polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
מעקסיקאנער פירמעס פראדוצירן אויך אויטאס, צעמענט, פעטראכעמיקאלן, מעטאלן, גומען פראדוקטן, פלאסטיק, פאפיר פראדוקטן, ציגאר און ציגארעטן, טעקסטיילס, קליידונג, שיך, גלאזערנע פראדוקטן, ביר, און סאפט דרינקס, און פארשידענע הויז אפלייענסעס.
כאטש דאס לאנד'ס נאפט אויסגראבונג האט שוין איינמאל געהאט שטארק איבערגעטריבן די זילבער און קופער, סיי אין געלט און סיי אין קוואנטום, איז זילבער נאך אלץ פארבליבן די הויפט אויסגראבונג סימבאל פון מעקסיקע און פארנעמט נאך היינט א גרויסע פראצענט פון דאס לאנד'ס עקספארט.
טראץ די שטרענגע קאנטראל זענען פארלוירן געגאנגן א זעקסטל פון אירע פארבליבענע וועלדער צווישן די יארן פון 970' ביז 985' וועלכע זענען אפגעשניטן געווארן דורך קליינע פירמעס וועלכע האבן דאס געדארפט פאר פארשידענע צוועקן.
די מעקסיקאנער רעגירונג איז באגאנגן א פאטאלער טעות אין יענע יארן ווען זי האט אין די ענדע 80'ער יארן ארויפגעלייגט די ווערט פון איר פעסא זייער הויך כדי זיך צו קענען פארמעסטן מיט די אמעריקאנער און קאנאדער דאלאר.
יעדער דאלאר וואס איז אויפגעטוישט געווארן איז באמת געווען ווייניגער ווערט און מיט די יארן האט די רעגירונג איינגעזען אז עס קען נישט אזוי ווייטער אנגיין האט זי פארראכטן דעם פראבלעם דורך אראפנידערן דעם פעסא צו זיין ריכטיגן ווערט.
דאס האט אבער געגעבן א שרעקליכן קלאפ פאר די עקאנאמיע ווייל טויזענטער אויסלענדישע אינוועסטארס האבן באלד ארויסגענומען זייערע געלטער אין די ווערט פון מיליאנען דאלארן.
דאס לאנד'ס פאבריקאציע ארויסגעבונג האט זיך שטארק פארמערט אין דער צווייטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט, און רעכנט אריין אייזן, מאשינעריע, פעטראכעמיקאלן און א רייע פון קאנסומער פראדוקטן.
ארגיקולטור רוב פון מעקסיקא'ס לאנד איז צו טרוקן אדער בערגיק פאר ארגיקולטור, נאר ארום 14 פראצענט פון די ערד איז קולטיווירט אדער גענוצט פאר פלאנצונגן.
טראץ איר קליינע פראצענט פון גוטע ערד ווערן רוב פרוכט און גרינצייג וואס ווערט געגעסן אין מעקסיקע געפלאנצט אין לאנד און זייער א קליינע פראצענט ווערט אימפארטירט פון אמעריקע.
די מעקסיקאנער וועלדער פארמאגן אלע סארט ביימער פון וועלכע מען קען ארויסנעמען די טייערסטע סארט העלצער ווי אוק, מעהאגעני, לאגוואוד, ראזוואוד, פיין, און ספרוס.
זיי זענען דער בירגערמייסטער פון לאנדאן, וואס האט די עקסעקוטיווע מאכט, און די לאנדאנער פארזאמלונג, וואס טוט חוקר ודורש זיין די החלטות פונעם בירגערמייסטער און קען אננעמען אדער אפווארפן זיינע בודזשעט פארשלאגן יעדע יאר.
אויף זיי איז דא דאס אחריות פאר לאקאלע דינסטן וואס זענען אונטער דער אויפזיכט פון דער , למשל לאקאלע פלאנירונג, שולעס, סאציאלע דינסטן, לאקאלע גאסן און מיסט אויפזאמלען.
די שטאט-ברייט אדמיניסטראציע ווערט קאארדינירט דורך דער גרעסערער לאנדאנאנער אויטאריטעט , און די לאקאלע אדמיניסטראציע ווערט אויסגעפירט דורך 33 קלענערע אויטאריטעטן.
געזונט דינסטן אין לאנדאן ווערן פארוואלט מיט דער נאציאנאלער רעגירונג דורך דער נאציאנאלער געזונטדינסט, וואס איז קאנטראלירט און אנגעפירט אין לאנדאן דורך לאנדאן.
רבי ישראל איז געבוירן אין סאדיגורא כ' שבט ה'תרי"ב, צו זיין פאטער הרב אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד.
א טייל פון איראנער סוקסעס, איז צו פארדאנקן זייערע רעליגיעזע עקסטרעמיסטישקייט, און אויך פארן מאביליזירן קינדער צום "באסידזש", זיך אויפרייסן און באגיין זעלבסטמאד, אויף מינע פעלדער, אדער צווישן איראקע זעלנער.
צו דעם אלעם, האבן איראנע עקסטרעמיסטן פארכאפט די איינגעשטעלטע, וואס האבן זיך געפונען אין אמעריקאנער אמבאסאדאר געביידע, אין טעהראן, און די פארכאפטע פארהאלטן.
דורכאויס די גאנצע מלחמה האט אמעריקע און די מערב וועלט געשטיצט סאדאם מיט געווער געלט שפיאנאזש און פאליטישע שטיצע, אויך האט איראק באקומען פון די מערב וועלט אריינגערעכנט אמעריקע טעכנאלאגיע און רוימאטעריאל פון וואס סאדאם האט געמאכט מאסן פארניכטונג וואפן, וואס ער האט גענוצט ציווישן אנדערע אויף איראנער ציווילע בירגער און אויך זיינע אייגענע איראקער קורדן.
אין דער געגנט פון כאזעסטאן, אדער אראביסטאן, וואס געפונט זיך נאנט צום שאט על אראב טייך, וואס פליסט אריין אין דער פערסישער איינגאס, דער טייך שאט על אראב, האט געדינט אלס גרעניץ פונקט צווישן איראק מיט איראן.
געשיכטע אין יאר 1975, איז דער סיטואציע אין איראק געווען א שוואכע, נאך א רעוואלוציע, וואס די קורדן האבן אנגעפירט אין צפון פון לאנד, דעריבער האט סאדאם כוסיין, אונטער געשריבן אן אפמאך, מיט די שאה פון איראן, וואס געט א טיילווייזע קאנטראל פאר איראן איבערן טייך.
דער איראן-איראק מלחמה האט זיך אנגעקומען ווען סאדאם כוסעין וועגנדיג אויסנוצן די כאאס וואס האט געהערשט אין איראן נאכפאלגענדיג די איראנער איסלאמישע רעוואלוציע האט אינוואדירט איראן מיטן ציל איינצונעמען די אוילרייכע פעדער אין דרום מערב איראן,
אייניגע יאהר נאכדעם איז ער גערופן געווארן קיין ווילנע איבערצונעמען דאס פלאץ פון גרשון סיראטא אין דער שטאטישער שוהל, און דערנאך איז ער צוריק קיין אדעס אין דער גרויסער שוהל פאר דאפלט געהאלט וואו אין ווילנא.
אין דער צייט האט ער געשאפן פילע בארימטע קאמפאזיציעס און רעציטאטיוון וואס מען האט געזונגען איבער די גאנצע חזנישע וועלט, ביז די באלשוויקן האבן איבערגענומען דעם רעזשים האט ער געמוזט זיך לאזן קיין אמעריקע.
זיין טאטע האט געוואלט ער זאל בלייבן ביים לערנען, אבער די מנגנים אין קעשענאוו האבן געשריגן צו איהם געוואלד וואס ער לאזט נישט זיין געלונגענער זוהן ארויס אויף דער וועלט זיך משלים זיין מוזקאליש אין חזנות, ממילא האבן זיי צום סוף גע'פועל'ט ער זאל איהם שיקן זיך לערנען ביים בארימטן חזן זלמן ראזומני אין אדעס.
אין 1902 איז ער געווארן חזן אין אהרע'לעס שוהל אין אדעס, נאך א קורצע צייט איז ער אויפגענומען געווארן אין חיה'ס שוהל אין בארדיטשעוו וואו דער בארימט חזן רבי ניסן בעלזער - ביי וועם זיין פאטער איז געווען א משורר - האט גע'שתדל'ט פאר איהם.
עס איז פארהאן א רעקארדירונג וואו דער חזן יאסעלע ראזנבלאט זינגט זיינס א הערליכע "אבינו מלכינו גלה" אלס דועט מיט זיין ברודער לוי און מיט שמואל מאלאווסקי.
דוד משה שטיינבערג איז געווען פון די גרויסע חזנים און קאמפאזיטארן אין דער גאלדענער תקופה פון חזנות אין אמעריקע וואו ער איז כסדר אויפגעטרעטן צוזאמען מיט די גרויסע.
אויפן וועג האט ער זיך אפגעשטעלט אין לאנדאן וואו מ'האט איהם געגעבן גרויסע אָפערס, אבער ער איז שוין געווען געבונדן צו א קאנטראקט מיט א געזעלשאפט אין ניו יארק.
ביאגראפיע הרב כהנעמאן איז געבוירן צו זיין פאטער ר' יהודה לייב אין תרמ"ח אינעם קליינעם שטעטל קולי, ליטא, וואס האט געהאט א יידישע געמיינדע פון 100 מענטשן.
ווען די דייטשן האבן אינוואדירט ליטע, איז דער רב געווען אין דער פרעמד, אזוי איז ער געראטעוועט געווארן, מיט איין זון אברהם, אבער זיין ווייב אין אלע אנדערע קינדער זענען אומגעקומען.
אין תש"ד האט ער אנגעהויבן אויפשטעלן אין בני ברק א ישיבה אויפן נאמען פון דער פאנאוועזשער קהילה וואס די דייטשן האבן פארניכטעט, און אויך האט ער אויפגעשטעלט די גראדנער ישיבה אין אשדוד.
מלחמת השחרור ביי די מלחמת השחרור, א טאג איידער ישראל האט דערקלערט איר זעלבשטענדיקייט, ד' אייר תש"ח איז כפר עציון, וואס איז געווען די גרעסטע פון אלע יידישע שטעטלעך אין געגנט, געפאלן צו די יארדאנישע סאלדאטן, סמערהייט קעמפער זענען אומגעקומען נאך ביים שלאגן זיך, אלע איינוווינער זענען אומגעברענגט געווארן דורך אראבער אדער די סאלדאטן, בלויז פיר יידישע סאלדאטן האבן באוויזן איבערצולעבן.
און אסאך פלעצער זענען אויפגעשטעלט אויף די אלטע שטעטלעך, אדער אפילו נייע זידלונגען, ביתר עילית, איז די גרעסטע שטאט, און אפרת וועלכע האט א לאקאלע ראט, אלע אנדערע שטעטלעך, געהערן אן צו די גוש עציון געגנטלעכע ראט.
עס דארף דא באמערקט ווערן אז בעפאר עס איז געווען מעכאנישע זייגערס האט יעדע שטאט/ראיאן זיך אליינס געמאסטן די צייט לויט די זון און וויבאלד יעדער האט גענוצט אנדערע מעטאדן איז דער צייט געווען אביסל אנדערש אין יעדע שטאט/ראיאן.
אין אמעריקע און אין קאנאדע איז סטאנדארט צייט באשטימט געווארן אין יאר 1884 דורך די רעילראוד אנפירער (די איינציגסטע זאך אין יענע צייט וועלכע האט דעגרייכט איבעראל און האט געדארפט אפערירן מיט א סקעדזשועל).
וויבאלד די צוויי לענדער זענען אזוי גרויס האט מען געדארפט באשטימען צייט זאנעס און מען האט זיך געראנגעלט איבער דעם יארן ביז מען האט זיך אויסגעגליכן אין די אנפאנג יארן פון דעם 20'סטן יאר-הונדערט.
וויבאלד עס איז ליכטיג א שטונדע לענגער אין דער אווענט פאסירן ווייניגער עקסידענטן און כאטש עס ווערט שפעטער ליכטיג אינדערפרי איז דאס אבער פיל ווייניגער וויפיל עס פארהאלט אין דער אווענט לויט'ן פריערדיגן חשבון אז רוב מענטשן שטייען אויף ווען עס שוין ליכטיג.
אבער דעמאלט וואלט עס געווען יצא שכרו בהפסדו ווייל די זון שיינט אויף זייער שפעט אין דער ווינטער און מיט נאך א שטונדע שפעטער וואלט מען אויפגענוצט פונקט אזויפיל ענערגיע אינדערפרי וויפיל מען וואלט געשפארט אין דער אווענט.
זומער איז אבער נישט אזוי וויבאלד רוב מענטשן שטייען אויף ווען עס איז שוין ליכטיג און אפילו א גרויסע פראצענט שטייט יא אויף ווען עס איז טונקל, ספעציעל אין די ערשטע און לעצטע וואכן פון דער זומער, נוצן זיי פיל ווייניגער ענערגיע וויפיל מען שפארט זיך אין דער אווענט ווען יעדער געניסט דערפון.
די לענדער וועלכע געפינען זיך נאנט צום עקוואטאר דארפן נישט קיין דעילייט סעווינג טיים וויבאלד דארט איז דער טאג אין נאכט די זעלבע לאנג אבער די לענדער וועלכע געפינען זיך נענטער צו צפון אדער דרום פארמאגן פיל לענגערע טעג אין דער זומער וואו אין די ווינטער וויבאלד די זון רוקט זיך נענטער צו יענע זייט.
די זון דרייט זיך ארום די וועלט פון מזרח צו מערב יעדע 24 שטונדן אבער אויך רוקט זיך עס דרום אין צפון איבער'ן יאר און דארט וואו עס רוקט זיך באקומט לענגערע זומער טעג.
זיי טענה'ן אז זיי ליידן פון דעם פראבלעם א גאנץ ווינטער און ענדליך ווען עס ווערט זומער און זיי באקומען די שאנס אויפצושטיין מיט ליכטיקייט רוקט מען דעם זייגער פאראויס און זיי שטייען ווידער אויף אין דער טונקעל.
פארמער זענען אויך שטארקע קריטיקירער ווייל פונקט ווי די קליינע קינדער נעמט צייט פאר די בהמות און די עופות זיך צו געוויינען צו דעם נייעם סקעדזשועל און עס מאכט שאדן די פארמער.
א בריטישער וויסנשאפטלער וויליאם ווילעט האט ווידער אדאפטירט דעם געדאנק אין א ספעציעלער אויסגאבע וועלכע האט זיך גערופן "וועיסט אוו דעילייט" אין וועלכע ער האט אויפגעקלערט אז מיר פארשלאפן צופיל שטונדן פון די זון ליכטיקייט אין דער זומער און אויב וועט מען רוקן דעם זייגער פאראויס וועט מען קענען געניסן נאך א שטונדע פון דעם טאג.
ווילעט האט שווער געארבעט צו שתדל'ן פאר דעם געדאנק און נאך צוויי יאר האט די בריטישע הויז פון קאמאנס אדאפטירט דעם געדאנק און מען האט אנגעהויבן ארבעטן דערויף.
דער אמעריקאנער טראנספארטאציע דעפארטמענט האט אין די 1970 יארן דורכגעפירט א שטודיע וועלכע האט געצייגט אז מיט יעדן טאג אין דעילייט סעווינג טיים שפארט זיך דאס לאנד די ווערט 100,000 פעסלעך אויל (אויל איז איינע פון די גרעסטע ענערגיע קוועלער, זיי ווערן גענוצט פאר עלעקטריק סטאנציעס ברענשטאף טאנקן).
היינט צו טאג ווען עס זענען פאראן פיל מער איינוואוינער און מען נוצט אויך פיל מער ענערגיע ווי אמאל שפארט עס נאך פיל מער פער טאג און מיט יעדן טאג וואס מען לייגט צו וועט זיך דאס לאנד שפארן אסאך געלט.
דער קריטיק איז געווען גרויס אין יענע יארן און טראץ וואס די בריטישע פארלאמענט האט דאס געמאכט א געזעץ האבן טייל אפטיילונגן פון דער מלוכה און רעגירונג נישט געוואלט אויספאלגן דעם געזעץ און עס איז געווען א צעמישעניש.
א קליינע פראבלעם פון וועלכע יעדער ליידט איז אז מען דארף רוקן די זייגערס און זיך איינגעוואוינען צו א נייע שלאפן סקעדזשועל, ספעציעל מיט קינדער ווען עס קען געדויערן עטליכע טעג ביז זיי גייען צוריק אריין אין סקעדזשועל און געבן אינדערצווישן עטליכע שלאפלאזע נעכט פאר די עלטערן.
אין געוויסע פלעצער אין די וועלט שטימט עס נישט אזוי גוט ווי אין אמעריקע וויבאלד אין דער אנפאנג און ענדע דעילייט סעווינג וואכן איז נאך טונקל 7:00 צייט וואס קומט אויס אז טייל קינדער גייען אין די סקולס ווען עס איז נאך טונקל.
מיט איין שטונדע מער ליכטיקייט אין דער אווענט שפארט מען זיך אויך אסאך ענערגיע ווייל דאס מיינט אז מען נוצט ווייניגער עלעקטער וויבאלד עס איז נאך ליכטיג.
אויך שפארט דאס ענערגיע וויבאלד מענטשן קומען שפעטער אהיים אין דער זומער און גייען אסאך ארויס וואס מיינט אז מען נוצט אויטאמאטיש ווייניגער ענערגיע וויבאלד מען איז דאך נישט אינדערהיים.
דער צייט אין טאג ווען דער טויש זאל פארקומען איז באשטימט געווארן נאך אין די ערטשע יארן צו 2:00 אזייגער פארטאגס וויבאלד דעמאלט שלאפן רוב מענטשן וואס מיינט אז דאס רוב לאנד איז נישט אין גאס און די ווייניגסטע פליגער, באנען, און אנדערע זאכן זענען אין אפעראציע.
דער הויפט קאנצעפט פון דעם זומער זייגער איז צו פארדינען מער ליכטיקייט ווען רוב מענטשן זענען נאך אויף אנשטאט די פרי פארטאגס שטונדן ווען רוב מענטשן שלאפן נאך.
ווען דער צווייטער וועלט קריג האט אויסגעבראכן און דאס פאראייניגטע קעניגרייך איז געווען אונטער אטאקע האט מען גערוקט דעם זייגער מיט צוויי שטונדן פאראויס כדי צו שפארן וואס מער ענערגיע.
עס איז פאראן אן אלטער דערמאנונג אין אמעריקע פון די פייער דעפארטמענט אז ווען מען רוקט דעם זייגער זאל מען טוישן די באטעריס אין די סמאוקט דעטעקטארס אלס א גרינגע דערמאנונג און געוואוינהייט וועלכע קען ראטעווען לעבנס.
דער קאנצעפט פון איינשפארן די ליכטיגע שעה'ן איז אויפגעטראכט געווארן דורך דער היסטארישער אמעריקאנער שטאטסמאן, בענדזשעמין פרענקלין, א דרוקער, שרייבער, דיפלאמאט, פילאסאף און וויסנשאפטלער אינעם 18טן יארהונדערט.
אלטע היסטאריע ווארשיינליך איז די שטאט אויף די פלאץ פון די זעלבע אלטע שטאט, וואס איז שוין געווען אין די צייטן פון יידן אין ארץ ישראל, אין מלכי יהודה, די שטאט איז געווען אונטער די פלשתים, און זיי האבן געשטערט דאס לעבן פון די יידן.
די סנהדרין איז געווען אין יבנה פאר זיבעציק יאר, נאך רבי יוחנן איז געווען רבן גמליאל פון יבנה, און נאכדעם איז די סנהדרין אריבער צו אושא, נאכן דורכפאל פון בר כוכבא אויפשטאנד.
נייע צייט אין די צייטן פון אטאמאנישע אימפעריע, ביז די מלחמת השחרור, איז געווען דארט אן אראביש דארף, דער בריטישער מאנדאט, האט געברענגט דאס דארף צו א גינסטיקע וווקס, אבער די גבעתי בריגאדע האט איינגענומען דאס דארף אין יוני 1948, און די איינוווינער זענען אנטלאפן קיין עזה שטרייף.
ביי די געגאסענע בליי אפעראציע, איז יבנה געווען די מערסט צפונדיקע שטאט, ווי די סירענע איז געהערט געווארן, אבער קיינע קאסאם ראקעטעס, זענען נישט געפאלן אין שטאט זעלבסט.
אין די צייטן פון ינאי המלך, און שפעטער זיין פרוי שלומציון המלכה, איז די קעניגרייך געווען רואיג, איינמאל די צוויי זענען געשטארבן, האט אויסגעבראכן אין ארץ יהודה, א בירגער קריג, צווישן די צוויי קינדער, יוחנן הורקנוס דער צווייטער, און יהודה אריסטובולוס דער צווייטער.
הורקנוס איז געווען א שוואכער מאנספארשוין, און ער האט געשלאסן א שלום מיט זיין ברודער, אנטיפטרוס האט געהעצט הורקנוס די גאנצע צייט, אז די מלוכה קומט זיך אים און נישט צו זיין ברודער.
ער איז געבוירן צו אנטיפס, א פאמיליע פון אדום, א פאלק וואס האט זיך געפונען אין דרום פון ארץ ישראל, נאכן איינעמען די געגנט דורך די אלכסנדר ינאי, האבן אלע איינוווינער זיך מגייר געווען, אנטיפס צווישן זיי, און ינאי האט אים געשטעלט אלס גובערנאטאר פון אדום.
די רוימישע אימפעריע, האט זיך אריינגעמישט אין די קריג, און אנהייב האבן זיי געפסקנט לטובת אריסטובולוס, נאכדעם וואס ער האט זיי אונטערגעשמירט, אבער פאמפאיוס א רוימישע גענעראל, האט זיך אנגענומען פאר הורקנוס, און נאך א קורצע קריג קעגן אריסטובולוס, האט פאמפאיוס ארויף געשטעלט הורקנוס אויפן בענקל.
אנטיפטרוס, איז געווען א וויכטיקער שטאטסמאן, און פאליטיקער, אין די צייטן פון יוחנן הורקנוס דער צווייטער, אין די צייטן פון צווייטע בית המקדש, און דער פאטער פון צוקונפטיקע קעניג הורדוס.
היסטאריע די שטאט איז געגרינדעט געווארן דורך אלכסנדר מוקדון, אין יאר 334 א"צ, און איז גערופן געווארן אזוי, נאכדעם וואס אלכסנדר האט אזוי גערופן דעם שטאט.
עס איז געווען באוויסט אלס גאר א שיינע שטאט, מיט פארקן און געביידעס, תלמי האט געבויט די גרעסטע ליכט טורעם אינעם פארט, עס איז נאכדעם געווען פון די זיבן וועלט ווונדער.
ביז די אנהייב פון די ציילונג פון קריסטן, איז אלעקסאנדיע געווען א פארגעשריטענע און געלערנטע שטאט, איינער פון די קעניגן, האט אויפגעשטעלט דארט אן אוניווערסיטעט.
שמעון שטיינבערג איז געווען דער מוזיק-לייטער פון דעם אדעסער רוסישן מלוכה טעאטער, פון דעם אלאוקראינישן יידישן מלוכה טעאטער, פונעם קיעווער יידישן מלוכה טעאטער/שפעטער האט דער דאזיקער טעאטער געשפילט אין טשערנאוויץ/.
די לעצטע יארן פון זיין לעבן האט ער שטארק געליטן פון א דעפרעסיע צוליב דעם טראגישן גורל פון זיינע צוויי זין /איינער איז אומגעקומען אויף דער מלחמה, דער אנדערער איז צוויי מאל רעפרעסירט געווארן בשעת דער קולט-תקופה פון יאסיף סטאלין/, איבערלאזנדיק צוויי קליינע אייניקלעך אונטער שמעונ'ס השגחה/, ווי אויך איבער דעם פאגראם איבער יידישער קולטור אין ראטנפארבאנד, וואס האט געלייגט פאקטיש אן ענד צו זיין קאמפאזיטארישער טעטיקייט.
די לעצטע יארן פון זיין לעבן האט ער מיט גרויסע שוועריקייטן געקראגן א שטעלע אין דער טשערנאוויצער מוזיק-שול, ווו ער האט, פונדעסטוועגן, ארויסגעוויזן זיינע גרויסע פעיקייטן אלס א מוזיק-לערער.
ווערק שטיינבערג האט פארפאסט מוזיק צו איבער א הונדערט בינע-ווערק, צווישן זיי :"ריסטאקראטן", "סטעמפעניו", "טביה דער מילכיקער", "מזל-טוב", "אגענטן", "בלאנדנזדע שטערן" פון שלום עליכם, "בעלי-טובות" לויט מענדעלע מוכר ספרים, "אין ברען" פון מ.דניאל, "שבתי-צבי" פון ז.זשולאווסקי, "די משפחה אוואדיס", "כל-נדרי", "אויפשטאנד אין געטא" פון פרץ מארקיש, "די אן קיין שולד שולדיקע " פון א.אסטראווסקי, "דער קארגער" פון מאליער, "מאריא סטוארט" פון וו.הוגא, "שעפסן-קוואל" פון לאפע דע וועגא, "פרינצעסן טוראנדאט" פון ק.גאצי, "רוסישע מענטשן" פון ק.סימאנאוו, "אנפאל" פון ל.לעאנאוו, "דאס צוימען פון אן אנגעשפארטער", "דער סוחר פון ווענעציע" פון שייקספיר, "דער דינער פון צוויי הערן" פון ק.גאלדאני אאוו.
א חוץ דעם, ער האט געשאפן עטלעכע אפערעס, אראטאריעס, סינפאניעס, פילצאליקע מוסטערן פון קאמער-מוזיק /סטרונע-קווארטעטן, קלארינעט קווינטעטן, אקטעטן, פידל סאלא מוזיק, מוזיק פאר קנעפל-אקארדיאן /באיאן/, באארבעטונגען פון יידישע, אוקראאינישע, קאזאכישע, קירגיזישע, טורקמענישע פאלקס-מעלאדיעס און לידער, אריגינעלע לידער.
עס טיילן זיך באזונדער אויס מיט זייער פאפולערקייט : "נאקטורן" פאר פידל /וויאלאנטשעל/ מיט ארקעסטער, זעקס פידל עטיודן אויף יידישע טעמעס, "חסידישער טאנץ", "די יידישע סינפאניע", "קירגיזישע עסקיזן", "צוויי אוזבעקישע סואיטעס", "זעכצן עסקיזן אויף די טעמעס פון יידישע חתנות", לידער אויף די ווערטער פונעם בארימטן יידישן משלים-שרייבער פון טשערנאוויץ אליעזר שטיינבארג, "אוקראאינישער האפאק".
זיין מאמע איז געווען א נייטערן און א מאדיסטקע, זי האט חתונה געהאט צום צווייטן מאל מיט א כליזמר און מארשאלעק, פון וועלכן שמעון האט גענומען לערנען מוזיק און טעאטער.
ער האט זיך שפעטער געלערנט און גראדואירט פון דער אדעסער קאנסערוואטאריע, ווו זיין לערער איז געווען וויטאלד מאלישעווסקי – א תלמיד פון נ.א.רימסקי-קארסאקאוו.
זיין אייניקל מארק אטשאסאלסקי איז געווארן שפעטער א מערקווירדיקער מוזיקער אין טשערנאוויץ.זיין אוראייניקל וולאדיסלאוו אדעלכאנאוו איז א וועלט-בארימטער פידלער.
מדינת ישראל דורכפעלער באשיר זשומייעל, איז געווען איינער פון די צילן אינעם מלחמה, מנחם בעגין האט אים געוואלט זען אלס פרעזידענט פון לבנון, ווי איינער וואס וועט אונטערשרייבן א שלום אפמאך.
14טן סעפטעמבער איז ער אומגעקומען אין אן אטענטאט, אין די הויפטקוואטיר פונעם פאלאנגען פארטיי, און זיין ברודער אמין זשומייעל, האט אים איבערגענומען, ער איז אבער נישט געווען אזוי פרא מדינת ישראל ווי באשיר.
מנחם בעגין דער פרעמיער מיניסטער, האט געשטעלט א קאמיסיע אין שפיץ פון ריכטער שמגר, און אריק שרון, פארטיידיקונגס מיניסטער, איז געזען געווארן פאראנטווארטליך, פארן איבערגעבן קאנטראל, פון סאברא און שאטילא צו די קריסטן, נאכדעם וואס עס זיכער געווען, אז אזא זאך קען פאסירן.
די ערשטע לבנון מלחמה האט אויסגעבראכן דעם 4טן יוני 1982, נאך א טעראר פרווו, וואס א פאלעסטינער טעראר גרופע האט געשיקט א בריוו באמבע צו שלמה ארגוב.
הגם די גרופע וואס האט דורכגעפירט די אטאקע, זענען געווען קעגנער פון פאלעסטין באפרייאונג ארגאניזאציע, איר אנפירער איז אבו נידאל איז עס פארעכנט אלס די שטרוי וואס האט געבראכן דעם רוקן פונעם קעמל.
און גאר שנעל אנגעקומען צו ביירוט, באלאגערנדיג די שטאט, וואס איז שפעטער געווארן, די ערשטע אראבישע הויפטשטאט, וואס מדינת ישראל סאלדאטן האבן איינגענומען.
אבער דאס שיסן ראקעטן אויפן גליל איז שטענדיק געווען א פראבלעם, וואס ישראל האט נישט געקענט פארשווייגן, דערפאר האט ישראל געוואלט פטור ווערן פון יאסער אראפאט, און זיין טעראר גרופע.
די אטאקע די פערטע יוני, האט די מדינת ישראל לופטפלאטע, אטאקירט פאלעסטינער צילן אין לבנון, די פאלעסטינער האבן גענטפערט מיט א מאסיווע באמבאדירונג, אינעם צפון פון מדינת ישראל.
ער איז געווען אין אינדיע, ביזן אויסבראך פון דער ערשטער וועלט מלחמה, ווי ער איז געשיקט געווארן צום פראנט אין פראנקרייך, א קויל האט אים געטראפן, און ער איז ערנסט פארווונדעט געווארן, נאכן זיך אויסקורירן איז ער צוריק צום פראנט, וואו ער איז געווען אן אפיציר, אינעם אויסשפיר אפטיילונג פונעם מיליטער, אין די יארן 1938-1939, האט מאנטגאמערי געדינט אלס קאמאנדיר פון די בריטישע קרעפטן אין ארץ ישראל.
נאכדעם האט ווינסטאן טשערטשיל, אים געמאכט קאמאנדיר אויף דער אכטער בריטישער ארמיי, וואס האט זיך געפונען אין אפריקע, און האט זיך דעמאלט געשלאגן מיט די דייטשער און איטאליענישער ארמייען, ווי ער האט נאך פארשידענע קלוגע מאנוווערן, באוויזן צו באזיגן די נאציס, אין על אלאמיין, און זיי גענצליך ארויסשטויסן פון אפריקע.
ער האט פלאנירט דאס אייננעמען בריקן אויפן ריין , אין ארנהיים האלאנד, דורך פאל-שירעם טרופן, וואס האט זיך אויסגעלאזט מיט א ביטערע דורכפאל, אפילו די זעלנער האבן באוויזן איינצונעמען דריי בריקן גאנצערהייט.
דער אטאקע אין נארמענדי אין 1943 איז ער צוריק גערופן געוארן פון אקטיווע קעמפן, צו אויספלאנירן די אליאירטע אטאקע אויף נאצי דייטשלאנד, ער איז דעמאלט געווען קאמאנדיר פון די אליאירטע כוחות אין אייראפע, ביזן אנקום פון אייזענהאוער קיין פראנקרייך, נאכן אפענסיווע.
נאכן ענדיגן אין אפריקע, איז ער געווען פאראנטווארטליך אויף די בריטישע קרעפטן, אויפן אטאקע אין סיציליע, צוזאמען מיט דזשארדזש פעטאן, דער הויפט גענעראל פונעם אפעראציע, איז געווען דווייט דעיוויד אייזנהאוער.
לבנון, געפונענדיק זיך נאנט צו ישראל, איז פון שטענדיק אן געווען אריינגעמישט אין ישראל פאלעסטינער קאנפליקט, פיער האט אנגענומען א שטעלונג, וואס לכאורה איז עס קעגן די פאלעסטינער, זאגנדיק אז ער וויל זיין זעלבסטשטענדיק, אן אנדערע פעלקער אדער לענדער, אריינגעמישט אינעם פאליטיק.
אסאך האבן געהאלטן אז דאס קומט פון פאטריאטיזם, שפעטער ווען יארדאניע, האט ארויסגעטריבן די פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע פון איר טעריטאריע, איז פיער געצוואונגען געווען אריינצולאזן די טעראריסטן קיין לבנון.
ווען די פאלעסטינער, האבן אנגעהויבן אטאקירן קריסטליכע צילן, האט פיער אנגעהויבן באוואפענען א קריסטליכע מיליציע גרופע, וואס שפעטער איז דאס עיקר הילף געקומען פון ישראל.
ער האט זיך קעגנגעשטעלט צו דעם פראנצויזישן מאנדאט און ער האט געוואלט זען א זעלבסטשטענדיק לבנון, און ווי א געניטער פאליטיקער, האט ער געביטן זיינע מיינונגען יעדע וויילע, פון שטיצן די פאלעסטינער, ביזן אריבערגיין אינגאנצן צו ישראלס זייט.
זייענדיק אין דייטשלאנד, האט ער געזען ווי די נאצי רעזשים ארבעט, הגם ער האט זיך קעגנגעשטעלט צו זייער אידעאלאגיע, האט אים שטארק געכאפט די ארגאניזירונג.
ביים ערשטן בירגער קריג, אין יאר 1958, האט זיך ארויסגעוויזן די שטארקייט פון זיין פארטיי, ווען ער האט אונטערגעברענגט די פרווו פון די נאסער שטיצער, און קאמיל שאמון איז געבליבן פרעזידענט פון לבנון.
נאכן קליינעם ברודער קריג, איז ער ערוועלט געווארן צום נאציאנאלע קאנגרעס, און האט פארטרעטן א דיסטריקט אין ביירוט, ער האט אנגעהאלטן דעם זיץ ביז צו זיין טויט, אין יאר 1984.
זיין פאטער און פעטער האבן געמוזט אנטלויפן ביי דער ערשטער וועלט מלחמה קיין עגיפטן, נאכן ווערן באשולדיקט אין זיך קעגן שטעלן די אטאמאנישע אימפעריע.
רבי אברהם ישכר בער האט נאך אריינגעכאפט צו פארן צום שר שלום פון בעלזא, און אן עקסטערע ליבשאפט האט צו אים ארויסגעוויזען די צדיקים צו וועמען ער פלעגט פארן, דער צאנזער רב, רבי אליעזר'ל דזשיקאווער און רבי דויד'ל דינאווער.
אין יאר ה'תש"ב האבן די דייטשן אנגעהויבן זיך דערנענטערן צו ארץ ישראל און א גרויסער פחד איז געפאלן אויפן יידישן יישוב, דערפאר האט הרב יעקב לאנדא, רב פון בני ברק, זיך געוואנדן צום הוסיאטינער רבי׳ן און האט אים געבעטן צו דאווענען פאר א ישועה פונעם צורר.
דער רבי האט מסכים געווען און איז געגאנגען דאווענען אין ירושלים ביים קבר פון הרב חיים אבן עטר , און נאך זאגן תהילים דארט האט ער געזאגט צום עולם אז "דער צורר וועט נישט האבן קיין שליטה אין אונזער לאנד", און מיט דעם האט ער בארואיגט די חסידים.
רבי ישראל איז געבוירן אין סטריסאוו ט"ז כסלו ה'תרי"ח, צו זיין פאטער הרב מרדכי פייביש פרידמאן, פון הוסיאטין, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד.
ביי די ערשטע וועלט קריג איז רבי ישראל אנטלאפען קיין וויען, ער איז דארט געבליבן ביז אין יאר ה'תרצ"ז, ווען ער איז ארויף געפארן קיין ארץ ישראל אין זיך באזעצט אין תל אביב.
נאכן "שמוציקע פרווו" פון שמעון פערעס, ווען די עבודה איז ארויסגעווארפן געווארן פון דער קאאליציע, איז ער ווידעראמאל געווארן א מיניסטער, דאס מאל אויסערן מיניסטער.
ווען שמיר האט פארלוירן די וואלן אין 1992, האט ער דערקלערט אז ער טרעט ארויס פון פאליטיק, אבער ער האט זיך אומגעקערט, און האט געדינט נאכאמאל אלס זיכערהייטס מיניסטער, אונטער בנימין נתניהוס ערשטע קאדענציע, נאכן איבערנעמען יצחק מרדכי.
ער ווערט פארעכנט אלס רעכטער, ער האט אטאקירט שרון, קודם פארן נישט ענטפערן קעגן דעם פאלעסטינער טעראריזם, אנהייב פון על אקצא אינטיפאדע, שפעטער פארן ריקצוג פלאן פון עזה שטרייף.
דער יוגנסטער זון פון רבי יצחק יעקב איז געווען רבי ירחמיאל צבי פון שעדליץ , וואס איז געווען א רבי נאר א האלב יאר, און שפעטער האט מען ממנה געווען זיין זון רבי יחיאל יהושע פאר דער ממשיך השושלת.
זיין פאטער איז געווען רבי נתן דוד פון שידלאווצע, א זון פון רבי ירחמיאל פשיסחער, דער זון פונעם ייד הקדוש, און זיין שווער איז געווען רבי יהושע אסטראווער, א זון פון רבי שלמה לייב פון לענטשנא, א תלמיד פון ייד הקדוש.
ביאגראפיע ער איז געבוירן געווארן אין מאטלע, בעלארוס, צו זיין מוטער רחל-לאה און זיין פאטער עוזר ווייצמאַן, אַ וואַלד סוחר און אסטאלינער חסיד, צו א רעליגיעזער היים, אלס יינגל האט ער געלערנט אין חדר, שפעטער איז ער געגאנגען לערנען אין פינסק, וואו ער האט זיך אויסגעצייכנט אין כעמיע און וויסנשאפט.
דורכאויס די ערשטע וועלט מלחמה, האט ער געראטעוועט דאס בריטישע ארמיי, ווען אלס כעמיקער האט ער געפונען א באשטאנדטייל צו ערזעצן אצעטאן פאר אויפרייס פולווער.
דערמיט האט ער זיך באקענט מיט ארטור דזשיימס באלפור, און אים איבערצייגט אויסצופירן, דעם לאנג ערווארטעטן באלפורס דעקלאראציע, ווי גרויסבריטאניע אנערקענט אין די רעכטן פון יידישן פאלק, צו האבן א זעלבסטשטענדיק לאנד אין פאלעסטינע.