם מיט א גרויסע לבנון, אבער א טייל פון די קריסטליכע פירער, האבן איינגעשטימט, וויבאלד עס האט גרעסער געמאכט זייער לאנד, אבער דער נאציאנאליזם צווישן קריסטן און מוסלמענער האבן נאך געברענגט אסאך צרות אויף די לאנד.
סיריע ווען אין דמשק זענען פארגעקומען ראיאטן, האבן די פראנצויזן אריינגערופן די לופטפלאט, און זיי האבן באמבאדירט די מענטשן, אלטשטאט דמשק האט א געגנט וואס איז חרוב געווארן, און מען רופט עס די פארברענטע קעפ.
פראנקרייך האט אויך אפגעגעבן צוויי געביטן קיין טערקיי, וואס האט געברענגט צו א שטארקע אויפברויז, קעגן די פראנצויזן, טיילן פון די כאלעב געביט, און די אלעקסאנדערטא געביט.
לויטן פלאן האט פראנקרייך באקומען דעם צפון טייל אין ארץ ישראל, וואס ווערט גערופן די פינגער פון גליל, אראבישע אויפשטענדלער האבן נישט געוואלט זיין אונטער פראנקרייך נאר ליבערשט אונטער דעם בריטישן מאנדאט, האבן דורכגעפירט אטאקעס קעגן פראנצויזישע קרעפטן, די תל חי פאגראמען, זענען פארגעקומען אין די שטרייטן צווישן די אראבישע אויפשטענדלער.
דער צווייטער פראבלעם, דאס אויפשטעלן א גרויסע לבנון, די קריסטן אין לבנון האבן שטענדיק געטרוימט אויף זעלבשטענדיקייט, אבער אין זייער געגנט, וואס רעכנט אריין לבנון בארג, און ביירוט, ווילנדיק האבן א מאיאריטעט קריסטן אין זייער לאנד, דא האט פראנקרייך געמאכט א פאטאלע טעות, וואס מאנכע באשולדיקן פראנקרייך דירעקט אין אלע פראבלעמען וואס לבנון האט שפעטער געהאט, בעיקר אינעם לבנון ברודער קריג.
ווי אויך דער נאציאנאלע ציילונג, צוויי מאל האט מען געציילט, די צווייטע און די לעצטע מאל וואס מען האט געציילט אין 1932, דאס האט אויסגעשטעלט די פאליטישע שליסל, ביזן היינטיקן טאג.
ווען לאנדאן איז באמבארדירט געווארן אין דעם צווייטן וועלט קריג איז הערשל מיט זיינע צוויי שוועסטער עוואקואירט געווארן פון לאנדאן און זיי האבן געוואוינט ביי גויים דריי יאר.
אין יענער צייט האט הרב אברהם ישכר פרדס, דער געוועזענער רב פון דענקאוו, אויפגעשטעלט די יידישע "יסודי התורה" שולע אין סטאמפארד היל, און הערשלס עלטערן האבן אים געשיקט לערנען דארטן אין א יידישער שולע.
און אויסער זיינע צענדליגער ביכער, וואס זענען היבש פארשפרייט און באקאנט אין דער וועלט - זייענדיג פון די בעסט-פאַרקויפטע ביכער, און זיי זענען ערשינען אין עטליכע שפראכן; האט ער אויך ארויסגעגעבן א רייע ספרי קודש, פאר יעדן קלאס פונעם יידישן פאלק.
הרב ד"ר יונתן סאקס, באראן סאַקס , איז געווען אן ארטאדאקסישער ענגלישער רב, און א באקאנטער פילאסאפישער דענקער, וואס איז אנערקענט סיי אין דער ארטאדאקסישער וועלט, און סיי אין דער סעקולערער וועלט.
הרב זאקס איז מיט דער צייט געווארן דער אפציעלער ראטגעבער אינעם בריטישער קעניגרייך, און עטליכע פון די ענגלישע פרעמיער-מיניסטארן, וואס האט געצייגט א שטארקע קידוש השם, אז זיי האבן זיך ליבערשט פארלאזט אויף זיין ווארט, איידער די קריסטליכע קירכע.
הרב זאַקס האָט ארויסגעגעבן אן ערך פון 30 ביכער, אין וועלכע ער גיבט אַרויס אַ ברייטע וועלט-באַזע איבער דער ראָלע פון ​​רעליגיע, גלאבאליזאציע, עטיק און געזעלשאַפֿטלעכע פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט, דער צוקונפֿט פֿון ייִדישקייט, און נאָך.
ער האָט אַרויסגעגעבן אַ סידור, א הגדה, און יו"ט מחזורים, אויף ביידע ווערסיעס פון אשכנז און ספרד, מיט איבערזעצונג און קאָמענטאַרן, אויף עטליכע שפראכן.
אויב די נאמינאציע ברענגט ארויס קריטיק קען דער פרעזידענט אליינס אויך נאך אפזאגן זיין נאמינאציע און באשטימען א נייע אזוי לאנג ווי די סענאט פארהערן זענען נישט פאראיבער.
די פאליטיק פון נאמינאציע א נאמינאציע גייט נישט אזוי פשוט וויבאלד דער פרעזידענט פרובירט ערוועלן איינער וואס איז גענויגט צו זיין פארטיי און די אנדערע פארטיי פרובירט דאס שטערן.
אויב דער פרעזידענט געניסט פון א מאיאריטעט סענאט קען ער דאס גרינגער דורכשטופן טראץ וואס די קעגנגעזעצטע פארטיי קען נוצן פיליבאסטערס צו שטערן א שטימע.
אויב דער פרעזידענט געניסט נישט פון א מאיאריטעט סענאט דעמאלט וועט ער לכתחילה מוזן נאמינירן א מער מעסיגן קאנדידאט וועלכע האט די שאנסן באשטעטיגט צו ווערן.
די העכסטע געריכט געביידע טראגט די אויסגעקריצטע ווערטער העכער איר אריינגאנג וועלכע ליינט זיך: "אייניגע גערעכטיקייט אונטער דאס געזעץ" און פאליטיק מעג נישט האבן דארט קיין מיינונג.
אפילו דער עקסטרעמער ריכטער צו א פאליטישע אידעלאגיע וועט נוצן זיין לאגיק צו מאכן באשלוסן אפילו אויב דאס וועט מיינען א באשלוס וועלכע איז קעגן זיין אייגענע אידעלאגיע און קעגן די ווילן פון דעם פרעזידענט.
אזא פאל איז פארגעקומען ביי די וואטערגעיט קאנטראווערסיע ווען די העכסטע געריכט האט געאורטיילט אז פרעזידענט ניקסאן מוז געזעצליך ארויסגעבן זיינע אייגענע טעיפס און קען נישט געניסן פון קיין עקזעקיוטיווע פריווילעגיעס אין אזא צייט.
פון די לעצטע 148 נאמינאציעס זענען נאר 12 פון זיי אפגעזאגט געווארן דורך די סענאט צוליב פארשידענע סיבות, געווענליך פאליטישע מאטיוון אין וועלכע דער פרעזידענט האט נישט געהאט די סענאט מיט זיך און זיין נאמינאציע איז געווען צו קעגנגעשטימט די סענאט מאיאריטעט.
א היסטארישע קאנטראווערסיע איז געווען אין יאר 91' ווען דער געוועזענער פרעזידענט בוש האט נאמינירט דעם שווארצן קלערענס טאמעס און די סענאט האט אויפגעדעקט שמוציגע מעשים פון זיין פארגאנגנהייט.
יעדע נאמינאציע דארף קומען אונטער א סענאט פארהער וועלכע איז זייער א שטרענגע פארהער אין וועלכע עס ווערן אויפגעדעקט אלע יארן פון דעם קאנדידאט און אלע זיינע/אירע פאליסיס, מעלות און חסרונות.
אבער דא ווערט טייל מאל געשאפן א פראבלעם אז די ריכטער ווערן אן אייניגע נומער, געווענליך 8 אין צאל, און דאס ברענגט אז פארשידענע באשלוסן פאלן אייניג צעטיילט און קען נישט ווערן געזעץ.
די אמעריקאנער קאנסטיטוציע האט ארגינעל נישט געגעבן אזויפיל מאכט צו די העכסטע געריכט און דאס האט מען שפעטער צוגעטיילט אין די העכסטע געריכט אליינס אין יאר 803'.
איינמאל דער קאמף איז פאראיבער איז דער פרעזידענט העכסט צופרידן אבער עס מאכט זיך אפט אז דער ריכטער גייט אין די ענדע בכלל נישט אין דעם דרך וואס דער פרעזידענט האט געמיינט ער/זי וועט גיין.
מארשאל איז נישט געווען קיין אדוואקאט נאר האט אביסל געלערנט געזעץ אלס א יונגער מענטש אין ביכער וועלכע ער האט געבארגט פון זיינס א שכן וועלכער איז געווען אן אדוואקאט.
דאס געריכט סערווירט צו באלאנסירן די מאכטן פון די לעגיסלאטיווע און עקזעקיוטיווע אפטיילונגן און גיט די ענדגילטיגע באשלוס צו יעדע פראגע אדער קאמפיליצירטע פאליטיק וועלכע רירט אן דאס געזעץ.
די סענאט פארהער איז אמאל אפגעהאלטן געווארן אונטער פארמאכטע טירן אבער אין די לעצטע 50 יאר ווערן זיי געהאלטן אין פובליק און זינט 981' איז עס אפילו טעלעוויזירט פאר דאס גאנצע פאלק.
דאס געריכט אקצעפטירט נאר א קעיס וועלכע קומט מיט א פראגע וועלכע האט צעטאן מיט דער קאנסטיטוציע אדער אויב עס איז אפיעלט געווארן פון א נידעריגערע געריכט.
וויפיל מאל מאכט זיך ווען די העכסטע געריכט אורטיילט א געזעץ לטובת איין סטעיט און דאס עפעקטירט באלד אלע אנדערע סטעיטס אפילו אויב דארט איז אזא זאך געווען אומקאנסטיטוציאנאל.
די ריכטער שווערן אויף א קריסטליכע בייבל וועלכע באלאנגט צו דאס געריכט אבער דאס געזעץ ערלויבט צו נוצן סיי וועלכע רעליגיעזע בוך לויט דעם ריכטער'ס באגער.
איינמאל א ריכטער איז איינגעשוואוירן איז דאס א דזשאב פאר זיין/איר גאנצן לעבן אזוי לאנג ווי ער/זי רעטייערט, געווענליך צוליב געזונטהייט סיבות אדער פאמיליע.
זיין פאטער, ר' דוב בעריש ריינמאן, איז געווען א זון פון הרב שלום ריינמאן, נאראלער רב, און אן איידעם פון הרב שמואל אהרן רובין פון קארטשין, מחבר פונעם ספר "בית אהרן" אויף הלכות גיטין און נאך ספרים.
נאך זיין פטירה האט בעלזא ארויסגעגעבן דאס ספר הוד קדומים צו זיין אנדענק, דאס ספר אנטהאלט בעיקר דברי תורה פון רבי שמואל אהרן רובין מקארטשין וועגן הכנסת ספר תורה, און חידושי תורה פונעם נאראלער רבין, און זיין לעבנסגעשיכטע, ווי אויך בילדער און דאקומענטן פון זיין לעבן.
ער איז געווען זייער נאנט צום היינטיגן בעלזער רב, הרב ישכר דוב רוקח, וואס פלעג געבן אים א פלאץ לעבן זיך בשעת ווען ער פירט טיש, און האט צוגעהערט צו זיינע מעשות וועגן די פריערדיקע רביס.
אין סוף 1940ער - אָנהייב 1950ער יאָרן זײַנען אין דער ייִדישער אויטאָנאָמער געגנט, ווי אינעם ראַטנפאַרבאַנד בכלל, פאָרגעקומען אַנטיסעמיטישע רדיפות.
אַ טייל פון די רעדאַקציע-מיטאַרבעטער פון "ביראָבידזשאַנער שטערן" בראש מיטן רעדאַקטאָר דעם שרײַבער בוזי מילער זײַנען אַרעסטירט געוואָרן.
"ביראָבידזשאַנער שטערן" איז אָבער ניט פאַרמאַכט געוואָרן ביז 1961, ווען ס'איז געגרינדעט געוואָרן דער מאָסקווער זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד", איז אָט די צײַטונג געווען די איינציקע ייִדישע פּעריִאָדישע אויסגאַבע אינעם ראַטנפאַרבאַנד.
אין 1980 האָט די סאָוועטישע רעגירונג באַלוינט די צײַטונג "ביראָבידזשאַנער שטערן" מיטן אָרדען "זנאַק פּאָטשאָטאַ" לכבוד איר 50טן יאָרטאָג.
אין דער מיט פון די 1980ער יאָרן, ווען דער רעדאַרטאָר פון "ביראָביזשאַנער שטערן" איז געוואָרן לעאָניד שקאָלניק, איז די צײַטונג געוואָרן אַ באַדײַטנדיקע טריבונע פון דער ייִדישער קולטור אינעם ראַטנפאַרבאַנד.
די צײַטונג "ביראָבידזשאַנער שטערן" האָט אָנגעהויבן צו דערשײַנען אין נאָוועמבער 1930 אַלס אָרגאַן פון אַדמיניסטראַציע פון דעם ביראָבידזשאַנער ייִדישן אויטאָנאָמען ראַיאָן, וועלכער איז געגרינדעט געוואָרן אין אויגוסט פון דעם זעלבן יאָר.
אַ סך ייִדישע איבערוואַנדערער, וועלכע זײַנען געקומען אין יענער צײַט אויפן סאָוועטישן ווײַטן מזרח, האָבן ניט געקענט קיין אַנדערע שפּראַכן, חוץ ייִדיש, און אַ ייִדישע צײַטונג איז געווען נייטיק.
כדי אָרגאַניזירן אַ פּאָליגראַפישע באַזע פאַר "ביראָבידזשאַנער שטערן", האָט איר ערשטער רעדאַקטאָר יענקל לעווין באַקומען בײַ סאָוועטישע מאַכט-אָרגאַנען אַ דערלויבעניש זיך ווענדן נאָך הילף צו דער ייִדישער קהילה פון כאַרבין, וווּ זײַנען אין יענער צײַט דערשינען ייִדישע ביכער און צײַטונגען.
די באַקומענע פון כינע פּאָליגראַפישע אויסשטאַטונג און ייִדישע שריפטן זײַנען געוואָרן דער טעכנישער יסוד פון דער צײַטונג "ביראָבידזשאַנער שטערן", וועלכע איז דערשינען די ערשטע צײַט דרײַ מאָל אַ וואָך מיט אַ טיראַזש פון 2000 עקזעמפּלאַרן.
נאָך יענקל לעווינען איז דער רעדאַקטאָר פון דער צײַטונג געוואָרן הענעך קאַזאַקעוויטש, דער פאָטער פונעם באַוווּסטן שריפטשטעלער עמנואל קאַזאַקעוויטש.
דעם 7טן מײַ 1934 האָט דער ביראָבידזשאַנער ייִדישער אויטאָנאָמער ראַיאָן באַקומען אַ העכערן אַדמיניסטראַטיוון סטאָטוס – די ייִדישע אויטאָנאָמע געגנט, און "ביראָבידזשאַנער שטערן" איז געוואָרן די צענטראַלע געגנטלעכע צײַטונג און האָט אָנגעהויבן דערשײַנען 5 מאָל אַ וואָך.
אין די יאָרן פון דער סאָוועטיש-דײַטשישער מלחמה איז "ביראָבידזשאַנער שטערן" פאַרייניקט געווען מיט דער רוסישער געגנטלעכער צײַטונג "ביראָבידזשאַנסקאַיאַ זוועזדאַ".
ער איז א ייד וואס האט זיך פארקויפט צו ארבעטן ווייל עס פעלט אים געלט, אדער וואס בית דין האבן אים פארקויפט צוליב דעם וואס ער האט געגנבעט און האט נישט מיט וואס צו באצאלן.
שקלאפעריי אין אפריקע מיטן פארשפרייטן פון איסלאם אין אפריקע האבן די אראבישע שקלאף־הענדלער געפירט א מסחר פון אפריקאנער שקלאפן וואס זיי האבן אימפארטירט אין דעם אראבישן האלבאינזל.
זי אַנטהעלט אַן אַלגעמײנעם פאַרװער פֿון גװאַלד, װאָס גילט פֿאַר אינטערנאַציאָנאַלן געװױנהײט־רעכט אומאָפּהענגיק פֿון אַ מיטגלידערשאַפט אין די פֿאַראײניקטע פֿעלקער און װאָס פֿאַרװערט די מלוכות צו האַלטן אָנפאַל־מלחמות, און באַשטעטיקט דאָס רעכט פֿון די אינדיװידועלע אָדער קאָלעקטיװע זיך-פאַרטײדיקונג.
דאָס פֿעלקעררעכט איז אַ איבערמלוכישע רעכט־סדר אױס פּרינציפּן און כּללים, דורך װאָס די שײַכות צװישן די פֿעלקעררעכטלעכע נושאי זכויות װערן רעגולירט אויף דער באַזיס פֿון גלײַכרעכטיקײט.
מקורים פֿונעם פֿעלקעררעכט זײנען צװײ־ און עטלעך־זײַטיקע טראַקטאַטן, אינטערנאַציאָנאַל געװױנהײט־רעכט און אַלגעמײנע רעכט־פּרינציפּן (38סטער אַרטיקל, ערשטער אָפּסאַץ, אותיות א‛, ב‛ און ג‛ פֿון חוקת פֿונעם אינטערנאַציאָנאַלן געריכט פֿון יוסטיץ).
דער צארטער רעליגעזער העברעיער פאעט דוד שמעוני ז"ל פון מדינת ישראל האט געשריבן: "דאס ספר "אויף קידוש השם" פון ירחמיאל בריקס האט אויף מיר געמאכט א שטארקן רושם מיט דעם אוממיטלבארן אמת, וואס קוואלט ארויס פון יעדן זייטל און זייטל.
ירחמיאל בריקס האט מצליח געווען צו אנטפלעקן ווונדערפולע ניצוצות פון קדושה אין דער יידישער נשמה, וואס איז ניט פאראומרייניקט געווארן אפילו אין די מאוימדיקסטע ליידן און טאָרטורען".
אין אויגוסט 1944, ווערט ליקווידירט די געטא און ירחמיאל בריקס ווערט מיט א טראנספארט יידן פארשלעפט אין דעם גרעסטן טויטן-לאגער אוישוויץ, ווו די דייטשן האבן אומגעבראכט זעקס מיליאן יידן פון גאנץ אייראפע.
אזוי ווי די דייטשן האבן זיך שוין געמאלט גענויטיקט אין ארבעטער, איז בריקס, אלס יונגער מענטש, אויסגעקליבן געווארן אויף ארבעט און ער איז פארשיקט געווארן קיין דייטשלאנד צו שקלאפן אין א פאבריק.
אזוי ווי אין אוישוויץ זיינען פארניכטעט געווארן זיינע אלע שאפונגען, וואס ער האט מיטגעברענגט פון לאדזשער געטא, און שרייבן האט מען נישט געטארט און קיין בליי און פאפיר האט מען נישט געטארט האבן, האט בריקס ביינאכט אויף זיין שמוציק געלעגער, א הונגעריקער, איבערגעשריבן אין געדאנק זיינע שאפונגען.
נאך לאנגע און שווערע באמיאונגען פון קלאסיקער אברהם רייזען ז"ל האט זיך אין "טאג" אין נחו-יארק אין אקטאבער 1949 די נאוועלע געדרוקט אין פארזעצונגען, רעדאגיקט פון אהרן צייטלין.
ירחמיאל בריקס איז געווען דער אפיציעלער "ייווא"*קארעספאנדענט אין שוועדן, ווו ער איז עטלעכע יאר געשטאנען אין בריוולעך אויסטויש מיטן פראפ' מאקס ווינרייך אין צוזאמענהאנג מיט זיין ארבעט פארן "ייווא".
דעם וויכטיקסטן ארכיוו וואס דער "ייווא" פארמאגט וועגן די נאצישע געטאס, דער "זאָנאַבענד-ארכיוו" , דאס האט ירחמיאל בריקס פארשאפן פארן "ייווא".
איינמאל האט בריקס געפונען א פיצל בליי, און א צווייט מאל א שטיקל פאפיר, האט ער געפרוווט פארשרייבן זיין ליד "דער געהאנגענער" - ווייל ער האט מורא געהאט ער וועט חלילה עס פארגעסן - האט דאס פונדערווייטן באמערקט דער בלאקן עלטסטער, האט ער אים געשלאגן מיט א בעזים איבערן פנים אזוי לאנג ביז ער האט אים צעבלוטיקט.
ער העלפט ארגאניזירן די אונטערערדישע שרייבער-גרופע פון 24, ווו די ערן-פארזיצערין איז געווען די טיף-יידיש-טראדיציאנעלע פאעטעסע מרים אולינאווער ז"ל, וואס איז אומגעקומען אין אוישוויץ.
ירחמיאל בריקס האט שטודירט און געשפילט טעאטער אין דער טעאטער סטודיע "אויפגאנג" און אין דער "לאדזשער יידישער טעאטער סטודיא" אן "הזמיר", ווו עס איז שטודירט און אויפגעפירט געווארן נאר קלאסישער רעפערטואר.
אין שמחת תורה 1942, האבן די דייטשן אויף אן אכזריותדיקן אופן ליקווידירט די סקארזשיסקער געטא און דאס גאנצע שטעטל יידן אומגעבראכט אין טרעבלינקע, ווו עס איז אויך אומגעקומען בריקסנס משפחה.
זיין ערשטע פראמינענטע שפיל האט ער געשפילט אום תשל"ז אלס 17 יעריגע בחור אינאיינעם מיטן בדחן ר' יקיר ברוין, זיין ראלע איז געווען "ר' אנשיל" אויף די אידישע שפיל דער פעסטער שטעלונג פונעם איד וואס איז געשפילט געווארן דורך סאטמארע בחורים אינעם גיגאנטישן מאנהעטן צענטער מיט די באטייליגונג פון ארום 5,000 פערזאנען.
ביאגראפיע עלענבויגן איז געבוירן אום תש"כ צו זיין פאטער ר' בנימין עלבויגן ע"ה א סיגוט'ער חסיד וועלכער איז געווען א בעל תפילה, זיינע זיידעס זענען אויך געווען בעלי תפילה.
אין די שפּעט 19 יאָרהונדערט זענען געבויט ים פּאָרט און באן , וואָס פארבונדן מאַריופּאָל מיט די הויפּט געגנטן פון דער מדינה, אנגעהויבן צו אַנטוויקלען שווער אינדוסטריע (די ליולקע געוויקס «ניקאָפּאָל-מאַריופּאָל געזעלשאַפט» איז געווען געבויט אין 1 פעברואר 1897, און די פּרעסן און שטאָל געוויקס «רוסיש השגחה» איז געווען געבויט אין 1899, איצט די צוויי פאבריקן זענען טייל פון ילייטש יראָן און סטיל וואָרקס).
בשעת די סאָוויעט צייַט אין די געשיכטע פון ​​מאַריופּאָל די שטאָט האט געוואקסן באטייטיק, אויך די שטאָט 'ס באַפעלקערונג האט געוואקסן מער ווי צען מאל, ארויס דער ערשטער סקייסקרייפּערז, די ינער שטאָט אַריבערפירן , נייַ ינדאַסטריז, אַרייַנגערעכנט מעטאַלערדזשיקאַל געוויקס «אַזאָווסטאַל» , קאָקס און כעמיש געוויקס «מאַרקאָכים» און מאַשין-בנין געוויקס «אַזאָוומאַש» .
היסטאריע מאַריופּאָל איז געגרינדעט אין דעם 16טן יאָרהונדערט ווי אַ קאזאקן היטן פּאָסטן גערופן «דאָמאַכאַ», און שפּעטער ווי אַ קאָזאַק פעסטונג גערופן «קאַלמיוס» , מיט 1611 שיין די אַדמיניסטראַטיווע צענטער פון די "קאַלמיוס פּאַלאַנקאַ "- אַן אַדמיניסטראַטיווע גאַנצקייַט פון די אוקרייניש קאזאקן.
א יאָר שפּעטער די צאַריסט רוסישע רעגירונג באַשלאָסן צו רילאָוקייט דאָ 18,408 גריכן פון די קרים, ווייַל זיי זענען אַפּרעסט דורך די טאַטאַרס עס.
קרימעאַן ריסעטאַלמאַנט פון גריכן איז געווען כעדאַד דורך די מעטראָפּאָליטאַן יגנאַטיוס, וואס כעדאַד די שטאָט פֿאַר אַ לאַנג צייַט נאָך.
די אַבסאָלוט רבים רעדט רוסיש, אוקרייניש שפּראַך ניצט ווייניקער ווי 10 % פון די באַפעלקערונג (כּמעט אַלע פון ​​זיי רעדן «סורזשיק» — אַ געמיש פון רוסיש און אוקרייניש שפּראַך).
עקאָלאָגיע מאַריופּאָל איז איינער פון די מערסט פּאַלוטיד שטעט אין אוקריינא רעכט צו דער גרויס נומער פון דיסקאַרדיד אינדוסטריעלע גאַסיז און שטויב.
ונטערשטאָט ליגן אין דעם וועג פון דעם ווינט פון די מעטאַלערדזשיקאַל ווערק «אַזאָווסטאַל», וואָס געבויט אין 1933 אין די האַרץ פון די שטאָט אויף דעם ברעג פון דער אַזאָוו ים.
אינדוסטריע די שטאָט האט גרויס נומער פון הויפּט אינדוסטריעלע ענערפּרייזיז, אַרייַנגערעכנט דעם גרעסטן פאַרנעמונג אין די דאָנבאַסס — ילייטש יראָן און סטיל ווערק און מעטאַללורגיקאַל וואָרקס «אַזאָווסטאַל», אַ ריז מאַשין-בנין געוויקס «אַזאָוומאַש» שיפּיאַרד, כעמיש, קאָקס, עסנוואַרג און טעקסטיל ינדאַסטריז.
אַדמיניסטראַטיווע דיוויזיעס מאַריופּאָל איז צעטיילט אין פיר אַדמיניסטראַטיווע «ראַיאָנס» מיט אַ באַפעלקערונג פון איבער 100,000 מענטשן, «זשאָווטנעווי» , «ילליטשיווסקי» , «אָרדזשאָניקידזעווסקי» , «פּרימאָרסקי».
איצט מאַריופּאָל — דער גרעסטער אינדוסטריעלער צענטער אין דעם דאָנעץ באַסיין, שטאָט איז דער גרעסטער פּראָדוצירער פון אָפּגעבן פּרעסן און שטאָל אין דער מדינה, דאָ אַפּערייץ דעם גרעסטן מאַשין-בנין געוויקס אין אוקראינע.
די אַבסאָלוט נומערן פון דעפּיוטיז זענען פון די פּאָליטיש די פארטיי פון דער רעגיאָנס, עס זענען אויך מיטגלידער פון דער קאָמוניסט, סאָסיאַליסט און אנדערע פּאַרטיעס פון אוקריינא.
ארכיטעקטור ונטערשטאָט באשטייט דער הויפּט פון פינף-געשיכטע בנינים, נייַ רעזידענטשאַל דיסטריקץ אַז זענען געבויט אַרויף מיט הייזער פון צען אָדער צוועלף פלאָרז, זענען ליגן אויף דער פּעריפעריע און אַוועק פון די אינדוסטריע.
די משפחה האָט זיך אַריבערגעצויגן אין וואַרשע, און ווען זי איז אַלט געווען פינף יאָר איז זי קראַנק געוואָרן אין אירע דיכן, צוליב דעם האָט זי געדאַרפט ליגן אין בעט אַ לענגערע צײַט, און איר גאַנצן לעבן האָט זי שווער געהינקעט.
אין ציריך האָט זי באַגעגנט דעם רעוואָלוציאָנער לעאָן יאָגיכעס, און צווישן זיי האָט גענומען בליען פּערזענליכע ווי אויך אינטעלעקטועלע באַציאונגען, וואָס האָט שטאַרק באַווירקט איר לעבן.