polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
צווישן די יארן פון 1949 און 1961 זענען 2.7 מיליאן מענטשן אנטלאפן פון מזרח קיין מערב כאטש די אָרטיגע רעגירונג איז אין יענע יארן געווען די מערסט פראדוקטיווע קאמוניסטישע רעגירונג אין גאנץ אייראפע.
ווי אזוי אימער, האבן די מזרח איינוואוינער זיך געשפירט אביסל אונטערדרוקט ווען די מעגליכקייט צו געניסן פון די מערב וועלט מידיא איז לימיטירט געווארן און זיי האבן געהאלטן אז די מערב איינוואוינער לעבן א העכערע סטאנדארט לעבן ווי זיי.
געוויסע מענטשן איז נאך אלס געלונגען זיך אריבער צו כאפן אבער 80 פראצענט פון די פרובירער זענען אומגעקומען פון די שטרויכלונגען וואס די רעגירונג האט אונטערגעשטעלט.
צוביסלעך האט אבער קאמוניזם אין אייראפע אויסגעוועפט און דייטשלאנד'ס שכינים, ווי אונגארן און עסטרייך האבן אנגעהויבן אריינלאזן די אנטלויפער אויף זייער זייט וואו עס איז נישט געווען קיין וואנט.
די בערלינער וואנט איז געווען א שטיינערנער מויער וועלכע איז געבויט געווארן דורך דער קאמוניסטישער מזרח דייטשלאנד רעגירונג אפצוהאלטן אירע איינוואוינער פון אנטלויפן צו דער דעמאקראטישער מערב זייט פון דייטשלאנד.
די בערלינער וואנט איז געווען אן אנגעזעענער סימבאל פון דעם קאלטן קריג וועלכע האט זיך געקאכט שטילערהייט צווישן די פֿסס״ר און די אליאירטע, אריינגערעכנט מזרח דייטשלאנד און די פאראייניגטע שטאטן און אירע פריינט.
אין דעם אפטיילונג איז פאראן א רייע טאנקן און קאמפארטמענטס וועלכע אנטהאלטן אלע כעמיקאלן, און קאנטראל סיסטעמען וועלכע מאכט דעם אטמאספערע אינעם שאטל.
די קארגא אפטיילונג ווערט אויך גענוצט צוריק אראפ צו ברענגן אויסגענוצטע זאכן פון קאסמאס ווי סופלייס פון דעם אינטערנאציאנאלן קאסמאס צענטער אדער צובראכענע סעטעלייטס וועלכע מען דארף אראפברענגן צו פאררעכטן.
אינעם קארגא אפטיילונג געפינט זיך אויך דער עלעקטראנישן ארעם פון דעם שאטל וועלכע איז ווי א ראבאטישע ארעם וואס ווערט גענוצט צו הייבן די סופלייס פון איין פלאץ צום צווייטן אדער ארויסצוטראגן די אסטראנויטן אינעם קאסמאס.
ווען דער שאטל גרייכט אינעם קאסמאס ווערט עס ווי א סעטעלייט וואס טייטש אז עס רינגעלט ארום די וועלט אויטאמאטיש אין א געוויסע הויכקייט מיט א געוויסע שנעלקייט.
ווען מען דארף אקטיוויזירן די מאטארן קומט ארויס אביסל העליום גאז און גייט אריין אין די ברענשטאף טאנקן וועלכע טרייבט אויטאמאטיש ארויס די ברענשטאף אן קיין פאמפ.
ווען דער פלאן איז געווען פארטיג האט געבויט פיר שאטלס: קאלאמביע, דיסקאווערי, טשאלענדזשער און אטלאנטיס און דער ערשטער צו פארן קיין קאסמאס איז געווען קאלאמביע אין 1981.
מיט קאלאמביע'ס קראך אין 2003 איז פארבליבן מיט דריי שאטלס וועלכע וועלן לויט'ן פלאן מאכן נאך צענדליגער רייזעס יעדע איינע ביז'ן ענדע פונעם שאטל פראגראם.
אין יענע מאמענט טיילט זיך דער שאטל אפ פון דעם ברענשטאף טאנק און בייגט זיך אוועק פונען טאנק מיט'ן נאז אראפ וואס דרייט איבער דעם שאטל מיט'ן בויך ארויף און די דאך אראפ צו די וועלט.
די אסטראנויטן וועלכע זיצן אינעם קאבינע האבן א פענסטער אויפ'ן דאך מיט וועלכע זיי קענען זען דעם טאנק אוועקפליען און זיי זעען די וועלט ווי אונז זעען מיר די לבנה .
ביי דעם דיסקאווערי צעשיקונג האבן די אסטראנויטן גענומען בילדער און ווידעא פון דעם טאנק און דאס אראפגעשיקט צו וועלכע האבן דאס גענוצט צו שטודירן וויפיל שאדענס דער טאנק האט באקומען.
אין דער טשאלענדזשער קאטאסטראפע האבן די בוסטערס אנגעמאכט דעם חורבן ווען איינע פון זיי איז נישט געווען גענוג שטייף פארמאכט און עס האט ארויסגערינען הייסע גאז אריין אין א צווייטע אפטיילונג פון דעם ראקעט וועלכע פארמאגט היידראדזשין ברענשטאף און איינמאל די צוויי זענען זיך צוזאמענגעקומען האט עס אויפגעריסן און מיטגעברענגט דעם שאטל וועלכע איז געווען אנגעבינדן מיט איר.
האט שפעטער געזאגט אז דער סיבה איז געווען די קאלטע וועטער וועלכע איז דעמאלט געווען אונטער זערא און עס האט געשרינקט די ראבערנע רינגן וועלכע האלטן שטייף די אפטיילונגן.
נאך דעם קאטאסטראפע האט איבערגעמאכט בעסערע ראבער רינגען און האט אויך דעזיינט א סיסטעם אין וועלכע דער שאטל קען זיך אין ווייניגער פון א סעקונדע אפטיילן פון די בוסטערס און דעם טאנק און צוריק אראפקומען צו די ערד, אין פאל פון א פראבלעם.
כדי די אסטראנויטן זאלן קענען לעבן אינעם קאסמאס דארפן זיי דארט האבן אלע נויטבאדערפטיגע זאכן ווי עסן, וואסער זיך צו וואשן, ליכטיקייט, א.א.וו.
דער שאטל דארף האבן קאמיוניקאציע מיט אונטן אויף די ערד צו באקומען באפעלן און טיילן אינפארמאציע און אויך די אסטראנויטן צווישן זיך דארפן קענען רעדן איינע צו די אנדערע אפילו ווען זיי זענען אינעם קאסמאס מיט די ספעציעלע קאסמאס אנצוג.
זינט האט אזלעכע קלארע קאמיוניקאציע פון ווידעא האט מען געקענט פארקלענערן די קאסמאס שאטל מיסיעס וויבאלד מען האט באקומען ענטפערס און געזען מיט די אייגענע אויגן וואס זיי האבן געברויכט וויסן.
אין דעם געוועזענעם דיסקאווערי רייזע איז דאס גאר שטארק צוניץ געקומען ווען מען האט אריינגעשעטעלט א קאמערע צווישן דעם ברענשטאף טאנק און דער שאטל וועלכע האט רעקארדירט וויאזוי עס טיילט זיך אפ איינע פון די אנדערע און האט אויפגעכאפט וויאזוי א שטיק פאום האט זיך אפגעטיילט פון דעם טאנק.
די ווידעא איז טראנסמיטירט געווארן לעבעדיג צו וועלכע האבן ביז א טאג געקענט ענטפערן אויב דאס איז א פראבלעם אדער נישט און עווענטועל האט מען דאס פארראכטן אינעם קאסמאס.
ווען דער באשטימטער טאג איז אנגעקומען איז די פאמפע געווען גרויס און 60 קאנגרעס לייט אינאיינעם מיט אסאך פראמינענטע מידיא לייט און פאליטישע פירער זענען זיך צוזאמענגעקומען אין קענעדי קאסמאס צענטער אין פלארידע צו קענען מיטהאלטן דעם לאנטש.
צו אלעמענ'ס אנטוישונג איז אבער די מיסיע אפגערופן געווארן צוליב א קליינע פראבלעם און האט באלד באשטימט א נייעם דאטום, יולי 26, ווען דיסקאווערי איז סוקסעספול ארויסגעפלויגן פון די וועלט'ס אטמאספערע און איז געווארן די נייע אנהויב צו דעם שאטל פראגראם וועלכע איז שוין היינט אין אירע לעצטע פאזעס.
אונזער אטמאספערע איז א געמיש פון עטליכע גאזן (78 פראצענט ניטראדזשין, 21 פראצענט אקסיגען, און איין פראצענט אנדערע סארט גאזן) מיט א לופט דרוק פון 14 פונט אין יעדע אינטש לופט וואס מיר אטעמען אריין און ארויס.
כדי צו קענען געבן אן ענליכע אטמאספערע אינעם שאטל פארמאגט דער שאטל אן אקסיגען טאנק און א ניטראדזשין טאנק וועלכע זענען ביידע אין פליסיקייטן און זענען צונויפגעדרוקט מיט אן ענליכע מאס דרוק.
אלע מיסט און שמוץ וואס ווערט אנגעזאמעלט ווערט צונויפגעדרוקט און פארברענט מיט כעמיקאלן און ווערט אריינגעשיקט צו א ספעציעלע טאנק וועלכע מען ליידיגט אויס ווען מען קומט צוריק.
אויב א קליינע פייער פאסירט זענען די אסטראנויטן געלערנט דאס שנעל צו פארלעשן און א פילטער סיסטעם וועט דאן אויסרייניגן די לופט פון אלע רויך און אנדערע באשטאנדטיילן וועלכע ווערט געשאפן אין די אטמאספערע דורך דעם פייער.
דער סוקסעס האט אנגעהאלטן פאר 4 יאר נאכאנאנד און איז איבערגעהאקט געווארן אין 1981 מיט א שרעקליכע דורכפאל ווען דער טשאלענדזשער שאטל האט אויפגעריסן אין העלישע פלאמען עפעס מער פון א מינוט נאכ'ן צעשיקונג צו די אויגן פון מיליאנען מענטשן וועלכע האבן דאס מיטגעהאלטן אויף די טעלעוויזיע.
די טראגעדיע איז פארגעסן געווארן מיט א באנייטע סוקסעס 2 יאר דערויף וועלכע האט אנגעהאלטן ביז אין 2003 ווען דער שאטל קאלאמביע האט אויפגעריסן העכער טעקסאס נאכ'ן פארענדיגן א מיסיע אינעם קאסמאס.
רוב טייל פונעם ראקעט איז פארניכטעט געווארן אויפ'ן וועג ארויף אינעם קאסמאס און אפילו דער קאפסול מיט וועלכע די אסטראנויטן זענען אראפגעקומען איז געשעדיגט געווארן פון די היץ און מען האט עס געברויכט איבערמאכן.
די וועלט'ס אטמאספערע פארמאגט א גראוויטאציע קראפט, וועלכע שלעפט אלץ אראפ צו דער ערד און וויבאלד דער שאטל מוז דעגרייכן גאר א שנעלע גיכקייט צו קענען דורכברעכן איר ארויסגאנג פון די וועלט פארלאנגט זיך גאר א מאסיווע ענערגיע שטופ וועלכע זאל צוהעלפן דעגרייכן דעם ציל.
דערפאר האט מען צוגעשטעלט אן אויסערן ברענשטאף טאנק וועלכע איז גרעסער ווי דער שאטל זעלבסט און צוויי ראקעט בוסטערס וועלכע געבן דעם שטופ ארויף פאר די ערשטע צוויי מינוט.
וויבאלד אינעם קאסמאס איז טונקל קען מען נישט זאגן אליינס וועלכע וועג דער שאטל ליגט און עס פעלט זיך אויס א רייע דזשייראסקאפס וועלכע גיבן די אינפארמאציע לויט די גראוויטי פון די וועלט אונטער זיי.
די מאטארן גיבן א נייע קראפט וועלכע טיילט זיי אפ פון דעם שאטל און זיי פאלן צוריק אראפ צו די ערד וואו זיי פאלן אריין אין וואסער ווי עס ווערט פון פריער אויסגערעכנט.
די בוסטערס פארמאגן סיגנאליזירער מען זאל וויסן וואו זייערע פאזיציעס זענען און זיי פארמאגן פאראשוטן און שווימען טובס מיט וועלכע זיי פארגרינגערן דעם וועג אראפ און בלייבן שווימען אויפ'ן וואסער וואו זיי ווערן שפעטער אויפגענומען דורך .
די קאמיוניקאציע סיגנאלן צווישן דעם קאנטראל צענטער און דער שאטל גייט דורך א 60 פיסיגע אנטענא וועלכע פירט די סיגנאלן צו א קאמיוניקאציע צענטער אין ניו מעקסיקא.
אין פאקט זענען פאראן צוויי באזונדערע קאמיוניקאציע סיסטעמען די ערשטע און הויפט צו רעדן און שיקן דאטא און די צווייטע פאר ווידעא וועלכע איז נישט אזא גרויסע פריאריטעט.
די ברענשטאף פליסט אריין צו דעם שאטל'ס מאטארן דורך 17 אינטשיגע רערן וועלכע זענען אנגעבינדן צו שטארקע פאמפן אינעם שאטל וועלכע שלעפן ארויס בערך 17,600 גאלאנען אקסיגען פער מינוט און 47,400 גאלאנען ברענשטאף פער מינוט.
אינעווייניג באשטייט זי פון דריי טיילן: א קאבינע וואו די אסטראנויטן געפינען זיך, די מאנעווערע אפטיילונג, און א קארגא קאבינע וועלכע ווערט גענוצט צו טראנספערירן סופלייס אינעם קאסמאס.
דער שאטל קען גרינג פליען אינעם קאסמאס מיט אירע דריי מאטארן וויבאלד עס ווערט ווי א סאטעליט וועלכע דרייט זיך אויטאמאטיש ארום דער וועלט אינאיינעם מיט אלע פלאנעטן.
דער ארביטער איינמאל דער שאטל קומט אן אינעם קאסמאס עפנט דער קאמאנדיר די קארגא טירן וועלכע געפינען זיך אויפן דאך פונעם שאטל אפצוקילן דעם שאטל פון אינעווייניג וועלכע זאמעלט אן א געוואלד מיט היץ אויפ'ן וועג ארויף צום קאסמאס.
אויב די אסטראנויטן נוצן נישט אויף דאס וואסער און די טאנק ווערט איבערגעפילט גיסט דאס אויטאמאטיש אויס דאס וואסער אינעם קאסמאס וואו עס ווערט אויס ביז עטליכע סעקונדעס.
דאס מערסטע קראפט פאר'ן צעשיקונג קומט פון די צוויי ראקעט בוסטערס וועלכע זענען שמאלע לאנגע ראקעטס וועלכע נוצן ברענשטאף ארויפצושיסן אינעם קאסמאס.
דאס איבעריגע 29 פראצענט קראפט פאר'ן צעשיקונג קומט פון דעם שאטל'ס 3 אייגענע הויפט מאטארן וועלכע נעמען אויף ברענשטאף פון דעם ברענשטאף טאנק און הייצן דאס אויף און שיקן עס אריין אין די מאטארן און די אפפאל ווערט ארויסגעטריבן פון אונטער דעם שאטל.
די מאטארן שעפן אויס די מאס פון א סווימינג פול פון ברענשטאף יעדע 10 סעקונדעס און דער קראפט פון די מאטארן שיסט ארויס אפפאל מיט א קראפט פון 6,000 מייל פער שטונדע.
א קאָסמאָס שאַטל (אפיציעל גערופן די קאסמאס טראנספארטאציע סיסטעם; ענגליש: , אין קורצן: ) איז א סארט קאסמאסשיף און פילמאליקע לופטמאשין וואס קען זיך אויפהייבן פון ערד, בלייבן אינעם קאסמאס און לאנדן צוריק אויף דער ערד.
די ערצייגונג איז געווען א רעוואלוציע אין סייענס און דער סוקסעס איז מיטגעקומען אין די ערשטע יארן ווען האט געבויט 5 שאטלס און זיי אנגעהויבן שיקן אויף מיסיעס איינע נאך די אנדערע און געמאכט די ראקעט קאפסול היסטאריע פאר אסטראנויטן.
אין 2003 ווען דער קאלאמביע שאטל איז ארויסגעפלויגן איז אראפגעפאלן שטיקער פון די אינסולעישן און האט זיך אנגעשטויסן מיט'ן קערפער פון דעם שאטל און דאס געשעדיגט וואס האט שפעטער צוגעברענגט דעם קראך אויפ'ן וועג צוריק אראפ ווען דער שאטל איז אריין אין דער ערד'ס אטמאספער וואו עס זאמעלט זיך אן א שטארקע היץ קראפט וועלכע האט דעגרייכט ביז אינעווייניג אינעם שאטל.
פלוס 10.5 מינוט – די מאנעווירונג סיסטעם ווערט אקטיוויזירט צום ערטשן מאל צו באשטימען דעם ארביט פאר דעם שאטל (ארביט מיינט די הויכקייט אין וועלכע דער שאטל רינגעלט אינעם קאסמאס).
פלוס 45 מינוט – דער מאנעווירונג סיסטעם מאכט א צווייטע אויפרייס מיט וועלכע עס באשטימט זיך דער ענדגילטיגער ארביט וועלכע איז בערך 250 מייל העכער דעם וואסער אויבערפלאך.
די סארט בוסטערס זענען פון די שטרעקסטע סארט וואס איז פאראן און ווערט אנגערופן סאליד ראקעט בוסטערס וואס מיינט אז עס ארבעט ווי א מיסיל און מען קען נישט האבן קיין קאנטראל דערויף.
די מאנשפאט אפטיילונג באשטייט פון דריי שטאקן און פארמאגט א סך הכל פון 2,325 קוביק פיס (א קוביק פיס איז די מאס וואס וואלט גענומען אריינצולייגן 7.4 גאלאנען) צו וואוינען.
אויב מען נעמט ארויס די עירלאק (אפטיילונג וועלכע ווערט גענוצט דורך די אסטראנויטן ארויסצוגיין פון דעם שאטל אינעם קאסמאס) פארדינט מען נאך 300 קוביק פיס.
איינע פון די הויפט טיילן וועלכע שיקט ארויס היץ פונעם שאטל זענען די קארגא טירן וועלכע בלייבט אפען אינעם קאסמאס און אויף די אנדערע זייט פון די טירן איז פאראן רעדיעיטארס וועלכע שפייען אויס היץ.
פלוס 2 מינוט – די בוסטערס טיילן זיך אפ פון דעם שאטל ביי א הויכקייט פון 28 מייל און ביז עטליכע סעקונדעס מאכן זיך אויף די פאראשוטן און עס לאנדעט שפעטער אין דעם אטלאנטיק אקעאן בערך 140 מייל פון קענעדי קאסמאס צענטער.
די צעשיקונג כדי צו קענען ארויפשיסן א 4.5 מיליאן פונטיגן שאטל אינעם קאסמאס פארלאנגט זיך א געוואלדיגע כוח פון ענערגיע וועלכע ווערט אויסגעפירט דורך א קאמבינאציע פון די דריי הויפט מאטארן פון דער שאטל, דער דרויסנדיגער ברענשטאף טאנק, די צוויי ראקעט בוסטערס, און די ארביטל מאנעווירונג סיסטעם.
קאמיוניקאציע קאמיוניקאציע איז איינע פון די הויפט שליסלן פון א קאסמאס מיסיע און אויב מען וואלט נישט געקענט קאמיוניקירן וואלט א מיסיע אינעם קאסמאס נישט געווען מעגליך.
אין די קאבינעס איז פאראן פלארעסענט לעקטערס און די קארגא אפטיילונג ווערט באלאכטן דורך לעקטערס וועלכע געפינען זיך אין דעם אפטיילונג און זענען אפען אינעם קאסמאס די גאנצע צייט.
דער שאטל ווערט ארויפגעשיקט צו קענען טאן מיסיעס ווי ארויפטראגן און אראפברענגן סופלייס ווי סעטעלייטס, בויען אדער פאררעכטן געוויסע זאכן , און די אסטראנויטן דארפן דורכפירן עקספרימענטן וועלכע מען קען נישט טאן אויף די ערד.
זאגט אז זיי קענען נישט פארמיידן עס זאל מער נישט אראפפאלן קיין שטיקער, ווי מען האט זיך איבערגעצייגט מיט דעם צעשיקונג פון דיסקאווערי, אבער זיי וועלן מוזן ארבעטן אויף עצות וויאזוי צו פארמיידן אז די פאלנדע שטיקער זאלן זיך נישט אנשטויסן מיט דעם שאטל.
וויבאלד א מענטש גיט ארויס קארבאן דיאקסייד איז פאראן באזונדערע פענס וועלכע ציען דאס ארויס ווייל אנדערש האט עס נישט וואו צו גיין און עס וואלט פאר'סמ'ט די אסטראנויטן.
די צוויי מאנעווערע סיסטעמען שפילן דער גרעסטער ראלע ווען דער שאטל לאנדט אין וועלכע דער שאטל דארף מאכן אסאך ווילדע מאנעווערעס צו פארלאנגזאמען דעם וועג אראפ ווי מיר וועלן באלד זען.
ארום 57 פראצענט ווערט אויסגעגאסן אין אפפאל פעלדער , 27 פראצענט ווערט אדער רעסייקעלט אדער ווערט דאס געמאכט צו שטויב מיט וועלכע מען פערטילייזט די פעלדער , און די איבעריגע 16 פראצענט ווערט פארברענט.
די לאקאלע רעגירונגן פרובירן צו רעסייקלן וויפיל עס איז מעגליך אבער וויבאלד נאר געוויסע מאטריאלן קענען ווערן רעסייקעלט קען מען זיך נישט פארלאזן מיט דעם אלס א לעזונג פאר'ן צוקונפט.
איינמאל א אפפאל פעלד ווערט איבערגעפילט און מען פארשליסט דאס דארף די רעגירונג דאס נאך נאכקוקן פאר די קומענדיגע 30 יאר וויבאלד די מיסט ליגט נישט אין ערד און צעגייט זייער לאנגזאם.
אין יעדע אפאפל פעלד ווערט אריינגעשטעלט עלעקטראנישע מאניטערס וועלכע באטראכטן עטליכע זאכן און די פעלד ארבייטער קומען כאפן א בליק דערויף יעדע שטיק צייט.
אמאל פלעגט מען בעיקר גראבן לעכער אבער היינט רעכנט מען זיך מיט די ענווייראמענט און מען נוצט פארשידענע וועגן וויאזוי אויסצושליסן די אפפאל פון אונטערערדישע וואסער און די לופט.
אויב מען וואלט נאר געלייגט די מיסט אין לעכער וואלט דער פראבלעם געווען פיל קלענער ווייל די טבע איז אז ערד עסט אלעס אויף זייער שנעל און ביז א קורצע צייט ווערט דערפון גארנישט.
דערפאר טוט מען היינט כמעט נאר גיסן מיסט אויפ'ן אויבערפלאך אויף די ספעציעלע ערטער וואו עס איז אונטערגעלייגט פארשידענע סארט מאטריאלן וועלכע האלטן די אפפאל אפגעטיילט פון די ערד.
שטעט מיט א גרויסע צאל איינוואוינער קענען זיך נישט קיין עצה געבן מיט אזויפיל מיסט און מוזן אנקומען צו הילף פון אנדערע שטעט וועלכע נעמען זייערע מיסט פאר געלט.
עס זענען פאראן אפפאל פעלדער וועלכע פארמאגן ריזיגע לעכער אין וועלכע די מיסטאויטאס גיסן אריין די צינויפגעדרוקטע מיסט און מען דעקט עס שפעטער איבער מיט זאמד, איבערלאזנדיג אלעס פאר די טויזענטער ערליי שרצים וועלכע מאכן גרויסע סעודות דערפון.
אן אנדערע וועג איז דורך באדעקן די ערד מיט א ספעציעלע מאטריאל און דערויף גיסט מען אויס די מיסט און דערנאך באדעקט מען דאס מיט זאמד וועלכע מאכט דאס אויסגעשלאסן פון די ענווייראמענט.
דער מיסט פראבלעם ווערט נאר ערגער פון יאר צו יאר ווייל די באפעלקערונגן פון די שטעט וואקסן שנעל און וואו אימער מען קען נאר טראכטן פון לייגן מיסט איז שוין איבערגעפילט.
ביי די ענדע פון דעם טאג קומען ריזיגע בולדאזערס און צעדרוקן די מיסט ווי ווייט מעגליך און נאכדעם באדעקן זיי די צעל מיט זאמד און צעדרוקן עס נאכאמאל.
די אפאפל פעלדער זענען געווענליך צווישן 200 און 300 אקער לאנד אבער מען נוצט קיינמאל נישט מער ווי 70 פראצענט דערפון ווייל עס מוז שטענדיג איבערבלייבן גענוג פלאץ ארום און ארום פאר אפפאל פון די בערג מיסט וועלכע מעג נישט ארויסגיין פון די גרעניצן.
די ארבייטער אינעם פעלד גיסן געווענליך אויס זוימען צו פלאנצן גראז כדי עס זאל זיך נישט אנזאמלען קיין רעגן וואסער שפעטער און באנעצן די ביסל זאמד און שעדיגן דעם צודעק.
אן אפפאל פעלד קען מען נישט מאכן סיי וואו נאר מען מוז באקומען אן ערלויבעניש פון די רעגירונג נאכדעם וואס מען פירט דורך אן אימפאקט שטודיע אויב דאס פלאץ איז געאייגענט פאר דעם.
רעדוצירענדיג א געזעץ אדער פיראכץ צו איר פרינציפ, זאגט אונז אז פאר די סיבה פאר אונז איצט, וועט די פרינציפ נישט קענען נישט וועלן טיפער אריינגעטראכט און צולייגט דורך שאלות .
דאס איז די גרינגע וועג צו גראד מאכן און פארשטיין א קאמפלעצירטער ארגומענט - קנאים אדער קאנסערוועטיווען טוען דאס זיי לאזן נישט אריינטייטשן דורך פראגעס און ענפערס אינעם פרינציפ בלייבן זיי ביי די אינציאלער שמאלער מיינונג פון דעם פאנדעמענט פון פרינציפ.
א פרינציפ איז דער אונטערגאלער טייל פון דער באזע פון אן עוואלואטיווער נארמאטיוו אדער פארמאטיוו אנטוויקלונג, וואס איז דער אביעקט פון די סאביעקטיווער ערפארונג און אדער אפטייטש.
צ.ב.ש., די מידות פון א געוויסער מענטש קען ווערן באטראכט אלס א פאר פון אויסגעוועלטע פרינציפן, וואס דער יעניגער טוט אויפאלגן אין פארעם פון פיראכצער אדער געזעצען.
די עשרת הדיברות איז לויט די תורה די פרינציפן פון די וועלט באשאפונג), וואס דאס טוט ערמעגליכן די פארמאציע פון געזעץ אדער נארמאלקייט, אדער פיראכץ'ער וואס מענטשן טוען פארטייטשן די פענאמענען צו שאפן און לעבן לויט די פרינציפען זייער גאנצער מהות.
כדי יעדער זאל דאס קענען גרינג פארשטיין און געדענקן האט מען איינגעטיילט די נומערן צו גלייכע און אומגלייכע נומערן און אלע אינטערסטעיטס וועלכע לויפן פון מזרח צו מערב האבן באקומען גלייכע נומערן און אלע אינטערסטעיטס וועלכע לויפן פון דרום צו צפון האבן באקומען אומגלייכע נומערן .
ווען די אינטערסטעיט סיסטעם איז געגרינדעט געווארן האט די רעגירונג באשטימט א קארגע 25 מיליאן דאלאר פאר די ערשטע צוויי יאר און די איבעריגע האט מען געמוזט צוזאמנשטעלן פון טאלל אפצאלן און סטעיט פאנדונגן.
איינע פון די הויפט צילן פון די אינטערסטעיט סיסטעם איז אבער געווען צו עלימינירן יעדע סארט פריוואטע פינאנצירונג און אויך סטעיט פינאנצירונג ווייל די פעדעראלע רעגירונג האט געוואלט נעמען א פולע קאנטראל אויף די גאנצע הייעוועי סיסטעם.
די ראודס זענען געפלאסטערט רינדיג אז אלע וואסער זאל אראפרינען, די סארט קוילן איז די שפעטסטע צו כאפן שניי, טרוקנט זיך שנעל אויס, און מאכט די ווייניגסטע שאדן פאר אויטא רעדער.
ווען מען פארט ארויף אויף א אינטערסטעיט הייעוועי קען מען באלד שפירן אז מען איז אויפ'ן אינטערסטעיט ווייל עס שפירט זיך אויף די רעדער און אויפ'ן קאנטראל פון דעם אויטא.
פון דרום צו צפון זענען פאראן 7 הויפט אינטערסטעיטס פון איין עק לאנד ביזן צווייטן: די רוטע 5 וועלכע לויפט פון סאן דיעגא, קאליפארניע, ביז בלעין, וואשינגטאן.
די פלאנירונגן פאר דעם אינטערסטעיט הייעוועי סיסטעם זענען אנגעגאנגן לאנגע יארן, אנגעהויבן דורך פרעזידענט פרענקלין רוזוועלט וועלכער האט געגרינדעט א נאציאנאלע הייעוועי קאמיטע וועלכע האט זיך אפגעגעבן מיט די שטודיעס און פלענער וויאזוי די הייעוועי סיסטעם זאל ארבעטן.
די ארבעט איז געגאנגן לאנגזאם און פרעזידענט אייזנהאוער האט דאס געשטופט ווייטער מיט פרישע פינאנצירונג און פלענער און ווען די אינטערסטעיט איז פארטיג געווארן איז אייזנהאוער באערט געווארן מיט'ן נוצן זיין נאמען אלס דער אפיציעלער נאמען פאר דעם סיסטעם.
די פעדעראלע הייעוועי אקט וועלכע איז געגרינדעט געווארן צו בויען און פינאנצירן די אינטערסטעיט הייעוועי סיסטעם האט פארלאנגט א יוניפארם הייעוועי אין וועלכע אלע אינטערסטעיטס זאלן אויסקוקן אייניג און אלע זאלן האבן די זעלבע סטאנדארטן.
די נומערן ווערן קאנטראלירט דורך די לאקאלע רעגירונגן און דערפאר קען די זעלבע אינטערסטעיט איבערגיין די זעלבע נומערן ווי עס איז דער פאל אויפ'ן 87 בעפאר און נאך אלבאני.
היסטאריע אין אמעריקע זענען אלע ראוד און הייעוועיס געווען אין א שוואכן צושטאנד ביז נאך די צווייטע וועלט קריג ווען די פעדעראלע רעגירונג האט אנגעהויבן טראכטן פון א אינטערסטעיט הייעוועי סיסטעם וועלכע איז אפיציעל געגרינדעט געווארן אין די 930' יארן.
היינט צו טאג זענען אלע אינטערסטעיט און סטעיט הייעוועיס אונטער די אויפזיכט פון דער פעדעראלער רעגירונג און די קלענערע הייעוועיס און ראודס ווערן קאנטראלירט דורך די לאקאלע שטעט.
די לויפנדיגע טראפיק מעג זיך נישט אפשטעלן ווען אויטאס קומען אריין אדער גייען ארויס און דערפאר דארף מען זיכער מאכן אז עס זענען פאראן גענוג עקזיטס אין פארנומענע פלעצער כדי די טראפיק זאל נישט אריינפלייצן פון איין ארט.
די אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם איז אמעריקע'ס גרעסטע שטראז סיסטעם וועלכע דעגרייכט אין אלע ווינקלען פון לאנד און צייכנט זיך אויס מיט גוטע קוואליטעט אינזשעניריע און דעם לאנד'ס בעסטע מענטענענטס פאר א ראוד סיסטעם.
דאס לאנד איז פארהאלטנמעסיג קליין קעגן אירע שכינים, זי איז ארומגענומען פון צפון און מערב דורך פוילן און דייטשלאנד, פון מזרח דורך אוקריינע, פון דרום דורך עסטרייך און אונגארן.
דער חלק פון בעהמען איז ביים גרענעץ מיט דייטשלאנד, עס אנטהאלט אין זיך די סודעטן און הערץ בערג וואס מישט זיך אויס צווישן דער דייטשער טעריטאריע, און איז ווו באקאנט געווען דער שוועבל אין פייער פארן אויסבראך פון דער צווייטער וועלט קריג.
נאצי דייטשלאנד האט זיך זייער געגלוסט צו האבן דאס חלק, קודם צוליב איר געגראפישן טייל, ווייל עס איז ווי איינגעשלינגען אין דער דייטשער טערעטאריע, אויך וווינען דארט א סך רעדנדיגע דייטשן, אויך איז עס א זייער א רייך פלאץ, עס איז רייך מיט אייזן, קופער, בליי, קוילן און אוראניום.
היסטאריע נאכן קאמף פון מאהאטש אין יאר ה'רפ"ו ביז יאר ה'תרע"ח איז דאס קעניגרייך פון בעהמען געקומען אונטער דער אויפזיכט פון דער עסטרייכישער אימפעריע, באקאנט מיטן נאמן מדינת קיר"ה.
ביז זי איז געווארן איין לאנד צוזאמען מיט סלאוועקיי, מען האט איר דעמאלט גערופן טשעכאסלאוואקיי דאס האט אנגעהאלטן ביז די קאמוניזם איז צעפאלן, היינט זענען זיי איינגעטיילט אין צוויי באזונדערע מדינות טשעכיי און איר שכן סלאוואקיי.
דאס לאנד האט צום מערסטן געליטן איר חלק פון דעם רוסישן קאמוניזם, ווען אלכסנדר דובטשיק האט אין יאר געוואלט רעוואלטירן קעגן דעם רוסישן בער, דעמאלט זענען די רוסישע טאקנען אריינגעפארן אין פראג און געמאכט דארט א שחיטה.
קאמוניזם נאכן צווייטן וועלט קריג איז טשעכאסלאוואקיי געפאלן אונטער דעם שאטן פון קאמוניזם, סטאלין האט געהאלטן אז אזוי ווי די רוסישע מיליטער האט באפרייט די טשעכן פון דעם נאצישן יאך קומט איר אלץ.
איינע פון די באקאנסטע דורכפעלער אין ראיאטן קאנטראל איז געווען ביי די דעמאקראטישע קאנווענשאן אין שיקאגא, אילענאו, אין 968' ווען די דעמאקראטן האבן זיך געגרייט צו נאמינירן אלס זייער פרעזידענט קאנדידאט הובערט האמפערי וועלכער איז געווען א שטארקער פרא-מלחמה קאנדידאט.
די מאסן איז אפגעהאלטן געווארן מיט שטארקע בריגאדעס אבער די פאליציי איז באשמוצט געווארן אין גאנצן לאנד צוליב זייער ברוטעליטעט קעגן זייער אייגענע סיטיזענס.
אין ראיאטן פעלער וואו די פאליציי ווייסט אז עס וועט נישט זיין אזוי געפערליך וועלן זיי טאקע נישט טראגן קיין וואפן נאר וועלן זיך באגעניגן מיט די באטאנס און אביסל פעפער ספרעי.
ספעציעל איז די טאקטיק וויכטיג ווען די פארמאציע דרינגט אריין אין די צעהיצטע מאסן וואס אויב די פארמאציע וואלט געווען ווי א וואנט וואלט די פארשריט געווען פיל שווערער און די ראיאט וואלט געהאט מער קראפט צו קעמפן.
די פארמאציע קען זיך אבער זייער שנעל באוועגן און ווען זיי ווילן מאכן אן ארעסט אדער ווען זיי ווילן יא בלאקירן די מאסן פון א געוויסן פונקט קענען זיי זיך פאראייניגן אין סעקונדן.
די סארט טאקטיקן האט אבער געברענגט אסאך פאטאליטעטן ווייל די פאליציי איז נישט געווען געוואוינט צו אזעלכע מהומות און וויבאלד זיי האבן זיך געשפירט אלס באפאלענע האבן זיי געארבעט זייער ווילד און ווער עס איז זיי געשטאנען אין וועג איז צעשלאגן געווארן.
אויסער די פאטאליטעטן האבן זיי נישט געקענט האלטן א קאנטראל אויף די אונטערצינדער און האבן נישט געקענט ארעסטירן די אנפירער, זייענדיג אין געפאר און אין א גרויסע צעמישעניש.
וויבאלד ארעסטן איז די שווערסטע טייל אין א ראיאט שטעלן זיי די ארעסט אפיצירן אינדערמיט וואו זיי קענען זיך גרינג אן עצה געבן מיט די ארעסטירטע אן ווערן געשטערט פון אנדערע פראטעסטירער.
אין געוויסע פעלער וועלן די פאליציי יא נוצן רעוואלווערס וועלכע זיי פילן אן מיט ראבערנע קוילן אדער וואסער אדער טינט באליס וועלכע טוט מער ווי אביסל וויי ווען מען כאפט דאס אבער עס איז נישט פאטאל.
אין די פארגאנגנהייט האבן די פאליציי גענוצט פשוט'ע טאקטיקן צו קאנטראלירן ראיאטן געבויט אויפ'ן פאקט אז וויבאלד די פאליציי איז בעסער עקוויפטעט ווי די מאסן וועלן זיי קענען איבערקומען די צעווילדעוועטע פראטעסטירער.
היינט זענען די פאליציי נאך מער עקוויפטעט אבער, וויכטיגער פון דעם, זענען זיי פיל מער ארגאניזירט און נוצן פארגעשריטענע טאקטיקן וויאזוי אריינצודרינגן אין א ראיאט און דאך פארהאלטן פאטאליטעטן.
די וויכטיגסטע און ערשטע עקוויפמענט וואס די ראיאט פאליציי טוען אן באשטייען פון א העלמעט מיט א דורכזיכטיגע צודעק פאר'ן געזיכט, קערפער ארמאר, און א גרויסע קערפער פאנצער.
די ניגונים פון יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעט מען נישט כמעט אין דער יידישער גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיטן ריכטיגן כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דעם אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך.
און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע ניגונים און אלבאמען זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע געזאנגע הייבן אויף דעם מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.
עס זינגט וויאזוי דער בעל שם טוב האט צוזאמענגענומען די קינדער פון אלע סארט היימען און זיי געברענגט אין חדר, עס פארציילט מיט זיי איינגענארטיקן געשמאק וויאזוי דער בעל שם טוב האט זיך אראפגעלאזט צו יעדן קינד באזונדער, צו זיינע ספעציעלע באדערפעניש, און אים געטראגן און געברענגט אין חדר און אין שוהל און אים געלערנט וויאזוי צו זיין א איד, ער פארטיגט יעדע שטיקל אזוי: 'עס איז א גליק און א פרייד, ווען א קינד אין חדר גייט, דער בעשעפער קוקט אויף אים, און פרייעט זיך שטארק מיט דעם'