polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
אין תש"פ האט ער ארויסגעגעבן אן אלבאם מיטן נאמען "אוירא דארץ ישראל" דער אלבאם איז א פראיעקט מיט קאווערס פון פרייליכע חסידישע לידער, צוזאמען מיט דעם קלאבאורדיסט משה מענדעלסון.
אין יאָר תשפ"ב האָט ער אַרויסגעגעבן דעם צווייטן טייל פון דער סעריע "אוירא דארץ ישראל 2", מיט אָרדענונג פון משה מענדעלסאָן אויך אויף דעם אַלבאָם.
אַ בולט'דיגע מיטאַרבעט צווישן אַהרל'ה און דער מוזיק־פּראָדוצירער יוסף משה כהנא, ווערט אויסגעדריקט אין דער באַטייליגונג פֿון אַהר'לע אין צענדליגע אַלבאָמען פון כּהנא און פון דער "לחיים פּראָדוקציע־פֿירמע", אַרײַנגערעכנט די " לחיים טיש" אלבאם סעריע.
אין דעם אלבאם זענען געווען ניגונים פון פינקי וועבער, מאיר אדלער, ליפא שמעלצער, יאנקי דאסקל, משולם גרינבערגער, מוטי אילאוויטש, הלל פלאי, שמשי ניימאן און הערשי ראטנבערג.
אין יאָר תש"פ, פאַר די סיום הש"ס געשעענישן פון דער דרשו אָרגאַניזאַציע, האט ער ארויסגעגעבן צוזאַמען מיט די כאָר מלכות און זאַנוויל וויינבערגער די סינגל "אורך ימים" פארפאסט דורך איצי בערי.
ביאגראפיע ער איז געבוירן אין שטאט מאדינא צו זיין פאטער הרב נחמן מיכאל נחמני, און מוטער - די טאכטער ​​פון רבי יהודה מצליח פון פאדאווע, דער רב פון דער קהילה אין מאדינא.
ער האט געלערנט ביי רבי אפרים כהן ליפשיץ פון אוסטראה, דער מו"ץ אין מאדינא, און שפעטער אין מאנטאווא האט ער געלערנט ביי רבי דוד פינצי - דער שווער פונעם רמח"ל - און ביי רבי אביעד שר שלום באזילא, דער מחבר פונעם ספר "אמונת חכמים".
צווישן זיינע בארימטע תלמידים וואס ער האט אוועקגעשטעלט, איז געווען זיין פלימעניק, רבי דוד זכות, פון די גרויסע רבנים אין איטאליע, און רבי ישראל בנימין באסאן, א זון פון רבי ישעי' באסאן.
אין יאר תצ"ד , האט ער חתונה געהאט מיט הרבנית דבורה בת הרב אברהם פאנטאנילא, און געהאט איין בן יחיד, אבער דאס איינציג קינד איז אלץ קליין קינד נפטר געווארן, און ער האט מער נישט געהאט קיין קינדער.
אין יאר תצ"ט , נאך דער פטירה פונעם רב אין שטאט, הרב ישעיהו מרדכי באסאן, איז ער אויפגענומען געווארן אלץ רב אויף זיין ארט, און דארט האט ער מחבר געווען זיינע פילע ספרים.
אין זיינע קינדערישע יארן פלעגט ער לערנען אין דער ליובאוויטשער תלמוד תורה, וועלכער איז געווען דער איינציגסטער פלאץ אין דער שטאט וואו מ'האט געלערנט אויף אידיש.
אין יאר ה'תשי"ג, איז ער אריבערגעגאנגען וואוינען אין ירושלים, צוזאמען אינאיינעם מיט זיינע עלטערן, און האט אנגעהויבן צו לערנען אין דער ארטיגער סאטמארער תלמוד תורה, און נאכהער אין דער סאטמארער ישיבה קטנה אין הויפט פון רבי משה אריה פריינד, וועלכער איז שפעטער געווארן דער גאב"ד פון דער עדה החרדית.
שפעטער האט ער געלערנט אין דער בארומטער "חכמי לובלין" ישיבה, אין הויפט פונעם געוועזענעם פוסק הדור רבי שמואל וואזנער, בעל שו"ת "שבט הלוי" און גאב"ד זכרון מאיר.
אינצווישן האט ער זיך באזעצט אין דער קרית משה געגנט אין ירושלים, האט אנגעהויבן צו ארגאניזירן שיעורי תורה פאר ערוואקסענע און אויך פאר קינדער אין זיין וואוינארט, און האט אויפגעטוהן א סאך אין הינזיכט פון אריבערפירן תלמידים פון א געמישטע שולעס וואו עס לערנען מיידלעך מיט יונגלעך צוזאמען, צו א פרומע תלמודי תורה.
לעבענסגעשיכטע רבי אברהם שלום ישכר דוב איז געבוירן געווארן אין דער שטאט באמבערג, דייטשלאנד, צו זיין פאטער רבי יחזקאל שרגא פון סטראפקאוו, וועלכער האט געדינט דעמאלטס אלס דער רב פון דער שטאט נאך דער צווייטער וועלט קריג, און צו זיין מוטער מרת טאבא, טאכטער פון רבי יחיאל מיכל שלאגער אב"ד באקאטשיבצי.
ו' כסליו ה'תשנ"ה, ביי דער לוויה פון זיין פאטער, איז ער באקרוינט געווארן רבי און ממלא מקום פון זיין טאטע דורך דעם היינטיגן צאנזער רבי, רבי צבי אלימלך האלבערשטאם .
אין אַפּריל, האָבן הונדערטער ניו יאָרקערס פֿאַרלאָרן זײערע אַרבעט–שטעלעס, און די פֿאַרלאָרענע שטײַערן זענען געווען אפֿשר ביליאָנען דאָלאַרן.
דער פֿאַל פֿון האַכנאָסען, פֿאַרקויף–שטײַערען און טוריזם האַכנאָסען, כולל שטײַערען פֿון האָטעלס, האָט די שטאָט אפֿשר ביז 10–ביליאָן דאָלאַר געקאָסטעט.
דער בירגערמײַסטער דע בלאַזיאָ האָט געזוגט אז דער אַרבעטלאָזיגקײַט–סיסטעם איז געבראָכן נאָך אַ שוואַל פֿון אַנשפּרעכען, און עס דאַרף האָבן הילפֿע פֿון די בונד–ריגירונג צו באַהאַלטען באַדינונגען.
דאָס ערשטע פֿאל פֿון דער קאָוויד–19 פּאַנדעמיע אין ניו יארק סיטי איז באַשטעטיגט געוואָרן אין מערץ 2020 פֿון אַ פֿרוי וואָס האָט גערײַזט קײן ניו יאָרק פֿון איראַן, אַ מדינה שוין שלים באַטראָפֿן פֿון דער פּאַנדעמיע.
אום 20סטן מערץ, האָט דאָס גובערנאטאר־ביוראָ אַרויסגעגעבן אַן עקזעקיוטיוו אָרדער וואָס האָט פֿאַרמאכט נישט–עיקערדיקע געשעפֿטן.
די עפֿענטלעכע טראנספּאָרט סיסטעם פֿון דער שטאָט איז געבליבן אפֿן, אָבער עס איז געווען אנגעשטאפט מיט מענטשן וועגן אַ פֿארמינערטער באַדינונג און אויך צוליב מער הײמלאָזע מענטשן וואָס האָבן געזוכט אָפּדאַך פאַר זיך אינעם סאַבווײ.
אנהייב פון די 1950ער יארן, איז ער אריבערגעגאנגען וואוינען אין רחובות, דארט וואו ער האט אויפגעבויט "קרית קרעטשענעוו" און ווידער אויפגעשטעלט דאס קרעטשענעווער חסידות פונדאסניי און פון אש און פארעך.
לעבנס געשיכטע רבי דוד משה איז געבוירן געווארן אין ראמעניע צו זיין פאטער רבי אליעזר זאב, דער צווייטער קרעטשענעווער רבי, און צו זיין מוטער מרת חיה ביילא, טאכטער פון רבי ניסן לאנגענויער, איידעם פון רבי אהרן לייב לייפער, דער נאדווארנער רבי, זון פון הרה"ק רבי ישכר דוב בערטשע לייפער, גרינדער פונעם נאדווארנער חסידות.
אין יאר ה'תש"ד איז ער אויסגעשיקט געווארן צוזאמען אינאיינעם מיט זיינע עלטערן צום טרויעריג-בארימטן פארניכטונג לאגער אוישוויץ, איידער רבי דוד משה האט זיך געזעגנט מיט זיינע עלטערן פאר אייביג, האט אים זיין פאטער באשטימט זיין יורש און האט אים צוגעזאגט אז ער וועט געראטעוועט ווערן וויבאלד "דער פאלק ישראל דארף אים האבן".
רבי דוד משה ראזנבוים איז געווען דער דריטער רבי פון קרעטשענעוו, וואס האט אויפגעשטעלט פונדאסניי דעם קרעטשענעווער חסידות נאך דעם שוידערליכן חורבן אייראפע.
אין די 1760ער יארן האבן די דרייצן בריטישע קאָלאָניעס געהאט א חשבון פון צוויי און א האלב מיליאָן מענטשן לענגאויס דעם אַטלאַנטישן ברעג אויף מזרח פון די אַפּאַלאַשייען בערג.
נאָכ'ן באַזיגן פראַנקרייך האט די בריטישע רעגירונג ארויפגעשטעלט אַ סעריע פון ​​שטייערן אַריינגערעכנט די שטעמפּל אקט פון 1765, צוריקווייזנדיג די קאנסטיטוציאנעלע טענה פון די קאלאניסטן אַז נייע שטייערן דארפן זייער הסכמה.
התנגדות צו די שטייערן, ספּעציעל די באָסטאָן טיי פארטיי אין 1773, האָט געפירט די פּאַרליאַמענט צו איינשטעלן שטראָף געזעצן אויסגעשטעלט צו ענדיגן די אייגענע רעגירונג אין מאַסאַטשוסעטס.
אנגעפירט דורכ'ן גענעראל דזשארזש וואשינגטאן האט זי געוואונען די רעוואלוציאנערע קריג מיט גרויסער שטיצע פון ​​פראנקרייך, און עקסטערע הילף פון שפאניע און האלאנד.
די מערהייט פון קאָלאָניעס זענען געגרינדעט געווארן נאָך 1600, און פריע באריכטן און שריפטן פון דזשאן ווינטראָפּ מאַכן די פאַרייניגטע שטאַטן אלס דאס ערשטע לאנד וועמענס רוב גאר פריע ווארצלען זענען געהעריג רעקארדירט.
זיינע קונצן ער פלעגט פארשטעלן זיינע קונצן ווי בייגן און צעברעכן שווערע אייזנס; אויפהייבן גאר שווערע וואג; ער האט געביסן און צעבראכן אייזן מיט זיינע ציין; מיט זיינע בלויזע ציין האט ער געשלעפט וועגענער צי קארן פול מיט מענטשן; מיטארבעטער האבן צעבראכן גראבע ציגל מיט א האמער אויף זיין ברוסטקאסטן; און פיל אנדערע קונצן.
מיט דער צייט האט ער אויפגעבויט א שטארקע נאכפאלגערשאפט, בפרט אידן, וועלכע האבן ארויפגעקוקט אויף דעם אידישן העלד, וועלכער איז געווען שטאלץ מיט זיין אידישן אפשטאם.
די אטאקע האט זיך אנגעהויבן אינעם פרימארגן וואס האט אריינגענומען א באראדזש פון אמווייניגסטנס 3,000 ראקעטן וואס זענען ארויסגעשאסן געווארן פון עזה אנטקעגן מדינת ישראל; און אן אינוואזיע פון טרעקלעך, גליידערס, און שיפלעך וואס האבן אריינגעדרונגען אין דער טעריטאריע.
א געשאצטע 2,500 פאלעסטינער מיליטאנטן האבן זיך אדורכגעבראכן די מדינת ישראל עזה באריקאדעס און האבן אנגעהויבן אטאקירן די דערנעבענדיגע ישובים, אויס'שחט'נדיג גאנצע פאמיליעס, טאטעס, מאמעס, און קליינע קינדער אין די בעטלעך; ווי אויך האבן זיי איבערגעפאלן און אטאקירט מיליטערישע איינריכטונגען הרגענדיג אמווייניגסטנס 1,400 ישראלים, אריינגערעכנט א מאסן-שחיטה אנהייב פונעם קאנפליקט ביי א מוזיק פעסטעוואל ווי אמווייניגסטנס 260 ציווילע זענען דערמארדעט געווארן.
נאָכן ארבעטן אויף אויסרייניגן מיליטאַנטן פון אינפילטריטע געגנטן, און איינזאמלען איבער 300,000 רעזערוויסטן האלט די מדינת ישראל מיליטער אן מיט מעכטיגע לופט באמבארדירונגען אויף דעם געדיכט באפעלקערטן עזה סטריפּ צילנדיג אויף סטראטעגישע געביידעס און הונדערטער מיליטערישע צילן, מיט רעפּאָרטירענדע פאלן פון שיסן אויף ציווילע אינפראסטרוקטור, אריינגערעכנט באוואוינטע געביידעס, מאסקעס און שפיטעלער.
די מלחמה רעפּרעזענטירט אַ שפּיץ פונקט אין די ישראל-פּאַלעסטינער קאָנפליקט און אין די עזה-ישראל קאָנפליקט, וואָס קומט נאך אַ היציגע יאָר וואָס האָט געזען וואקסענדע אנעקסירונג פון ישראל ישובים און צוזאמענשטויסן אין דזשענין, על-אַקצאַ מאסק, און עזה, וואָס געהרגעט ארום 250 פּאַלעסטינער און 36 ישראלים.
כאמאס האט ציטירט די דאזיגע געשעענישן אלס בארעכטיגונג פאר דער אטאקע און האט גערופן די פאלעסטינער זיך אנצונעמען אין קאמף צו "פארטרייבן די אקופירער און אראפברענגען די מויערן".
דער פרעמיער מיניסטער פון ישראל, בנימין נתניהו, האט אין א קורצער שטארקער רעדע דערקלערט א סטעיט אויף עמערדזשענסי און קריג, שווערענדיג פאר א "מעכטיגע נקמה" אנטקעגן טעראריזם, זאגנדיג אז כאמאס האט געמאכט א שרעקליכן גרייז מיט דעם שריט און זיי וועלן באצאלן דעם פרייז.
די מלחמה האט זיך אָנגעהויבן מיט א קאארדאנירטע איבעראשענדע אינוואזיע פון די עזה פאס אנטקעגן מדינת ישראל אויפן 7טן אין אוקטובער 2023, גערופן אפעראציע אל-אקצא פארפלייצונג.
ווען שטיינמעץ איז געווען פערצן יאָר, האָט זיין זיידע אריבערגעצויגן פֿון אנטווערפן קיין ישראל און אים געלערנט פילע טראדיציאנעלע וויזשניצער ניגונים, וואָס האָבן שפעטער משפיע געווען אויף זיין מוזיקאלישן סטיל.
שטיינמעץ זינגט יידישע רעליגיעזע לידער, מיט די ליריקס אָפט גענומען פון פסוק אָדער תפילה, און איז באַוווסט פֿאַר דער גרויסער עמאָציע וואָס ער לייגט אריין אין זיין מוזיק.
לויט זיין חרדישן אויספיר פון דער באַשיידנקייט, פירט ער קיינמאל נישט ביי אוידיענצן פון מענער און פרויען, סיידן עס איז דא א מחיצה; א ביישפּיל פון דעם איז זיין אָפּזאָג צו זינגען אין דעם יערלעכן בענעפיט קאָנצערט פאר דער העברעישער אַקאַדעמיע פֿאַר ספּעציעלע קינדער.
אין 2017 האָט ער ארויסגעלאָזט זײַן דעבוט אלבאם הנשמה בקרבי, מיט דעם אשכנזישן הויפט רב פון ישראל דוד לאו און די בירגערמייסטער פון בני ברק און עלאד פאָרשטעלן ביי דער קאַטער פון דעם אלבאם.
די ערשטע יודן האבן זיך באזעצט דארט אינעם 18טן יארהונדערט, און די ערשטע קהילה האט זיך עמטליך פארמירט, אינעם 19טן יארהונדערט, וואס רוב פון זיי זענען געקומען פונעם דערבייאיגן שטעטל 'שוראַן'.
ס'איז געווען צוויי באזונדערע געמיינדעס, ארטאדאקסן און נעאלאגן, אלץ רעזולטאַט פונעם היסטארישער שפּאַלט אינעם אונגערישער יודענטום אין יאר ה'תרל"א.
ביים חורבן כאטש די יודן פונעם שטאט זענען געווען אונטער דער אונגארישער רעגירונג, און נישט אונטער די דייטשע ראסיסטישע געזעצן, דאך האבן אויך די אונגארישער רעגירונג ארויפגעלייגט אנטיסעמיטישע געזעצן קעגן יודען, דערמיט צו צייגן סימפאטיע פאר די נאציס.
דאך איז אנהייב נישט געווען קיין לעבנס געפאר און קיין דעפארטירונגען פאר יודען, אויסער ווער ס'האט נישט געהאט קיין אונגארישער בירגערשאפט, איז פארטריבן געווארן פון לאנד.
אין יאר 1920, נאך וואס די עסטרייך אונגארישע אימפעריע איז צעפאלן געווארן, איז דאס שטעטל געווארן א טייל פונעם דעמאלט געווארענעם טשעכאסלאוואקיי, אז ס'געווארן צוזאמגעשטעלט טשעכיי מיט סלאוואקיי אינאיינעם.
און וויבאלד ס'איז געגרינדעט געווארן אין קריגס צייטן, ווען יענע שטעט זענען געווען פון צייט צו צייט אונטער אנדערע הערשאפטן, האט מען עס אנדערש גערופן אין פארשידענע שפראכן.
די יודישע געמיינדע אין שטעטל ס'געווען יארן וואס ס'איז איבערהויפט נישט געווען קיין יודן אינעם גאנצן שטעטל, צוליב די פארבאט פאר יודן צו וואוינען דארט, ווי ס'זענען געווען מינעראל גרוב פראדוקציעס, וואס מ'האט דערפון אסאך פארדינט.
די דייטשע מיליטער האט הערשט איינגענומען אונגארן, אום מערץ 1944, און אנהייב אפריל האט מען דורכגעפירט א צענזוס אין שטאט, און ס'האט זיך געציילט 1,144 יודען אינעם ארטאדאקסישע געמיינדע, און 964 פון די נעאלאגישע געמיינדע.
איר פאטער, רבי יצחק לעווי, איז געווען א לערער און אלגעמיינער אויפזעער פון תנ"ך אין דער חורב ישיבה אין ירושלים און דער מחבר פון ספר "פרשיות אין ספרי הנביאים", דער זון פון דער ירושלימער קינדער דאקטער ד"ר יעקב לעווי.
זיין משפּחה זײַן פאָטער, הרב דוב כץ, איז געווען דער דירעקטאָר פון די רבנישע געריכטן, א פאָרשער פון דער מוסר באַוועגונג און מחבר פון דער סעריע "מוסר באַוועגונג" און פילע אנדערע ביכער.
געדינט אלס מיליטערישער רב פאר עטליכע יאר, צוויי יאר אלס רב פון קיבוץ חפץ חיים , און פון 1984) דינט אלס רב פון דער שטאט מעלה אדומים, צוזאמען מיט הרב מרדכי נגארי.
שוין אלס קינד איז ער געווען באוואוסט אלס עקסטרעם עילוי, און אין עלטער פון צוועלף האט מען אים געשיקט לערנען אין קאזימיערז אין דער ישיבה פון רבי יהושע העשיל, בעל מגיני שלמה, א פריינד און חברותא פון זיין פאטער.
אין לובלין האט ער חתונה געהאט מיט לאה, די טאכטער ​​פון שמעון וואלף, איינע פון ​​די רייכע ווילנע וואס איז געווען אן אייניקל פון דער רמ'א און איז געזעסן אין ווילנע זיצנדיג בײַם שווער אין טיש.
אין די תקופה פון די מלחמה צווישן פױלן-ליטא פארבאנד מיט די רוסן, ווען עס איז באזיגט געווארן דורך די רוסן אין 1655 און וואַנדערט פֿון אָרט צו אָרט, ביז ער האָט דערגרייכט די שטאָט לישוי אין דער עסטרייכישער אימפעריע , וואו ער איז אויפגענומען געוואָרן אלס רב, אָבער איז באַלד געשטאָרבן.
לויט דער לעגענדע, האָט ער פארלוירן זײַן טאָכטער אין וואלד ווען ער איז אנטלאפן פון זײַן היים אין 1655, דאָס יאָר ווען די רוסן האבן איינגענומען ווילנע, און א לאקאלער קעניג אדער מיניסטער האָט זי געפונען, האָט זי אויפגעוואקסן ווי א פרינצעסיע אָן צו וויסן איר יידישן אָפּשטאַם, און האָט מיט וואונדער באַשלאָסן צו פאַרבינדן די אידישע מענטשן, געפֿונען איר פאטער דערקענען אים ווי זיין טאָכטער.
זיין משפּחה זיין פאטער, רבי מאיר בן רבי משה הכהן אשכנזי כץ, אב"ד פון אמסטאוטי און מאהילעוו (גערופן מאָהילאוו אויפן דניעפּער, להבדיל מאָהיליוו-פּאָדילסקי ביים דניעסטער טייך).
דערציילט פֿון זײַן אייניקל ר 'משה, וועלכער האָט געלערנט גמרא אין חברותא מיט זײַן חבר ר' יהושע העשיל, מחבר פון ספר 'מגיני שלמה' אויף פירוש רש"י.
מען ווייסט ניט ווען ער איז געשטאָרבן, צי אין יאָר 5705 אָדער אין יאָר 5703 (לויט דעם צושטאנד פון "גענעראל מוהרא"ש מאיר אין מוהרא"ם כ"ץ" וואס איז צוגעשריבן געוואָרן צו אים), אדער ווער איז געשטאָרבן אין די אומרוען פון 1918 ניינטער.
פאַרהאַנדלונג צווישן ינדאַסטרי פירער און די ימפּעריאַל רעגירונג, פארזאמלט פיבעריש אין רעאַקציע צו די ויסברוך פון די קריזיס אין דעם זעלבן אָפּרוטעג, אנטפלעקט די האָפענונג כאַאָס וואָס הערשט אין די באַנקינג סיסטעם פון די דייַטש אימפעריע.
"דרעסדנער באנק", אויך באטראפן פון נארדוואל, הגם זי האט דערקלערט דעם 11טן יולי 1931, אז עס זענען נישט פאראן קיין ריזיקירן פאר זיך, איז געפאלן נאך בלויז דריי טעג.
ווען די בענק האבן מאנטאג, שעהן נאכ'ן עפן, נישט געקענט באהאנדלען דעם איינפלוס פון פאניק-געשלאגענע דיפאזיטארן, האט די רעגירונג דערקלערט די קומענדיגע צוויי טעג "באַנק האָלידייַס": אלע פינאנציעלע אינסטיטוציעס זענען פארמאכט.
רעגירונג אריינמישונג טראץ די פארצווייפלטע פראטעסטן פון די באנקירן, האט די סטעיט אראפגעלאזט די ראטעס פון הלוואות פאר די עקענאמיע און האט, לויט דעקרעט, רידוסט די אינטערעסן אויף די יעצטיגע הלוואות.
די רעגירונג איז געווען ביכולת צו פאַרמייַדן די ייַנבראָך פון די דייַטש פינאַנציעל סיסטעם דאַנק צו ערנסט ינטערווענטשאַנז - ריינדזשינג פון די ביי-אויס פון גרויס באַנקס, ריסטראַקטשערינג און ענדיקן מיט מיטלען פון שטענדיק באַנקינג השגחה.
ד י אנטי־קאפיטאליסטיש ע געפיל ן פו ן דע ר באפעלקערונ ג האב ן זי ך שוי ן פארשפרײ ט צװיש ן דע ר באפעלקערונ ג אי ן דע ר עקאנאמישע ר קריזיס , או ן ד י רעגירונג , װעלכ ע הא ט זי ך צוגעלאפ ן צ ו דע ם אמבראסיר , געראטעװע ט גרוים ע קאפיטאל ן או ן אומפאפולער ע בענק ס צװיש ן פאלק , הא ט אי ם ניש ט ארויםגערופ ן קײ ן סימפאטיע .
זײ ן פארזיכטי ק פאלי ק הא ט געמאכ ט א באשטימענדיק ן צושטאנ ד צ ו דע ר ערהויכ ן פו ן דע ר דײטשע ר עקענאמיע , אבע ר ד י װײמאר ע רעפובלי ק אי ז שוי ן ניש ט געגעב ן געװאר ן װעג ן דעם .
רעגירונג אין מערץ 1930 איז צוזאמגעפאלן די "גרויסע קאאליציע" רעגירונג, אנגעפירט פון דעם סאציאל־דעמאקראט הערמאן מולער, ניט געקענט געפינען א פשרות לייזונג איבער דער פראגע פון ​​א קליינעם פארגרעסערונג אין דער ארבעטסלאזיקייט פארזיכערונג.
ד י רעכט ן צ ו שטעל ן דע ם רייך־קאנצלער , לוי ט ארטיק ל 53 פו ן דע ר װײםע ר קאנסטיטוציע , אי ז צוגעטײל ט געװאר ן דע ם רייך־פרעזידענט , או ן דעריבע ר הא ט מע ן מי ט דע ם צוטרוי ן פו ן ד י רײכ־פרעזידענט ן או ן אי ן נויט ־ שטאנד , געקענ ט געשאפ ן װער ן א רעגירונ ג פו ן א מינדערהייט .
די ענדערונגען אין דער זאַץ פון דער רעגירונג האָבן אַפעקטאַד בלויז מיניסטערס פון די ספּד, וואָס ווייַזט אויף אַ באַזאָרגט מאַך פון די רייך פרעזידענט צו רעכט.
אינעם רייכשטאַג, וואָס האָט זיך אַלץ מער פֿאַרוואַנדלט אין אַן אַגיטאַציאָנעלן פּלאַטפאָרמ פֿאַר רעכטע און לינקע קעגנער פֿון דער רעפּובליק, האָט די "גרויסע קאָאַליציע" אויפֿגעהערט צו זײַן אַ מערהייט.
ד י רעדוקציע ם אי ן שטײע ר פארדינםט ן או ן ד י פארבליבענ ע מיליטעריש ע לאסט ן הא ט געקענ ט נא ר פארגיטיק ט װער ן דור ך דע ם קייסעריש ן בודזשעט , אוי ף א באדײטנדיקע ר פארגרעסערונ ג פו ן שטײער־ראטע ן או ן א רעדוקציע ם אי ן לוין .
די רעגירונג פון ברונינג האָט פאראויס און אומבאַקוועם געמאָלדן די שטיצע פון ​​עמפּלויערס און געסטראשעט מיט מיטלען פון שטאַט איינפלוס אין די געשעעניש פון אַ שטרייק קאמף.
דע ם 15 ט ן יאנוא ר 1931 הא ט דע ר רור ר מינע־ארבעטע ר פאראײ ן ״זעכענװערבאנד ״ ארויסגעזאג ט 295,000 ארבייטער , פו ן װעלכ ע טײ ל זײנע ן דא ן װידע ר באשעפטיק ט געװאר ן אונטע ר ערגער ע באדינגונגען .
אי ן ד י װײטערדיק ע מאנאטן , הא ט מע ן װײטע ר פארקלענער ט ד י לוין , װא ס הא ט געפיר ט צ ו װײטע ר ארעםטירונ ג פו ן דע ר רוהר־באפעלקערונג .
געשיכטע די וויימאַרער רעפובליק, נאָך דורכגעגאנגען די בינע פון ​​פאָרמירונג, איז אדורכגעגאנגען דרייַ הויפּט תקופות אין זייַן געשיכטע: אין די "קריזיס" יאָרן פון 1918—1923 איז די רעפּובליק געווען געצווונגען צו באַקומען די באַלדיק קאָנסעקווענצן פון דער מלחמה - צו באקעמפן היפּערינפֿלאַציע און אַ סך פּרווון זי איבערצוברענגען.
אין די 'גאָלדענע צוואַנציקער יאָרן האָט די ווײַמאַרער רעפובליק דערגרייכט אַ געוויסע פעסטקייט, צוריקגעשטעלט די עקאנאמיע און דערגרייכט אינטערנאציאנאלע אנערקענונג.
די גלאבאלע עקאנאמישע קריזיס און די אויפשטייג צו דער מאכט פון נאציאנאלע סאציאליסטן צווישן 1929 און 1933 האבן זיך געענדיגט מיט דער יסורים און צוזאמענברוך פון דער וויימארער רעפובליק.
אפילו אין דער צייט פון איר עקזיסטענץ האט די וויימארע סטעיט באקומען די דעפיניציע פון ​​דעמאקראטיע אן דעמאקראטן, וואס איז געווען נאר א טייל ריכטיג, אבער האט עדות געזאגט אויף א באדייטנדע פראבלעם אין איר סטרוקטור: אין דער וויימארער רעפובליק איז נישט געווען קיין שטארקע קאנסטיטוציעלע קאנצענזוס.
וואַלן נצחון פון רייך פרעזידענט אין 1925 פון די אַלטע פעלד מאַרשאַל אַלגעמיינע פאול פון הינדענבורג, וועלכער האָט פאַרזיכערט די צושטימען פון ווילהעם פאר די וואלן , האט נישט געשעדיגט די רעפובליק, הגם הינדענבורג האט מיט הצלחה גענוצט נאציאנאליסטישע און אנטי-סאציאליסטישע ארגומענטן אין די וואל קאמפיין קעגן זיין קאנקורענט ווילהעלם מארקס, נאמינירט אלס א א.
די נויט פֿאַר די וואַלן פון די רייך פרעזידענט איז אויפגעשטאנען נאָך די 1924 פּראָצעס אָרגאַניזירט אין מינכן לויט די פאָלקס קאַנספּיראַסי טעאָריע וועגן שטעכן אין די צוריק] , וועלכער האָט באַשולדיקט די באַזיגן פון דייטשלאַנד אין דער מלחמה אויף די דעמאָקראַטן, לינקע פארטייען און אידן, איז רייך פרעזידענט עבערט, וועלכער האָט זיך באַטייליקט אין די שטרײַקן בעת ​​דער ערשטער וועלט קריג, אָנגעקלאָגט אין פארראט.
גאָלדענע צוואנציגער טראָץ אַלע די שפּאַנונג פון די סיטואַציע און די שעפע פון ​​קאָנפליקט מיט וואָס די יונג רעפובליק האט צו קאָפּע, פרעמד ינוועסטמאַנץ אנגעהויבן צו טראָגן פרוכט.
אונטערן דאוועס פלאן האט געברענגט א נייע פאזע, קעראַקטערייזד דורך רעלאטיווע עקאנאמישע און פאליטישע פעסטקייט, די אזוי גערופענע " גאָלדענע צוואַנציקער".
דער פאַקט אַז טראָץ אַ סך ענדערונגען פון רעגירונגען, גוסטאַוו סטרעסמאַן איז געבליבן אין דער רודער פון אויסערן פּאָליטיק, וואָס צוזאַמען מיט זיין פראנצויזיש קאָלעגע גענומען די ערשטער טריט צו דערנענטערנ זיך צווישן די צוויי.
סטרעסמאַן האָט כּסדר געזוכט צו רעוויסעירן דעם ווערסיי-אָפּמאַך און אָנערקענען דייטשלאַנד ווי אַן גלײַכן מיטגליד פון דער אינטערנאציאנאלער געמיינדע.
בערלין טריטי מיט די וססר, וואָס באשטעטיקט פריינדלעך באַציונגען און קעגנצייַטיק אַבלאַגיישאַנז פון נייטראַלאַטי, דער רייך אויסערן מיניסטער געפרוווט צו באַפרייַען די מורא וועגן אַ יונאַלאַטעראַל מסקנא פון אַ בונד מיט די מערב, וואָס איז געווען ניט בלויז אין די וססר, אָבער אויך אין דייַטשלאַנד זיך.
נאָך דער באַזיגן פון דער מינכען סאָוועטן-רעפּובליק איז באַוואַריע געוואָרן אַ האַווען פאַר רעכטע קאָנסערוואַטיווע און נאַציאָנאַלער סאָציאַליסטישע פאָרסעס.
דער ענדע פון ​​ווידערשטאנד קעגן דער אקופאציע פון ​​דער רוהר האט געדינט אלס א טערעץ פאר די באווארישע רעגירונג צו באשטימען גוסטאוו פון קאהר גענעראל סטעיט קאמיסאר, אים שענקנדיג לויט ארטיקל 48 פון דער די כוחות פון דיקטאַטאָרא.
קאַהר און דער קאָמאַנדיר פון די באַוואַרישע מיליטערישע דיסטריקט אָטטאָ פון לאָססאָו האָבן געשפּילט אַ קאָנטראָווערסיאלע ראָלע אינעם געפּלאַנטן אַדאָלף היטלער אויפן איטאַליענישן מאָדעל מאַרש אויף בערלין''.
אין רעאקציע צו דעם פוטש פרואוו דעם 8טן נאוועמבער 1923, וואס איז געווען געצילט צו שאפן א רעכטע דיקטאטור, האט דער רייך פרעזידענט פרידריך עבערט געמאלדן דעם אונטער קונסט.
אָבער, דער גענעראל האַנס פון סעעקט, וועלכער האָט סימפּאַטיזירט מיט גוסטאַוו פון קאַהר, האָט געלונגן צו פאַרמיידן די אָנווענדונג פון דער אַזוי גערופענער קייסעריש עקזעקוטיאָן לויט קונסט.
די ליקווידיטי פון די דײַטשישע בענק איז אַזוי אָפענגען אין אַ גרויסער מאָס אויף דעם צוטרוי פון אויסלענדישע קרעדיטאָרס, וואָס, אין אַנטיסאַפּיישאַן פון דער אויפמערקנדיקער וועלט עקאָנאָמישער קריזיס איז געוואָרן אַלץ מער שוואַך.
שוי ן אי ן םעפטעמבע ר 1930 , װע ן ד י נאציאנאל־סאציאליסט ן האב ן דערגרײכ ט א צענדליקע ר פארגרעסערונ ג אי ן ד י געשטימט ע שטימע ן אי ן ד י װאל ן צ ו דע ר רײכסטאג , האב ן אינוועסטירער , באזארג ט װעג ן מעגלעכ ע פאליטיש ע אונסטאביליטעט , אנגעהויב ן צוריקציע ן קאפיטאל ן פו ן דײטשלאנד .
אי ן מאי 1931 , װע ן עםטרײכ ע אי ז געװע ן אי ן פאניק , איבע ר דע ר קרעדיט־אנשטאלט־קריזיס , זײנע ן באקאנ ט געװאר ן ד י פינאנציעל ע פראבלעמע ן פו ן קארשטאט ן או ן נארדשטערן־פערסיטשערונג .
די סטעיטמענט פונעם רייך קאנצלער , אָנצוהערעניש בעת די פאַרהאַנדלונג וועגן רעפּאַרעמענט פּיימאַנץ וועגן דער מעגלעך שטאַט באַנקראָט פון די רייך, געפירט אין פרי יוני 1931 צו אַ פאַרגיכערן אַוטפלאָו פון קאַפּיטאַל אין אויסלאנד.
פאר א גרויסן צוזאמענברוך האט געפעלט בלויז א קליינע סיבה, וואס איז געגעבן געווארן דורך די לייכטזיניקע ברעמען פירמע נארדוואל און איר שותף, וואס האט איר צוגעשטעלט מיט א גרויסע הלוואה, די באנק דארמשטעדטער-און-נאציאנאלבאנק.
ד י שװאכקײט ן פו ן דע ר באנק־סיסטעם , װעלכע ר הא ט געשפיל ט א פאטאל ע ראלע , אי ן דע ם גורל ם פו ן דע ר קרעדיט־אנשטאלט , זײנע ן געװע ן אי ן ד י באנק־סיסטע ם פו ן אנדער ע אײראפעאישע ר לענדער , באזונדער ם דײטשלאנד .
אין קאַנטראַסט צו די אַנגלאָ-סאַקסאָן סיסטעם, באַנקערס אין דייַטשלאַנד לענדער זענען מערסט ענג פֿאַרבונדן צו אינדוסטריע דורך לאַנג-טערמין לאָונז און שערכאָולדינגז.
און בעשאַס די קריזיס, שאַרעס זענען ווערט אַ ביסל, אַזוי די טיילן פון אָנטייל אין די פאַרנעמונג איז געווען אַ שווער מאַסע אויף די באַנק ס וואָג בלאַט.
פרייקור, וואָס לויט די תּנאָים פונעם אפמאך פון ווערסיי איז דייטשלאנד געווען פארפליכטעט צו צעלאָזן, אונטער דער פירערשאַפט פונעם גענעראל באַראָן וואלטער פון לוטוויץ פארכאפט דעם רעגירונגס-קווארטאל אין בערלין און באשטימט רייך קאנצלערדער געוועזענער הויפט פון דער רעגיאָנאַל רעגירונג אין פּרויסן וואָלפגאַנג קאַפּ.
די לעגיטימע רעגירונג האט זיך צוריקגעצויגן צוערשט קיין דרעזדען און דערנאָך קיין שטוטגארט און פון דארטן גערופן אן אלגעמיינער סטרייק קעגן די קאָנספּיראַטאָרן.
ד י פוטשיסט ן זײנע ן באל ד באזיג ן געװארן , ד י באשטימענדיק ע רא ל אי ן דע ם הא ט געשפיל ט דע ר אפזאג ן פו ן ד י מיניסטאריעל ע באאמטע , צ ו פאלג ן קאפ ס באפעלן .
אָבער, די פאַקטיש בייז פֿאַר דייַטש באַנקס איז געווען אָפענגיקייַט אויף פרעמד לענדער, דער הויפּט אויף ד י דאזיק ע סכעמע ן אי ז געװע ן פרײװנדיק , װײ ל אי ן דײטשלאנ ד גופא , אי ז נא ך דע ר העפערינפלאציע ] ] 1923 , װא ס הא ט אפגעשרײב ט אל ע דעפאזיציעס , געװע ן א מאנגל אי ן קאפיטאל .
אבע ר דע ר זכרונו ת פו ן דע ם כאאס ן פו ן אינפלאציע , האב ן זי ך נא ך ניש ט געטוישט , בי ן ד י פרעמד ע קרעדיטארן , ז ײ זײנע ן געװע ן פארזיכטיק , או ן ז ײ האב ן צוגעשטעל ט דע ר דײטשע ר אימפעריע , מערסטנ ס קורצ ־ טערמיטיק , שנעל־באצאלט ע הלוואות , זי ך באזארגנדי ק מי ט א עמערדזשעכ ע ארויסגײ ן אי ן פאל ן פו ן א קריזיס .
אָבער, די רעסטעריישאַן פון די גאָלד סטאַנדאַרט אויף 30 אויגוסט 1924 האט אַ סוף צו ינפלאַציע, אין דער זעלביקער צייט, אַ דינאָמאַניישאַן איז דורכגעקאָכט .
די פאסיווע ווידערשטאנד וועלכע די רעגירונג האט גערופן די מענטשן אויפצוהערן קאסטן, וואס דער ניט-פארטייען רייך קאנצלער ווילהלם קונא האט פרובירט צו דעקן מיט דער דרוקעריי.
די ווייַטער מיילסטאָון אויף די וועג צו ויסגלייַך מיט ערשטע שונאים זענען די סיינינג פון די בריאַנד-קעלאָגג פּאַקט, וואָס פּראָקלאַמירט די רידזשעקשאַן פון מלחמה ווי אַן ינסטרומענט פון פּאָליטיק, ווי געזונט ווי די צושטימען צו די [ [דזשונג פלאן געגעבן דורך דייטשלאנד טראץ ערנסטע קעגנערשאפט פון רעכטן אויסגעדריקט אין דער שאפן פון א פאלקס איניציאטיוו.
די ווײַמארער רעפּובליק איז דער נאמען פון דייטשלאנד אנגענומען אין היסטאריאגראפיע אין 1918-1933 — לויט דער נאציאנאלע קאנסטיטוציע באשאפן אין וויימאר פעדעראלע רעפובליקאנער סיסטעם פון שטאַט פארוואלטונג, און דארט אנגענומען דעם 11טן אויגוסט 1919 נייע דעמאקראטישע קאנסטיטוציע.
כאטש אנטי-דעמאקראטישע שטרעבונגען האבן עקזיסטירט אויך אויף די לינקע, איז די וויימאר רעפובליק אין גרויסן טייל צוזאמגעפאלן צוליב די רעכטע אפאזיציע קעגן דעמאקראטיע.
צום סוף, זענען פארלאמענטארע מערהייטן אין דער רייכסטאג געוואונען געווארן דורך פארטייען וואס האבן אפגעווארפן די ווערטן פון פארלאמענטארער דעמאקראטיע: נאציאנאל-סאציאליסטישער דייטשער ארבעטער פארטיי און .
באַשלאָסן צו נוצן די קריזיס סיטואַציע, די פירערשאַפט פון די קאָמינטערן באַשלאָסן צו דורכפירן אַ אַרמד אויפֿשטאַנד, כדי צו אָנכאַפּן די מאַכט פון די דייַטש קאָמוניסטן.