polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Солҳои 2012—2013 ҳамчун муовини Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, ва аз ноябри оли 2013 то марти соли 2015 дар вазифаи Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз 12 январи соли 2017 бо Фармони Президенти Тоҷикистон аз вазифаи Директори Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия озод ва иҷрокунандаи вазифаи Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид.
Солҳои 2011—2012 ҳамчун сардори Раёсати ташкили мубориза бар зидди ҳуқуқвайронкуниҳои гумруки Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон адои вазифа намудааст.
Ҳамчун қои­да, ба қайд гирифтани шаҳрвандӣ, одатан, дар ҳолат­ҳое татбиқ карда мешавад, ки шахс ё аз ҷиҳати аслу насаб аз ҳамон миллату будаву бумист ё ба тарзу тари­қи дигаре ба давлат вобастагӣ дорад.
Ин тарзи соҳиб шудан ба шаҳрвандӣ аз қабул кардан ба шаҳрвандӣ бо он фарқ мекунад, ки хеле одӣ буда, шарт­ҳояш нисбат ба натурализатсия (камтар будани муҳ­­лати зисти муайян, кӯтоҳ будани муҳлати баррасии ариза ва ғайра) камтаранд.
Бақайдгири давлатии шахси ҳуқуқӣ амали мақомоти ваколатдори давлатӣ дар бобати ба расмият даровардани воқеияти ҳуқуқии таъсис­диҳӣ, азнавташкилдиҳӣ ва бар­ҳамдиҳии шахси ҳуқуқӣ мебошад.
Он бо мақсади тасди­қи воқеияти таъсисдиҳӣ, аз­нав­ташкилдиҳӣ ва барҳам­диҳии ба қонунгузорӣ мувофиқ будани санадҳои таъси­си шахси ҳуқуқӣ, пешбурди феҳ­ристи ягонаи давлатии шахсони ҳуқуқӣ ва пешниҳод кардани маълумот дар бораи шахси ҳуқуқии таъсисшу­да, аз нав ташкилгардида ва бар­ҳамдодашуда сурат мегирад.
Бақайдгирӣ дар ҳуқуқи интихоботӣ ҳангоми доир шудани интихобот дар вақти ба қайд гирифтани интихобкунандагон ё интихобшавандагон дар интихоботи вакилон ё Президент татбиқ мешавад.
Дар баъзе давлатҳо сари чанд вақт бақайдгирии шаҳрвандон низ амал мекунад, ки тибқи он шаҳрвандони давлат ё хориҷиёни маскун ва ё мувақ­қатан зиндагикунанда бояд аз қайд гузаранд.
Масъалаҳои инсон ва инсоншиносӣ дар низоми афкори Иқболи Лоҳурӣ яке аз масъалаҳои ҷиддӣ буда, фалсафаи «худӣ»-и ӯ моҳияти онро ташкил медиҳад.
Ӯ тарҳрезии масъалаҳои марбут ба инсонро зимни ҳаллу фасли масоили мухталифи табиати инсон, моҳият, сиришт, рисолат, мақому манзалат, маъниву мақсади зиндагӣ, худшиносӣ, тазоҳури имконоти ботинии ӯ ва ғ-ро мавриди таваҷҷуҳ қарор додааст.
Дар ашъори Иқболи Лоҳурӣ вожаҳои гуногуне монанди «пайкари обу гил», «хокиниҳодон», «пайкари гил», «мушти хок», «ҷаҳони обу гил», «тирахок», «хокиён», «мушти ғубор» ва ғ.
Ӯ масъалаҳои таъсири мутақобилаи рӯҳ ва тан, чӣ гуна ба якдигар таносуб доштани онҳо, вуҷуди мутавозии онҳо, эҳтиёҷ доштани онҳо ба ҳамдигар, табиати инсон, имконот ва олами ботинии инсонро мавриди андешаҳои фалсафӣ қарор додааст.
Неруи бузурги инсонӣ, инсони хирадманду комил, худӣ, мубориза барои озодӣ, шукуфоӣ, ишқ қисмҳои таркибии таълимоти Иқболро ташкил медиҳанд, ки барои тарбияву парвариши инсон заруранд.
Нафс ва ё рӯҳи инсон мустақил буда, танҳо ҳангоми хоб ва марг аз тани ӯ ҷудо мешаванд, вале «худӣ»-и Иқболи Лоҳурӣ назар ба «рӯҳ» ва «тан» болотар гузошта шуда, ҳамчун омеза ё ихтилоти ин ду мабдаи илоҳӣ ва табиӣ зуҳур мекунад.
«Худӣ» дар вуҷуди инсон офтобест, ки агар коҳилию ҷоҳилӣ, худкамбинӣ, хурофотпарастӣ ва дигар ҷанбаҳои манфии инсонӣ аз ботини ӯ решакан шаванд, на танҳо худ ва зиндагии худро, балки тамоми оламро мунаввар мегардонад:
Маҷмӯаи маснавиҳои фалсафии «Асрори худӣ» , шакли мукаммали он «Рамузи бехудӣ» дар бораи фалсафаи зиндагӣ, «худӣ» ва «бехудӣ», робитаи фарду миллат, мубориза барои бахту саодати миллат.
«Паёми Машриқ», маҷмӯаи шеърҳои дар ҷавоби «Девони ғарбӣ-шарқӣ»-и Гёте эҷодкардаи Иқболи Лоҳурӣ, ки соли 1923 дар Лоҳур ба табъ расидааст.
«Ҷовиднома», бузургтарин асари назмии Иқболи Лоҳурӣ, ки солҳои 1929-32 дар сабк ва вазни «Маснавии маънавӣ»-и Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ навишта шудааст.
Иқболи Лоҳурӣ дар ин асараш хаёлан бо Ҷалолуддини Балхӣ дар чанд сайёра саёҳати рӯҳонӣ карда, бо шахсиятҳои гуногуни таърихӣ ва асотирӣ мулоқот менамояд.
«Пас чӣ бояд кард, эй ақвоми Шарқ?», маснавиест, ки Иқболи Лоҳурӣ онро зери таъсири асари ҳамноми нависандаи бузурги рус Л. Н. Толстой «Пас чӣ бояд кард?» ва таҳти таъсири андешаҳои Ҷалолуддини Румӣ навиштааст.
Иқболи Лоҳурӣ инсонро дар ихтиёр намудани роҳи хайру шар озод медонад, ки қодир аст миёни ин ду неруи бо ҳам муқобил якеро ихтиёр намояд ва натиҷаи ин мубориза бо он марбут аст, ки дар ниҳоди инсон кадом манише боло мегирад: хайр ё шар, Раҳмон ё Шайтон.
Роҳ ба сӯйи «инсони комил» ҳарчанд душвору ноҳамвор бошад ҳам, вале ҳаргиз дастнорас нест; «роҳ ба сӯйи Худо» маҷмӯи пурраи ба камолот расонидани қобилиятҳои инсонӣ ва васеъ намудани имкониятҳои ӯро фаро мегирад.
Шарқшиноси машҳури инглис Р. Николсон менависад: «Иқбол доктринаи суфиёнаи инсони комилро бо усули худ тафсир кардааст, ки мувофиқи он ҳар як фард аз рӯйи қобилияти худ олами сағир аст. Ҳангоми ба камолоти рӯҳонӣ расиданаш дар ӯ тамоми сифоти илоҳӣ зуҳур менамояд ва бо вилоят ва нубуввати худ инсонхудо ва халифаи Худо мешавад».
Инсони комил ҳамчун марҳалаи олитарини камолоти инсонӣ дар вуҷуди худ беҳтарин ахлоқи ҳамидаи инсонӣ ва тамоми асмоъ ва сифоти илоҳиро таҷассум ва тамоми сифатҳои ҳайвониро маҳв кардааст.
Дар яке аз суханрониҳои худ Иқболи Лоҳурӣ чунин мегӯяд: «Худованд вазъи ҳеч миллатеро тағйир нахоҳад дод, магар ин ки худашон ибтикори тағйир ва табдилро дар дасти худ гиранд ва дар сояи ғояи муайяне муҳити фаъолияташро равшан ва мунаввар созанд. Бидуни имони росих ба истиқлоли фикр ҳеч амалу иқдоме анҷомпазир нест. Танҳо ҳамин имон аст, ки назари милалро мутаваҷҷеҳи ҳадафашон месозад ва онҳоро аз ҳайрат ва тардиди мустамир наҷот медиҳад».
Дар мадрасаи ибтидоӣ Иқболи Лоҳурӣ таҳти таъсири адиби донишманд Сайид Мирҳасан қарор гирифта, аз ӯ забонҳои арабӣ, форсӣ, урду, таърихи адабиёти арабро омӯхт ва бо ташвиқи вай ба гуфтани шеър ба забони урду оғоз кард.
Соли 1895 Иқболи Лоҳурӣ синфи 12-умро дар донишкадаи шотландиҳо бо баҳои аъло хатм карда, бо ёрии моддии ҳукумат таҳсилашро дар Донишкадаи давлатии Лоҳур давом дод .
Ҳангоми таҳсил дар Лоҳур Иқболи Лоҳурӣ дар маҳфилҳои адабӣ, маҷлисҳои Анҷумани ҳимояти ислом — «Ҳимолой», «Нолаи ятим», «Тасвири дард» ва ғ.
Бахши аввал ба фалсафаи тоисломии Эрон ва бахши дуввум ба таърихи фалсафаи баъдазисломӣ бахшида шудааст, ки онро Иқболи Лоҳурӣ соли 1908 ба сифати рисолаи илмӣ дар шӯрои илмии Донишгоҳи Мюнхени Олмон дифоъ кардааст.
«Эҳёи фикри динӣ дар ислом» — маърӯзаҳои Иқболи Лоҳурӣ дар бораи масъалаҳои фалсафа ва ислом (соли 1930 нашр ва ба забонҳои урду ва форсӣ низ тарҷума шудааст).
Мақолаҳои Иқболи Лоҳурӣ дар бораи масъалаҳои мураккабу баҳсталаби фалсафа, сиёсат, адабиёти мардумони Ҳиндустон, Эрон, Аврупо, ки дар маҷаллаву маҷмӯаҳои гуногуни Ҳиндустон ва Покистон нашр шудаанд.
Иқболи Лоҳурӣ аз Донишгоҳи Лондон дипломи ҳуқуқшиносӣ гирифта, соли 1908 ба Олмон омад ва дар Шӯрои олимони Донишгоҳи Мюнхен дар мавзӯи «Таҳаввули илми мовароуттабиа дар Эрон» рисолаи докторӣ ҳимоя кард.
Соли 1908 ба Лоҳур баргашта, проф. илмҳои фалсафа ва забони инглисии Коллеҷи шарқшиносии давлатии Лоҳур таъйин шуд, вале баъди 1,5 сол аз ин кор даст кашида, вакили додгустарии идораи адлияи Лоҳур шуд.
Охири соли 1932 Нодиршоҳ Иқболи Лоҳурӣ ва ду нафар донишманди ҳиндиро барои ёрӣ додан ба ислоҳоти маорифу маданият ва ташкили донишгоҳ ба Афғонистон даъват намуд.
Дар замони Иқболи Лоҳурӣ маънавиёти мардум ва насли ҷавон коста шуда, дар чеҳраи онҳо ҳисси нобоварӣ, маъюсӣ, дилшикастагӣ аз фардои нек ҳувайдо буд.
Ӯ дар маснавии «Паёми Машриқ» мегӯяд: «Манзури ман арза намудани он ҳақоиқи ахлоқӣ, мазҳабӣ ва миллӣ аст, ки бо тарбияи маънавии афрод ва милал тааллуқ дорад… ва ҳар кӯшише, ки сирати дуруст ва нерумандии инсониро таҷдид ё тавлид менамояд, муҳтарам аст. Ваҳдати фикр бидуни ваҳдати ахлоқ ноқис асту хом. Таҳсил, таълиму тарбия бояд пояи ахлоқи кӯдакро истеҳком диҳад ва агар ахлоқи некуе барои кӯдак поягузорӣ нашуда бошад, вай ҳеч вақт ба мақсуди воқеии худ ноил нахоҳад шуд».
Иқболи Лоҳурӣ ба ин натиҷа расид: пешрафти моддии номуътадили Ғарб дур аз ахлоқ ва маънавиёт буда, хурофотпарастии Машриқзамин неруи барбоддиҳандаи зиндагист; Шарқ ва Ғарб ҳар ду бояд қаламрави рӯҳро аз нав кашф кунанд; дониши Мағрибзамин барои барандохтани фақру беморӣ лозим аст; Машриқзамин набояд хатои Ғарбро такрор кунад; улуми табиӣ ҳамчунин бояд барои тақвияти ахлоқу маънавиёт истифода шаванд; имони динӣ ба танҳоӣ метавонад инсониятро наҷот диҳад, аммо ин имон ниёзманди баррасӣ ва бозсозӣ аст.
Ӯ бо ҳадафи эҳёи ислом бо шиори «бозгашт ба исломи ҳақиқӣ» зарурати эҳёи афкори диниро мувофиқи талабу дархости аср асоснок мекунад ва мехоҳад он чизеро, ки сабаби пасравӣ мегардад, аз байн бурда шавад.
Муҳаққиқи осори Иқболи Лоҳурӣ Аникеев Н. П. менигорад: «Иқбол фикри худро оид ба он ки инсони кунунӣ чи гуна бояд бошад, пешниҳод намуда, муътақид аст, ки иллати асосии ақибмонӣ ва ҳолати ногувори Ҳиндустон ва умуман Машриқ дар навбати аввал дар ғояи интишордодаи истисморгарон оид ба ғайрифаъолӣ, худмаъзулкунӣ, бетафовутӣ нисбат ба зиндагии фард ниҳон аст, ки вақтҳои охир ба идеологияи ҳукмрон табдил гардида буд».
Пас аз пайдо намудан, дар зоти хеш парваридан ва ба камол расонидани «худӣ» инсон, ба қавли Иқболи Лоҳурӣ, бояд марҳалаи дуввуми камолот — «бехудӣ»-ро сипарӣ намояд, ки он чизи дигаре ҷуз пайвастан бо иҷтимоъ нест.
Аз ин рӯ, Иқболи Лоҳурӣ ба ин хулоса меояд: инсон камолоти хешро танҳо дар ҷомеа метавонад касб кунад ва имконоти номаҳдуди хешро баҳри дигаргун сохтани олам ва ба камолоти маънавӣ расонидани фарди алоҳида таҳаққуқ мебахшад.
«Инсони комил» ҳамчун мафҳуми марказии тасаввуф бори аввал аз ҷониби Ибни Арабӣ истифода шуда, ғояи мушобаҳати «олами кабир» ва «олами сағир» ва «нусхаи Ҳақ» будани инсонро баён мекунад.
Иқболи Лоҳурӣ кӯшиш кардааст, ки оммаро аз тамоми шаклҳои истисмори иҷтимоӣ, сиёсӣ ва маънавӣ раҳоӣ бахшида, мақому мартабаи олии инсонро ба ӯ бозгардонад.
Ӯ навиштааст: «Бешак инсон қодир аст аз табиати хеш болотар равад, то унсури собити ҳастӣ гардад. Ҳаёти инсон монанди барги гул хеле нозук аст, вале рӯҳи ӯ аз ҷиҳати қуввату неру дар тамоми олам назире надорад».
Зиндагӣ, ба ақидаи Иқболи Лоҳурӣ, танҳо дар он сурат маъниву мақсад пайдо мекунад, ки мазмуни онро халлоқият, эҷодкорӣ ва шӯру завқи ҳастӣ ташкил диҳад:
Дар низоми фалсафии Иқболи Лоҳурӣ худшиносӣ қисми ҷудонашавандаи таълимоти «худӣ»-и ӯст, зеро низом ва ҳастии олам бар он асос ёфта, ба тақвият ва ҳифзи он вобастагии комил дорад.
Ба андешаи Иқболи Лоҳурӣ иҷрои «рисолати илоҳӣ» аз ҳар як инсон худшиносӣ ва худошиносиро талаб дорад ва мавҷудияти «худӣ»-ро метавон дар соири мавҷудоти олами моддӣ ва ҳаводиси ҷузъи то ба офаридаҳои бузургҳаҷм ошкор намуд.
Ба фикри Иқболи Лоҳурӣ олам ва аз ҷумла инсон, зуҳури «Ман»-и Мутлақ, яъне Худост, аз ин рӯ, шинохтани худӣ инсонро ба шинохтани «Ман»-и Мутлақ наздиктар менамояд:
«Худӣ»-и Иқболи Лоҳурӣ дорои хислати иҷтимоие мебошад, ки ифодагари моҳияти инсон, нотарсӣ, мубориза баҳри хушбахтии одамон, таҳаққуқ бахшидан ба рисолати заминии инсон, халифаи Худо дар замин аст.
Иқболи Лоҳурӣ фардиятро ҳамчун фароҳамоварандаи сифатҳои мушаххаси инсон, шахсиятро ҳамчун мабдаи фаъол дониста, «худӣ»-ро зуҳури маънавиёти олии инсонӣ ва моҳияти илоҳии ӯ меҳисобад.
Иқболи Лоҳурӣ танро яке аз ҳолатҳои рӯҳ ва ҳаёт дониста, бартарияти рӯҳро ҳамчун мабдаи фаъол бар тан мабдаи ғайрифаъол таъкид кардааст: рӯҳ барангезандаи ҳаёт ва муҳаррики тан ва рамзи коинот аст; рӯҳу тан ҳамчун ду шакли ҳастӣ, яке бошаклу дигаре бешакл буда, дар айни ҳол дар ваҳдати комил вуҷуд доранд: «Рӯҳ на берун аз тан аст, на дохили он, он на мутассил аст на мунфасил. Худованд бо ҳама олам дар тамос аст, ҳамчунон ки тан бо рӯҳ дар тамосанд» (Зиёзода Иқболи Лоҳурӣ Ғ. Муаммои инсон дар фалсафаи Муҳаммад Иқболи Лоҳурӣ. Д., 1998).
Ба андешаи Иқболи Лоҳурӣ маънӣ ва мақсади зиндагӣ расидан ба мартабаи инсони комил — саодати ҳақиқии инсонӣ — рисолати асоситарини фаъолияти инсонӣ, дарки моҳияти «худӣ» буда, ба инсон итминони комиле ба нерую истеъдодаш мебахшад, рафтори ӯро мушаххас ва тобеи мақсад мегардонад, эҳсоси хушбин буданро дар вуҷуди ӯ қавитар месозад ва барои беҳтар намудани зиндагии иҷтимоӣ ба ӯ ҷасорат мебахшад, мақому нақши ӯро дар ҳаёти иҷтимоӣ муайян менамояд:
Зиндагӣ дар назари Иқболи Лоҳурӣ ҳаракат, саъй, талош, кӯшиши пайваста аст, яъне муборизаи тӯлониест, ки то рӯзи марг идома меёбад, даст кашидан аз он ба марг тан додан аст.
Дар «Эҳёи фикри динӣ дар ислом» Иқболи Лоҳурӣ масъалаи «худӣ»-ро возеҳтар баён карда, мегӯяд: «Ҳадафи ахлоқӣ ва динии башар на саркӯб кардани „худӣ“, балки исботи „худӣ“ аст ва ин манзур вақте муяссар мешавад, ки башар то он ҷое, ки имкон дорад, шахсияти худро якто ва мунҳасир ба худ намояд».
Иқболи Лоҳурӣ аз худ мепурсид, ки: «Чаро бо вуҷуди фарҳангу илму маънавиёти олӣ, шарқиён аз қофилаи тамаддуни муосир ва Аврупо ақиб мондаанд? Чӣ сабаб аст, ки Шарқ аз рушду тараққиёт мондааст?».
Ӯ ба чунин хулоса омадааст, ки яке аз сабабҳои асосӣ вуҷуд надоштани «худӣ»-и фарду ҷомеа ва костагии маънавиёти он буда, касбу идроки «худӣ» куллан сирату сурати Шарқи мусулмонро тағйир хоҳад дод:
Иқболи Лоҳурӣ дар Лоҳур бо шарқшиноси маъруфи инглис, проф. шуъбаи фалсафаи Донишкадаи давлатии Лоҳур Томас Арнолд шинос шуд, ки минбаъд устод ва дӯсти наздики ӯ гардид.
Худоҷӯёне, ки Худоро дур аз гавҳари худ ҷӯёанд, ба назари Иқболи Лоҳурӣ ба кори беҳудае машғуланд, зеро маънои ҷустуҷӯи Худо дар худ пайдо кардани Ӯ мебошад.
Иқболи Лоҳурӣ аз 2 сентябри 1890 ба Аврупо ба сафар баромада, дар донишгоҳҳои Лондону Кембриҷ ба омӯхтани фалсафа ва адабиёти Шарқу Ғарб машғул ва бо шарқшиносони машҳури инглис Э.
Сабаби ба форсӣ асар офаридани Иқболи Лоҳурӣ дар он аст, ки ӯ ин забонро нисбат ба дигар забонҳои роиҷи вақт ширинтару фасеҳтар ва барои баёни мақсад мувофиқ шуморидааст:
Ишқ дар назари Иқболи Лоҳурӣ омили асосии истеҳком ёфтани «худӣ» ба ҳисоб меравад, зеро «худӣ» нуқтаи нурест, ки дар сиришти инсон шарораи зиндагиро нигоҳ медорад ва аз муҳаббат пояндатар, зиндатар, сӯзандатар ва тобандатар мешавад:
Иқболи Лоҳурӣ ҳамчунин гуфтани ҳар гуна «ҳарфи бад»-ро хато меҳисобад, зеро кофиру муъмин ҳама халқи Худо мебошанд ва маънои одамиятро эҳтироми одамӣ медонад:
Инсон ҳамчун халифаи Худо дар рӯйи Замин баъди гузаштан аз ду марҳалаи мазкур ба вазифаҳои бевоситаи хеш — «ниёбати илоҳӣ», яъне рисолати хеш оғоз менамояд:
Солҳои 2011–13 корхона бо ширкатҳои бузурги истеҳсолкунандаи автомобилҳо – -, , ва ғайра созишнома баста, дар коргоҳҳои истеҳсолии худ ба истеҳсоли автомобилҳои ин ширкатҳо оғоз намуд.
Дар солҳои ҶБВ дар корхона истеҳсоли автомобилҳои пуриқтидори низомӣ ва танкҳо ба роҳ монда шуд, аз ҷумла корхона худрави низомии ГАЗ–64, танки сабуки Т–60, танки Т–70, худрави зиреҳпӯши БА–64 ва анвои гуногуни тӯпҳои худгард истеҳсол менамуд.
Дар маҷмӯъ солҳои ҶБВ дар корхона 176,2 ҳазор адад автомобил, 12 ҳазор танк, бештар аз 9 ҳазор тӯпи худгард, 24 ҳазор миномёт ва 30 ҳазор гулӯла барои дастгоҳи реактивии «Катюша» истеҳсол гардид.
Пас аз ҶБВ дар корхона навсозии техникӣ гузаронида шуда, автомобилҳои сабукрави М–20 «Победа», мошин­ҳои боркаши ГАЗ–47, ГАЗ–51, ГАЗ–63, автомошинаи ГАЗ–69 истеҳсол мегардиданд.
Дар солҳои 50-ум корхона истеҳсоли мошини сабукрави ГАЗ–21 «Волга», ГАЗ–13 «Чайка» ва мо­шинҳои боркаши ГАЗ–52 , ГАЗ–53 ва ГАЗ–66-ро ба роҳ монда, дар рушди хоҷагии халқи мамлакат саҳми калон гузошт.
Моҳи майи соли 1929 Шӯрои умумииттифоқии хоҷагии халқи ИҶШС бо ширкати амрикоии дар бораи расонидани ёрии техникӣ оид ба ташкил ва истеҳсоли оммавии автомобилҳои сабукрав ва боркаш қарордод ба имзо расонда буд.
Қувваю вазни му­шак­ҳои писарон бошиддат зиёд мешавад (вазни му­шакҳо аз рӯзи таваллуд то 8-солагӣ фақат 4 %, дар 2-3 соли давраи балоғати ҷинсӣ ба ҳисоби миёна 12 % меафзояд).
Агар дар духтарон баъди 13-солагӣ ва дар писарон баъди 14-сола­гӣ аломат­ҳои ҷинсии дуюмин ба мушоҳида нарасанд, пас, сухан аз боби таъхири балоғати ҷинсӣ меравад.
Муҳлати оғози балоғати ҷинсӣ ба омилҳои гуногун, аз қабили хусусиятҳои ирсӣ, шароити зиндагӣ ва иқтисо­дию иҷти­моӣ, саломатӣ, хӯрок, иқлим ва ғайра низ вобаста аст.
Дар ин вақт рӯҳияи наврас ва фаъолияти силсилаи асаб­ҳои ӯ низ тағйир меёбад, яъне баробари тағ­йири танзими гормонҳо ва инкишофи ҷис­монӣ рӯҳияи наврасон низ дигар мешавад.
Дар ҷа­раёни балоғати ҷинсӣ ба ном шуури ҷинсӣ ташаккул меёбад, яъне наврас ба кадом ҷинс таал­луқ доштанашро мефаҳмад, рафторашро ба мақсаду талаботи одобу ахлоқи ҷамъият муво­фиқ месозад.
Дар давраи балоғати ҷинсӣ зери таъсири ғадудҳои усораи дохилӣ тамоми организм тағйир меёбад: сабзиши босуръат, пайдо шудани аломат­ҳои дуюмини ҷинсӣ, дар рӯю тани писарон сабзидани мӯй, ғафс гаштани овоз ва ғайра;
Соли 2004 рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Тарбияи эстетикии толибилмони синфҳои болоии мактабҳои маълумоти умумии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар равиши корҳои беруназсинфӣ» дифоъ кардааст.
Барои хидматҳояш дар соҳаи маориф бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» , ифтихорномаҳо ва раҳматномаҳои Вазорати маорифи Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ мукофотонида шудааст.
Тайи солҳои минбаъда самараи кори клубу китобхонаҳои марказию музофотӣ, театру ансамблҳо, филармонияву музейҳо, хонаҳои маданияту боғҳои фарҳангу фароғатӣ равнақи тоза пайдо карда, фаъолияти хонаи эҷодиёти халқ, ки аз моҳи майи соли 1938 дар пойтахти Тоҷикистон — шаҳри Душанбе амал мекард, густариш ёфт.
Он акнун муассисаҳои фарҳангӣ, клубу театрҳои халқӣ, ансамблҳои мардумӣ, донишгоҳҳои халқии маданият, боғҳои фарҳангу фароғатиро пурра идора мекард ва ба онҳо хидматҳои методӣ мерасонд.
Коллективи ҳунарие, ки соли 1950 дар назди кумитаи гурӯҳии рақами 11-и шаҳри Чкалови вилояти Ленинобод таъсис ёфта буд, соли 1962 ба Театри ҷумҳуриявии лӯхтак табдил дода шуд.
Дар ин давра санъати Сирки тоҷик (соли 1968 бо қарори Вазорати маданияти Тоҷикистон студияи Сирки тоҷик тавлид мегардад), ки таърихи хеле қадима дорад, бо хусусияту унсурҳои тозаи миллӣ ғанӣ гашта, ҳайати он аз ҷумлаи варзишгарони бомаҳорату ходимони соҳибистеъдоди сирк мукаммал шуда, намоишҳои он пурмазмуну шавқовар гардиданд.
Ин солҳо хонаҳои маданияти ноҳия ва шаҳру вилоятҳои ҷумҳурӣ, театрҳои халқӣ, ансамблҳои мардумӣ ба баъзе комёбиҳо ноил гардиданд, боғҳои фарҳангу фароғат то андозае обод шуданд.
Соли 1944 дар назди Ҳукумати ҷумҳурӣ Раёсати санъат таъсис меёбад ва сарварии он ба зиммаи шоири ҷавону соҳибистеъдоди тоҷик Мирзо Турсунзода вогузор мегардад.
Воқеан, ин вазифаи басо масъулиятнок шоири ҷавону боғайрати тоҷикро водор месохт, ки ба рушду такомули фарҳанг, ба ташкили китобхонаҳои мактабӣ, шаҳриву ноҳиявӣ, ба сохтани бинову хонаҳои фарҳангӣ, ба беҳбудии зисту зиндагии аҳли фарҳанг, ба ривоҷу равнақи кори театрҳо ва амсоли ин таваҷҷуҳ зоҳир намояд.
Ҳадафи асосии вазирону ҷонишинон ва роҳбарони раёсату бахшҳои гуногуни вазорат дар он буд, ки онҳо мехостанд мероси пурғановати миллии фарҳангӣ, санъати созию ҳунарӣ, театрӣ ва амсоли инҳоро ба дигар халқҳои ҷаҳон муаррифӣ бисозанд.
Ба ёд овардани Рӯзҳои адабиёт ва фарҳанги Тоҷикистон дар кишварҳои ба мо дӯсту ҳамсоя боз як бори дигар собит месозад, ки рафоқату якдигарфаҳмии онҳо дар умқи қарнҳо ҷилои тоза пайдо намуда, мазмуни нав пайдо ҳоҳад кард.
Вазорати фарҳанг дар асоси Конститутсияи Ҷум­ҳурии Тоҷикистон, қонунҳои конститутсионии Ҷум­ҳурии Тоҷикистон, қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, фар­монҳои Президенти Тоҷикистон, қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маҷлиси намояндагон ва Маҷли­си миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, санад­ҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофнамудаи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият мекунад.
Бо дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ва бо саъю кӯшиши ин марди наҷиб дар як муддати кӯтоҳ сохтори вазорат, раёсату бахшҳои мухталифи он тарҳрезӣ мегардад, вазифаву ҳадафҳои муассисаҳои фарҳангӣ, клубу китобхонаҳо, музей ва хонаҳои маданияту театрҳо муайян карда мешаванд.
Дар муддати начандон тӯлонии роҳбарӣ Мӯсо Раҷабов бо донишу фазилат ва малакаву кордонии хеш ба он муваффақ гашт, ки самту равияи кори Вазорати маданият, сохтор ва раёсату бахшҳои он комилан муайян гардиданд, фаъолияти серҷабҳа ва босамари вазорат хубтар ба роҳ монда, кори тамоми муассисаҳои марказиву маҳаллии он беҳтар карда шавад.
Вазорти фарҳнги Ҷумҳури́и Тоҷикистн — мақомоти марказии ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳу­рии Тоҷикистон, ки барои таҳия ва татбиқи сиёсати дав­латӣ ва батанзимдарории меъёрии ҳуқуқии фаъолият дар соҳаи фарҳанг, санъат, табъу нашр ва ҳуқуқи муал­лифӣ масъ­ул аст.
Сарфи назар аз душвориҳои солҳои ҷанг, Раёсати санъат, коргоҳу фароғатгоҳҳои фарҳангӣ, муассисаҳои марказию маҳаллии фарҳангӣ, клубу китобхона ва театрҳо кори худро идома медоданд, мардумро бо дастовардҳои ватанию хориҷии фарҳангӣ шинос мекарданд.
Аз ин рӯ, ҳамаи муовинон ва сардорони раёсату бахшҳои мухталифи вазорат ҳамвора баҳри он ҷадал мекарданд, ки вазорат дар ҷумҳурӣ ҳамчун вазорати номдору бообрӯ эътироф гардад.
Вобаста ба мазмун ва муҳтаво: умумӣ (хосси ҳамаи низомҳои идорӣ буда, таъмини маълумот, пешбинии инкишофи раванду ҳодисот дар оянда, амсиласозӣ, барномасозӣ, ташкилӣ, мутобиқсозӣ, роҳбарӣ, назорат, муҳосибот ва ғайраро дар бар мегирад), махсус (хосси низомҳои алоҳидаи идорӣ, мас., хадамоти амният, фаъолияти зиддииктишофӣ, мубориза бо ҷинояткорӣ ва ғайра), таъминотӣ (мас., таъминоти моддӣ-техникӣ, кадрӣ; молиявӣ-барномасозӣ ва ғайра);
Ҳенри Файол вазифаҳои умумӣ (пешгӯйӣ, банақшагирӣ, ташкилӣ, маъмурӣ, таъминоти иттилоот, мутобиқсозӣ, танзим, назорат) ва якчанд асли идора (тақсими кор, обрӯ ва масъулият, ягонагии фармон ва роҳбарӣ, риояи мартабаҳо, марказонӣ ва ғайримарказонӣ, тартибот, баробарӣ, мукофотдиҳӣ, тобеият, адолат, ташаббус, ҳамрайъӣ ва ғайра)-ро муайян кардааст.
Идора — шакли ташкилӣ-ҳуқуқии мақомоти ҳокимияти давлатӣ, иттиҳодияҳо ё шабакаҳо, ки муносибатҳои ҷамъиятӣ ва корҳои давлатиро танзим мекунад; вазифаи низомҳои мураттаби хосиятҳояшон гуногун , ки сохтори муайяни онҳоро ҳифз ва амалигардонии барномаҳо ва ҳадафҳояшонро таъмин мекунад.
Мавзеи Даҳбед дар қисмати шимолу ғарбии Самарқанд, дар байни Оқдарё ва Қародарё ҷойгир шуда, ҷои қадимӣ ва таърихӣ мебошад, ки он ҷойро Миёнқол меноманд
Даҳбед дар чоряки якӯми асри пайдо шуда, асосгузори он аз водии Фарғона - Махдуми Аъзам - ба Миёнқол кучида омада 10 то дарахти бед мешинонад, ки аз ин ҷо ин мавзеъро Даҳбед меноманд.
Дар мавзеи Даҳбед Кӯкчӣ, Мир Отабой, Сафедук, Сартарошхона, Шохоб, Тонготар, Бештут, Оинақӯргон, Катта-Қӯрғон, Очидоқар ном гузар ва маҳаллаҳо буданд.
Ба хурд будани мавзеи Даҳбед нигоҳ накарда дар садаи ин манзил маркази дини ислом тасаввуф – Нақшбандия ба ҳисоб мерафт, ки ба он Махдуми Аъзамиён роҳбарӣ мекарданд.
Карбамид дар хоҷагии халқ, аммиак барои истеҳсолот, дуоксиди карбон дар саноати сабуки хӯрокворӣ ва эҳтиёҷоти технологии корхона, инчунин оксигени газӣ барои тиб, кафшери газӣ ва нитрогени моеъ бошад, дар хоҷагиҳои чорвопарварӣ истифода бурда мешавад.
Дар корхона ба ғайр аз истеҳсоли аммиак, карбамид, буғу обтаъминкунӣ боз коргоҳҳои ёрирасони таъмири механикӣ, таъмири таҷҳизоти барқӣ, барқтаъминкунӣ, асбобҳои назоратию ченкунанда ва автоматика, нақлиётӣ, сохтмону таъмирӣ, шуъбаи марказонидашудаи назорати техникӣ ва ташхисгоҳи санитарӣ мавҷуд аст.
3 сентябри соли 2016 бо дастгирии бевоситаи Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ширкати «Хэнан Чжун-Я гурӯҳи холдингӣ» - и Ҷумҳурии Мардумии Чин Созишномаи сармоягузорӣ «Оид ба таҷдид ва ба истифода додани корхонаҳои истеҳсоли аммиак ва карбамид дар шаҳри Сарбанди вилояти Хатлон дар заминаи Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Азот» ба имзо расонда шуд.
Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Азот» — собиқ Заводи нуриҳои азотии Вахш, нахустин корхонаи бузурги кимиёвии Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, соли 1967 бо ду хати технологии истеҳсоли аммиак ва карбамид бо иқтидори умумии 180 ҳазор тонна ба фаъолият оғоз карда буд.
Назорати молиявӣ - низоми ташкиливу ҳуқуқӣ буда, аз унсурҳои зерин иборат мебошад, субъекти назорат, объект, мавзӯъ, мақсадҳои назорат, намудҳои назорати молиявӣ ва усулҳои татбиқи он.
Объектҳои назорати молиявӣ ашхосе мебошанд, ки дар доираи фаъолияти молиявии давлат афтодаанд, яъне мақомоти давлатӣ; шахсони юридикии давлатӣ; шахсони юридикии хусусӣ ва шахсони воқеӣ.
Мақсади назорати молиявӣ чунин аст: - ошкор кардани ҳодисаҳои вайрон карда шудани қонунгузории молиявӣ; - маълум намудани гунаҳкорон ва ба ҷавобгарӣ кашидани онҳо; бартараф кардани вайронкуниҳои интизомии молиявӣ.
Масалан, назорат аз тарафи мақомоти намояндагии ҳокимият аз болои иҷрои буҷет аз рӯи натиҷаҳои як сол; б) бо қарори мақомоти давлатии салоҳиятнок (масалан, тафтишу санҷиши андозсупорандагон дар масъалаи андозбандӣ аз тарафи бозрасии андоз дар асоси қарорҳои мақомоти ҳифзи ҳуқуқ гузаронида мешавад).