polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1 דער נייער וועג 'עס דערציילט וויאזוי מען האט געשיקט פון הימל דער בעל שם טוב ער זאל אויפהייבן כלל ישראל, ער לייגט אראפ ווי דער בעל שם טוב איז געגאנגען מיט התבודדות אין וואלד א שטיק צייט, די גאנצע בריאה האט זיך געפרייט צום צדיק, ער האט צוזאמעם גענומען צדיקים נסתרים און צדיקים נגלים, די תלמידים און צדיקים האבן געלערנט אנדערע און זיי האבן געלערנט נאך אנדערע ביז זיין וועג איז צוביסלעך געווארן באקאנט,
א הערליכע מעשה וואס עס האט באוויזן דער גרויסער צדיק ר' אדם בעל שם, ווען ער האט איינגעלאדענט דעם קעניג צו זיך אהיים, און וויאזוי ער האט אראפגעברענגט א פלאץ פון יענעם עק וועלט כדי דער קעניג מיט זיינע באגלייטער זאלן זיך קענען איינרישן ביי אים אויף א גרויסע סעודה.
די הייליגע כתבים וואס איז פיל געווען מיט סודות התורה איז געקומען און געוואנדערט צו אסאך באהלאטענע צדיקים, מען האט עס באהלאטן אין א שטיין און אין פארשידענע פלעצער, פון ר' אליהו בעל שם, צו ר' יואל בעל שם, צו ר' אדם בעל שם.
די פארשפרייטונג פון דער גריפע גייט גאר שנעל ספעציעל ווייל די אנגעשטעקטע הוסן אסאך און די מענטשן וועלכע נעמען נאכדעם אריין זייערע לופט ווערן אויך אנגעשטעקט דערמיט.
די נייע אנגעשטעקטע געדויערט געווענליך פון 3 ביז 4 טעג ווילאנג די ווירוס הייבט אן ברענגן די סימפטאמען אבער אפילו בעפאר קענען זיי שוין אנשטעקן נאך מענטשן ווייל די קראנקייט ליגט שוין אין זייערע קערפער.
די ווירוס גייט דאן ארויף אויפ'ן טיר הענטל און דער מענטש וואס כאפט אן דעם זעלבן הענטל דערנאך נעמט ארויף די ווירוס אויף זיין האנט און פון דארט געדויערט שוין נישט לאנג ביז ער רירט אן זיין מויל אדער נאז און די ווירוס גייט אריין אין זיין קערפער.
די סימפטאמען ווערן נאך מער פארשטערקערט ווען די ווירוס גרייכט די בלוט שטראם און עס געדויערט געווענליך עטליכע טעג ביז די אימון סיסטעם וועקט זיך אויף און הייבט אן אויסקעמפן די ווירוס און איר ארויסטרייבן פון דעם קערפער.
די נאציאנאלע אינסטיטוט פאר אלערדזשיס און אינפעקציעס שאצט אז איינס פון יעדע דריי פאמיליעס וועלכע האבן קינדער אין די שולעס ווערן אנגעשטעקט מיט די ווירוס יעדעס יאר.
שוואכערע מענטשן קענען אבער עפעקטירט ווערן מיט מער סימפטאמען וויבאלד זייער אימון סיסטעם ווערט אפגעשוואכט פון די קאמף קעגן די גריפע און דער קערפער ווערט אויסגעשטעלט צו כאפן ערנסטע אינפעקציעס וועלכע וואלטן נארמאלערהייט נישט געקענט עפעקטירן.
אין אזעלכע פעלער וועלן די באטרעפענדע קענען באקומען באקטעריע נעמאניע, דיהיידרעישן סיינוס פראבלעמען און אויער אינפעקציעס ביי קינדער, און די וואס ליידן פון דייבעטיס אדער אסטמא וועלן זען א שטארקע פארערגערונג אין זייער מצב.
די מעדעצינען קענען נישט ארויסטרייבן די ווירוס אבער קענען יא צוריקהאלטן די אנגעשטעקטע צעלן זיי זאלן נישט קענען גיין ווייטער אנשטעקן אנדערע צעלן און דאס פארקירצערט די לעבן פון די גריפע איינמאל די אימון סיסטעם טרייבט איר ארויס.
ווען די גריפע ווירוס איז אינדענטיפיצירט געווארן צום ערשטן מאל אין די 930' יארן האט מען איר איינגעטיילט אין 3 קאטעגאריעס: סטרעין אַ איז די מערסט אויפגעכאפטע גריפע וועלכע איז אויך דאס מערסטע שעדליך.
זיי האלטן אז עס איז וויכטיג זיך צו וואשן די הענט עטליכע מאל א טאג מיט ווארים וואסער און זייף און שטיין ווייט פון אן אנגעשטעקטן מענטש און אויב יענער הוסט זאל מען צודעקן די אייגענע מויל און נאז מיט די האנט און דערנאך אפוואשן די האנט בעפאר מען רירט נאכאמאל אן די מויל.
צווישן 5 און 20 פראצענט פון דעם אמעריקאנער פאלק ווערט אנגעשטעקט מיט דער גריפע יעדן ווינטער לויט די אפיציעלע שטודיעס פון די צענטער אוו דעזיז קאנטראל .
סתם מענטשן קענען אויך נעמען א וואקסינאציע אבער עס איז נישט אזוי וויכטיג ווייל עס זענען פאראן זייער ווייניג שאנסן אז עס זאל זיך מאכן ערנסטע פראבלעמען און נארמאלערהייט גייט עס אדורך ביז א וואך.
אבער עס זענען פאראן געוויסע מענטשן וועלכע וועלן דאס ענדערש איבערכאפן ווי אנדערע און זיי האבן מער שאנסן עס זאל זיי ברענגן ערנסטע פראבלעמען און אפילו טויט.
אין אוהעל האט מען זיך אויסגענומען מיט רבי יקותיאל יהודה פארשידענע באדינגונגען איבער חסידישע אויפפירונגען און אז ער זאל נישט זאגן לאנגע מוסר דרשות, ווען פארשידענע לייט האבן קעגן אים באקלאגט ביי די באהערדע, האט מען אים פאריאגט פון דארט ערב ראש השנה תר"ז, אין איז אויפגענומען געווארן רב אין גארליץ.
תולדות רבי יקותיאל יהודה איז געבוירן און יאר תקס"ח, צו זיין פאטער הרב אלעזר ניסן טייטלבוים, רב אין דראהאביטש, א זון פון הרב משה טייטלבוים דער ישמח משה, און צו זיין מוטער מרת רויזא בלימא א טאכטער פון הרב אהרן, רב אין חאדאראוו .
אין יאר תרט"ז איז רבי יקותיאל יהודה געווארן רב אין דראהביטש, ער דארט מיטגעמאכט שווערע רדיפות, אויף די עלטער האט ער זיך אויסגעדרוקט, דאס איז געווען מיינע ביטערסטע יארן.
היסטאריע דגל התורה איז געגרינדעט געווארן אין 1988 אפגעשפאלטן פון אגודת ישראל, דורך הרב אלעזר מנחם מן שך נאכדעם וואס די ליטווישע גדולים האבן געהאט גרויסע חילוקי דעות מיט די אדמורי״ם אין דער מועצת גדולי התורה.
ביי די כנסת וואלן 1988 האט דגל התורה באקומען צוויי מאנדאטן, און זענען געווארן פארטרעטן דורך אברהם ראוויץ און משה גפני, און זיי האבן מיטגעטיילט אין דער קאאליציע רעגירונג פון יצחק שמיר.
דגל התורה איז די ליטווישע פאליטישע פארטיי, געגרינדעט דורך הרב שך זיך אפגעטיילט פון אגודת ישראל נאך זייער טענה אז די חסידים און זייערע רביס קאנטראלירן די יהדות החרדית פאליטיק.
דאס איז ווייל ארום דאס ארט וואו די וואסער האלט זיך איז פאראן א נידעריגערע אקסיגן דרוק וואס מאכט אז די געדיכטע אקגיסן אין דאס וואסער זאל אויסוועפן און דערנאך ווערט עס פארשפרייט צו די גאנצע קערפער און דאס איבעריגע וואסער רינט צוריק ארויס פון ספעציעלע לעכער וואס געפינען זיך ביי רוב פיש העכער זייער קאפ.
אויב איר וועט באטראכטן דעם הייפיש וועט איר גרינג קענען באמערקן וויאזוי ער שלינגט אריין גאלאנען וואסער און סעקונדן שפעטער פליסט עס צוריק ארויס פון זיין ווענטולאציע סיסטעם און וויבאלד דאס וואסער איז שוין דעמאלט ווארימער וועט איר דאס גרינג קענען באמערקן.
דאס זעלבע וועט ער טאן ווען ער וויל שווימען אראפ, ער וועט בייגן די פלוספעדערן אויף אראפ און וויבאלד מער וואסער וועט שטראמען העכער זיינע פעדערן וועט עס אים אראפזינקן אונטערן וואסער.
די מאטארן מאכן דעם פליגער גיין אויף פאראויס דורך אריינציען לופט און איינמאל עס גייט פאראויס אויף א שנעלן ספיד וועט זיך די לופט צעטיילן אונטער און העכער די פליגלן און די לופט אונטער די פליגן וועלן האלטן דעם פליגער.
דער הייפיש רוקט זיך פארויס דורך באוועגן זיין פראפעלער און איינמאל ער באוועגט זיך שוין טוט די וואסער וועלכע שטראמט אונטער זיינע פלוספעדערן אים האלטן און אזוי גייט ער העכער און העכער ווען דאס וואסער אונטער אים האלט זיין וואג.
וויסנשאפטלער זאגן אז ער פארמאגט נאך אויסגעצייכנטע חושים צו דערשפירן זיינע קרבנות און שונאים אבער זיי ארבעטן אין א גרופע און אויב ער פארלירט איינע פון זיי דעמאלט טויג ער מער נישט אויפ'ן פעלד.
א גרופע וויסנשאפטלער האבן זיך דאס איבערגעצייגט נאכדעם וואס זיי האבן פארקלעפט די נאז לעכער פון א הייפיש און ער האט זיך נישט געקענט קיין עצה געבן צו כאפן אנדערע פיש כאטש ער האט געקענט נוצן זיינע אנדערע חושים.
ווען מענטשן טראכטן פון הייפישן וועט זיך זיי געווענליך אויסמאלן דער גרויסער ווייסער הייפיש וועלכע זיי האבן געזען אין אקוואריומס אדער אויף בילדער און ווערט אנגערופן דער גרויסער ווייסער הייפיש.
אלס א גוטער ביישפיל וועלן די וויסנשאפטלער דאס צוגלייכן צו א הייסע לופט באלון וועלכע הייבט זיך דורך ארייננעמען לופט און קומט אראפ דורך ארויסלאזן די לופט.
וויבאלד די חושים געפינט זיך נישט ביי אנדערע באשעפענישן האבן די וויסנשאפטלער נאך נישט באוויזן צו דערגיין גענוי וויאזוי דאס ארבעט אבער וואס זיי ווייסן איז אז הייפיש פארמאגט ספעציעלע טובס אונטער זייער הויט וועלכע שפירן עלעקטראנישע שטראלן וועלכע ווערט ארויסגעגעבן דורך לעבעדיגע באשעפענישן.
ווען ער שווימט פליסט דאס וואסער צו די צוויי זייטן פון זיין לאנגע נאז וועלכע פארמאגט כמו סענסארס אונטער די הויט וועלכע שפירן אויף דאס וואסער אויב עס איז פאראן בלוט אינעם גאנצן ארום.
טייל הייפיש זענען מער וואונדערליך ווי דעם און זיי פארמאגן א ספעציעלע פאמפ, ענליך ווי דעם מענטש'נס לונגן, וועלכע פאמפ אריין און ארויס דאס וואסער אן דעם וואס ער זאל זיך דארפן באוועגן.
רוב הייפיש זענען ווי דער פארעם פון א טארפעידא (אן אונטערוואסער באמבע וועלכע ווערט ארויסגעשאסן פון סובמארינען) אבער עס זענען פאראן הייפיש וועלכע זענען אינגאנצן פלאך.
קיין איין באשעפעניש גיט נישט ארויס קיין בלוט אין וואסער סתם אזוי, אבער דער הייפיש דערשפירט בלוט דורך די שוויץ און אפפאל וואס קומט ארויס פון יעדע באשעפעניש.
ווען דער באשעפעניש באוועגט זיך קומט ארויס קליינע טיילן שוויץ וועלכע גייט אריין אין דאס וואסער און דער הייפיש דערשפירט אויב דאס איז געקומען פון א לעבעדיגע באשעפעניש וויבאלד ער שמעקט דאס בלוט.
רוב פיש באמערקן אפילו נישט דעם הייפיש קומען ווייל ער קען מאכן זייער שנעלע באוועגונגן און זיך אויך אפשטעלן אין א סעקונדע אויב ער וויל מען זאל אים נישט באמערקן.
נאך א ספעציעלע חוש וועלכע א הייפיש פארמאגט איז א גרופע פון דינע האר אינדרויסן פון זיין קערפער וועלכע דערשפירן אנדערע בעלי חיים דורך די פארשטערקערטע וואסער שטראם.
דאס איז אויך דער סיבה פארוואס זיי קומען צו די יבשה שטערן די מענטשן ווייל אויב ער קען דערשפירן די קאלטע בלוט פון פיש דאן קען ער זיכער דערשפירן די ווארימע בלוט פון א מענטש וועלכע באוועגט זיך אין וואסער.
אויך זיין הויט איז פיל בעסער ווי אלע אנדערע פיש מיט דעם ווייל עס איז צוזאמענגעשטעלט פון גאר קליינע הויט באשטאנדטיילן אין פארעם פון מענטשליכע ציינער וועלכע לאזט אים זיין מער אקטיוו און דאך מער באשיצט.
ווען ער האט פארלוירן האבן א סאך דעמקראטן געזאגט אז די סיבה פארוואס ער האט פארלוירן איז ווייל אין לויף פונעם קאמפיין האט ער זיך דערווייטערט פון זיין באס, פונעם דעמקראטישן פרעזידענט ביל קלינטאן, קלינטאן איז באקאנט פאר א שטארקער קאמפיינער, ער ציהט צו זיך די מאסן ספעציעל האט ער א כח אויפצו וועקן דעם בעס די ליבעראלע, אבער גאר ער האט איהם נישט אויסגענוצט ווי עס דארף צו זיין.
ער איז אין די לעצטע צייטן בעיקר באקאנט פון זיינע אקטיוויזם פארן סביבה און אויפוועקן דעם המון איבער דער סכנה פון גלאבאלע ווארעמונג אז דאס איז לויט אים א קריזיס.
ער האט געשריבן א בוך און א דאקומענטערי וואס הייסט דער אומבאקוועמער אמת און נאך ביכער וואס זענען ווי פארגעטערט ביי די ליבעראלע קאלעדזש פראפעסארן און לינקע עלעמענטן פון לאנד.
נאך א רייע וואלן פראבלמען און געריכטליכע פראדעצורן פון דעם שטאַט פלארידע, האט דער העכסטער סופרים קארט געאורטיילט אפצושטעלן די ווידערציילונגן געבנדיג פאר דזשארדזש דאבעליו בוש די עלעקטאראלע קאלעדזש געווינס און קאנסעקווענטלי דאס פרעזידענטשאפט.
גאר איז געווען דער דעמאקראטישער פארטיי'ס נאמינאציע פון פרעזידענט אין די 2000 וואלן, וואס איז געווען איינער פון דאס מערסטע קאנטראווערסיאלע געשיכטעס אין אמעריקאנער היסטאריע.
בײַם ערשטן קינד, צייטל, וועלכע פאַרליבט זיך אין מאָטל קאַמזױל דעם שניידער, גיט איר עס דער טאַטע נאָך נאָכדעם וואָס זי האָט זיך געבעטן בײַ אים אַז זי וויל נישט חתונה האָבן מיט לייזער וואָלף אַ קצב אַן אַלמן ווי עס איז געװען אָפגעשמועסט צװישן יענטע, לײזער װאָלף און טבֿיה.
אַזוי אויך בײַ דער צווייטער טאָכטער האָדל, וואָס וויל חתונה האָבן מיט פּערטשיק, אַ ייִדישער בחור אַ סאָציאַליסטישער רעוואָלוציאָנער, גיט טבֿיה איר אויך נאָך.
זי איז אַפֿילו גרײט צו פאָרן קיין סיביר באַזוכן פּערטשיקן אין לאַגער און טבֿיה ווייסט אַז מעגלעך וועט ער זי מער נישט זען און זי וועט לכאורה נישט האָבן קיין טראַדיציאָנעלע חתונה.
דער עיקר וואָס די מעשׂה ברענגט אַרויס איז דאָס איבערקערעניש אָנהײב לעצטן יאָרהונדערט, אַז אָנשטאָט גיין צום שדכן און דער טאַטע זאָל באַשליסן מיט וועמען די קינדער זאָלן חתונה האָבן, באַשליסן זיי דאָס איצטער אלײן לויט זייער געפיל און לױט דעם, וועמען זיי האָבן ליב.
אַ פֿידלער אויפן דאַך איז אַ גאָר פּאָפּולערע מוזיקאַלישע פאָרשטעלונג און אַ פֿילם געשפילט אויף דער ענגלישער שפראַך, וואָס איז באַזירט אויפן בוך טבֿיה דער מילכיקער, געשריבן פֿון שלום עליכם.
אָבער בײַ דער דריטער און געליבטסטער פֿון אים טאָכטער, חוה'לע, וואָס פאַרליבט זיך אינעם גױ פיעדקע, קען ער שוין נישט איינשטימען מיט דעם און ער האַקט אָפּ מיט איר.
דער הייבריד אויטא שפארט זיך אין אזא פאל זייער אסאך בענזין ווייל עס לעשט אויס אויטאמאטיש די בענזין מאטאר און נאר דער עלעקטריק מאטאר בלייבט ארבעטן, נישט נוצנדיג אפילו א ברעקל בענזין.
רוב אויטאס קענען באמת פארן אויף עטאנאל אבער עס קען מאכן פראבלעמען און דערפאר וועט מען דארפן ווארטן ווילאנג די אויטא פירמעס וועלן באשטעטיגן וועלכע מאדעלן זענען גרייט פאר עטאנאל.
אבער נאך אלץ איז פאראן א גרויסע צוקונפט פאר עטאנאל זינט אסאך פירמעס האבן זיך גענומען דערצו און רוב אויטאמאביל פירמעס האבן געזאגט אז זיי וועלן צושטעלן זייערע אויטאס פאר עטאנאל.
אבער באטעריס קענען דערווייל נישט אויפטוישן בענזין ווייל עס איז נאך נישט פאראן די טעכנאלאגיע עס זאל זיין גענוג קראפטיג און עס האט דעם פראבלעם פון רעטשארדזשן.
היינט צו טאג פארן 20 פראצענט אויטאס אין בראזיל מיט עטאנאל און צוויי דריטל אויטא מאדעלן וועלכע ווערן דארט פארוקויפט קענען ארייננעמען ביידע: עטאנאל און בענזין.
הייבריד אויטאס זענען דערווייל טייערער ווי ארגינעלע אויטאס אבער מיט אזעלכע הויכע אויל פרייזן איז עס שוין ווערט און דערצו קומען צו די מעלות אז מען דארף זיך ווייניגער אפשטעלן צו נעמען בענזין און עס איז פריינטליכער צו די ענווייראמענט, וועלכע איז א וויכטיגע דעגרייכונג פאר די רעגירונג.
אין בראזיל איז פאראן א ווארימע קלימאט און דאס איז נישט קיין פראבלעם אבער אין אמעריקע, קאנאדע, און אייראפע זענען פאראן קאלטע ראיאנען וואו מען קען נישט נוצן קיין עטאנאל דורכאויס דעם ווינטער.
רוב גרויסע אויטא פירמעס פארמאגן שוין הייבריד מאדעלן און אלע אנדערע זענען שוין נאנט דערצו וואס מיינט אז ביז עטליכע יאר וועט יעדע פאפולערע מאדעל קומען אין א הייבריד ווערסיע און די פרייזן וועלן פאלן צוליב די קאנקורענט אין דער הייבריד וועט ווערן א גרעסערע מציאה.
רעדער פון א הייבריד שפארט אויך בענזין ווייל דער געשטעל פון א הייבריד אויטא לאזט נוצן אן אנדערע סארט רעדל וועלכע איז הארטער און מער אויפגעבלאזן וואס מאכט איר האבן א בעסערע כאפ אויפ'ן ראוד וואס מיינט ווייניגער קראפט פון די מאטארן.
נאך א הויפט מעלה פון עטאנאל איז אז די תבואה פון וועלכע די עטאנאל ווערט ארויסגעזויגן גייט נישט אינגאנצן לאיבוד נאר ווערט ווייטער פארקויפט פאר לייוו-סטאק .
אין די ענדע האבן זיי זיך צוזאמענגעטראפן ביי די 38 יאר און האבן געמאכט העדליינס איבער'ן גאנצן לאנד צוליב זייער שטארקע ענליכקייט און אינטרעסאנטע אייניגקייט וועלכע איז שטודירט געווארן דורך די אויניווערסיטי אוו מינעסאטע און איז באצייכענט געווארן אלס די מערסט ענליכע צווילינג אין אמעריקע.
זייערע נעמען זענען געווען דזשים לואיס און דזשים ספרינגער וועלכע זענען נאכ'ן געבורט צעטיילט געווארן צו צוויי אנדערע פאמיליעס וועלכע האבן זיי אדאפטירט נאכדעם וואס די מאמע פון די קינדער איז געשטארבן.
די צוויי פאמיליעס וועלכע האבן זיי אדאפטירט האבן ביידע נישט געוואוסט אז דאס קינד וואס זיי באקומען האט א צווילינג און ביידע זענען אויפגעצויגן געווארן אין צוויי אנדערע שטעטלעך אין מינעסאטע.
ווען מען קוקט די אינהאלטן פון אייזקרעם איז עס גאנץ פשוט, אבער סייענטיפיש גערעדט איז אייזקרעם א קאמפליצירטע פראדוקט וועלכע איז צוזאמענגעשטעלט פון צוויי סארט כעמיקאלן וועלכע גייען נישט געווענליך אינאיינעם.
אמאל האט מען אויך גענוצט די געליכלע טייל פון אייער אלס איינע פון די כעמיקאלן אבער וויבאלד עס פארמאגט אסאך קאלעסטראל האט מען דאס אויפגעשטוישט מיט כעמיקאלן וועלכע פארנעמען זייער א קליינע פראצענט פון די סך הכל באשטאנדטיילן.
נישט מילכיגע אייזקרעם איז לעגאל נישט קיין אייזקרעם און איר וועט נישט טרעפן פארפרוירענע פראדוקטן מיט'ן נאמען אייזקרעם אויב עס פארמאגט נישט קיין מילך אין זיך.
די אייזקרעם מעג נישט בלייבן אפילו א קורצע צייט אן א פריזער ווייל אויב יא וועט דאס וואסער זיך אויפלאזן און ווען עס וועט צוריק אריינגיין אין פריזער וועט עס פארמירן שטיקער אייז ווי מיר באקומען נאכ'ן עפענען א שאכטל עטליכע מאל.
מיר וואלטן אלע געזאגט אז דאס איז פשוט'ע יאגורט וואס מען לייגט אריין אין פריזער, אבער למעשה איז עס די זעלבע פון ארגינעלע אייזקרעם נאר אנשטאט פעטע מילך לייגט מען אריין די מילך קולטור פון וועלכע מען מאכט יאגורט און עס ווערט דארט באשאפן א יאגורט וועלכע איז לייכטער צום עסן.
וואס איז אייזקרעם און וואס נישט די וועלט רופט כמעט אלע פארפרוירענע מילך פראדוקטן אלס אייזקרעם אבער אין פאקט איז פאראן רעגולאציעס וואס איז יא אדער נישט אייזקרעם.
די דריי הויפט סימנים זענען אז עס ברויך האבן אין זיך ווייניגסטענס 10 פראצענט מילך, ווייניגסטענס 6 פראצענט נישט-מילכיגע אינהאלטן, און א גאלאן מוז וועגן כאטש 4.5 פונט עס זאל זיין קוואליפיצירט אלס אייזקרעם.
דער פענסעלוועניע שטאטס אוניווערסיטעט גיט אזעלכע לעקציעס אין אמעריקע און די מילכפראדוקטן וויסנשאפט און טעכנאלאגיע שולע פון אנטעריא גיט די לעקציעס פאר קאנאדער.
די געשעפטן וועלכע פארמאגן אייזקרעם מאשינען נוצן אזא געמיש און די אייזקרעם פירמעס מאכן דאס אליינס און דארפן אויסארבעטן די פעטנס נאך בעסער ווי מען ארבעט אויס מילך ווייל אנדערש קענען די באקטעריעס זיין שעדליך צו א מענטש.
די פירמעס פאקן די אייזקרעם אין קאלטע אטמאספערעס און שפעטער ווען מען לאדענט עס ארויף אויף טראקס און אזוי אויך אראפ מוז אלעס גיין זייער געשיקט אז עס זאל נאך נישט זיין קיין שאנס עס זאל זיך אויפלאזן.
אלע אנדערע פארפרוירענע מילכיגע און מילכיג נאכגעמאכטע פראדוקטן ווי סארבעטס, לאו-פעט אייזקרעם, אדער פראזען יאגורט איז איז טעכניש בכלל נישט קיין אייזקרעם.
אין זיינע ספרים וואס ער האט געשריבן אין ליוואורנא איז ער שעטענדיג מתפלל ער זאל נאך אנקומען קיין ארץ ישראל ווי ער שרייבט אין יאר ה'תקל"ו: הוא ברחמו יוסיף לי שנות חיים טובים ויעזרני על דבר כבדו שמו וייטיב אחרית על התרוה וכו' ולחזור להתישב ארץ ישראל בכבוד ועושר וישוב וזרע קודש .
דער חיד"א האט געצויגן צו זיך מאסן מענטשן, מען האט געהאט פאר אים א ספעציעלער הדרת כבוד, ער שרייבט אז זייענדיג אין טריאסטי זענען די אידן אזוי נתפעל געווארן פון אים אז מען האט איעהם געברענגט א ספעציעלן שטוהל ער זאל זיך זעצען און מענטשן האבן אים געטאראגן אין בית המדרש.
אויך אסאך גוים און גרויסע הערן פלעגן אים קומען באזוכן און הערן פון אים קלוגשאפט, איינמאהל זייענדיג אין טורינו איז געקומען צו אים דער אמבעסאדער פון פראנקרייך מיט א דעלעגאציע אים באזוכן.
זיין פריוואטע הארעוואניע ֿ עס איז געבליבן פון חיד"א אינטערעסאנטע התנהגות און הראוואניע וואס ער זעלבסט האט פארצייכנט אין זיינע מאמוערן מעגל טוב, ווי אז אין די עשרת ימי תשובה איז ער אייביג געזעסען אליין מיט התבודדות, ער האט אין זיי כעמט נישט גערעדט, און געפאסט די וואכן טעג פון זיי, און אפילו באנייכט האט ער געגעסן בלויז קאקוס, ער פלעגט פאסטן אסאך נישט טרינקען אפילו קיין וואסער, ער שרייבט איינמאהל האט ער געפאסט גאנצע פופציג שעה .
אויך אין זיינע ספרים ווערט דערמאנט ספעציעלע שמירות און סגולות פאר פרויען וואס שוואנגערן, פאר האבן א זוהן, פאר רפואה, פאר פחד, פאר הצלחה, פאר חן פאר א קעניג, א שר א מושל.
עס איז אינטערעסאנט וואס ער שרייבט אין כף אחת סי' ל"ב א אמת'ע סגולה פאר יעדן ענין, מען זאל זיין א אמת'ער עניו פון טיפעניש פון הארץ, געבן צדקה ווי ווייט מען קען, און לערנן תורה לשמה לשם שמים.
דער שטר ההתקשרות איז א אינטערעסאנטער דאקומענט וואס איז געבליבן און די חוקרים פון היינטיגע צייטן שרייבן אסאך דערוועגן, אינעם שטר שטייט אז עס האבן צוזאמען גענומען אסאך חשובע תלמידי חכמים צווישן זיי דער חיד"א און זיין חבר דער מהרי"ט אלגאזי, צו זיין געבונדען און חברים אויף דער וועלט און אויף יענער וואלט.
דער שטר איז אונטערגעשריבן עטליכע מאל, אין פארשידענע יארן די צווייטער שטר וואס מיר האבן איז געשריבן אין יאר ה'תקי"ד, דערנאך אין יאר ה'תקי"ח, ה'תקי"ט.
ער איז געווען אין אסאך מדינות צווישן זיי ארץ ישראל, מצרים, איטאליע, אמסטערדאם, פראנקרייך, און האט זיך געטראפן מיט אסאך אידן און גויים צוגלייך, מיט רבנים, צדיקים, לומדים, קעניגן, שרים, עשירים און נאך וויכטיגע לייט, ער האט נושא חן געווען וואו אהין ער איז געקומען.
פון דעם חיד"א איז איבערגעבליבן אסאך פארן כלל ישראל, ווי למשל, די סאך תפלות און בקשות וואס דער חיד"א האט מתקן געווען, וואס כמעט גאנץ כלל ישראל זאגט עס, עס איז צושפרייט אין זיינע ספרים סנסן ליאיר שומר ישראל, יוסף בסדר, כף אחת, כרם חמר, בית מנוחה, משמרת הטהרה, חדשים לבקרים.
אויך דער לאנגער תפלה וואס אידן זאגן ביי תשליך ראש השנה שטאמט פון חיד"א, אויך איז גאר באקאנט דעם סדר פון חיד"א אינעם חק לישראל וואס ווערט גערופען יוסף לחק.
זיין רבי האט אים געלענרט ער זאל שרייבן אסאך, אויך ווען זיין רבי איז ארויס געפארן קיין מצרים האט ער אים אנגעזאגט ער זאל שרייבן אים בריוו פון חידושי תורה כדי ער זאל מיטהאלטן וואס ער לערנט, און זיך לערנען שרייבן .
דער חיד"א איז געווען אין תוניס ווען ער איז געוואר געווארן אז זי איז געשטארבן, געווען איז עס כ"ב אדר שנת תקל"ד, ער האט זיך געזעצט אויף דער ערד פאר עטליכע מינוט ווי א שמועה רחוקה, ער שרייבט אויף איהר, איך האב זיך מצער געווען און געקלאגט אויף דעם וואס עס איז פארלוירן געווארן אזא בריליאנט שטיין, זי איז געווען כמעט איינציג אין דעם דור מיט חכמה, מיט כבוד, מיט שכל עצום ונורא, איהר חן און איר שיינקיייט, אין צניעות און ריינקייט קען מען נישט משער זיין .
עס איז וואונדערליך וואו מען געפינט אין כתבים פון חיד"א וויאזוי ער האט אין יאהר ה'תקל"ד שוין אינזין געהאט חתונה צו האבן מיט אט דער פרוי, ער האט געטראפן רמזים אז רחל דארף הייסן זיין פרוי, ער שרייבט רחל גימטריא חיים יוסף דוד, כי רחל שכינת עוזנו וחשקה להתחבר עם דודה וזה על ידי המוחין חב"ד אהי"ה הוי"ה איה"ה גימטריא חיים כנודע, וזהו חיים רמז למוחין, יוסף יסוד, דוד מלכות, ולכן רחל גימטריא זו, שחשקה להתחבר ביסוד ז"א על המוחין .
עס איז אינטעעסאנט צו צוגעבן אז וואס עס שטייט אין מעטה תהלה אז דער רש"ש האט אים אמאל געזאגט אזוי: "איך ווייס אז דער עיקר וואס דיין ציל אויף די וועלט דארף זיין צו לערנען נגלה, אין דעם האסטו א שטארקע השגה, אבער צום סוף וועסטו פארשטיין צו לערנען די חכמת האמת".
די הצלחה פון חיד"א איז אויך דערמיט וואס חוץ דעם וואס ער האט געשריבן ספרים און פסקי הלכה און אסאך חיבורים פאר כלל ישראל, האט ער אבער אויך אסאך צוגעלייגט אז דער המון עם און פשוט'ער איד זאל האבן נוצען, ווי זיינע סאך תפלות וואס ער האט געשריבן און מזכה געווען כלל ישראל, זיי חומש און הוספות פון ספר חק לישראל, און זיין פירוש אויפן זוהר ניצוצי אורות, און זיינע פירושים אויף עין יעקב ווי פתח עינים, מראות עין.
דער חיד"א איז געווען א קענער און ווייסער פון אלעס און אלדונג, ער שרייבט: הקב"ה האט מיר געגעבן כח און א גוטן שכל מפלפל זיין מיט שטארקייט און חריפות, די מענטשן וואס הערן וואונדערן זיך דערויף, א גאנצע נאכט האב איך עוסק געווען אין טיעף פלפול ביז עלות השחר והיה לי פתחון פה להקשות ולתרץ מעניטן לענין, והענינים שהיו אומרים הם הייתי טוען עליהם והכל בקלות גדל בעזר משדי .
זעה (מחזיק ברכה או"ח סי' תכ"ו או"ג, סי' תס"ז או"ט ככל לאדן דקכ"ה, ד'קי"ח, פתח עינים שבוועת דט"ו, כסא רחמים פכ"ו, חומת אנך ישעיה מא, רוח חיים דע"ח), און נאך.
א אינטערעסאנטע זאך דערמאנט ער אין זיין טאג בוך אז אין יאר תקכ"ד ווען ער איז ארויס פון ירושלים, זענען אים באפאלן א באנדע אראבער וואס האבן אים געוואלט שלעכטס טון, ער שרייבט וויבאלד מיר האבן זיך געפונען אין א סכנה האב איך געמוזט דערמאנען דעם הייליגן נאמען פון שמירת הדרך, און זיי האבן נישט געהאט קיין שליטה אויף אונז.
דער בני יששכר שרייבט אויף אים: איך ווייס נישט וואו דער מראה מקום דערפון איז נישט אין סוגיות הש"ס, אבער וויבאלד דער חיד"א איז א רב מובהק אין זיין דור שרייבט אזוי בבית דין של מטה, פסק'נט מען אזוי אויך אין בית דין של מעלה.
דער חיד"א איז געווארן אנגענומען אין גאנץ כלל ישראל, נישט בלויז ביין ספרדים, מען קען אפשר זאגן אז ער איז מער געשעצט און חשובער ביי אשכנזים ווי ספרדים, די ספרדים באציען זיך צו אים ווי נאך א גרויסע גדול פון ספרד, אבער ביי די אשכנזים איז ער גאר שטארק אנגענומען.
אויך זיין רבי ר' יונה נבון שרייבט אויף אים אין דער הסכמה זייער גרויס ווי ער האט עוסק געווען בלויז אין תורה, און ווי אונטער די ניין יאר איז ער שוין געווען א שם דבר אין גאנץ ירושלים אין יענע צייט ווען גאונים און תלמידי חכמים האבן זיך געווארפן אין אלע זייטן.
ער פלעגט אסאך לערענן משניות און מוסר ספרים און ער שרייבט אז תלמידי חכמים זענען מחיוב צו לערנען תנ"ך, משניות, און מוסר ספרים דבש לפי אות ת'., אויף א פלאץ שרייבט ער: מען איז מחיוב צו לערענן יעדן טאג מוסר צפורן שמיר פ"ד אות נ"ג.
אויך האט ער געלערנט ביים אור החיים, רבי חיים בן עטר, ער איז ארויף אויף ארץ ישראל אין יאר ה'תק"ג און איז דארט געווען עלף חדשים, אין די עלף חדשים האט דער חיד"א געלענרט אין זיין בית המדרש פון נגלה .
איינע פון די גוטע חברים און גוטער פריינד פונעם חיד"א איז געווען דער גרויסער רייכער מאן אין דער שטאט ליווארנא, רבי מיכאל פירירא די ליאון, אויך האט דער חיד"א געהאט א גרויסער עושר א נאנטער צו אים מיטן נאמען רבי אליעזר חי שאלתיאל ריקאנאטי.
דער דריטער גאון ביי וועם דער חיד"א האט געלערנט אלס בחור איז ר' אליעזר נחום אדריאנופאלי, און אויך ביים דעם גאון ר' ישראל מאיר מזרחי, ר' יצחק ב"ר יהודה הכהן רפאפורט, ר' גדליה חייון, ר' יצחק הכהן, ר' חיים ניסים משה מזרחי.
הרב חיים יוסף דוד אזולאי, באקאנט מיט זיינע ראשי תיבות חיד"א, דאס איז דער באקאנטער ספרדישער גדול און אדם השלם וואס האט באלייכט דאס ספרדישע אידנטום מיט זיין תורה, קדושה, חכמה, פקחות, ענווה.
ער האט זיך צוזאמען גענומען מיט עטליכע פון זיינע חברים אין די ישיבה בית יעקב און האבן געלערנט אין תורה פון זיינע חברים זענען באקאנט ר' יום טוב ב"ר יעקב אלגאזי, ר' שלמה חייא מזרחי דער זוהן פונעם גאון ר' ישראל מאיר מזרחי .
אין יאר ה'תקל"ה זיבן טאג אין חודש חשוון האט דער חיד"א חתונה געהאט מיט זיין צווייטן ווייב רחל בת משה לוי, זי איז געקומען פין איטאליע פון דער שטאט פיסא.
דער גאון רבי אלעזר פלעקלס שרייבט אויף אים אין זיין ספר מעשה בר' אליעזר איך האב געזעהן א גלייכע אנגענומען זאך אין דעם חבור שמחת הרגל צו דעם געטליכן מאן, דער הייליגער און קלוגער מאן, דער בעל מחבר פון ברכי יוסף.
זיין טאטע שרייבט אויפן חיד"א ביי זעקס און זיבן יאר האט געקלאפט אין אים א גייסט פון ה', ער האט דערקענט השי"ת, און האט זיך נישט אפגעטוהן פונעם אוהל תורה, פון מיין שוואגער .
דער חיד"א האט געהאט עטליכע רביים, אבער דער עיקר וואס ער פארעכנט פאר זיין רבי מובהק איז ר' יונה נבון דעל בעל מחבר פון ספר נחפה בכסף, ער איז געווען זיין פעטער, זיין טאטעס שוואגער.
איין ליניע וועט גענוצט ווערן צו שפריצן פון די גאס און וועט דארפן א שטארקע פרעשור פון גאר אסאך וואסער און א צווייטע ליניע וועט גענוצט ווערן דורך א גרופע וועלכע שפאצירט אריין אין די געביידע און דארפן ווייניגער פרעשור ווייל זיי דארפן א בעסערע קאנטראל צו זען ווי זיי האלטן מיט'ן פייער קאמף.
די שטערקסטע וואסער ליניע איז א האוז פון 3 אינטשעס אין דיאמעטער וועלכע טרייבט ארויס טויזענט גאלאנען וואסער פער מינוט און ווערט גענוצט צו שפריצן פון די גאס אויף א גרויסע פייער.
כדי דאס זאל ארבעטן גענוג שנעל פעלט זיך אויס א וואסער טאנק ווייל דאס פארקירצערט די לאנגע וועג וואס דאס וואסער דארף גיין דורכדעם וואס עס דינט ווי א נייע וואסער קוואל.