polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Nihoyat, 2008-yilda Channel 4 telekanali tomonidan eʼlon qilingan soʻrov oʻn toʻrt yoshdan oʻn etti yoshgacha boʻlgan oʻsmirlarning taxminan 40 foizi jinsiy aloqada ekanligini tasdiqladi; ularning 74 % hayotlarida allaqachon jinsiy aloqada boʻlgan; va 6 % bokiralikni yoʻqotish uchun turmushga chiqishni kutishni xohlashdi.
Jinsiy faoliyat, asosan, koronar qon aylanishi bilan bogʻliq asoratlar tufayli bevosita oʻlimga olib kelishi mumkin, bu baʼzan jinsiy aloqada oʻlim, toʻsatdan jinsiy aloqada oʻlim yoki koronar koital oʻlim deb ataladi.
Odamlar, ayniqsa kam yoki umuman mashq qilmaydiganlar, jinsiy aloqada boʻlganda yoki oʻzlari odatlanmagan har qanday kuchli jismoniy mashqlar bilan shugʻullanganlarida yurak xuruji yoki to'satdan o'lim xavfi biroz yuqoriroqdir.
Shveytsariyada jinsiy aloqa bilan bogʻliq holatlar boʻyicha shoshilinch tibbiy yordam boʻlimida oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, 1 % dan kamrogʻi yurak- qon tomir kasalliklari, 10 % ning baʼzi turdagi jarohatlari va 12 % nevrologik favqulodda vaziyatlar boʻlgan, eng tez-tez uchraydigan ogʻriq bosh ogʻrigʻi .
Jinsiy faoliyat miyaning mukofot markazida DFosB deb ataladigan gen transkripsiya omilining ifodasini oshiradi; Binobarin, muntazam ravishda jinsiy faoliyatda tez-tez uchraydigan haddan tashqari bogʻlanish DFB ning haddan tashqari koʻpayishiga olib keladi va bu jinsiy faoliyatga qaramlikni keltirib chiqarishi mumkin.
Har bir eyakulyatsiyada millionlab sperma mavjud, shuning uchun ulardan birining tuxumni muvaffaqiyatli urugʻlantirish ehtimoli ortadi; endi, fallop naychalarida unumdor ayol tuxumi mavjud boʻlganda, erkak jinsiy hujayrasi u bilan qoʻshiladi, natijada urugʻlanish va yangi embrion hosil boʻladi.
Anal jinsiy aloqa anus, anus boʻshligʻi, sfinkter qopqog'i va to'g'ri ichakni stimulyatsiya qilishni oʻz ichiga oladi va koʻpincha jinsiy olatni erkak yoki ayol sherigiga kiritish uchun ishlatiladi, lekin bu ham tegishli boʻlishi mumkin.
Erkak onanizmi portugal tilida punhenta deb nomlanadi va portugal tilida siririca atamasi bilan maʼlum boʻlgan barmoqlar jinsiy aʼzoni mustaqil ravishda yoki sherikning yordami bilan ragʻbatlantirishga asoslangan, qoʻzgʻalish yoki orgazmga erishish.
Gonokokk infektsiyalari va xlamidiya kabi kasalliklar koʻpincha hech qanday alomatga ega emas va davolanmagan xlamidiya infektsiyasi ayollarning bepushtligi va ektopik homiladorlikka olib kelishi mumkin; va davolanmagan gonokokk infektsiyalari homiladorlik, erta tugʻilish va perinatal oʻlimga olib keladi.
Oral jinsiy aloqa va anal jinsiy aloqa boʻyicha CDC 2009-yilda shunday dedi: „Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, oral jinsiy aloqa anal jinsiy aloqa bilan solishtirganda odatda bir xil va turli jinsdagi jinsiy faol juftliklar orasida keng tarqalgan, eng xilma-xil, shu jumladan oʻsmirlarda“.
Yuqorida keltirilgan 2010-yilgi NSSHB tadqiqoti shuni koʻrsatdiki, jinsiy olatni vaginal jinsiy aloqa anal jinsiy aloqaga qaraganda erkaklar orasida koʻproq uchraydi, ammo 25 dan 49 yoshgacha boʻlgan erkaklarning taxminan 13 % dan 15 % gacha faqat jinsiy aloqa bilan shugʻullanadi.
Tadqiqotchilar Uilyam Masters va Virjiniya E. Jonson erkaklar jinsiy olatni-qin jinsiy aloqada orgazmga erishish uchun taxminan 4 daqiqa vaqt olishini aniqladilar; ayollar oʻz sheriklari bilan orgazmga erishish uchun taxminan 10 dan 20 minutgacha vaqt oladilar, ammo onanizm sodir boʻlganda bu vaqtni 4 daqiqagacha qisqartirish mumkin.
Universitet tadqiqotlari shuni koʻrsatadiki, „koʻp juftliklar orgazmga faqat jinsiy olatni-qin jinsiy aloqasi orqali erishish kerak“ degan fikrda qolishadi", "oldindan oʻynash soʻzi „asosiy voqea“ ga shunchaki tayyorgarlik koʻrish shakli sifatida jinsiy ragʻbatlantirishning boshqa har qanday shaklini taklif qiladi.
Qin bilan toʻgʻridan-toʻgʻri kirish yoki toʻgʻridan-toʻgʻri aloqa qilish sodir boʻlmagan jinsiy aloqalar de-fakto jinsiy aloqa deb hisoblansa-da, ular, oral jinsiy aloqa va anal jinsiy aloqada „texnik bokiralik“ ni saqlab qoladi.
Bokiralikni yoʻqotish koʻpincha jinsiy olatni-qin jinsiy aloqasi natijasi deb ataladi, chunki geteroseksual juftliklar, yuqorida aytib oʻtilgan jinsiy aloqaning boshqa ikkita shaklini amalga oshirishi mumkin boʻlsa-da, agar ular jinsiy aloqani amalga oshirmasalar, oʻzlarining bokiraligini saqlab qolishlari mumkin.
Oʻz navbatida, gey juftliklar bokira boʻlib qolishning bir yoʻli sifatida qizarish yoki oral jinsiy aloqa qilish dan foydalanishlari mumkin va yoʻqotish penetratsiya bilan jinsiy olatni-anal jinsiy aloqa sifatida belgilanadi va koʻpchilik erkaklar frotting va oral jinsiy aloqa qilishadi.
20-asrning oʻrtalarida tugʻilishni nazorat qilish tabletkalari va kontratseptsiyaning boshqa yuqori samarali shakllarining rivojlanishi odamlarning ushbu uchta funktsiyani ajratish qobiliyatini oshirgan boʻlsa-da, ular hali ham murakkab naqshlarda sezilarli darajada mos keladi.
Masalan, tugʻish qobiliyatiga ega boʻlgan er-xotin kontratseptiv vositalardan nafaqat jinsiy zavq olish uchun, balki hissiy yaqinlik vositasi sifatida ham jinsiy aloqada boʻlishi mumkin, bu ularning munosabatlarini chuqurlashtiradi, munosabatlarini mustahkamlaydi.
Bu er-xotin turli holatlarda jinsiy aloqaning turli tomonlarini taʼkidlashi mumkin, jinsiy aloqa paytida zavqlanish , boshqa holatda chuqurroq hissiy aloqani boshdan kechirish , keyinroq kontratseptsiyani toʻxtatgandan soʻng, homiladorlikka erishishga intilish .
Ulardan farqli oʻlaroq, tasodifan ikkalasi ham sperma bilan bolaning genetik shakllanishiga hissa qoʻshishni xohlaydigan gey juftliklar in vitro urugʻlantirishdan oʻtishi mumkin, bu ikkalasining ham bolaning haqiqiy ota-onasi sifatida tan olinishi huquqini kafolatlaydi.
Biroq, o'smirlik davridagi homiladorlik koʻpincha eʼtibordan chetda qoladi, ammo tadqiqot shuni koʻrsatadiki, bolalar va oʻsmirlar uchun balogʻat yoshining erta boshlanishi, ular hissiy yoki kognitiv jihatdan tayyor boʻlgunga qadar kattalar kabi harakat qilishni boshlashlari uchun bosim oʻtkazadi.
Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, oʻsmirlarning jinsiy aloqada boʻlishi, ayniqsa qizlarda stress va ruhiy tushkunlik darajasi yuqori boʻladi; ikkinchidan, ular xavfli jinsiy xatti-harakatlarga (masalan, prezervativdan foydalanmasdan jinsiy aloqada boʻlish) koʻproq moyil boʻlishlari mumkin.
Jinsiy salomatlik va xulq-atvor milliy tadqiqoti tomonidan 2010-yilda oʻtkazilgan soʻrovga koʻra, eng soʻnggi jinsiy aloqasi sherigi, qiz doʻsti yoki xotini bilan boʻlgan erkaklar koʻproq qoʻzgʻalish, koʻproq zavqlanish, erektil funktsiya va orgazm bilan bogʻliq muammolar haqida xabar berishdi.
Bu ayollarda erkaklarnikiga qaraganda ancha tez-tez sodir boʻladi va bu ayol tanasiga nisbatan jinsiy taʼlim haqida maʼlumot yoʻqligi, ayniqsa antiseksual madaniyatlarda klitoral stimulyatsiya haqida maʼlumot etishmasligi bilan bogʻliq.
Jinsiy aloqaning jismoniy tuzilishi vaginal stimulyatsiyaga nisbatan jinsiy olatni koʻproq stimulyatsiya qilishga yordam beradi; klitorisning joylashuvi stimulyatsiyani qoʻlda yoki ogʻiz orqali amalga oshirishni talab qiladi, shuning uchun ayol orgazmga etadi.
Taxminan 20 % ayollar orgazm bilan bogʻliq muammolar haqida xabar berishgan va 10 % ular hayotlari davomida hech qachon orgazmga erishmaganliklarini taʼkidlashgan va taxminan 40 % dan 50 % gacha jinsiy norozi boʻlganlar, bu yerda ular qoʻzgʻalish tajribalarida qiyinchiliklarga duch kelganliklarini aytishgan…
Ushbu harakatlar davomida odamlar jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infektsiyalarni yuqtirish xavfi ostida boʻlishi mumkinligi sababli, sogʻliqni saqlash mutaxassislari infektsiya xavfini kamaytirish uchun xavfsizroq jinsiy aloqa amaliyotlarini tavsiya qiladilar.
Jinsiy aloqa uchun toʻgʻri davom etish har ikki sherikning oʻzaro rozi boʻlishi uchun zarur boʻlgan vaqt ekanligini qoʻshimcha qildilar va Kinsi „erkaklarning 75 foizi penetratsiyadan keyin ikki daqiqa ichida eyakulyatsiya qilishini aniqladi“ deb taʼkidladilar.
2008-yilda kanadalik va amerikalik jinsiy terapevtlarning soʻrovi shuni koʻrsatdiki, geteroseksual aloqaning oʻrtacha vaqti 7 minutni tashkil qiladi va 1-2 daqiqa juda tez, 3-7 daqiqa etarli va 7-13 daqiqa maqsadga muvofiqdir.
Ham heteroseksual, ham gomoseksual juftliklar tomonidan qoʻllaniladigan turli xil xavfsiz jinsiy aloqa usullari mavjud, jumladan penetratsion boʻlmagan jinsiy aloqa, masalan, turli jinsdagi juftliklar ham anal, ham oral jinsiy aloqadan foydalanishi, yoki ikkalasi ham, tugʻilishni nazorat qilish shakli sifatida.
Ammo, agar jinsiy olatni qinga yaqin boʻlsa (masalan, oraliq jinsiy aloqa paytida yoki ikkita jinsiy aʼzoni ishqalashda) va sperma kirish joyi yaqinida toʻplangan boʻlsa, hatto anal jinsiy aloqa yoki boshqa jinsiy faoliyat shakllarida ham jiddiylik paydo boʻlishi mumkin.
Homiladorlik xavfi jinsiy olatni qinga yaqin boʻlmaganda ham mavjud boʻlishi mumkin, chunki sperma qinning oʻzi tomonidan qin teshigiga oʻtkazilishi, barmoqlar yoki tananing jinsiy aʼzolaridan tashqari boshqa qismlari bilan aloqa qilishi mumkin.
Vaginal jinsiy aloqa „eng tez-tez oʻrganiladigan xatti-harakat“ ekanligini va bundan tashqari, koʻplab madaniyatlarda bu atamaning sinonimi odamlar „jinsiy aloqada boʻlish“ yoki „jinsiy aloqa“ degan maʼnoga ega boʻlish uchun oʻrnatiladi.
2005-yilda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti har yili dunyo boʻylab 123 million ayol homilador boʻlishini taxmin qildi va ularning 87 millionga yaqini yoki 70,7 foizi tasodifiy boʻlib, yiliga 46 millionga yaqin homiladorlik induksiyalangan abort tufayli toʻxtatiladi.
AQShda har yili bir millionga yaqin oʻsmir ayollar homilador boʻlishadi, ularning taxminan 10 foizi oʻsmirlik davrida; Buyuk Britaniyada oʻsmirlik davridagi homiladorlik darajasi Amerika Qoʻshma Shtatlariga oʻxshashligi isbotlangan.
Klinik tadkikotlar shuni koʻrsatadiki, erta eyakulyatsiyasi boʻlgan erkaklar jinsiy aloqa qilishdan oldin dapoksetinni isteʼmol qilganlar, orgazmga erishgunga qadar, preparatsiz harakat qilish bilan solishtirganda 3-4 baravar koʻproq vaqt talab etiladi.
Jinsiy aloqa va „jinsiy aloqada boʻlish“ ham koʻpincha jinsiy olatni-vaginal aloqani bildirsa-da, [ jinsiy aloqa oʻz maʼnosida sezilarli darajada keng boʻlishi mumkin va ikki yoki undan ortiq odam oʻrtasidagi har qanday penetratsion yoki penetrativ boʻlmagan jinsiy faoliyatni qamrab olishi mumkin.
Kontseptsiya va kontratseptsiya qoʻshimcha ravishda rivojlanayotgan mamlakatlarda hayot va oʻlim holatidir, bu yerda har uchinchi ayol 20 yoshdan oldin tugʻadi; ammo, ushbu mamlakatlarda xavfli abortlarning 90 % dan samarali kontratseptsiya usulidan foydalanishning oldini olish mumkin edi.
Ogʻriqdan tashqari, asosan saraton kasalligi natijasida yuzaga kelgan, jismoniy nogironlik jinsiy aloqani qiyinlashtirishi mumkin va koʻp hollarda nogironlar uchun jinsiy aloqada boʻlgan eng muhim toʻsiqlarga psixologik taʼsir koʻrsatishi mumkin, bu yerda ular nogironlik bilan bogʻliq.
Spirtli ichimliklarni haddan tashqari isteʼmol qilish bilan vaqtinchalik qiyinchiliklar paydo boʻlishi mumkin, bu yerda spirtli ichimliklar dastlab disinhibisyon orqali qiziqishni oshirishi mumkin boʻlsa-da, koʻproq isteʼmol qilish bilan uzoq muddatli jinsiy aloqada boʻlish qobiliyati kamayadi; amaliyot davomida ishlashga taʼsir qiladi.
Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti va Milliy Sogʻliqni saqlash institutlari tomonidan eʼlon qilingan hisobotlarga koʻra, prezervativlarda lateksdan toʻgʻri va izchil foydalanish foydalanuvchining OIV bilan kasallanish xavfini himoyalanmagan holatda taxminan 85-99 % ga kamaytiradi.
Ayollar oʻrtasida jinsiy faollikning pasayishi ularning optimal jismoniy jozibadorlikni saqlab qola olmasligining natijasi boʻlishi mumkin, chunki ularning jinsiy sheriklarining sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolar ushbu harakatni amalga oshirishni qiyinlashtirdi.
Ajralish masalasiga kelsak, ayollar, agar turmush oʻrtogʻining tasodifiy jinsiy aloqada boʻlgan sevgilisi borligini aniqlasa, shuningdek, shaxsiy nizolarning koʻpligi va er-xotin ishlarida kam hamkorlik bilan bogʻliq muammolar boʻlsa, ajralishga koʻproq moyil boʻladi.
Universitet talabalari Richard M. Lerner va Lorens Shtaynberg tadqiqotchilar „jinsiy aloqani qanday aniqlashlari yoki bu atamaning taʼrifi boʻyicha oʻzlarining kelishmovchiliklari bor-yoʻqligi haqida kamdan-kam bahslashadilar“ va ular „bu madaniy fikrlash tarzi cheklash bilan yakunlanadi“ degan xulosaga kelishadi.
Jinsiy olatni vaginal munosabatlarga eʼtibor qaratish, oldingi oʻyinda amalga oshiriladigan oʻzaro jinsiy faoliyatning boshqa shakllarini bekor qilish bilan yakunlanadi, bu yerda u buni „haqiqiy jinsiy aloqa“ deb hisoblamaydi, shuningdek, zo'rlash taʼrifi berilgan.
Ayollar uchun jinsiy faoliyatda klitoral stimulyatsiya muhim rol oʻynaydi; Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, ularning taxminan 70 % dan 80 % gacha orgazmga erishish uchun toʻgʻridan-toʻgʻri klitoral stimulyatsiya kerak.
Neyrofiziolog Devid Uiks tomonidan 30 dan 101 yoshgacha boʻlgan 3500 kishi ishtirok etgan keng koʻlamli tadqiqotida „jinsiy aloqa insonning tashqi koʻrinishiga taʼsir koʻrsatadi, chunki odam oʻz yoshidan toʻrt — yetti yoshgacha yoshroq koʻrinadi“ degan xulosaga keldi.
Hech qanday tadqiqot jinsiy aloqa va uzoq umr ko'rish oʻrtasidagi aniq bogʻliqlikni isbotlamagan boʻlsa-da, Weeks ushbu tadqiqotda koʻrsatilgan foydalar jinsiy aloqa bilan bilvosita bogʻliq, deb nazariyasini ilgari surdi, chunki ular jinsiy aloqa stressni kamaytirish, koʻproq qoniqish va salomatlikni oshirishga hissa qoʻshishi mumkin.
Odamlarda jinsiy aloqa ham, boshqa har qanday jinsiy faoliyat ham salomatlikni mustahkamlash sifatida qayd etilgan yaʼni biz uning foydalari qatoriga antikorlar ishlab chiqarishning koʻpayishi natijasida kelib chiqadigan immunitetning oshishini, keyingi bosimni koʻrsatishimiz mumkin.
Koitus lotincha coitio yoki coire soʻzidan olingan boʻlib, „birga boʻlish yoki qoʻshilish“ yoki „birga borish“ degan maʼnoni anglatadi va turli xil jinsiy faoliyat uchun turli qadimgi lotin nomlari bilan tanilgan, lekin odatda jinsiy olatni-qin orqali kirishni bildiradi.
Koitus atamasi lotincha coitio va coire soʻzlaridan olingan boʻlib, „birga birlashish“ degan maʼnoni anglatadi; U qadimgi lotincha atamalar qoʻllaniladigan turli jinsiy faoliyatlarni tavsiflaydi, lekin odatda faqat va faqat jinsiy olatni-qin jinsiy aloqasiga ishora qiladi, bu koʻpincha vaginal jinsiy aloqa deb ataladi.
yodgorliklarni oʻrganuvchilar yetishib chikdi: Abu Said Mahzum, Mirzo Abdurahmon, Akrom polvon Asqarov va boshqa Toshkent davlat kutubxonasining tashkil etilishi , oʻlkashunoslar va olimlar faoliyatida muhim turtki boʻldi.
qoʻlyozmalar maʼlumotlaridan foydalanib, Oʻrta Osiyo va Oʻzbekiston tarixi haqida asarlar yaratdi („Turkestan v epoxu mongolskogo nashestviya“, 1898—1900; „Svedeniya ob Aralskom more i nizovyax Amudari s drevneyshix vremyon do XVII veka“, 1902; „K istorii orosheniya Turkestana“ va boshqalar).
Tarixning alohida tomonlarini oʻrganish tarix fanining alohida sohalarini ajratishni taqozo qildi (mas., harbiy tarix, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, din, fan, xotinqizlar tarixi va tender tadqiqotlari, sanʼat, intellektual, madaniyat, diplomatiya tarixi va boshqalar).
Sovet mafkurasining tazyiqiga, davr ziddiyatlariga qaramay, tarixchilar tomonidan juda koʻplab arxiv manbalarining ilmiy talqinini mujassamlashtirgan, jumladan, 4 jildli „Oʻzbekiston tarixi“ , 1 jildli „Oʻzbekiston tarixi“ monografiyalari; Toshkent, Samarkand, Qoʻqon, Andijon, Xiva va Buxoro sh.larining eng qad.
Institutda oʻz atrofiga mamlakat tarixchilarini birlashtirib, ularning saʼyharakatlari bilan mustaqil davlat ehtiyojlariga moye yangi yoʻnalishlar zaruriyatidan kelib chiqqan Oʻzbekiston tarixiga oid tadqiqotlarni maʼlum bir tizimga soluvchi „Oʻzbek xalqi va uning davlatchiligi tarixi“ konsepsiyasi ishlab chiqildi.
Asrlar davomida Oʻzbekiston siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, maʼnaviy xayoti tarixi haqidagi maʼlumotlar saroy yilnomachilari, tarixchilar, xonlar, podshohlar tomonidan yozilgan qoʻlyozma manbalar shaklida jamlana bordi.
Turli ijtimoiy va gumanitar fanlar jamiyat hayotining alohida jihatlarini oʻrgansa, tarix fanining tadqiqot obʼyekti — aholi, jamiyat, mamlakat, davlat hayotining oʻtmishi va hoziri haqidagi faktlarni yigʻish, taxlil qilish, toʻplangan bilimlarni maʼlum bir tizimga solish va nazariy jihatdan umumlashtirishdir.
1943-yilda SSSR FAning Oʻzbekiston filiali Til, adabiyot va tarix instituti negizida Tarix institutining tashkil etilishi tarix fani rivojida muayyan bosqich boʻldi, tadqiqotlarni maʼlum ilmiy yoʻnalishlar va reja asosida amalga oshirish yoʻlga koʻyildi.
Biroq bunday cheklashlarga qaramay, Rossiya imperiyasi mustamlakachiligi davridagi ijtimoiyiqtisodiy hayot, boshqaruv tizimi, mustamlakachilik zulmi hamda unga qarshi qaratilgan milliy ozodlik harakatlari kabi masalalarga doir koʻpgina arxiv materiallari oʻrganildi va ilmiy isteʼmolga kiritildi.
Sulaymonov R., „Drevniy Naxshab“, tarix, 2000; Naselennie punktoʻ Buxarskogo emirata , tarix, 1999; Anorboyev A., Islomov U., Matboboyev B., „Oʻzbekiston tarixida qadimgi Fargʻona“, tarix, 2001; Mukminova R., Filanovich M., „Tashkent na perekryostke istorii.
Ocherki drevney i srednevekovoy istorii goroda“, tarix, 2001; Karimov E., „Yasaviya i xodjagannakshbandiya: istoriya deystvitelnaya i vimishlennaya“, tarix, 2000; Aʼzamova G., „Soʻnggi oʻrta asrlar Oʻrta Osiyo shaharlarida hunarmandchilik va savdo“, tarix, 2000).
Rossiya tomonidan Oʻrta Osiyo yerlarining bosib olinishi arafasidagi voqealar, janglar tafsilotlari, Rossiyaning mustamlakachilik siyosati, XIX asrning ikkinchi yarmi — XX asr boshlarida Ahmad Donish, Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy, Mirzo Salimbeklarning Buxoro tarixiga oid asarlarida keltiriladi.
Ushbu asarlarda oʻrta asr tarixnavisligi anʼanalariga koʻra, siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy, maʼnaviy hayot, tashqi aloqalarga oid maʼlumotlar garchi muayyan bir tartibda berilmagan boʻlsada, jamiyat hayotining turli yoʻnalishlari boʻyicha qimmatli maʼlumotlarni koʻramiz.
Bu davrga kelib Vatan tarixi ning koʻplab yetilgan masalalariga yangicha baho berildi: ilgari „bosmachilik“ deb atalgan milliy ozoddik harakatlari, Oʻrta Osiyoning Rossiyaga „qoʻshib olingan“ligi toʻgʻrisida qizgʻin bahsmunozaralar boʻlib oʻtdi; Oʻzbekistondagi jamoalashtirish va sanoatlashtirish tarixi qaytadan koʻrib chiqila boshladi.
Kommunistik partiya mafkurasi asosiy eʼtiborni partiya tarixi yoʻnalishiga qaratdi, tarixiy izlanish maktablari yoʻq qilib tashlandi, tarix fanini jadallik bilan siyosatlashtirish va gʻoyalashtirish jarayoni yuz berdi, uslubiyatda „sinfiylik“ „bir xillik“ tamoyili yuzaga kelib „tarixni sinfning oʻzi yaratadi“ degan qoida qaror topdi.
20-asrning 50—80-yillarida Oʻzbekistonning oʻrta asrlardagi siyosiy hayoti, ijtimoiyiqtisodiy munosabatlar, yer va undan foydalanish, agrar munosabatlar, sunʼiy sugʻorish tizimi tarixi haqida qoʻlyozma asarlar, hujjatli manbalar, arxeologik va etn.
Jamiyat hayotida amalga oshayotgan muhim ijtimoiy jarayonlar tarix fani oldiga oʻzbek xalqining haqqoniy tarixini yaratish, taraqqiyotning turli bosqichlarida jahon hamjamiyatida uning oʻrni va rolini aniqlash, tarixiy bilimlarni ommalashtirish va targib qilish orqali millatning maʼnaviyaxloqiy qadriyatlari, madaniyati, qad.
Buxoro va Xiva xonliklari tarixi Abulgʻoziy Bahodirxonning „Shajarayi turk“ va „Shajarayi tarokima“, Muhammad Amin Buxoriy, Muxammad Sharif, Mirzo Shams Buxoriy, Munis, Ogaxiy, Bayoniy asarlarida keng yoritilgan.
Oʻzbek xalqi shakllanishining asosiy bosqichlari, ularning etnogenetik jarayonlarda qatnashuv darajasi, mintaqaning qadim avtoxton axoliyey bilan tarixiy vorisiyligi va genetik aloqalarini oʻrganishda K. Shoniyozovning „Oʻzbek xalqining shakllanish jarayoni“ monografiyasi ilk qadam boʻldi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi 1996-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi huzurida „Oʻzbekistonning yangi tarixi“ markazini tashkil etish haqida qaror qabul qildi.
Bu qoʻlyozma tarixiy asarlar oʻz davrining ilgʻor fikrli kishilari tomonidan yozilgan boʻlsada, oʻsha davrdagi hukmdorlar raʼyidan oʻtolmasdan, ularning manfaatlariga moye qilib yozilganligini, oʻz davri va muhiti, zamonasi tartiblari, taraqqiyot darajasi tafakkurining xos koʻrinishlari taʼsirini namoyon qiladi.
Oʻrta asrlarda davlat ishlari, boshqaruv tizimi haqida maʼlumot beruvchi Forobiyning „Fozil odamlar shahri“, Yusuf Xos Hojibning „Qutadgʻu bilig“, Nizomulmulkning „Siyosatnoma“, Xondamirning „Dastur al-vuzaro“, Muhammad Boqirxonning „Muvazayi Jahongiriy“ asarlari yaratildi.
90y.larning oʻrtalariga qadar tarix boʻyicha yangi nazariy yendashuvlar asosida bir qator maktab darsliklari tayyorlandi, 7 jildga moʻljallangan Oʻzbekiston tarixining 3jildi, K.Shoniyozov, R. Aminova kabi tadqikrtchilarning monografiyalari eʼlon qilindi.
Bundan tashqari 9-asrning ikkinchi yarmida Muazzinning maxsus xonasida namozxonlar tunda Qurʼondan sura, oyatlarni tilovat qilishlari lozim boʻlgan, 12-asrning ikkinchi yarmida, Salohiddin davrida Muazzin kechki azon paytida aqida oʻqiy boshlagan, 14-asr boshidan esa, juma kunlari ertalab minorada zikr tushilgan.
Bunga qarshi salbiy (jarima sanktsiyalarini belgilash — ayrim davlatlarda qoʻllaniladi) va ijobiy (ovoz berishda ishtirok etganligi uchun davlat byudjetidan pul toʻlanadi yoki saylov oʻtkazilgan kun mehnat taʼtiliga qoʻshib beriladi) tusdagi usullar qoʻllaniladi.
Masalan, „Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida“gi Qonun talablariga muvofiq, agar roʻyxatga kiritilgan fuqarolarning yarmidan kami referendumda ishtirok etgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumni oʻtmagan deb hisoblaydi.
"Unga bir kuchga toʻlgan, sohibi qudrat taʼlim bermishdir. Bas, u yuksak ufqda , tik turdi. Soʻngra yaqinlashib, pastladi. Bas, ikki kamon oraligʻida yo yaqinroq boʻlib. oʻz bandasi ga tushirgan vahiyni keltiradi" .
Muhammad Rahim 1747-yilda Eron hukmdori Nodirshohning toʻsatdan oʻldirilishi haqidagi xabar yetib kelganidan soʻng, uning buyrugʻi bilan Mir Arab madrasasining hujralaridan biriga yashirinib olgan Buxoro xonligi hukmdori Abulfayzxon qatl etilgan.
Biroq Muhammad Rahim Buxoro xonligi taxtiga oʻzi oʻtirishdan hayiqib, taxtga marhum xon Abulfaysxonning 9 yoshli oʻgʻli Abdulmoʻminxonni oʻtqazgan va bolakay soxta xonga qizini berib, uni oʻziga kuyov qilib olgan.
Lekin davom etayotgan ichki nizolar, urushlar mamlakatni xonavayron qilayotganligi, xoʻjalik, savdo-sotiq ishlarining izdan chiqayotganligi, agar bu jarayonlar bundan buyon ham davom etiladigan boʻlsa, davlat halokati muqarrar ekanligini alohida taʼkidladi.
Keyinchalik Kattaqoʻrgʻonlik Ibodullohbiy boshchiligidagi xitoy-qipchoq qavmlari koʻtargan isyonni bostirish uchun Nodirshohning buyrugʻi bilan Buxoroga 1745-yilda yana qaytgan va qoʻshbegi — bosh vazir lavozimini egallagan.
Muhammad Rahimxon Gʻijduvondagi Abdulxoliq Gʻijduvoniy va Shofirkondagi Xoja Orif Revgariy maqbaralarini ziyorat qilib, Buxoroga qaytayotganida yoʻlda, 1758-yil 24-martda, 45 yoshida toʻsatdan kasallanib, bevaqt vafot etgan.
qanoat qilib oʻzlarining Haq yoʻlidagi kurashlaridan tolmay, Allohning dinidan qolmay sobitqadam boʻlsalar, Parvardigori olam ularni zulmatlardan va toru tanglikdan xalos qilib, nurli, baxt-saodatli kunlarga yetkazajagini uqtirayotgandek.
Shunday asarlardan birida «Yusuf surasi jannat ahllari jannatda ham rohat bilan tilovat qilib yuradigan suralardandir», deyilgan boʻlsa, yana birida: «Har Qanday gʻam-tashvishga botgan mahzun kishi Yusuf surasini eshitishi bilan orom-osoyish topur», deyiladi.
Madaniy ansorlardan uchtasi musulmonlar safidan chiqdi, faqat Makkaliklar har qanday keraksiz janjallarni boshlashdan asabiylashgan va faqat muhojirlarga qarshi kurash olib borishni, ixtilofni qabila ichida saqlab qolishni istagan Makkaliklar tomonidan baqirishdi.
Ularning sabablari turlicha edi: ba'zilari karvonda o'zlarining moliyaviy manfaatlarini himoya qilish uchun chiqishgan; boshqalar Naxlada karvon pistirmalaridan birida o'ldirilgan soqchi Ibn al-Hadramiydan o'ch olmoqchi edilar; Nihoyat, musulmonlar ustidan oson g'alaba kutilganida, bir necha kishi ishtirok etishni xohlasa kerak.
Quraysh armiyasi Makkani tark etganidan to Badr yaqiniga yetib kelguniga qadar bo‘lgan yutuqlari haqida kam ma’lumotga ega bo‘lsa-da, bir nechta narsani e’tiborga olish kerak: garchi ko‘plab arab qo‘shinlari erkaklarni rag‘batlantirish va ularga g‘amxo‘rlik qilish uchun yurishlarga o‘z ayollari va bolalarini olib kelishgan.