polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
инчунин барномаи давлатии экологӣ барои с-ҳои 1999—2008 ва барномаи нави экологӣ барои с -ҳои 2009 — 19 аз ҷумлаи тадбирҳое мебошанд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ин росто ба нақшаи амал гирифтааст.
Амнияти экологӣ — як ҷузви амнияти миллӣ, маҷмӯи шароитҳои табиию иҷтимоӣ барои таъмини ҳаёти бехатару фаъолияти ашхоси дар ҳудуди муайян зиндагикунанда, ҷамъи тадорукоти ҳуқуқӣ, тиббӣ ва биологӣ барои нигаҳдошти тавозун байни биосфера ва барзиёдии антропогению дигар фишорҳои воқеӣ.
Аз асарҳое, ки баъд аз операи «Шерак» эҷод шудаанд, достони вокалӣ-симфонии «Суруди вопасин» ба шеъри Лоик, ба фарзанди шуҳратманди халқи тоҷик И.Ҳамзаалиев, ки дар муҳориба баҳри озодии Ватани мо ҳалок гардидааст, бахшида шудааст (1970,
Солҳои 1952-1953 идомаи таҳсили худро дар аспирантураи Пажӯҳишгоҳи таърихи маданияти моддии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ дар шаҳри Ленинград, сурат гирифтааст.
Соли 1969 дар донишгоҳи шарқшиносии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ дар шаҳри Маскав, ки он вақт сарварии Институтро академик Бобоҷон Ғафуров ба уҳда дошт, рисолаи докториро ҳимоя намудааст.
Абдумаҷид Қодиров 22 марти соли 1997 дар шаҳри Хуҷанд вафот карда бошад ҳам, номи неку корҳои шоистаи ӯ дар дилу дидаи мардуми Хуҷанд абадӣ маскан гирифтааст.
23-феврали соли 1961 бо ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Шӯравии Совети Тоҷикистон ва комитети Ҷумҳуриявии иттифоқи касабаи коркунони маориф, соли 1970 бахшида ба 100-солагии В.И.
Бо қарори Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Хуҷанд, даъвати панҷум аз 10 апрели соли 2019, таҳти 305 яке аз кӯчаи маҳаллаи 15-и шаҳри Хуҷанд ба номи профессор Абдумаҷид Қодиров гузошта шуд.
Ба ин муносибат 21 майи соли 2019 дар кӯчаи номбурда ҷамъомади тантанавӣ оид ба расми кушоди лавҳаи ёдгорӣ ва номгузорӣ намудани номи кӯчаи мазкур баргузор гардид.
Атланта дорои шабакаи калони роҳи оҳан, се шоҳроҳи автомобилии бай­нииёлатӣ , аэропорти байналмилалии Харт­с­филд ва дигарон фурудгоҳҳои хурд , метрополитен, 193 сайрхатти ав­то­бусӣ ва ғайра мебошад.
Ҳоло Атланта маркази байналмилалии тиҷорат, макони корхонаҳои бузурги саноати автомобил , саноати авиатсионӣ ракетавию кай­ҳонӣ , радиоэлектронӣ, ки­миё, селлюлозаю коғаз, инчунин қароргоҳи ширкатҳои «Кока-Кола», «Тёрнер Брод­кастинг Систем», ширкатҳои авиатсионии «Делта Эйр­лайнз», «Ҷорҷия Пасифик Кор­порэйшн» мебошад.
Соли 1998 Шӯҳрат Ашӯров барои «Рақси шарқӣ» барои думбра ва созҳои халқии русӣ ба унвони фахрии дорандаи ҷоизаи фестивали байналмилалии «Мир друзей Москвы» мушарраф гардид.
Ин асар тамошобинонро бо синтези Шарқ ва Ғарб ҷалб намуд, ки дар он оҳанги тоҷикиро ба тарзи романси русӣ оркестри созҳои халқӣ таҳри роҳбарии Ҳунарманди Халқии Россия профессор Н. Н. Калинин иҷро намуд.
Масалан, солҳои 1992—1995 вай дар кафедраи дирижёрии хор дар Донишкадаи давлатии маданияти шаҳри Москва ва соли 1996 хониши партитураҳои симфонии Коллеҷи мусиқии ба номи Алфред Шнитке таълим медиҳад.
Дар давраи таҳсил ба санъати навиштани асарҳои мусиқӣ мароқи калон зоҳир намуда, ба таври факултативӣ дар синфи композитсия аз Ёқуб Сабзанов ва Дамир Дӯстмуҳаммадов таълим мегирад.
Дар байни асарҳои ин давра — асарҳои хори а’ «Боғи мо» ба шеъри М.Турсунзода ва «Прощальный вальс» ба шеъри Л.Пятаков, асарҳои камеравӣ барои фортепиано, скрипка офаридаи ӯ ҷолиб буданд.
Аз соли 1989 таҳсил дар факултаи дирижёрии хори Академияи мусиқии Россия ба номи Гнесинҳо, баъди хатми он Шӯҳрат Ашӯров ба шуъбаи назариявӣ-композитории ҳамин мактаби олӣ ба синфи профессор Н. И. Пейко, сипас — В. В. Пянков дохил мешавад.
2008 - то имрӯз - профессори кафедраи таърихи умумии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон, ҳамчунин ходими пешбари илмии шуъбаи таърихи навтарини Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои ҶТ.
Рақиб Абулҳаев фаъолияти илмиро аз соли 1961 дар шуъбаи таърихи ҷомеаи шӯравии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои Тоҷикистон оғоз кардааст.
Осори таърихие чун "Барқароркунии Ҳокимияти шӯъравӣ дар минтақаҳои болооби Зарафшон", "Эҳёи мадании Тоҷикистон", "Субҳи Зарафшон", "Обёрикунӣ ва истифодаи заминҳои Тоҷикистон", "Таҷрибаи таърихии сохтмони ирригасионӣ ва истифодаи заминҳои нав дар Тоҷикистон" ва ғайра ба қалами ӯ тааллуқ доранд.
Дар солҳои минбаъда олим оид ба масъалаҳои таърихи муҳоҷирати аҳолӣ дар Тоҷикистон тадқиқоти илмӣ гузаронида дар силсилаи китобҳо зери унвони "Таърихи муҳоҷират дар Тоҷикистон" аз чоп баромадааст.
Елена Глазунова доир ба рустаниҳои шифобахши баландкӯҳҳои Тоҷикистон, бахусус ангат, дар якҷоӣ бо Институти биологии Помир таҳқиқот анҷом дода, хусусиятҳои биологӣ ва кимиёии 84 навъи онро тавсиф намудааст.
Дар натиҷаи ҳамкории Елена Глазунова бо кормандони Институти биологии Помир коргоҳи таҷрибавие таъсис дода шуд, ки дар он ҷо барои тоза кардани равғани ангат равғани пахтаро истифода мебаранд.
Ҳунарпешаи халқии ИҶШС — унвони фахрӣ, ки 6 сентябри соли 1936 бо Укази Комитети Иҷроияи Марказии ИҶШС таъсис ёфтааст ва ба намоёнтарин ходимони санъати халқҳои ИҶШС, фаъолтарин коркунони театр, мусиқӣ ва кинои советӣ дода мешавад.
1915 — зодрӯзи Ғулом Алиев, зоотехник-селексионер, ходими давлатӣ, академик, профессор, Ходими хизматнишондодаи илми Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино
Аз аҳодиси Боқир, ки дар бархе аз маъхазҳои аҳли суннат ва ҷамоат омадааст, маълум мешавад, ки имом илова бар аҳодисе, ки бевосита аз падарони худ ривоят мекунад, шахсе, ки бештар аз ӯ аҳодисе нақл мекард, Ҷобир ибни Абдуллоҳи Ансорӣ буд.
Аз ҷумлаи ин ровиён, ғайр аз писараш имом Ҷаъфари Содиқ метавон ашхоси зайлро ном бурд: Абуисҳоқи Сабиъӣ, Умар ибни Абдуллоҳ, Аъраҷ, Зуҳрӣ, Муҳаммад ибни Маслама, Амр ибни Динор, Авзоъӣ, Абдурраҳмон ибни Амр, Ҷурайҷ, Сулаймон ибни Меҳрон, Макҳул ибни Рашид, Муаммар ибни Яҳё ибни Самсон ва дигарон.
Макҳул, фақеҳи аҳли Шом, ки ҳадисҳои Боқир-ро ривоят мекард, аҳодиси набавӣ ва теъдоди фатовои фиқҳиро мубтанӣ бар оройи саҳобиён дар китобе ба номи «Китобу-с-сунан» гирд овард.
Дар рӯзгори Боқир гароишу мазҳабҳои мухталифи каломӣ падид омада буданд ва ҳамчунин пайравони дигар динҳо дар сарзаминҳои исломӣ зиндагӣ мекарданд ва байни онҳову мусулмонон бархурдҳои фикрӣ рӯй медоданд.
Дар маъхазҳо ва асарҳои таҳқиқотӣ, аз қабили «Хайроту-л-ҳисон фӣ маноқиби-л-Имоми-л-Аъзам Абиҳанифа ан-Нуъмон»-и Ибни Ҳаҷари Ҳайтамӣ ва «Туҳфату-л-амон фӣ сирати-н-Нуъмон»-и Шиблии Нуъмонӣ қиссаи мулоқоти имом Боқир бо имом Абуҳанифа дар Мадина ва гуфтугӯи доиргардидаи миёни онҳо дар мавриди масъалаҳои фиқҳӣ, аз ҷумла истифодаи қиёс аз ҷониби Имоми Аъзам, зикр шудааст.
Бинобар таълимоти шиъа Боқир панҷумин имом аз имомони дувоздаҳгона ва ҳафтгона буда, пас аз реҳлати падараш имом Зайнулобидин дар соли 712 ҷонишини ӯ дар имомат шуд, зеро аввалҳо гурӯҳи кӯчаке аз шиъаён ба пуштибонӣ аз танҳо писари бозмондаи имом Ҳусайн – Зайнулобидин бархостанд.
Баъдан вай ба сурати пешво ва донишманде зоҳир мешавад, ки на танҳо дар масоили фиқҳӣ соҳибиттилоъ буд, балки дар тафсири Қуръон, аҳодиси набавӣ, мавзӯоти каломӣ бо ду ҷанбаи дунявӣ ва рӯҳонӣ дасти боло дошт.
Ба хотири он ки дар ақоиди мухталифуннавъи имомат низом ва тартибе падид ояд, Боқир назари хешро дар бораи имомат баён кард, дар бораи ақоиди каломии марбут ба имон, қазо ва қадар, тавҳид андешаи худро иброз намуд.
Биноан Боқир на танҳо ба унвони ҳодӣ ва пешвои рӯҳонии гурӯҳи хоссе зоҳир мешавад, ки мактаберо бунёд ниҳода, балки ба унвони яке аз барҷастатарин уламои ислом ба тавсеа ва интишори илм дар тамоми ҷанбаҳои зиндагии мусулмонон баромад мекунад.
Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Алӣ ибни Ҳусайн ибни Алӣ ибни Абитолиб (; мулаққаб ба Боқиру-л-улум; бо лақабҳои «Ҳодӣ» ва «Шокир» низ ёд мешавад) — яке аз уламои барҷастаи садри ислом ва аз ҷумлаи тобеъин, имоми панҷуми шиъаён; фарзанди Зайнулобидин ва падари Ҷаъфари Содиқ.
Ленин , муаллим , сармуаллим , дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ , ходими калони илмӣи кафедраи таърихи ҲКИШ , дотсенти кафедраи таърихи сиёсӣ , профессор, мудири кафедраи таърихи сиёсии ҷаҳон ва Тоҷикистони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров , профессори кафедраи умумидонишгоҳии назарияи иқтисодӣ , профессор, мудири кафедраи таърихи сиёсии Тоҷикистони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров , вакили Мачлиси намояндагони Маҷлиси Олии ҶТ , профессори кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров .
Фишурдаи саргузашти он қавм ин аст, ки Нӯҳ ба муддати нуҳсаду панҷоҳ сол онҳоро ба тавҳиди Худои якто ва пайравии дини ӯ даъват кард, вале онҳо аз даъвати ӯ сар боззаданд ва ба ҷуз чанд нафаре ба вай имон наовард .
Нӯҳ пас аз даъвати наздик ба ҳазорсолаи онҳо, ки чанд наслро дар бар мегирифт, аз имонашон навмед гашта, даст ба дуо бардошт ва аз Худо хост, ки ҳеч кофиреро дар рӯйи замин боқӣ нагузорад.
Қавми Нӯҳ , ба гуфтаи аксари муфассирон, дар сарзамини Ироқи имрӯза ва бинобар тарҷеҳи муаррихони бостоншинос, ба таври дақиқ дар шаҳрҳоиҳои Ур, Урук, Кеш, Шурбок ва атрофи онҳо гузаштаанд.
Он ҳамроҳ бо пайдоиши хатти мехӣ бори аввал дар катибаҳо ва осори хаттии сумериён сабт гардида, аз тариқи онҳо баъдан дар ривоятҳо ва осори тамаддуни аккодиён нақл шудааст.
Баҳри Сиёҳ ва Баҳри Кабуд то каронаҳои рӯди Синд ва бахшҳое аз сарзамини Ҳинд ва хонадонҳое, ки дар он мавқеъ нахустин давлатҳои қавмиро ба вуҷуд овардаанд, тамаддуни ҳам­гун ва фароянди ягонаи таърихие ҳукмфармо буд ва сарзамини Байнаннаҳрайн, ки маркази пайдоиши суме­ри­ҳо ва пас аз он ошуриҳо ва бобилиҳо ба шумор меравад, дар он миён ҳам дар тавлиди хатти мехӣ ва ҳам дар намудҳои дигари тамаддун пешгомтар будааст.
Донишмандони амри­коӣ ва шарқимиёнаӣ дар мавзеи кашфи киштӣ сангҳои калонеро низ пайдо кардаанд, ки ҳамаашон аз як тараф шикоф карда шудаанд ва ба назар мерасад, ки барои ҳиф­зи тавозун ва лангар задани он ба кор рафтаанд.
Дар вазифаҳои Котиби якуми Комитети комсомолони шаҳри Кӯлоб, котиби дуюми Комитети ҲК ноҳияи Восеъ, , котиби якуми КМ комсомоли Тоҷикистон , котиби Комитети ҲК ноҳияи Восеъ , ташкилотчии масъули КМ ҲК Тоҷикистон дар идораи минтақавии истеҳсолии Кӯлоб , нозири шуъбаи ташкилии ҳизбии КМ ҲК Тоҷикистон , Раиси Комитети давлатии кинематографияи Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон , намояндаи доимии Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон дар назди шӯрои Вазирони ИҶШС , Вазири маданияти ҶШС Тоҷикистон , сардори Идораи саёҳии назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон , Раиси раёсати ҷамъияти дӯстӣ ва робитаҳои фарҳангӣ бо мамлакатҳои хориҷӣ .
котиби якуми Комитети ҲК вилояти Кӯлоб , роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон , ноиби Президенти ҷамъияти саҳҳомии «Интурист»-и Тоҷикистон ва Раиси маҷмааи давлатии «Коҳи Ваҳдат»-и Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
С. 1986 дар мавзӯи “Гелминтҳои чорвои калони шохдори СССР, таркиби намудҳо, таҳлили географӣ, экологӣ ва эпизоотологияи гелминтозҳои асосӣ” рисолаи доктори ҳимоя намудааст.
Феълан узви Шӯрои махсуси ИХХС, узви Шӯрои илмии Донишгоҳи давлатии забони хориҷии Самарқанд ва Донишгоҳи такмили ихтисоси омӯзгорони вилояти Самарқанд, узви ҳайати таҳририяи маҷаллаи “Зиёкор”.
Алиев зиёда аз 100 мақолаи илмӣ дар маҷаллаҳои бонуфузи кишварҳои Русия, Амрико, Англия, Олмон, Эрон ва қариб дар ҳама кишварҳои ИДМ ба нашр расонидаанд.
Солҳои 2005-2007 ба иҷрои лоиҳаи илмие роҳбарӣ кардаанд, ки он ҳамчун ғолиби конкурс аз тарафи Бунёди тадқиқотии умдаи Президенти Тоҷикистон маблағгузорӣ шуда буд.
Ӯ ҳудуди 50 мақолаи илмӣ-методӣ дар маҷаллаи «Маърифати омӯзгор» ба табъ расонидааст, ки онҳо барои беҳтар гардидани раванди таълими фанни математика нақши мусбати худро бозидааст.
Алиев Боймурод 18 ноябри соли 1944 дар оилаи деҳқон таваллуд шуда, ҳанӯз дар овони мактабхонӣ аз падар маҳрум гашт ва муддате ӯро хешу таборон дар тарбияи худ гирифтанд.
Бевосита, худи ҳамон сол ба аспирантураи ҳамин муассисаи таълимӣ дохил гардида, моҳи июни соли 1971 рисолаи номзадиашро дар мавзӯъи «Методҳои устувори ҳалли баъзе масъалаҳои физикаи математикӣ дар спектр» зери роҳбарии академик А.Н.
Дар аввал муаллими калон , баъд дотсент, сипас 22 сол ҳамчун мудири кафедраи механика ва методҳои ҳисоббарорӣ , муддате дотсенти кафедраи математикаи амалӣ ва то охирин лаҳзаҳои зиндагиашон аввал дотсент ва баъд профессори кафедраи математикаи ҳисоббарорӣ ва механика буданд.
Бо роҳбарии бевоситаи ӯ мактаббачагони Тоҷикистон дар озмунҳои байналмилалӣ доир ба лоиҳаҳои илмии математикӣ соҳиби 1 медали тило, 3 нуқра ва 6 биринҷӣ гардидаанд.
Китобҳои дарсии навиштаи ӯ: Алгебра — синфи 7, Алгебра – 8, Алгебра – 11, Геометрия — 10 ва Геометрия – 11 барои муаллим ва хонандаи мактаби тоҷик хидмат карда истодааст.
Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи таълимию илмӣ бо унвони Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Қарори Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 июни соли 1993 дар шаҳри Хуҷанд ташкил шудааст.
Дар таъсиси муассисаи таълимию илмии Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон мутахассисони варзида – номзади илмҳои санъатшиносӣ, профессор Ҳакимов Наимҷон Ғаниевич, профессор Рауф Муродов , профессор Умар Алиев ҳамчун ташаббускор иқдом намудаанд.
Барномаи дарсӣ роҷеъ ба асосҳои ташаккули пардаии мақомҳо, таносубу ҳамоҳангии зарбии мусиқӣ ва авзони шеърӣ, сохтору ниҳодҳои оҳангии ин падидаи мусиқию шеърӣ ва ғ.
Ҳадафи таъсиси Академия эҳёи анъанаҳои асили устодонаи мусиқии «Шашмақом» , тарбияи насли нави иҷрокунандагону тарғибгарон, донандагону эҷодкорони ҳирфаии мусиқии «Шашмақом», иҷрои маҷмӯии мақомҳо бо такмили нав ва сабти он ба навор, интишори китобу рисола ва таълифи дастуру барномаҳои таълимӣ роҷеъ ба масоили мубрами ин шоҳкории машҳури мусиқӣ мебошад.
Гурӯҳи ҳунармандони Академия қисмҳои «Наср» ва «Савт»-и мақомҳои «Рост», «Наво», «Бузург», «Дугоҳ», «Ироқ», «Сегоҳ»-ро дар маҷмӯъ ба шакли силсила омӯхта, сабти аудиоӣ ва видеоии онҳоро барои дӯстдорони ҳунари зебо пешкаш намудаанд.
Академия бо барномаҳои консертӣғайр аз манотиққи мухталифи ҷумҳурӣ ба бисёр кишварҳои Осиёи Марказӣ, Шарқи Миёнаю Наздик, Европаю Америка сафар намуда, сарвати гаронбаҳои тӯли асрҳо эҷоднамудаи тоҷиконро бо тозаҳунарии иҷроӣ манзури бинандагони сершумор гардондааст.
шахсе, ки мансаби давлатии ҳокимияти давлатиро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ишғол менамояд ва вазъи ҳуқуқиаш бо Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян карда мешавад;
шахсе, ки мансаби сиёсии хидмати давлатиро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ишғол менамояд ва ӯ чун қоида бо ордени Зарринтоҷ дараҷаи ё ордени Исмоили Сомонӣ дараҷаи ё ордени Ситораи Президенти Тоҷикистон дараҷаи мукофотонида шудааст;
дигар шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон барои дастовардҳои нав, ки қаблан бо ордени Зарринтоҷ дараҷаи ё ордени Исмоили Сомонӣ дараҷаи ё ордени Ситораи Президенти Тоҷикистон дараҷаи мукофотонида шудаанд.
Ордени Ситораи Президенти Тоҷикистон — ордени давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки бо он ходими давлатию сиёсӣ, дигар шахсон барои хидматҳои махсусан бузург дар назди халқи Тоҷикистон, пойдории сулҳ ва рушди давлатдории тоҷикон, барои хидматҳои махсусан муҳим дар фаъолияти давлатӣ ва ҷамъиятию сиёсӣ, ки ба баланд бардоштани обрӯи байналмилалии Тоҷикистон мусоидат менамоянд, барои комёбиҳои бузурги соҳаҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, илму фарҳанг, рушди ҷомеа ва пешрафти иҷтимоӣ, барои хидматҳои беназир ва ватандӯстӣ сарфароз гардонида мешаванд.
Дар пайдоиш ва ташаккули андешаҳои динӣ ва сиё­сии шиа аз ҳама бештар ҳамон одамоне нақш доштанд, ки Алӣ то охир натавонист онҳо­ро ба роҳи рост ҳи­доят намояд.
Андешаҳои ифротӣ ва фаъолиятҳои харобиовари Абдуллоҳ ибни Сабаи яҳудӣ ва дигар унсурҳои носоли­ме, ки дар дохили ҷомеа бар асоси барномаҳои қаблан тарроҳишуда бар зидди арзишҳои волои исломӣ ва ваҳ­дати мусулмонон машғули фаъолият буданд.
Ҳамон андешаи ранги эзадӣ дошта­ни подшоҳ ва эъти­қоди мансубияти хонадони подшоҳон ба сулолаи ху­до­ён дар ақидаи имомат, маъсумият ва сифоти хоси имо­мон дар назди шиа бозтоби равшане ёфтааст.
Хушунатҳои сиёсие, ки баъзе фармонравоёни умавӣ ва пас аз он аббосӣ ба намояндагони хонадони Алӣ дар мақтаъҳои гуногуни таъ­рихӣ раво доштанд, боиси нороҳатӣ ва ба эҳсосот рафтани мусулмонон гар­дид.
Ҳамин ранҷҳои хонадони паёмбар , ки ба нуқ­таҳои дардманде дар пайкари уммати ислом табдил ёф­та буданд ва ҳама аз онҳо менолид, аз сӯи баъзе афроди бадбин суиистифода гардиданд ва дар роҳи эҷоди паро­кандагӣ дар сафи мусулмонон ба кор бурда шуданд.
Бинобар ин, ҳамон гуна ки дар ривоятҳои саҳеҳ ома­дааст, вақте хабари байъати Абубакрро шунид, ҳук­ми шӯро ва раъйи аксарияти саҳобагонро шаръан мав­риди эътибор донист ва дар ҳамон рӯзҳои аввал ба бай­ъати ӯ шитофт ва дар нахустин задухӯрди лашкари Ис­лом бо баргаштагон, ки дар мавзеъе бо номи Зилқисса сурат гирифт, дар рикоби Абубакр — халифаи тоза­интихоби мусулмонон қарор дошт.
Дигар то замони ба шаҳодат расидани Алӣ дар миёни уммати ислом ҳеч ихтилофи эътиқодӣ ва дудаста­гие дида намешуд ва онҳо чунин мафҳумҳо ва тақсимотеро бо номи тарафдорон ва шиаёни Алӣ, ки аз дигар мусулмонон бо андешаҳо ва эътиқодоти хоссе тафовут дошта бошанд, намедонистанд, балки мусулмо­нон дар ваҳдати умумӣ ба сар мебурданд ва хулафо кафи­ли ҳифзи ваҳдат ва таъмини якпорчагии ҷомеа буданд.
Худи ҳазрат Алӣ ва фарзандонаш ба чунин фирқага­роии эътиқодӣ ва парокандагии фикрӣ ва иҷтимоӣ дар байни му­сулмонон комилан мухо­лиф буданд ва бар зидди чунин андешаҳои ифротӣ ва гароишоти хароби­овар ба шиддат мубориза мебурданд.
Ба ақидаи онҳо дине, ки барои ба танзим даровардани зиндагонии мардум фиристода шудааст, намешавад ҳифзи арзиш­ҳои олӣ ва татбиқи аҳкоми он ба шахсе вогузор гардад, ки ба иродаи мардум интихоб мегардад ва паёмбаре, ки барои иршоди ҷомеаи башарӣ фиристода шудааст, зи­моми онро пас аз худ ба дасти одамоне супорад, ки ба василаи мардум интихоб мегарданд.
Пас имомати Алӣ ва ёздаҳ нафари дигар аз хона­дони ӯ аз ҷониби Худо бо ҳукми Қуръон ва ба василаи паёмбар муайян гардидааст ва хулафои пеш аз Алӣ ин ҳаққи илоҳии имом Алӣ ва фарзандонашро ғасб намуда, онҳоро ба ноҳақ аз хилофат канор гузоштанд.
Шиа дар луғат ба маънои пайрав ва тарафдор ва дар истилоҳи фирқашиносии динӣ ҷараёни сиёсӣ-диние аст, ки дар авохири давраи хилофа­ти рошидаи ислом ва ба таври дақиқ пас аз шаҳодати халифаи чаҳорум Алӣ ибни Абутолиб бо шиори тарафдори аз Алӣ ва фарзандонаш — аҳли байт ва дар эътироз ба хатти машйи динӣ ва сиёсати исломии оммаи мусулмонон ба вуҷуд омад.
Пас аз вафоти расули Худо мусулмонон тайи як нишасти машваратие дар Сақифаи Банӣ Соъида Абу­бакри Сиддиқро ба роҳбарии уммати ислом ва ҷой­нишинии расули акрам баргузиданд, ки Алӣ, Аббос, Зубайр ва чанд тани дигар аз саҳобагон дар он ҳу­зур надоштанд.
Аз сӯйи дигар, оммаи мардуми мусулмон Алӣ ва фарзандонашро ба мисли дигар саҳобагони расули Худо ва ҳатто бештар аз онҳо дӯст медоштанд ва пас аз кушта шудани халифаи сеюм Усмон ибни Аффон Алӣ ва фарзандаш Ҳасанро ба хилофат баргузиданд.
Дар ривоятҳои саҳеҳи таърихӣ омадааст, ки ҳатто дар замоне ки байни Алӣ ва Муъовия ҷангҳо идома доштанд, тамоми мардуми мусулмон бо шумули мардуми Шом, ки тарафдорон ва ҳомиёни Муъовияро ташкил медоданд, ӯро амир Муъовия мегуфтанд ва танҳо Алиро халифа медонистанд ва танҳо пас аз кушта шудани Алӣ ва танозули имом Ҳасан аз хилофат ба Муъовия халифа гуфта шуд.
Аз сӯи ди­гар, ин дидгоҳи шахсии Алӣ буд, ки танҳо бо дошта­ни қаробати расули Худо бояд кори хилофат ба вай вогузор мегашт ва он ҳам ба тариқи шӯро ва интихоби аксарияти мутлақи саҳобагон.
Дар ҳеч санади таърихӣ ва ривояти муътамади диние наёмадааст, ки Алӣ ғайр аз назари фавқ эътирози дигаре бо бақияи саҳобагон дошта ё худро ягона васӣ ва сарвари мусулмонон ва хилофатро ҳаққи илоҳии худ ва фарзанонаш дониста ва ё худро таъйиншуда аз ҷониби Худо ва ба василаи паёмбари акрам гуфта бошад, балки асноди саҳеҳи таърихӣ собит месозанд, ки вай ҳукми шӯро ва раъйи аксарияти саҳобагонро ягона роҳи интихоби халифа медонист, аз ҷумла дар номае ба Муъовия мефар­мояд:
Бинобар ин, баъзе шиаёни тундрав саҳобагон ва му­салмононеро, ки се халифаи қаблиро интихоб намуда­анд, гумроҳ ва золим медонанд, зеро онҳо ба ақидаи шиаён асли шаръии имомат ва васияти паёмбар -ро дар бораи онҳо инкор намуд ва имомонро аз ҳаққашон маҳрум сох­танд.
Баъзе аз онҳо аз ин ҳам фаротар рафта, се хали­фаи пеш аз Алӣ ва мусал­мононеро, ки онҳоро ба хилофат инти­хоб кардаанд, нафрин менамоянд ва муртад ва аз дин баргашта медонанд.
Дар замони хило­фати Алӣ вазъи сиёсии ҷаҳони ислом хеле ошуфта, тамоюлоти носолими фикрӣ ва андешаҳои ифротии эътиқодӣ ба хусус дар байни мардуми Ироқ шиддат гирифт ва Алӣ ночор маркази хилофат­ро аз Мадина ба Куфа интиқол дод.
Дар чунин вазъи ошуфтаи фикрӣ ва сиёсӣ пас аз ша­ҳодати Алӣ дар сарзамини Ироқ фирқаи диние бо номи шиа бо андешаҳо, низоми эътиқодӣ ва бардошт­ҳои хоссе аз сарчашмаҳои шаръ зуҳур кард ва то имрӯз идома дорад.
Дар фароянди ин андеша шиаён вақте ба ҷуз Алӣ ва чанд на­фар тараф­дори ӯ саҳобагони дигарро ғосиб ва золим донистанд, суннати расули Худо -ро низ, ки аз тари­қии ҳамин саҳобагони киром ҳифз, ривоят ва ба наслҳои баъдии уммат таҳвил дода шуда­аст, инкор намуданд.
Вале аз он ҷо ки чунин асле дар таълимоти ислом ву­ҷуд надошт ва дар Қуръони карим барои имомати Алӣ ва ҳар каси дигаре пас аз паём­бар чизе наомадааст, онҳо ба таъвили баъзе оятҳо маҷбур шуданд ва аз Қуръон усул ва аҳкоме берун оварданд, ки ба ҳадафҳо ва усули собити ислом ҳеч гуна созгорие надоранд.
«Шӯро ва интихоби халифа ҳаққи муҳоҷирон ва ансор аст. Вақте онҳо дар атрофи марде гирд омаданд ва ӯро имоми худ номиданд, бешак, ризои Худо низ дар он мебошад. Дигар одами шоҳид ва ҳозир ҳаққи ихтиёр ва ғоиб ҳаққи рад карданро надорад».
Дар таҳриру таълифи бештар аз сӣ фарҳангу луғатномаи соҳавӣ, аз ҷумла китобҳои «Асноди додрасии тафтишоти пешакӣ» , «Луғати мухтасари дандонпизишкӣ» , «Луғати мухтасари даҳонпизишкӣ» , «Луғати истилоҳоти иқтисодӣ» , «Луғати мухтасари иқтисодии русӣ ба тоҷикӣ» , «Фарҳанги истилоҳоти байналмилалии бонкдорӣ» , «Танзими оила дар ислом» , «Дастури санаднигорӣ» , «Фарҳанги истилоҳоти илми гӯшу биниву гулӯ» , «Луғати истилоҳоти ҳарбӣ» , “Фарҳанги молиёт” , «Захираҳои оби Тоҷикистон» , «Вожаномаи роҳи оҳан» , «Санадҳои коргузорӣ ва луғати касбу кор» , «Фарҳанги истилоҳоти соҳаи обёрӣ» , «Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ» , «Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ» , «Фарҳанги истилоҳоти молия ва бонкдорӣ» , «Фарҳанги имлои забони тоҷикӣ» ва амсоли инҳо фаъолона иштирок дошт.
Устоди зиндаёд Муҳаммадҷони Шакурии Бухороӣ дар як мусоҳибаи худ ӯро "забоншинос, адабиётшинос ва шоири бисёр хуб" муаррифӣ карда, дар ҷойи дигар фаъолияти истилоҳнигорӣ ва дигар ҷусторҳои ӯро дар ин замина барои ташаккули усулҳои истилоҳнигории тоҷикӣ дорои аҳамияти ҷудогона арзёбӣ кардаанд.
Солҳои 1994-1997 дар аспирантураро дар назди Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ ҶТ бо муваффақият ба итмом расонида, соли 1999 дар мавзӯи «Истилоҳоти илмии «Китоб ут-тафҳим»-и Абӯрайҳони Берунӣ» рисолаи номзадиро дифоъ кард.
дар таҳқиқоти илмии худ бори нахуст бо истифода аз равишҳои муосири илми забоншиносӣ дар заминаи қадимтарин осори илмии форсӣ-тоҷикӣ усулҳои ташаккул ва такомули истилоҳоти илмӣ, ҳамчунин қолабҳои асосии истилоҳсозиро дар забони модарии мо таъйину таҳқиқ кардааст.
Таҳқиқоти илмии ӯ дар масъалаи забони илм ва истилоҳот ба таҳқиқоти минбаъда дар ин замина роҳ боз намуда, натиҷаю хулосаҳои дақиқи илмияш дар хусуси таъйини мафуми истилоҳ ва махсусиятҳои он дар таҳқиқоти муҳаққиқони ватанию хориҷӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтааст.
Вай ҳамчунин асарҳои илмиву оммавии «Мухтасари зиндагиномаи Шамси Табрезӣ» ва «Саргузашти Исмоили Сомонӣ» -ро навишта, ба чоп расонд, ки дар байни хонандагон маҳбубияти хос доранд.
Ӯ аз ҷумла дар асараш «Саргузашти Исмоили Сомонӣ» рӯзгору зиндагинома ва фаъолияти давлатдорию раиятпарварии Исмоили Сомониро аз нигоҳи нави рӯзгори озодиву истиқлоли миллӣ ба таҳқиқ гирифта, ҳақиқати таърих ва симои муаззами Исмоили Сомониро пеши назари хонанда ҷилвагар кардааст.
Афзори геодезӣ, асбобҳои геодезӣ — ҷиҳози механикӣ, оптикию механикӣ, барқию оптикӣ ва радиоэлектроние, ки барои андозагирии дарозии хатҳо, кунҷҳо, нақшбардории тарҳҳо, дар сохтмон ва иншооти муҳандисӣ ва ғайра истифода мешавад.
Барои аксбардории тарҳҳо сарфи назар аз инкишофи усулҳои аксбардории стереограмметрӣ аксбардории тарҳӣ ё мензулӣ истифода карда мешавад, ки асбоби андозакунандаи асосӣ дар ин маврид мензула ё кипрегел мебошанд.
АСҲБИ АЪРФ (арабӣ: , дар таъбири қуръонӣ одамоне дар назаранд, ки рӯзи қиёмат муддате дар минтақаи ҳоил – дар миёни биҳишту дӯзах бо номи аъроф боқӣ мемонанд.
Ба қавли машҳуре, ки аз Ҳузайфа, Ибни Аббос, Ибни Масъуд ва дигарон ривоят шуда, аспи арабӣ муъминоне ҳастанд, ки некиҳо ва бадиҳояшон бо ҳам баробар буда, ҳасаноташон барои духул ба биҳишт басанда набудааст.