polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Дар асоси банди 5-и Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 19 ноябри соли 2013 12 «Дар бораи такмили сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода, муқаррар карда шуд, ки вазифаҳои марбут ба саноат аз доираи ваколатҳои Вазорати энергетика ва саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон бароварда шуда, ба Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон вогузор мегарданд.
Ваколатҳо ва вазифаҳои 12 вазорату идораҳои собиқ дар самти пешбурди сиёсати саноат имрӯз ба Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон вогузор карда шудааст.
Фаъолияти Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон аз татбиқи сиёсати ягонаи давлатӣ ва ба низоми муайян даровардани санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар соҳаи саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аст.
Вазорат фаъолияти худро дар асоси Конститутсия -и Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонун­ҳои кон­сти­тут­сионӣ, қонунҳои Ҷумҳурии То­ҷи­кистон, санадҳои Маҷ­лиси миллӣ ва Маҷ­лиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармонҳои Президенти Ҷумҳу­рии Тоҷикистон, қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳу­рии Тоҷики­стон ва асноди ҳуқуқии байналмилалии эътирофшуда аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон созмон медиҳад.
Дар Тоҷикистон оид ба боғдорӣ дар Институти боғдорӣ ва сабзавоткорӣ, инчунин муассисаҳои марбути он (филиали ба номи И. В. Мичурини вилояти Суғд, Стансияи таҷрибавии зироати субтропикии ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ, Стансияи таҷрибавии Файзобод ва ғайра), ДАТ, Институти биологияи Помир, Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустанӣ таҳқиқот мебаранд.
Олимони ҷумҳурӣ ҳанӯз солҳои 30 садаи ноҳияҳои асосии боғу токдориро таҳқиқ намуда, барои ба шароити маҳал мутобиқ кардани меваҳои нав корҳои назаррас анҷом дода буданд.
С. Розанов, В. Л. Данилов, С. Т. Скороход, Ф. Урунов, Т. Аҳмадов, М. Қосимов, С. Гулов дар таҳқиқи навъҳои нави таҳҷоии зардолу, нок, себ, анор, гелос, рӯёндани анвои маҳаллии хурмо, унноб ва шафтолу, бунёд кардани боғҳои лалмӣ, омӯхтани дарахтони меваи худрӯй арзанда аст.
Дар Институти биологияи Помир оид ба парвариши ниҳоли дарахтони мева, омӯзиши навъҳои маҳаллии дарахтони меваи худрӯй ва ба шароити ноҳияҳои ВМКБ мутобиқ кардани дарахтони меваи субтропикию ситрусӣ таҳқиқот мебаранд.
Дар ҷумҳурӣ 13 хоҷагии ниҳолпарвар ба рӯёндани ниҳоли дарахтони мева ва ороишӣ машғуланд (онҳо соле беш аз 1 млн ниҳоли дарахтони мева ва 4,5 млн ниҳоли ток месабзонанд).
Мевапарварӣ — илмест, ки сохт, сабзишу инкишоф, афзоиш ва самароварии дарахтони меваро омӯхта, усулҳои боэътимоди нигоҳубини онҳо ва тадбирҳои судманди ниҳолпарвариро таҳия месозад.
Баробари қабилаҳои ҷайтунӣ ва умумияти калтаманориҳои қисми ҳамвории Осиёи Миёна дар кӯҳҳои шарқии сарзамини тоҷикон офарандагони маданияти Ҳисор зиндагӣ мекарданд.
Донишмандони таърихи давраи қадимтарин ақида доранд, ки неолит замони ташаккулёбии на фақат умумиятҳои мадании таърихии Ҷайтун, Калтаманор ва Ҳисор, балки айёми ба вуҷудоии дараҷаҳои этникии ҳамном буд.
Умумияти этникӣ ва мадании Калтаманор аз маданияти Ҳисори замони неолити кӯҳӣ бо мавҷудияти сафол, аз ҷумла зарфҳои нақшу нигордор, боқимондаҳои истиқоматгоҳҳо дар намуди чайлаҳо фарқият дорад.
Ҳамин тариқ, дар замони неолит дар сарзамини тоҷикон се умумияти таърихй -маданӣ, техникӣ ва этникӣ: ҷайтунӣ, калтаманорӣ ва ҳисорӣ бо хусусиятҳои ба худ хос вуҷуд доштанд ва тараққӣ намудаанд.
Аломати асосии фарқкунандаи ин шакли ҷинояти шарикӣ, устуворӣ мебошад, яъне аъзо -и гурӯҳро, чун қоида, мақсади якҷоя дар тӯли муайяни замонӣ содир кардани ҷиноятҳои бешумор муттаҳид месозад.
Танзими пурраи фаъолияти гурӯҳҳо ва аъзои алоҳидаи он ҷиҳати омодагӣ, ба нақша гирифтани фаъолияти ҷинояткорон, тақсими нақшҳо дар байни аъзои гурӯҳ табиатан худ ба худ вуҷуд доштани роҳбар -ро тақозо менамояд.
Гурӯҳи муташаккил, ки қасди якҷояи фаъолияти ҷиноятӣ онро муттаҳид сохтааст, ҳатто барои содир намудани танҳо як кирдори ҷиноятие, ки омодагии махсусро талаб менамояд, созмон дода мешавад.
Шахсе, ки иштирокдори доимии гурӯҳи муташаккил нест, вале як маротиба барои амалисозии фаъолияти зиддиҳуқуқии онҳо кумак намудааст, мумкин аст барои кумак дар содир намудани ҷинояти алоҳида ҷавобгар карда шавад.
Гурӯҳи муташаккил бештар ҷиноятҳои ғаразноки хавфнок ва ҷиноятҳои муқобили шахсият, ҳамчунин дуздии аслиҳа, муҳиммоти маводди тарканда, воситаҳои таркиш ва ғайраро содир менамояд.
Шахсе, ки гурӯҳи муташаккил таъсис додааст ё ба он роҳбарӣ кардааст, барои ташкил, роҳбарӣ ва содир намудани тамоми ҷиноятҳои бо мақсади муайян анҷомдода, ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешавад.
Дигар иштирокдорони гурӯҳи муташаккил барои иштирок дар он барои ҷиноятҳое, ки дар омодагӣ ё содир кардани онҳо ширкат варзидаанд, ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешаванд.
Иштирокдори гурӯҳи муташаккил, ки ихтиёран ба мақомоти ҳокимият ҳозир шуда, то содир гардидани ҷиноят дар ошкор намудани нияти ҷинояткорона фаъолона мусоидат намудааст, агар дар кирдори ӯ аломатҳои таркиби ҷинояти дигар мавҷуд набошад, аз ҷавобгарии ҷиноятӣ озод карда мешавад.
Дар нимаи дуюми асри то милод дар шимоли шарқии Ҳиндустон шоҳ Шуддходан ҳукм меронд: «Шоҳи қонунҳо, ӯ тавассути қонунҳо кишварашро бо адолат идора мекард. Дар қаламрави Шакев мисли ӯ шоҳи одил, раъиятпарвар набуд»,- омадааст нисбати вай дар солномаҳо.
Ҳангоми таваллуди шоҳзода обиде бо номи Асита пешгӯӣ намуд, ки навзод оянда ҳукмрони ҷаҳон мешавад, агар ҳаёти воқеии заминиро ихтиёр созад, агар тарки дунё намояд, ба «ҳақиқати комил» - Буддо мубаддал мегардад.
Падар як қисми мулкашро ба Сиддхартха бахшид, қитъаеро қалъабандӣ намуд, се қасри бошукӯҳ сохт, то ки писараш се фасли сол-тобистон, зимистон ва тирамоҳро он ҷо ба барад.
Ва Сиддхартха ба ин қарор омад: «Ман аз ҷоям нахоҳам бархост, то даме, ки маърифат нозил нагардад. Бигузор ҷисмам пажмурдаю хунам хушк шаванд, аммо то маърифат нагирам, аз ҷой намеҷунбам».
Чи тавре ки Лама Анагарика Говинда зикр кардааст, Буддо «Дар байни асосгузорони дин ва мутафаккирони барҷаста аввалин буд. Нахуст дар ҷаҳон ӯ дарк сохт, ки натиҷаҳои андешаҳои инсоният, ба монанди ғоя ё ақида, эътиқоди динӣ ё даҳригӣ, он қадар муҳим нестанд, ба таври дигар гӯем, донишҳои консептуалӣ хоҳ дар шакли догмаҳои динӣ, «ҳақиқати мутлақ» ё дар шакли мафҳумҳои илмӣ баён гашта бошанд ҳам, ба ҳамин хулоса меоранд, яъне фаъолияти рӯҳонӣ ва андешаронӣ усули беҳтарини зиндагист.
То ба Инқилоби Октябр дар шаҳрҳои тоҷикон, аз ҷумла, Самарқанду Бухоро, Хуҷанду Истаравшан, Ҳисор ва ғайра санъати собунпазӣ рушд ёфта, гузарҳои собунгарон мавҷуд буд, ки дар онҳо аҳли ин касаба зиндагӣ ва фаъолият мекарданд.
Қисми дигари даҳана – торсакро бо қолиб бурида, дар оташи баланд мулоим карда, дар қолиби махсус кӯфта, ба шакли косача медароранд ва миёнаи онро сӯрох мекунанд, то ки нӯги борики нил ба он пайваст гардад.
Усто Мирзо, бо тавсияи санъатшинос Н. Ҳакимов, аз рӯйи тасвирҳои таърихӣ ва бозёфтҳои бостоншиносӣ 8 намуди карнайи аҳди сомониёнро сохта, ба осорхонаҳо, дастаҳои мусиқӣ ва оркестри ҳарбии Вазорати мудофиаи ҶТ пешкаш намудааст.
Сайдаҳмади Зардон 16 октябри соли 1958 дар маҳаллаи Нуриддин Сафарови ноҳияи Бохтари вилояти Хатлон ба ҷаҳон омада, синфи 8-умро дар мактаби таҳсилоти ҳамагонии 9 ноҳияи Панҷ ба поён расондааст.
Соли 1981 ба фаъолияти рӯзноманигорӣ пардохта, чанде мудири шуъбаи рӯзномаҳои ноҳиявии «Байрақи дӯстӣ» ва «Байрақи коммунизм» , мухбири махсуси ҳафтаномаи «Омӯзгор» дар вилояти Қӯрғонтеппа будааст.
Солҳои 1992-1998 мудири шуъбаи маҷаллаи «Садои Шарқ» буда, аз соли 1998 сармуҳаррири ҳафтаномаи «Роҳнамо»-и Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҷумҳурӣ мебошад.
Академия дар самтҳои зерин фаъолият дорад: геология, истихроҷ ва коркарди сарватҳои зеризаминӣ; системаҳои иттилоотӣ, алоқа ва телекоммуникатсия, метрология ва стандартонӣ; коммуникатсия, системаи нақлиёт; мошинсозӣ; металлургия ва масолеҳшиносӣ; экологияи муҳандисӣ, мониторинг ва сарфакории энергия; сохтмон, саноати бинокорӣ ва меъморӣ; технологияи саноати хӯрокворӣ ва маҳсулоттайёркунӣ; технологияи хи­миявӣ ва биохимиявӣ; иқтисодиёт, ҳуқуқ ва идоракунии фаъолияти му­ҳандисӣ; энергетика; муҳандисӣ дар тиб; муҳандисӣ дар фаъолияти иҷтимоӣ; туризми илмӣ ва экологӣ.
Академия масъалаҳои ташкиливу сохтории ҷории фаъолияти худро ҳал карда, лоиҳаҳои муҳандисиву техникӣ, барномаҳо ва таклифҳо таҳия менамояд, барои таҳия ва татбиқи қарор­ҳои илмиву техникӣ шарикон меҷӯяд, конференсия ва семинарҳои илмиву техникӣ доир менамояд, дар фаъолияти табъу нашр ширкат меварзад, робитаҳои байналхалқиро ривоҷ медиҳад, дар масъалаҳои муҳандисӣ ба корхонаву муассисаҳои ҷумҳурӣ, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ маслиҳатҳо медиҳад.
АМ ҶТ олимон ва муҳандисони пешқадами ҷумҳуриро барои таҳкими робитаҳо байни пажӯҳишҳои асосӣ, коркардҳои техникӣ, инноватсия, технологияи пешқадам ва ҷорӣ намудани дастовардҳои муҳандисӣ дар истеҳсолот ба таври ихтиёрӣ ва интихобӣ муттаҳид менамояд.
Ба ҳайати АМ ҶТ 45 узви пайваста, 48 узви вобаста, 23 мушовири академикӣ, 34 доктори илм, 45 номзади илм, 10 Ходими хизматнишондодаи илми ҶТ, муаллифони ихтироот ва таклифҳои ратсионализаторӣ, аъзои шӯроҳои олимон ва шӯроҳои махсусгардонидаи ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ, 12 аъзои фахрии хориҷӣ, 9 узви пайваста ва 11 узви вобастаи АМБ шомиланд.
Корхонаи воҳиди давлатии «Ширкати алюминийи тоҷик» , Корхонаи давлатии «Востокредмет», Ширкати саҳҳомии холдингии кушодаи «Барқи тоҷик», Комбинати маъдантозакунии Анзоб, Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ, Донишгоҳи технологии Тоҷикистон ва ғ.
Достонҳои «Евгений Онегин», «Руслан ва Людмила»-и А.Пушкин, «Бородино» ва «Вопасин писар»-и М. Лермонтов, «Россия»-и А. Прокофйев, «Рӯзи охирин» ва «Хонае дар Шушенск»-и С.Шипачёв, китоби ашъори шоирони белорус Я.
Соли 1940 вориди Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С. М. Киров (имрӯза Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров) шуда, аз курси савум ба Ҷанги Бузурги Ватанӣ рафтааст.
Оид ба масълаҳои муосири таълими биология, таҳаввули олами ҳайвонот, проблемаҳои экологӣ, зоогеография ва герпетофаунаи Осиёи Марказӣ, оқилона истифода бурдану ҳифзи сарватҳои табиии Тоҷикистон ва дигар масъалаҳои муҳими соҳаи биология корҳои илмӣ анҷом додааст.
Муаллифи зиёда аз 180 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, 7 дастури таълимӣ, як монография, 4 китоби дарсӣ барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ ва китоби дарсии «Зоология» барои синфҳои 8-уми мактабҳои таҳсилоти умумии ҷумҳурӣ мебошад.
Дастовардҳои илми биологияи тоҷикро на танҳо дар ҷумҳурӣ балки берун аз он дар кишварҳои Чехословакия, Ҳиндустон, Англия, Италия, Белорусия, Украина, Туркманистон, Ӯзбекистон, Эрон ва ғ.
Айни замон раиси Шӯрои табъу нашр, аъзои Шӯрои диссертатсионии дифои рисолаҳои номзадӣ аз ихтисоси методикаи таълими химия ва биологияи донишгоҳи омӯзгорӣ, аъзои Шӯрои диссертатсионии дифои рисолаҳои номзадии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аз ихтисоси зоология ва физиология, аъзои Шӯрои олимони Институти зоология ва паразитологияи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аъзои Шӯрои миллии таҳсилот дар назди Вазорати маорифи Тоҷикистон мебошад.
Доир ба ҷанбаҳои гуногуни осори Садриддин Айнӣ, Мирзо Турсунзода, Пайрав Сулаймонӣ, Муҳаммадҷон Раҳимӣ, Ҷалол Икромӣ ва дигарон асарҳои пурарзиш офаридааст.
Дар асари ҷомеаи шарқшиносони Чехословакия – «Таърихи адабиёти форсӣ ва тоҷикӣ» фаслҳои «Адабиёти тоҷик дар асрҳои 16-20» ва «Адабиёти шӯравии тоҷик» ҷой гирифтаанд.
И. Бечка повести «Марги судхӯр»-и С. Айнӣ,» достони “Муш ва гурбаи»-и Убайди Зоконӣ, маҷмӯаи шеърҳои Мирзо Турсунзодаро бо номи «Салому алайкум» баёзе бо унвони «Ситораҳои наздик» (намунаҳо аз эҷодиёти адибони муосири тоҷик – А.Деҳотӣ, С.Улуғзода, М.Миршакар,Ғ.Мирзо, У.Раҷаб, Лоиқ, Кӯҳзод ва диг.), намунаҳоро аз эҷодиёти Рӯдакӣ, рубоёти Умари Хайём, осори Ҷалолуддини Балхӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Мушфиқӣ, Сайидо, Шамсиддини Шоҳин ба забон и чехӣ тарҷума кардааст.
Дӯсти Бечка, ховаршиноси олмонӣ аз Донишгоҳи Ҳумболдти Берлин, Манфред Лорентс дар бораи он сафар гуфта буд: "Ман дидам, ки чӣ тавр мардуми тоҷик ӯро дӯст медорад ва эҳтиром мекунад.
Пас аз бознишастагӣ ба корҳои илмиву эҷодӣ шуғл меварзид; дар муддати панҷ-шаш соли охири умраш раиси Ҷамъияти равобити дӯстии Чехия ва Эрон, Тоҷикистону Афғонистон, сардабири маҷаллаи» Бӯстон» буд.
Шигифтии масъалаи «ҳафтсин» дар он зоҳир мегардад, ки аввалан, хоне, ки дар субҳи Наврӯз ороста мешуд, бояд аз порчаи сафед таҳия мегардид ва он рамзи Сипанормуз — эзиди ҳомию нигаҳбони Замин дар олами муҷаррад дар боварҳои қадими ориёӣ буд ва рамзи бороварии Заминро ифода мекард ва сониян, ҳамин масъала, дар навбати худ, ба ҳаёти муқимӣ гузаштани ниёгони мо дар аҳди қадимро нишон медод.
Барои ҳамин суфраи наврӯзиро танҳо хони идона густурдан намедонанд ва ҳар хӯрокӣ ва ашёе, ки рӯи он гузошта мешуд, рамзу розгуна буд, ки ҳам шамили мазҳари устуравию таърихӣ, ҳам намоёнгари маънавиёту нидои ботини қалби инсон ва ҳам намоишгари афкори ҷаҳоншиносӣ ва хилқати оламро таҷассум мекард.
Дар суфраи наврӯзӣ ҳама чиз кинояомезу нишонвора аст ва ҷанбаи тамсилии «ҳафтсин» аз он иборат аст, ки табиатро ҳамчун офаридаи неки Аҳуромаздо ба таҳрику ҷунбиш дармеоварад, набототу гиёҳонро ба рушди боландагӣ вомедорад, эҳёи табиатро фароҳам месозад ва ба афзоиши хайру баракати замин, ки ягона манбаи парваришу самаровари маводи ғизоӣ мебошад, дар соли нави меомада мусоидат мекунад.
Дар маросимҳои расмии наврӯзӣ дар толори оташкадаҳо ва маҳали пазироии шоҳону ҳокимони давр суфраҳои музайяне, ки атрофи онҳо кашидадӯзӣ ва ё қаламкорӣ шудаанд ва дар хонаводаҳо хони хонаводагӣ густарда мешуданд.
Дар садри суфра китобмонаки хотамкоришуда мегузоштанд, ки рӯи он китоби муқаддас гузошта мешуд, моҳӣ гузоштан рӯи хони наврӯзӣ ифодаи он буд, ки вақте Офтоб аз бурҷи ҳут , ки охирин моҳи соли куҳна буд , ба бурҷи ҳамал ворид мешуд, ба охир расидани соли куҳна ва фаро расидани Наврӯзи оламафрӯзро ифода мекард.
Чуноне ки мулоҳиза мешавад, «ҳафтсин» — и хони наврӯзӣ дар оғози соли нав барои тарбияи нафси инсон, таҳзиби ахлоқи ӯ ва иртиқои рӯҳи инсон равона шудааст.
Абӯрайҳонӣ Берунӣ иттилоъ дода, ки собиқаи ҳафтсин ба рӯзгори ниёпарастӣ мерасида ва дар он давру замон «ҳафтшин» дар сари дастархони наврӯзӣ маъмул будааст.
Рӯзгоре низ буда, ки «ҳафтмим» — ро дар суфраи наврӯзӣ мегузоштанд, маълумоти ёдшуда аз густардагӣ, гуногунӣ ва рангорангии суфраи наврӯзӣ дар давру замонҳои дури аҷдодамон дарак медиҳанд.
Ба ҷуз маводи мазкур рӯи сурфаи наврӯзӣ зарфи об бо моҳии сурх, оина, шамъдон, хушкбору тарбор, ширинӣ, тухми мурғ ва дигар хӯроку ғизоҳои лазиз гузошта мешуданд.
«Ҳафтсин» — хони наврӯзист, ки дар ҷашни наврӯзӣ бо маводи гуногун, аз ҷумла бо 7 намуд чизе, ки бо ҳарфи форсии «Син» шурӯъ мешаванд, оро ва зеби зиннат дода хоҳанд шуд: синҷид, сабза, самок, сир, суманак, сикка ва сирко.
Абдусаттор Абдуҷаббор 24 декабри 1948 дар Панҷакент ба дунё омадааст, Хатмкардаи Донишгоҳи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон ва Мактаби олии Ҳизбии коммунистӣ дар шаҳри Тошкент .
Сармуҳандиси идораи кишоварзӣ , мудири шуъбаи саноату нақлиёти Комитети Ҳизби коммунистӣ , раиси Комитети назорати халқӣ, муовин ва раиси Комитети иҷроияи Совети депутатҳои халқи шаҳри Панҷакент , даъвати 12 , раиси Комиссия оид ба масъалаҳои кори шӯроҳои вакилони халқ ва худидораи маҳаллии Шӯрои Олии ҶТ , аввалин Мушовири давлатии Президенти ҶТ , Вазири Вазорати таъминоти иҷтимоии ҶТ , Вазири Вазорати ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҶТ .
Абдусаттор Абдуҷаббор бо фаъолияти педагогӣ ва илмӣ низ машғул аст: профессори кафедраи «Молия ва қарз»-и Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон , ҷонишини раиси Шӯрои диссертатсионии комиссияи аттестатсионии Вазорати маориф ва илми Федератсияи Россия дар назди Институти иқтисодиёт ва демографияи АИ ҶТ ва узви Шӯрои диссертатсионии комиссияи аттестатсионии Вазорати маориф ва илми Федератсияи Россия дар назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон .
Иштирокдори симпозиуму семинарҳои байналхалқӣ дар Бостон, Брюссел, Вена, Манила, Полша, Ҳиндустон, Туркия, Эрон, Чехия, Словакия, Булғория ва як қатор давлатҳои узви ИДМ.
Бо нишонҳои «Аълочии ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон», медали ҷашнии 10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии ҶТ, Ҷоизаи байналхалқии ба номи Анри Дюнан сарфароз гардидааст.
Абдусаттор Абдуҷаббор — арбоби давлатӣ, иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ , профессор , академики Академияи илмҳои байналмилалии мактабҳои олӣ , Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷи­кистон .
Дар маросими ҷуфтбаророни мардуми Яғноб «Киштай живарак» ба шохҳои барзаговҳои ҷуфтӣ равғани зард мемолиданд ва аз паси Бобои Деҳқон каме кишт карда, баъд суруду таронаҳо хонда ба манзили хеш бармегарданд.
Дар бисёр деҳоти водии Ҳисор кишоварзон дар поёни моҳи Ҳут, баъди «Дувоздаҳи кабки рав» маросими ҷуфтбароронро созмон дода, ба кишти баҳорӣ шурӯъ мекарданд ва арвоҳи «Бобои Деҳқон»-ро шод мегардонданд».
Мақсаду моҳияти ин маросим шурӯъи мавсими кишоварзӣ, мутобиқ кунонидани барзаговҳои ҷуфтӣ баъд аз муддати дарози бекорӣ ба ҷуфти нав, ба қавли мардум «говхунуккунӣ», мебошад.
Сипас ба кишоварзони дигар иҷозат мешуд, ки пас аз додани нону таоми маросимӣ ба ҳаққу ҳамсоя ва дуо гирифтан аз Бобои Деҳқону пирони ботадбир барзаговҳоро ба юғу сипор бубанданд ва ҷуфтрониро оғоз намоянд.
Ҷуфтбаророн маросими шукронаи деҳқон аз корҳои кишоварзӣ ва орзую талаби баракату фаровонӣ ва серию пурӣ аз худованд мебошад, ки аз замонҳои хеле қадим то ба имрӯз омада расидааст.
Вай дар баробари муаррих буданаш, инчунин муфассири тавоно буд ва китоби «Таърихи Табарй»-ро таълиф кардааст, ки дар он вокеахо аз руи тартиби солхо тартиб дода шуда, то соли 302 хичриро фаро мегиранд.
Таърихи Табарӣ барои таърихи ҷаҳон ва Эрон то авоили садаи 4-и ҳиҷрӣ истинод ба умда аст ва ин китоб аслан манбаи аслии ҳамаи онҳое аст, ки пас аз Табарӣ дар навиштани таърихи ислом кор кардаанд.
Дар ин сафар аз Димишқ ва Бейрут гузашт ва дар соли 253-и қамарӣ дар замони Аҳмад ибни Тулун вориди Миср шуд ва се сол дар он кишвар монд ва дар шаҳри Фостати Миср бо бархе аз уламои он кишвар таҳсил кард.
Ӯ ҳамчунин шогирд тарбия мекард ва замоне, ки дар маҳаллаи Қантара-ул-Бардони Бағдод зиндагӣ мекард, ба навиштани таърихи хеш бо номи «Тарих ал-расл ва ал-мулук», ки бо номи «Тарихи Табарӣ» маъруф аст, оғоз кардааст.
Ба ин тартиб ӯ аз синни 48-солагӣ ба гирдоварии нусхаҳои парокандаи сафарномаҳо шурӯъ кард ва аз синни 65-солагӣ 23 сол дар Бағдод пайваста ба таҳрири ёддоштҳои парокандаи худ машғул буд, то пеш аз марг онро ба итмом расонд.
Табарӣ ба ғайр аз таълифи таърихи худ бо хоҳиши ал-Муктафӣ, халифаи Аббосӣ китобе дар бораи вақф таълиф кардааст, ки дар он ақидаи тамоми уламо ва мусалмонон то он замон дар бар мегирад.
Дар ин гуна дастгоҳ попушали якум бо гулаи дуюм, попушали дуюм бо гулаи сеюм, попушали сеюм бо гулаи якум, попушали чорум бо гулаи чорум, попушали панҷум бо гулаи панҷум, попушали шашум бо гулаи шашум, попушали ҳафтум бо гулаи ҳаштум, попушали ҳаштум бо гулаи ҳафтум пайванд мешуданд.
Атласҳои машҳур бо номҳои «Баҳори Тоҷикистон», «Ҷавонӣ», «Туҳфа», «Тўёна», «Муҳаббат», «Дилором», «Тирукамон», «Хосиятхон» ва ғайра номгузорӣ шудаанд.
Дар солҳои охир дар шаҳри Хуҷанд «Иди атлас» ва озмуни «Атласи тоҷик» баргузор мегардад, ки дар он беҳтарин навъҳои атлас бо тарҳу дўхти либосҳо ба намоиш гузошта мешаванд.
Аз соли 1935 дар сохторҳои гуногуни мақомоти ҳуқуқи ҷумҳурӣ кор карда, то мансабҳои ҷонишини вазир ва Вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси Суди Олии Тоҷикистон расидааст.
Ҳабибулло Назаров (15 августи 1907, деҳаи Тӯда, ноҳияи Ҳисор — 25 январи 1978, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — шоир, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон .
Ин ҳодиса сабаб шуд, ки касби бофандагӣ дар ин сарзамин тадриҷан таназзул ёфта, матоъҳои маҳаллӣ мавқеи худро ба газворҳои дар фабрикаҳо бофташудаи содиротӣ диҳанд.
Шеърҳои ӯ дар ду ҷилди алманахҳои «Ёшлик» , дар китобҳои хрестоматияҳои «Барои гурӯҳи калонсолони боғчаҳо», «Хрестоматияи бачаҳо» , «Бойчечак» , «Ҳавлӣ пур аз бачаҳо» , китобҳои алоҳида «Ман ба моҳ баромадам» , «Алифбои шавқовар» ва як чанд китобҳои дастаҷамъии тоҷикӣ чоп шудааст.
Султонмурод Ҳоҷибоев соли 1943 дар деҳаи Болғалӣ тавлид ёфта, пас аз хатми мактаби миёна ба факултаи забон ва адабиёти Донишкадаи олии педагогии шаҳри Ленинобод дохил гардида, онро соли 1969 хатм намудааст.
Дар аввал масҷид ал Ҳарам соҳиби шаш манора буд, аммо дар вақте, ки дар шаҳри Истанбул Масҷиди Кабуд дорои шаш манора шуд, имоми Макка инро ҳамчун таҳқир кардани муқаддасот эълон кард:
Марказ ба сохтори муҳими Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон табдил меёбад, ки дар гузарондани форумҳо, симпозиумҳо, конференсияҳо, семинарҳо ва маҳфилҳои илмию амалӣ доир ба масъалаҳои муҳимми ташаккулу тарғиби ҷаҳонбинии илмӣ ва оянданигарии илмӣ саҳмгузорӣ мекунад.
Ин самти фаъолияти илмию амалии Марказ аз он ҷиҳат муҳим мебошад, ки на фақат дар Тоҷикистон, балки инчунин дар тамоми кишварҳои пасошӯравӣ тамоюли гароиши мардум, бахусус ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои тундгарои динӣ, кӯшишҳои ташкили сохти теократии давлат ва сарфи назар кардани дастовардҳои илмию технологӣ мушоҳида мешавад.
Марказ ба як ниҳоди муҳиме табдил меёбад, ки ба таҳқиқу баррасии омилҳо ва сабабҳои ҳолати бавуҷудомада машғул мешавад ва барои пурсамар анҷом додани фаъолияти ниҳодҳои дахлдори давлатӣ тавсияҳои зарурӣ ва саривақтӣ пешниҳод мекунад.
Ин равандҳо, пеш аз ҳама, дарбаргирандаи мушкилоти ҷаҳонбинии илмӣ, хатарҳои экологӣ ва иҷтимоӣ дар Тоҷикистон ва минтақаи Осиёи Марказӣ, имкониятҳои зиндагии алтернативии инсон дар низоми кайҳонӣ, равона кардани илмҳои дақиқ ва табиатшиносӣ барои амалӣ гардонидани ин ҳадафҳо, ҷаҳонбинӣ ва манзараи илмии олам, фалсафаи муосир ва оянданигарии илмӣ, вазъи илмҳои гуманитарӣ ва нақши онҳо дар ташаккули ҷаҳонбинии илмӣ, мазҳабисозии илмҳои гуманитарӣ ва табиатшиносӣ, бознигарии таърих ва фарҳанги гузаштаи халқи тоҷик ва дигар мардумони минтақаи Осиёи Марказӣ ва монанди инҳо мебошанд.
Тадриҷан Марказ ба звенои ҳамоҳангсози Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон-ро дар соҳаи таҳқиқотии масъалаҳои рушди Тоҷикистон табдил меёбад ва шӯрои диссертатсиониро дар ин соҳа таъсис дода, мутахассисони баландсавия тайёр мекунад.
Дар баробари таҳқиқот дар соҳаҳои бунёдӣ ва актуалӣ, Марказ инчунин китобҳои илмӣ таҳқиқотӣ ва дастурҳои таълимӣ доир ба оянданигарии илмӣ, методологияи байнисоҳавии омӯзиши равандҳои сиёсӣ ва ҳаракатҳои динӣ дар Тоҷикистон тайёр мекунад ва ҳамин гуна таълифотро аз экспертиза мегузаронад.
Ин гуна мавод барои мактабҳои олӣ, магистратура ва аспирантураи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва ҳамчунин дигар доираҳои илмӣ ва маорифпарварӣ таҳия ва нашр мегарданд.
Ташаккули ҷаҳонбинии илмӣ, тарғиботи дастовардҳои навтарини илму техника дар байни аҳолӣ, аз як тараф ва истифодаи онҳо дар банақшагирии муносибатҳои ҷамъиятӣ яке аз муҳимтарин соҳаҳои рушди Тоҷикистон ба шумор меравад.
Аз ин ҷиҳат, натиҷаҳои таҳқиқотии Марказ барои доираҳо ва ниҳодҳои давлатӣ, махсусан муассисаҳои идеологӣ, таълимию тарбиявӣ ва фарҳангӣ, аз он ҷумла Вазорати маориф ва илми ҶТ, Вазорати фарҳанги ҶТ, Кумитаи телевизион ва радиои дар назди Ҳукумати ҶТ, Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати ҶТ, шуъбаҳои идеологии вилоят, шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ, иттиҳодияҳои эҷодӣ ва расонаҳои хабарии Тоҷикистон аҳамият доранд.
Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, кафедраҳои илмҳои гуманитарӣ ва дақиқи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Донишгоҳи технологии Тоҷикистон кор мекарданд.
Ҳадафи аслии Маркази омӯзиши равандҳои муосир ва оянданигарии илмӣ тарғиби ҷаҳонбинии илмию фалсафӣ ва омӯзиши равандҳои муосири сиёсӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ дар Тоҷикистон, минтақа ва ҷаҳон, оянданигарии илму технологияи пешқадам ва роҳу усулҳои амалигардонии ҷаҳонбинии илмӣ мебошад.
Чунин марказҳои илмӣ, ки ба омӯзиши масъалаҳои рушди ҷомеа, равандҳои дохилӣ, минтақавӣ ва ҷаҳонӣ ва оянданигарии илмӣ сару кор дошта бошанд, дар ҳамаи кишварҳои пешрафтаи ҷаҳон вуҷуд доранд.
Имрӯз махсусан васоити ахбори оммаи мустақил фазои иттилоотиро ба ихтиёри гурӯҳу ҳаракатҳои ғаразноки сиёсӣ додаанд, ки дар ниқоби динию мазҳабӣ баромад мекунанд.
Марказ ниҳоди илмие мебошад, ки дар муддати кӯтоҳи фаъолияташ, қисман ҳам бошад, фазои иттилоотиро ба ихтиёр гирифт ва бо таҳлилҳои илмӣ ба ин ҳизбу ҳаракатҳо ҷавоби саривақтӣ пешниҳод кард.
Маркази омӯзиши равандҳои муосир ва оянданигарии илмии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо фармони Президенти АМИТ доктори илмҳои физикаю математика, академики АМИТ Фарҳод Раҳимӣ аз 1 июни соли 2014 дар назди Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таъсис ёфтааст.