polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Qoʻqon shahrida faoliyat koʻrsatayotgan Turkiston Muxtoriyati hukumatini qizil askarlar va arman dashnoqlarining qurolli kuchlari yordamida 1918-yil 19-12 fevralda agdarib tashlagan bolsheviklar endi Buxoroda bir zarb bilan amirlik hokimiyatini ham tugatmoqchi edi.
1918-yil fevral oyining oxirida Turkiston XKS raisi F. I. Kolesov Ashxoboddan Toshkentga kaytayotganda Qoʻqon shahrida Yosh buxoroliklar raxbarlari bilan uchrashib, amir hokimiyatiga qarshi kurashda oʻz „xizmat“ini taklif qildi.
Muhojirlikning 2davrida RSFSR va Turkiston Millatlar ishi boʻyicha komissarliklari krshida Yosh buxoroliklarning boʻlimlari ochildi, Fayzulla Xujayev Turkiston respublikasining RSFSR hukumati huzuridagi muxtor vakolatxonasida Yosh buxoroliklar partiyasining boʻlimini tashkil qildi .
Unda Buxorodagi ijtimoiy tuzum va xalq ahvoli yoritildi, Buxorodagi amir hukumatini agʻdarib tashlash uchun tashviqotchi xodimlar tarbiyalash, Buxoro va Turkiston xalklari bilan aloqa bogʻlash, amirga qarshi xalq koʻzgʻolonini tayyorlash va unga rahbarlik qilish, qoʻzgʻolonchilarni qurolyarogʻ bilan taʼminlash masalalari koʻzda tutildi.
Katta boylar qoʻlidagi yerlarni musodara qilish, bepul boshlangʻich taʼlim joriy etish, qishloq xoʻjaligi, hunarmandchilik, ichki va tashqi savdoning ahvolini yaxshilash yoʻlida amaliy choratadbirlar koʻrish zarurligi taʼkidlanadi.
Xalq Nozirlar Shoʻrosi, Inqilobiy qoʻmita va BKP MKning umumiy yigʻilishida 9 kishidan iborat Butun Buxoro inqilobiy qoʻmitasi va respublika hukumati — 11 kishidan iborat Xalq Nozirlar Shoʻrosi tuzildi .
1923-yil iyunda Moskvaning qatʼiy talabi bilan Otaulla Xoʻjayev , Abdurauf Fitrat , Sattor Xoʻjayev , Muinjon Aminov va boshqalar sobiq Yosh buxoroliklar lavozimlaridan olinib, Buxoro davlati hududidan chiqarib yuborildi.
Abdulvohid Burhonov, Mukammil Burhonov, Sadriddin Ayniy, Usmonxoʻja Poʻlatxoʻjayev , Otaulla Xoʻjayev, Ahmadjon Hamdiy , Homidxoʻja Mehriy, Musa Saidjonov, Mirzo Siroj Hakim Yosh buxoroliklarning dastlabki tashkilotchilari edi.
Yosh buxoroliklarning Abdurauf Fitrat, Fayzulla Xoʻjayev va Usmon Xoʻjayev boshchiligidagi soʻl qanoti farmon eʼlon qilingan kunning ertasiga Buxoro shahrida katta namoyish uyushtirdi va Registonda miting oʻtkazdi .
Puti obnovleniya, reformi, borba za nezavisimost, T., 2000; Rajabov Q. K., Mustaqil Turkiston fikri uchun mujodalalar, T., 2000; Buxoro: tarix sahifalari, Buxoro, 1999; Tarix shohidligi va saboqlari, T., 2001; Oʻzbekiston davlatchiligi tarixi ocherklari, T., 2001; Gafarov N., Istoriya kulturnoprosvetitelskoy deyatelnosti djadidov v Buharskom emirate, Xudjand, 2000.
Yozyovon tumanidagi 33 umumiy taʼlim maktabi, 1 kollej, 2 litsey, sport maktabida 18,3 ming oʻquvchi taʼlim olmokda, 35 jamoat kutubxonasi, muzey, 10 dorixona, 801 oʻrinli 8 kasalxona, 4 poliklinika, 23 tibbiy shoxobcha mavjud.
Yozyovon tumanida 1 shaharcha , 10 qishloq fuqarolari yigʻini (Guliston, Yozyovon, Ishtirxon, Xonobod, Choʻliguliston, Yangiboʻston, Yangiobod, Qatortol, Qorasoqol, Qoratepa) bor.
Jumaniyoz Boboniyozov, Bobojon Yoqubov, Jumaniyoz Sultonmurodov, Nazir Sholikorov, Sultonqori Jumaniyozov, Xudoybergan Devonov, Husaynbek devonbegi Matmurodov, Muhammadyorxoʻja Abdullayev partiyaning faollari edi.
Manifestda yangi usul maktablari ochilishi, mamlakatda temir yoʻl, pochta, telegraf barpo etilishi zarurligi, davlat xazinasi nazorat ostiga olinishi, barcha amaldorlarning saylanishi va maosh bilan taʼminlanishi, butun aholining shariat oldida tengligi taʼkidlangan edi.
Xiva xoni, toʻralar va beklarga qarashli butun molmulkni xalqqa berish, katta boylarning yerlarini kambagʻallarga taqsimlash, bepul shifoxonalar va maktablar ochish, yoʻllar va koʻpriklar qurish, siyosiy erkinlik, milliy tengxuquqlilik, xonlik tuzumini agʻdarib tashlab, demokratik xalq hokimiyati — respublikani barpo qilish koʻzda tutildi.
Toʻrtkoʻldagi inqilobchi kommunistlar guruhi hamda Qoʻshmamedxon Sapiyev va Gʻulomalixon Bahodir boshchiligidagi turkman qabilalari Xiva xoni Sayd Abdullaxon va turkman yovmutlarining yetakchisi Junaidxonta karshi kurash boshlash uchun oʻzaro ittifoq tuzib, Xivani egallash uchun qizil askarlarni yordamga chaqirdi.
inqilobiy qoʻmitasining boshligʻi Jumaniyoz Sultonmurodov — rais, Majlisning sobiq raisi Bobooxun Salimov, ulamolar vakili Odamoxun Ortiqov, yirik savdogar Matpanoboy Madrahimov, turkmanlar vakillari Mulla Oʻroz Xoʻjamuhamedov va Mulla Navroʻz Roʻziboyev aʼzo boʻldi.
Yusupov Polvonniyoz Hoji, Yosh xivaliklar tarixi , Urganch, 1999; Xorazm tarixi, 1—2j.lar, Urganch, 1997; Matkarimov M., Xorazm respublikasi: davlattuzilishi, nozirlari va iqtisodi, Urganch, 1993; Oʻzbekistonning yangi tarixi, 1kitob , T., 2000; Turkestan v nachale XX veka: k istorii istokov natsionalnoy nezavisimosti, T., 2000; Alimova D. va b.
Oʻzbekiston tarixi , T., 2000; Rajabov Q. K., Mustaqil Turkiston fikri uchun mujodalalar, T., 2000; Mustabid tuzumning Oʻzbekiston milliy boyliklarini talash siyosati; tarix shohidligi va saboklari, T., 2000; Ocherki po istorii gosudarstvennosti Oʻzbekistona, T., 2001.
Kasaba uyushmasi, xodimlarning boshqa vakillik organi oʻzlarini vakil qilgan xodimlar nomidan muzokara yuritish, J. k.ga oʻzlarini vakil qilgan xodimlarning manfaatlarini himoya qiluvchi ilova kiritishni taklif etish va uni imzolashga haqlidir.
ga uning oʻzida belgilangan tartibda taraflarning oʻzaro roziligi bilan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritiladi, u imzolangan paytdan yoki kelishuvda belgilangan vaqtdan boshlab kuchga kiradi, uning amal qilish muddati taraflar tomonidan belgilanadi va uch yildan oshib ketmasligi lozim.
Ogʻir mashinasozlikning yirik markazi ("Uralmash", "Uralximmash", "Ural elektrotyajmash", "Turbomotor zavodi" va boshqa i. ch. birlashmalari, burgʻilash va metallurgiya sanoati uchun jihozlar, transport mashinasozligi, podshipnik zavodlari ishlab turibdi).
Rossiya FAning Ural boʻlimi, 14 oliy oʻquv yurti , 5 teatr, oʻlkashunoslik, Ural yozuvchilari, tibbiyot tarixi muzeylari, suratlar galereyasi, P. P. Bajov, D. N. Mamin-Sibiryak, F. M. Reshetnikov va b.ning uymuzeylari mavjud.
Gʻulomovda quyidagi davlatlar joylashgan: Botsvana, Zimbabve, Lesoto, Namibiya, Eswatini, JAR, qisman — Angola, Zambiya, Malavi va Mozambik; orollardan — Komor orollari, Madagaskar, Mavrikiy, Seyshell orollari, Fransiya mulki boʻlgan — Reyunon.
Paydo boʻlish sharoitiga qarab xirurgik J., jangda yaralanish va tasodifiy J. ajratiladi; jarohatlovchi qurol qanday shikact yetkazganligiga qarab, kesilgan, sanchilgan, chopilgan, yirtilgan , lat yegan, ezilgan, tishlangan va oʻq tekkan J. farq qilinadi.
Masalan, koʻkrak boʻshligʻidagi J. oʻtuvchi harakterda boʻlsa, u holda koʻkrak boʻshligʻidagi aʼzolar (yurak, oʻpka, koʻkrak boʻshligʻi aʼzolari, traxeya, qiziloʻngach, aorta va h. k.) shikastlanishi yoki shikastlanmasligi mumkin.
Mikroblar J.ga jarohatlovchi quroldan, tevarak atrofdagi teri, kiyim, tuproq va b.dan oʻtib, tomirdan chiqqan qonda, majaqlangan toʻqimalarda rivojlanadi va uni yalligʻlantiradi, sepsis, qoqshol, gazli gangrena kabi infeksion kasalliklarga sabab boʻladi.
Birinchi yordam: ketayotgan qon toʻxtatiladi, J. atrofidagi teriga spirtli yod surtgach, aseptika qoidalariga rioya qilgan holda va antiseptika vositalaridan foydalanib, J.ni ifloslanishdan saqlash, jarohatlangan aʼzoni qimirlamaydigan qilib qoʻyish , shundan keyin bemorni davolash muassasasiga yetkazib borish kerak.
Turar joyning tashki va ichki shakllari, turlari va koʻrinishi jihatidan xilmaxilligi iklim, tabiiy geografik sharoit takrzosi, ijtimoiy munosabatlar xususiyati, iqtisodiy moddiyturmush darajasi, madaniy va milliy anʼanalarga bogʻliq holda rivojlanib, murakkablashib borgan.
Chodir (hayvon terisi, matodan; Osiyoning jan. toglik hududlarida, eroniylar, arablar), oq uy, qora uyoʻtov, chayla, kapa, olachuq kabi mugʻul koʻchma uyjoylari ayniqsa koʻchmanchi turkiy qavmlarda keng qoʻllangan, hatto arava ustiga qurilgan koʻchik lar Dashti Qipchoqsan Sharqiy Yevropagacha boʻlgan hududlarda kuzatilgan.
Chor Rossiyasi Oʻrta Osiyoni bosib olgach, anʼanaviy Turar joylar bilan bir qatorda Toshkent, Samarqand, Kogon, Andijon, Skobelev , Qoʻqon va boshqa shaharlarda 1—2 qavatli uylar yevropacha uslubda qurila boshlandi.
Boy va savdogarlar Turar joylari — Toshkentdagi Romanov saroyi, A.Polovsev uyi, Qoʻqondagi akauka Simxoyevlar uylari, Knaab uyi, Samarqandda Kalontarov uyi va boshqalarni rus harbiy muhandislari I.A.Markevich, G.M.Svarichevskiy, V.S.Geynselman va boshqa mahalliy xalq ustalari bilan hamkorlikda qurganlar.
Shaharlarda aholining keskin koʻpayishi natijasida yirik Turar joy massivlari (Chilonzor, Sergeli, Yunusobod, Yalangʻoch, Sebzor va boshqalar)dagi Turar joy binolari qurilishida 76, 146, 148, 176 turkumdagi loyihalardan foydalanildi.
Alohida oilalarning turli ehtiyojlarini hisobga olgan holda bunyod etilgan Angliya kottejpari, koʻpxonadonli oilalarda zamonaviy qulayliklar yaratilgan daromadli uylar meʼmorlarning qurilishda toʻplagan imkoniyat va uslublarini zamonaviy Turar joy turini yaratishida muhim rol oʻynadi.
Turar joylar meʼmorligi hozirgi vaqtda turli jihatlarga koʻra tasniflanadi, jumladan, qurilish ashyolari boʻyicha , qurilish texnologiyasi boʻyicha , oʻzaro birikuvi boʻyicha , loyihalarini amalga oshirish qirralari boʻyicha , qavatlari boʻyicha , xonadon larning oʻzaro birikuvi boʻyicha , egalik boʻyicha , hovlining mavjudligi va yana b.
Samarqand, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Qoʻqon, Toshkent kabi koʻhna shaharlarda, asosan, 18—19-asrlarga oid Turar joy namunalari sakdangan, ularda oʻziga xos shaklu shamoyil, pastbalandliklardagi mutanosiblik, mahalliy qurilish ashyolaridan foydalanish, quyoshning jazirama issigʻini toʻsuvchi usullarning hammasi hisobga olingan.
Ular madaniy gʻoʻzalardan tarqalish arealining torligi, turlararo polimorfizmning juda sust ifodalanganligi, shoxlanishining monopodial yoki aralash boʻlishi, koʻsaqlarining juda maydaligi, tola va chigit tuklari orasida aniq chegara yoʻqligi bilan farqlanadi.
dan toshdan yasalgan omoch tishi, koʻplab sopol idish lar jez igna, bigiz, xanjar, sopol andava, chaqmoqtoshdan ishlangan paykonlar, jez taqinchoqlar (rangli toshlar qadalgan koʻplab toʻgʻnogʻich, bilaguzuk, zirak, oyna) qimmatbaho toshlar va suyakdan yasalgan munchoqlar, jez surmadon, qabila muhr tamgʻalari, ip mato qoldigʻi va b.
Portlovchi moddalarning yonishi — portlovchi moddalarning boʻlinish ekzotermik kimyoviy reaksiyasi zonasining oʻzoʻzidan tarqalishi yoki bir qatlamdan ikkinchi qatlamga reaksiya energiyasi ning utishi natijasida portlovchi modda komponentlarining oʻzaro taʼsirlashuvi.
JTAKE tosh davri , neolit , eneolit , jez va ilk temir davrlari, ayniqsa Parfiya madaniyati boʻyicha muhim arxeologik tadqiqotlar olib borib, yangi va eski Yaisodagi qazishmalar vaqtida jahon tarix fani uchun oʻta muhim ashyoviy dalillar topdi, ulardan ritonlar xususidagi maʼlumotlar Italiyada, Parfiya yozma hujjatlari esa Angliyada nashr etildi.
karvon yoʻllarini oʻrganish borasida ham muhim ilmiy tadqiqotlar olib bordi: Erk qala, Gabr qalʼa hamda Sulton qalʼa harobalaridan topilgan idish va buyumlarga tayanib, Marv tarixi davrlarga boʻlindi , Marv vohasida 11 — 12-asrda hunarmandchilik taraqqiy etganligi aniqlandi.
Yorug'likning sochilishi - bu fizikada harakatlanuvchi zarralar yoki yorug'lik yoki tovush kabi u yoki bu shakldagi nurlanish, ular o'tadigan muhitda lokalizatsiya qilingan formalar tufayli to'g'ri traektoriyadan chetga chiqishga majbur bo'lgan fizik jarayonlarning keng doirasini tavsiflash uchun ishlatiladigan atama.
Yadro fizikasida ko'ndalang kesimlarning maydonlari , zichlik, o'rtacha erkin yurish uzunligi va massa susayish koeffitsientining teskari qiymati yoki nuklon uchun maydon, elektron mikroskopiya ishlatiladi buning o'rniga, ko'pincha elastik bo'lmagan o'rtacha erkin yo'l uzunligi muhokama qilinadi.
bu yerda I o - boshlang'ich oqim, yo'l uzunligi x x xo, ikkinchi tenglik o'zaro ta'sirning o'rtacha erkin yo'lini belgilaydi , uchinchisi, tasavvurlar maydonini aniqlash uchun hajm birligiga to'g'ri keladigan nishonlar sonidan foydalanadi , va oxirgisi zichlikning o'rtacha erkin yo'lini aniqlash uchun maqsadli massa zichligi dan foydalanadi.
Baranovskiy va Q. Mirkarimovalar bilan "Uchrashuv", "Havaskor", "Salom" kabi xoreografik kompozitsiyalar hamda "Pilla", "Zang", "Katta oʻyin", "Larzon", "Choʻpon", "Fargʻonacha", "Fargʻona ruboiysi", "Buxorocha", "Xorazmcha" kabi oʻnlab raqslarni sahnaga qoʻyish va yaratishga katta hissa qoʻshgan.
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida katta laborant , Oʻsimliklar eksperimental biol.si institutida kichik ilmiy xodim , katta ilmiy xodim , gʻoʻza geterozisi va amaliy seleksiyasi laboratoriyasi mudiri , Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi "Biolog" IIB bosh direktori .
da boʻlim mudiri , bosh muharrir oʻrinbosari , maʼmuriy tashkilotda shoʻba mudiri , Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida direktor , Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida tarjima kengashining maslahatchisi .
Jang davomida pulemyotdan o‘q uzish to‘xtatilgach, Yoqubov bunkerga yaqinlashadi va u yerda ambrazuraga granata tashlanishiga bir baxya qoladi, ammo otishma nuqtasi oʻz vaqtida yoʻq qilinadi va dushmanga qarshi hujum davom ettiriladi.
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 22-iyuldagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi frontda qoʻmondonning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Yoqubov Usmon vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlanadi.
Qadim zamonning afsonaviy qahramoni Afridun esa, Yer yuzini sharq — gʻarb yoʻnalishida taqsimlab, uni oʻgʻillariga belgilabdi: sharqiy yerlarni Turga, oʻrtadagi joylarni Erajga va gʻarbiy qismni Salimga.
ning jan. chegarasini 12 39’ 5" sh.k.dan oʻtkazdi va undan ekvatorgacha boʻlgan oraliqni "birinchi ikdimning nariyogʻidagi yerlar" deb atadi. Keyingi iklimlarni shunga parallel ravishda shim.ga davom ettirib, yettinchi iqlimning shim. chegarasini 50 24’ 34" sh.k.
Oʻzbekiston Respublikasi JK ga koʻra, sodir etilgan jinoyat uchun 16 yoshga toʻlgan jismoniy shaxslar, javobgarlikni ogʻirlashtiradigan holatlarda qasddan odam oʻldirganlik uchun — 13 yoshga toʻlgan shaxslar javobgarlikka tortiladi.
Tilovov shunday tarjima qiladi : "Bu Somon namoyondalarining baland ravoqiy toqilaridandir. Va toza suv va keng havoli joyida koʻrkam qilib qurildi. Buning kabi imoratlar buxorolik maliklarning hammasida boʻlmagan… Alloh taoloning baxtila va fazlila bunyodga keldi. Tamomi ixlos birla buni „Yodgorning imorati“ dedi".
Muhammad Olim Nasafiyning aytishicha, Amir Nasrullo Shahrisabz bekligini egallagach, Yakkabog beki Yodgor Vallamiyni huzuriga taklif qilib, u bilan suhbatlashgan va oqil, dono, dindor bòlgan bu bekni òz òrniga qayta tasdiqlagan.
1930y.larda hozirgi quvvati 810—950 t/sutka chigit boʻlgan Qoʻqon va Kattaqoʻrgʻon yogʻ-moy kombinatlari, 1980 yilda quvvati 1200 t/sutka chigit boʻlgan Koson va Guliston yogʻekstraksiya zdlari qurilib, ishga tushirildi.
Birlamchi Ye.o.m. — suv dastlab boʻsh jinslarda toʻplanadi, soʻngra muzlaydi; bular Ye.o.m.ning koʻp qismini tashkil etib, koʻpincha kontakt, gʻovak, pardali bazal muz-sement koʻrinishida, shuningdek, segregatsion va inʼyeksion muz deb atalmishlari ham yirik linza va qatlam shaklida uchraydi.
Andronovo madaniyatining yuqori bosqichiga mansub yodgorliklar Xorazmda, Toshkentdagi Koʻkcha mozorida, Buxoro viloyati Qorakoʻl tumanida, Urgut tumanining Moʻminobod qishlogʻida, Chirchiq daryosi boʻyida — Achchiqkoʻl va Sergeli tepalarida topilgan.
Vazifasiga koʻra, yuk koʻtaruvchi devor va yuk tushmaydigan pardevor ; turiga qarab, toʻsin, ferma, ravoq, rom, qubba, qobiq koʻrinishidagi qismlar; oʻzaro biriktirilishiga koʻra, mix, mixchoʻp va boltlar bilan hamda yelimlab biriktiriladigan xillarga boʻlinadi.
Bir va ikki nishabli tomlarning steropillarini oʻrnatish: A— bir nishabli tom steropillari; B — ikki nishabli tom steropillari; 1— oraliq tirgaksiz; 2— bir tirgakli; 3— markaziy ustunlarga ega; 4~ assimmetrik bir qator ustunlarga ega; 5— tirgak va toʻsinlarga ega; 6— ikki qator ustunlarga ega.
Hozir Oʻzbekistonda Jamiyat taraqqiyotining eng asosiy muammosi insonlarning, ayniqsa yosh avlodning maʼnaviy dunyosini shakllantirish va boyitish, ularni istiqlol mafkurasi asosida tarbiyalash, oʻzbek xalqining boy madaniy va maʼnaviy merosi, qadriyatlari, anʼanalari va urf-odatlarini egallashlari uchun shart-sharoit yaratishdir.
Namanganning olmasi“ , „Qiz bola“ qoʻshiqlarining J. uslubida qayta ishlangan variantlari, A. Malaxovning oʻzbek ohang va usullaridan foydalnib yozilgan „Yulduz doirasi“, „Qora koʻzlar“ orkestr asarlari milliy jaz musiqasining ilk namunalaridandir.
1968-yilda Toshkentda 1-Jaz musiqasi festivali boʻlib oʻtdi; 1977, 1978, 1984-yillari Fargʻonada jaz musiqasi xalqaro festivallari oʻtazilgan; mazkur shaharlarda jaz klublari, Buxoro, Navoiy va boshqa shaharlarda jaz guruhlari tashkil topgan.
Afrika xalklari folklorining belgilari — bir yoʻla turli usullarning yangrashi, deyarli har gal oʻzgarib turuvchi asosiy kuyning koʻp takrorlanishi, oʻziga xos nolalarga boyligi, hayajonli kuylash uslubi, muayyan yoʻnalishdagi ijroviy badihagoʻylik — jazning tub xususiyatlariga aylangan.
Yovvoyi hayvonlar Yo.i ularni tutqinlikda kuzatish yoki halqalash, qishloq xoʻjaligi hayvonlari Yo.i ular tugʻilgan vaqtni qayd qilib qoʻyish yoki ularni nishonlash orqali, koʻpchilik sut emizuvchilar Yo.i tishlarining yedirilishi yoki shoxlarining holatiga, baliqlar Yo.i tangachalariga, qushlar Yo.i patlariga qarab aniqlanadi.
Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti — davlatlar oʻrtasida xavfsizlik va hamkorlikni taʼminlashga qaratilgan harakatlarni muvofiqlashtiruvchi va ularning rivojlanish tamoyillarini belgilab beruvchi, shuningdek, ijtimoiy-siyosiy jarayonlarni demokratlashtirishga koʻmaklashuvchi xalqaro tashkilot.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenta I. Karimov Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining Lissabon sammitida mojarolar yuz berib turgan hududlarga yashirincha qurol-yarogʻ etkazib berishni toʻxtatish, Istanbul sammitida terrorizmga qarshi kurash boʻyicha xalqaro markaz tuzish haqida taklif bilan chiqdi.
sud muhokamasida qatnashayotib, guvohlarga, ekspertga, sudlanuvchiga, boshqa J.larga, fuqarolik daʼvogari va fuqarolik javobgariga savollar, sud tergovining istalgan paytida sud tekshirayotgan ish holatlari yuzasidan koʻrsatuv berish, arz qilingan fuqarolik daʼvosini quvvatlash huquqiga ega.
Jismoniy zarar — fuqaroning badaniga shikact va sogʻligʻiga putur yetkazish, jismoniy azob va ogʻriklarga duchor qilish, mulkiy zarar — shaxciy mulkni gʻayriqonuniy ravishda olish, unga shikact yetkazish yoki mulkka egalik qilish huquqini buzish demakdir.
Intizomiy J. — mulkchilik shaklidan qatʼi nazar har qanday yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan korxona, muassasa, tashkilotda belgilangan ichki mehnat intizominn buzgan shaxsga nisbatan ish beruvchilar tomonidan qoʻllanadigan majburlov chorasi boʻlib, xayfsan berish, jarima solish, mehnat shartnomasini bekor qilish tarzida boʻlishi mumkin.
"J. at-t."ning 16-asrda eski oʻzbek tiliga oʻgirilgan ikki nusxasi (Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti, Turkmaniston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti fondlarida) mavjud boʻlib, ulardan birining tarjimoni Muhammad Ali ibn Darvesh Ali Buxoriy, ikkinchisiniki Solur bobo ibn Qul Alidir.
Yorugʻlik oqimini toʻplash darajasiga qarab, yorugʻlik oqimini optik oʻq boʻylab toʻla toʻplaydigan , yorugʻlik oqimini optik oʻqning baʼzi uchastkasida kichik hajmda toʻla toʻplaydigan , yorugʻlik oqimini katta fazoviy burchakda qayta taqsimlaydigan xillarga bulinadi.
Oddi y yoritish armaturalariga sanoat binolarini yoritish uchun ishlatiladigan qaytargichi emalli, zdlarning baland sexlari va xonalari, shuningdek, katta koʻchalarni yoritadigan qaytargich oynali, nam oʻtkazmaydigan va portlashdan saqlaydigan, stolga qoʻyiladigan va b.
Jigar bir sutkada 600–700 g oʻt ishlab chiqarib, ovqat hazm boʻlishida va oziq moddalarning ichakdan qonga soʻrilishida muhim rol oʻynaydi; oqsillar, yogʻlar va uglevodlar almashinuvida qatnashadi; bundan tashqari, moddalar almashinuvida hosil boʻladigan yoki tashqaridan kirgan zaharli moddalarni zararsizlantirib, himoya funksiyasini bajaradi.
Jigar faqat umurtqali hayvonlarda joylashgan asosiy metabolik organ boʻlib, u organizmni detoksifikatsiya qilish, hazm qilish va oʻsish uchun zarur boʻlgan oqsillar va biokimyoviy moddalarni sintez qilish kabi koʻplab muhim biologik funksiyalarni bajaradi.
2 qismdan iborat boʻlib, birinchi — asosiy qismi moʻhim tushunchalar, tamoyillar, qonuniyatlar hamda dunyo regionlari va ayrim mamlakatlar miqyosida iqtisodiy salohiyatni belgilab beruvchi resurslar va omillar sistemasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Ayrim mamlakatlarning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi tavsifi, ularning geografik oʻrni, tabiiy resurs omillari, aholisi va mehnat resoʻrslari, xoʻjaligi, ichki tafovuglari hamda tashqi iqtisodiy aloqalari boʻyicha mavjud maʼloʻmotlarga asoslanadi.
Asarda, jumladan, Oʻrta Osiyoning Xorazm, Buxoro, Marv, Axsikat, Samarqand, Fargʻona, Forob kabi shahar va viloyatlaridan chiqqan olimlar (Abulvafo Muhammad Axsikatiy, Abu Rashod Ahmad Axsikatiy, Abu Nasr Forobiy, MansurashShoshiy, Abulhasan Oʻzgandiy va b.)ning nomi zikr qilingan.
Jigar sirrozi turlicha namoyon boʻladi va u xastalikning qaysi shaklida kechishi hamda davriga bogʻliq; tekshirganda jigarning qattiqlashgani va funksiyasining buzilganligiga qaramay, kishi uzoq vaqt hech qanday xastalik alomatini sezmay yurishi mumkin.
Qazish vaqtida sopol idish (xum, xumcha, hoʻqacha, kosalar, tova, qozon, togʻora, qadah va b.), diniy marosimlarda ishlatiladigan asboblar, maʼbudalarning sopol haykalchalari, Naxshab tangasi , sugd yozuvi namunalari, muxr nusxasi topilgan.
Jinssiz koʻpayish ona organizmdan uning bir qismini ajralib chiqqan, yangi qiz organizmga aylanishi, shuningdek, koʻpayish vazifasini bajaradigan maxsus tuzilmalar (bir hujayralilarda — sporalar, gʻovaktanlilarda — gemmulalar, mshankalarda — statoblastlar) hosil qilib, keyinchalik yangi qizlik organizmini hosil qilish orqali sodir boʻlishi mumkin.
Bemorni toʻgʻri parvarish qilish va holatini muntazam ravishda oʻzgartirib turish (agar bunga monelik boʻlmasa, miyasiga qon quyilmagan va miokard infarkti boʻlmagan boʻlsa); uni choyshab tekis qilib yozilgan maxsus toʻshakka yotqizish va h.
hosil boʻlishi ehtimoli boʻlgan joylarga, mas, dumgʻaza va quymich tagiga choyshab oʻralgan yoki jild kiydirilgan rezina tuvak, tovon tagiga ichiga paxta solingan doka doiralar qoʻyiladi; bemor qorni bilan yotganda esa bunday doiralar tizza qopqogʻi, doʻnglar va yonbosh suyaklari tagiga qo'yiladi.
ikkinchi bosqich; mahsulot yoki buyumlar: trikotaj yoki toʻqima matolar, trikotaj buyumlari, adyol, gilam, fetr, notoʻqima materiallar olish uchinchi bosqich; mahsulot va buyumlarga ishlov berish, boʻyash, gul bosish, issiqlik bilan ishlov berish kabi jarayonlar toʻrtinchi bosqich hisoblanadi.
Tarmoq korxonalarida junni qayta ishlash, sof jundan yoki uning boshqa tolalar aralashmasidan har xil chiziqli zichlikdagi iplar, jun gazlamalar, har xil texnik va maxsus gazlamalar, gilam va gilam mahsulotlari, kigiz-namat va fetr buyumlar, notoʻqima materiallar ishlab chiqariladi.
Qiz bola chaqaloqlik va bolalik davrida unda hali jinsiy gormonlar boʻlmagani sababli jinsiy aʼzolari alohida anatomik va fiziologik xususiyatlarga ega boʻladi; qin epiteliysi 2—3 qavat hujayralardan iborat , qinda maxsus mikroorganizmlar — qin tayoqchalari boʻlmaydi.
Qiz bolalarning jinsiy aʼzolari qay ahvolda ekanligiga doim koʻz-quloq boʻlib turish lozim: tozalikka rioya qilish, jinsiy aʼzolarini, oraliq sohasini muntazam yuvib turish, ich kiyimlarini tez-tez almashtirib, ularni qaynatib yuvish va dazmollash, qiz bola kiyimlari, sochiq va b.
Jinsiy aʼzolarni har kuni iliq suvda sovunlab yuvish, oʻgʻil bola hali goʻdakligidayoq uning jinsiy olatini toza tutishga, u ulgʻaygani sayin jinsiy aʼzosini bot-bot sovunlab yuvib turish va QURUQ qilib artishga odatlantirib borish lozim.
namunalari diskoteka, yoshlar klubi, dansing , stadion kabi maxsus joylarda zamonaviy texnika vositalari yordamida ijro etiladi, yeshlarning maʼnaviy va jismoniy ehtiyojlarini qondirib, ularning dunyoqarashi, histuygʻulari va intilishlarini aks ettiradi.