polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2022-yil 28-fevralda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi munosabati bilan Yevropa Ittifoqi Usmonovni qora roʻyxatga kiritib, unga Yevropa Ittifoqi miqyosida sayohat qilishni taqiqlab qoʻydi, uning barcha aktivlarini muzlatib qoʻydi va Usomonovni „Vladimir Putinning sevimli oligarxi“ deb atadi.
14-dekabr kuni „Kommersant“ gazetasining 60 nafar jurnalisti Usmonovga ochiq xat yozib, shunday dedi: 2012-yilgi prezidentlik saylovlarida oʻz nomzodini qoʻyishini eʼlon qilgan Mixail Proxorov oʻsha kuniyoq „Kommersant“ni sotib olishni taklif qilgan, biroq Usmonov bu taklifni rad etgan.
Kelishuvga koʻra, rais Piter Xill-Vud klub direktorlari 2009-yilning apreliga qadar oʻz ulushlarini faqat „ruxsat berilgan shaxslargagina“ sotishi mumkin va boshqa boshqaruv aʼzolariga 2012-yil oktyabrigacha aksiyalar boʻyicha „birinchi variantni“ berishlari kerak edi.
Usmonovning vaqtincha iste’foga chiqishiga qaramay, 2023-yil 10-martda FIE 2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlari uchun saralash boshlanishi arafasida rossiyalik va belaruslik sportchilar va rasmiylarni rasman qayta tiklagan birinchi Olimpiya boshqaruv organi boʻldi.
90-yillarning oxirida Usmonov Rossiyaning Gazprom davlat gaz kompaniyasining sarmoyaviy-xolding shoʻba korxonasi Gazprom Invest Holdings bosh direktori boʻlgan va uni oʻn yildan koʻproq vaqt davomida boshqarib, soʻngra 2014-yilda kompaniyani tark etgan.
Singapur uchburshak shaklida boʻlib, uning koptogi „Tringapore“ deb ataladi; Isroil giperkub shaklidagi koptokka ega; Qozogʻiston gʻisht shaklidadir; Buyuk Britaniya boʻlsa shlyapa kiygan va monokl taqqan qilib tasvirlanadi.
2019-yil 12-noyabrda Superkubok to‘rtta jamoaga, ya’ni Qirollik kubogi va La Liga g‘oliblari va ikkinchi o‘rinlarini egallagan jamoalar ishtirok etishi va keyingi uch jamoa uchun Saudiya Arabistonining Jidda shahridagi King Abdulla Sports Sitida o‘tkazilishi e’lon qilindi.
Shartnoma tanqidga uchradi: RTVE davlat teleradiokompaniyasining sport dasturlari boʻlimi rahbari Xesus Alvares Saudiya Arabistonidagi inson va ayollar huquqlariga norozilik sifatida Superkubok uchun OAV huquqlari uchun daʼvo qilmasligini aytdi.ayollar sportida .
1941 yilda Copa Presidente FEF rasmiy turnir sifatida RFEF tomonidan tashkil etilgan va tashkil etilgan; ammo, shuningdek, faqat bir marta bahs bo'lib o'tdi va mini-liga formatidagi 12 o'yindan 11 tasi 1941 yil aprel-may oylari orasida o'tkazilgan bo'lsa-da, uning so'nggi, hal qiluvchi uchrashuvi 1947 yilning sentyabrida bo'lib o'tguncha qoldirildi
Ikkinchi oyning ustiga, ular qattiq ovqat eyishni va umrining ikkinchi yoki uchinchi oylari bilan ov qilishni oʻrgana oladilar va Besh yildan olti oyga kelib yosh hayvonlarni etishtirish tugaydi va kattalar oʻz saytingizni qidirishni boshlashadi.
Biroq, suvda boʻlganingizda, shu soatdan koʻproq vaqt davomida namlanadi namlanadi , shuning uchun sirtizni xizmatga qoʻyishi mumkin boʻlgan maxsus roʻyxatlarda quritilishi kerak quruq qum, oʻtlar, hijob, bir qator mualliflar, quritilgan barglar va boshqalar bilan tuproqni oʻqish, otter oʻz moʻynali kunning 4-8% dan 8% gacha boʻlgan.
Italiyada, hozirgi paytda otterning aholisi qayta tiklanadi.1980-yillarning Bolgariyada uy xoʻjaliklarini oʻrganish, terilarni isteʼmol qilish va oʻrtacha yillik oʻsish, oʻrtacha 1000-1400 kun, bu 3-5 baravar kam boʻlgan XX asr boshlari, lekin 1950-1960 yillarda koʻproq.
Baliqning daryosining ichki toʻqimalari, Tiirae Tiaminase fermasida, keyinchalik, keyinchalik, agar ular oʻzlarini noinmaydigan oziq-ovqat resurslari bilan taʼminlay olmasalar Bu, Tiamine vitamini etishmovchiligi va natijada Tiamin kasalligi rivojlanishi mumkin.
5–8 m/sek tezlikdagi shamol oʻrtacha, 14 m/sek tezlikdagi shamol esa kuchli hisoblanadi; 20–25 m/sek tezlikdagi shamol dovul , 30 m/sek tezlikdagi shamol boʻron , uning birdaniga 20 m/sek gacha keskin kuchayishi qasirgʻa deyiladi.
Konservativ hisob-kitoblarga koʻra, toʻrtta Karib dengizi asboblari ispan olti torli gitarasidan kelib chiqqan: requinto, bordonua, kuatro va tres, ularning har biri oʻziga xos ovozga ega — Ispaniyada gitara ishlab chiqarishda ishlatiladigan materiallardan farqli boʻlgani uchun.
Lotin Amerikasi gitaralarining boshqa turlaridan farqli oʻlaroq, bizning davrimizga kelib, anaxronist boʻlib qolgan va faqatgina folklor ansambllari tomonidan qoʻllanila boshlangan, tres hozirgi kungacha Lotin Amerikasi zamonaviy musiqasida oʻz oʻrniga ega.
Qaragʻandi-Jariq“ MChB, „Qaragʻandi Margarin zavodi“ AJ, „EFES Qaragʻandi pivo zavodi“ AJ HT, „Qaragʻandi konfeti“ AJ, Qaragʻandi metallokonstruktsiya zavodi „Imstal’kon“ AJ filiali, „Qaragʻandi Jilu“ MCHB.
Hokimlar Kelishuvi tashabbusiga rasman qo’shilgan yildan keyingi yil davomida Barqaror Quvvatlar Harakat rejasini taqdim etsih va CO2 chiqindilarini 2020 yilga borib tanlangan boshlang’ich yildagi chiqish darajalariga nisbatan kamida 20% kamayishiga olib boruvchi aniq chora-tadbirlarni ko’rish;
Kelishuv Koordinatorlari imzolovchilarga strategik yo’l-yo’riq beruvchi hamda ularning Barqaror Quvvatlar Harakat Rejalarini ishlab chiqish va amalga oshirishda moliyaviy va texnik yordam ko’rsatuvchi turli hukumat darajalaridagi davlat boshqaruv organlaridir.
O’z intilishlari bilan Kelishuvni imzolovchilar 2020-yilga kelib CO2 chiqindilari miqdorini kamida 20% ga kamaytirishga erishishni, shu yo’l bilan yashil iqtisodiy rivojlanish va yaxshilangan yashash darajasiga o’z hissalarini qo’shishni maqsad qiladilar.
Turli texnik va uslubiy jihatdan ko’maklashuvchi materiallar (jumladan, “BQHR yo’riqnomasi” va mavjud uslublar va vositalar bo’yicha andoza, hisobotlar va boshq.) butun BQHR ni ishlab chiqish jarayoni bo’yicha amaliy ko’rsatmalar va aniq tavsiyalar beradi.
Mahalliy hokimiyatlarning amaliy tajribalariga asoslangan va Yevropa Komissiyasining Qo’shma Tadqiqot Markazi bilan yaqin hamkorlikda ishlab chiqilgan ushbu majmua Kelishuvni imzolovchilarni asosiy tamoyillar va aniq qadamba-qadam yondashuv bilan ta’minlaydi.
Bryusseldagi Hokimlar Kelishuvi Bosh Ofisi hamda Lvov va Tbilisi shaharlaridagi Hokimlar Kelishuvi filiallari ofislari tomonidan Kelishuvni imzolovchilar, Kelishuv Koordinatorlari va Kelishuvni Qo’llab-quvvatlovchilarga kundalik asosda rag’batlantiruvchi, texnik va ma’muriy yordam ko’rsatob boriladi.
Hokimlar Kelishuvi dastlab Yevropa Komissiyasi tomonidan 2008-yilda mahalliy hokimiyatlar tomonidan Yevropa Ittifoqining iqlim va quvvatlar bo’yicha maqsadlarini ishlab chiqish va amalga oshirish yo’lida avj oldirgan harakatlarni ma’qullash va qo’llab-quvvatlash uchun ishga tushirilgan edi.
Haqiqatda ham o’zlarining oldiga o’zlari qo’ygan quvvatlar va CO2 chiqindilarini kamaytirish bo’yicha ulkan maqsadlarni amalga oshirish uchun imzolovchilar ma’lum qadamlarni bajarishlari va o’z harakatlari bo’yicha hisobot berish va monitoring ostida bo’lish shartini qabul qilishlari kerak.
O’zining o’ziga xos belgisi – mahalliy, mintaqaviy va milliy ishtirokchilarni quvvatlar va iqlimga oid maqsadlarni bajarish atrofida safarbar qiluvchi o’ziga xos yagona harakar bo’lgani uchun Hokimlar Kelishuvi Yevropa Ittifoqi Tashkilotlari tomonidan favqulodda ko’p bosqichli boshqaruv modeli sifatida ta’riflanadi.
Kelishuvni qo’llab-quvvatlovchilar Hokimlar Kelishuvi tashabbusini ilgari surish va uni imzolovchilarning majburiyatlarini bajarishda o’zlarining moliyaviy, aloqa va tarmoq faoliyatlaridan foydalanuvchi xalqaro, milliy va mintaqaviy tarmoqlar va mahalliy ma’muriyatlarining uyushmalaridir.
O’zlarining quvvatlarni boshqarish imkoniyatlarini yaratish va Barqaror Quvvatlar Harakat Reajalarini ishlab chiqishda mahalliy manfaatdor tomonlarni safarbar qilishdan iborat muhim shartga amal qilish uchun imzolovchilar yana quyidagilarni bajarishga kirishishlari kerak:
Aynan Erondagi forslar va hozirgi hududlarda yashayotgan tojiklar bir til — Fors tilida suhbatlashishlariga qaramasdan, Markaziy Osiyolik Tojiklar,ning yozuvi kommunistlar tomonidan kirill alifbosiga oʻzgartirildi va unga xalq nomidan kelib chiqib tojik tili deb nom berildi.
Tojiklar eroniy xalqlardan biri boʻlib fors-tojik kontinuumining turli lahjalarida gaplashadi va hozirgi Afgʻoniston, Tojikiston, Oʻzbekiston, Qirgʻiziston hamda Pokistonda joylashgan hozirgi Eronning sharqi va shimoli-sharqidagi hududlarda istiqomat qiladi.
Tojiklarning tarixiy yashash hududi Amudaryo ning yuqori oqimi havzasini, Murgʻob va Kobulning quyi oqimi, Zarafshon vodiysi, Zarafshon daryosi havzalari atrofi, Fargʻona vodiysi, Sirdaryo havzalari, shuningdek, Hilmand hamda Argʻandab havzalarini qamrab oladi.
Afgʻonistonda — 17 milliondan 15 milliongacha, Tojikistonda — 8 milliondan ortiq Oʻzbekistonda esa 1,3 milliongacha tojik bor, Xitoyning sharqida , Eron Xurosonida , Rossiya Federatsiyasida, Qozogʻistonda, Qirgʻiziston va Turkmanistonda, shuningdek, Pokistonda yashaydilar.
Turkiy, keyinroq moʻgʻul qabilalari yangi toʻlqinlarda hozirgi tojiklarning ajdodlari yashaydigan dehqonchilik rayonlariga kirib keldi, oʻrta asr tojiklarining koʻp asrlik assimilyatsiya va turklashuv jarayoni, ayniqsa tekisliklarda, kamroq darajada togʻli va katta shaharlar hududlarda boshlandi.
Tarixiy tadqiqotlarga koʻra, tojiklarning ajdodlari miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlarining 2-bosqichida Oʻrta Osiyoning bepoyon hududiga tarqalgan sugʻdiylar, baqtriyaliklar, parkonlar va saklarning oʻtroq va koʻchmanchi eroniyzabon xalqlaridir.
Amputaciya qilishga xayotiy krsatmalar: oyoq- qoʻlning xavfli smalari, ularning yirik qismlari gangrenalari, oyoq, -qoʻlning shikastlanishi tufayli uzilib ketishi, mikroblar generalizaciyam intoksikaciyasi va ammiloidozlar okibatida davo kor qilmaydigan va bemor xayotiga xavf soladigan Mahalliy infekcion jarayon, oyoq-qoʻl ogir shikastlari.
Hayotiy koʻrsatamlar yqligiga qaramasdan, amputaciyalar oyoq, yoki qoʻldan mtlok;o foydalanib blmaganda, bu aʼzolar xalakit beradigan, ortiqcha kpol blib qolganda, tĝrilab blmaydigan oyoq qoʻl deformaciyalarida, ogir va davolanmaydigan neyrotrofik zararlanishlarda, shuningdek, oyoq qoʻlning eng distal blimlardagi qurq gangrenalarda ham qilinadi .
Oziq-ovqat sanoati (goʻsht-konserva, un-yorma, makaron fabrikasi, sut, shampan vinosi, meva-konserva, qandolatpazlik, choy qadoqlash, likyor-araq, vino, pivo, achitqi zavoddlari) korxonalari mahalliy xom ashyo asosida ishlaydi.
Bu bayonotlarda u Silur davriga oid bir toshni oʻrgangani, unda mitti odam, it, ajdar va boshqa organizmlarni goʻyoki topganini yozgan , „Silur davridan beri odam oʻzgarmagan… faqatgina 3,5 mm dan 1,7 metrgacha kattalashgan,“ degan xulosaga kelgan.
Ularga asosan Iso, Maryam suratlari, Alloh soʻzi, yoki boshqa diniy ramzlar kiradi: masalan, 2007-yil sentabrida Singapurda topilgan bir daraxtdagi kallus izlari maymunga oʻxshash ekanligini koʻrgan dindorlar buni „Maymun xudo“ karomati, deb ovoza qilishdi.
Yirik korxonalari Qoratov va Jungʻariya Olatovidagi konlar asosida ishlaydigan qoʻrgʻoshin zavodi, temirchilikpress uskunalari ishlab chiqaradigan, „Fosfor“ , „Chimkentshina“ ishlab chiqarish birlashmalari, „Elektroapparat“, neftni qayta ishlash, kimyofarmatsevtika, sement, gʻisht zavodlari va boshqalar ishlab turibdi.
1957-yili Oqsuv ,Qorasuv, Qizilsuv, Chapaev, Qizilqistau, Novasyolovka, Nikolaevka, Beskepe, Oqboy, qishloqlarining kichik xoʻjaliklari birlashtirilib katta „Pobeda“ kolxozi tashkillashtirildi.
Keyinchalik Ishtihon shahri xarobaga aylanib, uning oʻrnida Ishtihon qishlogʻi paydo boʻlgan, Ishtihon tumani 1943-yil 18-mayda Oqdaryo tumanining Boday, Shayxlar, Oʻrtaqishloq, Qatagʻon, Qoradaryo tumaninning Tallizigʻir, Sarbozor, Oqtepa, Sugʻot, Tarvuztavoq, Gadoytopmas qishloq kengashlaridan tashkil etilgan.
Chortoqda paxta tozalash, mineral suv qadoqlash zavodlari, tikuvchilik fabrikasi, avtokorxona, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shaxobchalari, 10 dan ziyod umumiy taʼlim maktabi, madaniyat uyi, kutubxonalar, kasalxona, poliklinika, bosmaxona va boshqalar ishlab turibdi.
"Dungan" nomi Sinszyan viloyatida 18-asrda paydo boʻlib, Xitoyning ichki viloyatlaridan koʻchib kelib, oʻtroklashib qolgan harbiy xizmatchilar, savdogarlar, xunarmandlar va boshqani ifodalagan (baʼzan "Dungan"ning etimologiyasini tun gan — hammasi Gan-sudan" yoki dvun yanjin — "Xitoyda yashovchilar" deb talqin etadilar).
Javohir Zokirov 1972-yilning 9-noyabr sanasida Toshkent shahrida, Zokirovlar sulolasi aʼzolari — O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Jamshid Zokirov va Oʻzbekiston xalq artisti Gavhar Zokirovalar xonadonida tugʻilgan.
1961—92 yillar bosh plani boʻyicha shaharning janubi-sharqiy qismidagi boʻsh yerlarda tipovoy loyiha asosida koʻp qavatli binolar qurilgan, yangi turar joy mikrorayonlari va jamoat binolari (Madaniyat saroyi, 1960—64, meʼmorlar O. Kratsklis, D. Danneberg, P. Fogel), Yoshlar uyi , „Ishim“ mehmonxonasi, telemarkaz va boshqalar barpo etilgan.
Bu va undan keyingi sulton Abulxayr davrlarida Sayramdan 3 km uzoqlikda joylashgan Mortepada qozoqlar davlatining Kichik juz, Oʻrta juz va Katta juz vakillari har yili may oyida toʻplanishib, qarorlar qabul qilishgan, keyin uni Turkistonda tasdiqlashgan.
Yuqorida keltirilganidek, Qorabuloqqa kelib oʻtroqlashgan qadimgi ajdodlarining asosiy kasbi dehqonchilik boʻlgan va shu kasb bilan nom qozonib, hozirgacha el-yurt boyligini yaratib kelayotganlar ana shu zahmatkash dala xizmatchilaridir.
1929-yilda birinchi kolxoz tuzildi, 1930-yildan soʻng kolxozlar koʻpayib, ular soni 15 taga yetdi: Rabochiy, Molotov, Qaynarbuloq, Gʻayrat, Baynalminal, Inqilob, Paxtazarbdor, Madaniy, Yangi turmush, Xrushchev va boshqalar.
Hozirgi kunda qishloqda 7 ta: A.Navoiy, Oqsuv, Gʻayrat, Qorasuv, Koʻlkent, Koʻlkent ota, Navroʻz shirkatlari mavjud hamda 450 ga yaqin dehqon xoʻjaliklari paydo boʻldi.
Qorabuloq qishlogʻida 2010-yili 11 ta maktab va 1 litsey maktablari faoliyat yuritdi, shu yili bu qishloqdan maktab bitiruvchilari orasida oliy oʻquv yurtlariga davlat grantini qoʻlga kiritib tushganlar, boshqa yillar bilan taqqoslaganda keskin 2 baravarga koʻpaydi.
Turkiston viloyati, Sayram tumani Qorabuloq qishlogʻiga, QR Mehnati singgan quruvchi, "Qurmet" ordenining sohibi Nizomxon Sulaymonovich Sulaymonov tomonidan qurilgan xususiy uch qavatli maktab, 2020-yil 1-sentabr kuni ish boshladi.
Shunday qilib hozirgi kunda Qorabuloq hududida 10 ga yaqin qishloq hokimchiligi mavjud boʻlib, har biri mustaqil oʻz hududlarini boshqarayotgan boʻlsada, ular oʻrtasida iqtisodiy, madaniy, maʼnaviy hamkorlik aloqalari yuqori darajada yoʻlga qoʻyilgan.
Oqsuv daryosi Sagʻanoqdan oqqan, Karvon yoʻli Isfijobdan chiqib, Oqsuavlot tepasida Kultepa, Shoʻrtepa, Qulon, orqali Taraz, Xitoyga, Qorasuv boʻylab Begjaota, Xonqoʻrgʻon, Oqmasjid orqali Oʻtrorga borgan.
Domotdix yuqorisida Oqsulot, Xanjuk, Shoʻrtepa oʻrnida Sharob, Qaynarboshida Kulonkent, Begjaota hududida Oqqoʻrgʻon, Madaniyda Xonqoʻrgʻon, Koʻlkent, Oqsaroy kabi kichik shahar va koʻpgina qishloqlar boʻlgan.
Shuningdek Qorabuloqning oʻzida 24 masjid, 6 kasalxona, 2 shifoxona, 8 bolalar bogʻchasi, 4 ta sport kompleks, 15 ta sport zal, 2 ta pochta xizmati, 1570 ta chorva va dehqonchilik xoʻjaliklari, Alisher Navoiy nomidagi madaniyat uyi hamda Sayram tumanidagi eng katta va nufuzli jome masjidi bor.
Hokimlik hududida tuman kasalxonasining ikkita filiali, 2 ta oilaviy shifoxona, 2 ta tibbiyot punkti va 1 ta xususiy „Komilov“ shifoxonasi faoliyat koʻrsatib, ularda hammasi boʻlib 500 ga yaqin tibbiy xodimlar mehnat qilmoqda.
Qorabuloq qishloq hokimiyati hisobida 45 mingga yaqin aholi, 12 mingdan ortiq xonadon, katta kichik 6 ishlab chiqarish shirkati, 450 dan ortiq dehqon xoʻjaliklari, 12 ta oʻrta, toʻliqsiz oʻrta maktab va kollej, mashina-traktor stansiyasi, kasalxonalar, tadbirkorlik korxonalari bor.
Oʻzbekistonda chang ijrochilaridan Matyusuf va Fozil Xarratovlar, Roʻzimatxon Isaboyev, Faxriddin Sodiqov, Baxtiyor Aliyev, Tilash Xoʻjamberdiyev, Temur Mahmudov, Ahmad Odilov, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar T. Otaboyev, F. Shukurova, T. Sobirov va boshqalar tanilgan.
Shunday vaqtda nufuzli kurdlardan boʻlgan Idrissi Bitlissi turk sultoniga kurd zodagonlarining barcha xuquqlari, imtiyozlarini qayta tiklash, oʻz davlatlarini tuzishga izn berish berishni soʻrab, buning evaziga mabodo Eron Usmoniylarga qarshi urush ochgudek boʻlsa, kurdlar Turkiya chegaralarini muhofaza etishlarini taklif qiladi.
Turkiyaning pan-islomizm va pan-turkizm gʻoyalari asoratiga tushib qolgan kurdlarning baʼzilari yashab qolishning yagona yoʻli Usmonlilar tarkibida qolishdir desa, boshqalari ularni batamom inkor qilib, Fransuz Inqilobi va Qo'shma shtatlardan ilhom olgan holda, Kurdistonning mutlaq mustaqilligi uchun kurashish zarur deb daʼvo qilishardi.
Yassaviy maqbarasi shimoli-gʻarbdagi binoning oxiridagi markaziy oʻqda joylashgan boʻlib, sarkofag qismning aynan oʻrtasida joylashgan boʻlib, uning tomi qoʻsh gumbazli qovurgʻali — ichki gumbazi 17,0 m boʻlgan va tashqi gumbaz balandligi 28,0 m .
Oʻzbek bastakorlaridan Hoji Abdulaziz, Joʻraxon Sultonov, Fattohxon Mamadaliyev, Orifxon Hotamov, kompozitorlardan Sayfi JalilSayfi jalil , M. Mahmudov , Mustafo Bafoyev va boshqalar tanbur imkoniyatlaridan ijodiy foydalanishgan.
Uning otasi Oʻzbekiston SSR xalq artisti Karim Zokirov – opera qoʻshiqchisi va Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbek davlat opera va balet teatri solisti, onasi ham milliy qoʻshiqlarni ijro etuvchi qoʻshiqchi va Muqimiy nomidagi Toshkent drama va komediya musiqali teatri salisti boʻlishgan.
Lugʻat soʻzligini tuzishda OʻzSSR Fanlar akademiyasi A. S. Pushkin nomidagi Til va adabiyot instituti leksikologiya va leksikografiya boʻlimining kichik ilmiy xodimlari M. Alimova , F. Konyusheva , D. Muhiddinova , M. Yoqubova , katta ilmiy xodimlari N. Alhamova , G. N. Mixaylov qatnashgan.
Asosiy dialektlari teke, yomud, goklen, ersari, salir, sariq, chaudor, noxur, qaradashli, alili, surxi, xatap, mukri, eski, arabachi, cheches, bayat, sakr, kirach, chandir, xasar, emreli, duechi, murche, mexinli, v.h. kiridigan guruxlarning nomi bilan ataladi.
Viloyatning katta qismi tekislik ; oʻrta qismida Mugʻojar togʻlari , gʻarbiy qismida Ural yoni platosi, januni-sharqda Orolboʻyi Qoraqumi, Katta va Kichik Boʻrsiq qumlari, shimoli-sharqda Toʻrgʻay platosi bor.
Shimoliy tarafidan — Rossiyaning Orenburg viloyati bilan, janubidan — Oʻzbekiston Respublikasining tarkibidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi bilan, gʻarbida — Mangʻistov viloyati, Atirau va Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati, sharqida — Qoʻstanoy, janubiy-sharqida — Qiziloʻrda viloyatlari bilan chegaradosh.
Toponimika — onomastikattt joy nomlari ni, ularning paydo boʻlishi yoki yaratilish qonuniyatlarini, rivojlanish va oʻzgarishini, tarixiyetimologik manbalari va grammatik xususiyatlarini, ularning tuzilishini, tarqalish hududlari hamda atalish sabablarini oʻrganuvchi boʻlimi.
Toponimlar ham, til leksikasining bir qismi sifatida boshqa hamma soʻzlar singari til qonuniyatlariga boʻysunadi, lekin oʻzining paydo boʻlishi va baʼzi ichki xususiyatlari jihatidan jamiyatning kundalik moddiy va maʼnaviy holati, iqtisodiy turmushi, orzu va intilishlariga aloqador boʻlib, maʼlum darajada boshqa guruh soʻzlardan farq qiladi.
Toponimiya til tarixi (tarixiy leksikologiya, dialektologiya, etimologiya va boshqalar)ni tadqiq etishda muhim manba hisoblanadi, chunki baʼzi toponimlar arxaizm va dialektizmlarni oʻzgartirmasdan barqaror saqlab qoladi, koʻpincha muayyan hududda yashagan xalklarning substrat tillariga borib taqaladi.
Qiymasini tayyorlash: Yogʻli qoʻy goʻshtidan olib, oʻtkir pichoq bilan chumchuq tili qilib toʻgʻraysiz, yogʻini sal yirikroq, dumba yogʻi boʻlsa 1x1x1 sm kubik qilib, charvi yogʻini esa bodom kattaligida toʻgʻraysiz.
Masalliq: hamiri uchun 500 gr oq un, 1 dona tuxum, 0,5 stakan iliq suv, 1 choy qoshigʻida tuz; qiymasi uchun 1 kg suy goʻshtining lahimi, 100 gr dumba yogʻi yoki 150 gr charvi, 500 gr piyoz, 1 choy qoshigʻida murch va shuncha zira olinadi.
Janubiy roqda shoʻrlangan och kashtan va qoʻngʻir tuproqlarda siyrak chala choʻl va choʻl shuvoqshoʻra oʻsimliklari oʻsadi; qumli joylarda boshoqli oʻtlardan shuvoq, shuningdek buta oʻsimliklari, choʻl oʻsimliklari bilan birga qaragʻay, qayin, togʻterak, tol oʻsadi.
Shimoliy tarafidan Aqmola, Pavlodar, sharqiy tomonidan Sharqiy Qozogʻiston, janubida Qiziloʻrda, Janubiy Qozogʻiston, Jambul, gʻarbiy tomonida Aqtoʻbe, Qoʻstanoy viloyatlari bilan chegaradosh.
Genomlar sirasiga intronlar koʻchishi, genlar duplikatsiyasi, rekombinatsiya, transpozitsiya, retrovirus kiritmalar , ayrim nukleotidlar almashinishi, yoʻqolishi va qoʻshilishi, shuningdek xromosoma qayta qurilishlari kiruvchi turli mutatsiyalarga duchor boʻlishi kuzatilgan.
Choʻllarda qum yumronqozigʻi, qoʻshoyoq, jayran, yelik, saygʻoq; togʻlarda togʻ echkisi, arhar; yirtqichlardan boʻri, tulki, boʻrsiq; sudraluvchilardan ilon, toshbaqa, kaltakesak; umurtqasizlardan biy, qoraqurt, chayon; koʻl va daryolarda okun , marinka , sazan, sudak , leshch kabi baliqlar bor.
Shaharda 12 maktabgacha jamoa, 23 ta umumiy bilim beruvchimaktab, 1 qoʻshimcha, 1 kechki payt oʻqiydigan maktab, 1 maktab-internati, 1 oliy oʻquv mahkamasi, 4 kolledj, 3 ta kasb-hunar maktablari faoliyat yuritadi.
1912—1913-yillari Janubiy Sibir temir yoʻli magistrali Chelyabinsk — Troitsk — Qoʻstanoy tarmogʻining qurulishiga binoan, Qoʻstanay Rossiyada korxonalar rivojlanish boʻyicha yuqori safdagi Markaziy Rossiya tumanlari bilan jonli savdo-sottiq qilishga imkoniyat yaratildi.
Shaharda Shimoliy Qozogʻistonning geologiya boshqarmasi va uning markaziy laboratoriyasi, A. Baytursunov nomidagi davlat pedagogika universiteti, qishloq xoʻjalik instituti, davlat qishloq xoʻjalik va ekinni rejalash, suv qurulishini rejalash institutining filiallari, kooperativ, avtomobil va qurulish kolledjderi, 2 shahar kasb-hunar-tex.
Keyinchalik Burcu Güneş, Demet Sagirog'lu, Grup Hepsi, Hande Yener, Nazan Öncel, Nil Karaibrahimgil, Nilüfer va Tarkan kabi ko'plab qo'shiqchilarga kontsertlari va studiya albomi yozuvlarida vokalchi sifatida hamrohlik qildi.
Qizloʻrda shaharining tashkil topish tarixi qadimgi asosini yoʻqotmqy, faqat nomi bir necha marta oʻzgargani bilan (Oq mechit — 1818-yili, Perovsk — 1853-yili, qaytadan Oq mechit — 1922-yili, Qiziloʻrda — 1925-yili), har doim Sirqaryo yoqasining madaniy markazi boʻlib tashkil topdi.
Shahrdagi yirik korxonalar: „Zenit“ zavodi, „Omega“, „Metallist“, Oʻral mexanika zavodi, Oʻral armatura zavodi, Oʻral poliplast zavodi ishlab chiqarish korxonalari, „Ayaz“ MChB va davlat „Oʻral davlat qishloq xoʻjaligi stansiyasi“ korxonasi.
20-asrda oʻzbek doira ijrochilik anʼanalarini Usta Olim Komilov, T. Inogʻomov, D. Sottixoʻjayev, Rahim Isoxoʻjayev, F. Azimov, Qahramon Dadayev, O. Kamolxoʻjayev, aka-uka Islomovlar, M. Oripov, R. Otaboyev, T. Sayfiddinov, R. Samadov va boshqalar mukammallashtirgan.
Taraz kimyo , yengil va oziq-ovqat (charmpoyabzal kombinati, jun fabrikasi, mebel, tikuvchilik, attorlik fabrikalari, xrom va rezina buyumlari zavodlari, shakar-qand, goʻsht va spirt, aroq kombinatlari, vino, sut, baliq, pivo zavodlari) sanoatining muhim markazi.
Fargʻona vodiysi hofizlik sanʼati hamda surnay ijrochilik anʼanalari taʼsirida shakllangan Andijon maktabi (T. Jalilov, Gʻ. Hojikulov, E. Roʻziboyev, Yu. Yusupov va boshqalar) mayda urgʻu lar, kuy tuzilmalarini uzmasdan chalish yoʻllari, surnayga xos qochirimlar singdirilganligi bilan ajralib turadi.
Komiljon Jabborov, Gʻanijon Toshmatov, M. Niyozov, M. Muhammedov ijrosida „Surnay Irogʻi“, „Oʻyin Munojoti“, „Dugohi Husayniy“ hamda „Kezarman“ , „Gul mavsumi“ rov) kabi gʻijjak kuylari mashhur.
Shaharning qurulishi boshlanishini Peterburgning „Birjeviye vedomosti“ gazetasi bunday yozadi: „… Aqtoʻbe qamaliga Yelek daryosining chap tarafida Yelek himoyasidan 180 verst, Orenburg-Qazali karvon yoʻliga yaqin, Qargʻali daryosining tarmogʻidagi Ilinka stansiyasidan 170 verst uzoqlikda yer tanlab olindi.
Ferroqotishma va xrom birikmalari zavodlari, mashinasozlik (rentgen apparatlari va qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodlari), yengil va oziq-ovqat sanoatlari korxonalari (goʻsht va sut kombinatlari, tegirmon, elevator, trikotaj, mebel va tikuvchilik fabrikalari), „Aktyubinskkimyoplastmass“ ishlab chiqarish birlashmasi bor.
Maydoni jixatidan uchala qismi deyarli bir-biriga teng, lekin suv hajmi jihatidan ular har xil: shimoliy qismiga umumiy suv xajmining 1/100 qismidan kamroq, oʻrta qismiga 1/3, janubiy qismiga esa 2/3 ga yaqin boʻlagi toʻgʻri keladi.