polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ҳангоми доимӣ будани ҳудуди сатҳӣ худ ба худ кам шудани энергияи озод дар натиҷаи костани кашиши сатҳӣ ба амал меояд; дар натиҷа дар қабати сатҳӣ модда аз муҳити берун фурӯ бурда мешавад.
Қабилаҳои кӯчманчии сокини канораҳои баҳри Каспӣ, ба қавли Ҳеродот, ба таркиби сатрапии Х дохил шуда, солона ба маблағи 200 таланти нуқраи бобулӣ хироҷ медоданд.
«…Вақте, ки онҳо беоб монданд, ба аёли худ ба Форс мераванд, дар назди дари қасри подшоҳ ҷамъ шуда, доду фиғон мебардоштанд; подшоҳ аҳволи ин мӯҳтоҷонро дида, амр мекунад, ки дарғотҳоро кушода, обро ба сӯи дашт сар диҳанд. Ҳамин ки замин аз об сер шуд, боз дарғотҳоро мебанданд ва бо амри подшоҳ дарғотҳои дигарро барои дигар мӯҳтоҷони об боз мекунанд. Аз руи ин ривоятҳо ба ман маълум аст, ки подшоҳ ғайр аз андозҳои муқаррарӣ ба ивази кушодани дарғотҳо пули бисёр меситонад».
Ҳахоманишиҳо бар хилофи дигар подшоҳони пешиназамони Шарқи қадим, нисбат ба оину мазҳабҳои соири халқхо хеле ботаҳаммул муносибат карда, ҳатто маъбаду калисоҳои кишварҳои мухталифро дубора барқарор намуданд.
Давлати бузурги Ҳахоманишиҳо, ки яке аз пуриқтидортарин империяи ҷаҳони аҳди қадим ҳисоб меёфт, мавҷудияти худро беш аз 200 сол нигоҳ дошта, дар таърихи Шарқи бостонӣ мавқеи ба назар намоёне ишғол намуд.
Созмонҳои иқтисодию сиёсӣ ва анъанаҳои мадание, ки дар давраи Ҳахоманишиҳо ба вуҷуд омада буданд, қарнҳо маҳфуз монда, дар давлати императории Искандари Макдунӣ, давлатҳои Портҳо Сосониён ва халқҳои Осиёи Миёна низ давом карданд.
Давлати Ҳахоманишӣ тазоҳури равшани давлати ҳарбии ашрофии ғуломдорӣ ба шумор мерафт, ки табақаҳои ҳукумрон ва соҳибимтиёзи он аз форсҳо ва қисман мидиҳо иборат буданд.
Дар маҳалҳо, алалхусус дар вилоятҳои аз марказ дури давлати ҳахоманишӣ ҳокимияти маъмурони «худӣ», яъне осиёмиёнагӣ хеле қавӣ буд: ҳахоманишиҳо ва ашрофи маҳаллӣ якҷоя ба аҳолии сатрапиҳои Осиёи Миёна зулму ситам мекарданд.
Сӯзондани ҷасад дар соҳили Ганг орзуи ҳар як ҳинду аст, зеро тибқи боварҳо гӯё дафн дар оби он шахси эътиқодмандро ба мақсади деринаи раҳоӣ – динӣ наздик менамояд.
Ӯ дар масоили гуногуни забонҳои форсии миёна ва нав, ҳамчунин, забони тоҷикӣ пажуҳиш анҷом додааст, ки чанд намунаро аз таълифот метавон ном бурд: «Вожаномаи феълҳои паҳлавӣ» , «Фарҳангномаҳои форсии миёна» , «Истилоҳоти идории замони Сосониён» , «Вожашиносии забони форсии миёна» , «Адабиёти паҳлавӣ» , «Форсии бостон» , «Фарҳанги ҳузворишҳои паҳлавӣ» .
Хатмкардаи ихтисоси забоншиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин буда, бо тавсияи ҳамин донишгоҳ барои таҳқиқ ба Институти забон ва адабиёти Рӯдакии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳхат мегирад.
Додихудо Саймиддинов барои ду таҳқиқоташ таҳти номи «Фарҳангномаҳои форсии миёна» ва «Истилоҳоти идории замони Сосониён» ба Ҷоизаи Мавлавии Бунёди байналмилалии забони тоҷикӣ- форсӣ сазовор гардидааст.
Солҳои 2005—2009 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва раиси Кумита оид ба илм, маориф ва фарҳанг ва сиёсати байни ҷавонон интихоб гардид.
Доир ба анатомияи муқоисавии ҳайвонот то садаи фақат баъзе тадқиқот гузаронда шуда буданд (олимони италиявӣ Леонардо да Винчи, Ф. Реди, табиатшиносони франсавӣ Л. Добантон, П. Белон ва дигарон).
Дар садаи зоологи франсавӣ Ж. Кюве сохти баъзе ҳайвонотро муфассал омӯхта, натиҷаҳои оид ба сохти ҳайвоноти ҳозира ва ниҳоят қадим ба даст омадаро дар «Лексияҳо оид ба анатомияи муқоисавӣ» ном асараш ҷамъбаст кард.
Дар инкишофи минбаъдаи Аанатомияи муқоисавии ҳайвонот биологҳои франсавӣ П. Латрейл, М. Савини, А. Милн-Эдвардс, олимони немис И. Мюллер, И. Миккел, К. Карус, олими англис Р. Оуэн, биологҳои рус А. О. Ковалевский, И. И. Мечников, В. В. Заленский, К. Н. Давидов ва дигарон ҳиссаи калон гузоштанд.
Шарҳи таърихӣ ё қиёсӣ-анатомии ташаккули ҷонварон, ошкор кардани пайдоиш ва роҳҳои таҳаввулоти гурӯҳҳои ҳайвонот, тартиб додани таснифоти табиии олами ҳайвонот ва муқаррар кардани қонуниятҳои морфологии таҳаввулот масъалаҳои асосии омӯзиши анатомияи муқоисавии ҳайвонот мебошанд.
Анатомияи физиологии рустанӣ алоқаи байни сохт ва ҷараёнҳои дар онҳо рухдиҳанда, анатомияи экологии рустанӣ ба сохти рустанӣ таъсир кардани шароити муҳит ва инкишоф, анатомияи патологии рустанӣ ба сохти рустанӣ таъсир кардани унсурҳои касалиовари биологӣ, химиявӣ ва физикӣ, анатомияи муқоисавии рустанӣ намуд, авлод, оила ва ғ-ро ба тарзи қиёс тадқиқ мекунад.
Тадқиқоти анатомӣ имконият фароҳам меоваранд, ки бисёр сифатҳои пурқимати дарахтони мева ошкор гарданд, масъалаи механизатсияи боғу токзор ва ниҳолхонаҳо роҳи ҳалли худро ёбад (мас., пайвандкунии мошинӣ, бо мошин буридани току навдаи дарахтон, бо комбайн ғундоштани ҳосил ва ғайра), усулҳои ташхиси сармобардорӣ, устуворӣ ба зараррасону касалиҳо дарёфт шаванд.
Феълан оид ба соҳаҳои мухталифи анатомия дар кафедраҳои анатомияи ДДТТ, ДМТ, ДДОТ, Донишгоҳи давлатии Хуҷанд, Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ва ғ.
Олимони соҳа дар ҷумҳурӣ ба ҳалли проблемаҳои таъсири омилҳои гуногуни муҳит ба сохт ва шакли бофтаю узвҳои бадан ҳангоми бемориҳои аъзои ҳозима, ҷигар, дилу рагҳо, лимфа ва ғ.
дар шароити кӯҳистон, хусусиятҳои маҷрои хуну лимфа дар мавриди ҷарроҳии тухмдон, бачадон, меъда, масона, пӯст, ҷигар, ғӯзаи чашм, шуш, шикампарда ва ғ.
Инчунин анатомияи топогрофӣ (таълимот оид ба ҷойгирии узвҳо, бофтаҳо, рагҳо ва асабҳо дар ин ё он қисми бадан) барои тибби амалӣ, хусусан барои ҷарроҳӣ аҳамияти калон дорад.
Соли 1665 физики англис Р. Гук бо микроскопи такмилдодааш пардаи тунуки пӯк ва чӯби рустаниҳои гуногунро таҳқиқ карда, муқаррар намуд, ки онҳо аз ҳуҷайра иборатанд.
Анатомияи муқоисавии ҳайвонот сохти бадан, узвҳо, шабоҳати морфологӣ ва пайдоиши ҳайвонотро омӯхта, вобаста ба вазифаашон сохти узвҳоро муқоиса мекунад, тарзи ба шароити сукунат мутобиқ шудан, пайдоиш ва таҳаввулоти онҳоро ошкор месозад.
Мувофиқ ба тавсияи роҳбарону мутахассисон соли 1965 Ҷанобидинро ба Шурои Вазирони Ҷумхури даъват карда, иҷрои вазифаи муовини сардори шуъбаи молияро ба зимааш гузоштанд.
Минбаъд ҳандасаи таҳлилиро П. Ферма, Г. Лейбнитс, И. Нютон ва Л. Эйлер ривоҷ дода, Ж. Лагранж дар бунёди механикаи таҳлилӣ ва Г. Монж дар геометрияи дифференсиалӣ истифода кардаанд.
Федератсия дар тӯли мавҷудияти худ теъдоди зиёди ҷоизадорон ва чемпионҳои ҷаҳон, Осиёву Аврупо ва ғолибону ҷоизадорони мусобиқаҳои байналмилалӣ, аз ҷумла: 59 чемпиони ҷаҳон , 6 Мураббии шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 10 Устоди шоистаи варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон, 44 Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ, зиёда аз 400 дорандаи камарбанди сиёҳи данҳои аз 1 то 8-умро тарбия намудааст.
Заминаи асосии тайёрии дастаи мунтахаби Ҷумҳурии Тоҷикистон толори варзишии федератсия мебошад, ки дар он зиёда аз 800 кӯдак ва наврас, аз ҷумла, зиёда аз 150 духтар дар бахши таэквон-до тамрин мекунанд.
Соли 2009 федератсияи Душанбе дар байни ташкилотҳои варзишӣ якумин шуда барои фаъолияти таълими варзишӣ соҳиби иҷозатнома гашт ва ҳуқуқи аз таэквон-до чун маълумоти иловагӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дарс доданро пайдо кард.
Барои дастовардҳои баланди варзишӣ раиси федератсия Мирсаид Яҳёев соли 1996 бо Ифтихорномаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2001 бо унвони Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва соли 2011 бо ордени Шараф ; дастпарварони федератсия чемпионкаи ҷаҳон Шаҳло Муҳаммадраҳимова соли 2007 бо медали «Хидмати шоиста» ва ду карат чемпиони ҷаҳон Далер Тӯраев соли 2011 бо медали "20-солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон " сарфароз гардиданд.
Беҳзод ин воқеаро чунин тасвир мекунад: дар болои мусаввара қуллаи кӯҳҳо, ҷо-ҷо арчазор, осмони баҳорӣ бо рангҳои гуногун таҷассум ёфта, воқеаи асосӣ дар марғзори сабзу фарох, ки дар мобайнаш дарёчаи зулол ҷорист, ба амал меояд.
Арзиши ин расм дар он аст, ки Беҳзод услуби меъмориву бинокории замонаш, нигоришоти пештоқу нақшҳои деворҳоро бо ҷузъиёташ сабт карда, ба воситаи кошинкориву гулпартоӣ ба манзараи пурҷозиба табдил шудани онҳоро дода тавонистааст.
Аммо он чизе, ки расмҳоро ба ҳам мепайвандад, оммавӣ будани воқеа, дар иҳотаи манзараи табиат воқеъ гардидани онҳо, гуногунии сару либос, гӯё аз сӯе ба сӯе ҳаракат карда истодани ашхос аст, ки ба он нигоришот тобиши махсус мебахшад.
Дар сурати аввал маросими қабули Амир Темур дар боғ тасвир ёфтааст: дар тарафи рост Амир Темур ва дарбориёни ӯ, дар тарафи чап вакилони мамолики хориҷӣ, ки ба маросими қабул омадаанд.
Дар мусаввараи дигар қалъаи Хеваро фатҳ кардани Темур акс шудааст: саворон ба қалъа даромадаанд, борони тиру санг аз болои онҳо меборад, аммо онҳо масти фатҳанд, чандин нафар аз зинҳо афтода истодаанд, вале лашкар пеш меравад.
Агар дар давраҳои аввал Беҳзод дар мавзӯъҳои гуногун расм мекашида бошад, дар солҳои 90 садаи ва минбаъд дар эҷодиёти ӯ мавзӯъҳои лирикӣ бештар мавқеъ пайдо мекунанд.
Вай дастнависҳои «Хамса»-и Низомӣ , «Маҷнун ва Лайлӣ»-и Амир Хусрави Деҳлавӣ (1945, Китобхонаи оммавии Санкт-Петербург ба номи Салтыков-Шедрин) ва «Мантиқ-ут-тайр»-и Аттор -ро оро дода, дар онҳо лаҳзаҳои ниҳоят ҷаззоби лирикиро тасвир мекунад.
Беҳзод ҷиҳатҳои композитсионӣ ва мундариҷавии санъати тасвирии мардумони Шарқро ба ҳаёти халқ наздик намуда, баробари ҷанбаҳои романтикӣ тамоюли халқӣ ва реалистии онро инкишоф додааст.
Дар эҷодиёти ӯ амиқӣ ва воқеияти комил, услуби фардӣ кунонидани чеҳраҳо ва дар вазъу ҳолатҳои гуногуни равонӣ сабт шудани қиёфаи ашхос мақоми калон дорад.
Вай ҳам тимсол -ҳои муосиронаш, ҳам тасвири қаҳрамонҳои афсонавӣ, ҳам мусаввараҳои айшу нӯш ва разму базми синфи доро, ҳам лавҳаҳои пурҷозибаи лирикӣ, ҳам манзараҳои дилангези табиат ва ҳам лаҳзаҳои гуногуни ҳаёти кории халқро кашидааст.
Ӯ бо рангҳои табиӣ, хусусан рангҳои кабуду нилгун, бештар майл дошта, дар тасвирҳояш рангҳои зайтунӣ, зард, зангор, бунафш, қаҳвагӣ, сурмаранг, сафед ва сурхро низ истифода мекардааст.
Дар мусаввараҳои ин дастнавис қиёфаи одамон (шоҳон, сокинони дарбор, ошиқон, зебосанамҳо, аҳли илм, омиён, саҳроиён ва ғайра) ва манзараҳои табиат устокорона тасвир шудааст.
Бори дигар Беҳзод соли 1488 бо хоҳиши Султон Ҳусайни Бойқаро «Бӯстон»-и Саъдиро, ки бо хатти Султоналии Машҳадӣ ва тасвирҳои Ёрии Музаҳҳиб омода шуда буд, оро медиҳад.
Ин дастнавис, ки 6 расми ҷаззобро фаро мегирад, ҳоло дар Китобхонаи миллии Қоҳира маҳфуз буда, дар 4 расми он мусаввир ба тариқи «Амалилабди Беҳзод» имзо гузоштааст.
Аз маҳсули қалами ӯ тимсолҳои Абдурраҳмони Ҷомӣ, Алишери Навоӣ, Абдуллоҳи Ҳотифӣ, Султоналии Хаттот, Ҳоҷӣ Муҳаммад, Султон Ҳусайни Бойқаро, Шайбонихон то ба замони мо омада расидаанд.
аз тимсол -и Абдурраҳмони Ҷомӣ афкори баланд, аз расми Султоналии Хаттот хоксорӣ, аз ҷабҳаи Ҳотифӣ самимият ва меҳрубонӣ ҳувайдо буда, рассом тавонистааст, ки ҷаҳони маънавии онҳоро ошкор намояд.
Тимсоли Султон Ҳусайни Бойқаро аз ҳашамати ӯ гувоҳӣ диҳад ҳам, ғамгин менамояд, зеро дар охири салтанати ӯ мамлакат ноором, мардум бенаво ва худи ӯ майхора шуда буд.
Тимсоли Шайбонихон ба воситаи тазоди рангҳои гуногун эҷод гардида (фарши хона бо ранги сурмаӣ, хат бо ранги зарди сиёҳча, байни хатҳо лимуранг), дар пеши ӯ тозиёнаву давоту қаламдон гузошта шудаанд.
Баъд, 22 июни 1487 Беҳзодро китобдори китобхонаи худ таъйин карда, тамоми котибону музаҳҳибон, ҳалкорону заркӯбон, лаввоҳону саҳҳофон, ҷадвалкашону наққошони китобхонаро зери роҳбарии ӯ мегузорад.
Беҳзод бо вуҷуди дар заминаи анъанаҳои маъмулӣ қарор гирифтани эҷодиёташ мактаби минётури Ҳирот ва Шерозро бо ҳам пайваст ва дар таърихи санъати рассомии тоҷик ба асри тилоии минётурнигорӣ бунёд гузошт.
Ду сурати «Зафарнома» (шартан онҳоро «Сохтмони масҷиди ҷомеи Самарқанд» номидан мумкин) ҷараёни меҳнати мураккаби биносозии садаи -ро дар бар мегирад Дар ин мусаввараҳо ҳама дар ҳаракатанд.
Дар яке 15 ҳунарманду як корфармон акс шуда, чӯбкорҳо сутунҳоро арра мекунанд, сангтарошон санг метарошанд, дар як аробаи аспӣ тобаҳои мармарӣ ва дар фил боз кадом масолеҳеро овардаанд, ки чанд кас ба фаровардани онҳо андармон аст.
Санъати реалистонаи Беҳзод панҷсад сол боз ба мардум ғизои маънавӣ мебахшад, зеро тасвирҳои ӯ ҳаётӣ ва ҳақиқӣ буда, бо ҷаззобияти худ бинандаро мафтун мекунанд.
Аз хурдӣ аз падар ятим монда, таҳти сарпарастии китобдори китобхонаи шоҳии Ҳирот – Амир Руҳуллоҳ Мирак тарбия ёфта, маҳорати худро такмил медиҳад ва охири солҳои 70 садаи дар китобхонаи султон Ҳусайни Бойқаро мустақилона ба ороиши китоб ва мусаввирӣ машғул мешавад.
Камолуддин Беҳзод — бузургтарин мусаввир, наққош ва минётурнигори тоҷик, ки дар Шарқ бо номи ифтихории «Монии Сонӣ» ва дар Ғарб бо номи «Рафаэли Шарқ» шуҳрат дорад.
Мерос ва шахсияти Беҳзод фақат мавзӯи таҳқиқи ҳунаршиносони Шарқу Ғарб набуда, инчунин дар иртибот бо мавқеи ӯ дар тамаддуни Шарқ чандин конференсияву симпозиумҳо баргузор гардидаанд ва соли 2001 бо қарори ЮНЕСКО ва Ҳукумати ҶТ 550-солагии зодрӯзаш таҷлил шуд.
Унсурӣ чанд достони ошиқонаеро аз қабили «Вомиқу Узро», «Сурхбут ва Хингбут», «Шоҳбар ва Айнулҳаёт» ба назм даровардааст, ки аз онҳо чанде абёти пароканда то замони мо расидаасту халос.
«Чанд шеъре, ки аз Робиаи Балхӣ мондааст, дар пояи баландтарини шеъри форсӣ эҷод шудааст. Ҳатто рубоие, ки Робиа навиштааст, ба сатҳи рубоии Рӯдакӣ баробар аст. Ман фикр мекунам, ҳамоиши Душанбе ба ифтихору муносибати чанд Робиа, Робиаи мазлум, Робиаи бегуноҳ кушташуда, Робиаи шаҳид, Робиае, ки суханашро ба мо гуфтааст, аммо то ҳол барнагардондаем ва Робиае, ки бояд кашф карда шавад, сурат мегирад»
Нахустин маҳфили фарҳангие роҷеъ ба ҳаёту осори Робиаи Балхӣ дар Тоҷикистон, шоирону нависандагон ва олимону коршиносон ва алоқамандони ӯро аз Афғонистону Эрон ва Тоҷикистон гирди ҳам овард.
Шайх Аттор дар маснавии «Илоҳинома» достоне аз зиндагии ӯ нақл кардааст, ки беасос буданаш ба ҳақиқат наздиктар менамояд, вале мазмунаш ғазалҳои шӯрангезу равони Робиаро тавзеҳ медиҳад.
Муҳаммадбоқири Иштиҳодӣ, намояндаи сафорати Эрон, бар ин назар аст, ки бо вуҷуди он, ки аз Робиаи Балхӣ мероси хеле каме боқӣ мондааст, аммо ҳамнавоӣ бо Абуабдуллои Рӯдакӣ, падари шеъри порсӣ, ба ашъори ӯ ширинӣ ва шур офаридааст ва дар боби эҷодиёти Робиаи Балхӣ чунин гуфт:
Дар донишгоҳ самтҳои гуногуни илм, аз ҷумла, фанҳои риёзиёт, физика, иҷтимоӣ, табиӣ ва тиб омӯзонида мешаванд ва таълими барномаҳое ба роҳ монда шудааст, ки барои гирифтани дипломи бакалавр, магистр ва доктори илмҳои мусоидат менамоянд.
Ҳазорҳо сиёсатмадорони маъруф, олимону ходимони бузурги илм, адабиёт, санъат, аз ҷумла 6 шоҳ , 25 сарвазири Англия , 12 порсо, қариб 20 роҳбари 100 бизнеси бузурги ҷаҳон хатмкардагони Донишгоҳи Оксфорд мебошанд.
Таҳсил дар Донишгоҳи Оксфорд агар ба ашрофзодагони англис анъанаи бисёрасра ва боиси ифтихор бошад, барои донишҷӯёни болаёқат имкониятест барои олими сатҳи ҷаҳонӣ шудан.
Барои ба Донишгоҳи Оксфорд дохил шудан маблағи калон (хароҷоти солонаи зиндагӣ – қариб 8000 фунт, маблағи таҳсил вобаста ба ихтисоси интихобшуда: санъат – 6300 фунт, илм – 8400 фунт, тиб – 15400 фунт), инчунин дар сатҳи англисҳо донистани забони англисӣ зарур аст.
Ибтидо Донишгоҳи Оксфорд ҳамчун муассисаи олии таълимии асримиёнагӣ макони тайёр кардани ходимони калисоҳо буд, аммо баъдан муассисаи таълими ҳатмии намояндагони қишри болоии ҷомеа гардид.
Донишгоҳи Оксфорд пас аз соли 1167, баъди он ки шоҳ Генрихи таҳсили донишҷӯёни англисро дар Сорбонна манъ кард, ҳамаи онҳо, инчунин омӯзгорон ба Англия баргашта, дар Оксфорд ба таҳсилу тадрис шурӯъ намуданд, рушд ёфта, шуҳрат пайдо кард.
Солҳои 1946—1952 мудири кафедраи физика ва муовини директор оид ба корҳои илмию таълимии Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод, муовини директори Донишкадаи омӯзгории Хуҷанд, 1952—1955 аспиранти Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ ҲКИШ, 1956—1962 ректори Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ ва соли 1962 Вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон буд.
Ӯ вакили съездҳои ХХУ, ХХ ва ХХ-и ҲКИШ, депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон , депутати Совети Олии ИҶШС ва аъзои КМ ҲК Тоҷикистон буд.
Таълифотҳои ӯро масъалаҳои худшиносӣ, тадқиқи паҳлӯҳои осори Амир Хусрави Деҳлавӣ, масоили ҳастишиносӣ, аз ҷумла тасвири физикии олам ва муаррифинамоии нақши тоҷикон дар рушди тамаддуни ҷаҳонӣ фарогир мебошанд.
Ба корӣ эҷодӣ соли 1843 шурӯъ карда, водевил, мазҳака, либретто ба­рои операҳои мазҳакавӣ менавишт, ки аз ҷиҳати бадеият чандон арзише надоштанд, вале ҳикояҳо, очерку мақо­ла­ҳояш дар мавзӯи табиат­ши­носӣ ҷуғрофия ва повес таш «Зимистонгузаронӣ дар рӯйи яхпора» та­ваҷҷуҳи хонандагонро бештар ҷалб мекарданд.
Баъди нашри нахустроманаш — «Панҷ ҳафта дар кураи ҳавоӣ» Верн ба таълифи силсилаи бузурги «Саргузаштҳои ғайриодӣ» сар карда, дар тӯли 40 сол соле як ё ду роман, аз қабили «Саёҳат ба маркази Замин» , «Аз Замин ба Моҳ» , «Саёҳат ва сар­гузашт­ҳои капитан Гаттерас» , «Бачаҳои капитан Грант» , «Дар атрофи Моҳ» ва ғ.
Даст­овардҳои илму техникаро набояд ҷи­ноят­пешагон ва бадкирдорон соҳибӣ кунанд (роман­ҳои «Ҷазираи шинокунанда», 1895; «Сар­гузаштҳои ғайри­одии экспедитсияи Барсак», пас аз фавти Верн соли 1914 ба табъ расидааст).
Мувофи­қи маълумоти ЮНЕС КО теъдоди асарҳои тарҷу­машудаи Верн баъди асарҳои Агата Кристи аз рӯйи шумора дар ҷаҳон дар ҷойи дуюм меистанд, ки ба 148 забони дунё, аз ҷумла ба забони тоҷикӣ, тарҷума шудаанд .
Фарҳанги Вахш, Маданияти Вахш — фарҳанги давраҳои охири асри биринҷӣ дар поёноби Вахш ва Қизилсӯи ҷануби Тоҷикистон, ба нимаи дуюми ҳазораи 2 то мелод мансуб аст.
Бо мақсади бузургдошти 1310-солагии Абуҳанифа Нӯъмон ибни Собит ва саҳми гаронбаҳои ӯ дар рушди фарҳанг, тамаддуни исломӣ ва аҳамияти калон доштани мероси динию ҳуқуқии ӯ дар худшиносии миллӣ ва муколамаи тамаддунҳо бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 629 аз 3 марти соли 2009 Муассисаи давлатии таълимии «Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам» номгузорӣ карда шуд.
Донишкада бо кумаки мутахассисин аз Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, шўъбаи масоили фалсафии дини Пажуҳишгоҳи фалсафа ва ҳуқуқ ва сиёсатшиносии Фарҳангистони улуми Тоҷикистон, Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, Донишгоҳи Ал-Азҳар, Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Кумитаи дини назди Ҳукумати Ҷумҳурӣ барномаҳои таълимии худро такмил дод.
Мадрасаи исломии ба номи Имом Тирмизӣ соли 1997, баъди аз байн бурдани собиқ Идораи Муфтиёт бо қарори Анҷумани мусулмонони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мувофақа бо Кумитаи оид ба корҳи дини назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти 218 аз 05.06.1997-ум ба қайд гирифта шуд.
Тарзи гузаронидани имтиҳоноти ниҳои бо таъсис додани комиссияи имтиҳоноти ниҳои аз намояндагони зерин: Кумитаи дин, Академияи улуми ҷумҳурӣ, Маркази исломӣ ва устодони ДИТ ба роҳ монда мешавад.
Донишкадаи исломии Тоҷикистон (номи расмӣ: Муассисаи давлатии таълимии «Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам») — муассисаи олии омузиши улуми исломӣ дар Тоҷикистон.
«Калимоти қисор»-и вай шомили ақидаҳои суфия дар илму маърифат, зикру ибодат, ваҷду муҳаббат, ақлу ғафлат, ҳифзу ривоят, талабу мухолифати нафс, ибтило, аҳволу мақомот, тоат ва тақриб, фақру зӯҳд, сабру ризо, убудият ва ихлос, сукр, ғайрат, вақт, ҷамъу тафрика, мавту ҳаёт, фано ва бақо, васлу фасл, тавҳид, тасаввуф ва тариқат, макру истидроҷ, табақоти аҳли тариқат, ғурбат, ашёи мутафарриқа аст, ки ҳар яке бо ҷумлаҳои кӯтоҳ шарҳ ёфтаанд.
Аз мутолиаи ин асари Боботоҳири Урён маълум мешавад, ки вай на марде уммӣ, балки донишманд буда, дар бораи муҳимтарин масоили шариат, печидатарин масоили тасаввуф ва ирфон иҳотаи комил доштаву дар асари худ ба шарҳи онҳо пардохтааст.
Чунончи, дар шарҳи тавҳид мефармояд: «Маънии тавҳид собит намудани сифати ваҳдат барои парвардгор аст ва ин тавҳид ё зоҳирист, яъне бо гуфтани калимаи «Ло илоҳа иллаллоҳ», ҳосил мешавад, ки номаш маърифат аст; вале маърифати ҳақиқӣ нест ва ё ботинист, ки бо ақида ва изъон бар ин, ки худое нест, ҷуз Худои ягона, муҳаққақ мешавад.
Ва итлоқи ҳақиқати маърифат дар ин сурат саҳеҳ буда, зоҳирӣ нест. Тавҳиди қавлӣ ва лисонӣ сабаби исботи исми ориф аст бар он касе, ки ба калимаи тавҳид такаллум мекунад.
Вале маърифати ҳақиқӣ он аст, ки шахси ориф ҳақиқат ва ҳувийяти худро дар шуҳуди Ҳақ фонӣ ва фаромӯш намояд ва ин маънӣ баъд аз шиносоии комил муҳаққақ мешавад».
Тавре ки мебинем, дар шарҳи масоили шаръӣ муаллиф бештар такя ба маърифати ботинӣ, яъне ирфонӣ мекунад ва баъд аз баёни зоҳири масъала, ки ба шариат дахл дорад, ботини онро мекушояд ва аз ин роҳ шариатро аз мавқеи ирфон ва тасаввуф шарҳ медиҳад.
Аммо шуҳрати Боботоҳир дар миёни форсизабонон ба воситаи дубайтиҳои ӯст, ки фаҳлавиёт ҳам номида шуда, ба лаҳҷаи мардуми Ҳамадон ё Лур суруда шудаанд.
Азбаски дубайтиҳои мазкур ба таври мухтасар ва мӯҷаз, бо лаҳҷаи маҳаллӣ суруда шудаанд, зарфияти дарбаргирии санъатҳои бадеӣ ва рамзу таъбироти ирфониро надоранд.
Аз ин ҷост, ки Боботоҳири Урёнро орифе дардманду дилдодаи бетобе донистаанд, ки барои расидан ба мақсудаш шабу рӯз меноладу орзуи дидори маъшуқро дорад ва барои худ ин дунёи бузургро хурд мепиндорад.
Мавзуъҳои рози ҳастӣ, беқиматию бевафоӣ ва нопойдории дунё, шиква аз рӯзгори нобасомон, эътироф ба гуноҳ ва пӯзиш аз Ҳақ, дарвешию қаландарӣ ва маломатигарӣ, ишқ ва мушкилоти он, дӯстӣ, мазоҳири зебоиҳои олами улвӣ ва таҷаллии онҳо дар олами сифлӣ ва ғ.
Дар боби баъзе лаҳзаҳои зиндагии Боботоҳири Урён куҳантарин ахбор дар «Роҳату-с-судур ва ояту-с-сурур дар таърихи оли Салҷуқ»-и Муҳаммад ибни Алӣ ибни Сулаймони Ровандӣ омадааст, ки дар он аз вохӯрии ин шоир бо Султон Туғрилбеки Салҷуқӣ сухан меравад:
Аксар муҳаққиқони таърихи адабиёти форс-тоҷик ва тасаввуф, аз ҷумла Минорский, Эдвард Браун, Муҳаммаддабири Сиёқӣ, Муҷтабо Минавӣ, Саид Нафисӣ, Забеуллоҳи Сафо, Ризозода Шафақ, Ҷаводи Мақсуд ва дигарон ба ин ахбори Ровандӣ эътибори махсус додаанд.
Дипломи Байналхалқии Шараф, барои саҳми муҳим дар ҷомеаи ҷаҳонӣ, комёбиҳои назаррас дар соҳаи идора, дар нашри 10-уми Маълумотномаи Байналхалқии Роҳбарони Барҷаста — 2001 сол қайд шудааст, Институти Амрикоии Библиографӣ, ИМА;
Мукофот барои эътирофи қобилиятҳои Роҳбар барои саҳми муҳим дар соҳаи идора — дар нашри 10-уми Маълумотномаи Байналхалқии Роҳбарони Барҷаста — 2001 сол эътироф шудааст, Институти Амрикоии Библиографӣ, ИМА;
Медали Тилоии «Барои сулҳ ва ҳамфикрӣ», соли 2006 аз ҷониби Федератсияи Сулҳ ва Ҳамфикрӣ (Созмони байналхалқии ғайридавлатӣ бо статуси машваратӣ дар назди ЭКОСОС СММ ва бо статуси иштирокчии Шурои Аврупо) мукофотонида шудааст;
Дипломи СММ-ХАБИТАТ ва Ташкилоти Умумиҷаҳонии Шаҳрҳои Муттаҳид ва Ҳокимиятҳои Маҳаллӣ, барои баланд бардоштани сатҳи зиндагӣ дар шаҳри Душанбе, Рӯзи Умумиҷаҳонии ХАБИТАТ, Қазон — 2006 сол.
Ордени «Ситораи Президенти Тоҷикистон» — 2020, бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон собиқ Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ордени Ситораи Президенти Тоҷикистон дараҷаи қадрдонӣ карда шуд
1974—1975, Сармуҳандиси гурӯҳи идора ва назорати корҳои шабакаҳои иттилоотӣ-ҳисоббарорӣ ва мошинҳои ҳисоботии ноҳиявӣ Раёсати омори вилояти Кӯлоб, шаҳри Кӯлоб;
Маҳмадсаид Убайдуллоев (Убайдуллоев Маҳмадсаид Убайдуллоевич; тав. 1 феврали 1952, Фархор, Тоҷикистон) — ходими давлатӣ ва ҷамъиятии шӯравӣ ва тоҷик.
Дар Донишкадаи Политехникии Тоҷикистон таҳсил намудааст , Донишкадаи Политехникии ба номи Ленини Харковро хатм намудааст , Мактаби олии ҳизбии назди КМ ҲКИШ дар Тошкандро бо баҳои аъло хатм намудааст .
Бинобар ба тавсифи Дарвешалии Чангӣ 1542-43-1649, «Туҳфату-с-сурур»-»аз натоиҷи килки сеҳросор бар сафҳаи рӯзгор девони ашъор, рисолоти чанд сохта, дар илми адвор муаллифи мастур ва мусаннифоти мутаадид аз ӯ монда…» дар ҳаёти мадании даврааш нақши босазо гузошта, дар вусъати афкори илмӣ, рушди эҷоду иҷрои мусиқӣ корҳои мондагори илмӣ ва ҳунарӣ намудааст.
1533-1539 бахшида), «Рисола дар баёни Дувоздахмақом» (ба назм, аввалин таълифоти назариявии мусиқӣ ба назм нигошташуда), «Рисолаи киромия дар илми мусиқӣ» , «Султония» ва ғ.
дар таърихи тамаддуни мусиқии садаи аз муҳимтарин таълифоти мусиқӣ маҳсуб шуда, аксари мусиқидонони садаҳои 16-17 ва ибтидои садаи Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон ва Ҳиндустон ба осораш чун манобеи муътамад истинод овардаанд.
Дар инкишоф ва тадвини поэтикаи мақомҳо Кавкабии Бухороӣ низ саҳми босазо дошта, бори аввал матни мақомҳоро тартиб дода, минбаъд ин кори ӯ дар ҳавзаҳои ҳунарию эҷодии Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон, Ҳиндустон як раванди нави эҷодию иҷроиро дар санъати мақом ва мақомхонӣ рӯи саҳна овард.
Дар заминаи «Куллиёти Дувоздаҳмақом» на фақат назми комили мақомҳо , инчунин минбаъд таҳия ва тадвинкунандагони назми «Шашмақом», «Ҳафт дастгоҳ» аз ин кори Кавкабии Бухороӣ истифодаи зиёд бурдаанд.
Кавкабии Бухороӣ чун мусанниф дар шаклу анвоъ, жанрҳои шеърию мусиқии «савт», «кор», «нақш», «амал», «пешрав», «миёнхона», «сархона», «сарбанд», «қавл», «куллиёт», «рехта», «саҷъ» ва дигар таркиботи мақомҳо тагӣироту такмилоти навине ворид карда, дар аксари ин анвои созию овозӣ асарҳои рангине офаридааст.