polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясе ; Россия табигый фәннәр академиясе әгъзасы , «Йодны файдалану буенча Җыелыш» халыкара академиясенең мөхбир әгъзасы, Россия медицина химиясе җәмгыяте әгъзасы, Д. И. Менделеев Химия җәмгыяте әгъзасы; Америка химия җәмгыяте әгъзасы.
Башкортстан галимнәре белән берлектә яңа фәнни юнәлеш булдыра — органик берләшмәләрнең, шул исәптән полихлорциклоалкаларның, скелетта төркемнәр үзгәрешен өйрәнү өчен ЭВМ файдалану.
Стелла Борисовна Базазьянц — сәнгать буенча белгеч, хәзерге заман совет һәм Россия сәнгате буенча белгеч; Мәскәү дәүләт университетының тарих факультеты сәнгать фәне бүлеген тәмамлаучы ; 1989 елдан 1992 елга кадәр «Декоративное искусство СССР» журналының баш мөхәррире була; РФ сәнгатенең атказанган эшлеклесе һәм Россия Сәнгатьләр академиясенең академигы; 1991 елдан 1997 елга кадәр Мәскәү Галереялары ассоциациясе президенты .
1961 елда ул "Ахалкалаки Түбән Плеистоцен имезүчеләр фаунасы" дигән тема буенча кандидатлык диссертациясе, 1969 елда геология һәм минералогик фәннәр докторы дәрәҗәсе буенча "Акчагыл умырткалыларның Квабеб фаунасы" темасына докторлык диссертациясен яклады".
1956 елдан Грузия СССР Милли Фәннәр академиясенең Палеобиология институтында аспирант, кече һәм өлкән хезмәткәр, 1979 елдан - әлеге институтның директор урынбасары һәм шул ук вакытта умырткалыларның фәнни бүлеге мөдире булып эшли.
«Экспресс-Хроника», «Независимая газета», «Век», «Литературная газета», «Русский репортер» , «Русская мысль» , «Северный Кавказ» , «Голос Чеченской Республики», «Импульс», «Республика» газеталары белән хезмәттәшлек иткән.
Россия президенты администрациясе, Чечен Ичкерия Республикасы Чит ил эшләре министрлыгы, « » халыкара оешмасы, ВИ телекомпаниясе, ЛогоВАЗ компаниясе, мәгълүмат агентлыгы, Мәскәү фашизмга каршы үзәге, Сәяси технологияләр үзәге, Сәяси конъюнктура үзәге һәм башка оешмаларда тикшеренү эшләрен башкара.
2014 елдан — Чечен Республикасы Хөкүмәте архив идарәсе баш белгеч-эксперты, 2014 елдан — Чечен Республикасы Хөкүмәтенең архив идарәсе башлыгы ярдәмчесе, 2017 елдан — «Архив хәбәрләре» журналының баш мөхәррире.
Тимур Магомедович Музаев (1967 елның 28 ноябре, Грозный, РСФСР, ССРБ — 2019 елның 16 декабре, Грозный, Россия) — чечен тарихчысы, журналист, сәясәт эшлеклесе, күзәтүче, публицист, телефильмнар авторы.
1995 елда Чечня Республикасы Хөкүмәте рәисе киңәшчесе, Россия Федерациясе Президенты каршындагы Чечня Республикасы Вәкиллеге матбугат секретаре һәм мәгълүмат-аналитика бүлеге башлыгы була.
1997 елдан «ОРТ-Авто» ЯАҖ мәгълүмат һәм реклама бүлеге башлыгы һәм Чечня һәм Төньяк Кавказ проблемалары буенча Халыкара гуманитар-сәяси тикшеренүләр институты күзәтүчесе булып эшли.
Җәй буе ул этнографик материал: сынамышлар, әйтемнәр, әйтемнәр туплый, «тере» халык сөйләмен яздыра, халык бәйрәмнәре тасвирламасынын, кичәләр үткәрү тәртибе, крестьяннарның халык костюмнарының үзенчәлекләре турында билгеләр ясый.
Владимир Николаевич Добровольский , Красносвятское авылы, Смоленск губернасы — 1920 елның 7 марты, Смоленск губернасы) — рус этнографы, туган якны өйрәнүче, фольклорчы, Смоленск, Орловск һәм Калуга крестьяннарының гореф-гадәтләрен һәм телен өйрәнүче.
Һиндуларның ихтирам ителгән тексты Рамаяна, төп игътибарны Илаһларның кешеләр тормышында эшенә биргән һәм риваять буенча беренче мәртәбә олы фикер иясе Вальмики тарафыннан язып келган Һиндстан мифологик хикәяләр тупланмасы.
Рамаяна Көньяк-көнчыгыш Азиягә Һиндлеләр белән уртак якын икътисади һәм мәдәни бәйләнешләре булган Фунань, Ангкор һәм Шривиджая кебек борынгы патшалыклар белән сәүдә иткән Тамил сәүдәгәрләре һәм галимнәре булган.
Курчак уйнатучылар манзараларының иң сокландыргыч эпизодларны җыйганнар, аеруча Сери Раманың өйләнүенә караган, Сити Деви , Лангкапурида соңгы сугышлар һәм каһарман батыр хатынның коткарылуы сәхнәләре.
Мәсәлән, Малайя язучылары һәм хикәя сөйләүчеләре Лакшмана зуррак роль уйнаган юрамалар эшләгән, Лао Пһра Лак Пһра Лам кебек үк кайвакыт өлкән принц Рамадан әһәмиятлерәк булып киткән.
Рама, тәкъвалы һәм дәрәҗәле булса да, икенчел булып уйланылган булган һәм аның персонажы арткы планга күчерелгән булган, шул ук вакытта яшьрәк Лакшмана белән каһарманлыгы һәм тәвәккәл итеп гамәл кылырга теләге өчен сокланалар.
Ваянг кулит тамашасы оригиналь хикаяттан тамаша элементлары секулярланган булуы белән генә түгел сизерлек аерыла, ә хикәянең игътибар үзәге шулай ук Маһараджа Вана яки Раванага таба алыштырылган; ул тәкәббер һәм артыгы дан ярата торган итеп сизелгән Сери Рамадан күбрәк симпатик итеп тасвирлана.
Алексей Михайлович Пахомов (1945 елның 15 гыйнвары, Лозовская МТС, Кенәл-Черкас районы, Куйбышев өлкәсе, ССРБ) — Совет һәм Россия инженеры, эшмәкәр һәм сәясәтче, Федерация Советы әгъзасы .
2011 елның 1 декабрендә Татарстан Дәүләт Советының 2011 елның 25 ноябрендә кабул ителгән 1894- ДС номерлы карары нигезендә, Федерация Советында яңа вәкил итеп Вәгыйз Минһаҗев сайлана.
Муса Рукман улы Овхадов — чечен галиме, филология фәннәре докторы, профессор, Чечен Республикасы Фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты, Чечен Республикасының атказанган фән эшлеклесе, Россия Федерациясе Югары белем бирү Мактаулы хезмәткәре.
1990—2000 елларда Чечен-Ингуш дәүләт университеты каршындагы җитәкче хезмәткәрләрнең квалификациясен күтәрүнең Төбәк Үзәге җитәкчесе, шулай ук Чечен-Ингуш университетының, соңрак Чечен дәүләт университетының укыту эшләре буенча проректоры булган.
Алтай Википедиясе Россия халыклары телләрендәге 29-нчы бүлек (БМОның башка илләрендә дәүләт статусына ия булган телләрне санамыйча), шулай ук, исәп буенча Википедиянең глобаль дәрәҗәдә 298-нче актив бүлеге.
Магнит-резонанслы ангиография — кысылу, томалану, диссекция, артериовеноз үзгәрешләрне һәм аневризмаларны ачыклау өчен кулланылган, умырткалык-базиляр, экстра- һәм интракраниаль каротид системасының гемоциркуляциясен инвазив булмаган чагылдыру ысулы .
1931-1933 елларда ССРБ элемтә юллары Халык комиссариатының юл һәм төзелешләр гыйльми-тикшеренү институты аспирантурасында укый, ә аннары 1933-1938 елларда шунда ук «Тимер юлларда кар белән көрәш» белгечлеге буенча тикшеренүче булып эшли.
1951 елдан ул тулысынча Мәскәү дәүләт университетына күчә һәм гомеренең азагына кадәр МДУ профессоры булып тора.1980-1987 елларда МДУ-ның физика факультетында атмосфера физикасы кафедрасы белән җитәкчелек итә.
Александр Хргиан (21 гыйнвар 1910 — 3 гыйнвар 1993 — совет метеорологы, болыт һәм явым-төшем физикасы һәм атмосфера озон физикасы өлкәсендә белгеч, география фәннәре докторы, Мәскәү университеты профессоры.
1886-1890 елларда Мәскәү табигать сынаучылар җәмгыяте президенты, 1891 -1893 елларда Россия астрономия җәмгыяте әгъзасы һәм аның рәисе; Россия география җәмгыяте әгъзасы, Галлела Леопольдино-Король фәннәр академиясенең хокуклы әгъзасы , Лондон король астрономия һәм Ливерпуль астрономия җәмгыятьләренең әгъза-корреспонденты , Париждагы Озынлыклар бюросының әгъза-корреспонденты , Харьков университетының , Мәскәү университетының почетлы әгъзасы.
Федор Бредихин — Россия империясе астрономы, Мәскәү Император университетының атказанган профессоры, физика-математика факультеты деканы, Император фәннәр академиясенең астрономия буенча ординар академигы Мәскәү обсерваториясе университеты һәм Пулково обсерваториясенең директоры.
Аның турыдан-туры катнашуы белән Кояш хромосферасын билгеле спектроскоп белән системалы күзәтүләр, кояш тапларын һәм факелларны алу, Ай һәм Марс һәм Юпитер планеталары өстендә эзләнү башлана.
Гугушвилиның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге сәяси икътисад, социология һәм статистика, халык хуҗалыгы тарихы һәм аны планлаштыру, Кавказ һәм Грузиянең икътисади фикер тарихы һәм икътисадый үсеше өлкәсендәге сораулар белән бәйле.
Авыл икътисадында һәм сәнәгатендә социаль җитештерүнең эффективлыгын арттыру, хезмәт җитештерүчәнлеген арттыру, чыгымнарны исәпкә алу, чыгымнарны һәм бәяләрне киметү өлкәсендә зур эш алып бара.
Мәскәү университетында эшләү елларында ул студентларга кафедра карамагында булган бөтен уку курслары буенча диярлек лекцияләр укый: шул исәптән халык демократиясе илләренең дәүләт хокукы буенча курслар (соңыннан — чит социалистик илләрнең дәүләт хокуклары буенча курс), совет дәүләт хокукы буенча курслар .
Ул берьюлы берничә махсус курс алып бара, шул исәптән «Кытай Халык Республикасы» дәүләт хокукы, «Көнчыгыш Аурупа һәм Азия илләренең конституция хокукы» һәм «Дәүләт хокукларының төп проблемасы».
1977 елда «Мировая социалистическая система и государственное право в европейских социалистических странах» ике томлыгының биш бүлегенең авторы; ун елдан соң Прагада чех телендә басылып чыккан «Конституционные системы социалистических стран» коллектив монографиянең автордашы була .
1950 елдан алып 1952 елга кадәрге чорда СССРның яңа оештырылган КХР га ярдәме чикләрендә, Леонид Воеводин Кытайга җибәрелә: университетта дәүләт хокукы кафедрасына җитәкчелек итә һәм юридик факультет деканы киңәшчесе була.
1947 елда Кирилл Станюкович белән бергә метеорит бәрелешләренең җимергеч тәэсире буенча пионер эшендә Марста, Меркурийда, астероидларда һәм планеталар иярченнәрендә метеорит кратерлары барлыгын фаразлый .
Комплекслы геофизик тикшеренүләрнең киң үсешенә булышлык итә, файдалы казылма ятмаларын эзләү максатында җентекле геофизик төшерүләр үткәрүне оештыра, үтә тирән скважиналарны бораулау мәсьәләсен куюда һәм фәнни нигезләүдә катнаша.
Гамәли геофизика гыйльми тикшеренү институты директоры , Мәскәү дәүләт университеты профессоры , Астрономия-геодезия берләшмәсе бюллетененең җаваплы мөхәррире, «Астрономический вестник» журналының баш мөхәррире , ССРБ Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты .
Жасмин (кияүгә чыкканчы — Сара Львовна Манахимова, беренче никахта Семендуева, икенчесендә — Шор; 1977 елның 12 октябре, Дәрбәнт, Дагстан АССР, ССРБ) — Россия җырчысы, актриса, телетапшырулар алып баручы, фотомодель һәм дизайнер; РФ атказанган артисты , Дагстанның атказанган артисты .
«Халык бейеуе» номинациясендә Россия Федерациясе Мәдәният министрлыгының «Россия рухы» премиясе лауреаты, Чуашстан һәм Идел буе үзешчән ансамблләре өчен чын мәгъәнәсендәге остаханәгә әверелгән коллективны булдырганы өчен .
2020 елның 30 гыйнварында халык иҗатының Җөмһүрият үзәге «Трактор төзүчеләр Мәдәният йортының» зур залында Чуашстан Республикасы һәм Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре Анатолий Николаевич Музыкантовның 70 яшенә багышланган «Музыкантов чакыра.» юбилей кичәсе үтә.
Дарьяның ире — ГПМ РТВ белән идарә итүче, бизнес белән идарә итү, шул исәптән каналлар тапшыруны тәэмин итү , региональ челтәр үсеше, реклама инвентаризациясен монетизацияләү, инвестиция проектларын тормышка ашыру өчен җаваплы.
Дарьяның директоры һәм агенты — аның иң якын дусты Дуся Бубель, ул 2019 елның августында, «Газпром-Медиа» белән берлектә, «танылган кешеләрне таныту һәм аларның социаль челтәрләрдәге аккаунтларын монетизацияләү» белән шөгыльләнүче талантлар агентлыгының хуҗасы була, аерым алганда, моның өчен ТНТ «Буйдак», «В планы» проектларын куллана.
Проектның беренче серияләре чыкканнан соң ук Дарьяның җиңүгә төп дәгъвачыларның берсе булуы аңлашыла, әмма проект уртасында ул үз теләге белән китеп бара, чөнки ул егетнең хисләренә җавап бирә алмаган.
гасырда Җидесуга барганда Буддачылык миссияләрнең берсе Или елгасы ярында туктагач, җир тетрәве булган һәм зур таш кыя кисәге җиргә төшкән, моны Һиндстанга кайтырга кирәк дип юраганнар.
Башка юрама буенча язмалар калмыклар тарафыннан «тодорхой номын бичиг»-та ясалган булган, ул 1648 елда Зая Пандита Огторгуйн тарафыннан ясалган булган һәм өч гасыр буена күчмә монголлар тарафыннан кулланылган булган, алар Будда образларын кисеп ясаганнар.
1856 елда Чокан Вәлиханов урынның рәсемнәрен ясаган, 1899 елда монголистика белгече Алексей Позднеев Рус Археологик җәмгыяте "Язмалар"ында язмаларның һәм рәсемнәрнең тәфсилле тасвирламасын биргән.
Тамгалы́-Та́с — Алматы шәһәреннән 120 км төньякка Или елгасы янында ызанлык, анда кыяларда күп петроглифлар, серле Илаһлар сурәтләре, соңрак вакыт Буддачылык язмалары сакланып калган.
Петроглифлар арасында меңнәрчә таш кыя сурәте аералар, алар арасында иң мәшһүрләре булып Будда Шакьямуни сурәтләре, Чиксез Яктылык Буддасы Амитабха һәм Чиксез Мәрхәмәтлелек бодхисаттвасы Авалокитешвара сурәтләре тора.
Тамгалы-Тас мәдәни һәйкәл буларак Казакъстан хөкүмәте яклавы астында булып тора һәм ачык күк астында Буддачылык гыйбадәтханәсе булып тора, моның турында ызанлыкка кергәндә тактада әйтелә.
Вики-Кайбыч волонтерлар клубы 2021 елның апрелендә Татарстан Республикасы Кайбыч районы территориясендә яшәүче татар телле волонтерлар тарафыннан Википедия нигезләрен үзләштерүне, Кайбыч районы феноменнарын, шәхесләрен тасвирлауны тизләтү һәм аларны глобаль интернет-киңлеккә таныту максатыннан оештырылган берләшмә.
Төркемнең максаты булып Кайбыч районының Татарстан, Россия һәм халыкара дәрәҗәләрдә эшлекле, инвестицион, мәдәни, фәнни, социаль һәм туристлык ягыннан өзлексез рәвештә, Википедиядә объектларны тасвирлау ярдәмендә, аерым алганда, «Акыллы төбәк» Вики-проектын гамәлгә ашыру аша үстерү, шул ук вакытта җәмгыятьнең туган телләрне, локаль телләрне саклау һәм үстерү, популярлаштыру эшчәнлеген көчәйтү тора.
Ел викимедиячесе Фәрһад Фәткуллин ярдәме белән Вики-клубта катнашучы : 21-23 сентябрьдә үткән 2021 Халыкара онлайн-конференциясендә Татар Википедиясен тәкъдим итә, ә :, 2021 елның 5-7 ноябрендә узган Көнчыгыш һәм Үзәк Европа илләре викимедиячеләренең онлайн-конференциясендә Вики-Кайбыч клубы турында чыгыш ясый.
1904 елда ул Берлин исәпләү институтына стажировкага бара, нәтиҗәдә, кайтканнан соң, «Планета һәм комета орбитларын исәпләү һәм төзәтү» дигән махсус курс укый башлый (1920 елдан ул «Исәпләү техникасы һәм интерполирование» дип атала башлый).
1915 елның 11 мартыннан — университет обсерваториясенең өлкән ассистенты; 1918 елның 1 октябреннән — профессор, әмма 1917 елда тәкъдим ителгән «1904 кометасы орбитасы» дисссертациясе гыйльми дәрәҗә юкка чыгару нәтиҗәсендә якланмаган.
1920 елдан соң Сергей Казаков Мәскәү дәүләт университеты физика-математика факультетының астрономия кафедрасы мөдире була, -МДУ астрономия һәм геодезия фәнни-тикшеренү институтында эшли, астрономия буенча фән комиссиясе рәисе була, ике ел дәвамында МДУ физика-математика факультеты деканы вазыйфасын башкара.
ФРК белән чагыштырганда күбрәк мөмкинлекләргә ия һәм 4 дптрга кадәр гиперметропияне, 5 дптрга кадәр астигматизмны һәм мөгезкатлауның калынлыгына карап 12 дптрга кадәр миопияне төзәтә ала.
Умовның беренче тикшеренүләре сыгылмалы тирә-юньләрдә тирбәнү процесслары теориясенә багышланган, аны ул бу тирә-юньләрдә термомеханик күренешләргә тарата — «Каты сыгылмалы җисемнәрдә термомеханик күренешләр теориясе» магистрлык диссертациясе.
Хәзерге вакытта Физика дәреслекләренә кергән Умов концепциясе ул вакытта фәнни җәмәгатьчелек тарафыннан авыр кабул ителгән: диссертацияне яклау 6 сәгать дәвам иткән һәм уңышсыз тәмамларга мөмкин булган.
1857 елда гаилә Мәскәүгә күчеп килә, анда Николай Умов Мәскәү гимназиясенең 1 нче курсын алтын медаль белән тәмамлап, 1863 елда Мәскәү университетының физика-математика факультетының математика бүлегенә укырга керә.
Университетны 1867 елда кандидат дәрәҗәсе белән тәмамлап, җәй көне Вильямс һәм Бухтеев вагон төзү заводында эшли һәм көзен Санкт-Петербург гамәли технология институтына ирекле тыңлаучы булып укырга керә.
Киләсе елның гыйнварында ул Мәскәү университетында «Каты сыгылмалы җисемнәрдә термомеханик күренешләр теориясе» магистрлык диссертациясен, ә 1874 елда — «Җисемнәрдә энергия хәрәкәте тигезләмәләре» докторлык диссертациясе яклый.
1911 елда, Мәскәү университетын Лев Кассо сәясәтенә каршы протест билгесе итеп калдырып, үз эшчәнлеген Мәскәү табигать сынаучылары җәмгыятендә туплый, 1897 елдан үз үлеменә кадәр аның президенты булган.
Глазго университетының мактаулы хокук докторы , Гренобль университетының , Варшава югары планлаштыру һәм статистика мәктәбенең , Ницца университетының , Мюнхен университетының , Хельсинки университетының , Йель университетының , Париж университетының , Кембридж университетының , Пенсильвания университетының , Калькутта Һинд статистика институтының һәм Мартин Лютер исемендәге Галле-Виттенберг университетының мактаулы фәннәр докторы.
Халыкара икътисади җәмгыять әгъзасы ; Маҗарстан Фәннәр академиясенең чит ил әгъзасы , Бостондагы Америка сәнгать һәм фәннәр академиясенең мактаулы чит ил әгъзасы , ГДР фәннәр академиясенең чит ил әгъзасы , Югославия фәннәр һәм сәнгать академиясенең чит ил әгъза-корреспонденты .
«Археология», «Безнең край», «Этнология», «Идел буе халыклары этнорафиясе», «Тарихи география», «Ярдәмче тарихи дисциплиналар», «Тарих» фәннәре буенча курслар укый, тарих факультеты студентларының археологик практикасын җитәкли.
1981 елдан Н. Н. Блохин исемендәге онкология милли медицина тикшеренү үзәгендә эшли, анда абитуриент булып башлый, ә аннары, вузны тәмамлаганнан соң, торакаль онкология бүлеге хирургыннан башлап, корсак онкохргиясе бүлекчәсе җитәкчесе һәм балалар онкологиясе фәнни-тикшеренү институтының 2 нче торако-абдоминаль онкология бүлеге , 2017 елдан алып 2018 елның 30 ноябренә кадәр вазыйфаларын башкаручы, ә 2018 елның 30 ноябреннән алып хәзерге вакытка кадәр — үзәк директоры булып эшли.
2007 елда Россия Медицина Фәннәр Академиясенең әгъзасы итеп сайлана (2014 елдан Россия Фәннәр Академиясенең әгъзасы (Россия Медицина Фәннәр Академиясе һәм Россия Авыл хуҗалыгы Фәннәр Академиясе кушылу кысаларында).
Биатлон буенча ике тапкыр Туриндагы Паралимпия уеннары чемпионы , чаңгыда узышу буенча эстафетада Паралимпия уеннарының көмеш призёры , биатлон буенча дөнья Кубогы иясе , чаңгы ярышлары буенча эстафетада дөнья чемпионы .
12,5 км га һәм 7,5 км га спринтта узышта Паралимпия уеннары чемпионы , гомуми зачётта дөнья Кубогы иясе , спринт буенча дөнья Кубогы этабы җиңүчесе , биатлон буенча дөнья чемпионатының көмеш призёры .
Еш кына төрле илләрдә булып, әрмән диаспорасы вәкилләре белән тыгыз аралаша (Әрмәнстанда да, диаспорада Капутикянның «Тыңла, улым» шигыре популяр була), публицистик әсәрләр яза , аларда әрмән качаклары варисларның төп проблемаларын — сагыш, ваз кичү, көнбатыш әрмән теленең югалуы, үзеңне саклап калу өчен көрәш, әрмәннәрнең геноцидын тану буенча тырышлыклар — күтәрә.
Кызылга сизгер колбачыкларның үзгәреше өчен кызыл-яшел колачны тоюда җитешсезлек булган авыруларны протаномаллар, яшелгә сизгер колбачыкларда үзгәреш булса, — дейтераномаллар, зәңгәргә сизгер колбачыкларның үзгәреше өчен яшел-зәңгәр җитешсезлеге булса, — тританомаллар дип атыйлар.
Төсле күрүне тикшерү еш кына күз төбенең нәселле дистрофияләренең клиник тикшеренүләрендә кулланыла, бу очракларда күрү үткенлеге кимүе һәм күрү кырының үзгәрүе алдында төс сизү үзгәрүе була ала.
Үзенең әсәрләрендә Башкортстан Республикасының Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе лауреаты, Башкортстанның халык язучысы Зәйнәб Биишева иҗатындагы матур традицияләрне дәвам иткәне өчен Рәмил Янбәккә 2006 елда үзе туган Күгәрчен районының Зәйнәб Биишева исемендәге премия һәм башкорт әдәбиятын үстерүгә керткән зур өлеше өчен 2015 елда Бәләбәй районы хакимияте булдырган Фатих Кәрим исемендәге әдәби премия бирелә.
СССР Журналистлар берлеге , Башкортстан Язучылар берлеге әгъзасы , Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре , Шәһит Ходайбирдин , Зәйнәб Биишева һәм Фатих Кәрим исемендәге премияләр лауреаты.
1964 елда Мәскәү дәүләт университетында фәлсәфә фәннәре докторы, профессор А. Г. Спиркин җитәкчелегендә «әхлакның килеп чыгышы шартлары» темасы буенча фәлсәфә фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.
Россия фәлсәфә җәмгыяте президиумы әгъзасы, «Россия Фәннәр академиясе хәбәрчесе» , «Фәлсәфә мәсьәләләре» һәм «Фәлсәфи фәннәр» журналлары редколлегияләре әгъзасы.
1961—1964 елларда МДУ философия факультетының этика кафедрасы буенча аспирантурасында укый, 1965—1970 елларда — гуманитар факультетларның фәлсәфә кафедрасы укытучысы, журналистика факультетында диалектик һәм тарихи материализм укыткан.
1958-1988 елларда — ССРБ Россия Фәннәр академиясе Җаек филиалының, ССРБ ФА Җаек гыйльми үзәгенең, Россия Фәннәр академиясе Җаек бүлегенең үсемлекләр һәм хайваннар экологиясе институтында лаборатория мөдире; 1989 елдан — баш тикшеренүче.
1947 елда Мәскәү тарих-архив институтында ССРБ территориясендә феодализм дәвере тарихы буенча студентлар түгәрәген оештыра, аның 18 катнашучысы Устюгов җитәкчелегендә кандидат диссертацияләрен яклап галим булып китә.
Фәнни тикшеренүләре — гасырларда Русиянең социаль-икътисади үсешенә, Урал-Идел буе һәм башка төбәк халыкларының тарихына, — гасырдагы башкорт күтәрелешләренә, чыганакларны өйрәнү фәненә, археографиягә, тарихнамә багышланган.
Петиматның шигырьләре «Нана», «Орга», «Вайнах», «СтелаӀад» журналларында һәм «Исламан зӀаьнарш» , «Даймохк», «Хьехархо» газеталарында, «ЗӀуга» юмористик-сатиристик журналларында басыла.
Петимат Руслановна Петирова (; 1982 елның 12 феврале, Элистанжи авылы, Веденск районы, Чечен-Ингуш АССР) — Чечен шагыйрәсе һәм журналист, Чечен Республикасы Язучылар берлеге әгъзасы һәм Чечен Республикасы Журналистлар берлеге әгъзасы.
2015 елда фәнни хезмәткәр, филология фәннәре кандидаты Хәмзәт Яндарбиевның шагыйрә иҗатын өйрәнүгә багышланган «Чечен шигъриятенең өмет төсе» дигән мәкаләсе дөнья күрә.
Дзержинский исемендәге Сарытау югары хәрби команда Кызыл байраклы училищесын «разведчик» белгечлеге буенча , М. В. Фрунзе исемендәге Хәрби академиянең чик буе һәм эчке гаскәрләр факультетын , РФ Кораллы көчләре Генераль штабының Хәрби академиясен тәмамлаган.
Сергей Меликов, Серге́й Али́м улы Ме́ликов (, 1965 елның 12 сентябре, СССР, РСФСР, Мәскәү өлкәсе, Орехово-Зуево) ― сәяси һәм хәрби эшлекле, 2021 елның 14 октябреннән Дагстан Башлыгы .
2011 елның 31 августында Россия Президенты Указы белән Россия Эчке эшләр министрлыгы эчке гаскәрләренең Төньяк Кавказ төбәк командованиесе гаскәрләре командующиеның беренче урынбасары — РФ Төньяк Кавказ төбәге территориясендә террорчылыкка каршы операцияләр үткәрү буенча берләштерелгән гаскәрләр төркеме командующие вазыйфасына билгеләнә.
1986 елдан, Сарытау хәрби училищесын тәмамлаганнан соң, бүленеш буенча СССР Эчке эшләр министрлыгының Украина һәм Молдавия буенча эчке гаскәрләре идарәсенең аерым бригадасына хәрби хезмәт үтү өчен офицер итеп җибәрелә, Львовта, Одессада хезмәт итә, училищеда КПСС әгъзасы була.
1941 елдан аның фәнни һәм педагогик эшчәнлеге В. И. Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогика институты белән бәйле, анда ул профессор һәм психология кафедрасы мөдире , профессор һәм профессор-консультант вазыйфасын башкара.
Ул ССРБ Мәгариф министрлыгының Психология буенча гыйльми комиссиясе, «Белем» җәмгыяте Идарәсе каршындагы педагогик фәннәр буенча комиссия, ССРБ психологлары җәмгыятенең Мәскәү бүлеге советы, ССРБ Педагогика фәннәре академиясенең Гомуми һәм педагогик психология институты гыйльми советы, «Психология мәсьәләләре» журналының редакция советы составына керә.
1918 елның февралендә Эшче, крестьян һәм солдат депутатларының район Советы башкарма комитеты әгъзасы һәм Мәскәү өлкәсенең Подушкино һәм Коммунистик районнарының халык мәгарифе буенча комиссары итеп сайлана; 1918 елның августында халык мәгарифе буенча Беренче съезд эшендә катнаша.
Бергә булган офтальмологик патология алгы бүлектә (мөгезкатлау томанланулары, микрофтальм, глаукома, персистент гиперпластик беренчел пыяласыман җисем) яки арткы бүлектә (хориоретинит, Лебер амаврозы, кызылча чыгарган ретинопатия, фовеа яки күрү нерв гипоплазиясе) була ала.
Тыгызлыгы һәм күрү мөмкинлекләренә мөмкин булган йогынтысын күз төбеннән рефлекс барлыкка килү һәм туры яки туры булмаган офтальмоскопиядә аның ачыклыгы дәрәҗәсе нигезендә бәялиләр.
Әтисе ягыннан бабасы — икътисадчы һәм статистик Владимир Фёдорович Арнольд , «Херсон өязе крестьян хуҗалыгының 50 тасвирламасы мәгълүматлары буенча крестьян чыгымнарын өйрәнү тәҗрибәсе» , «Херсон өязе крестьян хуҗалыкларының агрономия техникасының һәм авыл хуҗалыгы икътисадының гомуми үзенчәлекләре» һәм «Сәяси-икътисадый этюдлар» хезмәтләре авторы.
Бабасының бабасы — мактаулы гражданин Соломон Леонтьевич Исакович (Фёдоров типографияләрдә эшләүчеләргә ярдәм җәмгыяте советы рәисе) хатыны Рашель Моисеевна Исакович белән 1893 елдан Гаванная урамындагы 10/12 нче йорт хуҗасы булган; 1908 елда С. Л. Исакович үлеменнән соң, бу йорт Владимир Арнольдның бабасы — А. С. Исакович һәм аның абыйсы милегенә күчә.
Владимир Игоревич Арнольд (1937 елның 12 июне, Одесса, Украин ССР, ССРБ — 2010 елның 3 июне, Париж) — совет һәм Россия математигы, топология, дифференциаль тигезләүләр теориясе, шома күренешләр үзенчәлеге теориясе һәм теоретик механика өлкәсендә эшләр авторы.