polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2 меңьеллык уртасыннан удмуртларның рухи мәдәнияте Борынгы Рус дәүләте һәм руслар тарафыннан гаять зур йогынты кичерә башлаган, ул - гасырларда удмуртлар христианизациясе вакытында тагын да көчәйгән.
Хәзерге заман өйрәнүчесе В. С. Чураков Первухинның карашы белән ризалашмый һәм Инмар, Кылдысин һәм Куазь — ул удмуртларның бер иң Олы Илаһның төрле исемнәре һәм эпитетлары дип саный.
Шулай итеп, әмир Насрулла идарә иткән вакытта, Бухариялеләр һәм Афганнар арасында Әфган Төркестан өчен көрәш соңгысы җиңүе белән тәмамлана, шуннан соң аталган провинция Әфганстанның бер өлеше булып тора башлый.
Бухара тарихчылары әмир Насрулла идарә итү нәтиҗәләрен сурәтләп, "дәүләтнең җимерелү билгеләре һәм мөселман җәмгыяте зәгыйфьләнү сәбәпләре әмир Насрулла тәхеткә килү белән барлыкка килде" дип билгеләп үтәләр.
Озакламый Кушбеги дәүләтенең абруйлы Премьер-Министры Хаким ярдәме белән, әмир Хәйдәрнең өченче улы Насрулла хакимиятне үз кулына ала һәм 1827 елның апрелендә тәхеткә утыра.
Аны тәмамлаганнан соң Бакыга кайта, дубляж бүлегендә актёр, аннары режиссёр ассистенты булып эшли, «Чапаев», «Ленин Октябрьдә», «Без Кронштадтан» кебек танылган фильмнарны азәрбайҗан телендә яңгырата.
Ләтиф Бәшир улы Сәфәров (; 1920 елның 30 сентябре, Шуша, Азәрбайҗан ССР — 1963 елның 12 декабре, Бакы, Азәрбайҗан ССР) — Азәрбайҗан совет режиссёры, Азәрбайҗан ССРның атказанган сәнгать эшлеклесе .
Рәис Сәетгали улы Рәхимовның фәнни эшчәнлегенең төп юнәлешләре төрле туфрак-климат зоналарында җир эшкәртү ысулларын дәлилләү, җир эшкәртү һәм чәчү машиналарын автоматлаштырылган проектлау системаларын булдыру өчен конструктив схемаларны һәм параметрларны, сызым-техник документацияне һәм математик модельләрне эшләү һәм һәм дәлилләү; туфрак иләү тирәнлеген автоматик көйләү һәм контролләү системаларын булдыру һәм камилләштерү.
1985 елдан Әхтәмов Рамил даими Свердловск шәһәрендә яши, «Уңыш» ирекле спорт җәмгыйәтенең мәйдан советына ана, киләсе елда Свердловск Югары спорт осталыгы мәктәбенең өлкән тренер вазифасын били.
Озак тренер әшмәкәрлек чорында монда күп кенә сәләтле спортчылар әзерли, атап әйткәндә, аның җитәкчелеге астында ике кышкы Олимпия уеннарында катнашучы Андрей Ануфриев, Аурупа һәм дөнья чемпионы Эльдар Гараев, тимераяк марафоны буенча ССРБ чемпионы Сергей Сәйфетдинов, 5000 метрлы дистанциягә Россия чемпионы Александр Баранов, Бөтенрусия беренчелеге призеры, спринтер күп бәйгесендә профсоюзларның ВСО беренчелеге чемпионы Радик Шәяхмәтов, Россиянең икеләтә чемпионы Надежда Алекссева күнекмәләр ала.
Техникумны тәмамлаганнан соң Уфа авиацион заводына конструктор булып эшкә керә, әммә биредә озак эшләми — тиздән ССРБ Кораллы көч сафына чакырыла, Новосибирскида үтә ашыгыч хезмәтен үтә, шул ук вакытта күнегүләрен дәвам итә һәм ярышларда чыгыш ясый, башлыча төрле тимераяк дисциплиналарында Себер чемпионы һәм призеры була.
1965 елда тренерлык эшчәнлеге белән шөгыльләнә, беренче вакытта «Гастелло» спорт клубында эшли, аннары ирекле спорт җәмгыятенең «Хезмәт» балалар-үсмерләр спорт мәктәбенә күчә.
1979 елда Бөтен союз Универсиадасында институт командасы команда зачетында җиңеп чыга, ә аның тәрбияләнүчеләре Сергей Никишин һәм Надежда Алекссева юниорлар арасында ССРБ беренчелегендә җиңү яулый.
«Хезмәт», «Давыл кошы», «Уңыш» спорт җәмгыйәтләренә тимераяк секциясе тренеры, Уфа нефть институтында тренер-укытучы, Югары спорт осталыгының Свердловск мәктәбендә өлкән тренер, тимераяк спорты буенча Свердловск өлкәсе җыелма командасының тренеры булып эшли, хезмәт ветераны; РСФСР-ның атказанган тренеры , тимераяк спорты буенча ССРБ-ның спорт мастеры
1-нче һәм 2-нче Бөтенбашкорт корылтайларыннан соң Юмагулов Башкурдстанның Башкорт Төбәк Шуро әгъзасы итеп сайлана, һәм Бөтенбашкорт оештыру съезды вакытында Кече Корылтай парламентына кадәр әгъза була.
1921 елдан башлап Юмагуловны Башкорт АССР укытучылары курслары җитәкчесе, шулай ук Бөтенроссия Үзәк башкарма комитеты Президиумы каршындагы Башкорт АССРның даими вәкиллегендә вәкаләтле вәкил итеп билгелиләр.
Сармаш елгасы ярында һәм бассейнында Сармашбаш, Кәдек, Федоровка, Апач авыллары, элекке «Чапаев» күмәк хуҗалыгы һәм район «Сельхозхимия» призводство берләшмәсенең ярдәмче хуҗалыгы җирләре урнашкан.
Наил Бохараев, Наил Рәис улы Бохараев ― галим-математик, физика-математика фәннәре кандидаты , Казан федераль университетының Хисаплау математикасы һәм мәгълүмати технологияләр институты программалаштыру технологияләре кафедрасы доценты.
1964—1985 елларда В. П. Чкалов исемендәге Ташкәнт авиация җитештерү берләшмәсендә башта мастер, аннары лаборатория башлыгы, берләштерелгән конструкторлык бюросы башлыгы, җитештерүне автоматлаштыру һәм механикалаштыру бүлеге башлыгы, баш инженер урынбасары һәм генераль директор урынбасары булып эшли.
Уткир Төхтамурад улы Солтанов (; 1939 елның 14 июле, Ташкәнт, ССРБ — 2015 елның 29 ноябре, Ташкәнт, Үзбәкстан) — Совет һәм Үзбәкстан дәүләт, сәяси һәм партия эшлеклесе.
1995 елның 21 декабрендә Үзбәкстан Республикасының Олий Мәҗлес сессиясендә премьер-министр Абдулһашим Муталов «башка эшкә күчү сәбәпле» вазыйфасыннан азат ителә һәм аны Президент Ислам Кәримовка алыштыру сыйфатында Уткир Солтанов тәкъдим ителә.
2001 елның февралендә Кыргызстан премьер-министры Корманбәк Бакиев белән яшерен «Кыргызстан Республикасы һәм Үзбәкстан Республикасы арасында дәүләт чиген делимитацияләүнең хокукый нигезләрен җайга салу турында» меморандумга кул куя.
Ике тапкыр «Евразия» халыкара яшь драматурглар премиясе һәм халыкара әдәби Волошин конкурсы җиңүчесе, Любимовка яшь драматургия фестивалендә, Омск заман драматургиясе лабораториясендә катнашучы, «/ДВИЖЕНИЕ» заманча драматургия конкурсы лауреаты.
2017 елда драматурглар Юлия Тупикина һәм Михаил Дурненков белән бергә « + Любимовка» Халыкара программасында катнаша, анда аның «Шайтан-күл» пьесасы Нью-Йоркта лаборатория кысаларында тәкъдим ителә.
шуңа бәйле рәвештә, илдә мәчетләрнең күпчелеге чикләүләр белән очрашкан, күбесе, эшчәнлегенә рәсми рөхсәт алынмаган яки рөхсәтсез төзелгән, дигән сылтау белән, ил хөкүмәте тарафыннан ябылган.
Тик аның хезмәттәшләре сүзләренә караганда, барлыгы 1000нән артык немецны юк иткән, шул ук вакытта пулеметны да файдаланып, рәсми хәрби исәптә аның бары тик 429 юк ителгән дошман солдаты гына язылган, мөгаен, сугыш кырындагы хәл һәрвакытта да үз нәтиҗәләрен төгәл санарга мөмкинлек бирмәгәндер.
Фодор Матвеевич Охлопков (2 март 1908, Крест-Халджай авылы, Баягантай улусы, Якутск өлкәсе, Россия империясе — 28 май 1968, Крест-Халджай авылы, Томпон өлкәсе, ЯАССР, СССР) - 234 нче укчылар полкы мәргәне, Советлар Берлеге каһарманы.
Зәй автоагрегат заводы, 1982―1994 елларда: «КамАЗ» акционерлык җәмгыятенең Зәй автоагрегат заводы , 1982 елның 1 мартына кадәр: Зәй көпчәк җитештерү заводы , 1994 елдан: «КамАЗ-Автоагрегат» ЯАҖ, 2004 елдан: «КамАЗ-Автотехника» ААҖ, 2011 елдан: «Мефро уилз Руссия ― Зәй заводы», 2018 елдан: «Аккурайд Уилз Руссиа» ― Татарстанның Зәй шәһәрендә урнашкан, КамАЗ, Жигули маркалы автомобильләр, җиңел трактор прицеплары өчен тәгәрмәчләр, ерактан идарә итү аппаратлары һ.
1975 елның октябрендә Зәй заводы яңа КамАЗ автомобильләрен комплектлау өчен беренче ерактан идарә итү аппаратлары чыгара башлый һәм 1976 елның 16 февралендә ачылган КамАЗның төп конвейерының беренче чиратын өзлексез тәэмин итүгә керешә.
Зәй заводында эшләгән слесарь А. И. Барабанов, көйләүчеләр В. И. Ильин һәм И. А. Якупов, электромонтажчы В. Н. Маличенко 1нче санлы КамАЗ автомобилен җыюда катнашу һәм аның янында фотога төшү хокукы ала.
Зәй заводын төзү темплары КамАЗның төп заводларын төзү темпларынннан калышу сәбәпле, ерактан идарә итү аппаратлары төп өлешләрен вакытлыча корылган мәйданчыкларда, ә КамАЗ автомобильләре өчен тәгәрмәчләрне вакытлыча Чиләбе кою-пресс заводында җитештерәләр.
1978 елның августында ике (Воронежда һәм Көнбатыш Алманиянең «Кизерлинг» фирмасында җитештерелгән) ярымавтомат линиядә заводның төп продукциясе ― КамАЗ автомобильләре өчен 7,0 – 20 модельле тәгәрмәчләр җитештерелә башлый.
Татарстан АССРның Зәй бистәсе СССР Министрлар Советының 1970 елның 17 декабрендәге «КамАЗны комплектлау эшләнмәләре белән тәэмин итү өчен Минавтопромның заводларын төзү һәм реконструкцияләү турында» 1000нче санлы карары буенча тәгәрмәч җитештерү заводын төзү урыны итеп билгеләнгән.
Бәйсез Азәрбайҗанның хәрби-һава көчләре тарихы 1992 елның 8 апрелендә, Россия Федерациясенең 80 нче аерым штурм авиаполкы очучысы өлкән лейтенант Вагыйф Корбанов Ситалчай авиация базасыннан Су-25 самолётын алып, аны Яулахтагы гражданнар аэродромында утырта.
Хезмәтен тәмамлаганнан соң Корманбәк Куйбышевка кайта, анда Масленников исемендәге заводта разрядлы автоматчы, аннары разрядлы электромеханик, мәгълүмати-исәпләү үзәге инженер-электригы булып эшли.
2001 елның февралендә Үзбәкстан премьер-министры Уткир Солтанов белән яшерен «Кыргызстан Республикасы һәм Үзбәкстан Республикасы арасында дәүләт чиген делимитацияләүнең хокукый нигезләрен җайга салу турында» меморандумга кул куя.
Корманбәк Сәли улы Бакиев ( ; 1949 елның 1 августы, Масадан, Җәлал-Абад өлкәсе, Кыргыз ССР, ССРБ) — Кыргызстан сәяси һәм дәүләт эшлеклесе, «Кыргызстан халык хәрәкәте» сәяси блогы лидеры .
2002 елның 22 маенда Корманбәк Бакиев, шулай ук президент администрациясе башлыгы Аманбек Карыпкулов һәм эчке эшләр министры Темирбек Акматалиев президент тарафыннан кабул ителгән отставкага китү турында үтенеч язганнар.
Мөхәммәткалый Дуйшекәй улы Әбелгазыев (1968 елның 20 гыйнвары, Кучкар районы, Нарын өлкәсе, Кыргыз ССР, ССРБ) — Кыргызстан дәүләт һәм сәяси эшлеклесе, Кыргызстан Республикасының 23 нче Премьер-министры .
Музыка училищесында укый башлаган елда ук җөмһүрият үзешчән җырчылар бәйгесендә җиңү яулаган кыз алдагы 1975 елда Бөек Ватан сугышында Җиңүнең 30 еллыгына багышланган конкурста да шушындый ук уңышка ирешә.
1978 елда туган казакъ телендә «Алия» җыры белән Роза Рымбаева күп милләтле совет телевизор тамашачысының яраткан башкаручысына әйләнә, популярлык буенча, Алла Пугачева белән София Ротарудан гына калышып, илдә өченче урын яулый.
Роза Куаныш кызы Рымбаева 1957 елның 28 октябрендә Казакъ ССР ы Семипалатинск өлкәсендәге (хәзерге Казакъстан Республикасы Көнчыгыш Казакъстан өлкәсендәге) Ярма районы) Семипалатинск тимер юл станциясенең «Ялгыз түбә» исемле 9 нчы разъездында тимер июл эшчесе гаиләсендә туган.
Соңыннан ул илнең киң билгеле сәнгать әһелләре — җырчылар һәм композиторлар Сергей Пенкин, Батырхан Шукенов, Ренат Ибраһимов, Владимир Ступин, Арно Бабаджанян, Алексей Манжуков, Давид Тухманов, Юрий Саульский, Александра Пахмутова, Раймонд Паулс һәм Александр Зацепиннар белән хезмәттәшлек итә.
1976—1979 елларда — «Гөлләр» җөмһүрият яшьләр эстрада ансамбле, 1979 елдан — «Казакъконцерт» җөмһүрият концерт берләшмәсе каршындагы «Арай» эстрада ансамбле җырчысы (1999 елдагы вафатына кадәр «Арай» ансамбленең директоры һәм сәнгать җитәкчесе Розаның ире Аскын Окапов була).
Бу мифологик сюжетлар охшашлыгы белән раслана: Манди Илаһлар тарафыннан алыпларның күк кальгасын яулап алуда төп рольне уйный, ә Шива Асурларның Трипура очучы кальгасын яулап алган һәм җимергән дип әйтелә.
Балумаин — кайвакыт үзе ат булып әверелүче җайдак-Ходай, басулар һәм кышкы Чаумос бәйрәменең яклаучысы, шул вакытта бөтен булган нәрсә бергә кушыла, шул вакытта ул шуның белән бәйле булган калашларның мифик борынгы Ватаны Цамнан атка атланып килә.
Яңа вакыт этнографлары тарафыннан язып куелган һәм калашларда һаман да күреп булган Гиндукуш ышанулары борынгы арийлар динендә нигезләнеп һәм Һинд-аурупа архаизмнарын саклап изоляция шартларында зур үсеш юлын узган, Һинд-аурупа булмаган субстрат һәм соң Ислам йогынтысы кичергән.
Элеккеге рәвешендә Көнбатыш этнографлар тарафыннан язып куелмаган булган күрше дардларның традицион ышануларының Ислам тарафыннан кыскрыклап чыгарылуы фонында «Кәфер»-нуристанлыларның культлары гасырда практик рәвештә тулы изоляциядә булган.
Дюранд сызыгын үткәрүеннән соң Британия Һиндстанында калган һәм традицион диннәрен саклап кала алган калашлардан аермалы буларак, кәферләр диненең язмышы 1896 елда чишелгән булган, шул вакытта Әфган әмире Габде-р-Рәхман, яу килеп Кафиристан таулыларын буйсындырган һәм аларның көчләп Исламизациясен башлаган.
Гиндукуш диненең арийлар дине белән чагыштырганда шактый трансформациясенә Митра кебек әһәмиятле Арий Илаһларының булмавына карамастан, Гиндукушлыларның ышануларында күп Арий һәм киңрәк Һинд-Европа архаизмнары бар, мәсәлән, хуҗалыкта кулланылмаган диярлек ат культы.
Гиндуку́ш дине — Гиндукуш сыртыннан көньякка Кунар һәм Алинагар елгасы кушылдыгы) бассеиннарының үтәргә авыр үзәннәрдә яшәүче Нуристан телле һәм Дард телле кабиләләренең борынгы политеистик ышанулар һәм культлар тупланмасы.
Күпчелек өлешен хәзерге нуристанлылар тәшкил иткән Гиндукуш мәҗүсилегенең тарафдарлары шактый массакүләм гасырга кадәр калган, хәзерге вакытта дин практик рәвештә Ислам белән кысрыклап чыгарылган.
1972 елда, аны тәмамлагач, студиянең башка чыгарылыш сыйныф укучылары белән берлектә, ул Кыргызстанга кайтты һәм яңа оешкан Ош драма театрында актер була (беренче ике ел, театр бинасы әле тәмамланмаганда, труппа Жәләл- Абадта чыгыш ясый), труппа белән тиздән И. Рыскулов җитәкчелек итә.
2010 елның февралендә Мәдәният һәм мәгълүмат Министрлыгында сәнгатьне үстерү идарәсе башлыгы итеп билгеләнә, әмма шул ук елның июнендә К.Осмоновны Т. Абдумомунов исемендәге Кыргыз Милли академия драма театры директоры кәнәфиендә алыштыр .
Театрда үз карьерасы өчен классик (Софоклның «Эдипе», «Ричард », «Гамлет» , «Король Лир»да Глостерны, Н. Гогольнең «Ревизор», М.Горькийның «На день» да рольләре), шулай ук заманча репертуарларда (Ч. Айтматовның «Ак пароход», «Фудзияма тавына менү», «Гасырдан озаграк дәвам итә», «Диңгез читендә йөгерүче эт», "Чыңгызханның ак болыты" әсәрләре буенча һ. б.) күп рольләр башкара.
Инновацияләр һәм сәнәгать кооперациясе үзәге 2016 елның 18 февралендә Үзбәкстан Республикасының мәгълүмат технологияләрен һәм коммуникацияләрен үстерү Министрлыгы оештырган матбугат конференциясендә университет ректоры Ш.
Бу матбугат конференциясендә Үзбәкстан Республикасының мәгълүмати технологияләр һәм коммуникацияләр министрының беренче урынбасары, Ташкәнт мәгълүмати технологияләр университеты ректоры Уткир Хәмдәмов катнашкан.
Ташкәнттагы Инха Университеты профессиональ, практик сыйфатларны үстерү һәм конкурентлыкка сәләтле -җитәкчеләр чыгару максатыннан, Үзбәкстан Республикасы президенты Ислам Кәримов указы нигезендә Көньяк Корея һәм Үзбәкстан Республикасы Хөкүмәте арасындагы хезмәттәшлек нәтиҗәсендә оеша.
Көньяк Кореядагы Инха Университеты иң танылган һәм дәрәҗәле университетларның берсе, инженер фәннәрен, , менеджмент, логистика, корея белеме һәм башка өлкәләрдә сыйфатлы укыту буенча лидер булып тора.
Үзбәкстан Республикасы президенты карары белән түбәндәге компанияләр һәм оешмалар университетны гамәлгә куючылар буларак билгеләнә: Үзбәкстан Республикасы Мәгълүмати Технологияләр һәм Коммуникацияләр Министрлыгы, , , , , Навои тау-металлургия комбинаты, Алмалык тау-металлургия комбинаты, Узбекистон хаво йуллари, Узбекистон темир йуллари, Үзбәкстан Республикасының тышкы икътисадый эшчәнлек Милли банкы.
Сарайлы тугызеллык мәктәбен, Сарман сәнгать мәктәбен (укытучылары Гөлназ Гөлүс кызы, Татарстанның атказанган укытучысы Рәсиха Мөгалләф кызы Хәмидуллина) тәмамлаган.
Алинә Кәримова, Алинә Юрий кызы Кәримова (кыз фамилиясе Прокофьева, 1992 елның 14 марты, РФ, Татарстан, Түбән Кама) ― җырчы, халыкара конкурслар лауреаты, ТНВ каналында «Җырлыйк әле» телевизион тапшыруын алып баручы .
2021 елда «Яңа татар җыры» фестивале проектында Азат Кәримов белән «Яратып йөрим сине» җырын башкарып, «Иң яхшы татар җыры» номинациясендә 3нче урынны алалар, 100 мең сум премия белән бүләкләнәләр.
Ләлә Кузнецова, Ләлә Миңлебай кызы Кузнецова (кыз фамилиясе Халитова, 1946 елның 4 августы, СССР, Казакъ ССР, Җаек шәһәре) ― фоторәссам, Россия Фоторәссамнар берлегенең шәрәфле әгъзасы.
Студент еллларында «Идел» , аннан аерылып чыккан «Тасма» легендар фото-төркемнәре (Владимир Зотов, Эдвард Хәкимов, Рифхәт Якупов, Фәрит Гобәев һ. б. бик күп фотографлар) эшчәнлегендә катнаша.
гасыр гарәп тарихчысы Сибт ибн әл-Джаузи, алдан фаразланган шаһит сүзләре буенча, 1064 елда төрек шәһәрен җимергән вакытта исән калганнарның барысын да әсирлеккә алганнар һәм алар 50 меңнән дә ким булмаган, дип язган.
1044-нче елда византиялеләрнең һөҗүме турында, әрмән тарихчысы Вардапет Аристакес болай дип язган: "Бу көннәрдә Ром гаскәрләре Әрмәнстанга дүрт тапкыр бәреп керделәр, хәтта алар бөтен илне кылыч, ут һәм кулга алу белән чүлгә әйләндерделәр.
Бу бәла-казаларны искә төшергәндә, минем рухым бутала, уйлар туктый, кулларымда курку калтырый, һәм мин хикәяне дәвам итә алмыйм, чөнки минем хикәям ачы, ул зур күз яшьләренә лаек!
Композитор буларак, ул Сибай, Стәрлетамак, Салават, Туймазы драмтеатрларында, шулай ук Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрында, Мостай Кәрим исемендәге яшьләр театрында, «Нур» татар дәүләт театрында Мәҗит Гафури, Мөхәмәтша Бурангулов, Мостай Кәрим, Нәҗип Асанбаев, Зәйнәп Биишева, Флорид Бүләков һәм башкалар әсәрләре буенча куелган 50-дән артык спектакльгә көй яза.
Тамашачы аның «Ак болытлар», «Учларыма сал син йөрәгеңне», «Елгалар төнен сөйләшә», «Бию» кебек йөрәк түрендәге, моңлы җырларын ярата һәм югары бәяли, аның җырлары Башкортстан Республикасында яшәгән халык арасында киң таралган һәм уңыш казанган.
Иҗади эшчәнлеге чорында ул, Башкортстанның һәм Татарстанның танылган җырчылары Флүрә Килдиярова, Фәрит Бикбулатов, Нәзифә Кадыйрова, Салават Фәтхетдинов, Габделфәт Сафин, Айдар Галимов, Азамат Тимеров һәм башкалар репертуарына кергән бик күп кабатланмас һәм истәлекле музыкаль әсәрләр язды.
Башкортстан Республикасының музыкаль сәнгатенә һәм мәдәнияте үсешенә зур өлеш керткәне өчен 1999 елда композитор иҗаты Башкортстан Республикасының Шәехзада Бабич исемендәге яшьләр дәүләт премиясен алды.
Баймак каласындагы сәнгать мәктәбе музыка укытучысыннан алып Арыслан Мөбәрәков исемендәге Сибай башкорт драма театрының һәм Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академиягә драма театрының музыка бүлеге мөдире дәрәҗәсенә кадәр күтәрелә.
Яшь һәм урта буын татар язучылары: Аяз Гыйләҗев, Ркаил Зәйдулла, Нурислам Хәсәнов, Зиннур Хөснияр, Марсель Галиев, Туфан Миңнуллин, Фәнис Яруллин, Әнәс Хәсәнов, Әхәт Гаффар, Вахит Имамов, Ләбиб Лерон, Рәдиф Сәгъди, Факил Сафин әсәрләрен рус теленә тәрҗемә иткән, алар «Идель» журналында һәм аерым китап булып басылган.
2009 елда Татарстан китап нәшриятында М. Мәһдиевнең биш томлыгын, 2014 елда Мөхәммәт Мәһдиевнең газета-журналларда чыккан фәнни-публицистик мәкаләләре тупланган «Сызып ак нур белән.».
Гәүһәр Хәсәнова, Гәүһәрия Мөхәммәт кызы Хәсәнова (кыз фамилиясе Мәһдиева, 1959 елның 11 сентябре, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Арча районы, Казанбаш) ― тәрҗемәче, филология фәннәре кандидаты , Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы .
Гәүһәр Мәһдиева Казанның 126нчы санлы урта мәктәбен , Казан дәүләт университетының филология факультетын , Казан дәүләт университетының рус һәм чит ил әдәбиятлары кафедрасы каршындагы аспирантураны тәмамлаган.
Әлеге версияне дәүләт су реестры тота, ә СССР Генштабы карталарында 1:200 000 масштабтагы топографик картада , шулай ук 1:100 000 топографик карта масштабта да аерма бар, аларда Кече Янәсәй Тере-Хол бассейныннан ага дип күрсәтелә.
Шул ук вакытта Генштабның топографик картасында 1: 200 000 , 1:500 000 масштабтагы топографик картада монголШишгид-Гол елгасы Кече Янәсәйнең югары агымы булып тора дип күрсәтелгән, һәм шул ук масштаблы М-47-А таблицасында, ә шул ук масштабтагы -47-А битендә, шулай ук 1: 1000 000 -47 масштабтагы биттә берьюлы ике вариант күрсәтелгән: көнчыгыш өлешендә Кече Янәсәй сыйфатында Шишгид-Гол күрсәтелгән, ә битнең көньяк өлешендә Кече Янәсәй бөтенләй башка елга, Ул Тере-Холь котловинасыннан чыга.
Әлеге версия буенча, КечеЯнәсәй исеме Тере-Холь котловинасыннан чыга торган елга өчен кулланыла, бу елга аңа Сарыг-Эрн кушылдыгыннан югарырак, шул ук карталарда Балыктыг-хем дип атала.
Әлеге версия буенча Кече Янәсәй Тере-Хол котловинасыннан күбесенчә Төньяк юнәлештә ага һәм тамагыннан уң кушылдыгы-Кызыл-Хем елгасын кабул итеп, 238 км ераклыкта ага — агымның юнәлешен, нигездә, көнбатышка үзгәртә.
Бу версия Генштабның совет топографик карталарында бар , шул ук вакытта Росреестрның дәүләт теркәү хезмәте тарафыннан чыгарылган заманча Россия топографик карталары да нәкъ менә монгол версиясенә таяна, чөнки аларда Шишгит-Гол Кече Янәсәйнең өске агымы кебек күрсәтелгән, ә «Россия версиясе» ндә Тере-Холь котловинасыннан чыккан елга хәзерге Россия топографик карталарында (1:100 000 һәм 1:50 000 масштабтагы топографик карталарның барлык битләрендә) Балыктыг-Хем исеме астында гына күрсәтелгән.
Дархад котловинасы үзәгендә Доод-Цагаан-Нуур күленә коя, Шишгид-Гол Доод-Цагаан-Нуурдан агып чыкканлыктан, топографик карталарда Шишгид-Гол исеме Кече Янәсәй елгасы атамасының җирле варианты буларак билгеләнә.
Сарыг-Септан югарырак сулга соңгы зур кушылдык Бурен коя, ул Көнчыгыш Танну-Ола системасына кергән Хорумнуг-Тайга кырыеның җил ягыннан, һәм шулай ук кечкенә Мажалык елгасы аша Чагтай күленнән агым җыя.
Ишбаев Райман Сәях улы — җырчы, 1992—1997 һәм 1999—2005 елларда Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе солисты, Башкортстан Республикасының атказанган артисты , Бөтенрусия һәм җөмһүрият конкурслары лауреаты.
Илгиз Гали улы 1989 елда «Повышение долговечности напряженных нефтегазовых трубопровод в условиях воздействия грунтовых и транспортируемых активных сред» темасына докторлык диссертациясе яклый, 1990 елда аңа профессор дәрәҗәсе бирелә, ә 2000 елдан — елда Фәннәр академиясенең гамәли әгъзасы була.
Абдуллин Илгиз Гали улының гыйльми эшмәкәрләре нефть һәм газ транспорт үткәргеч торба салу системаларының һәм нефть химиясе, нефть эшкәртүнең башка объектларының, шулай ук сәнәгатьнең машина төзү тармакларында коррозиягә тотрыклылыгын һәм коррозия-механик тотрыклылыгын тәэмин итүнең практикасы һәм теориясе белән бәйле.
"Кызлар дөньясы" , "Закрепощенная" , "Яңа тормышка" шигырьләрендә автор үткәндә төрекмән хатын-кызларының ачы язмышын сурәтләде, шулай ук социалистик әхлак нормаларын урнаштыруны яклады.
Бөек Ватан сугышы вакытында "Советлар Союзы Герое Курбан Дурды" пьесасы, "Айлар" шигыре , бөек Төркмәнстан шагыйре һәм патриоты турында "Махтумкули" трагедиясе, "Кардәшләр" пьесасы " , хәзерге темага беренче төрекмән операсы «Абадан», "Кем җиңде", "Омтылыш "хикәяләре яза.
улы - Баки , Төрекмәнстан ССР Фәннәр академиясенең Үзәк ботаника бакчасы директоры; беренче хатыны Евгения Аннакулиевна , аларның балалары: Айлар , Сердар; икенче хатыны Зинаида Александровна , аларның балалары: Лейли, Бытыр
Хакимияткә килгәч, ул Төркиянең эчке һәм тышкы сәясәтендә Кемаль Ататөрк принципларына буйсыначагын һәм НАТО һәм СЕНТО блоклары буенча йөкләмәләргә тугрылыгын раславын белдерә.
1960 елның май башында, Әнкарада хөкүмәткә каршы студентлар демонстрацияләрен бастыру өчен армияне кулланган премьер-министр Аднан Мендерес боерыклары белән килешмәү сәбәпле, үз вазыйфасыннан отставкага китә.
Җәмал Гүрсал (; 1895 елның 13 октябре, Әрзурум, Госман империясе — 1966 елның 14 сентябре, Әнкара,Төркия) — Төркия хәрби, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе, Төркия Республикасы президенты.
Шамил Зөфәр улы — «Бер кабынса гыйшык уты» , «Гөлсөярнең сөйгәне» дигән оперетталар, симфоник оркестр өчен «Бәйрәм увертюрасы» , «Халыкка дан» кантатасы , Ш.
Башкортлаштыруның комплекслы һәм максатлы сәясәте 1970 елларда, дәүләт теле буларак, татар теле статусын бетерү, 1979 елгы халык исәбен алуны фальсификацияләү, башкортларның өлешен арттыру өчен, татар мәктәпләрендә туган тел сыйфатында башкорт телен укыту яки татар мәктәпләрен ябу аша башлана.
Мондый сәясәтне үткәрүнең төп сәбәбе булып КПССНың Башкорт обкомы идарә итүче партия элитасының республика барлыкка китерүче этнос, ягъни башкортларның саны кимүе аркасында, автономияле республика статусын югалтудан курку торган.
Башкорт Республикасы 1917 елның 28 ноябрендә игълан ителә һәм хәзерге республиканың төньяк-көнчыгышын, шулай ук хәзерге Чиләбе, Курган һәм Оренбург өлкәләре территорияләренең бер өлешен дә били.
Уфа губернасының калган өлешен Автономияле Татар Совет Социалистик Республикасы составына референдум аша кушарга омтылалар, ләкин референдум ахыр чиктә үткәрелми кала, һәм бу территорияләр директив метод белән 1922 елда Башкортстан составына кертелә, бу монда «татар мәсьәләсе» барлыкка килүнең төп сәбәпләренең берсе була.
Россия Федерациясенең атказанган сәнгать эшлеклесе , Россия Федерациясенең әдәбият һәм сәнгать өлкәсендәге дәүләт премиясе лауреаты , Бөтенсоюз балетмейстерлар конкурсы лауреаты .