polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Бурашев үз хисабына Сенат типографиясенең Азия филиалыннан (вариант: Азия филиалы нигезендә 1785 елда Петербург татарлары соравы буенча оештырылган «Азия типографиясе»ннән) хәреф җыю җиһазлары һәм шрифтлар сатып ала, шулай ук хәреф коючы һәм җыючы, Россия империясе җирлегендә шәрекъ телләрендә беренче матбугат бастыру осталары Хәмзә Мамышев һәм Гали Рәхмәтуллинны эшкә чакыра.
1802 елда 6 исемдә яңа китап бастырып чыгарылган, алар арасында: беренче мөфти Мөхәммәтҗан Хөсәенов тарафыннан нәшер ителгән Мөхәммәд Устуваниның «Устувани китабы» , гасыр төрек имамы «Пиргули китабы», Аллаһияр Суфиның «Собател-гаҗизин» һ.
Шуңа да карамастан, 1800 елның 13 сентябрендәге указы белән Сенат башка губерналар татарлары тарафыннан хупланган икенче үтенечне канәгатьләндерә һәм Казанда казна басмаханәсен оештыруга рөхсәт бирә.
1808 елда профессор Христиан Френ тарафыннан «Әхмәдия» һәм «Саманиларның кайбер көмеш тәңкәләрен тасвирлау» китаплары бастырыла, 1814 елда — Исламга кадәрге чор шагыйре һәм — гг. шагыйре Ат-Туграиның гарәп телендәге ике поэмасы басыла.
1806—1809 елларда яңа «Сәйфел-Мөлек» (патша улы Сәйфел-Мөлекнең Көнчыгыш илләренә сәяхәте турында бәян) һәм «Рисаләи Мөхәммәдия» китаплары дөнья күрә.
Татарстан АССР телевидение һәм радиотапшырулар буенча дәүләт комитетының Казан телевидение студиясенә иҗтимагый-сәяси тапшырулар редакциясе корреспонденты итеп кабул ителә, аннары телевидение студиясенең социаль проблемалар редакциясе мөхәррире итеп билгеләнә.
Татарстан Республикасы Дәүләт Советында «Бердәм Россия» фракциясе һәм Мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты, Татарстан Республикасы законнарының татар һәм рус телләрендәге текстлары тәңгәллеген билгеләү буенча Татарстан Республикасы Дәүләт Советы комиссиясе әгъзасы.
1991—1996 елларда — М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетының көндезге максатчан аспирантурасын тәмамлаганнан соң, КДУ журналистика факультетының теория һәм практика кафедрасы ассистенты, өлкән укытучысы.
1931 елда авылда 3 бригаданы берләштергән «Торыш» күмәк хуҗалыгы төзелгән (рәисе — Хаҗиәхмәт Гыйльфанов, бригадирлар — Шәрип Шадатов, Гайнан Гыйльфанов, Миңнехан Ханов).
Мәктәп директоры Ярукин Самуил Иванович һәм физика укытучысы Иритков Михаил Николаевич биләгән вазыйфаларыннан азат ителә һәм хөкемгә тартыла; алар 8 һәм 10 елга ирегеннән мәхрүм ителгән.
Башкортстан табигатенә багышланган заллар төрле биологик мохитне гәүдәләндерә: «Җир-су хайваннары, сөйрәлүчеләр һәм балыклар», «Башкортстан мәгарәләре», «Таш чоры», зур булмаган экспозиция төбәкнең иң тере символы — Бөрҗән бал корты белән таныштыра.
Булачак берлекнең бурычлары турында фикер алышканнан соң, җыелыш төркемнәр буенча эшләргә карар итә: журналистлар, газета контораларында эшләүчеләр һәм корректорлар аерым-аерым үз устав проектларын эшләргә, аннары төркемнәрне берләштерү турында фикер алышырга тиеш була.
Татарстан Республикасы Журналистлар берлеге — республика иҗтимагый оешмасы, Татарстанның матбугат, телевидение, китап нәшрияты, мәгълүмат агентлыклары хезмәткәрләренең иҗади һөнәри берләшмәсе, «Россия Журналистлар берлеге» Гомумроссия иҗтимагый оешмасының Татарстан төбәк бүлекчәсе .
1917 елның 21 ноябрендә «Игъланнарга дәүләт монополиясен кертү турында» декрет, 1918 елның 28 гыйнварында — «Революцион матбугат трибуналы турында» декрет, 1918 елның 21 февралендә «Социалистик Ватан куркыныч астында» дигән декрет–өндәмә кабул ителә.
Нәтиҗәдә, «революцион көрәш эшенә каршы торучы» басмаларның барысы да ябыла, әлеге басмаларның мөхәррирләре һәм хезмәткәрләре окоплар казуга һәм башка оборона эшләренә җәлеп ителә.
Казанда төрле елларда Казан университеты каршында «Ученые записки», «Известия общества археологии и этнографии», «Казанские известия» , «Волжско-Камское слово», «Камско-Волжская газета», «Казанский биржевой листок», «Камско-Волжский край», «Казанский телеграф», «Волжский вестник» һ.
Әлеге оешманың Казанда яшәүче әгъзасы Николай Васильев шәһәрдә берлекнең «җирле хакимиятләр алдында матбугатка кагылышлы сораулар бирү хокукы» булган филиалын булдыру башлангычы белән чыга.
1917 елның 27 октябрендә Халык Комиссарлары Советы тарафыннан кабул ителгән «Матбугат турындагы декрет»ка карамастан, Казанда «Камско–Волжская речь», «Казанский телеграф», «Казанские губернские ведомости», «Крестьянская газета», «Кызыл байрак» һәм башка басмалар чыга.
1917 елның декабрендә губерна шәһәрләрендә Советлар каршында оештырылган Матбугат эшләре буенча комиссариатлар большевиклар партиясенең матбугат өлкәсендәге сәясәтен тормышка ашыру буенча эзлекле чаралар уздыра башлый.
"Озак период дәверендә Шри Пада Цейлонда иң биек тау дип фараз иткән, әмма чынлыкта аның диңгез дәрәҗәсе өстеннән бары тик 7353 фут икәнен ачыклаган. Бу биеклек Көнчыгышның барлык өлешләреннән пилигримнар өчен дини сәфәр кылу урыны буларак мәшһүр. Өснең таҗы булган югары күтәрелгән кыяда куышны Буддистлар Гаутама Будданыкы, Һинд дине тарафдарлары тарафыннан Шиваның эзе, кайбер Мөселманнар тарафыннан Адәмнеке, шул ук вакытта Португалия Христианнары тарафыннан капма-каршы юрамалар Изге Фоманыкы яки Хәбәшстан патшабикәсе Кэндисның саклап торган кешенеке дип ышаналар. Баскыч матур түбә белән капланган һәм аны тауга менгәндә ярты юлны узганда бай монастырьда каһиннәр саклап тора, алар пикка менүдә изге урынны тәэмин итә."
Пикка дини сәфәр кылу фасыл булып апрель тора һәм максат булып тау түбәсендә Кояш таң атканда булу, бу вакытта тауның аерылып торучы формасы әйләнә-тирә тигезлеккә өчпочмак күләгә төшерә һәм Кояш чыкканда аска таба тиз хәрәкәтләнүен күрергә була.
Мәшһүр Кытай пилигримы һәм Буддачылык сәфәр кылучысы Фа Һиен 411-12 елларда Шри Ланкада булган һәм Шри Паданы искә ала, гәрчә ул аңа чынлап барганы турында ачык билгеле түгел.
Пикка беренче менгән Инглиз кешесе 1815 елның 26 апрелендә Ратнапура ягыннан 1-енче Цейлон Полкының Лейтенанты Вильям Малькольм булган; аның менү турында игъланы -та 1815 елның 10 маенда нәшер ителгән булган.
Еш кулланыла торган Шри Пада Санскриттан алынган, аны Сингал халкы дини контекстта куллана; бу исемнең шулай ук Пали телендә мәгънәсе бар, ул төгәл булмаган рәвештә "изге табан" дип тәрҗемә ителергә мөмкин.
Тау Үзәк Биеклекләрендә көньяк чикләрендә Сабарагамува Провинциясенең Ратнапура районында һәм Нувара Элия районында һәм Үзәк Провинциядә Ратнапурадан якынча 40 км һәм Һэттоннан 32 км ераклыкта урнашкан.
Адам Пигыннан көньякта һәм көнчыгышта районнарда зөбәрҗәтләр, якут һәм зәңгәр якут ташлары уңышлары бирә, алар өчен утрау мәшһүр һәм шуларга күрә борынгы Ратнадвипа исеменә ия.
Ул Шри Падасы , ягъни, "изге эзе" өчен мәгълүм, ул тау өстендә 1,8 м формация, Буддачылык традициясендә ул Будда эзе, Һинд дине традициясендә ул Хануман яки Шива эзе , ягъни "Шива Уты Тавы", һәм кайбер Ислам һәм Христианлык традицияләрендә Адәмнеке яки Изге Фоманыкы.
1976 елда Васильевода урта мәктәпне, 1981 елда Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетының журналистика бүлеген, 1986 елда ВЛКСМ Үзәк Комитеты каршындагы Югары комсомол мәктәбен тәмамлаган.
«Кырым татарлары, яки Сталиннан сәлам!» («Кырымские татары, или Привет от Сталина!», 2009, тикшеренүнең темасы — Үзгәртеп кору елларында Кырым татарларының тарихи ватанына драматик әйләнеп кайтуы), «Россия журналистикасының яхшылыгы һәм явызлыгы» (Россия медиабазарын цивилизацияле итеп оештыру мәсьәләләре өйрәнелә) исемле китаплар авторы.
«Казанда Балачак музее» (татарстанлыларның гасыр һәм гасыр башында нинди уеннар һәм нинди уенчыклар белән уйнавы турында сөйли), «Берлинга кадәр юл күрсәткече. Сугышның гаилә ядкәрләре турында искиткеч тарихлар» китапларының автор-төзүчесе.
Беренчеләрдән булып, Яңа Чүплек авылы утырасы җиргә Ситдыйк Таҗетдинов, Нурулла Сибгатуллин, Сәләхетдин Җәләев, Мәүләветдин Җәләев, Локманхәким Исламов, Габделхак Низамов, Хәсбиулла Хөснуллин, Мөсифулла Хөснуллин, Нурмөхәммәт Таҗетдинов, Хафиз Сафин, Әхмәтхак Низамов, Газиз Байбулатов, Шәйгәрдән Байбулатов һ.
Яңа Чүплек авылы тирәсендә җирләр аз була: бераз басу Шарашлы ягында, Киләйгә таба шактый җирне, Әгъбәз ягындагы җирнең бер өлешен яңа күченүчеләргә бүлеп биргәннәр.
Кедири патшалыгы Суматрада 11-енче гасырдан 12-нче гасырга кадәр булган Шривиджайя империясе белән беррәттән булган һәм Кытай белән һәм берникадәр дәрәҗәдә Һиндстан белән сәүдә мөнәсәбәтләрен тәэмин иткән дип фараз ителә.
Һиндстан белән мөнәсәбәтләр мәдәни булган, чөнки берничә Ява ракавилары Һинду мифологиясе, ышанулары һәм Маһабһаратам һәм Рамаяна кебек эпосларыннан илһамландырган әдәбият язганнар.
Чу-фан-чи китабында Ява белән махараджа хөкем иткән дип әйтелә, ул берничә колония белән хөкем иткән: Паи-һуа-юан , Ма-тунг , Та-пен , Һи-нинг , Юнг-я-лу , Тунг-ки , Та-канг , Хуанг-ма-чу , Ма-ли , Кулун (Гурун Көнбатыш Папуада Горонг яки Соронг яки Нуса Тенггарада утрау дип идентификацияли), Тан-джунг-ву-ло , Ти-ву , Пингйя-и , һәм Ву-ну-ку .
Шривиджаяның колонияләре: Понг-фонг , Тонг-я-нонг , Линг-я-сси-киа , Килан-тан , Фо-ло-ан, Җи-ло-т'инг , Тс'иен-маи , Па-т'а , Тан-ма-линг , Киа-ло-һи , Па-лин-фонг , Син-т'о , Лан-ву-ли һәм Си-лан.
Аның хөкеменнән язма мәшһүр рәсмиләр өчен хайван исемнәрен кабул итүне документлый, мәсәлән, “Кбо Салаваһ”, “Менджанган Пугуһ”, “Лембу Агра”, “Гаджаһ Кунинг” һәм “Мачан Путиһ”.
Бу язмада искә алынган югары дәрәҗәле рәсмиләр арасында “Сенапати Сарвваджала” яки “лакшмана” титулы бар, бу диңгез флоты генераллары өчен резервланган титул, ягъни шул вакытта Кедириның диңгез флоты булган.
1190 елдан 1200 елга кадәр Патша Шрнгга Кедири белән хөкем иткән, аның рәсми исеме “Шри Махараджа шри Сарввешвара Тривикрамаватараниндита Шрнгга ланчана Дигвиджаяоттунггадэева” булган.
Патшалыкның башкаласы Брантас Елгасы үзәненең көнбатыш өлешендә кайдадыр хәзерге Кедири шәһәре һәм әйләнә-тирәдәге Кедири Регентлыгы янында нигезләнгән булган дип ышаныла.
Җию һәм Петак язмалары буенча Маҗапаһит эрасы ахырында, 15-енче гасырда Даһа сәяси көч үзәге буларак кыска яңарышы булган, аның җитәкчесе булып Кетарбһумины тар-мар итүдән соң 1478 елда Гириндравардһана булган.
Партиянең Казан губерна комитеты тәкъдиме буенча, питер эшчеләре төркеме Кызыл Армиягә, Мәскәүгә, Петроградка азык җибәрүдә Алабуга кантонының азык отрядларына булышу өчен Красный Бор авылына килеп җитә.
Кызыллар Күләгәш авылында тора һәм алар арасында сугыш башлана, нәтиҗәдә аклар Каменный Ключка таба чигенәләр, ләкин кызыллар, акларның өстенлеген сизеп, көнбатышка чигенергә мәҗбүр була.
Улукбек Марипов, Улукбек Асамидин улы Марипов (; 1979 елның 31 августы, СССР, Кыргыз ССР, Ош өлкәсе, Нәүкат районы, Кыргыз-Ата) — Кыргызстан дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе.
Хөкем карары чыгарган судья 3000 рейхсмаркага тигез булган еллык пособие алган, йөк ташу буенча эре бизнеска ия булган элеккеге кочегар, катыйль Вилли Ретгер һәр җәзалап үтерелгән кеше өчен хөкүмәттән 60 рейхсмарка алып барган, аның кул астындагылар сигезәр папирос алган, үтерелгәннәрнең туганнарыннан 300 рейхмарка таләп иткәннәр.
Үлем җәзасы монда 1933 елдан бирле башны балта белән чабып, 1936 елның 18 октябреннән гильотина ярдәмендә кисеп башкарыла, 1942 елдан биредә асып үтерү юлы белән күпләр җәзалап үтерелә.
Княгиня Оболенская, язучы һәм журналист Юлиус Фучик, шагыйрь Муса Җәлил, язучы һәм шагыйрь Абдулла Алиш, катнашучылар һәм башка күп кенә Каршылык хәрәкәте каһарманнары монда җәзалап үтерелгән.
Эдуард Латыйпов, Эдуард Ратмил улы Латыйпов — спортчы , биатлон буенча Россия җыелмасы әгъзасы, биатлон буенча Кышкы Универсиада чемпионы , Дөнья кубогы этабының катнаш эстафетада алтын медале иясе, җәйге биатлон буенча Россия чемпионы.
Беренче курста ук чаңгы спорты буенча беренче разряд нормасын үти, республика беренчелеге ярышларында катнаша, студентларның «Буревестник» спорт җәмгыяте беренчелегенә үткәрелгән Бөтенсоюз ярышларында Татарстан җыелмасы составында катнаша һәм эстафетада 3нче призлы урын яулый.
Искәндәр Абдуллин, Искәндәр Рубин улы Абдуллин (әдәби Нури Бурнаш, 1975 елның 4 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) — шагыйрь, Россияле язучылар берлеге әгъзасы .
Казанда булганда, җырчы Эдуард Трескин аны Нури Бурнашның шигырьләре белән таныштыра, күренекле рус шагыйре уңай рецензия бирә, «Вечерняя Казань» газетасындагы беренче шигырь тупламасына кереш сүз язарга ризалаша.
Хәзерге вакытта бәйрәм йоласының күп кенә элементлары үзләренең традицион үзенчәлекләрен югалтса да, әлеге бәйрәм мариларның барлык этнографик төркемнәре тарафыннан саклануын дәвам итә һәм билгеләп үтелә.
Пеструшка балыгы сурәте төшерелгән зәңгәр дулкын район белән Бөгелмә шәһәренең тарихи бәйләнешен символлаштыра, аның тарихи гербында җирле елгаларның муллыгы билгесе итеп балык сурәтләнгән.
Лачынчылар Карабашның тарихи үткәнен ассызыклыйлар: җирле риваятьләр буенча, тау башына Идел буе Болгарының көньяк-көнчыгыш чикләрен саклау өчен ныгытма була, ә гасыр башында биредә казак гаиләләре барлыкка килә.
Байрак 2012 елның 15 ноябрендә «Карабаш шәһәр тибындагы бистә» муниципаль берәмлеге советының 3 нче номерлы карары белән расланган һәм 2012 елның 26 декабрендә 8031 теркәү номеры белән Россия Федерациясе дәүләт геральдик регистрына кертелә.
Фигуралар югарыда — кәкрәйтелгән яклы кара өчпочмак; үзәктә — кара башлы һәм канатлары белән һавага күтәрелгән ике сары һәм борылып торган лачын; аста — кисәкләрдән җыелган ак тар буй булып тора.
Киңлеге озынлыгына 2:3 булган, «Карабаш шәһәр тибындагы бистә» муниципаль берәмлеге гербыннан сары, ак, соры һәм кара төстәге фигуралар булган турыпочмаклы ике яклы яшел тукыма.
Мәчет каршында 1895 елда «Низамия» мәдрәсәсе төзелә һәм «Мәрҗани» диварларында туган идеяләрне һәм ниятләрне тормышка ашырып, җитди укыту уңышларына ирешә, шул рәвешле шәһәр һәм губерна мөселманнары арасында лаеклы хөрмәт һәм популярлык казана.
Күренекле татар реформаторларының фикердәше һәм якын тарафдары буларак, Габдрахман Гомәри Әстерханда заманча методикалар һәм укыту әдәбияты кулланып системалы рәвештә алып барылган яңа төр мәдрәсәне оештыра.
Алар арасында: укытучы, журналист, фольклорчы, драматург Габделхәмид Җанибәков, язучы Басыйр Абдуллин, шагыйрьләр Бәдретдин Мостафин, Габбас Душимев, тарихчы Бикбулат Сәлиев һәм башкалар бар.
Әнисе үлгәч, әтисенең Хәят апага өйләнүен кичерә алмый, шуңа авылдан читкә китәргә хыяллана ул. Үги анасының аңа карата булган яхшы мөнәсәбәте дә аның горурлыгын җебетә алмый.
Проектның түбәндәге рәвеше бар: «Ал төстәге кырда көмеш төсле дулкынсыман ике билбау, аның уң ягында да, сул ягында да - ике көмеш түгәрәк калкан. Татарстан Республикасы гербы калканның буш өлешендә урнаштырылган».
«Яшел калканда кара тасма белән бәйләнгән алтын көлтә, көлтәгә 2 ягыннан 2 көмеш урак караган. Казан губернасы гербы калканның буш өлешенә куелган. Калканның чите калын көмеш стена белән бизәлгән һәм Александров тасмасы һәм алтын башаклар белән әйләндереп алынган».
Мамадыш шәһәре гербының чын тасвирламасы болай ди: «Зәңгәр дулкынлы очлык өстендәге яшел җирлектә бер-берсенә каратылган ике көмеш урак арасында бәйләнгән алтын икмәк көлтәсе, байлык һәм муллык символы» Калканның өске өлешендә Казан наместниклыгының гербы: «Казан таҗы астында ак кырда кызыл канатлы кара елан.
1981 елда гербның шундый проекты булган бер значок чыгарылды: «Значок дүрт көмеш-кара өлешкә бүленгән; уртада башактан багана; беренчесендә кәмә , дүртенчесендә - кыска билбау өстендә чигүле кран; барлык фигуралар да алтыннан».
Бер үк вакытта яңа икътисади система һәм законнар үзгәрү шартларында эш башкаруны алып бару алымнарына да өйрәнә, моңа ныклы башкарма коллектив формалаштырган хезмәттәшләрен һәм хезмәткәрләрен җәлеп иткән.
Юдино бистәсендәге 1 нче Тимер юл училищесын тәмамлап, 1960 елда Свердловск өлкәсенә комсомол төзелешенә җибәрелә, анда Кызылъярның төзелеш-монтаж участогы балта остасы булып эшли, шулай ук ВЛКСМның Кызылъяр шәһәр комитеты инструкторы була.
1972 елда «хокук белеме» белгечлеге буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының юридик факультетын тәмамлый 1972 елда «хокук белеме» белгечлеге буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының юридик факультетын тәмамлый».
Рәшит Ислам улы Сәләхов (1941 елның 17 декабре, Кара Борнаш, Апас районы, Татарстан АССР, ССРБ — 2021 елның 14 феврале, Казан, Татарстан Республикасы, Россия Федерациясе) — Совет һәм Россия юристы, Татарстан Республикасы Арбитраж суды рәисе .
Зур Студенец, Алешин, Тархан, Тинсупин авылларында да татар эзе сакланып калган: кайбер татарлар анда даими яши, икенчеләре район үзәге булган Сасово шәһәренә күчеп китсәләр дә, туган йортларын дача сыйфатында кулланалар.
Сасов татарлары — Рязань өлкәсенең Сасово районы Агломазово, Алешино, Бастан, Зур Студенец, Колдамыш, Тархан, Теньсюпин һәм Ставрополь краеның Төрекмән районы Куликовы Копани авылларында яшәүче татарлар төркеме.
2007 елның 10 ноябрендә Гданьскида Польша Республикасы татарлар берлеге делегатларының 4 нче чираттан тыш корылтаенда Берлек резиденциясе Боһоникига күчерелә һәм татарлар берлегенең Үзәк советының яңа президенты итеп Стефан Корицкий сайлана.
2010 елның 24 апрелендә Боһоникида Польша Республикасы татарлар берлеге делегатларының чираттан тыш Съезды уза, анда Боһоники, Подляск һәм Төньяк-Көнбатыш бүлекләреннән 17 делегат катнаша.
2015 елның декабрендә Рөстәм Равилов ректор вазыйфаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләнә, ә 2016 елның маенда 97% тавыш җыеп, Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе ректоры итеп сайлана.
Гербның тасвирламасы болай бирелә: «Въ верхней части щита гербъ Вятскій: въ золотомъ полѣ, изъ облака выходящая рука, держащая натянутый лукъ со стрѣлою, а надъ ней въ верхней части щита крестъ красный. Въ нижней — въ серебряномъ полѣ, сидящій на пнѣдятелъ, долбящій оный, ибо тамъ множество сего рода птицъ» «Калканның өске өлешендә: алтын җирлектә, болытлар арасыннан сузылган, ук белән җәя тоткан кул, аның өстендә көмеш җирлектә төп башында чукып утырган тукран».
«Чиратлаштырып көмеш гонтлар сибелгән кара очлыклы көмеш җирлектә, яшел җирдә — яшел яфраклы ике ботагы уңга тармакланган кара агач төбе һәм агач төбендә утыручы күтәрелгән канатлы, алтын күзле һәм томшыклы җете кызыл тукран».
1999 елдан алып Казан дәүләт мәдәният институтында (1995—2002 елларда Казан дәүләт сәнгать һәм мәдәният академиясе, 2002—2015 елларда университет) режиссура һәм актерлык осталыгы буенча дәресләр бирә, КДМИ театр, кино һәм телевидение факультетының театр иҗаты кафедрасы доценты.
Татарстанның һөнәри театрлары (Казан татар дәүләт яшь тамашачы театры, Буа театры, Әлмәт театры, Казан ТЮЗы, Минзәлә театры һ. б.) һәм халык театрлары сәхнәләрендә 25 ләп спектакль куйган, күбесе балалар өчен спектакльләр.
Азат Зарипов, Азат Әнәс улы Зарипов (1970 елның 26 августы, СССР, РСФСР, ТАССР, Арча районы, Яңа Кенәр) — режиссер, актер, педагог, Казан дәүләт мәдәният институты укытучысы, Татарстанның атказанган артисты.
Хезмәт эшчәнлеген 1973 елда Башкортстанның Яңавыл районының Асаудыбаш сигезьеллык мәктәбенең физкультура укытучысы буларак башлый, анда Казан дәүләт педагогика институтына укырга кергәнче бер ел чамасы эшли.
Үз авылында мәктәп тәмамлаганнан соң ул Уфа сәнгать училищесына укырга керә, 1982 елда аны уңышлы тәмамлый (хәзер Уфа дәүләт сәнгать институты профессоры Сәгыйтова Фәрзәнә Фәткулла кызы классы).
Моннан тыш ул репертуарын да төрләндерергә тырыша — Зөлфия Шакирова «Биеш», «Каравансарай», «Уел», «Шаһибәк», «Элмәлек» «Гөльямал», «Җомга», «Шахта» кебек татар һәм башкорт халык җырларын оста башкара.
Аның Җәвит Шакиров, башка шагыйрьләр сүзләренә язылган йөздән артык җырын аннан кала Рөстәм Асаев, Зөһрә Шәрифуллина, Бәширә Насыйрова, Нәзифә Кадыйрова кебек Татарстан һәм Башкортстан җырчылары башкара.
Аның территориясе Алтын Урда составына кергән, биредә аның башкалаларының берсе – Сарай‑Бәрке яки Сарай әл‑Җадид, хәзер Царево археологик шәһәре урнашкан, Әстерхан ханлыгы, Нугай Урдасы составында булган.
1778 елда Казан һәм Пенза наместникларыннан күчеп килүчеләр Кече Чапурники авылына, Саратов губернасының Кузнецк өязеннән 1836 елда Царев шәһәре Сарай бистәсенә, 1840 елда шул ук губернаның Яңа Үзи өязеннән Лятошинка авылына, Пенза губернасының Чебар өязеннән 1826 елда Бәхтияр авылына, 1865 елда Маляевка авылына нигез салалар.
Ул болай була: «Җете кызыл очлыклы яшел җирлектә, алар өстендә — үтәли күренмәле лалә чәчәге, аның эчендә очлык кырыена алтын сөялмә баскыч куелган һәм аның өстенә очлыктан ике агынты белән бәреп чыккан кара фонтан урнаштырылган. Ирекле өлештә Татарстан гербы урнашкан».
Гербның зәңгәр төскә буялган яссылыгының үзәк өлеше иярчен табигый газның зур запаслары булуын аңлата, кара төскә буялган нефть вышкасы сурәтләнгән, бу бураулау долотысы девон нефть катламына кадәр барып җиткәнен күрсәтә.
1995 елның 17 декабрендә "Безнең йорт — Россия" сайлау берләшмәсенең федераль исемлеге буенча икенче чакырылыш Россия Дәүләт думасы депутаты итеп сайлана, ул НДР фракциясе әгъзасы, Иҗтимагый берләшмәләр һәм дини оешмалар эшләре буенча Дәүләт Думасы комитеты рәисе урынбасары, Дәүләтләр ассамблеясенең даими комиссиясе әгъзасы була.
Зөлфирә Фәрхетдинованың концерт репертуарында Халик Заимов, Заһир Исмәгыйлев, Салават Низаметдинов, Нариман Сабитов һәм башка композиторларның вокаль әсәрләре; рус һәм чит ил композиторлары операларыннан арияләр һәм романслар, халык җырлары һәм башкалар бар.
Район 1948 елның 1 гыйнварына 15 авыл советын үз составына кертә: Балыклы Чүкәй, Олы Әшнәк, Олы Солтан, Владимир, Емельяново, Җүҗи, Корноухово, Керәшен Казысы, Татар Казысы, Урта Девятово, Иске Арыш, Татар Янтыгы, Шетнев-Тулуш, Шитнәү-Чирмешән һәм Шумков.
Аның әтисе, Башкортстанда туып-үскән, 1945 елда докторлык медицина диссертациясен яклый, ә 1947 елда Ставрополь һәм Рязань мединститутларының биохимия кафедраларын җитәкли, һәм гомеренең соңгы елларына кадәр профессор була.
1974 елда «Хайваннарны тироксинлы интоксикацияләгәндә баш миенең биологик актив матдәләр (-токоферол, нераболил, глютатион, аденозинтрифосфор кислотасы) алмашу процессларын җайга салу» дигән докторлык диссертациясен яклый.
1957 елда "Витязь" совет фәнни-тикшеренү судносының 25 нче рейсы вакытында Алексей Добровольский җитәкчелегендәге галимнәр төркеме тарафыннан үткәрелгән үлчәүләр нәтиҗәләре буенча, Мариан иңкүлегенең максималь тирәнлеге - 11 022 метр.
Үлчәүнең кыенлыгы шунда ки, суда тавыш тизлеге аның төрле тирәнлекләрдә төрлечә булган үзлекләренә бәйле, шуңа күрә бу үзлекләр шулай ук берничә горизонтта махсус приборлар ярдәмендә билгеләнергә тиеш, һәм эхолот күрсәткән тирәнлекнең мәгънәсенә төзәтмәләр кертелгән.
Динә Сабитованың әсәрләре балаларга һәм яшүсмерләргә адресланган булса да, алар ата-ана-балалар мөнәсәбәтләре, ятимлек, уллыкка алу, тәрбиягә бала алган гаиләләрнең җитди темаларына кагыла.
Бу герб, иске стиль буенча, 1781 елның 18 октябрендә Иң югарыда раслана, андагы асвирламасы түбәндәгечә: «Калканның югары өлешендә Казан гербы. Түбәнендә алтын кырда борынгы манара, ул бу яңа шәһәр янында борынгыда татар шәһәре Болгар булганлыгы билгесе. Андагы манаралар хәзерге вакытта да җимерелмәгән килеш торадыр».
Беренче дулкынланулар 1671 елның кышында, ноябрь һәм декабрьдә беренче гаскәрләр төрек лагерена барганда, ә киләсе елның язында ун ике татар зыялысы Речь Посполитаяга каршы баш күтәрәләр һәм Төркиягә күчәләр.
1672 елның октябрендә Бучачада тынычлык килешүе имзалана, анда Польша Республикасы аларга үз гаиләләре һәм милке белән Төркиягә имин эмиграция хокукын гарантияли, ә калган халык өчен - дин иминлеге һәм иреген игълан итә.
1669 елда король Михал Корибут Вишневецкий конфирмациясеннән соң да хәл яхшырмый, татарларның гамәлдәге хокуклары, аларга дворянлык шартларында җир алу хокукы торгызылып, дворянлык хокукларына якын хокуклар бирелсә дә.
1773 елның гыйнварында ук баш күтәрүчеләр отрядларында Төркиядә хезмәт итү шартларыннан канәгатьсезлек арта бара, һәм киләсе елда бу отрядлар Польша бердәмлегенә хезмәт итәргә омтыла, июнь аенда Гетман Собеский илчесе белән сөйләшүләр уза.
Шул ук вакытта артист үзе булачак опера өчен текст материалын әзерли башлый, ул гади крестьян кызы Сания һәм Зыяның, тыюларга, социаль тигезсезлеккә һәм алдан уйлануларга карамастан, аларның йөрәкләрендә яшәүче мәхәббәте турында поэма яза.
1925 елның апрель-май айларында спектакльгә әзерлек бара - балетмейстер Юлий Муко җитәкчелегендә балет номерлары куела, операның музыка җитәкчесе Александр Литвинов оркестр белән репетиция ясый, Солтан Габәши хор партияләрен өйрәнә, Василий Виноградов оркестровканы камилләштерә.
Иске Богады - "Карл Маркс", Иске Солтангол - "Киров", Яңа Җияш - "Кызыл Маяк", Каенлык - "Каенлык", Югары Богады - "Эшче", Афанасьевка - "Ленинский прилив", Яңа Солтангол - "Яңа Әлиф" исемен йөрткән.