polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Муҳаққиқ-коромузи шуъбаи ленинградии Пажуҳишгоҳи шарқшиносии АИ ИҶШС , аспиранти АИ ҶШС Тоҷикистон , корманди илмӣ , котиби илмии ҳамин Пажуҳишгоҳ , сарвари шуъбаи тадқиқоти филологии Маркази илмии Хуҷандии Фарҳангистони улуми Тоҷикистон , ҷонишини директор , директори Маркази пажуҳиши тамаддуни давраи Сомониёни ДДХ ба номи академик Б.
Намоядагони фалсафаи машшоъ Абунасри Форобӣ, Абуалӣ ибни Сино, Насируддини Тусӣ ва фалсафаи калом Муҳаммади Ғазолӣ, Фахруддини Розӣ ва дигарон зикр кардаанд, ки адолат аз се фазилат - ҳикмат, шуҷоат, иффат сар мезанад.
Устод дар асар намунаҳои зиёде аз эҷодиёти адибони пешин ва ҳамзамононаш оварда, исбот менамояд, ки чароғи илму адабро кайҳо дар ин сарзамин устод Рудакӣ, Кисоии Марвазӣ, Абуҳафси Суғдӣ ва дигар адибон фурузон карда буданд.
Мутаассифона унвони муҳимтарин китоби Устод Айнӣ «Намунаи адабиёти тоҷик» ҳамеша дар баргардони кириллии он барғалат омадааст ва бо чӣ иллате ин ғалатро адабиётшиносон ва забоншиносон нодида гирифтаанд — менависад доктор Шамсулҳақ Ориёфар.
Марди худогоҳ ва равшанфикри фидоии миллат Садриддин Айнӣ дар шароите, ки забон ва миллаташро инкор карданд ва русҳо бо ҳамкории пантуркистҳо тоҷикон, ягона зимомдорони Осиёи Марказиро аз давлатдорӣ маҳрум карданд, бо шаҳомат ва огоҳона истод ва амал кард.
Китоби «Намунаи адабиёти тоҷик»- ро навишт ва дар он сесад шоирро ки бо тахаллуси Бухороӣ, Самарқандӣ, Намангонӣ, Андиҷонӣ, Тирмизӣ, Хуҷандӣ ва… аз ҳазор сол қабл дар Мовароуннаҳр зист доштанд, сабт кард.
«Намунаи адабиёти тоҷик»- ро дар соли 1926 баъд аз чоп душманон оташ заданд, аммо Айнӣ марди худогоҳ ва равшанфикри фидоии миллат, ором нанишаст ва бори дигар дар муқобили Бухарин, ки амри оташ задани китобашро дода буд, аз он дифоъ кард ва иҷозаи нашр гирифт.
Дар мавзӯи «Норасоии йод дар хукҳо дар ноҳияҳои густариши ҷоғари эндемии ҷануби Тоҷикистон» рисолаи номзадӣ ва баъди шаш сол рисолаи докториро дар мавзӯи «Мутобиқат ва муқовимати ҳайвонот дар шароити баландкӯҳ» дифоъ кардааст.
Иштирокчии симпозиум ва конфронсҳои илмие, ки дар Фаронса, Япония, Олмон, Испания, Венгрия, Чехословакия, Голландия, Туркия, Миср, Ҳиндустон, Покистон, Италия, Португалия, ИМА, Эрон ва ғ.
Муаллифи беш аз 270 мақола, 70 тезис, 8 ихтироот, 26 пешниҳоди ратсионализаторӣ, 12 дастури таълимӣ, 4 монография, 5 тавсияи методӣ ва 7 китоби дарсӣ ва васоити таълимӣ, аз ҷумла « Биология» .
Ҷонишини раиси шуъбаи ҷумҳуриявии Анҷумани иммунологҳо ва аллергологҳо , узви ихтисосии олимони Донишгоҳи тиббии Қирғизистон дар заминаи додани унвони номзади илм , узви раёсати анҷумани тоҷикистонии дӯстӣ ва робитаҳои фарҳанги бо кишварҳои хориҷӣ интихоб шудааст.
Сарбайтори совхози «Кангурт»-и ноҳияи Темурмалики вилояти Хатлони ҶТ , аспирант , ходими хурди илмӣ , ходими калони илмии Институти илмӣ-тадқиқотии ветеринарии Вазорати кишоварзии ҶТ .
калон ва соли 1976 мудири Лабораторияи марказии илмӣ-тадқиқотӣ Вазорати кишоварзии ҶТ интихоб шудааст , мудири кафедраи биология бо асосҳои генетикаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино .
Асарҳояш ба масъалаҳои гуногуни баҳсталаб бахшида шудаанд, вале дар таҷлил ва тадқиқи ҳаракати маорифпарварӣ, ҷадидия, масъалаи афкори ҷамъиятию сиёсии халқи тоҷик яке аз аввалин муҳаққиқон ба шумор меравад.
Дар конференсияҳои ҷумҳуриявӣ, умумиитифоқӣ ва чандин симпозиумҳои байналхалқии Осиёи Марказӣ, Конгресси байналхалқии таърихшиносон , дар Франсия, Италия, Белгия, Канада, Дания, ИМА ва дигар давлатҳо ширкат варзида, суханронӣ кардааст.
Мудири қисми илмии Академияи омӯзгории Душанбе , мудири кафедраи таърихи ИҶШС дар Институти омӯзгории тоҷик , мудири шуъба, котиби илмии Институти забон, адабиёт ва таърихи Пойгоҳи Ӯзбекистонии Академияи илмҳои ИҶШС , директори Институти таърих ва бостоншиносии АИ ҶШС Ӯзбекистон , ректори аввалини Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин , мудири кафедраи таърихи ИҶШС Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин , директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон , академик-котиби Шуъбаи илмҳои ҷамъиятшиносии Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон .
Зариф Шарифович Раҷабов — муаррих, академики Академияи илмҳои Тоҷикистон , доктори илми таърих , профессор , Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон , Дорандаи Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино , узви вобастаи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон .
Таҳқиқоти Тутқавул ва макони Сойи Сайёд нишон доданд, ки аҳолии давраи неолити Тоҷикистон дар ҳолати гузариш аз шикору ҷамъоварии гиёҳ ба чорводорӣ ва кишоварзӣ буд.
Ҳафриёти Қуруқсой дар Балҷувони Тоҷикистон боқимонбаҳои ҳайвонҳои ғароиб, мисли аспи Стенон, карк, маймуни павиан, паланги шамшердандон, зотҳои филҳои қадим, заррофаро ошкор набуд.
Обу ҳавои Осиёи Марказӣ ва Эрони шарқӣ хушк ва нисбати сард гашта буронҳои пурчанг гарду ғубори биёбонҳои бузургро ба ҷониби доманаҳои кӯҳҳо ва пастхамиҳои байни риштакӯҳҳои баланди Помиру Ҳиндукӯш дар шакли буришҳои ғафси зардхок фурӯ менишониданд.
Ин гуна буришҳои азими гафсиашон то 200 метр дар хамгашти кишри замин, байни риштакӯҳҳои Помиру Олой ва Ҳиндукӯш, ки гелогҳо онро депрессияи тоҷику афғон меномиданд, ба вуҷуд омаданд.
Баҳром Шермуҳаммадов (10 декабри соли 1934, гуз. Оби Машҳади шаҳри Самарқанд — 22.06.1998, Душанбе) — адабиётшинос - фолклоршинос, доктори илми филология , профессор , “Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон”, Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон .
Дар баробари ин, ҳаёти ҷумҳурӣ суръати нисбатан баланди инкишофро дар соҳаи электроэнергетика, металлургияи ранга, саноати химиявӣ, мошинсозӣ, саноати сабук ва умуман иқтисодиёт талаб мекард.
Дар натиҷа, соли 1974 аз тарафи кормандони илмии Шӯрои омӯзиши қувваҳои истеҳсолкунандаи Академияи илмҳои ҷумҳурӣ таҳти роҳбарии илмии ӯ монографияи сеҷилда: «Омилҳои рушди иқтисодӣ ва пешгӯи самтҳои асосии инкишоф ва ҷойгиркунии қувваҳои истеҳсолкунандаи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар давраи то соли 1990-ум» чоп шуд.
Ин тадқиқот заминаи таҳияи «Нақшаи ташкили комплекси территориявию истеҳсолии Тоҷикистони Ҷанубӣ то давраи солҳои 2000 - ум» гардид, ки он аз тарафи Шӯрои Вазирони ҷумҳурӣ ва Маркази ҳамоҳангсозии илмӣ маъқул дониста, барои истифода пешниҳод гардид.
Саидмуродов ба Академияи илмҳои Ҷумҳурии Афғонистон ба мақсади расондани ёрии илмию амалӣ дар таҳияи консепсияи илмии инкишоф ва ҷойгиркунии қувваҳои истеҳсолкунандаи мамлакат сафарбар карда мешавад.
Маълум кардаанд, ки оби Турб ҷудошавии шираи меъдаро метезонад ва ҳазми хӯрокро беҳтар мегардонад, кори рӯдаро тақвият медиҳад, ба хориҷ шудани холестерин аз организм мусоидат мекунад.
Бино ба ақидаи табибони халқӣ агар Турб-ро бихӯранд, ахлоти ғафсгаштаи баданро рақиқ менамояд, варам ва моддаҳои ғализро дар бадан таҳлил медиҳад, бод пайдо мекунад, оруғ меоварад агар беҳад бихӯранд , барои баъзе одамон ҳазмкунандаи таомҳои ҳазмнопазир, хусусан барги он, вале дар баъзеҳо, ки меъдаашон рутубати бисёр дошта бошад, ҳазмро манъ мекунад, ҳатто ба дараҷае зарарнок аст, ки феъли меъдаи онҳоро вайрон месозад , зеро ки дар Турб моддаҳои сабуки зуд бадбӯшаванда мавҷуданд ва пешобро меронад.
Даруни Турб-ро холӣ карда, равғани гулисурх дар он рехта, ба рӯи оташ гузоранд, то равған биҷӯшад, баъд он равғанро нимгарм чанд қатра дар гӯш чаконанд, барои нест кардани боди даруни он, дарди гӯш зуд ва хуб таъсир мекунад.
Бандҳои барги Турб-ро кӯфта, фишурда обашро гирифта, 25 г аз он бинӯшанд, санги хичакро майда карда мерезонад, вале агар инро бо сиканҷабин даромехта бинӯшанд, таъсираш зудтар ва зиёдтар мегардад дар ин амал.
Оби барг ва банди барги онро ба миқдори 75 г гирифта, бо шакар ширин карда бинӯшанд, тамоми зардобро аз бадан дур мекунад ва бо ин восита иллати истисқоро ҳам шифо мебахшад; агар инро бо намак бинӯшанд, иллатҳои сипурзро ба ибро меоварад, гиреҳҳои даруни ҷигарро мекушояд ва зардпарвинро нафъ мебахшад.
Даруни Турб-ро кофта гирифта, дар он ковокӣ тухми шалғам пур кунанду даҳани онро бо порчаи турб маҳкам намуда, баъд онро ба миёни хамир гирифта, дар қӯри оташ пухта, бо асал бихӯранд, ҳамин тариқ се рӯз пай дар ҳам амал кунанд, санги хичакро майда карда мерезонад.
Ва агар як худи тухми Турб-ро бихӯранд, ҳайз ва шири занонро ҷорӣ мекунад, қуввати боҳро ба ҳаракат меоварад, инчунин қайовар низ мебошад; барои дарди ҷигар, ки аз хунукӣ бошад, шифо мебахшад ва барои варами сипурз фоида дорад.
Турб-ро кӯфта, бо орди гандуми девона хамир сохта, ба ҷоҳои гирдак-гирдак мӯйрехтаи сар ва риш гузошта банданд, мӯй мерӯёнад; ва агар инро бо асал хамир карда, ба доғҳои зери чашм гузошта банданд, онҳоро дур мекунад.
Тухмашро кӯфта, бо асал хамир карда, ба доғҳои нуқтамонанди сиёҳ ва сафеди дар рӯи пӯст пайдошуда ва инчунин ба дигар доғҳои бегонаи пӯст гузошта банданд, пӯстро аз он доғҳо пок мекунад, аз он ҷумла доғҳои кунҷидакро ҳам дафъ ва ранги рӯйро тоза месозад, шукуфаи пӯстро шифо мебахшад.
Турб-ро як шабонарӯз дар сиркои тунди ангурӣ тар карда, баъд ба дили наҳор бихӯранд, сипурзи сахтшударо мулоим мекунад, инчунин онро бо таом бихӯранд ҳам, чунин фоидаро дорад.
Табиби машҳур Ибни Мосавия гуфтааст: «Оби турбро бинӯшанд, таомро ҳазм мекунад, гиреҳҳои рагҳоро дар ҷигар ва сипурз мекушояд; истисқо, иллатҳои сипурз ва зардпарвинро фоида дорад; тилфаш феъли меъдаро вайрон мекунад; тухмаш бодҳои дарунро пароканда менамояд, иштиҳо меоварад, пасмондаи ғизоро ба зудӣ аз рӯдаҳо берун меронад ва барои дарди ҷигар нафъ дорад».
Ҳар рӯз аз тухмаш як маҳал 2 – 3 г бихӯранд, луққос зада дард кардани пайвандҳо -ро ба ислоҳ меоварад, ирқуннасоро сиҳат мебахшад, дарди суринҳоро дафъ мекунад ва хориши баданро, ки сабабаш бисёр ҷамъ шудани балғам бошад, нест мекунад.
Турб-ро дар об ҷӯшонида, он обро бинӯшанд, сурфаи кӯҳнаи чандвақтаро шифо мебахшад, моддаҳои дар даруни сина пайдошударо суюқ гардонида, берун меронад ва дарди гулӯро, ки аз хӯрдани занбӯруғи заҳрнок ба амал омада бошад, сиҳат мекунад.
Баргаш чокдор, гулаш 4-баргаи дуҷинса, сафед, гулобӣ, бунафш ё зарди паст, мевааш ғилофаки дукшакл ё махрутшакл, тухмаш майдаи лӯнда ё дарозрӯя, дорчинранг.
Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд соли 1980 таъсис ёфтааст, ки онро соли 1996 директори хозираи он Саидӣ Дилафрӯз Раббизода хатм намудааст соли 2010 номи филиали хуҷандии Донишгоҳи техникии Тоҷикситон ба онишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд табдил ёфта аст.
Донишкада соли 1980 таъсис ёфта аст, ки бо номи филиали хуҷандии Донишгоҳи техникии Тоҷикситон ва соли 2010 номи Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд гирифтаст.
Мақоми донишкада мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои давлатии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад.
Донишкада мутахассисони соҳаҳои иқтисодиёт, энергетика, сохтмон ва нақлиёт, технологияҳои компютерӣ, технологияи истеҳсол ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, технологияи маводи хӯрока, технологияи саноати сабукро тайёр менамояд.
Бо ташаббуси ӯ дар Тоҷикистон сохтмони корхонаи азими авиатсионӣ, таълими инженерон ва мутахасисони ин корхона дар шаҳрҳои Комсомолски соҳили Амур, Иркутск, Новосибирск ва Москва ва дигар шаҳрҳои Русия шурӯъ гардид, ки директории сохтмони мазкур ба зиммаи ӯ буд .
барои омӯзиши ибтидоӣ тарҳрезӣ шуд, ки мебоист соли 1990 дар корхонаи навбунёд истеҳсол мегардид, вале пошхӯрии СССР ва оғози ҷанги дохилии Тоҷикистон ба ин халал расонид.
Ҷанги шаҳрвандии дохилии кишвар барои давом додани фаъолияти тадқиқотиаш имконият надод ва ихтироъкор ба Москва бозгашта , ширкати хусусии “ТОО Бюрои таҷрибавию коструктории “ЕврАзия”-ро таъсис дод.
Мувофиқи ақидаи ӯ, чун суфӣ аз хусусиёти шахсӣ, ирода, майлу рағбат, кайфу ишрат ва завқи дунявӣ барӣ гардида, тамоми фикру зикр ва хаёлу диққати худро ба ҷониби маҳдуд равона кунад, саранҷом табиати рӯҳонӣ бар ҳайвонӣ, маънавӣ бар моддӣ ғолиб омада, солик гӯё табиати Худоӣ пайдо мекунад ва дар байни ӯ ва Худо фарқе намонда, ҳар ду ба ҳам як мешаванд.
Ҳарчанд суханони шатҳомезро қабл аз Боязиди Бастомӣ дар алфози Робиаи Адавия, Иброҳими Адҳам ва дигарон низ пайдо кардан мумкин аст, ки дар ҳоли сукр ва ғояти ишқ баён мекарданд, вале бо боварии комил гуфтан мумкин, ки шатҳиёти Боязиди Бастомӣ шӯри хос ва хусусияти бебоконае доранд.
Чун шатҳиёти Боязиди Бастомӣ дар ҳавсалаи аҳли зоҳири шариати ислом намеғунҷад, вайро ба куфру илҳод гунаҳкор карда, борҳо аз шаҳраш, яъне Бистом, берун карданд.
Масалан: «Боязид гуфт: агар ҳоли худ аз шумо пинҳон дорам, забони маломат дароз кунед ва агар макшуф дорам, шумо тоқати он наёред. Бо шумо чӣ бояд кард? Пас, чун бирафт ва Мадинаро зиёрат кард, дар хотираш бигузашт, ки ба хидмати модар равад. Бо ҷамъе рӯй ба Бистом ниҳод, хабар дар шаҳр афтод, аҳли Бистом то ба ду роҳ ба истиқбол берун омаданд… Чун наздики ӯ расиданд, шайх қурсе нон аз дукон бигирифт ва Рамазон буд ва хӯрдан гирифт. Чун он бидиданд, ҷумла аз ӯ гаштанд. Шайх асҳобро гуфт: Дидед, ки масъалае аз шариат кор бастам, ҳама халқ маро рад карданд».
Ё худ: «Марде пеши ӯ омад. Бипурсид, ки куҷо меравӣ? Гуфт: Ба ҳаҷ. Гуфт: Чӣ дорӣ? Гуфт: Дувист дирам. Гуфт: Ба ман деҳ, ки соҳибаёлам ва ҳафт бор гирди ман бозгард, ки ҳаҷҷи ту ин аст. Чунон кард ва ин мард боз гашт».
Таълимоти суфиёнаи Боязиди Бастомӣ ба ташаккули афкори орифонаи намояндагони баъдинаи ин маслак чун Маҷдуддини Саноӣ, Фаридуддини Аттор, Ҷалолиддини Румӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ ва дигарон нақши муайяне гузоштааст.
Масалан, «Гуфт: Он кор, ки онро бозпасини корҳо медонистам, пешини ҳама буд ва он ризои модар буд» ва «Гуфт: Ҷумлаи он чӣ дар риёзат ва муҷоҳадот ва ғурбат меҷустам, дар он ёфтам, ки як шаб модар аз ман об хост, рафтам то об орам, дар кӯза об набуд ва дар сабӯ эҳтиётӣ кардам, об набуд. Ба ҷӯй рафтам ва об овардам, модар хуфта буд ва шаб сард буд, кӯза дар даст медоштам, чун аз хоб баромад, огоҳ шуд, об хӯрд ва маро дуо кард ва ҳамчунон кӯза дар дасти ман фасурда шуд. Гуфт: Чаро аз даст наниҳодӣ? Гуфтам: Тарсидам, ки ту бедор шавӣ ва ман ҳозир набошам» .
Андешаҳои бебоконаи Боязиди Бастомӣ, ки дар таърихи афкори фалсафӣ ва иҷтимоӣ-ахлоқии халқҳои форсу тоҷик бо номи шатҳиёт маълуманд, тавассути муридон, пайравон ва дӯстонаш аз даҳон ба даҳон гузашта, баъдтар дар тазкираю китобҳо сабт гардидаанд.
Абуязид Тайфур ибни Исо ибни Одам ибни Сурушон, лақабаш «Султону-л-орифин» ва «Бурҳону-л-муҳаққиқин» — мутафаккири маъруф, асосгузори тайфурия, аз машоихи бузурги суфия, табақаи аввалӣ ва аз машҳуртарин орифони форсу тоҷики асрҳои 8-9.
олҳои 1982-1984 сардори минтақаи сохтмонии колонаи сайёри механиконидашудаи махсуси 48 трести Таджикирмонтажи «Главтаджикводстрой» Вазорати мелиоратсия ва хоҷагии оби собиқ Шӯравӣ СССР фаъолият намудааст ва солҳои 1984 – 1985 сармуҳандиси колонаи сайёри механиконидашудаи махсуси 48 «Главтаджикводстрой» Вазорати мелиоратсия ва хоҷагии оби собиқ Шӯравӣ СССР фаъолият намудааст.
Солҳои 1986- 1996 ҷонишин ва ҷонишини якуми иттиҳодияи истеҳсолии «Водстройкомплект”-и Главтаджикводстрой» Вазорати мелиоратсия ва хоҷагии оби собиқ Шӯравӣ СССР фаъолият намудааст.
Нақби обтаъминкунии ноҳияи Данғара ки 14 км –ро ташкил мекунад садҳо ва зиёда аз 2000 гектар замин дар ноҳияи Данғара ба истифода дода шуда, якчанд 1000м2 хонаҳои истиқоматӣ маишӣ сохта, ба истифода дода шудааст.
Якчанд насосҳои обкаши совхози Бешкент -2, колхози Карл Маркси Қабодиён пойгоҳи обкаши Курғололкум, Айвадж ва Рудакули ноҳияи Қубодиён, пойгоҳи Корадум ноҳияи Ҷайҳун, заводи оҳану бетонии “Хаваскор” ноҳияи Қубодиён садҳо хати барқӣ 0,4 кв, 10 кв 35 кв ва 110 кв сохта ба истифода дода шудааст.
Тули солҳои 2003 - 2010 дар вазифаи раиси ноҳияи Ванҷ кор кардан зиёда аз 30 мактабҳои ибтидоӣ ва миёна, хонаҳои фарҳангӣ сохта шуда, купруки Дуршер дар дарёи Ванҷ, хатҳои оби нушокии Дашти Бовид, Дашти Язғулом ва зиёда 250 гектар замин, стансияи барқии Поймазор сохта ба истифода дода шуда, стансияи барқии маркази ноҳия аз 6м ба 13м васеъ карда шуд.
Мақолаву очеркҳояш бо тахаллусҳои «Гулханӣ», «Шаҳидӣ» ва «Абдулғанӣ» дар рӯзноҳои «Овози тоҷик», «Бедории тоҷик», «Тоҷикистони сурх» ва маҷаллаи «Барои адабиёти сотсиалистӣ» ба табъ расидаанд.
Вай дар китоби «Сайидо ва мақоми ӯ дар таърихи адабиёти тоҷик» на фақат як симои барҷастаи адабиёти тоҷикро кашф кард, балки дар тақвияти равияҳои пешқадами адабии давраи шоир мавқеи асосӣ доштани эҷодиёти адибони доираи ҳунармандонро низ муайян намуд.
Танҳо доир ба ҳаёти Малеҳои Самарқандӣ ва тазкираи ӯ «Музаккиру-л-асҳоб» чор мақола: «Муҳимтарин сарчашма доир ба таърихи адабиёти асри », «Тазкираи Малеҳо ва як қатор масъалаҳои таърихӣ», «Малеҳо ҳамчун сухансанҷи адабиёти асри », «Бори дигар дар бораи тазкираи Малеҳо» таълиф намуда, дар Конгресси байналхалқии шарқшиносон низ дар ҳамин мавзӯъ суханронӣ кардааст.
Ба муносибати ҷашни ҳазорсолагии Абуалӣ ибни Сино ва ҳазору садсолагии Рудакӣ мақолаву рисолаҳо нашр кард: «Ҳикоятҳо оид ба Иб- ни Сино ва шахсияти ӯ» , «Рӯдакӣ ва инкишофи ғазал дар асрҳои Х-Х» , «Абу Абдулло Рӯдакӣ» .
Чанде аз асарҳои тадқиқотиаш ба эҷодиёти Аҳмади Дониш ва таҳлили асарҳои ҷудогонаи ӯ бахшида шудаанд: «Аҳмади Дониш ва воқеаҳои қатли омми қипчоқҳо дар нимаи асри », «Аҳмади Дониш ва гузориши масъалаи истифода бурда шудани оби дарёи Аму» ва ғ.
Яке аз соҳаҳои фаъолияти илмии ӯ омӯзиши равобити адабии халқи тоҷик бо халқҳои дигари ИҶШС ва Шарқи хориҷӣ буд: «Аз таърихи равобити адабии Мовароуннаҳр ва Ҳиндустон дар нимаи дуюми асри ва аввали асри » , «Алишер Навоӣ ва Хоҷа Ҳофиз» , «Робитаҳои адабӣ ва таърихи адабиёт» , «Алишер Навоӣ ва Абдураҳмони Ҷомӣ» ва ғ.
Аз нигоҳи ҳаҷм ин осор чандон зиёд нест, лекин бо усули навоваронаи таҳқиқӣ, тарзи масъалагузорӣ, фаровонии мадраку санадҳо, далелнокӣ, ҳадафгирӣ ва академизм дар адабиётшиносии муосири тоҷик собиқа надорад.
Абдулғанӣ Мирзоев (Абдулғанӣ Муҳаммадович Мирзоев; 1908, Ӯзбекистон — 1976, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — адабиётшинос ва шарқшиноси маъруфи тоҷик, доктори илми филологӣ , профессор .
Онҳо ҳамчун офаридаи як суханвари замон ба рӯҳу тақозои он давр созгоранд ва масъалаҳои иҷтимоиву сиёсӣ, ғояҳои он давр, афкору андешаҳои мардум дар онҳо то андозае бозтоб шудааст.
«Готҳо» дар Авесто низ дар оғоз сурудҳо, порчаҳои манзуме буданд, ки пас аз порчаҳои мансур меомаданд, вале бо мурури замон он порчаҳои мансур аз байн рафтаанд ва танҳо «Готҳо» боқӣ мондаанд.
Дар «Готҳо» ғояи шоҳи одил, шаҳриёри хуб, сарваре, ки барои ободии кишвар кӯшо бошад ва мардумро аз ғоратгарону роҳзанон ҳимоят намояд, бавижа дар «Воҳухшатра гот» ифода ёфтааст.
«Готҳо» вобаста ба шумораи мисраъҳои бандҳо ва ҳиҷоҳои мисраъҳо ба 5 гуна тақсим шудаанд ва номи вижа доранд (Номи «Готҳо» ба ҷуз аз «Аҳунавити гот» аз калимаи нахустине, ки гот бо он оғоз меёбад, гирифта шудааст. Номи «Аҳунаваити гот» ба нахустин калимаи дуои муқаддаси ойини зардуштӣ «Аҳуна ваирйа…» марбут аст).
Дар «Готҳо» баробарии шумораи ҳиҷоҳои мисраъҳо посдорӣ шудаст, вале ба гунаи вазни арӯз ҳиҷоҳои дарозу кӯтоҳи мисраъҳо ба ҳамдигар мутобиқ нестанд.
Ба ҷуз аз Зардушт ва Поуручиста дар «Готҳо» инчунин номи Ҷомосп , Фрашаоштра , Спитама ва номи дигар намояндагони қабилаҳо — бадхоҳони Зардушт — Усиҷ, Бендва, Карапан, Греҳма, Фриён омадааст.
Бостоншиносон Али Ориёӣ аз Эрон ва Клод Тибу аз Фаронса соли 1975 дар канораи Кашафрӯди остони Хуросон шаст намуна абзори мутааллиқ ба даврони кӯҳани сангиро ҷамъоварӣ карданд.
Ранов дар Кулдараи ноҳияи Ховалинги вилояти Хатлон дар қабатҳои 11 ва 12-уми буриши зардхоки баландиаш 130 метр ёдгории алъон қадимтарини палеолити поёнро дар Осиёи Миёна кашф намуд.
Муҳимтарин хусусияти абзори сангии палеолити миёна якхелаги, стандартноки ё такроршавии пораҳои шикастаи санг ва мавҷудияти шумораи зиёди варақаҳои тарҳашон мутаносиби саҳеҳ мебошад.
Устоҳои ибтидои бо тарзи махсуси шикастан, кафонидан аз магзи санг ҷудо кардани варақа, ки онро техникаи «леваллуа» меноманд, теғаи дастии ба иҷрои ҳамаи корҳо муносиб сохтанд.
Дар 31 нуктаи дашти Қайроққуми соҳили рости рӯди Сир бештар аз 1000 мансуоти палеолити миёна, маводи ҷолиб, варақаҳои нафис ва мутаносиб, аз ҷумла олатҳои нӯгтез, буранда, шикананда, тарошанда ҷамъ гардиданд.
Бозёфтҳои палеолити миёна дар қабатҳои замини қадими 3-2-1-и буришҳои зардхоки Хонако, Оби Мазор ва Лохутии Ховалинг мансуб ба 240-170 ҳазор сол қабл низ ошкор шуданд.
Аз ҷумла, аз мағораи ба ном Тешиктоши мансуб ба давраи мустейии давраи палеолит бостоншинос А. П. Окладников с-ҳои 1938-39 боқимондаҳои устухонҳои писарбачаи неандерталиро пайдо намуд.
Омӯхтани аслиҳа ва олоти гуногуни истеҳсолии мавриди истифодаи инсони қадим чунин нишон медиҳад, ки дар давраи хеле қадим олоти мавриди истифодаи инсони ибтидоӣ одӣ ва дағал буд.
Дар давраи роҳбарии ин марди наҷиб ва ташкилотчии беҳамто дар факултет ихтисосҳои нав, ба монанди физика ва асосҳои истеҳсолот , инчунин математика ва нақшакашӣ ва нақшаю расм таъсис меёбад.
Соли 1955 барои беҳтар намудани таълими фанҳои меҳнат ва ба меҳнати физикию техникӣ ҷалб намудани ҷавонон ва махсусан мактаббачагон қарори махсуси ҳукумати собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ қабул карда шуда буд.
Барои ин таълимгоҳҳои меҳнатиро бо омӯзгорону устодони касбӣ таъмин намудан, дар Донишкадаҳои омӯзгории мамлакат ихтисосҳои нави физика ва асосҳои истеҳсолот ва техника ва асосҳои истеҳсолот кушода шуда, дар онҳо ба таълими асосҳои меҳнати касбӣ эътибори калон медоданд.
Аз ҳамин сабаб, ҷавобан ба қарори ҳукумат, соли 1957 дар факултет ҳам ихтисоси физика ва асосҳои истеҳсолот ва инчунин барои сарпарастии ихтисоси нав кафедраи «Асосҳои истеҳсолот» таъсис дода мешавад.
Р. Саидов, доктори илмҳои техники профессор У. Султонов , номзади илмҳои техникӣ С. Ёқубов, номзади илмҳои омӯзгорӣ, дотсент А.Азизов дар уҳда доштанд, ҳоло ин вазифа ба зиммаи дотсент Нуриддинова М. И. гузошта шудааст.
Дар ҷомеаи факултет баҳри таълиму тарбия устодони варзидаи соҳаи физика, радиофизика, физикаи ҷисмҳои сахт, полимерҳо, илми нуҷум, технология , техникаи ҳисоббарор ва воситаҳои техники аудиовизуалии таълим фаолият бурда истодааст.
Дар байни онҳо олимони намоёни вилоят ва ҷумҳурӣ ба монанди, доктори илмҳои техникӣ, профессор Султонов У.С, доктори илмҳои таърих, профессор Абдуллозода Х Ф., доктори илмҳои физика ва математика , профессор Абдуманнонов А., доктори илмҳои педагогӣ Файзиев И.Д, доктори илмҳои физика ва математика Тошхӯҷаев Ҳ, профессор Муртазоев Ҳ.
Ҳоло факултет аз рӯи 7 ихтисосҳои мухталиф мутахассисонро тайёр менамояд: Физика, Физика ва математика, Радиофизика, Радиофизика ва электроника, Техникаи ҳисоббарор, системаҳо, комплексҳо ва шабакаҳо, Технология ва соҳибкорӣ, Технология.
Инчунин равияи зерини тахассусмандӣ дар кафедраҳо амал мекунад: физикаи ҷисмҳои сахт, физикаи назариявӣ, асосҳои илмии курси физикаи мактаби миёна, радиофизика ва электроника, мошинаҳои электронии ҳисоббарор, комплексҳо, системаҳо ва шабакаҳо, механизатсияи хоҷагии қишлоқ, технологияи маҳсулоти дӯзандагӣ ва хӯрока, эҷодкории техникӣ.
бо донишгоҳи технологии шаҳри Санкт-Петербург, донишгоҳи Миллии Тоҷикистон, устодони кафедраи физикаи ҷисмҳои сахт бо ФТИ ба номи Иоффе АИ Русия ОИЯИ ҳамкории илмӣ дорад.
Дотсентон Азизов А., Раҳимов С. ва Нуриддинова М. тибқи барномаи Барномаи минтақавии «Ислоҳоти соҳаи маориф дар Осиёи марказӣ» бо Ҷамъияти ҳамкориҳои байналмиллалии Олмон ҳамкориҳои судманд доранд.
Маҷмӯаи ҳикояҳои Баҳром Фирӯз «Пайи ситора» , «Ганҷ дар вайрона» , повести «Рухсора» , китоби қиссаву ҳикояҳои «Ту танҳо не» , ҳикояҳои «Ҳақиқати талх» , «Аз арш то фарш», «Тору пуд» , «Агар вай мард мебуд» , «Пеш аз шаби арӯсӣ» , маҷмӯаи очерку мақолаҳои «Саҳнаи гардон» , «Муаллими сахтгир» , романи нотамоми «Ғафлатзадагон» ва ғайра ба қалами Баҳром Фирӯз мутааллиқанд.
Дар ҳикояву повестҳо ба таҳқиқи ботинӣ ва ҷузъиётбандии равонӣ майл дорад ва дар асоси сужети камвоқеа ба падидаҳои дарунии хислати инсон мутаваҷҷеҳ гардида, моҳияти инсонӣ ё ғайриинсонии онро падид меорад.
Биниши Баҳром Фирӯз ба равияе аз насри солҳои 70-80-уми асри тааллуқ дорад, ки ҷустуҷӯҳои эҷодӣ барои дар ҳастии хонанда устувор кардани пояҳои тасаввуроти халқ оид ба маънавияту ахлоқ ва ҷамъияту табиат равона шудааст.
Дар повести «Ту танҳо не» муносибат ба табиат санги маҳаки арзиши инсонии қаҳрамон қарор ёфта, масъалаи «инсон ва табиат» чун ҷузъи муҳимми иртиботи «инсон ва ҷамъият» ба миён гузошта шудааст.
Ӯ аз повестҳои «Тору пуд» , «Агар вай мард мебуд» сар карда, ба «насри андешапарвар» рӯ овард, ки дар онҳо дар баробари ҷузъиётбандии равонӣ, инчунин андешаҳои доманадору ҳаяҷономези публитсистӣ ва ҳофизаи маданӣ воситаи асосии таъйин кардани моҳияти иҷтимоии рӯйдодҳои атроф ва рафтору гуфтори мардум, хусусан ҳодисаҳои ногувори замон аст.