polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Пайдоиш ва ташаккулёбии Искандаркӯлро мо дар рӯй додани ҷараёнҳои дохилии замин, мавҷҳои палеосейсмикии 8-9 балла, зарбаҳои зеризаминӣ ва экзогенӣ лағжиш ва селу селравиҳо, фурӯғалтҳо аз ҳисоби бориши аз меъёр зиёд, обҳои зеризаминӣ, ки дар давру замонҳои гузаштаи геологӣ ҷой доштанд ба атроф паҳн гардида чун «оташ ба бензин» сабаби асосӣ мебошад.
Искандаркӯл, яке аз кӯлҳои зеботарини диёри тоҷикон ба ҳисоб меравад, ки он дар баландии 2195 метр аз сатҳи баҳр, дар ҳудуди ноҳияи Айнӣ, дар доманаи кӯҳҳои Бутамони охир ҷойгир аст.
Барои дар соҳаи техника истифода бурдани имкониятҳои ҷонварон қаблан омӯхтани кори ин ё он узв, дарёфти усулҳои тасвири математикӣ ва моделонии математикии амалиёте, ки дар онҳо мегузаранд, зарур аст.
сохтани таҷҳизоти дарёгарди хурдҳаҷм; асбобҳои дарёфткунанда барои системаи дарки ахбор; сохтани асбобҳои электронии хурд; асбобҳое, ки энергияи кимиёӣ ва биокимиёиро ба энергияи механикӣ табдил медиҳанд; сохтани таҷҳизоти гуногуни биоэлектрӣ ва ғ.
Бионика ба таҳқиқи силсилаҳои нисбатан мукаммали ҳайвонот — «антенна»-и шапалак ва парвонаҳо, алоқаи ултрасадоии моҳиёну ҳайвоноти баҳрӣ, системаи кӯчи паррандаҳо, тарзи фаъолияти соати биологӣ, локатсияи ултрасадоии кӯршапаракҳо, хусусиятҳои ҳаракати моҳиёну ҳайвоноти баҳрӣ ва ғ.
Ба вуҷуд омадани кибернетика барои омӯзиши нисбатан пурраи умумияти сохту вазифаи силсилаҳои зинда ва техника, инчунин истифодаи маълумоти бадастоварда барои ба вуҷуд овардани асбобу олот, механизм ва маводди нав замина гузошт.
Агар бодинҷонро бихӯранд, меъдаро қувват мебахшад; агар онро бо равған бихӯранд, дардро мулоим месозад ва агар бо сирко бихӯранд, дарунро мебандад, пешобро меронад, дардҳоеро, ки сабабашон зиёд гаштани гармӣ бошад, таскин медиҳад, бадбӯии каши рон ва зери бағалро рафъ менамояд.
Соли 1830 конститутсия қабул ва мувофиқи он ҳуқуқи шаҳрвандон аз рӯйи нишонаҳои молумулкӣ ва таҳсилотӣ, инчунин мансубияти ҷинсиву динӣ маҳдуд карда шуд.
Дар ин давра Венесуэла ҷумҳурии ҳукмронии мутлақ буд ва мақомоти олии ҳокимияти кишварро ақаллияти шаҳрвандон бо роҳи тартиботи серзина тавассути коллегияи интихобкунандагон интихоб мекарданд.
Дар тӯли давраи «сесолагӣ» конститутсияи нав, ки дар он кафолати ҳуқуқу озодиҳои демократӣ эълом шуда буд, дастгирӣ ёфт ва бори нахуст дар мамлакат интихоботи мустақими мақомоти қонунгузор ва иҷроияи ҳокимият доир карда, барои беҳбуди вазъи моддии аҳолӣ як қатор тадбирҳо андешида шуд.
Маҷмӯи тадбирҳои бо ФБА мувофиқакардаи ҳукумат боиси сар задани ошӯби номуташаккили сокинони маҳаллаҳои қашшоқ, ки дар атрофи шаҳрҳои бузург ҷой гирифтаанд, гардид.
Асарҳои муҳимми давраи барокко - «Таърихи ғасб ва маскуншавӣ дар музофоти Венесуэла»-и . Овйедо-и-Банйоса ва «Ёддошт»-и Ф. де Миранда, инчунин осори манзуми М. де Лос Анхелес буд.
Осори шоирони солҳои 1920 бо «насли соли 1918» (донишҷӯёне, ки ба ғояҳои радикалии марксизм майл намуда, мехостанд дар Амрикои Лотинӣ ислоҳот ба амал биёваранд) Ф. Пас Кастилйо, Х.
Романҳои Отеро Силва («Табларза», 1939; «Панҷ нафаре, ки хомӯш буданд», 1966; «Вақте ки гиряам меояд, намегирям», 1970 ва дигарон) шуҳрати умумиҷаҳонӣ касб намуда, дар баробари асарҳои . Кортасар, А. Карпентйер, Г. Г. Маркес, М. А. Астуриас самти асосии насри Амрикои Лотиниро дар солҳои 1950-60 муайян карданд.
Аз ҷумлаи насрнависони маъруфи муосир Мигел Отеро Силва , муаллифи чандин роман дар мавзӯъҳои иҷтимоӣ, муаллифи романи барҷастаи таърихии «Шоҳи озодӣ» Лопе де Агирре ва Артуро Услар Пйетри -ро ном бурдан мумкин аст.
Асоси иқтисодиёти Венесуэларо истихроҷ ва коркарди нафт ташкил дода, 80 дарсади даромади содиротӣ, 50 дарсади даромади буҷет ва 30 дарсади ММД-и мамлакат аз ҳисоби он аст.
Ҳаҷми ММД 344 млрд долларро ташкил медиҳад, ки 35 дарсади он ба ҳиссаи маҳсулоти саноат, 4 % ба кишоварзӣ, 47, 2 % ба соҳаи хидматрасонӣ ва дигар соҳаҳо рост меояд.
Дар иқтисодиёт мавқеи давлат хеле устувор буда, он корхонаҳои нафту газ, неругоҳҳои барқи обӣ, корхонаҳои истихроҷи сарватҳои табиӣ ва саноати филиззкориро дар бар мегирад.
Дар мошинсозии Венесуэла мавқеи намоёнро васлкунии худрав, истеҳсоли муҳаррикҳо ва қисмҳои эҳтиётӣ барои худравҳо дар корхонаҳои ширкатҳои «АТ», «Тоуота» ишғол менамояд.
28 дарсади истеҳсоли саноатиро соҳаҳои анъанавӣ — хӯрокворӣ, тамоку, бофандагиву дӯзандагӣ, чармгариву пойафзор ва чӯбу тахта ташкил мекунанд, аз ҷумла, истеҳсоли шакар, гӯшт, оби ҷав, тамоку афзалият доранд.
Венесуэла асосан нафт, бокситҳо, алюминий, қаҳва, ангиштсанг, никел, зумуррад, муз, гул ва ғ-ро содир намуда, мошину таҷҳизот, масолеҳи бинокорӣ ва хӯроквориро ворид мекунад.
Дар дарёҳо моҳиҳои морс, пирания, дар обҳои назди соҳил моҳиҳои саноатӣ (саморис, зағӯтамоҳии испанӣ, кефал, шӯрмоҳӣ, самак, аломоҳии баҳрӣ) мавҷуданд.
Обхезӣ, чарха, лойқасел, хушксолиҳо хатарҳои табиии асосии Венесуэла буда, чиркиншавии муҳит аз партовҳои истеҳсолӣ, махсусан дар минтақаҳои истеҳсоли нафт, афзоиши буридани ҷангалзорҳои тропикӣ, ки боиси бодлесии хок , фуромадани ярч ва обхезиҳои пурхатар мегардад.
Дар ҳудуди Венесуэла якчанд ҷузъи сохтори геологӣ — сипари Гвиана, хамиҳои канории Венесуэлаи Ғарбӣ ва Шарқӣ, қ-кӯҳҳои Кордилйера-де-Мерида ва Сйерра-де-Периха, пастии Маракайбо мавҷуд аст.
Сарватҳои табиии асосии Венесуэла — нафту газ дар пастхамии Маракайбо, дар наздикии резишгоҳи д. Ориноко; маъдани оҳан, манган, алмос, тило, никел ва волфрам дар пуштакӯҳи Гвиана мавҷуданд.
Низоми муосири таҳсилот муассисаҳои томактабӣ барои кӯдакони 3-6-сола, таҳсилоти 9-сола барои кӯдакони 7-15-сола, мактабҳои миёнаи махсус ва мактабҳои олиро дар бар мегирад.
Бузургтарин донишгоҳҳо: Донишгоҳи Марказӣ , Донишгоҳи «Симон Боливар» дар Каракас, Донишгоҳи иёлати Сулия дар Маракайбо , Донишгоҳи Анд дар Мериле , Донишгоҳи иёлати Карабобо дар Валенсия , Донишгоҳи католикии «Андрее Белйо» дар Каракас , Донишкадаи пажӯҳишҳои олӣ дар соҳаи идоракунӣ дар Каракас .
Дар Венесуэла толору театрҳои бисёр ба монанди «Атенео», «Театро Алберте де Пас», «Тилинго», «Флорида», «Урданета», «Карибе», «Лидо», «Аула Магна», «Театро насйонал», «Театро мунисипал», «Конча Акустика», театри лухтак ва ғ.
мавҷуданд, ки дар онҳо гурӯҳҳои гуногуни эҷодӣ — «Университарио», «Компас», «Маскарас», «Театро дел Дуэнте», «Леонсио Мартинес», «Театро де Болмилио» фаъолият менамоянд.
Нахустин муассисаҳои илмӣ нимаи дуввуми асрҳои 19-20 таъсис ёфтанд: Пажӯҳишгоҳи илмии ба номи Пастер дар Каракас ва Маракайбо , Академияи миллии тиббӣ , Академияи илмҳои физика, математика ва табииёт ва ғ.
Низоми муосири миллии илмӣ, технологӣ ва ихтироот тибқи қонуни соли 2001 бунёд ёфта, Вазорати илм ва технология, муассисаҳои таҳсилоти олии касбию техникӣ, пажӯҳишгоҳҳои давлатӣ ва хусусӣ, шабакаҳои иттилоотӣ, муассисаҳои истеҳсолкунандаи мол ва хидматҳои технологияи олӣ, шахсони инфиродиеро, ки дар соҳаи таҳқиқоти илмӣ ва таҷрибавиву конструкторӣ — КИТТК машғуланд, дар бар мегирад.
Марказҳои бузургтарини тиббӣ: Пажӯҳишгоҳи бемориҳои Донишгоҳи мухтори Каракас, Пажӯҳишгоҳи беҳдоштии миллии «Доктор Рафаэл Ранхел», Пажӯҳишгоҳи миллии маводди ғизоӣ, Пажӯҳишгоҳи биологиву тиббӣ.
Инкишофи кишоварзӣ, кӯҳкорӣ, ҳунармандӣ ва тараққиёти шаҳрҳо ба ривоҷёбии мубодилаи мол байни шаҳру деҳот аз як тараф, аз тарафи дигар байни аҳолии муқимӣ ва бодиянишин оварда расонд.
пушттаранги асп, равған, пӯсти гӯсфанд, гӯшт ва харбуза, аз Кармина сачоқ, аз Дабусия ва Водар газворҳои водарӣ, аз Арбинҷон ҷомаи пашмин, ҷойнамоз, пӯст, зарфҳои фулузӣ, аз Самарқанд парча, матоъи симгун, газворҳои сурх , газвори
синизӣ, абрешим, шоҳӣ, хайма, коғаз, шиша, деги мис, чормағз, аз Ҷиззах пашм, газвори сафед, яроқ, оҳан, аз Чоч пахта, ҷома, хайма, камон, аз Тирмиз собун, аз Балх пӯст, собун, кунҷит, биринҷ, чормағз, мавиз, бодом, асал, зок, сулфур, сурб, рӯйҷои занона, аз Марв
парча, ҷома, рӯйҷои пахтагӣ ва абрешимӣ, равғани кунҷит, панир, мис, аз Нишопур калоба, газвор, либосҳои пахтагӣ ва пашмин, оҳан, пӯст, аз Нисо ва Обивард либоси пахтагӣ ва абрешимӣ, абрешим, равғани кунҷит, пӯсти рӯбоҳ, аз Ҳирот ба миқдориДавлати Сомониён, давлати аввалини тоҷикон, ки асри дар Мовароуннаҳру Хуросон ба вуҷуд омада буд .
Замони мавҷудияти Давлати Сомониён дар таърихи халқи тоҷик давраи азнавбарқароршавии иқтисодиёт ва маданияти Мовароуннаҳру Хуросон баъди ҳукмронии якунимасраи хилофати Аббосиён ба шумор меравад.
Забони дарӣ аввалҳо дар заминаи яке аз шеваҳои байни Тахористон ва Хуросон ба вуҷуд омада, дертар ба вилоятҳои дигар паҳн шуд ва забони суғдиро аз гуфтугӯ танг карда баровард.
давраи ташаккули фарҳанги умумии халқи тоҷик водии Зарафшон (бо марказҳои калони иқтисодӣ, фарҳангӣ ва сиёсиаш — Бухоро ва Самарқанд) вилояти асосии аз ҷиҳати маданӣ мутараққӣ ба шумор мерафт.
Дар саргаҳи Зарафшон оҳан, тило, нуқра, зок, дар Истаравшан оҳан, дар Асбара ангиштсанг, дар Фарғона оҳан, қалъагӣ, нуқра, симоб, мис, сурб, муми кӯҳӣ , асбест, фирӯза, навшодир, нефт истеҳсол менамуданд.
Танҳо баъди сари ӯ дар замони ҳукмронии писараш Насри бо ташаббуси вазирони оқилу донои Сомонӣ Абӯабдуллоҳ Муҳаммад ибни Ҷайҳонӣ ва Абулфазл Балъамӣ орзӯи Исмоил ҷомаи амал пӯшид.
Дар шаҳрҳо ва маҳалҳои аҳолинишини Фарғона, Истаравшан, Хуҷанд яроқ ва олоти кишоварзӣ, зарфҳои фулузӣ, дар Бухоро ва атрофи он қолин, ҷойнамоз, зин, равған, дар Самарқанд рикоб, лаҷом, тасма, деги мисин, дар Чоч зин, тирдон, хайма, тиру камон, сӯзан, миқроз, зарфҳои сафолӣ, дар шаҳрҳои Хуросон -дар Нишопур калоба, матоъ, либоси пашмин, рӯйҷо, корд, дар Марв парча, сӯзанӣ, рӯйҷои абрешимӣ ва пахтагӣ, абрешим, дар Тӯс зарфҳои сангӣ, бурё, дар Балх пӯст, собун дар Гарчошара қолин, намад ва ғ.
Ҳуҷҷати аслӣ, ки дар он Конибодом «Канд» номида мешавад, мактуби сафир Фатуварна мебошад, ки тақрибан дар солҳои 712—713 навишта шуда буд ва ба ҳокими шаҳри Суғд Диваштак, вақте ки Мовароунаҳр аз ҷониби Кутайба ибни Муслим, фармондеҳи сарлашкари араб ҳамла мешавад, фиристода шудааст.
Сайёҳи бузург ва коршиноси ҷуғрофияи асри 9 Ал-Истахрӣ дар асари худ «Ал Молик валмасолик» шаҳри Кандро ёдовар шуда, изҳор доштааст, ки он ба вилояти Суғд тааллуқ дорад.
Баъдтар муаррихи маъруфи араб ва географи маъруфи Макаддасӣ , ки ба Хуросон ва Мовароунаҳр сафар кардааст, дар асари худ «Аҳсан — ул — такосим фи маърифат ал аколим» дар бораи шаҳри Канда маълумот медиҳад ва ёдоварӣ мекунад ки як сой аз маркази ин шаҳр гузаштааст.
Чанде пеш, ҳангоми барқарорсозии яке аз хонаҳои куҳна дар деҳаи Сарикуи ҷамоати Пулатан кӯзае ёфт шуд, ки ба гуфтаи бостоншиносон таърихи 2 ё 3 ҳазорсола дорад.
Дар натиҷаи ҳафриёти Хоразм гилемҳои мансуб ба ҳазораи то м. ёфт шудаанд, ки дар бораи аз аҳди бостон дар Осиёи Миёна вуҷуд доштани гилем шаҳодат медиҳанд.
Дар аҳди Хусрави Парвиз дар кохи Мадоин гилеме бо номи «Баҳористон» густарда мешудааст, ки андозааш 900 зироъи мураббаъ ва дорои нақшунигори гуногун (тасвири гӯшаҳои табиати зебои Эронзамин, майсазор, гулу буттаҳо, ҷӯйҳои саршор, нақши парандагон, саҳнаҳо аз набардҳои шоҳони сосонӣ бо душманон ва ғ.) буда, бо нахи абрешими навъи аъло ва зумурраду ҷавоҳирот ороиш ёфтааст.
Бинобар навиштаи муаллифи «Таърихи Табарӣ» , сарлашкари араб Саъд ибни Ваққос пас аз ғасбу ғорати Мадоин «Баҳористон»-ро ба ихтиёри халифа Умари Хаттоб фиристод, ки «он шаст зироъ дар шаст зироъ буд, якпорча, ба андозаи як ҷариб, ки дар он роҳҳои мусаввар буду обнамоҳо чун наҳрҳо ва лобалои он ҳаммонанди марворид буду ҳошияҳо чун киштзору сабзазори баҳорон буд аз ҳариру аз пудҳои тило, ки гулҳову нуқраву амсоли он дошт, тавассути чандин уштур ба Мадина фиристод. Умар дар тақсими чунин муъҷиза дармонд ва охируламр онро пора-пора кард, ки ҳар пораи он 20 ҳазор дирҳам буд».
Навъҳои рангаи сода ва мунаққаш дорад; рангҳои истифодашуда дар он аслан гиёҳӣ ҳастанд ва гоҳе ҳам барои ҷилваи бештару куҳна нашудани ранг гилемро бо чой ё пӯсти чаҳормағз шустушӯ медиҳанд.
Аз миёнаи солҳои 40-50-уми асри ХХ шумораи зиёди намудҳои олами набототу ҳаӣвонот бо таъсири фаъолияти инсон, дар натиҷаи истифодаи нодурусти захираҳои табиат, аз ҷумла, захираҳои органикӣ ру ба таназзул овардаанд ва қисми зиёдашон аз байн рафта, камёфту нодир шудаанд.
Ин ташкилот баъди таҳлили маълумоти гуногун оид ба намудҳои камшаванда, камёб ва нодир дар тамоми қитъаҳои олам ба хулоса омад, ки бо қабули ҳуҷҷати муҳими давлатию илмӣ пеши роҳи ин раванд гирифта шавад.
Дар нашри дуюми Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон 267 намуд рустаниҳо ва 222 намуд ҳайвоноте, ки дар зери таҳдиди маҳвшавӣ қарор доранд дохил карда шудааст.
Ба Иттифоқи баӣналмилалӣ олимони намоёни тамоми кишварҳои дунё дохил шудаанд ва вазифаи асосии онҳо ёфтани роҳҳои гуногуни ҳифзи набототу ҳаӣвоноти камшумору нодир аст.
Билозарӣ, ки аз уламои бузург ва хеле сутудашудаи аҳли суннат аст ва дар шарҳи ҳолаш хоҳем бо ӯ ошно шуд, ҳадиси зерро шахсан худаш аз Имоми Замон, ҳазрати Маҳдӣ алаҳис-салом ривоят кардааст.
Ин ҳадисро Абдулазиз маъруф ба Шоҳ Соҳиб нависандаи китоби "Тӯҳфатул исно ашария фи рад ало имомия" фарзанди Шоҳ Валиюллоҳ Аҳмад ибни Абдураҳими Деҳлавӣ мутаваффои соли 1176-и ҳиҷрӣ дар китоби "Ан-Нузҳа"-аш аз китоби падараш ба номи “Ал-Мусалсалот” маъруф ба "Фазлул мубин" нақл кардааст.
Дар ин китоби мусалсалоташ ҳадиси мусалсалеро ёфтам, ки ҳар яке аз ровиёни он бо сифатҳои азиму бузурге тавсиф шудаанд ва он ҳадис ин ки ӯ Худо ӯро раҳмат кунад, мегӯяд:
“Ба дурустӣ, ки Ман Аллоҳе ҳастам, ки Аллоҳе ғайр аз ман нест, пас ҳар ки ба ягонагии ман иқрор кунад дохил бар паноҳгоҳи ман мешавад ва ҳар ки бар паноҳгоҳи ман дохил шуд, аз азоби ман дар амон хоҳад монд”.
Сипас сухани Ҳокимро нақл карда ва баъд мегӯяд: Дар Макка аз имоми Аҳли Байт Абӯмуҳаммад Ҳасан ибни Алӣ ибни Муҳаммад ибни Алӣ ибни Мӯсо Ризо ҳадис навишт.
1-Садақа аз падараш ва ӯ аз Имом Ризо алайҳис-салом, ки фармуданд: "Халафи Солеҳ фарзанди Абӯмуҳаммад Ҳасан ибни Алӣ хоҳад буд ва ӯ Соҳиби замон ва ӯ аст Маҳдӣ аст".
"Халафи Солеҳ аз наслу фарзандони ман аст ва ӯ Маҳдӣ мебошад, номаш Муҳаммад ва куняаш Абӯлқосим. Ӯ дар охири замон хуруҷ хоҳад кард ва ба модараш Сайқал гуфта мешавад".
Убайдуллоҳ аз Ҳайсам ривоят мекунад, ки гуфт: "Гуфта мешавад, куняи Халафи Солеҳ Абулқосим аст ва ӯ дорои ду ном аст, ки дуруди Худо бар ӯ ва бар ҷамии падаронаш бод.
ӯ адиб буд ва дар наҳв, луғат, шеър, ҳадис ва фароиз, олим буд ва Самаонӣ гуфта, ки ӯ ҷавони комилу фозил аст ва дорои маърифати комил дар адаб, наҳв, луғат, ҳадис ва. буд ва дар соли 567 дар гузашта аст.
"Шайхи олиму адиби ягона ҳуҷҷатул Ислом Абӯмуҳаммад Абдуллоҳ ибни Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Хашшоб маъруф ба Ибни Хашшоби бағдодӣ.
Далели дигаре, ки таваҷҷуҳи Ҷомиро нисбат ба хонадони Расули Худо саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам, нишон медиҳад, метавонад ғазале бошад, ки матлабаш чунин аст:
Шарҳи ҳоли Ҷомӣ: Умар Каҳола мегӯяд: "Олим ва дорои маҳорат дар улуми ақлӣ ва нақлӣ буд. Аз ҷумлаи китобҳои зиёде, ки навишта "Тафсир Қуръони Карим" "Шарҳи Кофия" ва. мебошад".
Ӯ дар китоби "Арбаин"-аш, ки дар бораи ҳадиси "Ҳар, ки аз умматам чиҳил ҳадис ҳифз кунад, дар қиёмат фақеҳ машҳур мешавад" аз Аҳмади Ҳанбал ва ӯ аз Имом Шофеӣ нақл карда, ки манзур аз 40 ҳадис яъне 40 ҳадис дар фазоили Имом Алӣ ва Аҳли Байт алайҳимус-салом аст.
ӯ дар ин китоб аз Расули Худо саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам ҳадисеро аз Аҳмад ибни Нофеи Басрӣ ва ӯ аз падараш, ки ходими Имом Ризо алайҳис-салом буда ва Имом Ризо аз падарашон Имом Мӯсои Козим ва он ҳазрат аз падарашон Имоми Содиқ ва ишон аз падарашон Имом Боқир Муҳаммад ибни Алӣ ва ишон аз падарашон Имом Саҷҷод Алӣ ибни Ҳусайн ва ишон аз падарашон Имом Ҳусайн ва ишон аз Имом Алӣ ва он ҳазрат аз бародарашон Расули Худо саллаллоҳу алайҳи ва алайҳим ривоят карда, ки фармуданд:
"Ҳар ки дӯст дошта бошад, ки Худоро дар ҳоле мулоқот кунад, ки ба ӯ рӯ карда на пушт, пас Алиро дӯст бидорад ва ҳар, ки дӯст дошта бошад, ки Худоро дар ҳоле, ки аз ӯ розӣ аст мулоқот кунад писараш Ҳасанро дӯст дошта бошад.(ин ҳадис як-як бо зикр 12 Имом алайҳимус-салом ва фазли дӯстии онҳо мепардозад то ба Имоми Замон алайҳис-салом мерасад ва мефармояд): Ҳар, ки дӯст дошта бошад Худоро дар ҳоле, ки имонаш комил шуда ва исломаш хуб шуда мулоқот кунад, пас писараш соҳиби замонро дӯст дошта бошад.
Инҳо (ин дувоздаҳ имом аз хонадони Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳ) чароғҳои шаби торик ва имомони ҳидоятгар ва парчамдорони тақво ҳастанд, пас ҳар ки онҳоро дӯст дошта бошад ва вилояти онҳоро дошта бошад ман биҳиштро назди Худованд зомини ӯ ҳастам.
ӯ мегӯяд: Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам ду набера дошт Абӯмуҳаммади Ҳасан ва Абӯабдиллоҳи Ҳусайн ва Ҳуҷҷати Халафи Солеҳ, Муҳаммад аз фарзандони Абиабдиллоҳи Ҳусайн мебошад на аз фарзандони Абӯмуҳаммади Ҳасан.
Ва ҳамаи ин барои баёни восеъ будани қудрати Парвардигор дар умри зиёд додан ба баъзе аз халқаш аст, пас чӣ монее аст, ки Худованд умри бандаи солеҳашро тӯлонӣ гардонад, то ба ҳангоме, ки ҳукми муқаррар шудаи Худоро баъд аз расидани вақти он ошкор шуда, анҷом бидиҳад".
Аммо ман, он чӣ дар бораи Аҳли Байти Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳ сурудаам, ба хотири ризои Парвардигор буда ва ҷуз шафоати он хонадони мутаҳҳар чизе таманно надорам.
Ӯ мегӯяд: "Абӯлқосим Муҳаммад ибни Ҳасани Аскарӣ фарзанди Алии Ҳодӣ фарзанди Муҳаммади Ҷавод, дувоздаҳумин имом назди шиа ва маъруф ба Ҳуҷҷат. аст ва таваллуди ӯ дар рӯзи Ҷумъа нимаи Шаъбон дар соли 255-и ҳиҷрӣ иттифоқ афтод. ӯ ба ҳангоми вафоти падараш панҷ сола буд.".
Шарҳи ҳоли Ибни Халлакон: Заркалӣ мегӯяд: Таърихнависи ҳуҷҷат ва адиби моҳир соҳиби “Вафаёту-л-аъён” аз машҳуртарин китоби шарҳи ҳол ва аз беҳтарини онҳо дар забт ва аҳком мебошад.
Дар он ҳадис Расули Худо саллаллоҳу алайҳи ва олиҳ номҳои ҳар яке аз ҷонишинон ва имомони баъд аз худро зикр мекунанд ва дар охир мефармоянд: Ба дурустӣ, ки дувоздаҳумини онҳо аз фарзандонам ғайбат мекунад, то ин ки Худованд ба ӯ иҷозаи хуруҷ бидиҳад" то охири китоб ба ин ҳадис ба муносибат ишора хоҳем кард.
Шарҳи ҳоли Ҳамӯянӣ: Заҳабӣ мегӯяд: "Шунидам аз имом ва муҳаддиси ягонаи комил ва фахри Ислом Садруддин Иброҳим ибни Муҳаммади Ҳамӯянии Хуросонӣ, шайхи суфиён".
Заркалӣ мегӯяд: "Муҳаммад ибни Муҳаммад ибни Ҳусайн ибни Аҳмади Балхӣ, Румӣ олим ба фиқҳи ҳанафиҳо ва хилоф ва илмҳои гуногуни дигар. Ӯ соҳиби Маснавии машҳур ба форсӣ ва соҳиби тариқати мавлавия буда ва қабраш, низ маъруф аст".
Ҳамавӣ дар бораи аскари Сомирро мегӯяд:. Гурӯҳе аз афроди ҷалилулқадр низ ба он ҷо нисбат дода шудаанд монанди Алӣ ибни Муҳаммади ибни Алӣ ибни Мӯсо ибни Ҷаъфар ибни Муҳаммад ибни Алӣ ибни Ҳусайн ибни Алӣ ибни Абитолиб разияллоҳу анҳу куняаш Абӯлҳасан, фарзандаш Ҳасан ибни Алии Аскарӣ.
Чунон, ки мелоҳиза мекунед Ҳамавӣ бинобар эътирофи Заҳабӣ шахси носибӣ ва душмани Имом Алӣ алайҳис-салом будааст, вале бо вуҷуди ин ба ин воқеият эътироф кардааст, ки Имом Аскарӣ алайҳис-салом фарзанде доштанд доштанд, ки ба ӯ Ал-Мунтазар гуфта мешавад.
"Ба дурустӣ, ки Маҳдии Мавъуд аз имомони дувоздаҳум аз имомоне аст, ки аввалашон сарварамон Алӣ ва охирашон Маҳдӣ разияллоҳу анҳу аст, ки Худованд ба василаи онҳо бар мо фоида бирасонад.
Ва дар китоби "Ал-Вофӣ" менависад: Ҳуҷҷати Мунтазар Муҳаммад ибни Ҳасани Аскарӣ фарзанди Алии Ҳодӣ фарзанди Муҳаммади Ҷавод, фарзанди Алии Ризо, фарзанди Мӯсои Козим, фарзанди Ҷаъфари Содиқ, фарзанди Муҳаммади Боқир, фарзанди Зайнулобидин, фарзанди Ҳусайн ибни Алӣ, фарзанди Алӣ ибни Абитолиб, Ҳуҷҷати Мунтазар, дувоздаҳумин имом назди шиаи имомия, ки ба эътиқоди онҳо, ӯ Қоим мебошад ва дар соли 255-и ҳиҷрӣ ба дунё омадааст".
Шарҳи ҳоли Сафадӣ: Заркалӣ мегӯяд: Сафадӣ, адиб, таърихнавис дорои китобҳои фаровони қобили баҳрабардорӣ аст, ки китобҳояш беш аз 200 ҷилд аст ва дар шарҳу тарҷуманависӣ хеле бузург буда,. ва аз ҷумла китобҳои ӯ "Ал-Вофӣ бил-вафиёт" аст.".
Ӯ мегӯяд: "Бидонед, ки хуруҷи Маҳдӣ ҳатмӣ аст. Хуруҷ намекунад, то ин ки замин пур аз зулму ситам шавад ва он гоҳ онро пур аз адлу дод мекунад. Ӯ аз итрати Расули Худо саллаллоҳу алайҳи ва олиҳ ва аз фарзандони Фотима аст. Бобояш Ҳусайн ибни Алӣ ибни Абитолиб ва падараш Ҳасани Аскарӣ фарзанди Имом Алии Нақӣ аст. ӯ ҳамноми Расули Худо аст. Мусулмонон бо ӯ байни рукну мақом байъат хоҳанд кард.".
Шарҳи ҳоли Ибни Арабӣ: Дар васфи Ибни Арабӣ, Заркалӣ ва дигарон мегӯянд: Муҳаммад ибни Алӣ ибни Муҳаммад ибни Арабӣ мулаққаб ба "Шайхул акбар" файласуф аз имомону мутакаллимон дар ҳамаи илм.
ӯ чунон, ки Заҳабӣ мегӯяд: Пешво ва улгӯи қоилон ба ваҳдати вуҷуд аст ва ҳудуди 400 ҷилд китоб дорад, ки аз ҷумлаи онҳо "Футӯҳотул Маккия" дар 10 ҷилд аст. ва баъд китобҳои дигари ӯро низ ном бурдааст.
Вай баъд аз шарҳи ҳоли Имом Ҳасани Аскарӣ алайҳис-салом мегӯяд: "Ҳасани Аскарӣ фарзанде ғайр аз Абӯлқосими Ҳуҷҷат аз худ ба ҷой нагузошт. Умри ӯ ба ҳангоми вафоти падараш, панҷ сола буд. Аммо Худованд ба ӯ дар панҷсолагӣ ҳикмат омӯхт. ӯро Қоими Мунтазар меноманд.".
Мегӯям: Хонандаи азиз бояд таваҷҷуҳ дошта бошанд, ки Ибни Ҳаҷар ин китобро бар зидди шиа навишта аст, вале бо вуҷуди он ба ин ҳақиқат эътироф карда, ки Имом Замон алайҳис-салом ба дунё омада ва дар қайди ҳаёт ҳастанду ва дар хурдсолӣ Худованд ба он ҳазрат ҳикмат омӯхта аст.
Ёдовар мешавем, ки сухани охири Ибни Асир туҳмате аст бар шиа, ки хеле аз дигарон, низ онро такрор мекунанд, вале шиа муътақид аст, ки Имоми Замон алайҳис-салом дар Маккаи мукаррама зуҳур мекунанд на дар Сомирро.
ӯ дар баъзе аз китобҳояш ба вилодати ҳазрати Маҳдӣ алайҳис-салом эътироф карда ва дар китоби "Ал-Ибар фи хабари ман ғабар" мегӯяд: Муҳаммад ибни Ҳасани Аскарӣ ибни Алии Ҳодӣ ибни Муҳаммади Ҷавод ибни Алии Ризо ибни Мӯсои Козим ибни Ҷаъфари Содиқ Алвии Ҳусайнӣ Абӯлқосим.
Шарҳи ҳоли Заҳабӣ: Заҳабӣ аз уламои бузург ва риҷол шиноси аҳли суннат аст, ки китобҳои ӯ мавриди истифодаи ҳамагон аст ва нисбат ба шиа низ таассуфи васф нашуданӣ дорад.
Ӯ дар боби 25 аз китоби худ дар баҳсе аз тӯли умри ҳазрат мегӯяд: "Бақояш ҳеч мушкиле надорад, чун ҳазрати Исо ва Илёс ва Хизр аз авлиёи илоҳӣ умри тӯлонӣ доранд ва низ Даҷҷол ва Иблиси малъун аз душманони Худованд умри тӯлонӣ карданд."
Ва дар китоби дигараш дар бораи Имом Ҳасани Аскарӣ алайҳис-салом чунин мегӯяд: "Аз худ фарзанде ба ҷой гузошт, ки ҳамон Имоми Мунтазар аст. Салавотуллоҳи алайҳи".
Шарҳи ҳоли Ганҷӣ: Заркалӣ мегӯяд: "Муҳаммад ибни Юсуф, муҳаддиси шофеӣ мазҳаб, ба шиа тамоюл дошт ва китоби Кифоят-ут-толибро навишт.
ӯ ки олими мутахассис дар ансоб аст дар баёни насаби Имом Ҷаъфари Содиқ алайҳис-салом ва фарзанди он ҳазрат фарзандаш Маҳдӣ алайҳис-салом-ро аз Имоми Аскарӣ алайҳис-салом дувоздаҳумин имоми шиаён ба ҳисоб меоварад, ки шиа муътақид ба зинда будани ӯст.
Шарҳи ҳоли Қалқашандӣ: Заркалӣ мегӯяд: "Муаррихи адиб. ӯ аз хонадони илм аст ва фарзандон ва аҷдоди ӯ уламо ва фузало ҳастанд ва аз ҷумла китобҳои ӯ "Ниҳояту-л-араб" аст".
Он гоҳ менависад: Нусуси аксари таърихнависон ва тарҷума нависон бар таваллуд шудани Ҳуҷҷат, Абӯлқосим, Муҳаммад ибни Ҳасан ибни Алии Аскарӣ иттифоқ дорад.
Шарҳи ҳоли Фахр Розӣ: Заркалӣ мегӯяд: "Муҳаммад ибни Умар ибни Ҳасан, Фахридини Розӣ, имоми муфассир ва ягонаи замонаш дар маъқул ва манқул ва улуми авоил аст".
Масъудӣ мегӯяд: "Дар соли 260-и ҳиҷрӣ Абӯмуҳаммад Ҳасан ибни Алӣ ибни Муҳаммад ибни Алӣ ибни Мӯсо ибни Ҷаъфар ибни Муҳаммад ибни Алӣ ибни Ҳусайн ибни Алӣ ибни Абитолиб дар замони хилофати Мӯътамади Аббосӣ дар ҳоле, ки 29 сол дошт аз дунё рафт. ӯ падари Маҳдии мунтазар ва имоми дувоздаҳуми имомия аст".
Шарҳи ҳоли Масъудӣ: Заҳабӣ мегӯяд: Соҳиби китоби "Муруҷ-уз-заҳаб", ахборӣ ва соҳиби аҷоибу ғароиб ва фанҳо ва мӯътазилӣ буд.
Самаонӣ дар китоби "Ансоб"-аш вақте эътиқоди шиа нисбат ба хулафои дувоздаҳ гонаро яке-яке мешуморад, Имоми Замон алайҳис-салом-ро, низ ба унвони Маҳдии Мунтазар ва дувоздаҳумин имоми мешуморад ва ҳеч ишқоли бар он ворид накардааст, ки худ далолат бар ин мекунад, ки ӯ низ ба таваллуди он ҳазрат мӯътариф аст.
ӯ мегӯяд: "Мардум дар бораи Маҳдӣ ихтилоф кардаанд. Гурӯҳе дар амри ӯ мутаваққиф шуда ва назар дар бораи ӯро ба олими ба он вогузор кардаанд ва муътақид ҳастанд, ки Маҳдӣ аз фарзандони Фотима духтари Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳ аст. Баъд худи Байҳақӣ мегӯяд: "Тӯлонӣ будани умраш ғайри мумкин нест ва он ба монанди тӯлонӣ будани умри Исо ва Хизр мебошад".
Ӯ мегӯяд: "Алии Ҳодӣ мулаққаб ба Аскарӣ буд, ба хотири сокин будан дар Сомирро. Ӯ ду фарзанд дошт. Яке аз он ду Абӯмуҳаммад, Ҳасани Аскарӣ ва дигарӣ Ҷаъфар аст. Ҳасани Аскарӣ дорои Зӯҳд ва илми фаровон буд. Ӯ падари Имом Муҳаммади Маҳдӣ дувоздаҳумин имом назди имомия аст. Назди онҳо касе аст, ки қиём хоҳад кард. Модараш Умми Валад, номаш Нарҷис аст.".
Вилодати Имом Абӯлқосим Муҳаммад ибни Ҳасан бинобар нақли шиа замони подшоҳии Мӯътамади Аббосӣ дар шаби нимаи шаъбони соли 255-и ҳиҷрӣ дар Сомирро итифоқ афтодааст.
Шарҳи ҳоли Зарандӣ: Заркалӣ мегӯяд: "ӯ фақеҳи ҳанафӣ ва олими ҳадис аз аҳли Мадина ва дар он ҷо амри тадрис ва қазоватро баъд аз падараш ба уҳда гирифт".