polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ዮሴፍ ብዛዕባ ሕዝበ ኩሽ ወዲ ካምን ወዲ ወዱ ንኖህን ከምዚ ብምባል ጸብጻብ ሃበ - "ካብ ቶም ኣርባዕተ ደቂ ካምሲ ጊዜ ንስም ኩሽ ከቶ ኣይጐድኦን፣ ከመይሲ እቶም ንሱ ዝነገሰሎም ኢትዮጵያውያን ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ንበይኖምን ብዅሎም ሰብ እስያን ኩሻውያን ተባሂሎም ይጽውዑ ኣለዉ።
እቲ ኩሽ ዝብል ፎርም ፡ ኣብ መዝገብ ግብጻውያን ካብ ግዝኣት መንቱሆተፕ ካልኣይ ኣትሒዙ ፡ ኣብ ዞባ ኑብያ ወፈራታቱ ብዝርዝር ተጻሒፉ ይርከብ ።
ኣብቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዕብራይስጢ እተጠርነፈሉ እዋንን ኣብ ብምሉኡ ክላሲካዊ ኣጸዋውዓ መንግስቲ ኑብያ ኣብቲ ዘመናዊ ሕዝቢ ሱዳን ዝነበረ መሮቭ ዘተኰረ እዩ ነይሩ ።
መጽሓፍ ዘሁልቍ 12 1 ንሰበይቲ ሙሴ "ኩሻዊት ሰበይቲ" ኢላ ኽትጽውዓ ኸላ ጺጶራ ሰበይቲ ሙሴ ግን መብዛሕትኡ ግዜ ኻብ ሚድያን ከም ዝመጸት ጌርካ እዩ ዚግለጽ።
ህዝቅኤል እታ ኤክሳጎጅ 60-65 ጺጶራ ኣብ ሚድያን ጓና ኸም ዝዀነት ድሕሪ ምግላጽ ነቶም ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝነበሩ ተቐማጦ ኣባሓጎታታ ኸምዚ ብምባል ገለጸሎም -
ኩሽ ኣቦ ኒምሮድ ዝበሃል ንጉስ እዩ ነይሩ ፣ ንሱ ድማ "ኣብ ምድሪ ናይ መጀመርታ ጅግና" ተባሒሉ እዩ ዝጽዋዕ ነይሩ ።
ኩሽ ብልምዲ ኣቦሓጎ እታ ኣብ ጥቓ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ከም ዝነበረት ዝእመነላ ጥንታዊት ግዝኣት "ምድሪ ኩሽ" ጌርካ እያ እትርአ ።
ኩሽ ብቛንቋ ዕብራዊ/ዕብራይስጥ እተጸውዐ ስም ኰይኑ ፡ ካብቲ ካሽ ዝብል ናይ ግብጺ ስም ታሕተዋይ ኑብያ ፡ ደሓር ከኣ ካብቲ ኣብ ናፓታ ዝነበረ መንግስቲ ኑብያ ዝመጸ ክኸውን ይኽእል እዩ ።
ግጥሚ "ዛንታ ፍቕሪ" ካብቶም ኣብታ ብሸክስፒር ዝተደርሰት ሮሜዮን ጁልየትን መሪሕ ገጸ ባህርያት ብምውሳድ ኣብ መንጎ ክልተ ገጸ ባህርያት ዝነበረ ሽግር ዝመልኦ ፍቕራዊ ርክብ የዘንቱ።
ኣብተን ጥቕስታት ጁልየት ብዛዕባ እቲ ንሳን ሮሜዮን ዝገበርዎ ብድሆ ዝመልኦ ፍቕራዊ ርክብ ትነግር፡ እዚ ድማ ኣቦኣ ኣይቅበሎን።
ቀዳመይቲ ጥቕሲ ንጁልየት ኣብ ሓደ ትርኢት ተላልያ፡ "ክልቴና ንመጀመርታ ግዜ ክረኣየኪ ከለኹ ንኣሽቱ ኢና / ኣዒንተይ ዓሚተ እቲ ፍላሽባክ ይጅምር፡ ኣብኡ ደው ኢለ ኣለኹ / ኣብ ባርኮኒ ኣብ ኣየር ሓጋይ"፡ እዚ ድማ ነቲ ኣብ ኣክት ዘሎ ናይ ባርኮኒ ትርኢት ይውከስ , ናይ ሸክስፒር ተዋስኦ።
ኣብተን ደርፊ ምስቲ ትረኻ ንምስጓም ቁሩብ እናተቐያየራ ዝቕየራ ረፍረይን፡ ጁልየት ፍቕራዊ ተገዳስነታ ክቐርብ ትልምኖ፡ "ሮሜዮ፡ ንበይንና ክንከውን ኣብ እንኽእለሉ ቦታ ውሰደኒ / ክጽበ እየ / ክገብሮ ዝተረፈ ጉያ ጥራይ'ዩ"።
" ኣብታ ካልአይቲ ጥቕሲ ጁልየት ንሮሜዮ እንደገና ኣብ ሓደ ጀርዲን ተራኺባ ብሰንኪ ዘይምቕባል ኣቦኣ ካብ ከተማ ክወጽእ ከም ዘለዎ ትፈልጥ።
ርክቦም "'ምኽንያቱ ሮሜዮ ስለ ዝነበርካ፡ ኣነ ቀይሕ ፊደል እየ ነይረ" ዝብል ጸገማት የጋጥሞ፡ ንናታንኤል ሃውቶርን ዘ ስካርለት ደብዳቤ ብምውካስ።
ብመሰረት ምሁር ሚድያን ፊልምን ኣይሪስ ኤች ቱዋን፡ "ቀይሕ ፊደል" ዝኾነ ምስሊ ሃውትሮን ንሓጢኣትን ዝሙትን ናይታ ጓል ኣንስተይቲ ቀንዲ ተዋሳኢት ሄስተር ፕሪን ዝውክል ክኸውን ከሎ፡ ኣጠቓቕማ ስዊፍት ግን ነቲ ኣብ መንጎ ሮሜዮን ጁልየትን ዝነበረ ክልኩል ፍቕሪ ዘመልክት እዩ።
ጁልየት "እዚ ፍቕሪ ከቢድ'ዩ፡ ግን ከኣ ናይ ብሓቂ'ዩ" ኢላ ትልምን፡ ስዊፍት ኣብታ ደርፊ ዝፈትዎ ግጥሚ ምዃኑ ገሊጻ።
ድሕሪ እቲ ድልድል፡ ብዝተቀላጠፈ ከበሮን ምውህሃድ ዜማን ድምጽን፡ እቲ ናይ መወዳእታ ረፍሬን ንሓደ ምሉእ ስጉምቲ ንላዕሊ ቁልፊ ለውጢ ዘጠቓልል እዩ።
እቲ ናይ መወዳእታ ረፈረንደም ብዓይኒ ሮሜዮ ዝተዘንተወ ኮይኑ፡ ፍቓድ ኣቦኣ ምስ ሓተተ ምስ ጁልየት ናይ መርዓ ምሕጽንታ ዝገልጽ ኮይኑ፡ "ምስ ኣቦኻ ተዘራሪበ፡ ኪድ ጻዕዳ ክዳን ምረጽ።
ብዘይ ፍቓድ ወለዶምን ክልቲኦም ነብሶም ይቐትሉን፡ እቶም ኣብ "ዛንታ ፍቕሪ" ዘለዉ ገጸ ባህርያት ካብቲ መወዳእታ ይወጹ።
ብመሰረት ቱዋን፡ ስዊፍት ስምዒታታን ፍንጣጣኣን ኣብ ሮሜዮን ጁልየትን ዝተደፋፍአ ትረኻ ብምቕራብ፡ ምስ ተዓዘብቲ መንእሰያት ኣዋልድን መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮን ብትሪ ዝድመጽ ደርፊ ፈጢራ።
ጋዜጠኛ ዲቦራ ኢቫንስ ፕራይስ ካብ ቢልቦርድ ተሰማሚዓ'ኳ እንተነበረት፡ ስምዒታዊ ጽምዶ ናይታ ደርፊ ንምስትምቓር ግን "ሓደ ሰብ ብፍቕሪ ዝተሃርመ መንእሰይ ክኸውን የብሉን" ኢላ።
ፍሬዘር ማክኣልፓይን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ደረጃ ኣርባዕተ ኮኾብ ካብ ሓሙሽተ ደረጃ ነታ ደርፊ፡ ነቲ ናይ ሸክስፒር መወከሲ ከምቲ ቀዳማይ መርገጺኣን ግጥሚ ጀነሪክን ከምዘይተራቐቐ ገይርዎ፡ እንተኾነ ግን ነቲ ፍርያት ብምንኣድ "' . ." ምሁር ሙዚቃ ጀምስ ኢ. ፐሮነ ከምዚ ክብል ርእይቶ ሂቡ: "እቶም ዜማዊ መንጠልጠሊታት ነቲ ምግማት ግጥሚ ንምብዳህ ዝኣክል ሓያላት እዮም።
" ጆን ብሪም ካብ ስታር ትሪቡን ከም ዝገመቶ እታ ንጽል ደርፊ ካብታ ናይ መጀመርታ ናይ ስዊፍት ናይ ሃገር-ሙዚቃ ንጽል ደርፊ "ቲም ማክግራው" ትሕት ዝበለት ኮይና ግን ነቲ ፍርያት ከም ምልዕዓል ንኢዳቶ።
ኣብ ስላንት መጽሔት ኣብ ዝሃቦ ገምጋም፡ ጆናታን ኪፍ፡ ስዊፍት "ዓበይቲ ፖፕ ሁክስ" ብምፍጣሩ ብዝገበሮ ዜማዊ ደርፊ ተመሲጡ'ኳ እንተነበረ፡ እቲ መወከሲታት ሮሜዮን ጁልየትን "ነጥቢ ዝጎደለ"፡ ዘ ስካርለት ሌተር ድማ "ዘይግለጽ" ኮይኑ ረኺብዎ።
ኪፍ ነቶም ግጥሚታት ፈጠራ ከም ዝጎደሎም ስለ ዝቖጸሮም፡ ነቲ ስዊፍት ኣብቲ ረፍሬን "ዝተቖርጸ ሓረጋት" ኣይተቐበሎን።
ኣብ ንድሕሪት ተመሊሱ ኣብ ዝገበሮ ገምጋም፡ ፕሮፌሰር ቋንቋ እንግሊዝ ሮበርት ኤን ዋትሰን፡ ብፍላይ ብሰንኪ ትረኻ ሸክስፒር፡ ስዊፍት "ኣብ መበል ዕስራን ሓደን ክፍለ ዘመን ዝያዳ ህቡብ ደረፍቲ ፍሹል ፍቕራዊ ደርፍታት" ምዃና ዝሕብር "ዛንታ ፍቕሪ" መርትዖ ቆጺርዎ።
ነቐፍቲ ን" " ኣብ ደረጃ ደርፍታት ስዊፍት ልዑል ደረጃ ሂቦምዋ፤ እዚኦም ድማ ሃና ማይልርያ ካብ ካብ 160 ደርፍታት ኣብ ሓሙሻይ ደረጃ ዝሰርዓቶ፣ ጄን ሶንግ ካብ ፓስተ ፣ ካብ 158 መበል 13፣ ከምኡ’ውን ኔት ጆንስ ካብ ቩልቸር ዝሰርዓቶ ካብ 179 ታሽዓይ።
ኣብ ካልእ ደረጃ ናይ ስዊፍት ንዘ ኢንዲፐንደንት ዝተመርጻ 100 ትራክታት፡ ሮይሲን ኦኮነር ን" " ኣብ ቁጽሪ 15 ብምስራዕ፡ ስዊፍት ከም "ሓይሊ ዝተኸልከለ ፍቕራዊ ዛንታ ዝርዳእ" ደራሲ ደርፊ ከምዘርእዮ ገሊጻ።
ኣሌክሲስ ፔትሪዲስ ካብ ዘ ጋርድያን ኣብ 2019 ኣብ ዘመዝገቦ ደረጃ ስዊፍት 44 ንጽል ደርፍታት ድሕሪ "ብላንክ ስፔስ" ካልኣይ ደረጃ ሒዙ።
ብዛዕባ እቶም ስነ-ጽሑፋዊ መወከሲታት ከምዚ ኢሉ: " እቶም መወከሲታት ሸክስፒርን ሃውቶርንን ዕንክሊል ዝመስሉ እንተመሲሎም: ብዝእመን መንገዲ ዕድመ ንእስነት ዕንክሊል እዮም።
" እታ ደርፊ ኣብ ዝርዝር ብሉጻት ደርፍታት ቴስት ኦፍ ካንትሪስ ብሉጻት 100 ካንትሪ ሶንግስ ሓዊሱ ተኻቲታ ፣ ናይ ታይም ኣውት 35 ዝበለጻ ናይ ሃገር ደርፍታት ናይ ኩሉ ግዜ ፣ ከምኡ’ውን ናይ ቢልቦርድ ብሉጻት 50 ናይ ሃገር ፍቕሪ ደርፍታት ናይ ኩሉ ግዜ ።
እቲ ቪድዮ ስዊፍት ጸሊም ስዊተርን ጂንስን ብምኽዳን እዩ ዝጅምር፤ ኣብ ሓደ ቀጽሪ ኮለጅ እናተጓዕዘት ጋስቶን ኣብ ትሕቲ ገረብ ከንብብ ትርእዮ።
ዓይኒ ዓይኒ እናተራኸቡ ከለዉ፡ እቲ ቪድዮ ናብ ሓደ ባርኮኒ ይሰጋገር፡ ኣብኡ ድማ ስዊፍት ኮርሰትን ልብስን ተኸዲና ኣላ።
እቲ ቪድዮ ናብቲ ጋስቶንን ስዊፍትን ብሓባር ዝስዕስዑሉ ቦልሩም ይቕየር፡ ድሕሪኡ ጋስቶን ኣብ እዝኒ ስዊፍት ሕሹኽ ይብል።
ብድሕሪኡ እቲ ቪድዮ ናብቲ ዘመናዊ ቀጽሪ ኮለጅ ይቕየር፡ ኣብኡ ጋስቶን ናብ ስዊፍት ገጹ ይኸይድ እሞ ኣብ ኣዒንቲ ነንሕድሕዶም ይጥምቱ፡ እቲ ቪድዮ ድማ ይውዳእ።
ስፒን እቲ ቪድዮ ብ" ዝመስል ባጀት" ዝተቐድሐ ይመስል ምስ "ዝተራቐቐ፡ ናይ ሓሶት ማእከላይ ዘመን ሴት ፒስ" ዝተቐድሐ ይመስል፤ ብመሰረት እታ መጽሔት፡ እቲ ትረኻ ንሮሜዮን ጁልየትን ሸክስፒር ኣብ ክንዲ ዘመልክት፡ ን"ራፑንዘል" ይመስል፡ ብፍላይ ድማ እቲ ገጸ ባህሪ ስዊፍት ኣብ ልዕሊ ሓወልቲ ንኣፍቃሪኣ ዝጽበየሉ ክፋል።
ብመሰረት ግላመር፡ ስዊፍት ኣብቲ ቪድዮ ዘለዋ ፋሽን ነቲ " ቃል ብቓሉ ንሓደ ተዋሳኣይ ሮሜዮ ጁልየት እናተጻወተት ከላ ናይ ማእከላይ ዘመን ኩዕሶ ልብሲ ተኸዲና ነይራ" ዝብል ግጥማዊ ቴማ የደልድሎ።
ኣብ 2010 ኣብ ቢልቦርድ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት፡ ስዊፍት ብዛዕባ እቲ ቪድዮ ዝነበረ ጽንጽዋይ- ዛንታ-ዝተደፋፍአ መርዓ ምድላው: "ኣነ ብሓቂ እታ ብዛዕባ መዓልቲ መርዓኣ እትሓልም ጓል ኣይኮንኩን።
መሃንድስ መዝገብ ቻድ ካርልሰን ነቲ ትራክ ብፕሮ ቱልስ ተጠቒሙ ዝቐረጾ ኮይኑ፡ ጃስቲን ኒባንክ ድማ ሶሊድ ስቴት ሎጂክ 9080 ኬ ሲሪስን ጀነሌክ 1032 ኮንሶላትን ተጠቒሙ ሓዋዊስዎ።
"ዛንታ ፍቕሪ" ምስ ዝተረፋ ፊልምታት ፊርለስ ብሃንክ ዊልያምስ ኣብ ናሽቪል ኣብ ዝርከብ ማስተርሚክስ ስቱድዮስ ዝተማህረት እያ።
ቻፕማን ንፖፕ ሬድዮ ካልእ ቅዲ "ዛንታ ፍቕሪ" ሓዋዊሱ፤ ንሱ ንኣፕል ሎጂክ ተጠቒሙ ናይ ኒልባንክ ሚክስ ኣርቲዑ ከም ባንጆን ፊድልን ዝኣመሰሉ መሳርሒታት ኣኮስቲክ ድምጺ ኣልቦ ገይሩ።
እቲ ፖፕ-ሬድዮ ቨርዥን ናይ ኣፕል ሎጂክ ኣልትራቢት ተጠቒምካ ዝተፈጥረ መኽፈቲ ህርመት ኣለዎ፣ እተን ኤሌክትሪክ ጊታራት ድማ ብኣምፕሊቱብ ስቶምፕ / ዝተፈጥራ እየን።
ኪት ሃሪስ ናይ ሮሊንግ ስቶን ነተን ኤሌክትሪካዊ ጊታራት "ብምቹእ መልክዑ ዕብየት"ን ካብቶም ኣብ ካንትሪ-ሬድዮ ቨርዥን ዝቐርባ ዓው ዝበላን ክብል ገሊጽወን።
" " ኣብ ኣውስትራልያ ናይ መጀመርታ ቁጽሪ ሓደ ንጽል ደርፊ ስዊፍት እያ ነይራ፣ ኣብኡ ድማ ዓሰርተ ግዜ ፕላቲኒየም ኮይኑ ሰርቲፊኬት ረኺባ።
ኣብ ውሽጢ ላዕለዎት ሓሙሽተ ናይ ንጽል ቻርትታት ጃፓን ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ሰፊሕ ቋንቋ እንግሊዝ ዝዛረብ ዓለም: ዓባይ ብሪጣንያ ፣ ኣየርላንድ ፣ ኒውዚላንድ ፣ ካናዳ ፣ ከምኡውን ስኮትላንድ ።
ኣብ መሬት ኤውሮጳ፡ እታ ንጽል ደርፊ ኣብ ቻርት ኤውሮጳውያን ውዑያት 100 ንጽልታት ቁጽሪ ዓሰርተ፡ ኣብ ቸክ ሪፓብሊክ ቁጽሪ ኣርባዕተ፡ ኣብ ሃንጋሪ ቁጽሪ ሽዱሽተ፡ ኣብ ኖርወይ ቁጽሪ ሸውዓተ፡ ቁጽሪ ዓሰርተ ድማ በጺሓ ኣብ ሽወደን።
"ዛንታ ፍቕሪ" ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ስሉስ ፕላቲኒየም፣ ኣብ ካናዳ ድርብ ፕላቲኒየም፣ ኣብ ዴንማርክ፣ ጀርመንን ኒውዚላንድን ፕላቲኒየም፣ ኣብ ኢጣልያን ጃፓንን ድማ ወርቂ ዝተረጋገጸ እዩ።
እቶም ሰራሕተኛታት ንመዋቕር ናይቲ ቪድዮ ዝኸውን ካስትል ንምርካብ ናብ ኤውሮጳ ክገሹ ሓሲቦም እኳ እንተነበሩ ኣብ ኣርሊንግተን ኣብ ዝርከብ ካስል ግዊን ግን ሰፈሩ፤ እቲ ሓወልቲ ኣብ 1973 ዝተሃንጸ ኮይኑ፡ ኣካል ናይቲ ዓመታዊ ፈስቲቫል ህዳሴ ተነሲ እዩ።
ንቪድዮ ዝኸውን ዋርድሮብ-ብዘይካ እቲ ንባልኮኒ ትርኢት ዝኸውን ክዳን ስዊፍት፡ ብሳንዲ ስፒካ ብተደፋፍእን ሓሳባትን ስዊፍት ዝተነድፈ-ብጃካርድ ፋብሪክስ እዩ ቀሪቡ።
ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ዝተኻየደ ምውሳድ ፊልም፡ እቲ ናይ ቦልሩም ትርኢት ምስ 20 ሳዕሳዕቲ ካብ ዩኒቨርሲቲ ካምበርላንድ ሊባኖስ ዝተቐድሐ፤ ስዊፍት ቅድሚ ምቕራጽ ፊልም 15 ደቓይቕ እዩ ነቲ ኮርዮግራፊ ተማሂሩ።
ንገለ ካብ ካልኦት ግዝኣታት ዝመጹ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ዝነበሩ ኣድነቕታ ናብ ናሽቪል ብነፋሪት ክኸዱን ነቲ ቪድዮ ምስኣ ክስእልዎን ዓዲማ።
ብድሕሪ መጋረጃ ዝተቐድሐ ተንቀሳቓሲ ፍርያት ናይቲ ሙዚቃዊ ቪድዮ ብ12 ሕዳር 2008 ኣብ ዓባይ ኣሜሪካዊት ሃገር ተዘርጊሑ።
ኣብ ካልኦት ናይ ቢልቦርድ ኣየርፕለይ ቻርትታት፡ "ዛንታ ፍቕሪ" ኣብ ቁጽሪ ሓደ ኣብ ኣዳልት ኮንተምፐራሪ፡ ኣብ ቁጽሪ ሰለስተ ድማ ኣብ ኣዳልት ፖፕ ሶንግስ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ።
" " ብሓባር፡ " " ንስዊፍት ኣብ ዓሰርተ ዓመት 2000ታት ነፍሲ ወከፎም ክልተ ኣርእስታት ኣብ ቅድሚት 10 ካብ ኣርባዕተ ኣየርፕለይ ቻርት ዝበጽሑ ፈላመይቲ ስነጥበባዊት ገይራታ፤ ውዑያት ደርፍታት ሃገር፡ ቀንዲ ብሉጻት 40፡ ደርፍታት ፖፕ ዓበይቲ፡ ከምኡ’ውን ናይ ዓበይቲ እዋናዊ ደርፍታት።
ክሳብ ለካቲት 2009 ሰለስተ ሚልዮን ዳውንሎድ ተሸይጡ፡ ኣብ ኩሉ ግዜ ዝበለጸ መሸጣ ዘለዎ ናይ ሃገር ንጽል ደርፊ ነበረ።
ኣብ 2015 ማሕበር ኢንዱስትሪ ቅዳሕ ኣሜሪካ ን"ዛንታ ፍቕሪ" ሸሞንተ ግዜ ፕላቲኒየም ከምዝኾነ መረጋገጺ ሂቡ።
እታ ንጽል ደርፊ ክሳብ ጥቅምቲ 2022 ኣብ ኣሜሪካ 6.2 ሚልዮን ቅዳሓት ዝተሸጠት ኮይና፡ ኣብታ ሃገር ዝለዓለ መሸጣ ዘለዋ ንጽል ደርፊ ስዊፍት ኮይና።
ዋላ'ኳ ብሮሜዮን ጁልየትን ዝተደፋፍአት እንተኾነት፡ ስዊፍት፡ እታ ተዋስኦ፡ እቶም ክልተ ገጸ ባህርያት ዝሞቱሉ ዘሕዝን መወዳእታ ሸክስፒር እንተዘይህሉ ነይሩ፡ "እቲ ዝበለጸ ዛንታ ፍቕሪ" ክኸውን ከምዝኽእል ተሰሚዕዋ።
በዚ ኸኣ ትረኻ "ዛንታ ፍቕሪ" ብሓዳር ሓዳር ክዛዘም ገበረቶ፡ እዚ ድማ ነቶም ገጸ ባህርያት ዝግብኦም ሕጉስ መወዳእታ እዩ ኢላ ገይራቶ።
ስዊፍት ኣብ ውሽጢ ኣስታት 20 ደቓይቕ ኣብ ደርቢ መደቀሲኣ "ዛንታ ፍቕሪ" ጽሒፋ፡ ነታ ደርፊ ከይተዛዘመት ከተቐምጣ ኣዝያ ዝተደፋፍአት ኮይና ተሰሚዕዋ።
ብመሰረት ስዊፍት፡ እታ ደርፊ ነቲ ኣብ ፍቕሪ ዝነበራ ተስፋ ዝህብ ኣረኣእያ ትውክል፡ እዚ ድማ ካብቲ ኣብ ግዜ ንእስነታ ብጽውጽዋይ ዝነበራ ምምሳጥ ዝተደፋፍአ እዩ።
ስዊፍት ሻብዓይቲ ናይ ስቱድዮ ኣልበማ ላቨር ድሕሪ ምዝርጋሓ ንድሕሪት ተመሊሳ ክትዕዘብ ከላ፡ እዚ ድማ ብዛዕባ ናይ መጀመርታ ተመኩሮኣ "ኣዝዩ ሓቀኛ ዝነበረ ፍቕሪ" እያ፡ እታ ትራክ "ኣብ ፊልም ካልእን ዝረኣኹዎ ነገራት'ዩ" ኢላ ኣብ ህይወተይ ዘጋጠመ ገለ ከም ምጭፍላቕ ዝኣመሰሉ ነገራት ተሓዋዊሰ ኣንቢበ"።
ብሌንደር ኣብ ዝርዝር መወዳእታ ዓመት 2008 ን" " ኣብ ቁጽሪ 73 ኣስፊርዋ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ዘ ቪላጅ ቮይስ ኣብ ፓዝ ኤንድ ጆፕ ነቐፍቲ ዝገበርዎ ዳህሳስ ኣብ ቁጽሪ 48 ኣቐሚጥዋ።
ኣብ ፊርለስ ሪቪው ብዙሓት ነቐፍቲ ነቲ ፍርያት ኣሞጊሶምዎ፤ ሾን ዳሊ ካብ ሴንት ፒተርስበርግ ታይምስ፡ ሮብ ሸፊልድ ካብ ብሌንደር ከምኡ’ውን ስቲቨን ቶማስ ኤርለዊን ካብ ኦልሙዚክ ነታ ትራክ ከም ድምቀት ኣልቡም መሪጾማ።
ዲቦራ ኢቫንስ ፕራይስ ካብ ቢልቦርድ ነቲ "ዝሽክርከርን ሕልሚ ዝመስልን" ፍርያት ብምንኣድ፡ ስዊፍት ኣብ ዕዳጋ ሙዚቃ ሃገር ዝረኸበቶ ዓወት "ናህሪ ክረክብ ጥራይ ከምዝኽእል" ገሊጻ።
ካልኦት ድማ ናይ ዘ ቦስተን ግሎብ ጀምስ ሪድ ን ናይ ዩኤስኤ ቱደይ ኤሊዛ ጋርድነርን ሓዊሱ፡ "ዛንታ ፍቕሪ" ከም ኣብነት ናይቲ ስዊፍት ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ዝነበሮ ናይ ደርፊ ምጽሓፍ ክእለት ገይሮምዋ፤ እዞም ዳሕረዎት ነታ ደርፊ "ንሓደ ዕስለ ኣረጋውያን ፕሮፌሽናላት ንሓባራዊ ኣተሓሳስባ ናፍቖት መንእሰያት ኣፍ ንላዕሊ" ስምዒታት መንእሰያት ብዕቱብ ብምስኣላ ኣድኒቖማ።
ትሬይ ፋንጆይ ነታ ምስኡ ዝተሰነየት ቪድዮ ሙዚቃ ዝመርሐት ኮይና፡ ስዊፍትን ጃስቲን ጋስቶንን ኣብ ቅድሚኡ ዝነበረ ዘመን ከም ኣፍቀርቲ ኮይኖም ዝዋስኡላ እያ።
ካብ ከም ዘመነ ህዳሴን ሪጀንሲን ዝኣመሰሉ ታሪኻዊ እዋናት ብምውሳድ ኣብ ክልቲኡ ሽልማት ማሕበር ሙዚቃ ሃገርን ሽልማት ሙዚቃ ሲኤምቲን ኣብ 2009 ብሉጽ ቪድዮ ናይዚ ዓመት ተዓዊታ።
እዛ ዳግማይ ዝተቐድሐት ንጽል ደርፊ ኣብ ቻርት ኣብ ቅድሚት ብምስራዕ፡ ስዊፍት ካልኣይቲ ገይራታ ስነጥበባዊ ድሕሪ ዶሊ ፓርተን ብኽልቲኡ ኦርጅናልን ዳግማይ ዝተቐድሐን ቅዲ ናይ ሓንቲ ደርፊ ቁጽሪ ሓደ ክትበጽሕ።
ስዊፍት ኣብ ሚያዝያ 2009 ኣብ መደብ ታይም ንሕቶታት ደገፍቲ ክትምልስ ከላ፡ እታ ደርፊ ካብ ሓደ ፈጺማ ዘይተላለየቶ ወዲ ዝተደፋፍአት ኮይና፡ ሓንቲ ካብተን ዝጸሓፈተን ፍቕራዊት ደርፍታት ምዃና ገሊጻ።
ኩሎም!" እዚ ድማ ስዊፍት ምስ ትረኻ መበል 16 ዊልያም ሸክስፒር ክትዛመድ ገይርዋ -ናይ ክፍለ ዘመን ተዋስኦ ሮሜዮን ጁልየትን፡ "እቶም እንኮ ብሓባር ክኾኑ ዝደልዩ ሰባት ንሳቶም ጥራይ ዝኾኑሉ ኩነታት" ኢላ ገሊጻቶ።
ስዊፍት ነቲ ፍጻመ እናኣስተንተነ "እዚ ከቢድ'ዩ ግን ናይ ብሓቂ'ዩ፡ ኣገዳሲ'ዩ" ኢሉ ሓሰበ፤ ንሳ ነቲ ካልኣይ ረፍሬን ድሒራ ድማ ምሉእ ደርፊ ኣብ ዙርያ እቲ መስመር ኣማዕቢላቶ።
ኣብ ክልቲኡ ቻርት ካንትሪ-ሬድዮን ፖፕ-ሬድዮን ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ናይ መጀመርታ ደርፊ ኮይና፡ ነታ ብሻንያ ትዌን ዝተደርሰት "' " ኣብ ቁጽሪ ሰለስተ ዝለዓለ ደረጃ ዝሓዘት ኮይና፡ ዝለዓለ ቻርት ዝሓዘት ካንትሪ ስግረ-ዶብ ናብ ፖፕ ሬድዮ ኮይና በሊጻ።
እታ ደርፊ ኣብ ዝወጸትሉ እዋን፡ ነቐፍቲ ሙዚቃ ነቲ ፍርያት ንኢዶም እኳ እንተነበሩ፡ እቲ ስነ-ጽሑፋዊ መወከሲታት ግን ውጽኢታዊ ከምዘይኮነ ገይሮምዎ።
" " ኣብ ኣውስትራልያ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሓ፡ ብማሕበር ኢንዱስትሪ ምቕዳሕ ሙዚቃ ኣውስትራልያ ዓሰርተ ግዜ ፕላቲኒየም ኮይና ዝተረጋገጸት ኮይና፡ ኣብ ቻርት ካናዳ፡ ኣየርላንድ፡ ጃፓን፡ ኒውዚላንድ፡ ስኮትላንድን ኣብ ቅድሚት ሓሙሽተ በጺሓ ዓባይ ብሪጣንያ።
ኣብ ኣመሪካ፡ እታ ንጽል ደርፊ ኣብ ቢልቦርድ ሆት 100 ኣብ ቁጽሪ 4 ዝለዓለ ደረጃ በጺሓ፡ ኣብ ቀንዲ 40 ብሉጻት 40 ቁጽሪ ሓደ ዝበጽሐት ናይ መጀመርታ ናይ ሃገር ደርፊ ኮይና።
"ዛንታ ፍቕሪ" ኣብ ኣሜሪካ ልዕሊ ሽዱሽተ ሚልዮን ቅዳሓት ኣብ መላእ ዓለም ድማ 18 ሚልዮን ቅዳሓት ተሸይጣ።
እታ ሙዚቃዊት ቪድዮ ኣብ መበል 45 ሽልማት ኣካዳሚ ሙዚቃ ሃገር ንብሉጽ ቪድዮ ናይዚ ዓመት ተሓጽያ፡ እንተኾነ ግን ብብራድ ፔይዝሊ "' " ተሳዒራ።
ኣብ 2009 ኣብ ዝተኻየደ ሽልማት ሙዚቃ ሲኤምቲ ብሉጽ ቪድዮ ናይዚ ዓመትን ብሉጽ ቪድዮ ደቂ ኣንስትዮን ተዓዊታ።
ብተወሳኺ ኣብ መበል 43 ሽልማት ማሕበር ሙዚቃ ሃገር ብሉጽ ሙዚቃዊ ቪድዮ ናይዚ ዓመት ከምኡ'ውን ኣብ ሽልማት ሙዚቃ ፊሊፒንስ ማይክስ 2010 ድማ ፍቱው ዓለምለኻዊ ቪድዮ ተዓዊታ።
ኣብ ዝሓለፉ ቪድዮታት ሙዚቃ ምስ ስዊፍት ዝሰርሐ ትረይ ፋንጆይ፡ "ዛንታ ፍቕሪ" ዝብል ዳይረክተር ኮይኑ።
ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ነቲ መሪሕ ተባዕታይ ክትደሊ ጸኒሓ፡ ካብ ሓደ ትፈልጦ ሰብ ድማ ብዝተዋህባ ለበዋ ድማ ጃስቲን ጋስቶን ዝተባህለ ኣብ ተኸታታሊ ፊልም ተለቪዥን ናሽቪል ስታር ዝወዳደር ዝነበረ ሞዴል ፋሽን መሪጻ።
ንሳ ጋስቶን ንመሪሕነት ደቂ ተባዕትዮ ፍጹም ምርጫ ምዃኑ ትኣምን ነበረት፡ "ብኣገባብ ኣብቲ ቪድዮ ኣዝየ እየ ተመሲጠ።
ንሳ ነቲ ናይታ ደርፊ ኣልቡም ቅዲ ኣብ መጋቢት 2008 ምስ ኣፍራዪ ናታን ቻፕማን ኣብ ናሽቪል ኣብ ዝርከብ ብላክበርድ ስቱድዮስ ቀሪጻቶ።
ንድምጻ፡ ቻፕማን ዝተፈላለዩ ማይክሮፎናት ፈቲና ክሳብ ስዊፍት ብናይ ሃገር-ሙዚቃ ስነጥበባዊ ሬይ ኬነዲ ዝተሰርሐ ኣቫንቶን ሲቪ-12 ብዙሕ ቅርጺ ዘለዎ ቱቦ ማይክሮፎን ትረክብ፡ ምስኡ ድማ ኣብ ቴይለር ስዊፍት ሰሪሓ።
ስዊፍት ድምጻ ምስ ፈተነት ንኣቫንቶን ሲቪ-12 ድሕሪ ምፍታዋ፡ "ዛንታ ፍቕሪ"ን ካልኦት ደርፍታትን ንምቕራጽ ተጠቒማቶ።
ቻፕማን ትሽዓተ ኣኮስቲክ ጊታራት ሓዊሱ ካልኦት መሳርሒታት ይጻወት ነበረ፣ ኣብቲ ትራክ ድማ ልዕሊ ዓቐን ይጽሕፎም ነይሩ፤ ድሕረ ባይታ ድምጺ እውን ቀሪጹ።
ኣመሪካዊት ደራፊትን ደረፍቲን ተይለር ስዊፍት ኣብ 2004 ካብ ፐንሲልቫንያ ናብ ናሽቪል፡ ተነሲ ተሰጋጊራ ከም ስነጥበባዊት ሙዚቃ ካንትሪ ፡ ኣብ 2006 ድማ ጓል 16 ዓመት ከላ ንፈለማ እዋን ባዕላ ዝሰመየቶ ኣልቡም ኣውጺኣ።
እታ ኣልቡም ካብ ዝኾነት ኣብ ዓሰርተ ዓመት 2000ታት ዝተዘርግሐት ኣልቡም ንላዕሊ ኣብ ቻርት ቢልቦርድ 200 ኣሜሪካ ዝያዳ ሰሙናት ኣሕሊፋ።
ሳልሳይ ንጽል ደርፊ ቴይለር ስዊፍት "ደርፍና" ንስዊፍት ብንጽል ኢዱ ቁጽሪ ሓደ ንጽል ደርፊ ሆት ካንትሪ ሶንግስ ዝጸሓፈን ዝደረፈን ዝነኣሰ ሰብ ገይርዋ።
ዓወታ ንሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ መንእሰይ ስነጥበባዊ ሳሕቲ እዩ ነይሩ፤ ዕዳጋ ሙዚቃ ሃገር 2000ታት ብዓበይቲ ደቂ ተባዕትዮ ሙዚቀኛታት ተዓብሊሉ ነይሩ።
"ዛንታ ፍቕሪ" ኣብ 2009 ኣብ ዝተኻየደ ሽልማት ሃገር፡ ኣብ 2010 ድማ ሽልማት ፖፕ ብሉጽ ደርፊ ናይዚ ዓመት ተዓዊታ፡ ክልቲኦም ድማ ብብሮድካስት ሚዩዚክ ኢንክ ዝተኻየዱ ኮይኖም፡ ኣብዚ ዓመት ኣብ ሬድዮን ተለቪዥንን ኣሜሪካ ዝበዝሑ ምርኢት ዘቕረቡ ደርፍታት ንምኽባር ዝተኻየዱ እዮም።
ስዊፍት ኣብ ሽልማት ቢኤምኣይ ካንትሪ ንኻልኣይ ግዜኣ ተኸታታሊ ዓወት ብሉጽ ደርፊ ናይዚ ዓመት ኮይኑ፡ ድሕሪ " " ኣብ 2008።
ጓል 20 ዓመት ስዊፍት፡ ኣብ ሽልማት ፖፕ ቢኤምኣይ ብሉጽ ደርፊ ናይዚ ዓመት ዝዓተረ ዝነኣሰ ደራሲ ደርፊ እዩ።
ካብ ካልኣይቲ ናይ ስቱድዮ ኣልበማ ፊርለስ ከም መሪሕ ንጽል ደርፊ ብ15 መስከረም 2008 ብቢግ ማሽን ሪከርድስ ተዘርጊሓ።
ስዊፍት ብሓደ ኣብ ስድርኣን ፈተውታን ዘይተፈተወ ወዲ ተደሪኻ፡ ነታ ደርፊ ዊልያም ሸክስፒር ዝጸሓፋ ትራጀዲ ሮሜዮን ጁልየትን ከም መወከሲ ተጠቒማ እያ ጽሒፋታ።
እቲ ግጥሚ፡ ብኣንጻር ናይቲ ሸክስፒር ዘሕዝን መደምደምታ፡ ብሕቶ ሓዳር ዝዛዘም ሽግር ዝመልኦ ፍቕራዊ ዛንታ የዘንቱ።
ብስዊፍትን ናታን ቻፕማንን ዝተዳለወት እዛ ሚድቴምፖ ካንትሪ ፖፕ ደርፊ ድሕሪ ድልድል ቁልፊ ለውጢ ዘጠቓለለት ኮይና፡ ባንጆ፡ ፊድል፡ ማንዶሊንን ጊታርን ሓዊሱ ኣኮስቲክ መሳርሒታት ትጥቀም።
"ዛንታ ፍቕሪ" ብባንጆ፡ ፊድል፡ ማንዶሊንን ጊታርን ሓዊሱ ብኣኮስቲክ መሳርሒታት ዝድረኽ ሚድቴምፖ ካንትሪ ፖፕ ደርፊ እዩ።
ነቓፊ ጆን ብሪም ካብ ስታር ትሪቡን ነታ ንጽል ደርፊ "ጽሩይ ፖፕ ምስ ምናልባሽ ቫይብ" ክብል ገሊጽዋ፡ እዚ ድማ ንኽልቲኡ ሬድዮ ሃገርን ፖፕን ዝሰማማዕ እዩ።
ብመሰረት ዘ ኒውዮርክ ታይምስ፡ ዋላ'ኳ ባንጆን ፊድልን እንተሃለወ፡ እታ ደርፊ "ብቐሊሉ ኢሞ ሮከር ክትከውን ትኽእል እያ"።
እቲ ምትሕውዋስን ማስተርን፡ ብመሰረት ናይ ቢልቦርድ ክሪስተን ሄ፡ ዓው ዝበለን "ብዳይናሚክ ጸፍሒ . ካብ ኤፍኤም ሬድዮ ስፒከር ክፈንጀር ዝተዳለወ" እዩ።
እዚ ስርዓት እዚ ሓደስቲ ምስልታት ንምፍጣር "ጀነሬተር" ከምኡ'ውን ኣየኖት ዝተፈጥሩ ምስልታት ከም ዕዉታት ከምዝቑጸሩ ንምውሳን "ጀነሬተር" ይጥቀም።
ኣብ 2015 ብጉግል ዝተዘርግሐ ዲፕድሪም፡ ብመገዲ ኣልጎሪዝሚክ ፓረይዶልያ ኣቢሉ ኣብ ምስልታት ዝርከቡ ቅዲታት ንምርካብን ንምዕባይን ዝሕግዝ ኮንቮሉሽናል ኒውራል ኔትወርክ ይጥቀም፡ በዚ ድማ ኮነ ኢልካ ልዕሊ ዓቐን ዝተመስርሑ ምስልታት ይፈጥር።
ድሕሪ ምዝርጋሕ ዲፕድሪም፡ ሓያሎ ኩባንያታት ንስእልታት ናብ ስነ-ጥበብ ዝመስል ምስሊ ዝቕይሩ ኣፕታት ብቅዲ ፍሉጣት ስብስባት ስእልታት ኣውጺኦም እዮም።
ኣብ 2018 ዝተጀመረ መርበብ ሓበሬታ ኣርትብሪደር፡ ተጠቀምቲ ከም ገጽ፡ መልክዓ ምድርን ቅብኣን ዝኣመሰሉ ምስልታት ንምፍራይን ንምቕያርን ዘኽእሎም ሞዴላት ን ን ይጥቀም።
ሓያሎ ፕሮግራማት ካብ ጽሑፍ ናብ ምስሊ ሞዴላት ተጠቒሞም ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ጽሑፍ ምልክታት ተመርኲሶም ዝተፈላለዩ ምስልታት ይፈጥሩ።
ርጉእ ዝርገሐ ምንጪ ዝረኽብዎ ሶፍትዌር ኮይኑ፡ ተወሳኺ ምዕባለ ከም ፕላጊናት ንክሪታ፡ ፎቶሾፕ፡ ብሌንደርን ጂኤምፒን ዘኽእል ኮይኑ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝተመርኮሰ ክፉት ምንጪ ተጠቃሚ መተሓላለፊ ኣውቶማቲክ1111።
ኣብ ሰነ 2018፡ " "፡ ተዓዘብቲ ምስ ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ክራኸቡ ዘፍቅድ ስነ-ጥበባዊ ስርሓት፡ ኣብ ማእከል ስነ-ጥበብ + ቴክኖሎጂ ቢል ንፈለማ እዋን ተራእዩ።
ኣርስ ኤሌክትሮኒካ ኣብ 2019 ዝተኻየደ ፈስቲቫል " "፡ ተራ ስነ-ጥበብ ኣብ ዘላቒ ሕብረተሰባዊ ለውጢ ዳህሲሱ።
ሓደ ካብቶም ቀዳሞት ኣገደስቲ ስርዓታት ስነ-ጥበብ ዝበሃል ኮይኑ፡ ካብ መወዳእታ 1960ታት ጀሚሩ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ካሊፎርንያ ኣብ ሳንዲያጎ ብሃሮልድ ኮሄን ዝተማዕበለ እዩ።
ኣብ ዘመነ ፕሮግራሚንግ ዝያዳ ፍሉጥ ኣብነት ስነ-ጥበብ ኮይኑ፡ ቴክኒካዊ ምስልታት ንምፍራይ ምሳልያዊ ሕጊ መሰረት ዝገበረ ኣገባብ ስለዝጥቀም እዩ።
ኮሄን ንኣሮን ብዘይ ሽምግልና ኮሄን ብባዕሉ እቲ መደብ ዝመረጾም ፍሉያት ብራሻታትን ቀለምን ተጠቒሙ ንኽስእል ዲዛይን ገይሩ።
ስነ-ጥበብ ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዝኾነ ስነ-ጥበባዊ ስርሓት ብፍላይ ድማ ምስልታትን ሙዚቃዊ ድርሰታትን፡ ብኣጠቓቕማ ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ፕሮግራማት፡ ከም ጽሑፍ ናብ ምስሊ ሞዴላትን ሙዚቃዊ ጀነሬተራትን ዝፍጠር እዩ።
ክልቲኦም ስነ-ጥበብ ን ዲጂታላዊ ስነ-ጥበብን ኣጠቓቕማ ቴክኖሎጂ ዘጠቓልሉ ክኾኑ እንከለዉ፡ ስነ-ጥበብ ግን ካብ ሰብኣዊ ስነ-ጥበባውያን ቀጥታዊ እታው ከይተራእየ ብናጻ ስነ-ጥበብ ከፍሪ ዝኽእል ጀነሬቲቭ ኣልጎሪዝምን ዓሚቕ ትምህርታዊ ሜላታትን ብምጥቃም ዝልለ እዩ።
ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ከም ኣካዳሚያዊ ስነ-ፍልጠት ኣብ 1956 ተመስሪቱ፡ ካብኡ ንደሓር ኣብ ዝነበሩ ዓሰርተታት ዓመታት ድማ ሓያሎ ማዕበላት ተስፋ ኣጋጢምዎ።
ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ኣብ ዓውዲ ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ተመራመርቲ ብዛዕባ እንታይነት ኣእምሮ ወዲ ሰብን ሰብ ዝመስል ብልሒ ዝተዓደሉ ኣርቲፊሻል ፍጡራት ምፍጣር ዘስዕቦ ስነ-ምግባራዊ ሳዕቤንን ፍልስፍናዊ ስነ-ሞጎት ኣልዒሎም፤ እዞም ጉዳያት እዚኦም ቅድሚ ሕጂ ካብ ጥንቲ ጀሚሮም ብጽውጽዋይ፡ ልቢ ወለድን ፍልስፍናን ዝተዳህሰሱ እዮም።
ብዙሓት ኣገባባት ንምፍጣር ስነ-ጥበብ ተማሂዞም እዮም፣ ንኣብነት ብኣገባባዊ "ሕጊ መሰረት ዝገበረ" ምፍጣር ምስልታት ብሕሳባዊ ቅዲታት፣ ንብራሽ ምውቃዕን ካልእ ዝተቐብአ ውጽኢትን ዘምስል ኣልጎሪዝማት፣ ከምኡ'ውን ከም ጀነሬቲቭ ተጻባኢ መርበባት ን ትራንስፎርመርን ዝኣመሰሉ ዓሚቕ ትምህርቲ ኣልጎሪዝማት።
ካልኦት ብዙሓት ናይ ስነ-ጥበብ ወለዶ ፕሮግራማት ኣለዉ ንኣብነት ቀለልቲ ንተጠቃሚ ዝገጥሙ ናይ ሞባይል መተግበሪታትን ጁፒተር ደፍተርን ሓያል ብውጽኢታዊ መንገዲ ንኽሰርሑ ዝጠልቡ።
ሎሚ ዶባት ናይቲ ታሪኻዊ ዞባ ኣብ ሓያሎ ዝተደራረቡ ፖለቲካዊ ኣካላት ዝተመርኮሰ ኮይኑ፡ ሃገረ እስራኤል ፡ ምዕራባዊ ገማግም ባሕርን ምድረበዳ ጋዛን፡ 1967 .እተን ዝተጎበጣ ግዝኣታት ብዘይካ’ቲ ምሉእ ብምሉእ ምድረበዳ ጋዛ ንሃገራዊ ፍልስጤም ምግዛእ፡ ካብ 1994 ጀሚሩ ኣብ ስምምዓት ኦስሎ ዝተመርኮሰ ሲቪላዊ ጉዳያት ህዝቢ ዘመሓድር ፍልስጤማዊ ርእሰ-ምምሕዳር በዓል መዚ ይመሓደራ ስልጣን ካብ እትወጽእ እስራኤል ካብ ምድረበዳ ጋዛ ኣብ 2005. ኣብ 2007 ምምቕቓል ፖለቲካዊ ስልጣን ኣብ ርእሰ-ምምሕዳር ከባቢታት ኣብ ምድረበዳ ጋዛ ስልጣን ፈጢሩ ካልእ ድማ ኣብ ከተማታት ምዕራባዊ ገማግም ስልጣን ፈጢሩ።
ኣብ ውሽጢ እዞም ዶባት ዘሎ ብዝሒ ህዝቢ ኣስታት 11,900,000 ሰባት ይግመት፣ ምኽንያቱ ኣብዚ እዋን’ዚ ዓቢ ክፋል ህዝቢ ታሪኻዊት ፍልስጤም ተዛረብቲ ዓረብኛ ክኾኑ ከለዉ፣ እቲ ካልእ ክፋል ህዝባ ድማ ተዛረብቲ እብራይስጢ፣ ሰዓብቲ ሃይማኖት ኣይሁድ፣ ስደተኛታት እዮም።
ፍልስጤም ቅርጻ ርብዒ ኩርናዕ ኮይኑ፡ ካብ ሰሜን ክሳብ ደቡብ ንውሓታ 430 ኪ.ሜ፡ ስፍሓታ ድማ ብሰሜን ካብ 51-70 ኪ.ሜ፡ ኣብ ማእከል ድማ ኣብ ኢየሩሳሌም ካብ 72-95 ኪ.ሜ ኣብ ራፋሕን ካን ዩኒስን ክሳብ ምዉት ባሕሪ 117 ኪ.ሜ. እቲ ዞባ ኣዝዩ ዝተፈላለየ መሬት ዘለዎ ኮይኑ፡ ብጂኦግራፊያዊ ኣቀማምጣ ድማ ኣብ ኣርባዕተ ዞባታት ዝተኸፋፈለ ኮይኑ፡ ካብ ምዕራብ ክሳብ ምብራቕ ካብ ገማግም ባሕሪ ቆላ፡ ጎቦታት፡ ኣኽራናት ከምኡ’ውን ጎልጎል ዮርዳኖስ (ዮርዳኖስ እዩ።
ካብ ኣኽራናት ናብሉስ ንሰሜናዊ ምዕራብ ዝዝርጋሕ እምባ ቀርሜሎስ ነቲ ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝርከብ ቆላ ይሰግር።
ብፖለቲካዊ መዳይ ፍልስጤም ኣብ ዓለም ካብ ዘለዋ ወጥሪ ዘለወን ዞባታት ጸጥታ ኮይና ብሰንኪ እቲ ብዙሓት ኣህጉራውያን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ፍልስጤማውያን ዝፍጸም ዘሎ ግህሰት ገይሮም ዝቖጽርዎ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ነቲ ኩነታት ዘጋድድ ስርሒታት ሰፈራ፡ ብዘይካ’ቲ ዓሌታዊ ኣተሓሕዛ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ከምቲ ብዙሓት ዓሌታዊ ዝቖጽርዎ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ ዝሃነጾ ናይ ምፍልላይ መንደቕ እስራኤል፡ እዚ ኩሉ ነገራት ሕማቕ ናይ ጸጥታ ሃዋህው ፈጢሩ።
ሃገራዊ በዓል መዚ ፍልስጤም ኣብ 1993 ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ፡ ፍልስጤም ዝብል ስም ኣብ ገለ ጽሑፋት ብዓለምለኻዊ ደረጃ ተጠቒሙ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ በዓል መዚ ፍልስጤም ንዝርከቡ ግዝኣታት ንምምልካት ይጥቀመሉ ነይሩ።
እንተ እቲ ፍልስጤማዊ መዓርግ ግን ሎሚ ብፍላይ ድማ ካብ 1948 ጀሚሩ ኣብ መላእ እቲ ዞባ ንዝርከብ ህዝቢ ዓረብ የመልክት።
ዕስራን ሓደን ስልጣነታት ካብ ሻሙናይ ሽሕ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ብዕድመ ዝነውሐት ከተማኣ ኢያሪኮ ሓሊፎም።
ዕሸል ሃይማኖታት ኣይሁድን ክርስትናን ኮይኑ፡ እዛ መሬት እዚኣ ኣብ ባህሊ፡ ሃይማኖት፡ ንግድን ፖለቲካን ዝተሰረተ ነዊሕ ታሪኽ ኣለዋ።
ኣብ ፍልስጤም ታሪኻዊ መርትዖታት ብዛዕባ ነዊሕን ዝተሓዋወሰን ታሪኽ እዛ መሬት ካብ ቅድመ ታሪኽ ጀሚሩ ይዛረብ።
እቲ ዞባ ብብዙሓት ዝተፈላለዩ ህዝብታት ዝቆጻጸር ዝነበረ ኮይኑ፡ ጥንታውያን ግብጻውያን፡ ፍልስጥኤማውያን፡ እስራኤላውያን፡ ኣሶራውያን፡ ባቢሎናውያን፡ ፋርሳውያን፡ ግሪኻውያን፡ ሮማውያን፡ ቢዛንታይን፡ ዓረብ ካሊፋት፡ መስቀላውያን፡ ኣዩቢድ፡ ማምሉክ፡ ኦቶማን፡ እንግሊዝ ኣብ መወዳእታ ድማ እስራኤል ድሕሪ 1948 ናክባ።
ድሕሪ ቀዳማይ ኲናት ዓለምን ሳዕቤናቱን ካብ ውድቀት ግዝኣት ኦቶማን፡ ንፍልስጤምን ትራንስን ሓዊሱ ንኹላ ሌቫንት ዝቆጻጸር ዝነበረ፡ ውዕል ሰቭረስ፡ ዋዕላ ሳን ረሞ፡ ከምኡ’ውን ስምምዕ ሳይክስ-ፒኮ፡ ዶባት እንግሊዝ ማንዳት ኣብ ፍልስጤም ዝተሳእለ ኮይኑ፡ ዶባት ብነዊሕ ካብ ሰሜን ናብ ደቡብ ብኣስታት ኣርባዕተ ዲግሪ ስፍሓት ይዝርጋሕ።
ብምዕራብ ብባሕሪ ማእከላይ ባሕሪ ዝዳወብ ኮይኑ 224 ኪ.ሜ ዝንውሓቱ ገማግም ባሕሪ፣ ብምብራቕ ብሶርያን ዮርዳኖስን፣ ብሰሜን ምስ ሊባኖስ፣ ብደቡብ ድማ ብግብጽን ወሽመጥ ዓቃባን ይዳወብ።
ካብ ባሕሪ ሜዲተራንያን ብደቡባዊ ምብራቕ ክሳብ ጎልጎል ዮርዳኖስ ዝርከብ ጂኦግራፍያዊ ከባቢ ኮይኑ፡ ኣብ ገለ ትርጉማት ድማ ካብ ሩባ ዮርዳኖስ ንምብራቕ ዝርከቡ ከባቢታት ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ኣብ ምዕራብ ኤስያ ዝርከብን ብኣቀማምጣኡን ሓውሲ ደሴት ሲናይን ምስ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝራኸብን እዩ።
ኣብቲ ምስ ግብጺ ዝተኣሳሰር ደቡባዊ ምዕራባዊ ክፋል ሌቫንት ዝፈጥር ክልቲአን ኣህጉራት ዝራኸበሉ ቦታ፤ ኣብ ታሪኽ ሃይማኖታት ካብ ዝነበሮ ማእከልነት ሓሊፉ መሳገሪን መጋጠሚ ባህልታትን ንግድን ፖለቲካን እዩ ነይሩ፣ ስለዚ ድማ ብዙሓት ከተማታታ ታሪኻዊ ወይ ሃይማኖታዊ ኣገዳስነት ኣለወን፣ ብፍላይ ድማ ኢየሩሳሌም።
ዓቢ ስጉምቲ ብምውሳድ፡ ኣብ መበል 12 ዓመት ዕድሚኡ፡ ኣብ 2018፡ እዚ ሮማንያዊ ተቐዳዳማይ ናብ 125 ሞተር ሳይክል ቀይሩ፡ ክልተ ግዜ፡ ምስ ሃገራዊት ኢጣልያ ተወዳዲሩ ሻምፕዮን ኣብ ፕሪሞቶ3 ክላስ ምስ ፍላሽ ሞተርስ ፡ ካልኣይ ደረጃ ብምሓዝ፡ ንብዙሓት ኣዝዩ ዘሐጎሰ፡ እዚ ዓመት እዚ ​​ኣብ ከምዚ ዓይነት ጸወታ ናይ መጀመርታ ዓመት ምዃኑ።
ኣብ 8 ዓመት ዕድሚኡ፡ ኣብ 2014፡ ጃኮፖ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ሃገራዊ ሻምፕዮን፡ ኣብ ኢጣልያ፡ ምስ ጋንታ ፋንቶም ተሳቲፉ፡ ኣብዚ ዓመተ ስፖርት ብሓፈሻ ኣብ መበል 8ይ ደረጃ ዛዚሙ።
ኣብ 2015 እዚ ሮማንያዊ ፓይለት ኣብ ተመሳሳሊ ውድድር ተሳቲፉ፡ ኣብ ምድብ ላዕለዎት ግን፡ ጃኮፖ ዝተሳተፈላ ጋንታ፡ ብቴክኒካዊ ምኽንያት ነቲ ናይ ውድድር ዓመተ ስፖርት ገዲፋቶ።
ኣብ 2016 ክልተ ውድድራት ኣብ ሓደ ግዜ ብምፍጻም፡ እዚ መንእሰይ መራሒ መኪና ኣብ ሻምፕዮን ፕሪሚኒጂፒ ኢጣልያ ተሳቲፉ፡ ኣብዚ ዓመተ ስፖርት ብ3ይ ደረጃ ዛዚሙ።
ሻምፕዮን ኢጣልያን ሻምፕዮን ሮማንያን ሓደ ዓይነት ብምግባር፡ ዓመት 2016 ንፈለማ እዋን ህላወ ጃኮፖ ሆስቺዩክ ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ሮማንያ ትውክል፡ ኣብ ምድብ 50፡ ኣብኡ ድማ 8 ውድድራት ተዓዊቱ፡ ነዚ ዋንጫ ሒዙ።
ነዚ ወፍሪ’ዚ ንምዕዋት፡ ህዝባዊ ግንባር፡ ካብ ዝተፈላለያ ግንባራት ኣሃዱታት ብምስሓብ፡ ሓደ ፍሉይ ሓይሊ ከም ዝቐውም ገበረ።
ናብ ወፍሪ ደንከል ንቕሎ ምስ ኮነ ድማ፡ ኣብ ክፍላተ ሰራዊት 16፡ 52፡ 85፡ 96 ዝነበሩ ፓራኮማንዶ ቦጦሎንታት፡ ከምኡ’ውን ሓደ በጦሎኒ ካብ ኣሃዱ ኮማንዶ ውድብ ኣብ ሕርጊጎ ተኣኻኸቡ።
ብዘይካ’ዚ፡ ካብ መካናይዝድ ክፍለ-ሰራዊት 74፡ ኣርባዕተ ናይ ታንክ፡ መድፍዕ፡ ረሻሽ በጦሎኒታት፣ ካብ ሓይሊ ባሕሪ’ውን ዝተወሰነ ሓይሊ ተጸንበሮም።
እዚ ፍሉይ ሓይሊ’ዚ ምስ ተኣከበ፡ ምስቲ ኣብ ቅድመኡ ዝጽበዮ ዝነበረ ዕማምን ቅርጺ መሬትን ዝዛመድ ናይ ክልተ ኣዋርሕ ታዕሊም ኣካየደ።
እዚ እናተገብረ ስለያ ሓይሊ-ባሕርን ስለያ ናይቲ ሓድሽ ዝቘመ ሓይሊን ምስ ሓፋሽ ውዱባት ደቂ ዳህላክ ተወሃሂዶም፡ ንደሴት ዳህላክ ንምጥቃዕ መጽናዕቲ ከካይዱ ጀመሩ።
ብመሰረት’ቲ መጽናዕቲ፡ “መእተዊ መሳኹቲ ናብ ደሴት ዳህላክ ጸቢብ ኰይኑ፡ ንዘጥቅዕ ሓይሊ መንከሲ ዝኸውን ምቹእ ቦታታት ዘይብሉ፡ ብኣንጻሩ ንዝኸላከል ሓይሊ ዕድል ዝህብ እዩ።
ሰራዊት ኣብታ ደሴት ተጸጊዑ ምስ ተራገፈ፡ ናብ ሸቶኡ ማለት ናብቲ ቀንዲ ሰራዊት ጸላኢ ዓስኪሩሉ ዝነበረ መዓስከር ናኹራ ንክበጽሕ ምሉእ መዓልቲ ዝወስድ መገዲ ክጓዓዝ ኣለዎ።
ዳህላክ ንምጥቃዕ ዝተሓሰበ መደብ ምስ ተረፈ፡ ኣጋርን መካናይዝድን ሓይሊ-ባሕሪን ዝሓቘፈ ሰራዊት፡ ኣብ ትሕቲ ሓደ እዚ ተጠርኒፉ፡ ናብ መጥቃዕቲ ጢዖ ኣቕንዐ።
በጦሎኒ ፓራኮማንዶ ክፍለ-ሰራዊት 16 ምስ ሓደ ሓይሊ ናይ ሓይሊ ባሕሪ ብባሕሪ ክብገሱ እንከለው፡ በጦሎኒ ፓራኮማንዶ ክፍላተ-ሰራዊት 52፡ 85፡ 96፡ ምስ መካናይዝድ ብርጌድን ሃንደሳን ካልኦት ኣሃዱታትን ብመሬት ነቐሉ።
እቲ መደብ፡ ብባሕሪ ዝነቐለ ሓይሊ፡ ማርሳ ፋጥማ ክበጽሕ ከሎ፡ እቲ ብመሬት ዝተጓዕዘ ሓይሊ ከኣ ብመገዲ ዓኬሎ ኣቢሉ ምስቲ ብባሕሪ ዝኸደ ኣብ ማርሳ ፋጥማ ክራኸብ እዩ ነይሩ።
ብምሉኡ ኣጥቃዒ ሓይሊ ድማ ምሉእ ለይቲ ልዕሊ 140 ኪሎ ሜትር ክጓዓዝ ሓዲሩ፡ ወጋሕታ ከባቢ ጢዖ በጽሐ።
እቶም ብፈጣናት ጀላቡ ተጓዒዞም ዝመጹ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ’ውን ኣብ ልዕሊ መዓስከር ጢዖ ብባሕሪ ሓያል መጥቃዕቲ ፈነው።
እቲ መጥቃዕቲ ቅልጡፍን ልዑል ውህደት ዝነበሮን እኳ እንተነበረ፡ ኣብ መዓስከር ጢዖ ዝነበረ ጸላኢ ብመሬት ይዅን ብባሕሪ መህደሚ ስለ ዘይነበሮ፡ እቲ ኲናት መሪር ነበረ።
ኣብ መወዳእታ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ነቲ ኣትሪሩ ክከላኸል ዝፈተነ ሰራዊት ኣብ ውሽጢ ሰዓታት ደምሲሱ ሰዓት 15፡00 ድሕሪ ቐትሪ ንጢዖ ካብ መግዛእቲ ኣገላገላ።
ኣስታት 260 ኪሎ ሜትር ደቡባዊ ምብራቕ ካብ ምጽዋዕ እትርከብ ጢዖ፡ ኣብ ደነከል ድሕሪ ወደብ ዓሰብ፡ ዝበዝሐ ህዝቢ ዝቐመጣ ዓባይ ማርሳ እያ።
እዚ ስትራተጂያዊ መጥቃዕቲ’ዚ ንመጀመርታ ግዜ ገዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ህላወኦም ኣብ ኤርትራ ክቕጽል ድዩ ኣይቅጽልን ምጥርጣር ዝፈጠረሎም እዩ ነይሩ።
በዚ ድማ፡ ደድሕሪ’ቲ ስርሒት ብ31 መጋቢት 1988 ስርዓት ደርግ ህጹጽ ኣኼባ ብምጽዋዕ፡ ናይ እዋን ሓደጋ ድንጋገን ናይ ክተት ኣዋጅን ኣውጽአ።
በቲ ሽዑ ዝወጸ ናይ ክተት ኣዋጅ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብ ሰራዊት ተፋንዮም ዝነበሩ ኣባላት ምዱብ ሰራዊት ይኹን ብሄራዊ ኣገልግሎት ናብ ሰራዊት ክምለሱ እንከለው፡ ኣብ ታዕሊም ዝነበሩ ሓደስቲ ወተሃደራት እውን፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ታዕሊሞም ወዲኦም ኣብ ቅድመ ግንባር ከምዝስለፉ ተገብረ።
ብዘይካ’ዚ ደርግ፡ ሽዑ ንሽዑ ምስ መንግስቲ ሶማል ናይ ሰላም ስምምዕ ብምፍራም፡ ኣብ ምብራቕ ኢትዮጵያ ካብ ዝነበረ ሰራዊቱ፡ ዓቢ ክፋል ናብ ኤርትራ ኣግዓዞ።
ኣብ ትግራይ ንሓለዋ ዝገደፎ ዓቕሚ ኣብ ውሱናት ከተማታት ስለ ዝተሓጽረ ድማ፡ ብዙሕ ከባቢታት ትግራይ ካብ ቁጽጽር ሰራዊት ደርግ ሓራ ወጸ።
ብዘይካ’ዚ ስርዓት ደርግ፡ ኣብ ምዕራብ ኤርትራ፡ ካብ ከረን ክሳብ ተሰነይ ኣሰሊፉዎ ዝነበረ ሰራዊት ብህጹጽ ስሒቡ፡ ግስጋሰ ህዝባዊ ሰራዊት ንምዕጋት፡ ኣብ ግንባር ከረን ኣሰለፎ።
ብጽልዋ ስርሒት ምድምሳስ እዚ ናደው ከኣ፡ ከተማታት ተሰነይ፡ ባረንቱን ኣቑርደትን ሓራ ወጺአን፡ ሰራዊት ጸላኢ ካብ ባርካ ጠቕሊሉ ተጸርገ።
ድሕሪ ምድምሳስ ናድው እዝ፡ ህዝባዊ ግንባር ዝጨበጦ ዓወት ንምምንዛዕ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ፡ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ዝተንቀሳቐሰ ሰራዊት ብዝሑ ልዕሊ 90,000 ይበጽሕ ነበረ።
ብኣንጻሩ ህዝባዊ ሰራዊት ብምብራቕ፡ ንሳሕል ምስ ሰሜናዊ ባሕሪን ጎላጉል ሰምሃርን ዘራኽብ ሰፊሕ ቦታታት ክቈጻጸር ክኣለ።
ሰራዊት ህ.ግ ነዚ ቦታታት’ዚ ምቁጽጻሩ ድሒሩ ንስርሒት ፈንቅል ባብ ዘርሓወ ዓቢ ስትራተጂያዊ ኣገዳስነት ዝነበሮ ፍጻመ እዩ።
ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያን፡ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ተደፊኦም ኣብቲ መዓስከር ዝዓረዱ ወተሃደራትን ታንክታትን ጸላኢ፡ ብዘይካ ንባሕሪ ምጥሓል ካልእ መዋጽኦ ስለ ዘይነበሮም ኣትኪሎም ተዋግኡ።
ድሕሪ’ዚ እቲ እናተዀብኮበ ንጥዋለት ዝኣተወ ሰራዊት ደርግ፡ ሰላማዊ ህዝቢ ጅሆ ሒዙ ኣብ ኣፍደገ ስጋለት ቀጣን ዓረደ።
እዚ ኣብ ውሽጢ ጥዋለት ተሓጺሩ ዝተረፈ ሰራዊት ደርግ፡ “ረዳት ሓይሊ ብጊንዳዕ ፈንጢሱ ክመጸና’ዩ” ዝብል እምነት ስለዝነበሮ ኣትኪሉ ክዋጋእ ፈተነ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ እተን ኣብ ኣፍደገ ጊንዳዕ ከባቢታት ደንጎሎ ላዕላይ ክሳብ ኣጻድፍ ሰሜናዊ ባሕሪ ተዘርጊሐን መከላኸሊ መስመር ዝሓዛ ኣሃዱታት፡ ምስቲ ምጽዋዕ ንምድሓን ካብ ዝተፈላለየ ግንባራት ብህጹጽ ተሳሒቡ ዝመጽአ ገዚፍ ሓይሊ ጸላኢ ኣብ ከቢድ ውግእ ኣተዋ።
ጸላኢ ነዚ ሓድሽ ግንባር ንምፍንጣስ ዝፍትኖ ዝነበረ ጽዑቕ መጥቃዕቲታት ንምፍሻል ከኣ ኣብ ቀጻሊ ናይ ምርብራብ ግጥም ተጸምዳ።
ብ15 ለካቲት ለይቲ ግን ኣጋር ሰራዊት፡ መካናይዝድን ሓይሊ-ባሕሪን ህዝባዊ ሰራዊት ውሁድን ዕዉትን ስርሒት ፈጸሙ።
ኣባላት ሓይሊ-ባሕሪ፡ ጸላም ጉልባብ ብምግባር፡ ካብ ግራርን ናቫል-በይዝን፡ ብፈጣናት ጀላቡ 11 ግዜ ተመላሊሶም ዝተወሰኑ ተጋደልቲ ናብ ርእሲ ምድሪ ኣሰገሩ።
እቲ ዝሰገረ ውሱን ሓይሊ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ጸላኢ ብዘይተጸበዮ ኣንፈት ብድሕሪት ተዅሲ ምስ ከፈተ፡ ሰራዊት ጸላኢ ዝርግርግ ኣተዎ።
እዚ እናኾነ እቶም ብስጋለት ቀጣን ክሰግሩ ዝተመደቡ ታንክታትን ኣጋር ሰራዊትን፡ ብብርቱዕ ደብዳብ ተሰንዮም እንዳ በረድ በጺሖም ጥዋለት ኣተዉ።
ምሉእ ለይቲን ንጽባሒቱ ረፋድን ናይ ከተማ ውግእ ድሕሪ ምክያዱ ከኣ፡ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ነቶም ሰላማዊ ህዝቢ ጀሆ ሒዞም ኣብ ጥዋለትን ውሽጢ ባጽዕን ዓስኪሮም ዝቐነዩ ወተሃደራት ቀቲሉን ማሪኹን፡ ምጽዋዕ ምሉእ ብምሉእ ሓራ ገበራ።
ስርሒት ፈንቅል ብሓርነት ምጽዋዕ ድሕሪ ምዝዛሙ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ “2ይ ኣብዮታዊ ሰራዊት” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሰራዊት ደርግ ብመሬትን ባሕሪን ኣብ ምሉእ ከበባ ስለዝኣተወ፡ ስርዓት ደርግ ካብ ማእከል ኢትዮጵያ ብነፈርቲ ኣጽዋርን ሰራዊትን እናደረበ፡ ግንባር ጊንዳዕ ንምስባር፡ ቀጻሊን ትንፋስ ዘይህብን መጥቃዕቲታት ከካይድ ጀመረ።
ዕላማ ናይቲ ካብ መጋቢት ክሳብ ግንቦት 1990 ዘካየዶ ዘይቋርጽ መጥቃዕቲታት፡ ብቐዳምነት ንግንባር ጊንዳዕ ሰይርካ መስመር ምጽዋዕ ምቍጽጻር፣ ብዓቢኡ ድማ ነቲ ግንባር ድሕሪ ምፍራስ፡ ብጎላጉል ሰምሃር ንሰሜን ብምግስጋስ፡ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ሳሕል ከይተመልሰ፡ ኣብቲ ዝኣተዎ ጐላጉል ሰምሃር ከርዲንካ ምድምሳስ ነበረ።
ነዚ ውጥን’ዚ ንምዕዋት ጸላኢ፡ ኣብ ግንባር ከረንን ካልእ ከባቢታት ኤርትራን ዝነበረ ዝበዝሕ ሓይሉ ናብ ግንባር ጊንዳዕ ከሰልፎ እንከሎ፡ ኣሃዱታት ህዝባዊ ግንባር’ውን በብቝሩብ ናብቲ ሓድሽ ግንባር ጊንዳዕ ይግዕዛ ነበራ።
ማዕረ-ማዕረ’ዚ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዝነበረ ውግኣት፡ ኣሃዱታት ወያነ ብመካናይዝድ ክፍለሰራዊት 74 ህዝባዊ ግንባር ደገፍ እናተገብረለን፡ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዓበይቲ ወፍርታት የካይዳ ነበራ።
ኣሃዱታት መካናይዝድ ክፍለ-ሰራዊት 74 ካብቲ ኣብ 1989 ዝተኻየደ ዕዉት መጥቃዕቲ ሽረ ኣትሒዞም፡ ኣብ ጐድኒ ኣጋር ሰራዊት ወያነ ብምስላፍ፡ ኣብ ክፍለ ሃገር ወሎ ኣብ ኣላማጣ፡ ቆቦን ወልድያን ኣብ ዝተኻየዱ ወሰንቲ ዝዀኑ መጥቃዕቲታት ተሳቲፎም ክሳብ ግንባር ውጫለን ደብረታቦርን በጺሖም ነበሩ።
መካናይዝድ ብርጌድ 23 ከኣ፡ ኣብቶም ናይ መጨረሽታ ዓበይቲ ወፍርታት ንምስታፍ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይ ጥሪ 1991 ናብ ኢትዮጵያ ኣተወ።
ምስቶም ኣቐዲሞም ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሑ ኣሃዱታት ኮማንዶ ህዝባዊ ግንባር ብምውህሃድ ከኣ ተልእኾኡ ንምፍጻም ግዜ ከይወሰደ ንሰፊሕ ኲናት ኣብ ምቅርራብ ተጸምደ።
መካናይዝድ ብርጌድ 23 ብሓደ በጦሎኒ ታንከኛ፡ በጦሎኒ መድፍዕ፡ በጦሎኒ ረሻሽ ከምኡ’ውን ጸረ-ታንክን ጸረ-ነፈርቲን ሚሳይላት ዝሓዙ ኣሃዱታት ዝቘመ ነበረ።
እዚ ኣሃዱ'ዚ፡ ኣብ መስመር ወልድያ-ደብረታቦር ኣብ እትርከብ ሓውሲ ከተማ ገርገራ፡ ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ዝዕጠቕ ኣጽዋራት ማለት ታንክታት፡ መዳፍዕን ረሻሻትን ንምድላው፡ ብዘይዕረፍቲ ኣብ ከቢድን ኣህላኺን ዕዮ ተጸሚዱ ኣሕለፎ።
ብ4 ለካቲት 1991፡ ብኣሃዱታት ስለያ ወያነ፡ ብዛዕባ ኣተሓሕዛ፡ ድልዳለን ዝርጋሐን ዕርድታት ሰራዊት ደርግ፡ ብዝሒን ዓይነትን ኣጽዋር፡ መንነት ኣሃዱታት ጸላኢን መስመራትን ኣንፈታትን መጥቃዕቲ. . . ዓሚቝን ዝርዝራዊን ሓበሬታ ምስ ተዋህቦ፡ ኣብ መበገሲ ቦታኡ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ተጠንቀቕ ከም ዝጸንሕ ተገብረ።
ብ20 ለካቲት ድማ ካብ መበገሲ ቦታኡ ተንቀሳቒሱ፡ ንፋስ-ማውጫን ክምር-ድንጋይን ዝተባህላ ንኣሽቱ ከተማታት ሓሊፉ፡ ንየማናይን ጸጋማይን ኣንፈት መጥቃዕቲ ኣብ እትፈሊ ጋሳይ ዝተባህለት ንእሽቶ ዓዲ ኣተወ።
ብጸጋማይ ኣንፈት መጥቃዕቲ ዝተመደባ ኣሃዱታት፡ እስቴ ኣብ ዝተባህለ ዓዲ ክበጽሓ እንከለዋ፣ ብየማናይ ኣንፈት መጥቃዕቲ ዝተመደባ ኣሃዱታት ድማ፡ ብደብረታቦር ሓሊፈን ናብታ ቀንዲ መስመር ባህርዳር ጎንደር ዝሓልፈላ ከተማ ወረታ ኣምርሓ።
ናብ 20 ሚያዝያ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ፡ ክፍለ-ጦር 22፡ ዓቕሚ ደሪቡ፡ ኣብ ግራት-ኣውሊዕን ኣፍ-ገረብን ክረባረብ ሓደረ።
ሰዓት 3፡00 ናይ ለይቲ ከኣ ንመከላኸሊ መሰመር ኣፍ-ገረብ ኣፍሪሱ፡ ብጸጋም ኣግፊሑ ዓቕሚ እናደረበ ብቐጻሊ ፈተነታት ከካይድ ወዓለ።
ናብ 21 ሚያዝያ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ፡ ረዳት ዝመጻ ኣርባዕተ ሓይልታት ናይ ክፍለ-ሰራዊት 52፡ ምስ ኣሃዱታት ክፍለ-ሰራዊት 96 ተደሪበን መጥቃዕቲ ንምፍጻም ኣብ ምድላው እንከለዋ፡ ክፍለጦር 22 ቀዲሙ ሰዓት 4፡00 ወጋሕታ መጥቃዕቲ ከፈተ።
ኣሃዱታት ህዝባዊ ሰራዊት ከኣ፡ ዝተኸፍተለን መጥቃዕቲ ድሕሪ ምክልኻል፡ ጸረ-መጥቃዕቲ ብምግባር ልክዕ ሰዓት 12፡00 ቀትሪ ንግራት-ኣውሊዕ ተቘጻጸራኦ።
እንተዀነ ንጽባሒቱ 23 ሚያዝያ ዝደኸመ ኣሃዱታቱ ቀያይሩ፡ ብጽዑቕ ደብዳብ ተሰንዩ፡ ነቲ ብዕለት 21 ሒዝዎ ዝነበረ ቦታታት ዳግም ንምምላስ ሓያል መጥቃዕቲ ብምፍናው ደጊሙ ክቈጻጸሮ ከኣለ።
ብድሕሪ’ዚ ንርእሲ-እምባደርሆን ከባቢኡን ካብ ኢድ ጸላኢ ንምምንዛዕ፡ ክፍለ-ሰራዊት 52 ጸረ-መጥቃዕቲ ኣካየደ።
ክደፍእ ክድፋእ ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ፡ 25 ሚያዝያ፡ ካብ ክፍለሰራዊት 16 ሓደ በጦሎኒ፡ ካብ ክፍለ-ሰራዊት 96 ክልተ በጦሎኒ ተደረባኦ።
እዘን ኣሃዱታት፡ ብደብዳብ መዳፋዓትን ሞርታራትን ዝተሰነየ ጸረ-መጥቃዕቲ ንምክያድ እናተዳለዋ ከለዋ፡ ጸላኢ ግንባር ጊንዳዕ ዝካየድ ዝነበረ መጥቃዕቲ ምሉእ ብምሉእ ስለ ዝፈሸለ ክፍለ-ጦር 21 ናብ መበገሲ ቦታኡ ክምለስ ተኣዘዘ’ሞ፡ 27 ሚያዝያ 1990፡ ኣብኡ ዝነበረ ሓይሊ ጸላኢ ናብ መበገሲ ቦታኡ ኣዝለቐ።
ድሕሪ ሓርነት ጢዖ ህዝባዊ ሰራዊት ብ7 መጋቢት ግስጋሰኡ ብምቕጻል፡ ብ8 መጋቢት ንማርሳ ዕዲ፡ 150 ኪሎ ሜትር ሰሜን ካብ ዓሰብ ኣጥቅዐ።
ኣተሓሕዛ ጸላኢ ብዙሕ ዝፍለጥ ስለ ዘይነበረ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ብገባር ደቂ’ቲ ከባቢ እናተመርሐ እዩ ኣብ መስመር ተዅሲ በጺሑ።
ህዝባዊ ሰራዊት ነቲ ድሮ ዝጀመሮ ስርሒት ብምቕጻል፡ ብ14 መጋቢት ንኣፋምቦ፡ ብ29 መጋቢት ከኣ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ግስጋሰ ህዝባዊ ሰራዊት ንምዅላፍ፡ ኣብ ቦርሓኖን ኣርዓኖን - ኣስታት 100 ኪሎ ሜትር ሰሜናዊ ምዕራብ ካብ ዓሰብ - ዝተጠናኸር ሰራዊት ጸላኢ በርቃዊ መጥቃዕቲ ብምውሳድ፡ ነቲ ቦታታት ተቘጻጸሮ።
ጸላኢ ኣብ ቦርዓኖን ኣርዓኖን ክከላኸል ዝወሰነሉ ምኽንያት፡ እቲ ቦታ ጸቢብን ማሕንቘታት ዘለዎን ብምዃኑ እዩ።
ኣብ ርእሲኡ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ነቲ ብበረኽቲ ጎቦታት ዝተኸበበ ጐላጉል ማብራ ሰጊሩ፡ ክሳውዲ ቦርሓኖን ኣርዓኖን እንተ ሒዙ፡ ዋዴን በይሉልን ንምቍጽጻር ከም ዘይጽገሞ ጸላኢ ተገንዚብዎ ነበረ።
ጸላኢ ኣብዚ ውግእ’ዚ ሓይሉ ኣዳልዲሉ እኳ እንተመከተ፡ ህዝባዊ ሰራዊት’ውን፡ እተን ንትግራይ ክረድኣ ዝተላእካ በጦሎኒታት ሽሕ’ኳ ዓቕመን ተዳኺሙ እንተ ነበረ፡ ስለ ዝተመልሳኦ፣ ካልኦት ኣርባዕተ ኣጋር በጦሎኒታት እውን ተደሪበናኦ ብምንባረን ብመጠኑ ደልዲሉ ነበረ።
ሓይሊ ባሕሪ ህዝባዊ ግንባር ብወገኑ ኣብዚ ዕለት’ዚ፡ ናብቲ ኣብ ደሴታት ዳህላክ ዝነበረ ሰራዊት ደርግ ማይን ስንቅን ንምብጻሕ ዝተንቀሳቐሳ ሰለስተ መራኽብ ኲናት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ደቡባዊ ደንከል ብምጥቃዕ ንሓንቲ ካብተን ዓበይቲ መራኽብ ወቒዑ ኣቃጸላ።
በዚ ትንፋስ ዘይህብ ምዕባለታት’ዚ ዝተናወጸ ስርዓት ደርግ፡ ካብ ከባቢ ዓሰብን ምብራቕ ኢትዮጵያን ኣጋር ሰራዊትን መካናይዝድን ብምድራብ ንዓሰብ ክከላኸል’ዩ ወሲኑ።
ካብ ኦጋዴን ዶብ ሶማል እውን፡ 45 ታንክታት ዝዓጠቐ መካናይዝድ ክፍለ-ጦር ናብ ደንከል ብምግዓዝ ኣብ ከባቢ በይሉል ዓረደ።
ጸላኢ ዝነበሮ ናይ መጓዓዝያን ጥጡሕ መራኸቢ መስመርን ብልጫታት ተጠቒሙ ገዚፍ ሓይሊ ክድርብ እንከሎ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ግን ዝወሰኾ ሓይሊ ብተዛማዲ ኣዝዩ ውሑድ ነበረ።