polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2012 елның апрелендә Уфа сәнгать галереясында Ильис Миңлеәхмәт улы Ямалетдиновның 75 яше тулу хөрмәтенә бизәү-гамәли сәнгате һәм сынлы рәсем сәнгате буенча күргәзмә үтте.
Саклау суы яры буйлап Сарман районы авыллары – Саклаубаш, Өчөйле Саклау, Саклау суы бассейнында Алга , Иске Имән, Чураш авыллары, якында Карашай-Саклау, Яңа Саклау авыллары урнашкан.
2014 елның 12 августында беренче тапкыр Казакъстан җыелма командасын капитан сыйфатында Таҗикстан җыелмасы белән иптәшләрчә матчка чыгара, ә киләсе иптәшләрчә уенда Кыргызстан җыелма командасы гол кертә.
Якташы Азат Нургалиев белән кыр үзәгендә көчле дуэт төзиләр һәм «Тобол»га Казакъстан чемпионатының бакыр медальләрен яуларга һәм УЕФА Ауропа Лигасында катнашу хокукын алырга ярдәм итәләр.
Телевизор манарасы күп министрлыклар һәм ведомстволар, коммерция оешмалары белән элемтә урнаштыру өчен кулланыла, Үзбәк Гидрометеорология үзәге каршында биеклекләрнең комплекслы станциясе урнаштырылган.
1990 елда балет артисты һөнәре буенча Башкорт хореография училищесын , 2010 елда — Чиләбе дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясен «иҗтимагый -мәдәни эшчәнлек менеджеры» квалификациясе алып тәмамлый.
1992 елдан 2011 елга кадәр Фәйзи Гаскәров исемендәге дәүләт академия халык биюләре ансамбле солисты, 2011-2012 елларда — Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясенең постановка бүлеге мөдире булып эшли.
Мирный бистәсенең Зәй район советы башкарма комитетының 1959 елның 16 июнендәге карары белән бирелгән беренче исеме – Урман Зәе бистәсе , 1959 елның октябрендә бистә исеме Мирный итеп үзгәртелгән; РСФСР Югары Советы Президиумының 1978 елның 5 апрелендәге «Яңа Зәй эшчеләр бистәсен республика буйсынуындагы Зәй шәһәре итеп үзгәртү турында» указы белән Зәй шәһәре составына кертелгән, хәзер Зәй шәһәренең Мирный микрорайонын тәшкил итә.
Ширәмәттән 1957 елда Зәйгә беренче күченгән агач эшкәртүчеләр: Н. Романенко ― прораб, бертуган Филипповлар ― машина йөртүчеләр, А. Бушуев ― төзелеш мастеры, Н. Әхмәдиев ― сатучы, В. Петров ― куркынычсызлык техникасы буенча инженер һ.
Бистә кешеләренең зур күпчелеге Зәй урман сәнәгате хуҗалыгында, ягъни түбән складта агач эшкәртүдә эшләгән: үзагачтан халык кулланышы товарлары (пиломатериал, фанера, әрҗә кряжы, йомычка, ДСП, тышлау өчен щитлар, ягулык утын һ. б.) ясаган.
Зәй урман хуҗалыгы составында 5 урманчылык―кишәрлек (Түбән Кама районы Болгар авылында, Зәйдә, Кушник авылында, Яңа Чишмә районы Өргәнчә авылында, Әлмәт районы Ямаши авылында).
Зәй урман хуҗалыгы , 1992 елга хәтле ― Зәй урман сәнәгате хуҗалыгы , 1959 елга кадәр ― Ширәмәт урман сәнәгате хуҗалыгы ― Татарстанның 4 муниципаль районы территориясендә урнашкан, Татарстанның урман хуҗалыгы министрлыгы карамагындагы оешма.
1962―1992 елларда: 30 км озынлыктагы Зәй ― АЭС тимер юлын сузу, нефть скважиналары бораулау, урман аша нефтьүткәргеч магистральләр, электр чыбыклары сузу өчен мәйданнар кирәк булу һ.
Урман хуҗалыгының үзәк базасы Зәй шәһәре эченә керә, Куйбышев тимер юлының Бөгелмә ― Чаллы ― Әгерҗе линиясендәге Зәй тимер юл станциясеннән 1,5 км, Чаллы пристаненнән 60 км ераклыкта урнашкан.
Беренче рейс Әнкарага бара Бу Истанбулдагы өченче аэропорт, Ататюрк һәм Сабиха Гёкчен аэропортлары белән берлектә, киңәйтелү мөмкинлеге булмау сәбәпле, ул төзелешкә планлаштырылган иде .
Аэропорт төзелешенең барлык этаплары 2023 елга төгәлләнәчәк, ә беренче айларда гавань өлешчә йөкләнеш белән эшләячәк һәм, нигездә, эчке рейсларга хезмәт күрсәтү белән шөгыльләнәчәк .
Төркия авыл хуҗалыгы министрлыгы тикшеренүе буенча, аэропорт проектын тормышка ашыруның экологик йогынтысына төзелеш территориясендә үсә торган 2 513 341 агачның 657 950 кисәргә кирәк, ә калганнары яңа урыннарга күчереләчәк .
Чит ил белгечләре кайтып киткәч, алар урынына калган гади эшчеләрнең техниканы һәм технологияне белмәве сәбәпле, кыйбатлы җиһазлар ватыла (мәсәлән, 1935 елда пар машинасы конденсаторы шартлый, 1937 елда турбинада ике авария була), заводта янгын чыга.
«Нижнекамский колхозник» газетасының 1933 елның 5 февралендә чыккан санында төзелешкә эшчеләр (балта осталары, ташчылар, штукатурлар, йөкчеләр, ат җигүчеләрне һ. б.) чакырып белдерү басыла.
Кирәкле җиһазларны илнең эре заводларыннан кайтарталар: Мәскәү, Тула ― сепараторлар, Бийск ― суыткычлар, Казан ― май ясагычлар, Ереван ― электр щитлары, насослар, Киров ― сөт өсте өчен ванналар, Ленинград, Пярну ― пастеризаторлар җибәрә.
Җитештерүдә АДРда җитештерелгән «Лурги Генезке» һәм «Виганд» маркалы 4 вакуум-аппарат, «Немо-300» маркалы 2 һәм «ЦТРР-500» маркалы 1 киптерү җайланмасы кулланыла башлый.
1937 елның 17 сентябрендә Ибраһим Абызбаев «халык дошманы, буржуаз милләтчеләре Муса Мортазин һәм Шаһиәхмәт Даутов белән аралашуы» өчен мәгариф халык комиссары вазыйфасыннан алына һәм Партия обкомы бюросы әгъзалары составыннан чыгарыла.
Абызбаев Ибраһим Хафиз улы 1901 елның 10 октябрендә Ырынбур губернасының Верхнеурал өязе Сәрмән авылында туган Әтисе урман хуҗалыгы белән шөгыльләнә, бөтенләй сукыр кала.
Украинаның атказанган артисты — дәүләт төзелешенә, Украинаның социаль-икътисади, фәнни-техник, мәдәни-мәгариф үсешенә зур өлеш керткән өчен, саллы хезмәт казанышлары һәм югары профессиональлек өчен.
Лоҗы елгасы һәм аның кушылдыклары буйлап Югары Шепкә авыл җирлегенә караучы Кызыл Юл , Бигеш авыл җирлегенә караучы Байрак, Югары һәм Түбән Лоҗы авыллары урнашкан.
Улы Уфа дәүләт нефть техника университетын тәмамлаган, Уфаның Киров районы башлыгы урынбасары булып эшли, кызы Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты дипломын алган, аның республика башкаласында үз бизнесы бар.
1954 елда, мәктәп укучысы буларак, Һиндстанның « » кинофильмыннан «Байджу Бавра» җырын Һиндстанның беренче премьер-министры Джавахарлал Неру һәм аның кызы Индира Ганди белән Советлар Союзына визитына багышланган хөкүмәт концертында башкарып, эстрадада дебюта ясый.
Фәррух Закиров 1946 елның 16 апрелендә Үзбәкстан ССР башкаласы — Ташкәнтта профессиональ музыкантлар гаиләсендә - Үзбәкстан ССР халык артисты Кәрим Закир улы Закиров һәм җырчы Шоиста Саидкарий кызы Саидова гаиләсендә туган.
Әти-әнисе П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваториясенең опера-театр студиясендә укыган вакытта танышалар, 1936 елда Мәскәүдә өйләнешәләр, шул ук елның апрель аенда туган уллары Батыр туа .
Кунакчыл әти йортына ул вакыттагы үзбәк артистлары һәм җырчылары килә, шуңа күрә балалар кечкенәдән илһам, иҗат һәм сәнгатькә мәхәббәт атмосферасында тәрбияләнгән, анда үзбәк опера һәм эстрада сәнгатенең башында торган Зәкировларның музыкаль династиясе формалашкан.
җырларын, шулай ук берничә фильмга, алар арасында «Невеста из Вуадиля», «Проделки Майсары», сеңлесе Луиза белән дуэтта җырлаган «Майсара — суперзвезда» музыкаль спектакле буенча «Железная женщина», һ.
Шул ук елны, ул Равшан абыйсы белән берлектә, Ташкәнт театры һәм сәнгать институты студентлары ясаган "СИ" үзешчән вокал һәм инструменталь ансамбль составына керә, 1970 елдан ВИА "Ялла" дип атала.
Үзбәкстан вице-президенты вазыйфасы бетерелеп һәм аның урынына Үзбәкстан премьер-министры вазыйфасын гамәлгә куйганнан соң, 1992 елның 13 гыйнварында Үзбәкстан Республикасы югары советы сессиясендә бәйсез Үзбәкстан тарихында, Министрлар Кабинетын җитәкләп, беренче премьер-министр итеп сайлана.
Абдулһашим Мутал улы Муталов (; 1947 елның 14 феврале, Теляу, Ахангаран районы, Ташкәнт өлкәсе, Үзбәкстан ССР, ССРБ) — Совет һәм Үзбәкстан сәяси һәм дәүләт эшлеклесе.
Чуаш АССР Совнаркомы каршындагы радиофикация һәм радиотапшырулар комитетының өлкән мөхәррире, Чуаш китап нәшриятының өлкән мөхәррире, Чуашстан язучылар берлеге идарәсенең җаваплы секретаре булып эшли.
Җәүдәт Әхмәтҗанов, Җәүдәт Габдулла улы Әхмәтҗанов (1926 елның 23 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Спас кантоны, Карамалы – 1977 елның 17 июле, СССР, РСФСР, ТАССР, Әлки районы, Карамалы) — Бөек Ватан сугышында катнашкан фирка һәм хуҗалык эшлеклесе, 1972—1977 елларда КПССның Зәй район комитеты беренче сәркатибе.
Эсебаев һәм Н.Арапбаевның «Ак куу» җыры ; Ж. Кочкоровның А. Бегимкулованың «Онорду сүндордун эсиндемин» шигыренә язылган җырлары; А. Ормонбековның «Жаштык ыры» җыры һ.
һәм «Кылым дастаны» һәм яңа дастаннары 1936—1938 елларда Сталин репрессиясе корбаннары истәлегенә; «Энелердин елавы» 2010 елның 7 апрелендә һәлак булганнар истәлегенә; 1916 елгы вакыйгалар истәлегенә «Кайран эл»; Алай патшабикәсенең - Курманҗан даткасының 200 еллыгы уңаеннан «Замана» һәм «Курманжандын кошогу» җырлары дөнья күрде.
Роза Аманова күренекле кубызчы буларак та билгеле, ул шулай ук күренекле кубыз композиторларының башка әсәрләрен башкара:«Маш ботой», Атай Огонбаевның «Кыз кербез»; Ниязаланың «Кара озгөй»; «Чайкама», Токтогул Сатылгановның «Чоң кербез»; Ыбырай Тумановның «Жеңиш», «Боз Салкын»; Карамолдло Орозовның «Жаш кербез» һ.
Роза Әманова үзенең һөнәри юлын башлап җибәргән беренче әсәрләр: "Өрүк комуз», «Ооган ыйы», «Ынтымак»,«Арманда кетти бир ак куу», «Ала-Тоо көрккө келбейт эл болбосо», «Карлыгач».
Моннан тыш, ул Кыргызстанның күренекле авторларының кубыз белән бергә башкарган бик күп җырларын башкарды («Омурлук жарга», «Элегия», «Дил билет», «Дайның барбы?», «Эстей жүр», «Кандай жансың?», «Айыбым жок», «Эне бешик», «Жандай көргөн адамым», «Ак калпакчан бирөө бар»)) Алар халык арасында бик яхшы таралган һәм хәтта бүгенге көнгә кадәр башка җырчылар тарафыннан башкарылган.
Бу вакыт эчендә ул бик күп укучылар үстергән, алар төрле конкурсларда җиңү яулаган , кайбер укучылары белән Роза Асановна "Маржан" төркемен булдыра, алар төрле концертларда һәм фестивальләрдә Роза Аманова белән берлектә дастан һәм кыргыз халык җырларын башкаралар, Җырчы чит ил мәдәният эшлеклеләре белән актив хезмәттәшлек итә, шуңа күрә аның репертуарында казах, төрек әсәрләре һәм Кытай кыргызларының җырлары очрый.
Җырчы Эстебес Турсуналиев, Асек Жумабаев, Болуш Мадазимов кебек танылган акыннар белән танышканнан соң, ул җырчы була, өстәвенә, әти-әнисенең иҗади тәрбиясе аңа тәэсир итә .
Гимнастика тарихында бердәнбер җиде Олимпия уеннарында катнашкан гимнаст буларак Гиннесс рекордлар китабына кертелгән (шул ук вакытта болгар Йордан Йовчев — биштән артык Уеннарда катнашкан башка гимнаст, — алты Олимпия уеннарында катнашкан).
Үзбәкстанда бу чирне дәвалау мөмкин булмый, гаиләгә 2002 елда Алманиягә күчәргә туры килә, шуңа күрә Оксана 2006—2012 елларда Алмания җыелма командасы составында чыгыш ясый, ә 2013 елдан яңадан Үзбәкстан җыелма командасы составына керә.
Оксана Александровна Чусовитина — ССРБ, Үзбәкстан һәм Алмания өчен чыгыш ясаган гимнаст, 1992 елда команда беренчелегендә Олимпия чемпионы, өч тапкыр дөнья чемпионы, Ауропа чемпионы, Азия уеннары чемпионы.
Шулай да 16-ынчы һәм 17-енче гасыр ахыры Европа чыганаклары Гелгелны хроникаларга охшаш төшенчәләрдә тасвирлый һәм Маҗапаһитның бөлүе һәм мөгаен Балига беренче Нидерланд зиярәте арасында көчле сәяси экспансияне алдан юрый.
Валериан Некратов, Валериан Демьян улы Некратов (1950 елның 1 мае, СССР, РСФСР, ТАССР, Зәй районы, Кабан-Бастрык — 2007 елның 30 сентябре, РФ, ТР, Зәй районы, Зәй) — Татарстанның хуҗалык һәм административ эшлеклесе, 1992—1993 елларда Зәй районы хакимияте башлыгы, 1987—1992 елларда халык депутатларының Зәй район советы башкарма комитеты рәисе, 1987 елдан Зәй тимер-бетон эшләнмәләр заводы директоры.
Билгеле дәрәҗәдә үзенең «яртылаш булуы» белән скандинав теге дөнья Алиһәсе Хель дә охшаш, аның тәненең яртысы гадәти, яртысы үле һәм чери торган, һәм рус Баба Яга-«сөяк аягы» да.
Франция вәкилләре белән финал көрәшендә, уенның хәлиткеч мизгелендә аягына зыян килә , турнир кагыйдәләре буенча Россия җыелма командасында алмаш спортчы булмый (регламент буенча бердәнбер рөхсәт ителгән алыштыру ярымфинал көрәшендә башкарылган), регламент нигезендә, спортчының фехтование юлына чыгуы мөмкин булмаган очракта, Россия җыелма командасына техник җиңелү исәпләнә.
Марта Мартьянова, Марта Валерий кызы Мартьянова ― спортчы-рапирачы, фехтование буенча җыелма команда составында 2020 елгы Җәйге Олимпия уеннары чемпионы, Россия Федерациясенең халыкара класслы һәм атказанган спорт мастеры, Казанның Мактаулы гражданины .
2017 елда беренче тапкыр Россиянең зурлар җыелма командасына чакыру ала, Тбилисида узган Европа чемпионатында җыелма команда составында көмеш медаль яулый: россиялеләр шведларны һәм маҗарларны җиңә, финалда Италия җыелма командасы рапирачылары көчлерәк була.
Әнвәр Әлимҗанов, Әнвәр Турлыбәк улы Әлимҗанов (, 1930 елның 12 мае, СССР, РСФСР, Казакъ АССР, Таллыкурган өлкәсе, Карлыгаш — 1993 елның 9 ноябре, Казакъстан, Алматы) — совет һәм казакъ язучысы, публицист, җәмәгать эшлеклесе.
1991 елның 29 октябреннән 26 декабренә кадәр – СССР Югары Советының Республикалар Советы җитәкчесе, 1991 елның 26 декабрендә әлеге Советта «СССР Югары Советы Республикалар Советының 142-Н Декларациясе» кабул ителә, шуның нигезендә СССР дәүләте яшәүдән туктый.
1991 елның 29 октябреннән 26 декабренә кадәр — СССР Югары Советының Республикалар Советы җитәкчесе, 1991 елның 26 декабрендә әлеге Советта « СССР Югары Советының Республикалар Советының 142-Н Декларациясе» кабул ителә, шуның нигезендә СССР дәүләте яшәүдән туктый.
Булачак әниләр — кызлар сәламәтлеген саклау буенча фәнни тикшеренүләр белән шөгыльләнеп, 1993 елда «Тегүче профиле буенча ПТУ укучылары булган кызларның хезмәтен һәм укуларын гигиеник оптимальләштерү» темасына кандидатлык, 2002 елда «Яшүсмер кызларның репродуктив сәламәтлеге (ТР белем бирү учреждениеләре укучыларын медик-социаль тикшерү) темасына докторлык диссертацияләре яклый .
2002 елда балалар һәм яшүсмерләр гигиенасы курсы мөдире, 2005 елдан башлап медик-профилактика факультетының ике профильле курсы – балалар һәм яшүсмерләр гигиенасы һәм туклану гигиенасы курслары мөдире итеп билгеләнә.
Эльмира Минһаҗева, Эльмира Нурислам кызы Минһаҗева — медицина фәннәре докторы , профессор, ТР ФА мөхбир әгъзасы, РФ Сәламәтлек саклау министрлыгының Идел буе федераль округы буенча балалар һәм яшүсмерләр гигиенасы баш белгече.
СССР таркалгач, Аурупаның берничә университетында (Гамбург университеты, Медицина тикшеренүләре милли институты , Эразм Роттердамлы исемендәге университеты ) белемен күтәрә һәм молекуляр генетика буенча тикшеренүләр үткәрә.
Авыл Зәй районының көнчыгышында, Зәй—Төги автомобиль юлыннан 5,5 км эчтәрәк, район үзәге Зәй шәһәреннән 30 км, Зәй тимер юл станциясеннән 28 км читтәрәк, Ямаш елгасы бассейнында, әлеге елганың сулъяк кушылдыгы булган Васанзюрка елгасы ярында урнашкан булган.
Урал язучысы Сергей Плеханов 1985 елда «Яшь гвардия» нәшриятының «Приключения-85» әдәби альманахында рус промышленниклары тарафыннан Уралда гасырда риваять потын эзләүгә багышланган «Алтын хатын» тарихи повестен бастырган.
Мәшһүр Нидерланд галиме, сәясәтче һәм эшмәкәр Николаас Витсен үзенең Себер этнографиясе һәм тарихы буенча Европа фәнендә беренче хезмәт булган «Төньяк һәм Көнчыгыш Тартария» иншасының икенче басмасында Дженкинсон, Гваньиньи мәгълүматына һәм ниндидер “дәрәҗәле рус әфәнде” мәгълүматына сылтап шундый мәгълүмат бирә:
«Тау итәге астында, Обдориядә, хатын кыяфәтендә кисеп ясалган Алтын Хатын поты тора. „Злата Баба“ сүзләре „алтын карчык“ дигәнне аңлата. Тобол һәм Обь янында асаба яшәүчеләр остяклар һәм башка мәҗүсиләре диюгә табыналар дип мәгълүмат бирәләр, ул аларга тезләрендә балалар белән хатын буларак пәйда була. Аның тәнендә яңгыраучы чаңчыклар. Аннан бик куркалар һәм аны хөрмәт итәләр…»
Рус тоткынлыгында 13 ел булган һәм Себердә ачышлар турында бай этнографик һәм картографик материал җыйган Швеция офицеры һәм сәяхәтче Иоганн Филипп фон Страленберг 1730 елда Стокгольмда нәшер ителгән «Европаның һәм Азиянең төньяк һәм көнчыгыш өлешенең тарихи-географик тасвирламасы»нда Скандинавия сагаларында Йомали һәм Алтын хатынын тәңгәл китерә.
гасыр рус галимнәре, хосусан И. И. Лепёхин эшләрендә Алтын Хатын чукынырга теләмәүче мәҗүсиләр тарафыннан поты Обька алып кителгән Коми халкының борынгы Илаһы дигән мәгълүмат пәйда була.
Г. Ф. Миллер «Себер Тарихы»нда «Алтын хатын»ны как «тезләрендә баланы тоткан мәҗүси Алиһә»не тасвирлый, которой остяклар аңа корбан биргәннәр, шуның өчен ул аларга «сунарда, балык тотуда һәм барлык эшләрендә ярдәм күрсәткән».
Шулай да 1906 елда рус лингвисты һәм евразияле фәлсәфәчесе Н. С. Трубецкой ышанчлы рәвештә «Алтын хатын»ны манси мифологиясенең иң олы Алиһә-ана Калтащ белән тәңгәл китергән, аның эпитетларының берсе — «сорни-эква» — туры мәгънәдә «алтын карчык» дип тәрҗемә ителә.
Краков университетының медицина докторы профессор Матвей Меховский үзенең «ике Сарматия турында Трактаты»нда Краковта после Орша астында сугыштан соң булган рус тоткыннары хикәяләренә нигезләнеп дип атаган бу потны Нократ артында «Скифиягә кергәндә» урнаштыра.
Алдагы авторларда, мәсәлән, Сигизмунд Герберштейн , Алессандро Гваньини , Джайлс Флетчер , Пётр Петрей де Ерлезундның , Алтын хатын инде Обь тамагы янында, Обдория өлкәсендә урнашкан.
«Алтын карчыкка обдорлылар һәм югра халкы табына. Каһин бу поттан аларга нәрсә эшләргә һәм кая күчәргә турында сорый һәм пот сораучыларга җаваплар бирә һәм алдан әйтүләр төгәл итеп дөрес була…»
Рус кулъязмаларында коми халкы мәҗүсиләренең Алтын хатынга табыну турында 1398 ел София беренче кулъязмасы бу халыкның беренче яктыртучысы Стефан Пермский үлеме турында мәгълүмат белән бәйле рәвештә сөйли.
Алга таба, өч йөз ел диярлек дәвамында Мәскәү кулъязмасының мәгълүматын кабатлый торган диярлек Мәскәү митрополита Симонның пермякларга хаты ннан башка, бер рус документында да бу Алиһә турында туры мәгълүмат юк.
«Березов янында остяк пот капищелары бар, һәм алар турында җир тасвирлаучылары шулай дип язалар, биредә Алтын хатыннар поты бар, әмма алтыннарын күрсәтмиләр, ә көмеш, буялган агачтан ясылганнары күп һәм бакырдан коялар…»
гасыр ахырында тезелгән Ремезов кулъязмасында Ермакның илле кеше башы Богдан Брязганың 1582 елның язында Иртыш һәм Обь буенча Ак Диңгезгә кадәр йөреше турында сөйләгәндә шундый мәгълүмат бирә: «Ту бо у нихъ молбище болшее богыне древне: нага с сыномъ на стулѣ сѣдящая, приемлюще дары от своихъ, и дающе е статки во всякомъ промысле, а же кто по обѣту не дастъ, мучитъ и томитъ, а хто принесетъ жалеючи к не, тотъ предъ нею падъ умретъ, имѣша бо жрение и съѣзд великіи…»
Елгада (кайберәүләр аны Вина дип атыйлар һәм Төньяк Двина белән тәңгәл китерәләр) алар асаба бьярмнар кабиләләренең Илаһы — Юмаланың — изге урынын кайда икәнен белгәннәр һәм серле рәвештә анда үткәннәр.
1420 ел тирәли үзенең «Хронике Констанц кәшишханәсе хроникасы»нда алман хронисты Ульрих фон Рихенталь “Алтын карчык”та “Русь артында” бер шәһәр турында искә алган, аның яшәүчеләре “Алтын хатынга табыналар”.
Татарстан Республикасы Дәүләт Советы Рәисенең Рәхмәт хаты («Яшел Үзән муниципаль районы Октябрь авыл җирлегенең җирле үзидарә үсешенә һәм социаль - икътисадый үсешенә зур өлеш керткән өчен»)
Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгының Рәхмәт хаты («Татарстан Республикасында сугышчан сәнгатьне һәм спорт көрәшләрен үстерүгә озак еллар керткән өлеше өчен»)
2007 елда Казан дәүләт технология университетын ««Эретеп ябыштыру производствосы җиһазы һәм технологиясе» белгечлеге буенча, 2015 елда «Эшлекле идарә итү мастеры» программасы буенча Казан федераль университетын, 2016 "Менеджмент" белгечлеге буенча елда Казан милли тикшеренү технология университетын тәмамлаган.
Авыл җирлеге башлыгы вазыйфасын биләп, Куйбышев сусаклагычы акваториясендә югары тизлекле магистраль төзү һәм утраулар төзү мәсьәләләрен хәл иткәндә гражданнар мәнфәгатьләрен яклау буенча принципиаль позициядә тора.
Алексеев паразитик системаның эмерджент үзенчәлекләре төшенчәсен кертә, инфекция тапшыру юлының күп санлы юлларының законын, күп компонентлы антагонистик һәм синергетик үзара бәйләнешләрнең концепциясен һәм иксод талпаннарның катнаш инфекцияләренең концепциясен әйтеп бирә.
1969 елда «медицина фәннәре докторы» дәрәҗәсенә «Взаимоотношения кровососущих членистоногих и возбудителей болезней человека (количественная характеристика взаимоотношений пар возбудитель—переносчик, изученных методом индивидуального дозированного заражения членистоногих)» темасына диссертация яклый.
Н. Павловскийның гомуми биология һәм паразитология кафедрасы буенча сайлый, аннары бизгәк һәм Паппатачи бизгәген таратучыларны өйрәнү һәм репеллентларны сынау өчен профессор А. В. Гуцевич җитәкләгән ведомство экспедицияләрендә катнаша.
Борынгы текстларда чирләрнең тасвирламасын анализлау нигезендә Алексеев Пелопонесс сугышы сөземтәсенә тимгел тиф эпидемиясе йогынты ясый, бу авыл халкының шәһәрдә туплануы һәм бетләр белән агулануы һәм антисанитар шартлар белән бәйле булуын исбатлый.
Урынбасар буларак ул керткән кызыклы яңалыкларның берсе — «Талибан» хәрәкәте кул астындагы провинцияләр хакимнәре каршында эчке хәвефсезлек хезмәте системасын булдыру, әлеге хезмәтнең мөэмин—мөселманнардан төзелгән махсус комиссияләре кыр командирлары һәм хәрбиләрнең кылган җинаятьләрен тикшерү, җәзага тарту вәкаләтенә ия була.
1990-еллар ахырында Кандагарга күчеп китә һәм зур мәдрәсәдә һәм зур булмаган хөҗрәләр челтәрендә мулла һәм имам-мөхтәсиб була, аларда бөтен Әфганстаннан килеп, йөз меңгә якын талиб укый.
Кайбер мәгълүматлар буенча, аның ул чактагы «Талибан» җитәкчелеге белән Әфганстан Ислам Әмирлегенең эчке сәясәтенә карата кайбер каршылыклары булу ― Кабулдан Кандагарга «сөрген»гә җибәрүнең төп сәбәбе .
Мәүләви Һибәтуллаһ Ахунзадә (, , 1961 ел, Әфганстан корольлеге, Кандагар провинциясе, Пәнҗвайи өязе) — Әфганстанның дини һәм сәяси эшлеклесе, «Талибан» хәрәкәтенең гамәлдәге җитәкчесе , 2021 елның 15 августынннан ― Әфганстан территориясенең зур күпчелек өлеше җитәкчесе, Әфганстанның фактик хакиме.
Иван Белов, Иван Алексей улы Белов (, 1953 елның 6 августы, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Теләче районы, Ключище – 2021 елның 28 августы, РФ, ТР, Казан) — Татарстанның хуҗалык һәм идарә эшлеклесе, мактаулы тимерьюлчы, Россия, Татарстан, Марий Ил һәм Чуашстанның атказанган транспорт хезмәткәре, Әгерҗе районының 1994—1998 еллардагы башлыгы .
2021 елның 17 августында, Әфганстан президенты Әшрәф Гани илдән киткәннән соң, Әмруллаһ Салех үзен Президент вазифаларын башкаручы дип игълан итә һәм «Талибан» хәрәкәтенә каршы торырга чакыра.
Әхмәд Мәсуд (башта совет гаскәрләренә, аннары «Талибан»га каршы уңышлы көрәше белән танылган кыр командиры Әхмәд Шаһ Мәсуднең улы) белән «Пәнҗшир каршылыгы»н оештыра.
2018 елның декабрендә Әфганстанның Эчке эшләр министры вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә, 2019 елның гыйнварында, Президент сайлау кампаниясендә Әшрәф Ганиның беренче урынбасары сыйфатында катнашу өчен, отставкага китә.
СССР Фәннәр академиясе Себер бүлеге Президиумы каршындагы космофизика һәм радиофизика фәнни советы әгъзасы, поляр балкышы һәм төнге офык яктылыгы эшче төркеме һәм СССР Фәннәр академиясе Президиумы каршындагы Ведомствоара Геофизика комитетының ионосфера секциясе, геомагнетизм һәм аэрономия халыкара ассоциациясенең басып керүләр зонасы буенча әгъза булып тора.
1968 елдан 1977 елның апреленә кадәр гыйльми секретарь, ә 1977 елдан алып гомеренең ахырына кадәр — якут космофизик эзләнү һәм аэрономия институты директоры урынбасары , анда гомер ахырына кадәр шунда эшли.
Владимир Парфеньевич Самсонов 1922 елның 3 гыйнварында Якут өлкәсе Нюрбин улусының Александровский авылында Якутиядә билгеле укытучылар Самсоновлар — Парфений Никитичның һәм аның хатыны Надежда Евменьевнаның гаиләсендә туган.
Гыйльми эш белән беррәттән, җәмәгать эшмәкәрлеге белән шөгыльләнә — институтның партбюро секретаре һәм рәисе булып сайлана, СССР Фәннәр академиясе Себер бүлеге якут филиалының профком һәм партком секретаре урынбасары, Саха республикасы Тынычлыкны яклау комитеты була.
1925—1931 елларда БССР Халык сәламәтлек саклау комитеты мөдире урынбасары, санитар-эпидемиология бүлеге мөдире, шулай ук Белорус дәүләт университетында ассистент һәм гомуми һәм эксперименталь гигиена кафедрасының доценты булып эшли.
1990-1996 елларда-өлкән дәүләт салым инспекторы, баш дәүләт салым инспекторы, бүлек башлыгы урынбасары, Казан шәһәре Идел буе районы буенча шәһәр башлыгы юридик затлар табышына салым салу бүлеге башлыгы вазыйфаларын башкаручы.
Рифнур Сөләйманов - «Татарстан Республикасының атказанган икътисадчысы», «Россия Федерациясенең атказанган икътисадчысы», Татарстан Республикасы Дәүләт Советында «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы,Татарстан Республикасы Дәүләт Советының Бюджет, салымнар һәм финанс комитеты әгъзасы
1958 елда колхозларны эреләндерүгә бәйле рәвештә, «Якты юл» авыл хуҗалыгы артеле «Кызыл Октябрь» , киләсе елда – «Искра» белән берләшә, яңа хуҗалыкка «Искра» исеме бирелә.
1966 елда химия фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә дәгъва итеп, кремний, германий һәм кургаш берләшмәләренең химик бәйләнеше табигатенә һәм спектраль характеристикалар тикшерүгә багышланган диссертация яклый.