polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ин ноҳия 23 ноябри соли 1930 дар бахше аз вилояти Кӯлоб дар Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон таъсис ёфта ва 2 декабри соли 1992 бахше аз вилояти Хатлон шуд.
Дар шимол бо ноҳияҳои Ховалинг ва Муъминобод, дар шарқ бо ноҳияи Шӯробод, дар ғарб бо ноҳияи Восеъ ва дар ҷануб бо ноҳияи Ҳамадонӣ ҳамсоя аст.
Маркази ин ноҳия шаҳри Кӯлоб аст, ки дар канори рӯди Ахшу, шохоби рости рӯди Панҷ, 203 км ҷанубу ғарбтар аз Душанбе, дар доманаи кӯҳсори Ҳазрати Шоҳ ҷой дорад.
Кӯшишҳои мардуми Рӯшон барои озоди аз аҷнабиёни афғон ки аз тарафи Русияи Подшоҳӣ дасгири ва пасон амалӣ шуд ба мақсади худидоракунии ин мулкҳо нарасиданд зеро дар солҳои 1895 – 1920 Рушон дар баробари дигар мулкҳои Помир яке аз бекигариҳои аморати Бухорои турк гашт ва бек ҳокимияти Қалъаи Вамар-ро гирифта мир хонда шуда бо ваҳшонияти бе нобиға машҳур шуд.
Қаламрави подшоҳии Рӯшон сарзамини имрӯзаи ноҳияи тоҷикии Рӯшон ва бахши Рӯшони вулусволии афғонии Шуғнон дар ду канораи рӯди Панҷро дар бар мегирифтааст.
Дар шимол бо ноҳияи Ванҷ, дар шарқ бо ноҳияи Мурғоб, дар ҷануб бо ноҳияи Шуғнони Тоҷикистон ва дар ғарб бо вулусволии Шуғнони вилояти Бадахшони Афғонистон ҳаммарз мебошад.
Соли 1895 подшоҳии Рӯшон, ки дар ҳар ду канораи рӯди Панҷ қарор дошт, дар паи ҷаҳонгириҳои Русия ва Британия дупора гардид ва канораи рост ба аморати Бухоро ва канораи чап ба Афғонистон дода шуд.
Ритмҳои мусиқии рақсӣ барои ташаккули симфонияҳои классикӣ (мас., Симфонияи 7-уми Бетховен, соната, жанрҳои созию овозӣ, драмаи мусиқӣ ва ғайра) таъсир намудааст.
Абдуллоев, «Суруди кӯҳсор», «Чорзарб» ва «Ёр омад»-и А. Одинаев, кантата («Ғалаба», «Шаъну шараф ба партия»-и А. Ленский; «Кантата»-и идонаи З. Шаҳидӣ) ва дар асарҳои созию овозиашон Я.
Сабзанов («Лола»-и С. Урбах ва С. Баласанян, «Дӯстии халқҳо»-и А. Ленский, «Сюитаи тоҷикӣ», «Навои кӯҳистон»-и К. Тушинок ва ғайра) аз имкониятҳои мусиқии рақсӣ васеъ истифода кардаанд».
Дар байни халқ барои жанрҳои вокалӣ ҳам рақсҳо мавҷуданд (мас., дар байни тоҷикону ӯзбекҳо лапар, ялла, бадеҳа ва ғайра), ки бо ҳамоҳангии созҳои мусиқӣ ё бе онҳо иҷро мешаванд.
Дар шимол бо ноҳияҳои Данғара ва Восеъ, дар шарқ — бо ноҳияи Ҳамадонӣ, дар ғарб — бо ноҳияҳои Вахш ва Румӣ ва дар ҷануб — бо ноҳияи Панҷ аз ноҳияҳои вилояти Хатлон ва вулусволии Дарқад аз бахшҳои Вилояти Тахор дар Афғонистон ҳаммарз аст.
Ин филм, ки дар он нақши асосиро Ҷим Керрӣ бозӣ мекард, хеле машҳур гардид ва Кэмеронро чун ситораи наве дар осмони синамо шинохтанд ва ба ӯ ҷоизаи беҳтарин ҳунарпешаи ҷавони солро доданд.
Дар даврони кӯдакӣ Кэмерон ва хоҳари калонии ӯ духтарони авбошнамо буданд: онҳо мусиқии ғайримаъмул гӯш мекарданд, бо бачагони маҳаллӣ бозӣ мекарданд, дашном медоданд ва бо ҳар кас тайёр буданд мушт ба гиребон шаванд.
Вале амри тақдир дигар буд: замоне, ки Диаз 16 сола буд, дар яке аз шабнишиниҳо ӯ бо суратгир Ҷеф Дюнасс шинос шуд, ки ӯ Кэмеронро ба кор ба оҷонсии моделии "Элит" / / даъват кард.
Шӯҳрати ҳунарпеша пас аз баромадани филми "Тӯйи арӯсии дӯсти беҳтарини ман" / ' , 1997/ афзуд, ки дар ин ҷо ӯ бо ҳамроҳии ситорае ба мисли Ҷулия Робертс нақш офарида буд.
Аз нақшҳои охирини Кэмерон филмҳои "Фариштаҳои Чарлӣ" ва филми машҳури "Осмони ванилӣ", ки барои иштирок дар он Диаз ҷоизаи "Глобуси тилоӣ"-ро чун беҳтарин ҳунарпеша дар нақши дуюмдараҷа гирифт, бояд қайд намуд.
Ҳарчанд ки Диаз ҳунарпешаи машҳур аст, ӯ худнамоӣ намекунад - ӯ дар хонаи одӣ зиндагӣ мекунад, либосҳои ба худаш маъқулро мепӯшад ва барои харид ба мағозаи наздиктарин меравад.
Намояндаи халқии ИҶШС , котиби Раёсати Иттиҳоди нависандагони ИҶШС, раиси Кумитаи тоҷикистонии пуштибонӣ аз сулҳ, узви Кумитаи ҷоизаҳои ленинӣ ва давлатӣ дар бахши адабиёт, ҳунар ва меъморӣ, узви Кумитаи Шӯравии ҳамдилӣ бо кишварҳои Осиё ва Африко буд.
Ин достонҳо сипас чун осори сарфарозшуда ба ҷоизаи давлатии Иттиҳоди Шӯравӣ борҳо мунташир ва ба дигар забонҳо баргардон шудаанд: аз он ҷумла, ба русӣ «Голоса Сталинграда», «Советский писатель», М., 1979 ва нашриёти «Ирфон» , дар Фрунзе ва Нуқусе .
Достонҳои «Сурӯши Сталинград», «Тоҷикистон — исми ман», «Гаҳвораи Сино», «Масъуднома» ва силсилаи «Созҳои Шероз» ӯро аз маъруфтарин шоирони порсигӯйи садаи 20 кардаанд.
Ҳар гуна тағйироти энергиявӣ дар натиҷаи фурӯбурд, афканиш ё ҳангоми бар­хӯрд танҳо дар мавриди гузариши квантии электрони атом аз як ҳолати муқимӣ ба ҳолати муқимии дигар муайян карда мешавад.
Дар атомҳои бисёрэлектрона абри электронии ҳолати асосӣ ба худии худ сохтори қабат-қабат дорад, ки онро дар шабоҳат бо гурӯҳбандии савияҳои атоми ҳидроген ҳамчун натиҷаи пай дар пай бо электронҳо пуршавии ҳолатҳои озоди камэнергиятарин тасаввур кардан мумкин аст.
Вале атом дар ҳолати ионӣ (атоме, ки як ё чанд электронашро гум кардааст — иони мусбат; атоме, ки ба худ электрони изофа гирифтааст — иони манфӣ) дорои барқа -и мусбат ва манфӣ буда метавонад ва ин гуна атомҳоро ионшуда меноманд.
Агар бо ҳарфи чандияти ионида шудани атомро ифода кунем, метавон гуфт, ки дар иони мусбат - электрон ва дар иони манфӣ + электрон боқӣ мемонад ва барқаи онҳо мувофиқан + ё - мешавад.
Ҳолати атоми ҳидроген аз назари механикаи квантӣ бо қиматҳои дискретии чаҳор бузургии фи­зикӣ — энергия , гаштовари мадорӣ , соятасвир -и гаштовари мадорӣ ва гаштовари спи­нӣ дар самти -и дилхоҳи фазо муайян мешавад.
Энергияи пурраи атоми беҳаракат ба ҷамъи энергияи кинетикии ҳама электронҳо ва энергияи потенсиалии таъсироти мутақобили ҳама зарраҳои барқаманди атом ва қувваи телахӯрди электронҳо аз якдигар баробар аст.
Азбаски электрон чун ҳар гуна микрозарраи дигар дар баробари зарра будан мавҷрафтор низ ҳаст, онро чун чизи нуқтагие, ки мувофиқи назарияи Бор аз рӯйи мадорҳои муайян ҳаракат мекунад, муойина кардан дуруст нест (яъне мафҳуми масир дар механикаи квантӣ маънои худро гум мекунад).
Зичии электронии мутобиқ ба савияи Е1 дар соҳаи ба ҳастаи атом наздиктарин ҷой мегираду зичии мутобиқ ба савияи Е2 — дар масофаи миёнаи аз он дуртар ва ғайра Дар атоми мураккаб ин электронҳо қабатҳои электронӣ ташкил медиҳанд.
Маҷмӯи басомадҳои гузаришҳои имконпазири оптикӣ тайфи оптикии атомро таъйин мекунад, ки дар чанд силсилаи тайфӣ (маҷмӯи хатҳои тайфии мансуб ба қимати яксони , ки шиддаташон бо ин ё он қонуният тағйир меёбад) зуҳур мекунанд.
Барои атоми ҳидроген силсилаҳои дигар — дар соҳаи ултрабунафши тайф силсилаи Лайман , дар соҳаи инфрасурх силсилаи Пашен , силсилаи Бреккет , силсилаи Пфунд ва силсилаи Хамфри низ мушоҳида шудаанд .
Барои ин гуна ионҳо тақсимоти зичии электронӣ ҳам мисли тақсимоти электронии атоми ҳидроген аст, вале назар ба он бор зиёд аст; бинобар ин дар ионҳои ҳидрогенмонанд андозаи мадорҳои электронӣ мутаносибан хурд мешавад.
Барои кишти тирамоҳӣ гандуми навъҳои «Ормон ИЭ», «Алекс», «Зироат-70», навъҳои дуфаслаи «Садоқат», «Ориён», «Файзбахш», «Шокирӣ», «ИЗ-80», «Фарҳодӣ- 60» ва гандуми сахти «Президент»-ро, ки олимони Институти зироати АИКТ рӯёнидаанд, истифода мебаранд.
Гандуми мазрӯъ соли 6000 то м. дар Ҳиндустон, соли 5000 то м. дар Ҳабашистон, нимҷазираи Пиреней ва ҷазираҳои Британия ва баъд аз ҳазор соли дигар дар Хитой паҳн гашт.
Дар «Иршоду-з-зироъа фӣ илми-л-ҳироса» навъҳои гуногуни гандум (сафедак, сурхак, сурхаки баҳорӣ, уштурдандон, канагандум, каллагандум, гулгандум, паҳнгандум, сиёҳдона, сурххӯша, сафедаки калон, сафедаки реза, сафедаки баҳорӣ ва ғайра) қайд гардидааст, ки далели яке аз марказҳои парвариши гандум будани Осиёи Марказӣ аст.
Дони гандум то пухтан 3 давраро аз сар мегузаронад: ширу хамирӣ (дон қариб комилан шакл гирифта, рангаш сабз ва миқдори обаш 40-65 % мешавад), нимдумбулӣ (ранги дон зард ва миқдори обаш то 25-30 % кам шуда, дохилшавии моддаҳои ғизоӣ аз барг қатъ мегардад) ва расидан .
Формулаи гули себ чунин аст: – 5, – 5, А , , яъне косабарг аз 5 барг, гултоҷ аз 5 гулбарг, андротсей аз 5-тоӣ гардбарг дар ду давр, гинетсей аз 5 тухмдони пайвасти мураккаб иборатанд; ғӯрак поинӣ аст.
Дар мавриди пайдоиши гулҳои дуҷинса ақидаҳои илмии гуногун вуҷуд доранд, аз ҷумла ақидаи Бесси ва Гиллир, ки фарзияи стробилӣ ё эвантӣ меноманд, машҳур аст.
Тухмдон аз се қисм иборат аст: поин – ғӯрак , ки дар он тухммуғҷа инкишоф меёбад; миёна – стилодий , ки ба амали гардолудӣ кумак мерасонад; боло – гардгирак , ки аз бофтаҳои махсуси гардгир таркиб ёфтааст.
24 август — тақрибан дар як вақт, дар Русия ду тайёраи мусофирбар ба садама дучор шуданд: Ту-154Б2 тайёраи авиакомпанияи «Сибир», ки аз фурудгоҳи Домодедовои ба Сочӣ парвоз мекард, (дар вилояти Ростов ба садама дучор гардид, ки 51 нафар одамон ҳалок шуданд, ва тайёраи Ту-134а-и авиакомпанияи "Волга-Авиаэкспресс",аз аэропорти Домодедовои ба Волгоград парвоз мекард, (дар вилояти Тулск ба садама дучор гардид,ки 42 нафар одамон ҳалок шуданд).
1 июл — Тачҳизоти кайҳонии Кассинӣ-Гюйгенс баъди 7 соли сайру гашт ба системаи Зуҳал расид ва ба тадқиқоти давра, сайёраҳо ва магнитосфераи Зуҳал шурӯъ кард.
21 июл — дар 17 конфронс оид ба НУН , ки дар шаҳри Дублини Ирландия баргузор гардид, астрофизик Стивен Хокинг бо маърӯзаи худ барои ҳалли мушкилоти "нобудшавии маълумот дар шикофии сиёҳ" баромад кард, ки 30 сол боз ҳалли худро наёфта буд.
Дар асл – ин лоињаи озод ва аз якдигар новобастаи садњо лоињакашони дунё ба шумор рафта, бањри эљоди муњити кории мӯътадил ва самарабахши мизњои кории замонавї, танзимшаванда ва устувор, ки асосашонро архитектураи шабакавии компонентї ва шаффоф ташкил медињад, равона карда шудааст.
Дар натиҷаи таҷдиди хоҷагиҳои калонҳаҷм наздик 7000 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ ва оилавӣ ташкил гардида, бо ин васила ислоҳот дар соҳаи кишоварзӣ имкон дод, ки самаранокии замин таъмин гардад.
Дар соли 2015-ум дар хоҷагиҳои кишоварзии ноҳия 333 га боғ ва 9 гектар токзори нав шинонида шудааст, ки дар оянда барои зиёд намудани истеҳсоли меваю ангур ва инкишоф додани ин соҳа замина мегузорад.
Дар ин маврид, ҷоизи қайд аст, ки моҳи марти соли ҷорӣ бо иштироки Сарвари давлат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар дар ҳудуди заминҳои навкорами ҷамоати деҳоти Чашмасор барои бунёди 685 гектар боғот заминагузорӣ карда шуда, дар зиёда аз 100 гектари он ниҳолҳои сиёҳолу шинонида шуданд.
Дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров 55 муассисаҳои фарҳангӣ, аз ҷумла, 17 адад клубҳо, 31 китобхона, мактаби санъат ва ансамбли «Шашмақомхонон» фаъолият дорад.
Дар маркази ноҳия шаҳраки Ғафуров сохтмони маҷмааи фарҳангию фароғатӣ оғоз гардида, толори кинотеатри “Шарқ” дар маркази ноҳия аз таъмири хушсифат бароварда шуда, ба истифода дода шуд.
Дар миқёси ноҳия 1 осорхонаи ҷумҳуриявӣ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров ва 1 боғи фарҳангӣ-фароғатӣ ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ фаъолият мебарад.
Инчунин дар миқёси ноҳия 82 адад ёдгориҳои таърихӣ-фарҳангӣ қарор дошта, 7 адади онҳо ёдгориҳои таърихӣ-фарҳангии аҳамияти ҷумҳуриявӣ мебошад.
Такмилёбии дастаи ҳунарии рақсии «Садбарг», ансамбли «Шашмақомхонон» даҳҳо дастаҳои ҳунарии шаҳраку ҷамоатҳо ба майдони фарҳанги ноҳия симоҳои нави эҷодиро тавлид намуд.
Дар ноҳия ёдгориҳои таърихӣ ба монанди қасри Маданияти Арбоб, муҷассамаи Бобоҷон Ғафуров, муҷассамаи “Аскари номаълум”, муҷассамаи “Исмоили Сомонӣ”, нимпайкараи “Ҷаббор Расулов”, “Р.Набиев”, нимпайкараи қаҳрамонони Иттиҳоди Шӯравӣ “Ф.Ахмедов”, “Д.Азизов”, “Ҳоди Кенҷаев”, “Саидхоҷа +рунхӯҷаев”, мазори “Хоҷабоқирғон”, мазори “Чашмаи арзана” дар руҳияи хештаншиносию зебоипарастӣ насли наврасро барои тарбияи намудан хидмат мерасонад.
дар ноҳия сохтмон ва таъмиру тармим зиёда аз садҳо иншоотҳои истеҳсолӣ, маданию маишӣ, фарҳангӣ, иҷтимоӣ ва барқарокунии роҳҳою кӯпрукҳо, иншоотҳо мавриди истифода қарор дода шуданд.
Дар қаламрави ноҳия 89 адад муассисањои таълимии тањсилоти асосӣ ва миёна, аз љумла 76 адад мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, 3 адад мактабҳои таҳсилоти умумии асосӣ, 1 адад Мактаби хонандагони болаёқат, 2 адад гимназияҳои давлатӣ, 3 адад гимназияњои хусусӣ, 1 адад мактаби хусусии таҳсилоти миёнаи умумӣ, 1 адад мактаб-парваришгоҳи махсуси ношунавоён фаъолият доранд.
Аз ин миқдор муассисаҳои номбурда 4 адад мактаб, 1 адад гимназия, 1 адад маркази таҳсилоти иловагӣ дар шаҳраки Ғафуров ҷойгир буда, боқимондаи онҳо дар деҳот қарор доранд.
Дар ноҳия як адад мактаб-парваришгоҳи махсуси ношунавоён амал мекунад, ки дар он аз 18 шаҳру ноҳияҳои вилоят 287 нафар кӯдакон, аз љумла 117 нафар духтарон таҳсил доранд.
Дар 5 соли охир миқдори мактабҳои намуди нав ба 3 адад, аз он ҷумла гимназияи хусусии «Сафина», «Нури Ирфон», муассисаи махсусгардонидашудаи хонандагони болоёқат ташкил карда шуданд.
Дар ҳудуди шаҳраку деҳоти ноҳия ҳамаи 4 барномаи давлатии телевизионии ҷумхуриявӣ - ТВТ, ТВ Сафина, Ҷаҳоннамо, Баҳористон ва вилоятӣ пахш мегардад.
Ҳамчунин нашрияи соҳавии соҳаи маориф бо номи “Раҳбари дониш” ва радиои беноқили маҳаллӣ бо номи “Замон” мардуми ноҳияро бо навгониҳои маҳалливу ҷумҳуриявӣ шинос менамояд.
Ба Исписор аз деҳкадаҳои кӯҳии Қалъача, Овчӣ, Такоб, Қайрағоч ва ҳам Қатағану Хистеварз одамон бегоҳии ҷумъа ба бозор омада, пагоҳи ба манзили хеш бармегаштанд.
Ҳамзамон дар ноҳия корхонаҳои калони саноатӣ ба монанди ҶДММ «Алфа ПЭТ», ҶДММ «Зерновая Компания», ҶДММ «Ободкори Хуҷанд», ҶДММ «Юсуф Саркор», ҶДММ «Сахо», ҶДММ «Ғаллаи Суғд», ҶДММ «Ширкати Азизӣ» фаъолият доранд, ки онҳо ба рушди соҳаи саноати ноҳия мусоидат карда истодаанд.
Дар шимол бо ноҳияҳои Зафаробод ва Спитаман, дар ғарб бо ноҳияҳои Устарӯшан ва Шаҳристон, дар ҷануб бо ноҳияҳои Айнӣ ва ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ аз бахшҳои вилояти Суғд ҳамсоя ва дар шарқ бо ноҳияи Лайлак аз бахшҳои вилояти Бодканди Қирғизистон ҳаммарз аст.
Ба кори эҷодӣ аз аввали солҳои шастуми асри мозӣ саргармӣ дошта, дар оғози фаъолияташ ба таълифи ҳикоя, бахусус, ҳикояҳои ҳаҷвӣ, пардохтааст, ки аксарашон дар ду маҷмӯа – «Сареву савдое» ва «Як сару сад хаёл» фароҳам омадаанд.
Дар давоми солҳои ҳафтодуми асри гузашта насри тоҷик дар адабиёт мақоми устувор пайдо карда, аз тасвирҳои зоҳирӣ ба инъикоси рӯҳии инсон, мураккабии рафтору кирдор ва андешаю гуфтори қаҳрамонон рӯй овард, ки Урун Кӯҳзод ҳам дар ин ҷода аз ҷавонадибони муваффақ ва ҷӯяндаву тозанигор буд.
Сипас қиссаи «Кини Хумор» ба дасти хонандагон расид, ки давоми мавзӯи пайгирифтаи нависанда буда, масъалаҳои одобу ахлоқи ҷомеаро мавриди таҳқиқи бадеӣ қарор додаст.
Соли 1977 қиссаи мусаннади «Як рӯзи дароз, рӯзи бисёр дароз» ба табъ расид, ки ба тасвири порае аз рӯзгори сангини фарзанди фарзона ва муборизи халқи тоҷик Устод Садриддин Айнӣ бахшида шудааст.
Дар навиштаҳои Урун Кӯҳзод насри тасвиру андеша бо публитсистика омезиш ёфта, нависанда ин услубро ҳамчун силоҳи мубориза ба муқобили қамбудиву носозгориҳои ҷомеа ба кор мебарад.
Дар романи «Ҳам кӯҳи баланд, ҳам шаҳри азим» -и ӯ масъалаи муҳимми ҳаётии пайванди аслҳову наслҳо ва давру замонҳоро мавриди баҳсу баррасии бадеӣ қарор додааст.
Урун Кӯҳзод адиби пухтакору мушоҳидакор буда, дар давоми чанд соли охир қиссаву рисолаҳои публитсистии «Тоҷикони имрӯза» , «Лоҳутӣ ва баъди ӯ» , «Ҷамъи парешон» , «Ахлоқи воло – дафъи бало» , «Акашариф – Борбади асри бист» ва як силсила мақолаю ҳикоя ба табъ расонд, ки шоҳиди чунин даъвоянд.
Романи таърихии Урун Кӯҳзод «Ҳайҷо», ки солҳои 2005-2006 дар маҷаллаҳои «Сухан» ва «Садои Шарқ» ва соли 2014 дар шакли китоб ба табъ расид, ба таҳқиқи адабии мавзӯи хеле муҳим – аз тарафи Русияи подшоҳӣ ғасб намудани Осиёи Миёна, хосса Аморати Бухоро, бахшида шудааст, ки аз нигоҳи паҳнои тасвири воқеаҳо ва баррасию арзёбии онҳо хеле ҷолибу беназир аст.
Пас аз хатми донишкада чанде омӯзгори мактаби миёна, баъдан корманди илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, солҳои 1961-1963 дар хидматӣ аскарӣ будааст.
Дастнависи яке аз ҳикояҳояш, ки ба маҷаллаи «Садои Шарқ» фиристода буд, диққати устод Фазлиддин Муҳаммадиевро ҷалб менамояд ва эшон, ки ҳамон солҳо сармуҳаррири маҷаллаи «Хорпуштак» буданд, пешниҳод мекунанд, ки нависандаи ҷавон ба маҷаллаи ҳаҷвии эшон ба кор биёяд.
Соле чанд муҳаррири калони Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик, мудири шуъбаи очерку публитсистикаи маҷаллаи «Садои Шарқ», мудири шуъбаи нашриёти «Адиб», сармуҳаррири маҷаллаи «Садои Шарқ» ва мудири шуъбаи насри Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ будааст.
Нависандаи халқии Тоҷикистон, Корманди шоистаи Тоҷикистон барандаи Ҷоизаи ба номи Садриддин Айнӣ , Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ .
Санҷиш хуб гузашту акнун мардум, тибқи анъанаҳои нави Ҳокимияти Шӯравӣ, омадани аввалин қатораи мусофиркаши Тирмиз-Душанберо, ки пойтахти тоҷиконро бо шабакаи роҳи оҳани умумииттифоқ мепайваст, нигарон буданд.
Дар вокзали тозабунёди Душанбе миёни ҳозирин, ки аксарият намояндагони ҳукумат буданду бояд маҷлиси тантанавӣ доир менамуданд, се ҷавони аврупоӣ, ки дар сар кулоҳи базеби чармин доштанд, ба кадом як кори барои аксарияти ҳозирин номаълум машғул буданд.
Онҳо рӯйи саҳнаи вокзал чобукона гоҳ ин сӯву гоҳ он сӯ ҳаракат карда, сепояи калонеро дар ҷое муқаррар менамуданд, рӯи он кадом дастгоҳеро ниҳода, гӯшаки онро тоб медоданд.
Ҳаяҷону хурсандӣ ва тааҷҷубу ҳайрат ҳадду канор надошт, чунки ба ин куҳан диёри дурдасте, ки ҳатто роҳи ҳамвораш хеле кам буд, бори аввал «аспи оҳанин» ё, ба истилоҳи дигари мардуми содалавҳ, «шайтон-ароба» меомад.
Паровоз фашшосзанон дуду буғ бароварда дар назди майдончаи вокзал қарор гирифт… Баъди чанд рӯз мардум ба Душанбе омадани поезд ва чеҳраҳои худу шиносонашонро дар пардаи кино дида, фаҳмиданд, ки ин се ҷавони аврупоӣ чикора будаанд.
Ҳаваскорони кино Н. Гизулин, В. Кузин, А. Шевич, ки бо аппарати фартути киногирии «Кинамо», омадани поезди аввалро ба навор мебардоштанд, минбаъд дар таърихи Тоҷикистон ҳамчун асосгузорони кинои тоҷик сабт шуданд.
Василий Василевич Кузин дар ёддоштҳояш менависад, ки 15 октябри соли 1929 — рӯзи кушодашавии Анҷумани сеюми фавқулоддаи Шӯроҳои Ҷумҳурии Мухтори Тоҷикистон, ки дар рафти он оид ба таъсиси Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар ҳайати СССР декларатсия қабул шуд, ба вакилон киножурнали нахустини «Тоҷикистони советӣ» намоиш дода шуд.
«Пас аз хотимаи қисми кории анҷуман дар саҳна пардаи сафед кашиданд. Миёни тақрибан 800 нафар ҳозирин, ки дар курсиҳо нишаставу дар роҳравҳо истода буданд, толорро хомӯшӣ фаро гирифт. Садои ба кор даромадани дастгоҳи намоиши филм баланд шуду ҳозирин рӯи парда воқеаҳои ба қарибӣ дар пойтахт рухдодаро диданд. Чархи филм дароз набуд — ҳамагӣ 300 метр. Вале ҳамон бегоҳ кадрҳоро даҳҳо бор гаштаву баргашта тамошо мекарданд ва ҳар дафъа бо садоҳои хушҳолона ва кафкӯбиҳои пурмавҷ истиқбол мегирифтанд».
Дар хотираи таърихии халқ эҳё кардани симои Рӯдакии бузург — филми «Қисмати шоир» (барандаи ҷоизаи аввал дар Кинофестивали байналмилалии Қоҳира, соли 1959), тавоноии маънавии шеър ва ҳикмати Абулқосим Фирдавсӣ — филмҳои «Коваи оҳангар» , «Достони Рустам» , «Рустам ва Суҳроб» , «Достони Сиёвуш» ; ба экран овардани классикаи муосири тоҷик — «Дохунда» , «Ҳасани аробакаш» , «Одам пӯсташро иваз мекунад» 1978—1979 аз ҷумлаи комёбиҳои беназири кинои тоҷик дар офаридани филмҳои бадеӣ ба шумор мераванд.
Сохтани филмҳои «Тоҷикистон» бо ҳамкории Л. Степанова (соҳиби медали биринҷӣ ва Грамотаи Фахрии Кинофестивали байналмилалии Венетсия, соли 1946), «Дар кӯҳҳои Помир» , «Водии миллионерҳо» , «Қувваи бузург» , «Дар Помир» , «Водии Вахш» , «Сарзамини ҷавонӣ» , «Тоҷикистони Советӣ» (нахустин филми ранга, соли 1951; Мукофоти давлатии СССР, соли 1952), «Иди халқи тоҷик» , «Одамони кишвари офтобрӯя» , «Ассалом, Тоҷикистон» , «Чаҳор суруд дар васфи Тоҷикистон» , «Садриддин Айнӣ» , «Сарояндаи Ватан» , «Садриддин Айнӣ» , ки воқеан кинои тоҷикро соҳиби аввалин ҷоизаҳои байналмилалӣ гардонда буданд (хусусан филмҳо дар бораи нависандаи бузург Садриддин Айнӣ, ки ба шарофати онҳо ӯ барои наслҳои оянда зинда мондааст) ба соҳаи дигари фаъолияти кинои тоҷик — ба офаридани филмҳои мустанад бунёд гузошт ва он тадриҷан инкишоф ёфт.
Бо ин ҳама Кимёгаров асолати ахлоқи ҳамидаи тоҷикон — меросбарони бойтарин фарҳанги маънавии мардуми эронинажодро баланд бардошт ва моро ба фарогирии навоварона, оммавӣ ва умумихалқии арзишҳо ва сарчашмаҳои маънавии гузаштаамон раҳнамун сохт.
Дар филми «Муҳоҷир» нақши асосиро, ки Комил ном дорад, худи Комил Ёрматов ва завҷаи қаҳрамон — нақши асосии занонаро — аввалин ҳунарпешаи кинои тоҷик София Тӯйбоева бозӣ кардаанд.
Аз ин хотир таъсиси воқеии кинои касбии тоҷикро бояд аз он давра ва аз он омил ба ҳисоб гирифт, ки маҳз кинематографистони миллӣ — Комил Ёрматов , София Тӯйбоева Фирӯз Баҳор , Р. Қурбонов, Р. Пирмуҳаммадов, Д. Саидов , Қ.
Борис Кимёгаров нахустин коргардоне буд, ки бо чунин қадрдонӣ ва эҳтиром ба мероси бойи халқҳои эронӣ рӯй овард ва аввалин шуда ин меросро дар марҳилаи нави таърихӣ ба шакли ҳунари нав — кино дубора ба арзишҳои тамаддуни ҷаҳонӣ табдил дод.
Дар паҳлӯи Кимёгаров таҳиягарони шинохта ба мисли Давлат Худоназаров, Валерий Аҳадов, Тоҳир Собиров, Марат Орифов, Анвар Тӯраев, Марворид Қосимова, Абдусалом Раҳимов, Сӯҳбат Ҳомидов, Муқаддас Маҳмудов, Майрам Юсуфова, Марворид Қосимова ва чанде дигарон фаъолият намуда, филмҳои хотирмон таҳия кардаанд.
Дар ин радиф гуфтан лозим аст, ки Евгений Мотил, ки дар ҷаҳон бо филми «Офтоби дурахшони биёбон» машҳур аст, фаъолияти касбии худро дар «Тоҷикфилм» шурӯъ кардааст.
Филме, ки ӯ таҳти унвони «Бачаҳои Помир» ба навор гирифтааст, бо худ давраи нави гуяндагиро ҳам дар самти «забони филм» ва ҳам дар маҷмӯъ эстетикаи кинои тоҷик оғоз намуд.
Аз ҳамин сабаб, яке аз хусусиятҳои асосии давраи аввали истиқлол дар кинематографияи тоҷик ин аст, ки кинои миллӣ ба ду тариқа арзи вуҷуд кард — яке дар дохил ва дигар дар хориҷи кишвар.
Филмҳои баландмақоми кинематографистони тоҷик дар хориҷи кишвар «Қош ба қош» ва «Падари маҳтобӣ»-и Бахтиёр Худойназаров , «Парвози занбӯр» ва «Фариштаи китфи рост»-и Ҷамшед Усмонов маҳсуб мешаванд.
Дар байни шумораи зиёди ин қабил филмҳо, ки бештар эстетикаи Болливудро пайгирӣ кардаанд, филмҳои тозабунёд ба мисли «Ва ман равам ба сӯи сарнавишт» (коргардон М.Орифов, аввалин филми касбии видеоии тоҷик, соли 1998), «Муҷассамаи ишқ» , «Овора» , «Тақвими интизорӣ» , филмҳои кӯтоҳметраи «Хушбахтӣ» , «Синамои муҳаррик» — ро метавон ёдовар шуд, ки ба тарзи нави истеҳсолӣ ва эстетикаи ҷолиб баррасӣ шуданд.
Ҳам дар филми мустанад ва ҳам дар филмҳои ҳунарӣ ҷустуҷӯйи сабку усул ва мавзӯъҳои ҷолибу воқеӣ мушоҳида мешавад, дар ҳоле, ки кулли кинои ондавраи шӯравиро рӯҳияи ташвиқот пахш карда буд.
Ин рӯҳияи нави воқеъбинию воқеънигориро насли нави коргардонон — Майрам Юсуфова, Пӯлод Аҳмадов, Сафар Ҳақдодов, Гулбаҳор Мирзоева, Толиб Ҳомидов, Сайф Раҳимзоди Афардӣ, Бахтиёр Худойназаров, Ҷамшед Усмонов, Сафарбеки Солеҳ ва амсоли инҳо дар филмҳояшон татбиқ карданд.
Аз филмҳои баландпояи он давр метавон филмҳои «Айёми алафҳои зард» , «Мусофир» , «Братан» , «Ситораҳои сари танур» , филмҳои кӯтоҳметараи ҳунарии «Панҷара» , «Чоҳ» , «Хоби бедорӣ» -ро ном гирифт, ки дар онҳо назари амиқ ба зиндагӣ ва олами ботинии қаҳрамонҳо дида мешавад.
Филмсозон гоҳ пиёда, гоҳ бо хару шутуру асп ва гоҳе, агар омад кунад, бо мошинҳои тасодуфӣ ба мавзеъҳои филмбардорӣ мерафтанд ва филмҳо сохта, таърихи сарнавишти нави мардуми моро дар навор сабт мекарданд.
Дар радифи филмҳои аввалини бадеии беовози ҳамондавра метавон филмҳои «Ҳуқуқи бошараф» ё «Дур аз сарҳад» , «Вақте ки амирон мемиранд» , «Худои зинда»-ро номбар кард.
Соли 1835 асари дигари ӯ – «Миргород», ки шомили повестҳои «Заминдорони куҳнапараст», «Тарас Булба», «Вий», «Моҷарои Иван Иванович бо Иван Никифорович», «Хиёбони Нева» ва «Ёддоштҳои марди савдоӣ» буд, ба нашр расид.
Моҳияти маънавии ин асар дар хотироти пеш аз марги нависанда ин гуна боз шудааст: «Ҷонҳои зинда бошад, на ин ки мурда. Роҳе дигар, ба ҷуз он, ки Исои Масеҳ ихтиёр намудааст, вуҷуд надорад». Ҳамон сол дар Санкт-Петербург осори мунтахабаш чоп шуд, ки дар он мазҳакаи «Издивоҷ», повести «Шинел» ва ғайра нав буданд.
Вироиши дубораи повести «Чеҳра» бозтобкунандаи ҷаҳонбинии маънавии Гогол гашт, ки дар он рассоме роҳиб мешавад (дар симои як зоҳиди гӯшанишин хонандаро бо рӯҳияи баландаш мафтун месозад).
Зимистони 1843–44 дар шаҳри Нитсе асари андарзиву ахлоқии «Равишҳои зиндагӣ дар ин олам»-ро навишт, ки аз лиҳози сабк ба суннатҳо ва муқаддасоти миллии рус наздик буд.
Гогол соли 1845 ба буҳрони эҷодӣ рӯбарӯ шуд, вироиши нахусти ҷилди 2-и «Ҷонҳои мурда»-ро оташ зад ва кӯшиш кард, ки аз адабиёт даст кашида, ба дайр рӯ оварад.
Соли 1847 асари «Мунтахабе аз мукотиба бо дӯстон»-и Гогол нашр шуд, ки ӯ андешаҳояшро дар бораи дин, калисо, ҳукумати шоҳии Русия ва мавқеи шахсии хеш баён дошт.