polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Формаль рәвештә, ул украиннар һәм беларуслардан соң өченче зур диаспора булып санала, ләкин чынлыкта ул Үзбәкстаннан һәм Таҗикстаннан легаль булмаган мигрантлар күп булу сәбәпле чынлыкта 5—6 урында булырга мөмкин.
1927 елда Кырым педагогия институтын тәмамлый һәм 2 нче Мәскәү дәүләт университеты каршындагы гыйльми педагоглык институты аспирантурасында укуын дәвам итә , анда совет психологы Л. С. Выготский җитәкчелегендә укучыларда арифметик гамәл үсеше проблемалары буенча кандидатлык диссертациясе яклый.
Ул һәрвакыт төрле тематик концертларга, филармония артистларының һәм коллективларының юбилейларына багышланган күргәзмәләр оештыра: Дәүләт Зур концерт залында - дирижер Н. Рахлинның һәм композитор А. С. Ключаревның 100 еллыгы, җырчы У. Альмеевның 95 яшьлеге, дирижер Ф Мансуровның 80 яшьлеге уңаеннан; Филармония Концерт залында - нәфис сүз остасы А. Арслановның 80 яшьлеге, җырчылар И. Шакировның һәм Ә.
Тимергалиеваның 60 яшьлеге; Р. Үтәй җитәкчелегендәге Дәүләт эстрада симфоник оркестрының 20 еллыгы, А. Шутиков җитәкчелегендәге Халык уен кораллары дәүләт оркестрының 15 еллыгы, А. Фәйзрахманов җитәкчелегендәге Фольклор музыкасы дәүләт ансамбленең 10 еллыгы уңаеннан төзелгән күргәзмәләр .
Телевидение һәм радио белән тыгыз элемтәдә тора, журнал һәм газета битләрендә филармония тарихы һәм күренекле сәнгать осталары турында мәкаләләрен бастыра; А. Шутиков җитәкчелегендәге Халык уен кораллары дәүләт оркестрының Көньяк Кореяда һәм Италиядә булган гастрольләрендә шәхси корреспондент буларак катнашып, оркестрның чыгышларын вакытлы матбугат битләрендә яктырта.
Ф. Кавиева ТР Милли китапханәсе белән берлектә (Кичәләрнең режиссеры һәм алып баручысы Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Алмаз Хәмзин) “Истә һаман да истә.” дип исемләнгән Т. Якупов, Г, Рәхимкулов, В. Гыйззәтуллина, Ә.
Әлеге муллалар панисламизм хәрәкәтендә катнашуда, бертуган Бубилар, Габдулла Апанаев, Галимҗан Барудилар белән элемтә тотуда, христианлыкка һәм хөкүмәткә дошманлык карашы таратуда гаепләнәләр.
Зәңгәр калкан кыры район өчен аеруча мөһим булуган су ресурсларын ассызыклый: районның табигый чиге булып Кама елгасы тора, ә өч елга — Бәтке, Әшнәк һәм Шумбут елгалары табигать һәйкәлләре дип игълан ителде.
Улы Руслан Шиһабетдинов 1999 елдан әтисе референты булып эшли, 2005 елдан башлап милек һәм инвестицияләр белән корпоратив идарә итү буенча ТАИФ төркеме генераль директорының урынбасары була; шулай ук ТАИФка керүче «Казаноргсинтез» ААҖ һәм «Түбән Кама Нефтехим» ААҖ директорлар советын җитәкли.
2007 елда Татарстан Республикасы Президенты Указы белән Татарстан Республикасының Социаль-икътисадый үсешенә лаеклы өлеш керткәне, күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен «Фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнде .
«Катындар» трилогиясе Зәйнәб Биишева исемендәге Башкортстан «Китап» нәшриәте тарафыннан 2016 ел өчен Башкортстан Республикасының Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясена тәкъдим ителә.
Башкортстан Башлыгы каршындагы Әдәбият, сәнгать һәм архитектура өлкәсендә Салават Юлаев исемендәге дәүләт премияләре буенча комиссия конкурста катнашуга алты дәгъвәсе белән беррәттән Гөлнур Якупованы да кертә.
Дүртөйле татар халык театрында 80 нән артык спектакль (шул исәптән, «Галиябану» М. Фәйзи, «Кара йөзләр» М. Гафури, «Авылымның алсу таңнары» С. Поварисов, «Яшьнәп үткән яшьлек» И. Абдуллин, «Кыз урлау» М. Кәрим һ. б.) чыгара.
БР татарлары конгрессының Дүртөйле бүлекчәсе һәм БР Дүртөйле районы татар милли-мәдәни автономиясе шәһәр җитәкчелегенә яңа урамнарның берсенә Солтанов Зөфәр Хәбир улы исемен бирү турындагы үтенеч белән мөрәҗәгать иткән.
Зөфәр Солтанов, Зөфәр Хәбир улы Солтанов (1927 елның 12 марты, СССР, РСФСР, БАССР, Дүртөйле районы, Түбән Манчыр ― 2012 елның 28 ноябре, РФ, БР, Дүртөйле) ― Бөек Ватан сугышында катнашкан мәдәният хезмәткәре, Дүртөйле колхоз-совхоз театры артисты, режиссер, үзешчән халык театры коллективы җитәкчесе, РСФСР һәм БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре, Дүртөйле районынынң мактаулы мәдәният хезмәткәре.
Хатыны Сәкинә Гарифҗан кызы , Дүртөйле колхоз-совхоз театры актрисасы, 1953―1986 елларда Дүртөйле район мәдәният йорты каршындагы үзешчән драма түгәрәге җитәкчесе, 1986―1990 елларда Дүртөйле район мәдәният йорты режиссеры, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре.
Казан татарларында "орлык чыгару” йоласы түбәндәгечә үткәрелгән. Иң башта мунча якканнар. Урамга чыккач, беренче очраган кешегә, юл уң булсын дип, йомырка биргәннәр. Чәчкән вакытта туфракка орлык белән бергә өомыркалар да ташлаганнар, ә беренче чәчү көнендә, басуга чыккан балалар ул йомыркаларны җыя барганнар. Бераздан, җиргә ашъяулык җәйгәннәр һәм бергәләшеп йомырка, өйдән алып килгән башка ризыкларны ашаганнар. Ашап-эчкәннән соң: "Хәерле янгырлар булсын, еллар тыныч булсын, йомырка кебек түгәрәк булсын!
Безнең халыкта ел тәүлегендә үткәрелә торган җәмгыяви бәйрәмнәр арасында иминлек, мул уңыш теләп, күмәкләшеп корбан чалу, корбан итен бергәләп пешереп ашау йоласы аерым урын алып тора.
Туйдан соң, кәләш беренче тапкыр кияү йортына килгәч, каенанасы аның аягы астына мендәр сала, кәләш яңа гаиләгә карата шундый ук назлы һәм йомшак булсын һәм өй буйлап йомшак кына йөрсен өчен.
Күренекле шагыйрь Рәдиф Гаташ "Таң кызы" дип атаган Лилия 2004 елда Такталачык урта мәктәбен көмеш медальгә тәмамлый, КДУның татар филологиясе һәм тарихы факультетына имтихансыз кабул ителә, 5 елдан аны кызыл дипломга тәмамлый.
2010 елның 30 июлендә фамилиясен Гыйбадуллинадан Сираевага үзгәртте: әнисе ягыннан тамыры Актаныш районының Калмаш авылына тоташкан, Тукай районынын Күзкәй авылы егете, КамПИ төгәлләгән Илһамның яры булды.
Лилия Гыйбадуллина, Лилия Фаис кызы Гыйбадуллина (1987 елның 22 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Актаныш районы, Әҗмәт) ― язучы, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты .
Үз вакытында театр сәхнәсендә СССР халык артистлары — Игорь Ильинский, Любовь Орлова, Людмила Зыкина, Лев Лещенко, Михаил Пуговкин, Леонид Андреев, Марк Бернес, Мәхмүд Эсамбаев, Лидия Русланова, Нонна Мордюкова, Майя Кристалинская, шагыйрьләр Константин Симонов, Роберт Рождественский һәм башкалар чыгыш ясый.
Бинада зур концерт залы , колонналы зал , күргәзмә залы, бутафор һәм декоратор бүлмәләре , Кече зал , вокал репетицияләре залы, хореография һәм актерлык осталыгы залы, костюм һәм тегү цехлары, административ кабинетлар , Зәңгәр зал , актерлык осталыгы залы, хореография һәм вокал залы, балет студиясе .
Ләйсән Альберт кызы Үтәшева (; 1985 елның 28 июне, Раевка, Әлшәй районы, Башкорт АССР, РСФСР, ССРБ) — Россия спортчысы, нәфис гимнастика буенча атказанган спорт мастеры.
Россия һәм халыкара ярышлар җиңүчесе, команда зачётында ике тапкыр Аурупа чемпионы , 2001/02 елгы Дөнья кубогы иясе, БДБ һәм Балтыйк буе илләре яшүсмерләр уеннары җиңүчесе .
Әти-әнисе Үтәшеваны балет мәктәбенә бирергә ниятли, әмма кибеткә чиратта торганда кызны гимнастика буенча тренер Надежда Касьянова күреп ала һәм буыннарның сыгылмалылыгын билгеләп үтә.
Филармониядә Республиканың күренекле сәнгать осталары Илһам Шакиров, Флюра Сөләйманова, Ренат Ибраһимов, Вафирә Гыйззәтуллина, Зиннур Нурмөхәммәтов, «Болгар» төркеме һ.
Спорт сараенда, М.Җәлил исемендәге опера әм балет театрында халыкара «Татар жыры» конкурсларын да ул дистәләгән еллар буе күренекле нәфис сүз остасы, Татарстанның халык артисты Рәшит Сабиров белән бергә алып бара.
«Уятмакчы булсаң халык күңелләрен» исемле телевизион татар жыры конкурсын ун ел дәвамында Инсаф Абдулла белән алып бара.1993 елдан Казан милли мәдәни үзәгендә нәфис сүз остасы булып эшли.
Бер елдан ул яңа гына шәһәр статусы алган Нефтекамага «Кызыл таң» гәзитенең республиканың төньяк-көнбатыш районнары буенча үз хәбәрче итеп билгеләнә һәм бу вазифада хаклы ялга чыкканчы эшли.
Н. Н. Муравьев-Карский хатирәләре буенча, Грибоедов башта аңа гашыйк булган икенче кешене — Ермолов Сергей Николаевичны, данлыклы генералның ике туган энесен ачуландыру өчен үзенең Нинага гашыйк булуы турында дан тарата.
Шуңа да ул бер вакытта да икенче тапкыр кияүгә чыкмый һәм бөтен тәкъдимнәрне дә кире кага (нигездә җавапсыз аңа утыз ел гашыйк шагыйрь һәм генерал Григорий Орбелианине).
Нинаны ят җирдә яшәтергә һәм куркыныч сәяхәткә дучар итәргә авырсынып, Грибоедов 1828 елның декабрендә хатынын берничә ай яшәгән шәһәрдә калдырып саубуллаша да ялгыз Тәһранга китә.
Кенәз кызы Нино яки Чавчавадзе Нина Александровна 1812 — 28 июнь 1857) — грузин аксөяк хатын-кызы, җәмәгать эшмәкәре һәм шагыйрь кенәз Александр Чавчавадзеның һәм кенәз кызы Саломея Ивановна Орбелианинең кызы, рус драматургы һәм дипломаты Александр Грибоедовның хатыны.
1970 елдан ПВО Мәскәү округында хезмәт итә: 291 нче зенит ракета полкы командиры , 1973 елда — ПВОның 16 нчы корпусы зенит ракета гаскәрләре башлыгы, 1974 елдан — командир урынбасары, 1982 елдан — ПВОның 3 нче корпус командиры, бер үк вакытта Ярыслау гарнизоны башлыгы, 1982 елдан — ПВОның Мәскәү округы зенит ракета гаскәрләре командующие.
1954 елдан башлап Төркестан хәрби округының ПВО 30 нчы аерым корпусында взвод командиры булып хезмәт итә, 1957 елдан батарея белән , аннары — С-75 зенит ракета комплекслары дивизионы белән җитәкчелек итә.
Район 1948 елның 1 гыйнварына 53 торак пунктны, 18 авыл советын үз составына кертә: Аю, Бикбау, Югары Темирхан, Югары Юшады, Иске Иркәнәш, Калтак, Кызыл Төбәк, Кузлуковакский, Маткауш, Николаевка, Яңа Маҗын, Яңа Тамбов, Рус Караны, Рус Мөшегесе, Иске Александровка, Иске Матвеевка, Татар Мөшегесе һәм Чупай.
1898 елда алып лейб-гвардия 3‑нче артиллерия бригадасында, 1905 елда декаберендә — 1‑нче Ташкент резерв батальонында, 1907 елда — 1-нче Төркестан армия корпусы штабында, 1912 елда маеннан — Төркестан хәрби округы штабында хезмәт итә, сентябрендә — Алексеевск хәрби училищесында укыта.
1926 елның 1 гыйнварына Тигән вулысында 15 авыл советы, 24 торак пункты (Тигән Бүләк, Түбән Тигәнәле, Зур Тигәнәле, Урта Тигәнәле һ.б.) һәм 3949 йорт хуҗалыгы булган.
Асия Нәфыйкова иҗат иткән образлар галереясында Н. Асанбаев драмасы буенча куелган «Фәйзи» спектаклендәге әдәпсез, кыланчык Зөһрә ролен театр белгечләре «зур осталык белән башкарылып, күпләргә сабак, гыйбрәт булырлык бөтен образ» дип атаса, М. Фәйзинең «Галиябану» драмасындагы гүзәл, тормышчан Галиябануы Казан, Мәскәү, Ленинград тамашачыларын да таң калдыра.
Истанбул медицина университеты оештырган “Дуслык күпере” фольклор фестивале белән Европа буйлап йөргәндә, Казан ханбикәсенә багышланган “Сөембикә бәете” музыкаль-әдәби композициясе аның визит карточкасына әверелә.
Башкортстан Республикасы Фәннәр Академиясенең мактаулы академигы , педагогия фәннәре докторы , профессор , Башкорт АССР-ының атказанган фән эшлеклесе , Россия Федерациясе югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре .
Тиешле 12 елын хезмәт итеп кайткач, Хисаметдин Агафуров Екатеринбургта унтер-офицер чинында отставкага чыга, ә 1868 елда Екатеринбургның сәүдә мәйданчыгында вак — төяк товар белән ваклап сәүдә итүне башлый.
Әмма ул уңышлы гына башланган эш туктап калмый: шул ук елның ноябрендә үк аның уллары Камалетдин һәм Зәйнетдин ул вакытка сәүдәдә профессионаллар булган гаилә бизнесын «Бертуган Агафуровлар» сәүдә йорты фирмасы астында тулы ширкәткә әйләндерәләр .
1913 елда иң югары үсеш вакытында бертуган Агафуровлар империясе үз эшчәнлеген көнбатышта Варшавадан көнчыгышка Япониягә кадәр, шул исәптән Урал, Себер, Урта Азия һәм Төньяк Кытайга тарата.
Шактый киң күзаллауга ия булган, шактый дәрәҗәдә үз-үзеңне оештыруга ирешкәнлек бертуган Агафуровларга Екатеринбург иҗтимагый-сәяси һәм эшлекле элитасы арасында үзләрен зур дәрәҗәдә тотарга мөмкинлек биргән.
Бертуган Агафуровлар — Камалетдин, Зәйнетдин һәм Кашафетдин Агафуровлар, Екатеринбург сәүдәгәрләре, гасыр ахырында - гасыр башында Урал-Себер төбәгендә киң танылган «Бертуган Агафуровлар» сәүдә йорты хуҗалары.
Бертуган Агафуровлар Екатеринбург тарихында уңышлы эшмәкәрләр буларак кына түгел, ә киң җәмәгатьчелек һәм хәйрия эшчәнлеге нәтиҗәсендә дә сизелерлек эз калдырганнар.
Беренче бөтендөнья сугышы елларында Агафуровлар, Кызыл Хач финанс комитетына, төрле химаячелек һәм ярлылар җәмгыятьләренә ярдәм итеп, хәрби хезмәткәрләр ихтыяҗларына акча бүлеп биреп, хәйрия эшчәнлеген туктатмаганнар.
Бу телләрдәге төп нөсхәләр белән эшләү аңа этнология, халык гореф-гадәтләре, телдән халык иҗаты һәм күп кенә төрки халыкларның мөселман диннәре тикшеренүләренең тирәнлегенә ирешергә мөмкинлек биргән.
Инан Республиканың хокукларны чикләве белән килешми һәм 1920 елның 19 маенда «Автономияле Совет Башкорт республикасының Дәүләт төзелеше турында» Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитеты һәм РСФСР Халык Комиссарлары Советы карарына каршы протест йөзеннән, үз вазыйфасын калдырып, Урта Азиягә китә.
Фәтхелкадыйр Мостафа улы Сөләйманов (; эмиграциядә — , 29 октябрь 1889, Сарыкүлмәк, Пермь губернасы — 26 июль 1976, Истанбул) — галим, язучы, башкорт милли-азатлык хәрәкәтендә катнашучы.
Бигрәк тә аның "Һаман яратам" , "Синең елмаюың" , "Гөлнарым" , "Авыл кызы" , "Сау бул инде" " Җилфел-җилфер җил искәндә" , "Моңлану" , "Туган ягым Теләче" , "Миләүшә" , "Тәрәзәңдә утың бар" , "Яңа Бүләк" , "Чык юлларга" , "Яз җыры" , “'Шулай шул" , һ.
Ф.Хатыйпов "Һаман яратам" исемле үзенең 127 җырын үз эченә алган беренче җырлар җыентыгын 1998 елда бастырып чыгарды, 106 җырдан торган "Моңлану" дип аталган икенче китабы 2003 елда дөнья курде, "Парлы гашыйк" исемле 151 җырдан торганы 2008 елда чыкты, дүртенче "Синең нурың" дигән китап 100 җырдан тора; 150 җырны эченә керткән бишенче китапта Ф.Хатыйповның соңгы еллардагы иҗаты тупланган.
Фәрит Хатыйпов, Фәрит Кәнәфи улы Хатыйпов (1948 елның 1 гыйнвары, СССР, ТАССР, Теләче районы, Югары Кибәхуҗа) ― музыкант, концертмейстер-аккомпаниатор, композитор, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе һәм халык артисты .
Троицкида революциягә кадәр татар телендә әдәби атналык нәшер ителгән була, Троицк һәм Аргаяш педучилищеларында милли мәктәпләр өчен укытучылар әзерләнә, Коншак районында башкорт телендә атналык чыга, Бөек Ватан сугышына кадәр Чиләбедә башкорт һәм казакъ телләрендә гәзитләр чыга, профессиональ татар театры эшли, Чиләбе шәһәренең өч мәктәбендә укыту башкорт һәм татар телләрендә бара, анасына өч тапкыр мәйдан радиосында башкорт телендәге тапшырулар үтә.
Бу дулкында 1988 елның 3 апрелендә Шәйехзада Бабич исемендәге Чиләбе өлкәсе башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсендә өлкәнең башкорт һәм татар милләтле кешеләре өчен өлкә мәдәни үзәген оештыру җыены үтә.
Башкорт һәм татар мәдәнияте үзәге милли традицияләрне һәм йолаларны, телне саклау һәм үстерү, башкорт һәм татар халыкларының тарихын һәм әдәбиятен күнегү, башка милләт кешеләрен башкорт һәм татар мәдәни мирасына җәлеп итү, башка милли һәм иҗтимагый җәмгиятләр белән хезмәттәшлек итү, халыклар дуслыгын ныгыту максатларын куя.
Үзәкне булдыру башында ССРБ-ның атказанган тренеры Харис Йосыпов, ССРБ Язучылар берлеге ағзалары, шагирзар Рамазан Шәгалиев белән Сәлисә Гәрәева, язучы Рөстәм Вәлиев, композитор Рафаил Бакиров, Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Урал Сафиуллин, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Рәшидә Сираҗиева, тарих фәннәре кандидаты Луиза Алмаева, юрист Рәхим Гайнуллин һәм башкалар тора.
Күп гасырлык тарихта тирән эз калдырган татар халкы дөнья киңлеген һәм вакытын берләштерә, татар халкының тарихы һәм мәдәнияте дөнья тарихының һәм мәдәниятенең аерылгысыз өлеше булып тора.
2000-2003 елларда Кишинёвта АКШ илчелеге карамагында Сәяси һәм икътисади эшләр бюросында сәяси мәсьәләләр буенча ассистент булып эшли, 2005 елда — Вашингтонда бөтендөнья банкының Европа һәм Үзәк Азия буенча офиста вице-рәйесенең киңәшчесе, 2005-2006 елларда — стажер, ә аннары Брюсселдә Европа комиссиясендә икътисад һәм финанс баш идаралыгында киңәшче булып эшли.
2007-2008 елларда — Молдавиядә Икътисад һәм сәүдә министрлыгы карамагында сәяси идарә итү һәм макроикътисади программаларның үсеше идаралыгы җитәкчесе, 2008-2009 елларда — Молдавия хөкүмәте янында ярдәм күрсәтү һәм координацияләү программалары идарәсенең башлыгы.
2009-2013 елларда — олы киңәшче, ары Оксфордта урта һәм түбән керем белән үскән илләрнең статистика программасының анализлау, күрсәтү һәм җаваплылык ысулы белән шөгелләнгән халыкара консалтинг компаниядә менеджер.
2000 елда Молдавия юридик университетының юридик факультетын, 2005 елда Джон Ф.Кеннеди идарә итү мәктәбен — Гарвард университеты факультетларының бересендә белем ала, дәүләт сәясәте магистры дәрәҗәсен ала.
1975 елда университетны белем ала һәм, югары белемле белгеч буларак, юнәлмеш буенча Туймазы шәһәре 7-нче урта мәктәбенең өлкән сыйныфларда ике ел рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.
Галим бер вакытта «Идел—Чулман—Урал этнолингвистик төбәгенең төрки, монгол, фин-угыр һәм һинд-аурупа халыкларының рухи мәдәнияте» вуз-ара гыйльми-тикшеренү лабораториясе мөдире.
Биюгә дә ул оста була, Стәрлетамактагы мәдәни-мәгрифәт училищесы сәхнәсендә сабакташы Фәнзил Сөләйманов белән «Дуслык» биюен башкара, хәтта Фәйзи Гаскәров аны кире рәвештә ансамбленә чакыра.
Гомер буе зур хөрмәт белән бик таләпчән укытучысы Миләүшә Гали кызы Мортазинаны искә ала, балаларда табигатьтән тбирелгән тавышны, моңлы бозмаенча тышка чыгару өчен аның намуслы һәм фидакәрь хезмәтен зур бәяли.
Мария Виттек (; шартлы исем: Мира, Пани Мария; 16 август 1899 ел, Трембки авылы, Поляк батшалыгы — 19 апрель 1997 ел, Варшава, Польша) ― бригада генералы хәрби званиесе алган беренче поляк хатын-кызы.
Шул ук вакытта Баку татарларының күбесе шәһәрдә күп буыннар дәвамында яши (үз чиратында, бу төп татарларның күбесе Пенза, Самар, Төмән, Сембер җирләреннән күчеп килүчеләрнең нәсел-нәсәбе булып тора, ә Татарстаннан чыккан кешеләр саны чагыштырмача зур түгел).
Вәкилә Гатаулла кызы Калмантаев 1948 елның 7 ноябрендә Чкалов, хәзерге Ырынбур өлкәсе Кызыл Гвардия районының Плешаново авыл биләмәсе составына ингән Югары Ильяс авылында туган.
19 йөз ахыры - 20 йөз башында Иркутск, Нижнеудинск шәһәрләрендә, Усолье-Сибирское, Черемхово, Залари, Голуметь, Александровский, Слюдянка, Култук, Зима, Тайшет авылларында, яңа җирләргә күченгән Кулиш, Тарея, Долгановский, Черемшанка, Харагун, Шаховская һ.
Җәмгыять тарихында мөхтәсиб — баш мулланың җәмәгать тормышының һәм көнкүрешенең төрле өлкәләрендә шәригать һәм әхлак нормаларын үтәү өчен җавап бирүче вазифасы барлыкка килүе мөһим момент була.
Себер армиясе белән кытыршылыклар барлыкка килгәч Башкорт хөкүмәте Самардагы Комуч белән бәйләнешкә керә һәм сентябрьдә Халык армиясе составында башкорт частьларын берләштергән Башкорт аерым корпусы төзелә.
1918 елның июнь азагында Башкорт хәрби шурасы Усман Терегуловны Башкортстан автономиясенең Тамьян-Катай кантонына җибәрелә, монда ротмистр Әмир Карамышев белән бергә Тамьян-Катай ирекле отрядын оештыру белән шөгыльләнә.
Әмма ул уңышлы гына башланган эш туктап калмый: шул ук елның ноябрендә үк аның уллары Камалетдин һәм Зәйнетдин ул вакытка сәүдәдә профессионаллар булган гаилә бизнесын «Бертуган Агафуровлар» сәүдә йорты фирмасы астында тулы ширкәткә әйләндерәләр : Успенская урамында арендага алынган бинада универсаль кибет ачыла.
Кадыйров Урал Гаян улының фәнни хезмәтләре малларның йогышлы, инвазияле чирләренең тире, аяклары, көрсенү органнары, аш эшкәртү һәм иммун системалары зарарлану белән барган патологик морфологиясен, патогенезын өйрәнүгә, аларны диагностикалау һәм дифференцияле диагностикалауга багышланган.
Танк башняларына, үзйөрешле җайланмалар һәм автомобиль кабиналарына, орудие калканнарына төшерелгән бу билгеләр марштагы колонналар белән идарә итүне җиңеләйтә, йөртүчеләрнең тәртибен җайга сала.
Артиллерия орудиеләре, танклар һәм мотопехота өстәлгән 4 нче гвардия механикалаштырылган корпусы алдында 57 нче армия гаскәрләре белән бергә дошман оборонасын өзәргә, Белградка көчле ыргылыш ясап, аны немец-фашист илбасарларыннан азат итәргә дигән максат куела.
Өч тәүлек эчендә 620 километрга марш-ыргылыш ясарга, Көнбатыш Балкан тау сыртын кичәргә, Көнчыгыш Сербия тауларын узып, Морава елгасы үзәненә керергә, Югославиянең армиясе белән бергәләп дошман төркемен бүлгәләргә һәм Белградны алырга кирәк була.
Заечар янында дошманның бик көчле каршылыгына очрагач, Жданов мондый карар кабул итә: корпусның разведчикларын җыярга, Заечарны тылдан әйләнеп узып, дошманның тауларга чигенү юлларын кисәргә һәм гарнизонын юкка чыгарырга.
Корпус гаскәрләре Югославиянең халык азатлык армиясе белән бергәләп дошманның 8200 солдатын һәм офицерын әсирлеккә ала, 2300 орудиесен, 3100 автомашинасын, йөзләгән пулемётын, меңәрләгән винтовкасын һәм автоматын кулга төшерә.
4 нче гвардия Сталинград Кызыл Байраклы механикалаштырылган корпусының 16600 сугышчысы орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә, ә 26 кешегә Советлар Союзы Герое исеме, 214 кешегә Югославия орденнары бирелә.
Владимир Жданов - 30 нчы елларда майор Жданов Казан пехота училищесында 1936 елның мартыннан 1937 елның апреленә кадәр тактика укытучысы, 1937 елның апреленнән 1938 елның октябренә кадәр автомотоэш укытучысы, 1938 елның октябреннән 1940 елның сентябренә кадәр автобронетанк хезмәте начальнигы, автобронетанк эше өлкән укытучысы.
1970 елларда Татарстан сынлы сәнгатенә Мәскәү, Ленинград һәм башка шәһәрләренең югары уку йортларын тәмамлаган яңа буын рәссамнар килеп керә: В.Маликов, Т.Хаҗиәхмәтов, В.Фёдоров, Э.
йөзләр Европа гравюрасы һәм - йөзләр картиналары , йөз борынгы рус икона язуы һәйкәлләре, Д. Левицкий, Ф. Рокотов, И. Репин ясаган портретлар, И. Шишкин, Н. Фешин эшләренең зур җыелмалары, ХХ гасыр башы рус авангарды әсәрләре (В. Кандинский, М. Врубель, Р. Фальк, Н. Гончарова, М. Ларионов һ.б.), Татарстан рәссамнары җыелмасы аеруча зур бәягә ия.
"Бу бина Россиядә сәнгать мәктәпләре өчен салынган биналарның соңгыларыннан булганлыктан, сыйныф бүлмәләренең сәнгать өйрәтү өчен уңайлыгы буенча бөтен СССРда диярлек беренче урын тота." - дип язган бер мәкаләсендә бөек рәссам Бакый ага Урманче.
Ислам динен кабул иткәннән соң, Болгар дәүләтендә мәдәният шәригать кануннарына буйсына: бүтән мөселман халыклары сәнгате шикелле үк, сынлы сәнгать орнаментка таянган гамәли бизәлеш һәм архитектура сәнгате белән чикләнә.
Болгарда шәһәр мәдәнияте бик нык алга киткән була, милли сәнгатьнең юнәлешен әнә шул билгели, бу исә Идел буе һәм Көньяк Урал буендагы башка халыкларның сәнгатьчә фикерләвенә дә зур йогынты ясый.
Татар дөньясында Исмәгыйль Гайнетдинов, монументаль нәкыш остасы Чыңгыз Әхмәров, һәйкәлче Садри Ахун , рәссамнар Харис Якупов, Лотфулла Фәттахов, Абрек Абзгильдин һ.
Бинада сәнгать училищесы өчен мөһим булган иртәнге һәм кичке рәсем төшерү сыйныфлары, тантаналар һәм күргәзмәләр заллары, өченче катта остаханәләр өчен авыш түбәле пыяла бүлмәләр була.
Васил Хәннановның картиналары М. В. Нестеров исемендәге БДХМДА, ТР дәүләт сынлы сәнгать музее , «Казан» милли-мәдәни үзәге , «Туран» халыкара бәйсез мәдәни фонды , Заманча рус сәнгате музее , Чиләбе өлкәсе картиналар галереясы, Краснодар Дәүләт сынлы сәнгать музее, "Восток" фонды ААҖ , «Урал» ДСИ , «Мирас» , «» сәнгать галереясе , Россиядә һәм чит илләрдә шәхси җыелышларда саклана.
1944 елның 9 апрелендә Армянск каласыннан 25 км көнчыгышкарак урнашкан районда сержант Рафиков үзенең отделениесе белән 267-нче укчылар дивизиясе һөҗүм итәчәк участокта миналы аланны чистарту белән шөгыльләнә.
Казан дәүләт педагогия институтында ассистент булып эшләп ала, аннан Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында кече фәнни хезмәткәр, Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институтында фәнни хезмәткәр, Казан дәүләт университетының инглиз теле кафедрасында өлкән укытучы булып эшли.
Менә 1946елда Шода мәктәбе директоры Ф.Гайнетдинов язган характеристикадан өземтә: “Иптәш Мөхәммәтшина үзенең эш дәверендә үз фәнен яратып һәм хәзерлекле рәвештә тырышып белем биргәнлеген һәм балалар белән эш итүдә сәләтле икәнлеген күрсәтә алды. Ул үз фәне буенча 95% абсолют өлгереш бирде. Укучылар арасында авторитеты зур. Дирекция тарафыннан тапшырылган эшне төгәл һәм вакытында үти. Колхозчылар арасында агитация- масса эше алып баруда актив катнаша”.
Бик күп җәмәгать эшләре алып бара: агитатор, гомере буе пропагандист, партоешма секретаре, “Белем” җәмгыятенең башлангыч оешмасы секретаре, агитколлектив җитәкчесе, политинформатор, профсоюз месткомы председателе.
Мөхәммәтшина Сәйдә Мөхәммәтша кызы, мәгариф вктераны, Бөек Ватан сугышы ветераны, бөтен гомерен балаларга белем һәм тәрбия бирүгә багышлаган, Түнтәр авылының абруйлы укытучы
Шул хезмәтләре өчен укытучы Сәйдә апа В. И. Ленинның 100 еллык юбилее уңаеннан “Батыр хезмәт өчен” һәм “Хезмәт ветераны” медале, күп кенә Мактау кәгазьләре белән бүләкләнә.