polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
זיי פלעגן הנאה האבן פון זיין פאטערליכער ליבשאפטליכער שמייכל בשעת ווען זיי האבן אים זיך מיעץ געווען מיט אלע זייערע פערזענליכע שאלות און פראבלעמן, פון ביזנעס פרנסה און סתם הויז און משפחה ספיקות.
למשל דער בנין וואס ער האט געהאט אין וויליאמסבורג פאר דער ישיבה איידער ער איז ארויס קיין אירווינגטאן האט ער פארקויפט פאר צעהלים, וואו עס איז געווען דער צעלימער חדר.
נאך דער מלחמה איז ער צוריק קיין קאשוי וואו די פארבליבענע רעשטלעך אידן וואס האבן זיך צוזאמגעקליבן דארט, זיינע חברים תלמידים פונעם פריערדיגן רב ר' שאול בראך האבן אין איהם געזעהן פאר די פאסיגסטע מענטש צו צוריקשטעלן די חרוב'ע שטאט מיט אלע רוחניות'דיגע פונקציעס.
זייענדיג ווי אויבן דערמאנט א רך כקנה האט ער אריינגענומען אין דער ישיבה אפילו בחורים וואס זענען נישט געווארן אנגענומען אין אנדערע ישיבות, צווישן זיי איז געווען אשכנזישע אין יעקישע וואס האבן נישט געהאט קיין בערד, ער האט מיט זיי זיך אפגעגעבן אין רוב זענען צום סוף געווארן חסידישע אידן אין אויפגעשטעלט חסידישע שטיבער.
רבי אהרן טייטלבוים האט אמאל ביי א דרשה דאס ערווענט קעגן אים אז ער זאגט מוסר פאר אנדערע און זיינע תלמידים גייען אסאך אן קיין בערד און זענען זייער מאדערן, כאילו ער זאל קודם מאכן אייגענע בדק הבית.
און אזוי ווי ער איז געווארן באפוילן פון זיין רבי׳ם דער סטראפקאווער רב אז ער זאל בלייבן ראש ישיבה נאר אויב ער איז פולקאם בעה"ב, האט ער מיט דער הסכמה פונעם צעהלימער רב געעפנט זיין אייגענע ישיבה.
ישיבה ער האט געגרינדעט זיין ישיבה אהל שמואל אין וויליאמסבורג, דערנאך איז די ישיבה געווען אין אירווינגטאן און שפעטער אין יאר תשל"ט האט ער זיך ארויסגעצויגן צוזאמען מיט די ישיבה אין קרית קאשוי.בעדפארד היללס נוא יארק.
ער האט אויפגעשטעלט אסאך תלמידים און חסידים וואס זענען פארשפרייט אין גאנץ ניו יארק, אממערסטענס אין וויליאמסבורג און בארא פארק און אויך אין מאנסי, און אזוי אויך אין לאס אנדזשעלעס, קאליפארניע.
התמדה בתורה ער איז געווען א מתמיד עצום און געלערנט שטענדיג פון צופרי ביז אויפדערנאכט, דורכאויס זיין גאנץ לעבן האט מען איהם אייביג נאר געטראפן אין בית המדרש איבער א גמרא.
אלס יונגער בחור האט ער געלעכצט צו אידישקייט און ער האט אריינשפאצירט און שיכון סקווירא און דארט באגעגנט א סקווערער חסיד, שלמה הילל ע"ה וואס ער איז געווען דער ערשטער וואס האט מיט אים גערעדט און געבליבן זיין ידיד ביז זיין לעצטן טאג.
דאס האט אים געברענגט צו ווערן גענצליך פרום, ווי ער איז געקומען לערנין מיט ר' משה ע"ה יעדן זינטאג ווען ער האט געלערנט מיט די היינטיגע סקווירא רבי שליט"א וואס האט אויך צוגעלייגט פיל געבענדיג אים יעדן זינטאג מילכיגע פראדוקטען כשר'ס צו עסן פאר די קומענדיגע וואכן טעג.
מאיר שילער איז זייער לינק לגבי מדינת ישראל, נישט דוקא וועגן די שיטה פון סאטמאר, נאר וועגן זייערע אכזריות'דיגע באנעמונג א קעגין די אראבישע באפעלקרונג זייער אוממענטשליכע אויפפירונג צו די גוים און צו די וועלט, צווישען די מענטשין פון נטורי קרתא איז ער זייער באפריידענט מיט הרב הילל דייטש נ"י וואס ביי אים האט ער געטראפען א הארץ און א אויער וואס האט צוגעלייגט צו די קנאות פון שלוש שבועות און די סאטמארע שיטה, אויך די מענטשליכע פראבלעם וואס קומט מיט די מדינה פיהרונג, אוןער פארט איבעראל ארום זאגען אז אידען זענען די עם הנבחר גוט צו יעדן און מרייצט נישט זיך מיט קיינעם סיי וועגן גלות און סיי וועגן מענטשהייט, ווייל דאס מיינט ממלכת כהונים וגוי קדוש.
אויך האט הרב משה בער בעק שליט"א שטארק משפיע געווען אויף מאיר שילער נישט דוקא זיין שיטה לגבי ציונות, נאר פיל מער דאס אז ער איז געווען א חסיד פון די וויזניצער רבי די אמרי חיים זצ"ל און ער האט אים איבערגלאזט וועגן קנאות, דאס האט אים פיל גלערינט ווי אזוי מ'קען אנגיין מיט עבודת השם אנדעם וואס מ'גלייבט ממש די זעלבע פון פריער.
דאס האט אים צוגעברענגט גענצליך איבערצולאזן זיין מאדערענם יוגנט און געווארן א סקווערער חסיד אין פולן זין, און איז געגאנגען לערנען אין דער סקווירא ישיבה, און דערנאך אלס יונגערמאן אין סקווירא כולל.
דאס אלץ, אינאיינעם מיט זיין אידענטיטעט ווי א סקווירא חסיד און זיינע טעטיגקייטן ביי די מאדערן ארטאדאקסישע קרייזן, מאכט אים גאר אייגענארטיג, עס נעמטט צוזאם פיל מיינוגען און שיטות און בילד א נייע באשעפניש וואס וויינוג נעמן אריין אזוי פיל אין זיך,דערפאר קען זיין א חסידישע איד מיט פארשיעדענע מיינוגען לגבי ראסע און לגבי אידען וואס זענען אייגענארטיג.וואס ער האלט איז אמת און ריכטיג.
דער עפיזאד האט ר' מאיר'ן גאר שטארק אנגעווייטאגט, אבער זיין געטריישאפט און ידידות צו סקווירא האט אים געטריבן זיי ווייטער ארויסצוהעלפן, און ער האט געדינט אלס אפיציעלער פירשפרעכער פאר סקווירא כלפי דער גוי'שער פרעסע.
קשר צו סקווירא און רחמיסטריווקא ער האט געוואוינט אין סקווירא שטעטל שפעטער האט ער זיך אוועקגעצויגן קיין מאנסי , ער איז שטארק פארבונדן מיטן סקווערער רבי'ן, אויך איז ער איז שטארק באפריינדעט מיט דער סקווערער הנהלה, און סקווערער חסידים, און ער שטייט זיי אפט צו הילף מיט זיינע פראפעסיאנאלע טאלאנטן לשם מצוה בלי שום תשלום גמול.
מאיר שילער איז א גרויסע אנהענגער און הרב אהרן ליכטענשטיין ז"ל וואס זיין מיינוג איז אויך געוווען זייער געשטימט לינקס לגבי די מדינת ישראל הנהגה, א שטארקע שלום מענטש, נישט קיינע מלחמות און בליט פארגיסענגען פון קיינעם נישט פון אידען און נישט פון גוים, ובכלל זיין מיינוג לגבי די בריאה האט געמאכט אויף אים א טיפע רושם.
דערנאך א קורצע צייט און בית שרגא מאנסי ביי הרב שמואל פייוולזאן שליט"א וואו ער איז פארבליבן א שטארקער ידיד פאר די ראשי ישיבה האחים שיפף שליט"א וואס העלפט זיי פיל ארויס ביז היינט.
אויך איז ער פון לאנגע יארן געווען גאר נאנט מיט הרב נארמאן לאם, דער לאנגיעריגער פרעזידענט פון ישיבה אוניווערסיטעט און ראש ישיבה פון ישיבת רבינו יצחק אלחנן, און האלט זיך טיילווייז אלס זיינס א תלמיד.
מאיר שילער וואלט געקענט באשטיין א מדינה על פי תורה, אן קיין רציחות און אכזריות, אדער אפי' א צוויי שטאט לעזונג, וואס לויט סאטמאר איז דאס נישט אויסגעהאלטן, ווי לאנג ס'איז מענטשליך און אנשטענדיק.
מאיר שילער איז זייער אינטערסאנט און אייגענארטיגקייט ער רופט דאס אן א באקס, רוב מענטשן זענען מצומצם צו זייערס, זיי קענען נישט ארויס גיין פון וואס זיי האבן מקבל געווען און זענען צוגעוואוינט.
היינט צוטאגס דינט ער אלס מרביץ תורה אין דער הויך שולע פון ישיבה אוניווערסיטעט, וואו ער ברענגט אריין ווארימקייט צו אידישקייט און איז שטארק משפיע אויף קינדער פון מאדערנע שטיבער.
אקטיוויטעטן און השקפות מאיר שילער איז אויך באקאנט אלס א טאלאנטפולער רעדנער, דענקער, און שרייבער אויף אידישקייט און אויף אלגעמיינע פאליטישע און סאציעלע אנגעלעגנהייטן.
אין תקנ"ט, גלייך נאך ווען נאפאלעאן האט זיך צוריקגעצויגן פון ארץ ישראל, האבן די אראבער אומגעווארפן דאס יידישע פערטל אן אסאך פון די ארטיקע יידן האט מען געהרגעט.
אין יאר ה'תקצ"ז האט צפת איבערגעפילט א שרעקליכן ערדציטערניש וואס האט געהרגעט 2,000 מענטשן, און חרוב געמאכט די גאנצע שטאט, און אנגעברענגט אונגעהויערע שאדענעס, וואס קען זיך אנזען אין מערערע ערטער אין צפון.
עיה"ק צפת איז איינע פון די פיר הייליגע שטעט ביי יידן; די אנדערע זענען ירושלים, חברון און טבריה (פון קבלה ווערט געברענגט אז די דאזיגע פיר הייליגע שטעט זענען אנטקעגן די פיר יסודות אויף וואס די וועלט באשטייט, "אש-פייער" אקעגן ירושלים אוואו מפלעגט מקריב זיין די קרבנות אויפן "פייער", "עפר-ערד" אנטקעגן חברון אוואו עס ליגן די ישיני עפר די אבות הקדושים, "מים-וואסער" אקעגן טבריה וואס שטייט ביים ברעג פונעם ים כנרת, און "רוח-ווינט" אקעגן צפת, צוליב וואס כמעט שטענדיג וועט דארט בלאזן א ווינטל, אפי' אין א גאר הייסע טאג, אזוי אויך טוט "רוח" באדייטן אויף די "גייסטליכקייט" און "העכערקייט" וואס הערשט אין דעם שטאט.
דער נאמען "צפת" טראגט עטליכע באדייטן: "צופה-קוקן" צוליב וואס צפת פארמאגט א הערליכע אויסקוק אויף די גאנצע גליל בערג, ווי אויך "צפיה" א לשון פון "האפן" צוליב די געגועין וואס אירע אמאליגע הייליגע איינוואוינער האבן פארמאגט צו ביאת המשיח.
צפת איז באקאנט אלס דער הויפט וואוינארט פון די אידישע מקובלים, צוליב וואס אין איר האבן געוואוינט א ריזיגע צאל אידישע מקובלים ווי דער רמ"ק, דער אריה"ק און נאך פיל.
ער האט גולה געווען למקומות תורה אין ארץ ישראל, צו ת"ת עץ חיים אין ירושלים און בעלז אין בני ברק און נאכדעם אין די ישיבות קול תורה און פאנאוועזש און כולל ש"ס צאנז.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט מיטוואך אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטאג און דאס יאר איז א שנה שלימה , ווי אויך אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט שבת און דאס יאר איז א שנה חסירה , געפאלט דער ערשטער טאג טבת מיטוואך.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט זונטאג אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט מאנטאג און דאס יאר איז א שנה שלימה , ווי אויך אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דינסטאג , געפאלט דער ערשטער טאג טבת זונטאג.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט דינסטאג אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטאג און דאס יאר איז א שנה כסידרן געפאלט דער ערשטער טאג טבת דינסטאג.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט מאנטאג אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטאג און דאס יאר איז א שנה חסירה געפאלט דער ערשטער טאג טבת דינסטאג.
ער האט במשך פון יארן געגעבן שיעורים אין חסידות אין "היכל מנחם", אין מאנסי און אין בארא פארק, פאר חסידישע און ליטווישע אידן פון כלערליי קרייזן, אריינרעכנדיק סאטמאראר בחורים און יונגעלייט.
עס גיסן זיך פון זיין מויל גאנצענע שטיקער "דברי יואל", "חידושי תורה" און "ויואל משה", ווי אויך "קדושת לוי", "לקוטי מהר"ן", "פרי צדיק", רמח"ל, און זעלבסטפארשטענדלעך, אלע ספרי חב"ד.
דער טאטע ר' גרשון בער ע"ה פלעגט זיך גרויסן צו די סאטמארער אידן וואס האבן אים געווארנעט אז מיטן שרייבן קעגן סאטמאר וועט ער האבן קינדער וואס וועלן זיך שמד'ן, אז זיי זאלן קוקען אויף זיין זון ר' יוסף יצחק'ס חסידות, יראת שמים און לומדות, און זיך ווינטשען נאר אזעלכע משומדים פאר גאנץ כלל ישראל.
געבוירן געווארן כ"ט סיון תשל"ב, יוני דעם 11טן 1972, עטלעכע מאנאטן, אגב, נאך דעם וואס זיין פאטער ר' גרשון בער ז"ל האט געגרינדעט דעם אלגעמיינעם זשורנאל און מוטער צביה .
ער האט זיך געהאדעוועט אין די ליובאוויטשער ישיבות אין דעם קראון הייטס געגנט פון ברוקלין.אלס יונגער בחורל איז ער געווארן איינער פון די "חוזרים" פון דעם ליובאוויטשער רבי'ן, אדמו"ר ר' מנחם מענדל שניאורסאהן זצ"ל, איבערחזרנדיק זיינע שיחות צו טויזנטער צוהערער איבער דער וועלט.
די בחורים קלאמערן זיך צו אים, היות אז אין צוגאב צו זיין ווארעמקייט און זיינע אויסערגעוויינלעכע שיעורים, קען מען מיט אים ריידן זייער אפן וועגן נסיונות און ספיקות.
ווען זיין טאטע גרשון בער איז געשטארבן, כ"ף אייר תשס"ה, איז זיין עלטערער ברודער, ר' סימון, געווארן דער ארויסגעבער פון צייטונג, און ר' יוסף יצחק איז געווארן דער רעדאקטער פון זשורנאל.
דאס איז געווען א תקופה פון גרויסער טעכנאלאגישער אנטדעקונג, ספעציעל אין די געביטן פון לאנדווירטשאפט, פאבריקאציע, מינעריי, מעטאלורגיע און טראנספארט, וואס איז ארויסגעקומען פון דער אנטדעקונג פון דאמפֿקראפט.
טעכנאלאגיע האט אוואנסירט נאך א שריט אין א צווייטער אינדוסטריעלער רעוואלוציע מיטן שפאנען פון עלעקטריע צו שאפן אזוינע אינאוואציעס ווי דער עלעקטרישער מאטאר, דאס עלעקטרישע לעמפל און נאך א סך.
שפעטער האט מען דערפינדן נייע באגריפן וואס האבן דערמעגלעכט געטריבענע פליען און אוואנסירונגען אין מעדיצין, כעמיע, פיזיק און אינזשעניריע.מיט דער וואוקס אין טעכנאלאגיע איז געווארן מעגלעך צו בויען וואלקן קראצערס און ברייטע שטאטישע שטחים וואו די איינוואוינער פארלאזן זיך אויף מאטאר טראנספארט צו גיין פון איין ארט צום צוויטן און כדי אריינברענגען עסן.
מיט דער צייט האט מען ערפינדן דעם ברענאויוון און דעם בלאזזאק וואס האט געגעבן די מעגלעכקייט צו שמעלצן און קאווען מעטאלן, ווי למשל גאלד, זילבער, קופער און בליי.
כאטש נאטירלעכער קופער איז נישט פאראן נאר אין קליינע קוואנטיטעטן אבער קופערנע אראצן זענען גאנץ פארשפרייט און מען קען פראדוצירן דעם מעטאל ווען מען פארברענט זיי אין א פייער פון האלץ אדער האלצקוילן.
פיל טעכנאלאגישע פראצעסן פראדוצירן אומבאוואונשטע ביי־פראדוקטן וואס מען רופט פארפעסטיקונג און טון אויסשעפן נאטירלעכע רעסורסן ביז צום שעדיגן דער ערד׳ס סביבה.
טעכנאלאגיע (פון גריכיש טעכנע, 'קונסט, געניטשאפט, מלאכה'; און לאגיאַ, 'זאָגן') זוכט פראקטישע לייזונגען פון פראבלעמען ניצנדיק וויסנשאפט.
היסטאריע צווישן די גאר אלטע טעכנאלאגישע ערפינדונגען איז דער ראד, וואס די ארכעאלאגן האבן געטראפן אין די פריעסטע געזעלשאפטן סיי אין מעסאפאטאמיע סיי אין צענטראל-אייראפע.
ייוו"א פארמאגט טויזנטער ערשט-האנטיגע באריכטן פון שואה פליטים; געמיינדע דאקומענטן פון די אידישע געטאס אין ווארשע, לאדז, און ווילנע; איבער 750 יזכור ביכער פון אידישע געמיינדעס אין פּוילן און די ארומיגע לענדער; אוטוביאגראפישע ווערק פון הונדערטער אמעריקאנער יידישע אימיגראנטן; און דער גרעסטער פארזאמלונג פון יידיש מוזיק און טעאטער שפילן אויף דער וועלט.
די ארגינעלע ארכיוון זענען פארכאפט געווארן דורך די דייטשן וועלכע האבן זיי געברענגט קיין בערלין, וואו זיי זענען פארהאלטן געווארן און נאכ'ן קריג געברענגט געווארן צו די ארכיוון אין ניו יארק.
אויף ענגליש: היינט: ) איז אַן אינסטיטוציע געווידמעט דער פֿאָרשונג און פֿאַרהיטונג פֿון דער קולטור, שפּראַך און געשיכטע פֿון אַשכּנזישן ייִדנטום.
באַזונדערס וויכטיק זענען זײַנע אויפֿטוען אינעם תּחום פֿון דעפֿינירן אַ נאָרמירט ייִדיש און אַן איינהייטלעכן ייִדישן אויסלייג באַקנט ווי: "כּלל–ייִדיש", "כּלל-שפּראַך", "סטאַנדאַרט־ייִדיש" אָדער "ייִוואָ-ייִדיש".
דאס רעכנט אויך אריין די ספעציעלע ווילנע פארזאמלונג וואס אנטהאלט 40,000 חלקים און 25,000 בענדער פון חידושי תורה ווערק פון רבנים און גאונים אנגעהויבן פונעם 16טן יאר-הונדערט.
יעדעס יאר קומען באזוכן אין די ייווא ארכיוון מער ווי פיר טויזנט פארשערס, לערערס, סטודענטן, קונסט ארבעטערס, שרייבערס, פילמער, היסטאריקערס, און סתם אינטערעסירטע יחידים.
עס איז אויך דא אסאך אנדערע מנהגים דורך אויס דעם סדר וואס דרייט זיך ארום דאס ענין אז די קינדער זאלן פרעגן, און אויך אז זיי זאלן בלייבן אויף דאס גאנצע סדר כדי צו הערן די נסים פון יציאת מצרים.
די דריטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אין אנו מטבילים - טונקען מיר נישט איין אפילו פעם אחת - אפילו איינמאל אויך נישט אבער הלילה הזה - די נאכט פון פסח שתי פעמים - טונקען מיר איין צוויי מאל, איינמאל כרפס אין זאלץ וואסער און איינמאל מרור אין חרוסת.
די פערטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אנו אוכלים - עסן מיר בין יושבים - סיי זיצנדיג ובין מסובים - און סיי אנגלאנט אבער הלילה הזה - די נאכט פון פסח כלנו מסובים - עסן מיר אלע אנגעלאנט.
די צוויטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אנו אוכלים - עסן מיר שאר ירקות - פארשידענע גרינצייגן אבער הלילה הזה - די נאכט פון פסח מרור - איז א מצוה צו עסן מרור.
די ערשטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אנו אוכלים - עסן מיר חמץ ומצה - סיי חמץ, און סיי מצה אבער הלילה הזה -די נאכט פון פסח מצה - עסן מיר אלע נאר מצה.
מדינת־ישׂראל וועט זײַן אָפֿן פֿאַר עלייה און פֿאַר קיבוץ־גלויות; זי וועט שטיצן די אַנטוויקלונג פֿון לאַנד לטובֿת די אַלע תּושבֿים אירע; זי וועט זײַן פֿאַרלייגט אויפֿן יסוד פֿון פֿרײַהייט, יושר און שלום אין ליכט פֿון דער וויזיע פֿון די נבֿיאים פֿון ישׂראל; זי וועט מקיים זײַן פֿולשטענדיקע געזעלשאַפֿטלעכע און פּאָליטישע גלײַכבאַרעכטיקייט אַלע אירע בירגער אָן אונטערשייד פֿון רעליגיע, ראַסע און מין; זי וועט פֿאַרזיכערן פֿרײַהייט פֿון רעליגיע, געוויסן, לשון, דערציִונג און קולטור; זי וועט היטן די הייליקע פּלעצער פֿון אַלע רעליגיעס; און זי וועט זײַן געטרײַ די פּרינציפּן פֿון טשאַרטער פֿון די פֿאַראייניקטע פֿעלקער.
צוליב דער דאָזיקער טראַדיציאָנעלער און היסטאָרישער פֿאַרבינדונג האָבן ייִדן זיך געריסן אין יעדן דור זיך אומצוקערן און באַזעצן זיך אין זייער היימלאַנד.
חלוצים, אומלעגאַלע אימיגראַנטן און באַשיצערס האָבן אויפֿגעהאָדעוועט משפּחות, אויפֿגעלעבט זייער העברעיִשע שפּראַך, אויפֿגעבויט דערפֿער און שטעט, און אויפֿגעשטעלט אַ ייִשובֿ וואָס צעוואַקסט זיך וואָס אַ מאָל גרעסער און באַהערשט זײַן עקאָנאָמיע און קולטור, יאָגט זיך נאָך שלום און פֿאַרטיידיקט זיך אַליין, בענטשט אַלע תּושבֿים פֿון לאַנד מיט דער ברכה פּראָגרעס, און שטרעבט צו מלוכהשער אומאָפּהענגיקייט.
די פרומע האבן געוויס געוואלט צוטיילן דעם קרעדיט אויף דער גאולה פון צוריקהערן די אידן קיין ארץ ישראל פאר גאט, אבער די פרייע האבן געטענהעט אז דאס וועט זיין א כפייה דתית צו שטעלן גאטס נאמען אין דער מגילה.
דערפאר, האט מען באשטימט צו שרייבן ביי דער ענדע פון דער מגילה "מתוך ביטחון בצור ישראל." וואס דער זאץ "צור ישראל" קען מיינען צוויי באטייטן, עס קען מיינען "גאט" דער באשעפער פון כלל ישראל, און עס קען מיינען דער נאטירליכער מענטשליכער כוח פון כלל ישראל.
מיר באַשטימען אַז פֿון פֿאַרענדיקן זיך פֿון מאַנדאַט, הײַנט אויף דער נאַכט, פֿרײַטיק צו נאַכטס, זעקס טעג אין אייר תּשח , און ביז דער גרינדונג פֿון די פּאַסיקע, אויסגעקליבענע אויטאָריטעטן פֿון דער מלוכה בהסכּם מיט דער קאָנסטיטוציע וואָס עס וועט אָננעמען די קאָנסטיטוציאָנעלע פֿאַרזאַמלונג ניט שפּעטער ווי דעם 1טן אָקטאָבער 1948 – וועט דינען דער פֿאָקלסראַט ווי דער דערווײַליקער מלוכה־ראַט, און זײַן אויספֿיר־אָפּטייל, די פֿאָלקס־אַדמיניסטראַציע, וועט מיט זיך פֿאָרשטעלן די דערווײַליקע רעגירונג פֿון דער ייִדישער מלוכה, וואָס וועט אָנגערופֿן ווערן בײַם נאָמען ישׂראל.
דער חורבן וואָס האָט געבושעוועט איבערן ייִדישן פֿאָלק אין דער לעצטער צײַט, אין וועלכן מע האָט איבערגעלאָזט דעם אומקום מיליאָנען אייראָפּעיִשע ייִדן, האָט פֿון דאָס נײַ קלאָר באַוויזן די נייטיקייט פֿון אַ לייזונג אויף דער פּראָבלעם פֿון ייִדישן פֿאָלק, וואָס עס פֿעלט אים אַ היימלאַנד און אומאָפּהענגיקייט, דורך דער באַנײַונג פֿון דער ייִדישער מלוכה אין ארץ־ישׂראל, וואָס וועט ברייט אויפֿמאַכן די טויערן פֿון היימלאַנד פֿאַר יעדן ייִד און וועט צושטעלן דעם ייִדישן פֿאָלק אַ גלײַכבאַרעכטיקטן נאַציאָנאַלן סטאַטוס אין דער ברידערשאַפֿט פֿון פֿעלקער.
דעם 29סטן נאָוועמבער 1947 האָט די פֿאַרזאַמלונג פֿון די פֿאַראייניקטע פֿעלקער אָנגענומען אַ רעזאָלוציע וואָס האָט גערופֿן צום אויפֿקום פֿון אַ ייִדישער מדינה אין ארץ־ישׂראל.
די פֿאַרזאַמלונג האָט געפֿאָדערט בײַ די תּושבֿים פֿון ארץ־ישׂראל, זיי זאָלן אָננעמען די נייטיקע מיטלען פֿון זייער זײַט כּדי אויסצופֿירן די רעזאָלוציע.
בהסכּם דערמיט האָבן מיר זיך פֿאַרזאַמלט, די פֿאָרשטייער פֿון פֿאָלקסראַט, די רעפּרעזענטאַנטן פֿון ייִדישן ייִשובֿ און דער ציוניסטישער באַוועגונג, אין טאָג פֿון פֿאַרענדיקן זיך פֿון בריטישן מאַנדאַט איבער ארץ־ישׂראל.
מיטן כּוח פֿון אונדזער נאַטירלעכן און היסטאָרישן רעכט און אויפֿן יסוד פֿון דער רעזאָלוציע פֿון די פֿאַראייניקטע פֿעלקער, פּראָקלאַמירן מיר דערמיט די גרינדונג פֿון דער ייִדישער מלוכה אין ארץ־ישׂראל, מדינת־ישׂראל.
אין דער צווייטער וועלט־מילחמה האָט דער ייִדישער ייִשובֿ אין לאַנד געגעבן צו שטײַער מיט דער פֿולער מאָס צום קאַמף פֿון די לענדער וואָס האָבן געשטרעבט נאָך פֿרײַהייט און שלום קעגן די כּוחות פֿון נאַצישן רשע, און מיט דער בלוט פֿון זייערע סאָלדאַטן און זייער מלחמהדיקן מי געשאַפֿן פֿאַר זיך דאָס רעכט גערעכנט צו ווערן צווישן די פֿעלקער וואָס האָבן פֿאַרלייגט די אָרגאַניזאַציע פֿון די פֿאַראייניקטע פֿעלקער.
די שארית־הפּליטה־ייִדן וואָס זײַנען ניצול געוואָרן פֿון דעם שרעקלעכן נאַצישן אומקום אין אייראָפּע, ווי אויך די ייִדן פֿון אַנדערע לענדער, האָבן ניט אויפֿגעהערט אומלעגאַל אײַנצווואַנדערן אין ארץ־ישׂראל, ניט געקוקט אויף יעדער שוועריקייט, מניעה און סכּנה, און האָבן ניט אויפֿגעהערט צו פֿאָדערן זייער רעכט אויף אַ לעבן פֿון כּבֿוד, פֿרײַהייט און ערלעכער האָרעוואַניע אין היימלאַנד פֿון זייער פֿאָלק.
דאָס דאָזיקע רעכט האָט מען אָנערקענט אין דער באַלפֿור־דעקלאַראַציע פֿון 2טן נאָוועמבער 1917, און באַשטעטיקט דורכן מאַנדאַט אין נאָמען פֿון פֿעלקער־פֿאַרבאַנד, וואָס האָט צוגעגעבן אַ באַזונדערע אינטערנאַציאָנאַלן כּוח דער היסטאָרישער פֿאַרבינדונג צווישן דעם ייִדישן פֿאָלק און ארץ־ישׂראל, און צום רעכט פֿון ייִדישן פֿאָלק צו פֿאַרלייגן פֿון דאָס נײַ זייער פֿאָלקסהיים.
דאָ האָט עס געשאַפֿן נאַציאָנאַלע און אַלגעמיין־מענטשלעכע קולטור־פֿאַרמעגנס און געגעבן דער גאַנצער וועלט דאָס אייביקע „בוך פֿון ביכער''.
נאָך דעם ווי דאָס פֿאָלק איז בגוואַלד פֿאַרטריבן געוואָרן פֿונעם לאַנד, האָבן זיי עס געהאַלטן טײַער וווּ נאָר זיי זײַנען געווען צעזייט און צעשפּרייט.
דאָס פֿאָלק האָט ניט אויפֿגעהערט בעטן דעם אייבערשטן און צו האָפֿן זיך אומצוקערן אין זייער לאַנד און דאָרט צו באַנײַען זייער פּאָליטישע פֿרײַהייט.
מדינת־ישׂראל איז גרייט מיטצואַרבעטן מיט די אינסטיטוציעס און רעפּרעזענטאַנטן פֿון די פֿאַראייניקטע פֿעלקער כּדי מקיים צו זײַן די רעזאָלוציע פֿון דער פֿאַרזאַמלונג פֿון 29סטן נאָוועמבער 1947, און וועט אַדורכפֿירן די עקאָנאָמישע פֿאַראייניקונג פֿון גאַנץ ארץ־ישׂראל.
אין יאָר תרנז האָט זיך פֿאַרזאַמלט דער ציוניסטישער קאָנגרעס אויפֿן רוף פֿון דער וויזיאָנערישן אָנפֿירער טעאָדאָר הערצל, און האָט קאָנסטאַטירט דאָס רעכט פֿון ייִדישן פֿאָלק אויף נאַציאָנאַלן אויפֿקום אויף זײַן לאַנד.
די אומאָפּהענגיקייט־דעקלאַראַציע פֿון מדינת־ישׂראל פֿון דער אָפֿיציעלער בולעטין פֿון מדינת־ישׂראל, נומ 1 פֿינף טעג אין אייר תּשח / דעם 15טן מײַ 1948 תּל־אָבֿיבֿ
דאָס רעכט איז דאָס נאַטירלעך רעכט פֿון ייִדישן פֿאָלק צו זײַן אַ פֿאָלק מיט פֿעלקער צו גלײַך, דער בעל־הבית איבערן אייגענעם רשות אין דער אייגענער סוּווערענער מדינה.
אין 1970, אין די צייטן פון ריטשארד ניקסאן, ווען ניקסאן האט געוועלט אויסניצן זיינע כוחות דורך די סי איי עי, צו פארשווייגען די עפ בי איי , און נישט צולאזען א אויספארשונג אויף די פרשה פון וואטערגעיט, האט די קאנגרעס ארויפגעלייגט א פארבאט צו שפיאנירען אידערהיים - איליגעל - , און אויך נישט צו עסעסינעיטן פירער'ס פון פרעמדע לענדער אין 1988 איז די ערשטע מאהל וואס א סי איי עי דירעקטאר ווערט פרעזידענט דורכ'ן שטימען פאר דזשארזש ה.
בוש אין דעם היסטארישן טאג סעפטעמבער 11 2001 זענען אסאך צוימונגען וואס קאנגרעס האט ארויפגעלייגט אין יאר 1970 צוריק אריין אין קראפט, נאכ'ן אריינקומען אין א נייע עפאכע,
די ארגאניזאציע איז געגרינדעט געווארן 1947 אין דער צייט פון פרעזידענט הערי טרומאן, - מער פונקטליכער - נאך דער צווייטער וועלט מלחמה ווען די איז צוטיילט געווארן האט פ.
דאס האט אסאך געהאלפן צו כאפן די מלחמה פארברעכער, שפעטער אין 1949 איז אדורכגעפירט געווארן די געזעץ וואס געט רעכט זיך צו באניצען מיט אומגעצוימטע פאנדען, און אז אלע איהרע פראצעדורען מעגן געטועהן ווערען ווייט פינעם מענטשן'ס אויג אהן אפגעבן דין וחשבון, אפילו וויפאל איינגעשטעלטע ארבעטן איז אויך געווארן א געהיימניס.
אויב צווינגט מען אים פארנט פון צען מענטשן און די כוונה איז דווקא כדי אים צו מאכן זינדיגן, דאן טאר מען אויך נישט עובר זיין אויף אלע אנדערע עבירות אפילו מען סטראשעט אים מיטן לעבן.
נאכמער טאמער עס איז אין א צייט פון שמד, וואס עס איז דא גזירות אנטקעגן אידישקייט און מען פרובירט צו נויטן אלע אידן צו זינדיגן בלויז כדי אויסצורייסן זייער אידישקייט, דעמאלטס מוז מען זיך לאזן הארגענען און מען טאר אויף גארנישט עובר זיין, נישט קיין חילוק וועלכע עבירה און נישט קיין חילוק אין וועלכע אומשטענדן.
כאטש אז דער הויכפונקט פון מסירת נפש און דער גרעסטער אויסדריק דערפון איז אוועקצוגעבן דאס אייגן לעבן פאר גאטס וועגן, דאך איז אבער דער פונדאמענט פון מסירת נפש פשוט איבערגעגעבנהייט און געטריישאפט, געמאסטן אין פילע שטאפלען געוואנדן אין דעם מענטשנס געטריישאפט צום אייבערשטן אין זיין טאג טעגליכן לעבן.
ארגינעל נוצט מען דעם טערמין ווען איינער איז איבערגעגעבן און געטריי צו גאט, אבער מען נוצט עס אויך אין אלגעמיין אלס אן אויסדריק פון א געטריישאפט און איבערגעגעבנהייט צום ציל.
די ברכה עס איז דא א מיינונגס פארשידנהייט אויב מען דארף מאכן די ברכה פון "המקדש שמו ברבים" מיט שם ומלכות ווען איינער לאזט זיך הארגענען און איז מקיים די מצווה פון קידוש השם.
עס זענען דא וואס זאגן אז מען זאל עס נישט זאגן מיט שם ומלכות, ווייל ביזן לעצטן מינוט קען ער נאך געראטעוועט ווערן, וועט אויסקומען אז ער האט געזאגט א ברכה לבטלה.
אין דער זעלבער צייט האט אריאלי אנטיילגענומען אין דער גרינדונגס מאנשאפט פון "ערוץ תכלת", און האט אנגעפירט מיט דעם טאָק שאָוּ "הפאשקעוויל", באלגלייט מיט א ליאַלק אין זיין עגעשטאַלט.
אייגענטום דער אייגענטימער פון דער בלאט איז אלימלך דייטש, אן איידעם ביים בארימטן זאמלער דוד לייב גרינפעלד און פון די נאנטע מענטשן צום סאטמארער קרית יואל רבי'ן רבי אהרן טייטלבוים.
דעמאלטס זענען ארויסגעקומען בריוון פון א גרופע רבנים אין שפיץ פונעם סאטמארער רבי׳ן דער ברך משה אז זיי אסר'ן צו קויפן ״דער בלאט״, און אז דאס איז א העץ בלעטל קעגן דעם ברך משה.
איינע פון די הויפט רעדנער אין ניו יארק איז ר' ישראל דוד ווייס פון מאנסי, וואס קומט פון א מער אויבערלענדישע שטוב, וואס אריגינאל קומט די משפחה פון די שטאט מונקאטש און זיין טאטע האט געהאט פערזענליכע באציאונגען מיטן מנחת אלעזר זצוק"ל און אסאך איבערגענומען פון איהם, אין קענענדיג גוט ענגליש איז ער זייער אפציעלער רעדנער אויף ענגליש ביי זייערע פראטעסטן (אמאל איז געווען זייער אפיציעלער רעדענער אויף ענגליש א בחור מוטן נאמען חיים צבי פריימאן וואס ריפט זיך איש ירושלים, ער קומט פון א יעקישע שטוב פון וואשינגטאן הייטס, לעצטענס רעדט ער שוין נישט ביי זייערע פראטעסטן, מאנכע שרייבן דאס צו צי דעם וואס עס גייען פאר רייבערייען אינערהאלב זייער פארטיי.)
ערגעץ אין די ל' יארן האט א גרופע פון די ארגינעלע נטורי קרתא באשלאסען צו מאכן פּראָטעסטן צוזאמן מיט חאמאס און שטענדיג בעטן העצן און שרייען אויפן אונטערגאנג פון ארץ ישראל.
דער רבי משה פיינשטיין , איז געווען אַן אשכנזיש רב, געלערנטער און פוסק, וואָס איז ביי פילע באטראכט געווארן ווי דער פאקטישער העכסטער הלכה'ישער אויטאָריטעט פאר פרומע אידן אין צפון אַמעריקע.
פיינשטיין האט געדינט אלס פרעזידענט פון דעם פארבאנד פון ארטאדאקסישע רבנים, פארזיצער פון דער מועצת גדולי התורה פון דער אגודת ישראל פון אַמעריקע, און ראש ישיבה פון מתיבתא תפארת ירושלים אין ניו יאָרק.
ער איז באוואוסט מיט פארשידענע פסקים וואס האבן אויפגעשאקעלט די וועלט, אזוי ווי זיין פסק וועגן נידריגע מחיצות אין בית המדרש, און וועגן מילך, און קינסטלעכע באפרוכפערונג.
בראן שלאס, לעבן בראשאוו איז איינער פון די בארימטסטע אטראקציעס אין רומעניע, וואס ציט הונדערטער טויזנטער טוריסטן יעדע יאר ווייל ער ווערט אפט אנאנסירט ווי דער שלאס פון דראקולא.
געאגראפיע רומעניע ציט זיך אויף א שטח פון 237,500 קמ"ר (10 מאל גרעסער פון ארץ ישראל, און איז אויך גרעסער פון אונגארן און בולגאריע צוזאמען), די קארפאטע בערג פארנעמען א דריטל פונעם לאנד.
דער פאליטישער מצב אין ווענעזועלע איז וויבאלד דאס מערהייט פון פאלק לעבן אין גרויס ארימקייט עס איז דא א גרויסע צווישנשייד צווישן די ארימע און רייכע וועלכע זענען לערך צוואנציג פראצענט פון דער באפעלקערונג.