polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
4-ئۆز پىلانىنى ئىجرا قىلىش جەريانىدا ئۆزىگە داۋاملىق مەدەت بېرىپ تۇرىدىغان بىر ياكى بىر قانچە ھەمكارلاشقۇچىلىرى بار بولۇش.
مەزكۇر ماقالىنىڭ 3-بۆلۈمىدە «بىر ئىستەكنى ئالتۇنغا ئايلاندۇرۇشنىڭ ئالتە قەدەم-باسقۇچلىرى» تونۇشتۇرۇلغان ئىدى.
78- ماددا يەتكۈزىلىدىغان دەۋا ھۆججەتلىرىنى تاپشۇرۇۋالغۇچىنىڭ ئۆز قولىغا بېرىشى كېرەك؛ تاپشۇرۇۋالغۇچى ئۆزى بولمىسا،
ئۇنىڭ بىلەن بىر ئۆيدە تۇرىدىغان قۇرامىغا يەتكەن ئائىلە تەۋەسىگە تاپشۇرۇپ ئىمزا قويدۇرۇۋېلىش لازىم؛ تاپشۇرۇۋالغۇچى قانۇنىي ئىگە ياكى باشقا تەشكىلاتلار بولسا،
تەشكىلاتلارنىڭ ھۆججەتلەرنى تاپشۇرۇۋېلىشىغا مەسئۇل بولغان كىشى ئىمزا قويۇپ تاپشۇرۇۋېلىشى كېرەك؛ تاپشۇرۇۋالغۇچىنىڭ دەۋا ۋاكالەتچىسى بولسا،
ئۇنىڭ ۋاكالەتچىسىگە تاپشۇرۇپ ئىمزا قويدۇرۇۋېلىنسا بولىدۇ؛ تاپشۇرۇۋالغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسىگە ئۆزىگە ۋاكالىتەن تاپشۇرۇۋالدىغان كىشىنى كۆرسەتكەن بولسا،
48- ماددا خەلق سوت مەھكىمىلىرى دەۋالاشقۇچىلار ئوتتۇرىغا قويغان چەتلەپ تۇرۇش ئىلتىماسى توغرىسىدا ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ كۈن ئىچىدە ئاغزاكى ياكى يازما قارار چىقىرىشى كېرەك.
2-ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ دەۋا قانۇنىنىڭ ۋەزىپىسى دەۋالاشقۇچىلارنىڭ دەۋا ھوقۇقىنى يۈرگۈزۈشىنى قوغداش،
دەۋەلاشقۇچى ئىككىنچى تەرەپ نارازىلىق ئەرز خېتىنىڭ كۈچۈرۈلمىسىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە جاۋابنامە تاپشۇرىدۇ.
خەلق سوت مەھكىمىسى جاۋابنامىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ بەش كۈن ئىچىدە ئۇنىڭ كۆچۈرۈلمىسىنى نارازىلىق ئەرزى بەرگۈچىگە يەتكۈزۈپ بېرىدۇ.
چەت ئەللەردە مۇھاجىر بولۇپ تۇرۇپ قالغان جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى پۇقرالىرىنىڭ چەت ئەلدىن پوچتا ئارقىلىق ئەۋەتكەن ياكى باشقىلاردىن ئەۋەتكەن ھوقۇق بېرىش ھاۋالىنامىسى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شۇ دۆلەتتە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانىسى ۋە كونسۇلخانىسىنىڭ گۇۋاھلىقىدىن ئۆتكۈزۈلگەن بولۇشى،
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى بىلەن دىپلوماتىك مۇناسىۋەت ئورناتقان ئۈچىنچى دۆلەتنىڭ شۇ دۆلەتتە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانىسىنىڭ ۋە كونسۇلخانىسىنىڭ گۇۋاھلىقىدىن ئۆتكۈزۈلگەن ياكى شۇ جايدىكى ۋەتەنپەرۋەر مۇھاجىرلار تەشكىلاتىنىڭ گۇۋاھلىقىدىن ئۆتكۈزۈلگەن بولۇشى شەرت.
ئاپتونوم ناھىيىلەر ئۆز بەلگىلىمىلىرىنى ئاپتونوم رايونلۇق ياكى ئۆلكىلىك خەلق قۇرۇلتايلىرىنىڭ دائىمىي كومىتېتلىرىغا تەستىقلىتىدۇ ھەمدە مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىغا ئەنگە ئالدۇرىدۇ.
79- ماددا تاپشۇرۇۋالغۇچى ياكى ئۇنىڭ بىلەن بىر ئۆيدە تۇرىدىغان قۇرامىغا يەتكەن ئائىلە تەۋەسى دەۋا ھۆججەتلىرىنى تاپشۇرۇۋېلىشنى رت قىلسا،
ئۇ دەۋاغا قاتنىشىشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ ياكى خەلق سوت مەھكىمىسى ئۇنىڭ دەۋاغا قاتنىشىشىنى ئۇقتۇرىدۇ.
ھايات ئەمەسلىكىنى ئالاقىدار ئورگان ئىسپاتلىغان پۇقرانى ئۆلدى دەپ جاكارلاش توغرىسىدىكى ئېلاننىڭ سۈرۈكى ئۈچ ئاي بولىدۇ.
167- ماددا پۇقرانىڭ ئىز- دېرەكسىز يوقاپ كەتكەنلىكىگە تۆت يىل توشقان بولسا ياكى كۈتۈلمىگەن ھادىسىلەر تۈپەيلىدىن يوقاپ كەتكەنلىكىگە ئىككى يىل توشقان بولسا ۋە ياكى كۈتۈلمىگەن ھادىسىلەر تۈپەيلىدىن ئىز- دېرەكسىز يوقاپ كەتكەن شۇ پۇقرانىڭ ھايات ئەمەسلىكىنى ئالاقىدار ئورگان ئىسپاتلىغان بولسا،
دەپ جاكارلاش توغرىسىدىكى ئىلتىماسىنى ئىز - دېرەكسىز يوقاپ كەتكەن كىشىنىڭ ئولتۇرۇشلۇق جايىدىكى ئاساسىي قاتلام خەلق سوت مەھكىمىسىگە سۇنىدۇ.
پۇقرانى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى يوق دەپ ياكى ھەرىكەت ئىقتىدارى چەكلەنگەن دەپ بېكىتىشكە دائىر دېلونى ۋە مال- مۈلۈكنى ئىگىسىز دەپ بېكىتىشكە دائىر دېلونى سوت قىلىشتا،
دەۋالاشقۇچىلارغا ۋە باشقا دەۋا ئىشتىراكچىلىرىغا خاتىرىنى سوتنىڭ ئۆزىدە ياكى بەش كۈن ئىچىدە ئوقۇپ چىقىش ئۇقتۇرۇلسىمۇ بولىدۇ.
دەۋالاشقۇچىلار ۋە باشقا دەۋا ئىشتىراكچىلىرى بايان قىلغان سۆزلىرىدىن خاتىرىگە چۈشمەي قالغان ياكى خاتا يېزىلىپ قالغان يەرلەر بار دەپ قارىسا،
172- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى پۇقرانى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى يوق دەپ ياكى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى چەكلەنگەن دەپ بېكىتىشكە دائىر دېلونى سوت قىلىشتا،
ۋەكىلنىڭ دەۋا ھەرىكىتى ئۆزى ۋەكىللىك قىلغان تەرەپتىكى دەۋالاشقۇچىلار ئۈچۈن كۈچكا ئىگە بولىدۇ، ئەمما،
ئۇنىڭدىن ۋاز كېچىپ ياكى دەۋالاشقۇچى ئىككىنچى تەرەپنىڭ دەۋا تەلىپىنى ئېتىراپ قىلىپ كېلىشىۋالماقچى بولسا،
92- ماددا دەۋالاشقۇچى بىر تەرەپنىڭ ھەرىكىتى تۈپەيلىدىن ياكى باشقا سەۋەبلەردىن ھۆكۈمنى ئىجرا قىلغىلى بولمايدىغان ياكى ئىجرا قىلىش تەس بولغان دېلودا،
ئۆتكۈزۈۋالغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسى ئۆتكۈزۈۋالغان دېلونى بەلگىلىمە بويىچە ئۆز تەۋەلىكىگە كىرمەيدۇ دەپ ھېسابلىسا،
دېلونى باشقۇرۇش ھوقۇقى بولغان خەلق سوت مەھكىمىسىگە ئۆتكۈزۈپ بېرىش توغرىسىدا كېسىم چىقىرىدۇ؛ پىكرى ئورۇنسىز بولسا،
خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ گۇۋاھنامىسىنى كۆرسىتىشى كېرەك ھەمدە شۇ يەردىكى ئاساسىي قاتلام تەشكىلاتلار ياكى دەۋالاشقۇچىلار تۇرۇشلۇق ئورۇنلاردىن ئادەم تەكلىپ قىلىپ قاتناشتۇرۇش لازىم.
مال- مۈلۈكنى ئامان ساقلاش ھەققىدە دەرھال ئىلتىماس قىلمىسا ئۆزىنىڭ قانۇنىي ھوقۇق مەنپەئىتىگە تولدۇرغۇسىز زىيان يېتىدىغان ئەھۋال ئاستىدا،
دەۋا قىلىشتىن بۇرۇن مال- مۈلۈكنى ئامان ساقلاش تەدبىرى قوللىنىش ھەققىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ.
مۇشۇ قانۇندىكى دەرىجە بويىچە باشقۇرۇش تەۋەلىكى ۋە مەخسۇس باشقۇرۇش تەۋەلىكىگە دائىر بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق قىلىشقا بولمايدۇ.
ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى چەكلەنگەن دەپ بېكىتىلگەن كىشىنىڭ ياكى ئۇنىڭ ۋەسىيىسىنىڭ ئىلتىماسىغا ئاساسەن،
شۇ پۇقرانىڭ ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى يوق ياكى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى چەكلەنگەن بولۇپ قېلىشىغا سەۋەب بولغان ئامىللارنىڭ يۇقالغانلىقىنى ئىسپاتلىسا،
163- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى ئالاھىدە تەرتىپ بويىچە سوت قىلىدىغان دېلونى دېلو تۇرۇغۇزۇلغان كۈندىن باشلاپ 30 كۈن ئىچىدە ياكى ئېلان سۈرۈكى توشقاندىن كېيىنكى 30 كۈن ئىچىدە ئاخىرلاشتۇرۇشى كېرەك.
ئۇنىڭ دەۋا ھەركىتى ھەممەيلەن ئۈچۈن كۈچكە ئىگە بولىدۇ؛ دەۋا نىشانى جەھەتتىكى ھوقۇقى ۋە مەجبۇرىيىتى ئورتاق بولمىسا،
31- ماددا پاراخوت- كېمىلەرنىڭ سوقۇلۇپ كېتىشىدىن ياكى باشقا دېڭىز ھادىسىلىرىدىن بولغان زىياننى تۆلىتىش يۈزىسىدىن قىلىنغان دەۋالار شۇ سوقۇلۇش ۋەقەسى يۈز بەرگەن جايدىكى ياكى سوقۇلغان پاراخوت- كېمە ئەڭ ئاۋۋال يېتىپ بارغان جايدىكى،
زىيان سالغۇچى پاراخوت- كېمە تۇتۇپ قېلىنغان جايدىكى ياكى جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
دەپ باشقىلارنىڭ مال- مۈلكىنى قانۇنسىز ھالدا ئۆز ئالدىغا تۇتۇپ قالغان ھەر قانداق ئورۇن ۋە شەخسنى قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىش ياكى توختىتىپ قويۇش ۋە ئۇلارغا جەرىمانە قويۇش كېرەك.
يۇقىرى دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرى تۆۋەن دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ قانۇن كۈچىگە ئىگە ھۆكۈم ۋە كېسىملىرىدە ھەقىقەتەن خاتالىق بارلىقىنى سەزسە،
ئالاقىدار ئورۇنلار خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ ئىجرا قىلىشقا ياردەم بېرىش ھەققىدىكى ئۇقتۇرۇشىنى تاپشۇرۇۋالغاندىن كېيىن،
مۇرەسسەنىڭ ئىختىيارىيلىق پرىنسىپىغا خىلاپ ئىكەنلىكىنى ياكى مۇرەسسە كېلىشىمىنىڭ مەزمۇنى قانۇنغا خىلاپ ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىغان بولسا،
39 - ماددا يۇقىرى دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرى تۆۋەن دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدىكى 1 - سوت قىلىنىدىغان ھەق تەلەپ دېلولىرىنى قاراپ چىقىشقا ھوقۇقلۇق،
شۇنداقلا ئۆزلىرىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدىكى 1 - سوت قىلىنىدىغان ھەق تەلەپ دېلولىرىنى تۆۋەن دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ سوت قىلىشىغا تاپشۇرسىمۇ بولىدۇ.
ئالاھىدە تەرتىپنى ئاخىرلاشتۇرۇش توغرىسىدا كېسىم چىقىرىشى ھەمدە مەنپەئەت مۇناسىۋىتى بولغان كىشىلەرگە باشقىدىن دەۋا قىلسا بولىدىغانلىقىنى ئۇقتۇرۇپ قويۇشى كېرەك.
دەۋاگەر شۇ خەلق سوت مەھكىمىلىرىدىن بىرنى تاللاپ دەۋا قىلسا بولىدۇ؛ دەۋاگەر باشقۇرۇش ھوقۇقىغا ئىگە ئىككى ۋە ئۇنىڭدىن ئارتۇق خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلغان بولسا،
بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى داۋاملاشتۇرۇش ھەققىدە ھۆكۈم قىلىنغان ۋە بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتى مۇرەسسە يولى بىلەن داۋالاشتۇرۇلغان دېلو ئۈستىدە يېڭى ئەھۋال،
دېلونى باشتا سوت قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ قايتا قاراپ چىقىشىغا قايتۇرىدۇ ياكى پاكىتنى تەكشۈرۈپ ئېنىقلىغاندىن كېيىن ھۆكۈمنى ئۆزگەرتىدۇ؛
ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى يوق ياكى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى چەكلەنگەن دەپ بېكىتىپ بېرىش تەلەپ قىلىنغان پۇقرا ئۈستىدە باھالاش ئېلىپ بېرىشى كېرەك.
سۇ ۋە ھاۋا قاتنىشى ھادىسىسىدىن بولغان زىياننى تۆلىتىش يۈزىسىدىن قىلىنغان دەۋا ھادىسە يۈز بەرگەن جايدىكى ياكى پويىز، ماشىنا،
ئاۋىئاتسىيە قۇرالى ئەڭ ئاۋۋال قونغان جايدىكى ياكى جاۋابكار تۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
سوت ئېچىپ سوت قىلىشتىن ئۈچ كۈن ئىلگىرى دەۋالاشقۇچىلارغا ۋە باشقا دەۋا ئىشتىراكچىلىرىغا ئۇقتۇرۇشى كېرەك.
دەۋالاشقۇچىلارنىڭ سوت تەركىبىدىكىلەردىن بىرەرىنىڭ چەتلەپ تۇرۇشىنى ئىلتىماس قىلىدىغان- قىلمايدىغانلىقىنى سورايدۇ.
خەلق سوت مەھكىمىلىرى ئالدىنقى تارماقتا بەلگىلەنگەن قىلمىشلارنىڭ بىرىنى سادىر قىلغان ئورۇنلارنىڭ ئاساسىي مەسئۇللىرىغا ياكى بىۋاسىتە جاۋابكارلىقى بار خادىملىرىغا جەرىمانە قويسا بولىدۇ،
مەمۇرىي تەپتىش ئورگانلىرىغا ياكى مۇناسىۋەتلىك ئورگانلارغا ئۇلارغا ئىنتىزام جازاسى بېرىش ھەققىدە ئەدلىيىلىك تەكلىپ بەرسىمۇ بولىدۇ.
ھوقۇقلۇق كىشىگە مەلۇم سۈرۈك ئىچىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە بېرىپ تىزىمغا ئالدۇرۇشنى ئۇقتۇرۇش قىلسا بولىدۇ.
مال - مۈلۈكنى ئىگىسىز دەپ بېكىتىپ ھۆكۈم چىقىرىدۇ ۋە شۇ مال - مۈلۈكنى دۆلەت ياكى كوللېكتىپنىڭ ئىگىدارلىقىغا ئۆتكۈزۈپ بېرىدۇ.
دەۋالاشقۇچى ئىككى تەرەپ توختام ماجىراسى ئۈستىدە ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن يازما كېسىم كېلىشىمى ھاسىل قىلىپ بېرىشىگە ئىلتىماس قىلىشقا تېگىشلىك بولغان،
مال- مۈلۈكنى ئىگىسىز دەپ بېكىتىپ ھۆكۈم چىقىرىدۇ ۋە شۇ مال- مۈلۈكنى دۆلەت ياكى كوللېكتىپنىڭ ئىگىدارلىقىغا ئۆتكۈزۈپ بېرىدۇ.
ئىلتىماس قىلىنغۇچىنىڭ ئالدىن ئىجرا قىلىش تەدبىرى قوللىنىلغانلىق تۈپەيلىدىن مال- مۈلۈك جەھەتتە تارتقان زىيىنىنى تۆلەيدۇ.
ئۆز ئىرادىسىنى ئىپادىلەپ بىرەلمەيدىغانلار بۇنىڭ سىرتىدا؛ پەۋقۇلئاددە ئەھۋاللار تۈپەيلىدىن ھەقىقەتەن سوتتا ھازىر بولالمايدىغانلار خەلق سوت مەھكىمىسىگە يازما پىكىر سۇنۇشى لازىم.
يوقاپ كەتكەن ۋاقىت ۋە بۇ ھەقتىكى تەلەپ ئېنىق يېزىلىشى ھەمدە جامائەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنىنىڭ ياكى باشقا ئالاقىدار ئورگاننىڭ شۇ پۇقرانىڭ ئىز- دېرەكسىز يوقاپ كەتكەنلىكى توغرىسىدىكى ئىسپات قەغىزى ئىلتىماسقا قوشۇپ ئەۋەتىلىشى كېرەك.
دېلو سوت قىلىنىشقا باشلانغان ۋاقىتتا ئوتتۇرىغا قويۇشى كېرەك؛ چەتلەپ تۇرۇشقا سەۋەب بولىدىغان ئىشلار دېلو سوت قىلىشقا باشلانغاندىن كېيىن مەلۇم بولغان بولسا،
دۆلەت تەۋەلىكى يوق كىشىلەرنىڭ چەت ئەل كارخانىلىرى ياكى تەشكىلاتلىرىنىڭ دەۋا ھوقۇقى ۋدە مەجبۇرىيىتى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پۇقرالىرى،
22- ماددا پۇقرالار ئۈستىدىن قىلىنغان ھەق تەلەپ دەۋاسى جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ؛ جاۋابكارنىڭ ئولتۇرۇشلۇق جايى دائىم تۇرۇشلۇق جايى بىلەن بىر جاي بولمىسا،
76- ماددا دەۋالاشقۇچىلار يەڭگىلى بولمايدىغان توسالغۇ ياكى باشقا ئورۇنلۇق سەۋەبلەر بىلەن مۆھلەتنى كېچىكتۈرۈپ قويغان بولسا،
خەلق سوت مەھكىمىلىرى ئالدىنقى تارماقتا بەلگىلەنگەن قىلمىشلارنىڭ بىرىنى سادىر قىلغان ئورۇنلارنىڭ ئاساسىي مەسئۇللىرى ياكى بىۋاسىتە جاۋابكارلىقى بار خادىملىرىغا جەرىمانە قويسا ۋە ئۇلارنى توختىتىپ قويسا بولىدۇ؛ جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەرنى قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققە تارتىدۇ.
67- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى قانۇندا بەلگىلەنگەن تەرتىپلەر ئارقىلىق جامائەت گۇۋاھلىقىدىن ئۆتكۈزۈلگەن قانۇن ھەرىكەتلىرى،
23- ماددا تۆۋەندىكى ھەق تەلەپ دەۋالىرى دەۋاگەر ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ؛ دەۋاگەرنىڭ ئولتۇرۇشلۇق جايى ئۇنىڭ دائىم تۇرۇشلۇق جايى بىلەن بىر جاي بولمىسا،
كوللېكتىپنىڭ ياكى شەخسىيلەرنىڭ ھەق تەلەپ ھوقۇق- مەنپەئىتىگە زىيان يەتكۈزۈش قىلمىشلىرى ئۈستىدە زىيانغا ئۇچرىغان ئورۇن ياكى شەخسىيلەرنىڭ خەلق سوت مەھكىمىلىرىگە دەۋا قىلىشىنى قوللىسا بولىدۇ.
69- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى كۆرۈش ۋە ئاڭلاش ئەسۋابلىرىغا ئېلىنغان ماتېرىياللارنىڭ راست- يالغانلىقىنى ئايرىشى ھەمدە شۇ دېلوغا دائىر باشقا دەلىل- ئىسپاتلار بىلەن بىرلەشتۈرۈپ،
ئامانەت- قەرز كوپىراتىپى ۋە پۇل ئامانەت كەسپىنى بېجىرىدىغان باشقا ئورۇنلار خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ ئىجرا قىلىشقا ياردەم بېرىش ھەققىدىكى ئۇقتۇرۇشىنى تاپشۇرۇۋالغاندىن كېيىن،
شۇنىڭدەك ئۇلار ئارىسىدىكى مال- مۈلۈك مۇناسىۋىتى ۋە جىسانىي مۇناسىۋەت تۈپەيلىدىن قىلىنغان ھەق تەلەپ دەۋاسىنى قوبۇل قىلغاندا،
57- ماددا دەۋادا ھەرىكەت ئىقتىدارى بولمىغانلار ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ۋەسىيىسى قانۇنىي ۋاكالەتچى سۈپىتىدە ۋاكالىتەن دەۋالىشىدۇ.
ئىككى تەرەپ تەڭ قارايدىغان يۇقىرى دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىنى بەلگىلەپ بېرىشىگە مەلۇم قىلىدۇ.
ئەسلىي سوت قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسى ياكى ئۇنىڭدىن بىر دەرىجە يۇقىرى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ قايتا سوت قىلىشىنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ،
74- ماددا دەۋاغا قاتناشقۇچىلار يوقىلىپ كېتىش ئېھتىمالى بولغان ياكى كېيىن قولغا كەلتۈرۈش تەس بولغان دەلىل- ئىسپاتلارنىڭ ئامان ساقلىنىشىنى خەلق سوت مەھكىمىسىدىن تەلەپ قىلسا بولىدۇ،
1- سوت تەرتىپى بويىچە باشقىدىن كېڭەشمە سوت ئۇيۇشتۇرۇلىدۇ؛ 2- سوت قىلىنغان ياكى يۇقىرى دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىسى ئالدۇرۇپ سوت قىلغان دېلو بولسا،
159- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى ھۆكۈم ئۈستىدە نارازىلىق ئەرزى بېرىلگەن دېلونى سوت قىلىشنى 2- سوتتا دېلو تۇرغۇزۇلغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ ئاي ئىچىدە ئاخىرلاشتۇرۇشى كېرەك.
170- ماددا پۇقرانى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى يوق ياكى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى چەكلەنگەن دەپ بېكىتىش توغرىسىدىكى ئىلتىماسنى ئۇنىڭ يېقىن تۇغقىنى ۇاكى باشقا مەنپەئەت مۇناسىۋىتى بولغان كىشى شۇ پۇقرا تۇرۇشلۇق جايدىكى ئاساسىي قاتلام خەلق سوت مەھكىمىسىگە سۇنىدۇ.
129 - ماددا دەۋاگەر چاقىرىق قەغىزى ئارقىلىق چاقىرتىلسىمۇ ئورۇنسىز سەۋەبلەر بىلەن سوتقا كەلمىسە ياكى سوتنىڭ رۇخسىتىسىز ئارىلىقتا سوتتىن چىقىپ كەتسە،
103- ماددا تەكشۈرۈشكە ۋە ئىجرا قىلىشقا ياردەم بېرىش مەجبۇرىيىتى بولغان ئورۇنلار تۆۋەندىكى قىلمىشلارنىڭ بىرىنى سادىر قىلغان بولسا،
33- ماددا دېڭىز ۋەقەسىدىن بولغان ئورتاق زىيان يۈزىسىدىن قىلىنغان دەۋا پاراخوت- كېمد ئەڭ ئاۋۋال يېتىپ بارغان جايدىكى،
دېڭىز ۋەقەسىدىن بولغان ئورتاق زىيان ھېسابلانغان جايدىكى ياكى مۇساپە ئاخىرلىشىدىغان جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
135- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى ئادەتتىكى تەرتىپ بويىچە سوت قىلىدىغان دېلونى دېلو تۇرغۇزۇلغان كۈندىن باشلاپ ئالتە ئايغىچە ئاخىرلاشتۇرۇشى لازىم.
تۆۋەن دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرى ئۆزىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدىكى 1 - سوت قىلىنىدىغان ھەق تەلەپ دېلولىرىدىن يۇقىرى دەرىجىلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ سوت قىلىشى زۆرۈر،
164- ماددا سايلام ھەيئىتىنىڭ سايلىغۇچىلار سالاھىيىتى ھەققىدىكى ئەرز توغرىسىدا چىقارغان بىر تەرەپ قىلىش قارارىغا قايىل بولمىغان پۇقرالار سايلام كۈنىدىن بەش كۈن بۇرۇن شۇ سايلام رايونى تۇرۇشلۇق جايدىكى ئاساسىي قاتلام خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ.
يۇقىرىدا ئېيتىلغان سۈرۈك ئىچىدە ھاۋالە قىلغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسىگە ئالاقە يېزىپ ئۇقتۇرۇپ قويۇشى كېرەك.
دەپ جاكارلاش توغرىسىدىكى ئىلتىماسىنى ئىز- دېرەكسىز يوقاپ كەتكەن كىشى ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى ئاساسىي قاتلام خەلق سوت مەھكىمىسىگە سۇنىدۇ.
چەتلەپ تۇرۇش ئىلتىماس قىلىنغان خادىملارنىڭ چەتلەپ تۇرۇش- تۇرماسلىقىنى خەلق سوت مەھكىمىسى قارار قىلىشتىن ئىلگىرى،
خەلق سوت مەھكىمىسى بىر يولىلا قاراپ چىقىشنى لايىق كۆرگەن ھەمدە دەۋالاشقۇچىلارنىڭ ماقۇللىقىدىن ئۆتكۈزگەن دەۋالار ئورتاق دەۋا بولىدۇ.
114- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى قوبۇل قىلىشنى قارار قىلغان دېلونىڭ قوبۇل قىلغانلىق توغرىسىدىكى ئۇقتۇرۇشى ۋە دەۋاغا جاۋاب بېرىش توغرىسىدىكى ئۇقتۇرۇشىدا دەۋالاشقۇچىلارغا ئالاقىدار دەۋا ھوقۇقى ۋە مەجبۇرىيەتلەرنى ئۇقتۇرۇشى ياكى ئۇنى ئاغزاكى ئۇقتۇرۇشى كېرەك.
خەلق سوت مەھكىمىسى ئۇنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ بەش كۈن ئىچىدە جاۋابنامىنىڭ كۆچۈرۈلمىسىنى دەۋارگە ئەۋەتىپ بېرىشى كېرەك.
چوڭ ۋە چىگىش دېلو سوتچىلاردىن كېڭەشمە سوت ئۇيۇشتۇرۇلۇپ سوت قىلىنىدۇ؛ باشقا دېلونى بىلا سوتچى ئۆز ئالدىغا قاراپ چىقىدۇ.
دەۋالاشقۇچىلار شۇ دېلوغا مۇناسىۋەتلىك ماتېرىياللارنى كۆرۈپ چىقسا ھەمدە شۇ ماتېرىياللارنى ۋە قانۇن ھۆججەتلىرىنى كۆچۈرۈۋالسا بولىدۇ.
تۇتۇپ قېلىنغان مال- مۈلۈكلەرنى ياكى ئېنىقلىنىپ بولغان ھەمدە ساقلاپ بېرىشكە تاپشۇرۇلغان مال- مۈلۈكلەرنى يوشۇرۇپ قويغان، يۆتكىۋەتكەن، سېتىۋەتكەن،
ئاخىرقى پونكىتى جايلاشقان جايدىكى ياكى جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
دەۋا ۋاكالەتچىسى ياكى ۋاكالىتەن تاپشۇرۇۋالغۇچى ئۇچۇر قەغىزىگە ئىمزا قويغان ۋاقىت يەتكۈزگەن ۋاقىت بولىدۇ.
شۇنىڭدەك قانۇن بويىچە نارازىلىق ئەرزى بېرىش سۈرۈكى ئىچىدە نارازىلىق ئەرزى بېرىش سۈرۈكى ئىچىدە نارازىلىق ئەرزى بېرىلمىگەن ھۆكۈم ۋە كېسىم قانۇن كۈچىگە ئىگە ھۆكۈم ۋە كېسىم بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
تالاش- تارتىشى ئانچە چوڭ بولمىغان ئاددىي ھەق تەلەپ دېلولىرىنى قاراپ چىقىشتا مۇشۇ بابتىكى بەلگىلىمىلەرنى تەتبىقلايدۇ.
84- ماددا تاپشۇرۇۋالغۇچىنىڭ ئىز- دېرىكى ئېنىق بولمىسا ياكى مۇشۇ پاراگرافتا بەلگىلەنگەن باشقا يوللار بىلەن يەتكۈزۈش مۇمكىن بولمىسا،
72- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى باھالىتىش زۆرۈر دەپ قارىغان مەخسۇس مەسىلىلەرنى قانۇندا بەلگىلەنگەن باھالاش تارماقلىرىغا باھالىتىدۇ؛ قانۇندا بەلگىلەنگەن باھالاش تارماقلىرى بولمىسا،
113- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى دېلو تۇرغۇزۇلغان كۈندىن باشلاپ بەش كۈن ئىچىدە دەۋا خېتىنىڭ كۆچۈرۈلمىسىنى جاۋابكارغا ئەۋەتىپ بېرىشى،
156- ماددا 2- سوت قىلغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسى ھۆكۈم ئېلان قىلىشتىن ئىلگىرى نارازىلىق ئەرزى بەرگۈچى نارازىلىق ئەرزىنى قايتۇرۇۋېلىشنى ئىلتىماس قىلسا،
دەۋالاشقۇچىلار ۋە ئۇلارنىڭ دەۋا ۋاكالەتچىلىرى ئوبيېكتىپ سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن توپلىيالمىغان دەلىل- ئىسپاتلارنى ياكى خەلق سوت مەھكىمىسى دېلونى قاراپ چىقىشتا زۆرۈر دەپ قارىغان دەلىل- ئىسپاتلارنى خەلق سوت مەھكىمىسى تەكشۈرۈپ توپلىشى كېرەك.
دەۋالاشقۇچى ئۇنى خەلق سوت مەھكىمىسىگە خەت ئارقىلىق خەۋەرلەندۈرۈپ قويۇشى ھەمدە خەلق سوت مەھكىمىسى ئۇنى دەۋالاشقۇچى ئىككىنچى تەرەپكە ئۇقتۇرۇپ قويۇشى لازىم.
خەلق سوت مەھكىمىلىرى سوت قىلىشتا ۋە قانۇن ھۆججەتلىرىنى ئېلان قىلىشتا شۇ جايدىكى مىللتلەر كەڭ قوللىنىدىغان تىل- يېزىقنى ئىشلىتىشى كېرەك.
جىددىي ئەھۋال كۆرۈلسە 48 سائەت ئىچىدە كېسىم چىقىرىشى شەرت؛ مال- مۈلۈكنى ئامان ساقلاش تەدبىرى قوللىنىش توغرىسىدا كېسىم چىقارغان بولسا،
183- ماددا سوت نازارەتچىلىكى تەرتىپى بويىچە قايتا سوت قىلىش قارار قىلىنغان دېلودا ئەسلىي ھۆكۈمنىڭ ئىجراسىنى توختىتىپ تۇرۇش توغرىسىدا كېسىم چىقىرىلىدۇ.
2- سوت قىلغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسى ئۇلارنىڭ نارازىلىق ئەرز خېتىنى ئەسلىي سوت قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسىگە بەش كۈن ئىچىدە ئۆتكۈزۈپ بېرىدۇ.
99- ماددا مال- مۈلۈكنى ئامان ساقلاش ياكى ئالدىن ئىجرا قىلىش توغرىسىدىكى كېسىمگە قايىل بولمىغان دەۋالاشقۇچىلار بىر قېتىم قايتا قاراپ چىقىشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ.
ئۇنىڭ چەتلەپ تۇرۇشىنى سوت ھەيئىتى قارار قىلىدۇ؛ سوت قىلغۇچى خادىملارنىڭ چەتلەپ تۇرۇشىنى مەھكىمە باشلىقى قارار قىلىدۇ؛ باشقا خادىملارنىڭ چەتلەپ تۇرۇشىنى باش سوتچى قارار قىلىدۇ.
ھۆكۈمى شۇ سوتنىڭ ئۆزىدە ئېلان قىلىنىدىغانلىرىنىڭ ھۆكۈمنامىسى ئون كۈن ئىچىدە ئەۋەتىپ بېرىلىشى كېرەك؛ ھۆكۈمى مەلۇم مۇددەت ئىچىدە ئېلان قىلىنىدىغانلىرىنىڭ ھۆكۈمنامىسى ھۆكۈم ئېلان قىلىنغاندىن كېيىن دەرھال تارقىتىپ بېرىلىشى لازىم.
ئەسلىي سوت قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسى نارازىلىق ئەرز خېتىنى جاۋابنامىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ بەش كۈن ئىچىدە بارلىق دېلو ماتېرىياللىرى ۋە دەلىل- ئىسپاتلار بىلەن بىللە 2- سوت قىلغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسىگە يوللاپ بېرىدۇ.
147- ماددا يەرلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ 1- سوتتا چىقارغان ھۆكۈمىگە قايىل بولمىغان دەۋالاشقۇچىلار ھۆكۈمنامە يەتكۈزۈلگەن كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە بىر دەرىجە يۇقىرى خەلق سوت مەھكىمىسىگە نارازىلىق ئەرزى بېرىشكە ھوقۇقلۇق.
خەلق سوت مەھكىمىسى شۇ كىشىنىڭ ياكى مەنپەئەت مۇناسىۋىتى بولغان كىشىنىڭ ئىلتىماسى بىلەن يېڭىۋاشتىن ھۆكۈم چىقىرىپ،
قانۇننى بۇزۇپ ھۆكۈم- كېسىم چىقارغانلار قانۇن جاۋبكارلىقىغا تارتىلىدۇ؛ جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەر قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ.
42- ماددا كېڭەشمە سوتنىڭ باش سوتچىلىقىنى مەھكىمە باشلىقى ياكى كوللېگىيە باشلىقى بەلگىلىگەن سوتچىلاردىن بىرى ئۈستىگە ئالىدۇ؛ مەھكىمە باشلىقى ياكى كوللېگىيە باشلىقى سوت قىلىشقا قاتناشقان بولسا ئۆزى باش سوتچى بولىدۇ.
71- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى دەۋالاشقۇچىلارنىڭ بايانلىرىنى شۇ دېلوغا دائىر باشقا دەلىل- ئىسپاتلار بىلەن بىرلەشتۈرۈپ،
يەرلىك خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ 1- سوتتا چىقارغان كېسىمگە قايىل بولمىغان دەۋالاشقۇچىلار كېسىمنامە يەتكۈزۈلگەن كۈندىن باشلاپ ئون كۈن ئىچىدە بىر دەرىجە يۇقىرى خەلق سوت مەھكىمىسىگە نارازىلىق ئەرزى بېرىشكە ھوقۇقلۇق.
خەلق سوت مەھكىمىسى ئىلتىماسنى قوبۇل قىلغاندىن كېيىن 48 سائەت ئىچىدە كېسىم چىقىرىشى شەرت؛ مال- مۈلۈكنى ئامان ساقلاش تەدبىرىنى قوللىنىش توغرىسىدا كېسىم چىقارغان بولسا،
32 - ماددا دېڭىز ۋەقەسىگە ئۇچرىغانلارنى قۇتقۇزۇش ھەققىدىكى دەۋالار قۇتقۇزۇلغان جايدىكى ياكى قۇتقۇزۇلغان پاراخوت - كېمە ئەڭ ئاۋۋال يېتىپ بارغان جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
144- ماددا ئاساسىي قاتلام خەلق سوت مەھكىمىلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ۋاكالەت سوتلىرى ئاددىي ھەق تەلەپ دېلولىرىنى سوت قىلىشتا،
باھالىغۇچى تارماقلار ۋە ئۇلار بەلگىلىگەن باھالىغۇچىلار باھالاش ئىشىغا زۆرۈر بولغان دېلو ماتېرىياللىرىنى ئىگىلەشكە ھوقۇقلۇق،
دەۋالاشقۇچىلاردىن دەۋا ھەققى تاپشۇرۇشتا ھەقىقەتەن قىيىنچىلىقى بارلار بەلگىلىمە بويىچە خەلق سوت مەھكىمىسىگە كېچىكتۈرۈپ تاپشۇرۇشنى،
149- ماددا نارازىلىق ئەرز خېتى ئەسلىي سوت قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسى ئارقىلىق سۇنۇلىدۇ ھەمدە ئۇنىڭ كۆچۈرۈلمىسى دەۋالاشقۇچى ئىككىنچى تەرەپنىڭ ياكى ئۇنىڭ ۋەكىلىنىڭ ئادەم سانى بويىچە تاپشۇرۇلىدۇ.
كېڭەشمە سوت رىياسەتچىلىك قىلسىمۇ بولىدۇ ھەمدە ئۇ مۇمكىن قەدەر شۇ جاينىڭ ئۆزىدە ئېلىپ بېرىلسا بولىدۇ.
تەربىيىلەش خىراجىتى تەلەپ قىلىشقا ۋە بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلىشقا دائىر دېلودا دەۋالاشقۇچى بىر تەرەپ ئۆلۈپ كەتكەن بولسا.
123- ماددا سوت ئېچىپ سوت قىلىش ئالدىدا پۈتۈكچى دەۋالاشقۇچىلارنىڭ ۋە باشقا دەۋا ئىشتىراكچىلىرىنىڭ سوتت ھازىر بولغان- بولمىغانلىقىنى تەكشۈرۈپ كۆرۈشى،
ئېلىمىزنىڭ ھەق تەلەپ سوت خىزمىتىنىڭ تەجرىبىلىرىگە ۋە ئەمەلىي ئەھۋالىغا بىرلەشتۈرۈپ تۈزۈپ چىقىلىدۇ.
مىراسقا ۋارىسلىق قىلىش يۈزىسىدىن قىلىنغان دەۋالار مىراس قالدۇرغۇچى ۋاپات بولغان چاغدا ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى ئاساسىي مىراسى بار جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
چاقىرىق قەغىزى بىلەن ئىككى قېتىم چاقىرتىلسىمۇ ئورۇنسىز سەۋەبلەر بىلەن كەلگىلى ئۇنىمىغان جاۋابكارنى مەجبۇرىي چاقىرتىپ كەلسە بولىدۇ.
154- ماددا 2- سوت قىلغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسى 1- سوت قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ كېسىمىگە قايىل بولماي نارازىلىق ئەرزى بېرىلگەن دېلونى پۈتۈنلەي كېسىم چىقىرىش يولى بىلەن بىر تەرەپ قىلىدۇ.
قانۇنىي ئىگىلەر ياكى باشقا تەشكىلاتلار مال- مۈلۈكنى ئىگىسىز دەپ بېكىتىش توغرىسىدىكى ئىلتىماسىنى شۇ مال- مۈلۈك بار جايدىكى ئاساسىي قاتلام خەلق سوت مەھكىمىسىگە سۇنىدۇ.
26- ماددا سۇغۇرتا توختامى ماجىراسى تۈپەيلىدىن قىلىنغان دەۋا جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى ياكى سۇغۇرتا نىشانى قىلىنغان نەرسە بار جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
29- ماددا ھوقۇققا دەخلى- تەرۇز قىلىش قىلمىشلىرى يۈزىسىدىن قلىنغان دەۋا شۇ قىلمىش سادىر بولغان جايدىكى ياكى جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
16- ماددا خەلق مۇرەسسە ھەيئىتى ئاساسىي قاتلام خەلق ھۆكۈمەتلىرى ۋە ئاساسىي قاتلام خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ يېتەكچىلىكىدە خەلق ئارىسىدىكى ماجىرالارنى مۇرەسسە قىلىدىغان ئاممىۋى تەشكىلات.
37- ماددا باشقۇرۇش ھوقۇقىغا ئىگە خەلق سوت مەھكىمىسى ئالاھىدە سەۋەبلەر بىلەن باشقۇرۇش ھوقۇقىنى يۈرگۈزەلمەي قالسا،
130 - ماددا جاۋابكار چاقىرىق قەغىزى ئارقىلىق چاقىرتىلسىمۇ ئورۇنسىز سەۋەبلەر بىلەن سوتقا كەلمىسە ياكى سوتنىڭ رۇخسىتىسىز ئارىلىقتا سوتتىن چىقىپ كەتسە،
باشقا ئورگانلار ھەل قىلىشقا تىگىشلىك بولغان تالاشلارنى مۇناسىۋەتلىك ئورگانلارغا ئىلتىماس قىلىپ ھەل قىلىۋېلىشىنى دەۋاگەرگە ئۇقتۇرۇپ قويىدۇ؛
24- ماددا توختام ماجىراسى يۈزىسىدىن قىلىنغان دەۋالار جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى ياكى توختام ئىجرا قىلىنىدىغان جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
ھاۋالە قىلغۇچىنىڭ ئىمزاسى قويۇلغان ياكى تامغىسى بېسىلغان ھوقۇق بېرىش ھاۋالىنامىسى خەلق سوت مەھكىمىسىگە تاپشۇرۇلىشى شەرت.
دەۋالاشقۇچى بىر تەرەپ بولغان قانۇنىي ئىگىلەر ياكى باشقا تەشكىلاتلار ئەمەلدىن قالدۇرۇلۇپ ھوقۇق ۋە مەجبۇرىيەتنى ئۈستىگە ئالىدىغان ئادىمى تېخى بەلگىلەنمىگەن بولسا؛
27- ماددا ۋېكسىل ماجىراسى تۈپەيلىدىن قىلىنغان دەۋا شۇ ۋېكسىل بېرىلگەن جايدىكى ياكى جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
ئىلتىماستا شۇ پۇقرانىڭ ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى يوقلۇقىغا ياكى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى چەكلەنگەنلىكىگە دائىر پاكىت ۋە ئاساسلار ئېنىق يېزىلىشى كېرەك.
181- ماددا دەۋالاشقۇچىلار نىكاھ مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلىش توغرىسىدىكى ھۆكۈم قانۇن كۈچىگە ئىگە بولغاندىن كېيىن قايتا سوت قىلىشنى ئىلتىماس قىلىشقا بولمايدۇ.
قانۇنىي ئىگىلەر ياكى باشقا تەشكىلاتلار ئۈستىدىن قىلىنغان ھەق تەلەپ دەۋاسى جاۋابكار ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
خەلق مۇرەسسە ھەيئىتىنىڭ ئەل ئارىسىدىكى ماجىرالارنى مۇرەسسە قىلىش ئىشلىرىدا قانۇنغا خىلاپ كېلىدىغان ئەھۋال كۆرۈلسە،
خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ ھۆكۈمنامىسى سايلام كۈنىدىن بۇرۇن سايلام ھەيئىتىگە ۋە دەۋا قىلغۇچىغا يەتكۈزۈلىشى ھەمدە ئالاقىدار پۇقرالارغا ئۇقتۇرۇلۇشى لازىم.
خەلق سوت مەھكىمىسى قوبۇل قىلىدىغان ھەق تەلەپ دەۋاسى دائىرىسىدە ۋە دەۋانى قوبۇل قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولۇشى شەرت.
151- ماددا 2- سوت قىلغۇچى خەلق سوت مەھكىمىسى نارازىلىق ئەرزىدە تەلەپ قىلىنغان ئالاقىدار پاكىتلار ۋە قانۇننىڭ تەتبىق قىلىنىشىنى تەكشۈرۈشى كېرەك.
خەلق سوت مەھكىمىلىرى ھەق تەلەپ دېلولىرىنى سوت قلىش ئىشىنى قانۇندىكى بەلگىلىمە بويىچە مۇستەقىل ئېلىپ تەشكىلاتلار ۋە شەخسىيلەرنى ئارلاشتۇرمايدۇ.
ئۇنىڭغا ئۆزى تۇرۇشلۇق قىسىمدىكى تۇەندىن يۇقىرى دەرىجىلىك ئورۇننىڭ سىياسىي ئورگىنى ئارقىلىق يەتكۈزىلىدۇ.
ئۇنىڭ ۋارىسىنىڭ دەۋاغا قاتنىشىدىغان ياكى قاتناشمايدىغانلىقىنى ئىزھار قىلىشنى كۈتۈپ تۇرۇشقا توغرا كەلسە؛
109- ماددا دەۋا قىلغۇچى دەۋا خېتىنى خەلق سوت مەھكىمىسىگە سۇنۇشى ھەمدە جاۋابكارلارنىڭ سانىغا قاراپ دەۋا خېتىنىڭ كۆچۈرۈلمىسىنى تاپشۇرۇشى لازىم.
56- ماددا دەۋالاشقۇچى ئىككى تەرەپنىڭ دەۋا نىشانى ئۈستىدە ئۈچىنچى كىشى مۇستەقىل تەلەپ قويۇشقا ھەققىم بار دەپ بىلسە،
179- ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى دەۋالاشقۇچىلارنىڭ تۆۋەندىكى ئەھۋاللارنىڭ بىرىگە مۇۋاپىق كېلىدىغان ئىلتىماسلىرىنى قايتا سوت قىلىشى كېرەك:
خەلق سوت مەھكىمىسى دەلىل- ئىسپاتلارنى قانۇندا بەلگىلەنگەن تەرتىپ بويىچە ئەتراپلىق ۋە ئوبيېكتىپ ھالدا تەكشۈرۈپ ئەمەلىيلەشتۈرۈشى كېرەك.
باشقىدىن سوت قىلىشقا قايتۇرۇلغان دېلودا ئەسلىي سوت قىلغان خەلق سوت مەھكىمىسى 1- سوت تەرتىپى بويىچە باشقىدىن كېڭەشمە سوت ئۇيۇشتۇرىدۇ.
خەلق سوت مەھكىمىسى مۇرەسسە قىلىشتا دەۋالاشقۇچىلار ۋە گۇۋاھچىلارنىڭ سوتقا كېلىشى ھەققىدە ئاددىي ئۇسۇللار بىلەن ئۇقتۇرۇش قىلسا بولىدۇ.
دەۋالاشقۇچىلار ئوچۇق سوت تەلەپ قىلغان نىكاھتىن ئاجرىشىش دېلولىرى ۋە سودا مەخپىيىتىگە دائىر دېلولار ئوچۇق سوت قىلىنمىسىمۇ بولىدۇ.
20- ماددا ئۆز تەۋەسىدىكى تەسىرى چوڭ بولغان 1- سوت ھەق تەلەپ دېلولىرى يۇقىرى خەلق سوت مەھكىمىلىرىنىڭ باشقۇرۇش تەۋەلىكىدە بولىدۇ.
13- ماددا دەۋالاشقۇچىلار ئۆزلىرىنىڭ ھەق تەلەپ ھوقۇقى ۋە دەۋا ھوقۇقىنى قانۇندا بەلگىلەنگەن دائىرىدە بىر تەرەپ قىلىشقا ھوقوقلۇق.