polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Исмоил Давлатов (25 декабри 1946, деҳаи Сағирдашт, ноҳияи Дарвоз, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон — 26 ноябри 2000, Душанбе, Тоҷикистон) — давлатмарди тоҷик, иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод , профессор .
Аёнияти атмосфериро бо дурииаёният, яъне масофае, ки дар он объекти мушоҳи­дашаванда бо чашми одӣ дида намешавад (ба шарте, ки объект ба андозаи кофӣ калон буда, дар паси уфуқ паноҳ нашавад ва аёнияти он фақат ба шаффофияти ҳавои атмосфера вобаста бошад), тавсиф медиҳанд.
Аёнияти атмосферӣ, бевосита ба мавҷудияти зарраҳои чанг, қатраҳо ва кристаллҳои майдатарини об вобаста мебошад; онҳо рӯшноиро пароканда намуда, дурии аёниятро аз якчанд км то якчанд метр кам мекунанд.
Дид дар ҳавошиносӣ, ё аёнияти атмосферӣ — имконияти бо чашм дидани объектҳои дур, ки аз мушоҳидагар бо қабати ҳаво ва ё дигар фазои тиракунанда ҷудо карда шудааст.
Солҳои 1993–1994 муаллими кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа ба номи Носири Хисрав, 1994–1997 аспиранти Институти забон ва адабиёт ба номи А. Рӯдакии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1997–1998 котиби Шӯрои илмии Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии АИП Тоҷикистон, 1998–2000 муалими кафедраи забон ва адабиёти синфҳои ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.
Солҳои 2000–2001 ҳамчун муаллими калони кафедраи методикаи таълими ибтидоӣ, 2001–2007 мудири кафедраи забон ва адабиёти синфҳои ибтидоӣ ва ҳамзамон муовини декани факултети педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба илм, 2007–2008 декани факултети педагогикаи донишгоҳи мазкур фаъолият кардааст.
Дар конференсияҳои илмии олимони ҷавон дар шаҳрҳои Хуҷанд, Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва Душанбе оид ба масъалаҳои илми забоншиносӣ баромад намуда, муҳтавои онҳоро дар маҷмӯаҳои илмии олимони ҷавон ба чоп расонидааст.
Солҳои 2008–2010 ҳамчун сардори раёсати таълими Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст ва аз моҳи майи соли 2010 то ба имрӯз муовини ректор оид ба қисми ғоибона мебошад.
Муаллифи зиёда аз 40 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, дастурҳои илмӣ-методӣ, брошюраҳо ва васоити таълимӣ, аз ҷумла «Корҳои контролӣ аз фанни забони адабии ҳозираи тоҷик» ,
Барои хидматҳояш дар рушди соҳаи маориф бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» , якчанд раҳматномаву ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз гардонида шудааст.
Истифодаи гунбади осмон имкон медиҳад, ки таносубҳои риёзии байни самтҳоро ба ҷирмҳои осмонӣ хеле сода ва тасаввуроти мураккаби фазоӣ дар сатҳи кура ба шаклҳои нисбатан сода иваз карда шавад.
Азбаски ахтаршиносии куравӣ ҳодисаҳои вобаста ба ҳаракати зоҳирии шабонарӯзии гунбази осмон (яъне ҳаракати зоҳирии ҷирмҳои осмонӣ вобаста ба ҳаракати Замин)-ро меомӯзад, ба кураи осмон даврзанӣ дар гидри меҳвари олам бо суръати кунҷии баробар ба суръати гардиши Заминро мансуб медонанд.
Таносубҳои умумии байни координатаҳои уфуқӣ ва самоӣ барои муайян намудани вақт ва самт -и тулӯъ ва ғуруби ҷирмҳои осмонӣ, лаҳзаи авҷи онҳо, кашидагӣ , мавқеи ҷирмҳо дар лаҳзаи дилхоҳи вақт ва ғайра имкон медиҳанд.
Муайян намудани собитаҳои ахтаршиносӣ аз мушоҳидаҳои осмонӣ вазифаи алоқамандкунандаи ахтаршиносии куравӣ бо астрометрияи бунёдӣ ва механикаи осмонӣ, инчунин бо омӯзиши сохтори Замин мебошад.
Ба мафҳуми ахтаршиносии куравӣ инчунин масъалаҳои марбут ба муайян намудани координатаҳо дар сатҳи ҷирмҳои Манзумаи Офтоб, бахусус дар сатҳи Моҳ, ки ҳисоби рухгарди -и Моҳро тақозо мекунанд, дохил мешаванд.
Ҳангоми ҳисоб кардани шабонарӯзи ситоравӣ онро ба эътибор мегиранд, ки нуқтаи эътидоли баҳорӣ дар натиҷаи ҳаракати тақдимӣ ва рақси меҳварӣ мавқеи доимии худро дар кураи осмон нигоҳ надошта, дар як вақт ҳаракати пешраванда ва лапиш мекунад.
Ҳалли секунҷаҳо ва ҳисоби координатаҳои ҷирмҳои осмонӣ ба функсияҳои тригонометрӣ ниёз дошта, барои татбиқи онҳо дар ҳалли масъалаҳои риёзию нуҷумӣ сохтани ҷадвалҳои қиматҳои тригонометрӣ лозим буд.
Дар сохтани зиҷ, ҷадвалҳои тригонометрӣ ва рушди ахтаршиносии куравӣ Муҳаммади Хоразмӣ, Абулвафои Бузҷонӣ , Абурайҳони Берунӣ, Насираддини Тӯсӣ, Алишоҳи Хоразмӣ, Қозизодаи Румӣ, Ғиёсуддини Кошонӣ, Алоуддини Қушчӣ, Низомиддини Бирҷандӣ ва дигарон хидмати арзанда кардаанд.
Пеш аз ҳама тирҳои координата, ки бо тири ҳаракати Замин алоқаманданд ва ба нуқтаи эътидоли баҳорӣ равона карда шудаанд, самти доимии худро нигоҳ надошта, дар натиҷаи ҳаракати тақ­димӣ ва рақси меҳварӣ давр мезананд.
Мавқеи сатҳи доиратулбуруҷ низ дар фазо ниҳоят суст тағйир ёфта, бо он ҷойивазкунии нуқтаи эъ­тидоли баҳорӣ – нуқтаи сарҳисоби силсилаҳои координатаҳои осмонӣ алоқаманданд.
Мавқеи зоҳирии ситораҳо дар кураи осмон дар натиҷаи аберратсияи нур аз мақеи ҳақиқии онҳо, ки сабаби он ҳаракати нисбии мушоҳид ва ҷирми осмонӣ аст, фарқ мекунад.
Дар мавриди мушоҳидаи ситораҳо ҳаракати мушоҳид вобаста ба даврзании Замин дар гирди Офтоб ва гардиши он , ҳангоми мушоҳидаи радифони маснӯи Замин аберратсияе, ки дар натиҷаи ҳаракати радиф дар гирди Замин ба амал меояд, ба назар гирифта мешавад.
Ахтаршиноси́и куравӣ, астрономияи сферавӣ — қисми астрометрия, ки усулҳои риёзии ҳалли масъалаҳои вобаста ба омӯзиши мавқеи зоҳирӣ ва ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ -ро дар гунбади осмон таҳия мекунад.
Султон Наврӯзов соли 2014 китоби «Потребительство», соли 2015 «Духовенство и потребительство» ва соли 2016 бошад, китоби «Қувваҳои нав дар илму фалсафа»-ро нашр намуданд, ки самтҳои асосии барномаи фаъолияти илмии ӯро инъикос менамоянд.
Профессор Султон Наврӯзов бо таълифи ин силсилакитобҳо як мактаби хоси фалсафӣ ва як самти ҷудогонаи таҳқиқотиро, ки проблемаи қобилияту талабот, умуман нерӯҳои моҳиятии инсон таҳқиқ мешаванд, дар илми замони шӯравӣ ва пасошӯравии Тоҷикистон бунёд гузоштаанд.
Султон Наврӯзов (31 марти 1939, ноҳияи Балҷувон, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 26 январи 2018, Душанбе, Тоҷикистон) — файласуф, доктори илмҳои фалсафа, профессор, Арбоби илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон .
Файзулло Наҷмиддиниён (Наҷмиддиниён Файзулло Раҷаб, то соли 2021 Наҷмиддинов Файзулло Раҷабович; 5 феврали 1964, деҳаи Дубедаи ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон , Аълочии матбуоти Тоҷикистон .
Зеро дар ин давра дар ҳудуди ҷумҳурӣ ҷанги шаҳрвандӣ оғоз гардида ба иқтисодиёти ҷумҳурӣ зиёда аз 7 млрд доллари ИМА зарар расонида Тоҷикистонро ба буҳрони иқтисодӣ дучор намуд.
Шурои Вазирони Тоҷикистон оид ба соҳаи сайёҳии хориҷӣ аз 01.03.1990 таҳти 38 «Оиди бозсозии ташкили иқтисоди сайёҳии хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Оиди ташкил намудани ассотсиатсияи сайёҳии Тоҷикистон», аз 4-уми феврали соли 1994, таҳти 70, «Оиди тартиботи пешниҳод кардан ҳуқуқ ва суъбектҳои хоҷагӣ барои шуғли сайёҳии хориҷӣ ва батартибоварии хуҷҷатҳои раводид», Қарори Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4-майи соли 1997, таҳти 183, «Оиди додани иморате, ки дар кучаи Пушкин, хонаи 14 ба мувозина -и компанияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои сайёҳӣ» ин ҳама дастовардҳо дар ин марҳила ба ҳисоб мераванд.
Ба монанди Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оиди тасдиқ намудани чораҳои аввалиндараҷа барои рушди сайёҳӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 1997-1998», «Оиди сертификатсияи маҳсулот ва хидматрасонӣ», «Оиди сайёҳӣ».
Ташаббуси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба эълон гаштани солҳои 2019-2021 ҳамчун "Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ" аз ҷониби созмонҳои байналмилалӣ саривақтӣ арзёбӣ гардида, дар радифи ин ташаббуси фарогир Созмони ҷаҳонии сайёҳӣ бо мақсади муаррифии фарҳанги асил, ҳунарҳои маҳаллӣ, урфу одат ва анъанаҳои мардумии кишварҳои узви созмон мавзӯи Рӯзи ҷаҳонии сайёҳӣ барои соли 2020 — Соли рушди сайёҳӣ ва минтақаҳои деҳот эълон дошт.
Узвияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Созмони ҷаҳонии сайёҳӣ, пазируфта шудани пойтахти Ватанамон - шаҳри Душанбе ба узвияти Федератсияи ҷаҳонии шаҳрҳои сайёҳӣ, эълон гардидани шаҳри Душанбе - пойтахти сайёҳии кишварҳои Созмони ҳамкории иқтисодӣ барои солҳои 2020 – 2021 симои сайёҳии Тоҷикистон ба ҷаҳониён муаррифӣ ва машҳур намуд.
Дар сафи 10 кишвари ҷолибтарин барои боздиди сайёҳон эълон шудани ҷумҳурӣ, дар сархати даҳгонаи кишварҳои ҷолиб барои сайёҳони саргузаштӣ ҷой додани Тоҷикистон, ба 10 роҳи зеботарини дунё шомил гаштани шоҳроҳи Помир, ҳамчун даҳгонаи мавзеъҳои бехатар аз рӯи таъмини амнияти шабона, инчунин, ба қатори 10 шаҳри дар айёми баҳор ва тирамоҳ барои сайёҳӣ муносиби Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил эътироф шудани шаҳри Душанбе, ба даҳгонаи кишварҳои беҳтарин аз рӯи сайёҳии пиёдагардӣ ва саргузаштӣ шомил шудани Тоҷикистон ва ба панҷгонаи беҳтарин аз рӯи низоми содаи пешниҳоди раводид ворид шудани ҷумҳурӣ шаҳодати аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ эътироф гаштани сайёҳии мамлакат ва дар ин росто касб намудани мавқеи намоён дар арсаи байналмилалӣ мебошад.
Соли 2017 бо мақсади рушди соҳаи сайёҳӣ ҳамчун самти афзалиятноки иқтисоди миллӣ мақоми ваколатдор - Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт.
Кумита пеш аз ҳама, ҷиҳати мушаххас намудани самтҳои асосии фаъолият ва барои ноил шудан ба ҳадафҳои дарозмуддат "Стратегияи рушди сайёҳӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030" таҳия ва қабул гардид, ки айни ҳол амалӣ шуда истодааст.
Илова бар ин, Барномаи рушди сайёҳӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи солҳои 2018-2020 тибқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 марти соли 2018, 80 тасдиқ гашт, дар ин давра амалишавии он пурра ба анҷом расид.
Ҳамчунин, дар заминаи эълон гардидани соли 2018 ҳамчун "Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ" бори нахуст дар даврони соҳибистиқлолӣ шумораи сайёҳони хориҷӣ ба беш аз як миллион расид.
Баъдан дар худи ҳамин сол Чамьияти Иттиҳодӣ оид ба сайёҳии хориҷӣ дар ИҶШС бо номи «Интурист», ки аввалин ширкати сайёҳӣ оид ба туризми хориҷӣ мансуб меёфт, ташкил карда шуд.
Дар натиҷаи якҷоякунии якчанд ширкатҳои сайёҳӣ Ҷамъияти ихтиёрии Иттиҳоди Шурои сайёҳии пролетарии ва экскурсия дар соли 1930 арзи ҳастӣ намуда ва ҳамаи ин субектҳо дар саросари ИҶШС аз он ҷумла ИҶШ Тоҷикистон ташкил карда шуда буд.
17 январи соли 1936 Кумитаи марказии иҷроия қарор оид ба барҳам додани ВОПТЭ-ро қабул намуд ва онро ба зимаи Шурои Умумиҷумҳуриявии варзишӣ дар назди Кумитаи марказии Иҷроияи СССР барои кор дар соҳаи сайёҳӣ ва алпинизм гузошт.
Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Осиёи Миёна беҳтарин ва бештарин имкониятро барои рушди сайёҳӣ соҳиб гардида, мувофиқи рейтинги ҷаҳонии мамлакатҳо оид ба хулосаҳои сомонаву шабакаҳои ҷаҳонӣ, махсусан «ВВС» Ҷумҳурии Тоҷикистон дар қатори 10 кишвари ҷолибтарин барои боздиди сайёҳон, сомонаи интернетии « » соли 2014 дар сархати даҳгонаи кишварҳои ҷолиб барои туристони саргузаштӣ, нашри русии маҷаллаи маъруфи « » дар соли 2016 шоҳроҳи Помири Тоҷикистонро дар байни 10 роҳи зеботарини дунё, маҷаллаи ТОП — 100 дар соли 2015, 3 минтақаи Тоҷикистон ва дар соли 2016 куҳҳои Помири Тоҷикистон ва соли 2016 аз рӯи таҳлилҳои Созмони умумиҷаҳонии сайёҳии Созмони Миллати Муттаҳид дуюмин кишваре, ки туризмаш дар ҳоли рушд қарор дорад, ворид гардидааст.
Калонтарини ин ширкатҳо ё ҷамъиятҳои сайёҳӣ, ки асоси ин соҳа мансуб мешуданд «Интурист» сайёҳони ҷавонони бо номи «Спутник», саёҳати ҳарбӣ , сайёҳии кудаконаи назди Вазорати маорифи ИҶШС бо маҷмуи ташкилотҳои ғайримактабӣ буданд.
Дар доираи омодагиҳо ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар ҳошияи "Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ" дар ҷумҳурӣ иншооти муосири хидматрасонӣ бунёду мавриди истифода қарор гирифта истодаанд, ки ҳамаи ин ҷузъи муҳими инфрасохтори сайёҳӣ маҳсуб меёбанд.
Масалан, мавриди баҳрабардорӣ қарор додани меҳмонхонаҳои “Чорчаман Хилс” дар ноҳияи Дарвоз, “Саразм плаза” дар шаҳри Панҷакент, “Манзара” дар ноҳияи Ховалинг ва “Чилдухтарон” дар ноҳияи Муъминобод имкон медиҳад, ки мо дар дурдасттарин минтақаи ҷумҳурӣ ба сайёҳон дар шароити хубу мусоид хидмат мерасонад.
Баробари ташкили ин гуна ҷамъиятҳо аҳолии ин минтақа ба он нигаронида шуданд, ки саломатии худро дар чунин шароит барқарор намояд, вале аз сабаби вучуд надоштани базаи моддӣ-техникӣ ва мутахассисони варзида ин ширкатҳо каме танқисӣ мекашиданд.
Ҳамчунин, Ҳукумати мамлакат якҷо бо вазорату идораҳои марбута ва мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ бо мақсади боз ҳам рушд додани соҳа ва истифодаи васеи имкониятҳои мавҷуда, рушди инфрасохтори сайёҳӣ, баланд бардоштани сифати хидматрасонӣ, густариши раванди танзими давлатӣ ва дастгирии сайёҳӣ, ҷалби ҳарчи бештари сармоя, ҳамоҳангсозии фаъолияти ҳамаи сохтору мақомоти дахлдор ва омода намудани кадрҳои болаёқатро дар ин самт таъмин карда истодаанд.
Ҳамзамон, дар рӯйхати ҷаҳонии рақобатпазирӣ дар соҳаи сайёҳӣ, ки аз ҷониби Форуми ҷаҳонии иқтисодӣ дар соли 2017 муаррифӣ гардид, Тоҷикистон аз 136 ҷойи имконпазир мақоми 107-умро касб кард.
Бино ба маълумоти Форуми ҷаҳонии иқтисодӣ, Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 холи имконпазир 3,2 хол гирифта, дар давоми ду сол аз 119-ум ба 107-ум ҷой боло рафт.
Дар доираи барномаҳои қабулшудаи давлатӣ рушди соҳа бо ҷорӣ намудани низоми раводиди электронӣ барои сайёҳони хориҷӣ, таъсис додани минтақаҳои сайёҳӣ ва муҳайё намудани инфрасохтори зарурӣ таъмин гардида истодааст.
Дар ин давра бо мақсади тарғибу ташвиқи сиёсати Ҳукумати кишвар оид ба истифодаи самараноки захираҳои об аз соли 2009 дар доираи Барномаи «Об барои ҳаёт» ҳамасола экспедитсияи байналмилалӣ барои фатҳи қуллаҳои «Исмоили Сомонӣ» ва «Озодӣ» ташкил ва баргузор мегардад.
Дар экспедитсия кӯҳнавардон аз давлатҳои мухталифи ҷаҳон, аз қабили Франсия, Испания, Шветсия, Венгрия, Булғористон, Литва, Украина, Россия ва дигар кишварҳо фаъолона ширкат меварзанд.
Бо мақсади ба ҷараёни ҷаҳонии туризми байналмилалӣ шомил намудани Тоҷикистон, аз соли 2008 масъулини соҳаи туризм дар намоишгоҳҳои калонтарини сатҳи ҷаҳонӣ, ки дар шаҳрҳои Берлин , Токио ва Лондон ва Москваи баргузор мегарданд, иштирок ва муаррифӣ менамоянд.
Дар натиҷа имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи ҷомеаи ҷаҳонии туристӣ ҳамчун кишвари дорои 4 пайраҳаи Шоҳроҳи абрешим эътироф гардидаст.
Дар давраи дуюм, ки аз соли 1998 то инҷонибро дар бар мегирад ба дастовардҳои бузурги сайёҳӣ дар даврони соҳибистиқлолии кишвар ноил гардид ва ин давраро «Давраи тилоии туризми тоҷик » номидан афзалтар мебошад.
Асос дар он аст, ки Тоҷикистони бо суханони Толиб Рифоҳӣ, Дабири кули Созмони Умумиҷаҳонии Туристӣ «Шветсарияи Осиёи Маркази» аъзои Созмони Байналмиллалии Туристӣ гардида шумораи сайёҳони дохилӣ ва хориҷӣ ба маротиб афзуд.
Бо мақсади боз ҳам тавсеа бахшидани соҳаи сайёҳӣ, истифодаи самараноки имкониятҳои мавҷуда дар ин самт, инкишофи инфрасохтори сайёҳӣ, беҳтар кардани сифати хидматрасонӣ, густариши раванди танзими давлатӣ ва дастгирии сайёҳии дохиливу хориҷӣ, ҷалби ҳарчи бештари сармоя дар ин самт ва омода кардани кадрҳои болаёқат соли 2017 Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шудааст.
Тамоми шаҳрвандони хориҷие, ки сарҳади Тоҷикистонро убур мекунанд, бояд бо худ шиносномаи эътиборнок ё ҳуҷҷате, ки шахсияти ӯро тасдиқ менамояд, ҳамчунин раводиди мувофиқ (ба ғайр аз шаҳрвандони Озарбойҷон, Арманистон, Белорусия, Қазоқистон, Қирғизистон, Молдова, Русия, Украина, ки аз онҳо барои ба Тоҷикистон ворид шудан раводид дархост карда намешавад) дошта бошанд.
Бо мақсади пиёда намудани тарҳи рушди деҳот, бозсозии роҳҳои назди ёдгориҳои таърихӣ, бунёди хонаҳои қабули сайёҳон, меҳмонхонаҳои хурд ва дигар хидматрасониҳои муосир дар соли 2021, дар заминаи ҳамкориҳои мутақобилан судманд чор мавзеи таърихию сайёҳии ҷумҳурӣ - “Чилучорчашма”, “Аҷинатеппа”, “Ҳулбук” ва “Ямчун” дар ҳамкорӣ бо Бонки ҷаҳонӣ бозсозӣ ва ба сатҳи байналмилалӣ мешаванд.
Тоҷикистон сарзамини мардуми соҳибмаърифату меҳмоннавоз ва кишвари меваҳои шаҳдбор буда, аз нигоҳи иқлим, боду ҳаво, манзараҳои табиат, кӯҳҳои осмонбӯс, пиряхҳои азим, обҳои шифобахш, кӯлҳо ва чашмаҳои оби мусаффо, ҳайвоноту наботот ва урфу анъанаҳои мардумӣ дар олам нотакрор ва макони беҳтарини сайру саёҳат мебошад.
Ӯ исбот намуд, ки ҳангоми ба организм таъсир расондани фавқулангезаҳо гипофиз тарашуҳи гормони адренокортикотропи -ро мефизояд; дар натиҷа миқдори зиёди гормонҳо — кортикостероидҳо ба хун дохил мешаванд.
Алоими умумии мутобиқат вокуниши мӯътодӣ бошад ҳам, дар баъзе мавридҳо метавонад асоси сар задани беморӣ гардад, чунки гоҳо ихроҷи гормонҳо аз дараҷаи зарурат зиёд шуда, ба организм зарар мерасонад.
Чунончӣ, дар беморони фишори хунашон баланд стресс вазнинтар гузашта, сабаби бӯҳрони ғалаёни хун мегардад; ҳангоми илтиҳоби меъда ё рӯда мумкин аст дар ин узвҳо захмҳои хуншор пайдо шавад.
Ҷисмҳои бегона ба чашм, одатан, дар кӯча, хусусан дар ҳавои чанголуд, шамол, аз тирезаи кушодаи мошин, дар истеҳсолот — ҳангоми тарошидани филизот, санг, чӯб, баридани шиша ва ғ.
Ҷисмҳои бегона вобаста ба суръати ҳаракат, андоза ва шакл ё дар сатҳи ғӯзаи чашм мемонанд, ё ба мултаҳима ва қарнияи чашм мегузаранд ва ё ба даруни чашм медароянд.
Ҳангоми иҷрои ҳар ду усул фишори ҷавфи шикам балҷисмҳои бегонаанд гашта, аз диафрагма ба қафаси сина мегузарад ва ҷисмҳои бегонаро аз роҳи болоии нафас тела медиҳад.
Агар ҷисмҳои бегона аз захм ба қабат ва зери пӯст, мушакҳо, инчунин ба баъзе узвҳо гузашта, боиси мадда нагарданд, пас, онҳо аксар вақт бо бофта «пайванд» мешаванд, яъне ҷисмҳои бегона дар қабати бофта дуру дароз, баъзан тамоми ҳаёт боқӣ монда халал намерасонанд.
Ҷои хор халидаро бо маҳлули спиртии йод безарар гардонда, баъд аз паҳлуи нӯги берунии хор зери кунҷи рост ба қабати пӯст сӯзани бо спирт поккардаро медароранд ва кӯшиш мекунанд, ки нӯги сӯзанро ба хор халонида, онро аз захм бароранд.
Ин ҳолат ҳангоми бошитоб фурӯ бурдани хӯрок, дар вақти тановул ба ҷои дигар ҷалб кардани даққат, хандидан, атса задан ва ногаҳон сурфидан, инчунин мастӣ рӯй медиҳад.
Беҳтар кардани шароити санитарию гигиенӣ, дуруст ҷобаҷо гузоштани таҷҳизот, ташкили шароити мусоиди меҳнат, назорати қатъӣ ба дурустии воситаҳои муҳофизат , риояи қоидаҳои техникаи бехатарӣ ба чашм афтидани ҷисмҳои бегонаро пешгирӣ мекунанд.
Октябристҳо дар барномаи худ ба тарафдорни ягонагӣ ва тақсимнопазирии Империяи Русия баромада, бо ҳамин сиёсати бузургдавлатию шовинистии ҳукумати подшоҳӣ, мутлақияти конститутсионӣ ва озодиҳои сиёсиро дастгирӣ мекарданд.
Октябристҳо таклиф мекарданд, ки масъалаи аграрӣ асосан бо роҳи баробар кардани ҳуқуқҳои гражданиву моликиятдории деҳқонон ва табақаҳои дигари ҷамъиятӣ, «батартибории» иҷораи замин, муҳодиркунии деҳқонон, аз ҳисоби за­минҳои давлатӣ ва қитъавӣ таъмин намудани деҳқонон ва ғайра ҳал карда шавад.
Ҳизби Октябристҳо баъди нашри Манифест 17 октябри 1905 , аввалҳои ноябри 1905 аввал дар Маскав, баъд дар Петер­бург ба вуҷуд омада, манфиати бур­жуазияи калон ва помешиконро ҳимоя мекард.
Аҳдномаи Брюссел ба таъсиси Иттиҳоди Аврупои Ғарбӣ ҳамчун ташкилоти ҳамкории мудофиавии 10 давлат (Белгия, Британияи Кабир, Олмон, Юнон, Испания, Итолиё, Люксембург, Нидерланд, Португалия ва Фаронса) асос гузоштааст.
Дар давраи баъди «ҷанги сард» Иттиҳоди Аврупои Ғарбӣ ба созмон дорои аҳаммияти рӯзмарра табдил ёфт ва мақоми худро дар равандҳои интегратсионии Аврупо пайдо намуд.
Иттиҳоди Аврупои Ғарбӣ бо нишондоди Иттиҳоди Аврупо барои ба амал баровардани амалиёти сулҳоварӣ дар ноҳияи Кӯлҳои Бузург қувваҳои мусаллаҳро фиристод.
Дар конференсияи Амстердам , ки ба хотири воридоти тағйирот ба ҳайати муассисони Иттиҳоди Аврупо даъват шуда буд, пешниҳод гардид, ки Иттиҳоди Аврупои Ғарбӣ ба сифати такягоҳи чоруми Иттиҳод шинохта шавад.
Дар маҷлиси Хелсински ва шартномаи Нитше сиёсати ҳарбии Иттиҳоди Аврупо, ки дар заминаҳои захираҳои дохилӣ амалӣ мегардад, ҳамчун доктринаи асосӣ эътибор пайдо намуд.
Эъломияи Люксембург муносибатҳои Иттиҳодро бо НАТО дар шароити нави инкишофи таърихӣ ташхис намуд ва эъломияи Кирхберг ислоҳоти созмонро хотима бахшида, низоми нави узвият ба ташкилотро муқаррар кард.
Шартномаи Маастрих собит намуд, ки Иттиҳоди Аврупои Ғарбӣ қисми ҷудонопазири Иттиҳоди Аврупо ҳисоб меёбад, ки онро бо охирин имконот дар соҳаи гуманитарӣ, наҷотбахшӣ, сулҳоварӣ ва таъсиси нерӯҳои зарбазан ҳангоми танзими буҳронҳо ва барқарорнамоии сулҳ таъмин месозад.
Аҳдноми Брюссел — шартнома дар бораи фаъолияти якҷо дар соҳаҳои иқтисодиёт, иҷтимоиёт, маънавиёт ва худмудофиаи дастаҷамъӣ, ки 17 марти 1948 ба тасвиб расида, мутобиқи Аҳдномаи Париж аз 23 октябри 1954 ба он тағйирот ворид гардидааст.
Кормандони илмии Институти М. Н. Махсумов, Л. С. Мирочник, А. А. Сучков ва дигар усулҳои таҳқиқи динамика ва таҳаввули силсилаи зарраҳои барнахӯранда ва ҷозибавӣ алоқамандро омӯхта, шакли динамикии таъсири мутақобилаи ҷозибавии маҷмӯи ситораҳоро дар галактикаҳо ҳамчун дар системаҳои оморӣ омӯхтанд.
Инчунин пайдоиши сохтори асоси -и спиралии галактикаҳо таҳқиқ ва назарияи умумии ошӯбҳои спиралии зичии ситораҳо такмил дода шуда, таснифоти галактикаҳои спиралии нормалӣ аз рӯйи шакли спиралиашон ба се зерсинф ҷудо ва бунёди ягонаи динамикии таснифоти морфологии галактикаҳо, ки ба Ҳаббл ва Ван ден Берг мансубанд, ошкор карда шуд.
Таҳқиқоти комплексҳои ташаккули ситораҳо дар галактикаҳо нишон дода, ки мавҷҳои спиралии зичии галактикаҳо на танҳо ба хосиятҳои ҳаракати ситораҳо ва гази фазои бай­ниситоравӣ, балки ба хусусияти равандҳои ташаккули ситораҳои дертар пайдошуда таъсир мекунанд.
Солҳои 30 садаи бо ёрии мушоҳидаҳои оптикӣ ҳодисаи азҳамгурезии умумии галактикаҳо кашф шуд, ки ин боиси ба миён омадани мафҳуми нав — Коиноти васеъшаванда гардид.
Маълумоти мушоҳидаҳои оптикӣ ва радиоастрономӣ собит карданд, ки қисми бузурги мушоҳидашавандаи Коинот миқдори зиёди галактикаҳо, квазарҳо ва нурҳои парокандаро дар бар мегирад, ки дар натиҷаи таркиши ибтидоии объекти бағоят зичу тафсон ба вуҷуд омадааст.
Муқаррар гардидани манзараи умумии қисми мушоҳидашавандаи Коинот ва андозаҳои он, муайян шудани тавсифоти миёнаи объектҳои кайҳонӣ ва тақсимоти онҳо дар фазо, омӯзиши бисёр ҷиҳатҳои равандҳои динамикие, ки дар галактикаҳо сурат мегиранд, ҳама аз комёбиҳои ахтаршиносии беренигалактикӣ ахтаршиносии беренигалактикии садаи маҳсуб мешаванд.
Солҳои 20 садаи , баъди он ки мавқеи берунигалактикии аксар меғҳо -и гунбади осмон ба таври қатъӣ муайян гардид, ахтаршиносии беренигалактикӣ ба соҳаи нави ахтаршиносӣ табдил ёфт.
Дар асоси усулҳои ахтаршиносии беренигалактикӣ аз рӯйи афканишоти объектҳо тавсифи хоссаи онҳо, хусусиятҳои алоҳида, равандҳои дар онҳо рӯйдиҳанда ва масофаашонро муайян кардан мумкин аст.
Ин афканишоти заминавиро зуҳуроти боқимонда, яъне раванди шуоъафкании марҳалаи «сардшудаи» зинаи аввали инкишофи қисми мушоҳидашавандаи Коинот мешуморанд ва онро афканишоти реликтӣ меноманд.
Аз Хоҷаи Ҳотам то ба замони мо осоре намонда, вале порчаҳои парокандаи дар маъхазҳо иқтибосшудаи адибон далолат ба зоҳиди бузург ва соҳиби таълифоти мукаммал будани ӯ мекунад.
Фаридаддини Аттор дар «Тазкирату-л-авлиё» ном асараш фармуда: «Он зоҳиди замона, он обиди ягона, он маъраз аз дунё, он муқбили уқбо, он Карам Ҳотами Асам аз бузургони машоих буд».
Аз маҷмӯи суханоне, ки ба номи ӯ дар манобеъ ва маъхазҳо оварда шудааст, метавон ин мавзуъот ва матолибро аз ҷумлаи таълимот ва дидгоҳҳои ирфонии вай донист: сидқ, муҷоҳида ва риёзат, хавф, шукр, муроқиба, хурсандӣ ва қаноат, иғтиноми вақт, зуҳд ва дурӣ аз уҷб ва риё.
Ҳотами Асам мулаққаб ба Асам; 763, Балх — 852, Вашгирд) — ориф, донишманд ва фақеҳи машҳури ислом, муриди хосси Шақиқи Балхӣ ва устоди Аҳмад ибни Хизруя.
Мавлоно Абдурраҳмони Ҷомӣ дар «Нафаҳоту-л-унс» ном асараш овардааст: «Ҳотам ибни Унвон Асам қуддисаллоҳу сирраҳу аз табақаи авлиёст. Аз қудамои машоихи Хуросон аст, аз аҳли Балх. Бо Шақиқ суҳбат дошта ва устоди Аҳмади Хазрия аст. Мота би Вашгирд мин навоҳии Балх».
Ҳамчунин мавлавӣ Ғуломсарвари Лоҳурӣ дар «Хазиноту-л-асфия» ном асараш нигоштааст: «Ҳотами Асам аз бузургони машоихи Хуросон дар зӯҳд, риёзат, адаб, даръ, сидқ ва ихтиёт беназир буд».
Дар деҳаи Фархор як оила зиндагӣ мекард, ки иборат аз духтараки 18-сола Мамлакат, бародари ӯ Насриддин, ки дар Ҷанги шаҳрвандӣ аз ҳисоби зарба дар сараш аз ақл бегона шуда буд ва падарашон.
Мамлакат инро шунида бо тапончаи падараш ӯро паронданӣ мешавад, вале ӯ мегӯяд, ки ҳамон ҳунарпеша, яъне падари фарзандат ман ҳастам ва мехоҳам бо ту оиладор шавам ва ба фарзандам насаби худ — Булочкин гузорам.
Падари моҳтобӣ — филми бадеии коргардони тоҷик Бахтиёр Худойназаров дар якҷоягӣ бо Тоҷикистон, Русия, Олмон, Швейсария, Австрия, Ҷопон, Узбекистон ва Фаронса.
Ленин оид ба таълим, 1980–1989 дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии тиббии шаҳри Душанбе ба номи Абӯали ибни Сино, 1989–1998 дотсенти кафедраи таърихи сиёсии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.