polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Хоҷа Носир аз ҷумлаи навобиғ ва донишмандони ҷаҳон аст, ки ҷамеи улуми асри хеш фаро гирифта ва осори вай аз лиҳози дақиқназарӣ ва азамати илмӣ ҳамвора маҳалли руҷӯъ ва мавриди истиноди аҳли қалам ва асҳоби илму таҳқиқ қарор гирифтааст.
Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Муҳаммад ибни Ҳасани Тӯсӣ машҳур ба Хоҷа Насируддин — , ҳамадон, файласуф, мутакаллим, фақеҳ, , андешаманд, , мунаҷҷим, пизишк ва меъмори форс-тоҷик.
Баёноти ҳуқуқӣ, ки аз тарафи шахсони масъули мақомоти ҳуқуқӣ талаб карда мешавад, чанд навъ буда, вобаста ба ҳолатҳои марбута шаклҳои гуногуни он барои ошкор кардани баъзе нуктаҳои амалиёти тафтишотӣ тартиб дода мешаванд.
Дар навбати аввал баёнот -и айбдоршаванда, судшаванда, тарафҳо ва шахси сеюм – айбдоршаванда дар мурофиаи ҷиноятӣ аз шахсе талаб карда мешавад, ки мақомоти таҳқиқ, тафтиш, прокуратура дар бораи ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашидани ӯ ҳамчун айбдоршаванда қарор баровардаанд.
Айбдоршаванда ҳақ дорад дар хусуси айби ба ӯ эълонкардашуда, инчунин дар хусуси ҳолатҳои дигар кор, ки ба ӯ маълуманд, баёнот диҳад, арз намояд ва хоҳишҳо кунаду далелҳо пешкаш намояд.
Баёноти тарафҳо ва шахси сеюм дар бораи ҳолатҳои барояш маълум, ки барои парванда аҳаммият доранд, бояд баробари далелҳои дигар аз рӯйи парвандаи ҷамъгардида маълумот диҳанд ва мувофиқи он ба рафти санҷиш баҳо дода мешавад.
Суд далели эътирофшударо ба шарте далели муқарраршуда ҳисоб мекунад, ки вай шубҳа надошта бошад, ки иқроршавӣ ба ҳолатҳои кор мувофиқ аст ва он ба воситаи фишор, таҳдид, гумроҳӣ ё бо мақсади рӯпӯш кардани ҳақиқат ё ба тариқи фиребдиҳӣ ба даст наомадааст.
Баёнот — санадест, ки мазмуни нуктаҳои алоҳидаи санади асосӣ -ро маънидод мекунад ва ё сабабҳои ягон ҳодиса, рӯйдод ё амалро бо далелу бурҳони шайъӣ мефаҳмонад.
Дар давраи аввал милитсия дар ноҳияҳои шимоли Тоҷикистон (уезди Хуҷанд, шаҳру ноҳияҳои Ӯротеппа, Конибодом, Исфара, ки ба ҳайати уезди Қӯқанд дохил буданд, ноҳияи Ашт, ки ба ҳайати уезди Намангони вилояти Фарғона дохил буд ва Панҷакенту Фалғар, ки ба ҳайати вилояти Самарқанди кишвари Туркистон шомил буд) ва дар Помир ташаккул ёфт.
Дар давраи дуюм дар ҳудуди собиқ Бухорои Шарқӣ мақомоти милитсия созмон ёфта, дар тамоми ноҳияҳои Душанбе, вилоятҳои Кӯлоб, Ғарм ва Қӯрғонтеппа фаъолона амал мекард.
Мақомоти милитсияи Тоҷикистон (ноҳияҳои шимоли он ва Помир ба ҳайати Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Сотсиалистии Туркистон ва ноҳияҳои марказию ҷанубӣ ба ҳайати ҶХШ Бухоро дохил буданд) то гузаронидани тақсимоти ҳу­дудӣ-миллии Осиёи Миёна аллакай сохта шуда, ташаккули сохтори он идома дошт.
Дар давраи сеюм Комиссариати халқии корҳои дохилии ҶМШС Тоҷикистон ташкил шуд, ки чорабиниҳои минбаъдаи ташкилию ҳуқуқии мустаҳкам намудани мақомо­ти милитсияро дар Тоҷикистон амалӣ намуд.
Ама­лиётҳои низомӣ дар сангар­ҳои ҷанги шаҳрвандӣ, мубориза бар зидди босмачигарӣ ва афзоиши ҷино­яткорӣ вазифаю уҳдадориҳои милитсияро васеъ намуд.
Ташкили милитсияи ихтиёрӣ ва мувақ­қатӣ, ки мубориза бар зидди ҷиноят­кориро такон дода, тартиботи ҷамъиятиро таъмин мекард, яке аз дастовард­ҳои ҳа­мин давра маҳсуб мешуд.
Дар давраи чорум милитсияи тоҷик дар ҳайати ҶШС Тоҷикистон ба мақо­моти муътамад, ҷангӣ ва неруи асосии муборизаи зидди ҷинояткорӣ мубаддал гашта, тартиботи ҷамъияти­ро шабу рӯз содиқона муҳофизат мекард, дар ҳалли вази­фаҳои бузурги хоҷагии халқ иштирок намуда, бо ҷиноят­ҳои иқ­тисодӣ ва мансабӣ муборизаи беамон бурда, дар татби­қи масъалаҳои иҷтимоӣ–сиёсии мамлакат саҳми беғар­азо­наи худро гузошт.
Дар сол­ҳои ҶБВ вазифаи таъмини тартиботи ҷамъи­ятӣ ва мубориза бо ҷино­ят­кориро бошарафона иҷро кард; солҳои минбаъда дар таъмини тартиботи ҷамъиятӣ ва муборизаи зидди ҷино­ят­корӣ саҳми бузург гузошт.
Ба хотири гирифтани пеши роҳи онҳо аз 2 декабри 1994 Ам­ри Президенти кишвар «Дар бораи ба таври ихтиёрӣ супоридан ва мусодираи яроқи оташфишон, муҳимоти ҷангӣ ва техникаи ҳар­бӣ аз аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикис­тон» қабул карда шуд ва иҷроиши он то имрӯз идома дорад.
Дар ин муддат аз ҷониби ҷузъу томҳои ВКД дар қаламрави кишвар беш аз 34 ҳазор силоҳи гуногуни оташфишон мусодира ва садҳо гу­рӯҳ­ҳову дастаҳои ҷинояткори хавф­нок безарар гардонда шуд, ки ин боиси тадриҷан пастшавии ҷиноятҳо бо истифодаи яроқ гардид.
ВКД танҳо дар соли 1997 барои безарар гар­донидани гурӯҳҳои муташакили ҷиноятпеша, аз ҷум­ла гурӯҳҳои мусаллаҳи зидди­давлатӣ, амалиётҳои махсуси минтақавӣ ва хусусияти маҳаллидошта гузаронд, ки дар натиҷаи он 260 гурӯҳи силоҳдору муташаккил бо 1300 нафар аъзоёнаш муайян ва барҳам дода шуданд.
Ба туфайли меҳнати шабонарӯзӣ ва фаъолияти хуби сохтор­ҳои оперативии мақомоти кор­ҳои дохилӣ инчунин 45 гурӯҳи террористие, ки дар ҳу­дуди ҷумҳурӣ зидди ходимони давлатию ҷамъиятӣ, оли­мон, рӯзнома­нигорон ва дигарон амалҳои террористӣ содир карда буданд, дастгир ва ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шуданд.
Мақомоти корҳои дохилиии Тоҷикистон дар тӯли фаъ олияти худ дар таъмини тартиботи ҷамъиятӣ, мубориза бар зидди ҷинояткорӣ, ҳифзи ҳуқуқи шаҳрвандон, муҳо­физати молу амволи давлатӣ ва шахсӣ саҳми намоён гузошт; ҳайати шахсии он дар ҳама самтҳо ва набардҳо ҷон­бозиҳо карда, саҳифаҳои дурахшон ба ёдгор монд.
Бо пош хӯрдани сохти шӯравӣ ва сар задани ҷанги шаҳр­вандӣ ҷиноят ва ҷинояткорӣ доман паҳн карда, фаъолияти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, аз ҷумла мақомоти корҳои дохилиро мушкил гардонд.
Худи хусусияти ҷинояту ҷиноят­ко­рӣ низ дар ин солҳо тағйир ёфта, онҳо муташакилона, трансмиллӣ гардида, навъҳои нави ҷиноятҳо, аз қабили экстремизми динӣ, терроризм, қочоқи маводди мухаддир, хариду фурӯши одамон, қаллобии асъори қалбакӣ, вайрон кардани қоидаҳои убури сарҳадди давлатӣ, муҳо­ҷирати ғай­риқонунӣ ва ғ.
Самтҳои асосии фаъолияти милитсия: ҳимояи ҳаёт ва саломатӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандон аз кир­дор­ҳои ғайриқонунӣ; пешгирӣ, рафъи ҷиноятҳо ва дигар ҳуқуқвайронкуниҳо; ҳимояи манфиатҳои ҷамъиятию дав­латӣ; таъмини тартибот ва бехатарии ҷамъиятӣ; ошкор намудан, таҳқиқ ва тафтиши ҷиноятҳо, ҷустуҷӯи шахсоне, ки ҷиноят содир кардаанд; ҳимояи ҳама гуна шакли моликият аз кирдорҳои ғайриқонунӣ; дар доираи қонун­ҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон гузарондани таблиғоти ҳуқу­қӣ дар байни шаҳрвандон, шахсони мансабдор, дар кор­хонаҳо, муассисаю ташкилотҳо, сарфи назар аз шакли моликият; таъмини бехатарии ҳаракат дар роҳ; татбиқ ва иҷрои ҷазои маъмурӣ; амалӣ намудани назорати муҳоҷи­рат дар доираи салоҳияти худ, танзими масъалаҳои будубоши гурезаҳо ва шахсоне, ки паноҳгоҳ меҷӯянд.
Дар давраи панҷум баъди ба даст овардани Истиқ­лолияти давлатӣ мақомоти корҳои дохилӣ ба халқу Ватан содиқ монда, тамоми неруи худро баҳри барқарор намудан ва таҳким бахшидани сулҳу субот, оромӣ ва гулгулшукуфии Тоҷикистон равона кард.
Дар зарфи беш аз 22 соли Истиқололияти дав­латӣ мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон аз сохтори заифу қариб парокандашудаи он, баъди пошхӯрии сохти шӯравӣ, ба яке аз ниҳодҳои бузургу такягоҳи боэътимоди Истиқлоли ҷумҳурӣ табдил ёфт.
Дар солҳои истиқ­лолият ВКД асосҳои ҳуқуқии фаъолияти мақомоти корҳои дохилиро куллан таҷдид намуда, ба озмоишҳои бузург рӯ ба рӯ гашт ва дар ҳама минтақаҳо ва лаҳзаҳо бо сари баланд аз онҳо гузашт.
Дар тӯли фаъолияти худ ВКД якчанд маротиба таҷдиди сохториро аз сар гузаронд: КХКД ҶХШС Туркистон , КХКД ҶХШС Тоҷикистон ; КХКД ҶШС Тоҷикистон ; Сарраёсати милитсия ва кофтукови ҷиноятии назди Шӯрои Комиссарони Халқии ҶШС Тоҷикистон ; КХКД ҶШС Тоҷикистон ; Сарраёсати милитсияи Вазорати бехатарии давлатии ҶШС Тоҷикистон ; Вазорати корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон ; Вазорати ҳифзи тартиботи ҷамъиятии ҶШС То­ҷикистон ; ВКД ҶШС Тоҷикистон ; аз 1991 ВКД
Вазорти корҳи дохили́и Ҷумҳури́и Тоҷикистн — мақомоти марказии ҳокимияти иҷроияи давлатӣ, ки тат­биқи сиёсати давлатиро дар соҳаи корҳои дохилӣ ва ҳимояи манфиатҳои давлат, ҳуқуқу озодиҳо ва амнияти шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ, инчунин дороии онҳоро таъмин менамояд.
Фаъолияти Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикисон баҳри амалӣ гардондан ва мустаҳкам намудани қонуният, ҳифзи ҳуқуқ ва моликияти шаҳрвандон, таъмини тартиботи ҷамъиятӣ, баланд бардоштани обрӯю эътибори милитсия дар саросари кишвар бо дарки талаботи замони муосир ва ҷомеа нигаронида шудааст.
ВКД дар шароити кунунӣ дар самти мубориза бо ҷиноят­кории замони муосир фаъолияти худро созмон дода, бо ҳамкасбони хориҷии дуру наздики худ муносибатҳои гус турдаи ҳамкориҳоро ба роҳ мондааст ва бо мақомоти корҳои дохилии ин кишварҳо беш аз 200 шартномаву созишномаҳои дуҷониба ва бисёрҷонибаи ҳамкориҳои муштараки мубориза ба муқобили ҷинояткорӣ, кофтукови ҷинояткорон ва таълиму тарбияи кормандонро дар амал татбиқ карда истодааст.
Дар зарфи солҳои соҳибистиқлолии ҷумҳурӣ ҷузъу томҳои ВКД дар самти мубориза бар зидди гардиши ғайри­қонунии маводди мухаддир ва гурӯҳҳои ба он сарукордошта чорабиниҳои мушаххасро анҷом доданд; то ба им­рӯз даҳҳо тонна маводди мухаддир аз муомилот мусодира, фаъолиятҳои ҷинояткории марбут ба одамрабоӣ, ха­ри­дуфурӯши одамон, ноболиғон, истисмори занону кӯда­кон ошкор ва пешгирӣ карда шудаанд.
Ибтидои солҳои 1980—1990 муаллиф маҷмӯаи шеърҳои «Ҳама дар ҷояш» ва силсилаи китобҳо барои бачагон: «Амаки Фёдор, саг ва гурба», «Таътил дар Простаквашино», «Хонаводаи ранг ранг», «Кулчача аз пайи чиз меравад» нашр намуд.
Эдуа́рд Никола́евич Успе́нский (22 декабри 1937, Егоревск, вилояти Маскав — 14 августи 2018, Пучково) — нависанда, драматург ва филмноманависи шӯравӣ ва рус, муаллифи китобҳои бачагона, муҷрии телевизион.
В. В. Бартолд навиштааст: «Бархе чунин мепиндоранд, ки номи Балосоғун бо номи муғулии “болқосун” ба маънои «шаҳр» иртиботи қавӣ дорад, вале ин назар дар ҳеч як гӯиши туркӣ таъйид намешавад».
Ба назар мерасад, ки бояд маҳалли Балосоғун-ро дар минтақаҳои ғарбии Ҳафтрӯд– канори рӯди Чу ҷустуҷӯ кард, ки акнун дар он ҷо шаҳракҳои бисёре ба вуҷуд омадаанд.
Григорев Балосоғун-ро ба шаҳри Хоқони Таркашӣ – «Мадинат Хоқон-ат-Таркашӣ» дар навиштаи Ибни Хурдодбеҳ ва «Қарят Хоқон-ат-туркӣ» дар навиштаи Қудомаи Ҷаъфар як донистааст.
Дар охири садаи 10 миёни туркон нахустин давлати мусулмонӣ зуҳур намуд, ки ба «Қарохониён» ё «Эликхониён» шуҳрат доштанд ва Туркистони Шарқию Ғарбӣ зери тасарруфи онҳо қарор дошта, тахтгоҳашон – Балосоғун дар минтақаҳои Ҳафтрӯд воқеъ буд.
Асоси «Баҳр-ут-таворих» «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ мебошад, вале нигоранда дар доираи ин асар маҳдуд нашуда, аз асарҳои дигари таърихӣ ва ҳамосаҳои манзуму мансур истифода бурдааст.
Ҳамчунин «Достони қаландар шудани Баҳман ва кушта шудани ӯ ба дасти Барзу», «Достони рафтани Барзу ба қалъаи Ганҷурия ва мусаххар кардани ӯ филтанонро», нақлу ривоятҳо, достонҳои Атрат, Гаршосп, Ибнулғайб — писари Рустам ва ғ.
Дар баъзе саҳифаҳои «Баҳр-ут-таворих» ишораҳое аз қабили «Вассоф дар таърихи худ овардааст», «соҳибони таърих мегӯянд», «Музаффар… дар таърихи худ овардааст…» ва ғ.
Манбаи дигари «Баҳр-ут-таворих» нақлу ривоятҳо, қиссаҳо ва афсонаҳои мардумӣ мебошанд, ки ба манбаи асосии китоб — «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ илова гардидаанд.
Муаллифи «Баҳр-ут-таворих» аз ҳамкасбони худ — қиссагӯён ва ровиён Мулло Муҳаммади Саҳбо, Мулло Пӯлоди Самарқандӣ, Мулло Абдуллоҳ, Мулло Қаландари Фақеҳ ва диг.
Дар нусхаҳои дастрасшуда сарлавҳаҳо, ибораҳои бо ранги сурх навишташудаи «Акнун ӯро дар омадан монед, аз Сиёмак шунавед», «Аз Таҳмураси Девбанд, ки вологуҳар ва ахтарбаланд буд, шунавед», «Акнун аз авлоди ҳазрати Шиш шунавед», «Акнун фасле аз Ҷамшед шунавед», «Ҷамшедро дар он ҷо гузоред, аз Гуранг бишнавед» ва ғ.
Якчанд нусхаи комил ва ноқиси «Баҳр-ут-таворих» дар китобхонаҳои кишварҳои гуногун, аз он ҷумла дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон ба номи Фирдавсӣ , Институти шарқшиносии Ӯзбекистон , Китобхонаи Ибни Синои шаҳри Бухоро мавҷуданд.
бо ташвиқи яке аз дӯстонаш Ахӣ Алӣ Ҳақҷӯй ба дидори Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ ба деҳаи Алишоҳиён рафт ва минбаъд шефтаи ӯ шуд.
назди Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ эътибор пайдо карда, яке аз шогирдони хосси ӯ гашт, то ҳадде, ки шайх дар ҳузури худ ба ӯ иҷозаи байъат дод ва мардумро ба байъат бо ӯ ташвиқ менамуд.
ҳангоми фавти Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ дар хонақоҳи Фатҳободи деҳаи Рустоқбозор истиқомат дошт ва бо шунидани ин хабар ба Хатлон омада, дар хонақоҳи бузурги он шаҳр сокин шуда, ба ёдбуди устоди равоншодаш ба таълифи китоби «Хулосату-л-маноқиб» шурӯъ намуд.
Ин китоб куҳантарин ва пурарзиштарин манбаи маълумот дар бораи Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ ба ҳисоб меравад, зеро муаллиф муддати тӯлоние мулозими шайх буд ва ҳикоятҳову қавлҳои ӯро аз забонаш шунида, рӯйи сафҳа овардааст.
Бадахшӣ Нуруддин Ҷаъфар (1339, деҳаи Рустоқбозори Бадахшон – вафот 1395, тахминан Хатлон) — орифи мутасаввиф, нависандаи мумтоз, олими маъруф, шогирди барҷастаи Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ.
Аз 72 боби «Ясно» Бюрнеф танҳо бобҳои якум ва нуҳумро тарҷумаву тафсир кардааст, вале шарҳу эзоҳот, рамзкушоиҳои филологии Бюрнефро ба ҳамаи бобҳои «Ясно» ва бахшҳои дигари Авесто татбиқ метавон кард.
Ҷарроҳи англис Д. Листер дар асоси тадқиқоти Л. Пастер ва мушоҳидаҳои худ ба хулоса омад, ки сабаби оризаҳои уфунатӣ микроорганизмҳое мебошанд, ки ба ҷароҳат ворид шудаанд.
Масалан, молидани маҳлули спиртии йод бактерияҳои захми сатҳи пӯст, пучак, ҷои харошхӯрдаро ҳамон вақт комилан нобуд ва иллатро дуруст мекунад, ки агар микробҳо такроран сироят нанамоянд.
ултони Ҳамад (Султон Ҳамадов; 3 апрели 1952, ноҳияи Тавилдара, ҶШС Тоҷикистон — 6 июни 2019, Душанбе, Тоҷикистон) — , нависанда, донишноманавис, муҳаққиқ ва пажӯҳишгари сурудаҳои сарояндаи шинохтаи Шарқ Аҳмад Зоҳир.
Мактаби таҳсилоти ҳамагониро соли 1969 дар ноҳияи Ҷилликули вилояти Хатлон хатм карда, ба факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин дохил шуда, онро соли 1974 хатм кардааст.
Моҳи декабри соли 1996 баъди мулоқоти Эмомалӣ Раҳмон ва Сайид Абдуллоҳи Нурӣ дар Хустдеҳи Афғонистон барои татбиқи Созишномаи миёни онҳо ба имзорасида, дар як ҳайати баландпояи муштараки сиёсиву низомии ба манотиқи ҷангзада рафта, ду тарафи даргирро ба мусолиҳа даъват карданд.
Солҳои 2001—2006 ба ҳайси тарҷумон ва хабарнигори гурӯҳи эҷодии ТВ-6-и Русия, ТВ-Чехия, маҷаллаи «Регард сур лест» — и Фаронса, бахши тоҷикии радиои «Озодӣ» ба Афғонистон борҳо сафар карда, кору фаъолият намудааст.
Моҳи августи соли 1980 ба Кумитаи Бехатарии Давлатии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ба кор даъват шуда, барои таҳсил ба Мактаби Олии КГБ СССР ба шаҳри Маскав фиристода мешавад.
Аз моҳи июни соли 1978 то августи соли 1980 аввал ба ҳайси хабарнигор, сипас ба сифати муҳаррири шуъбаи барномаҳои ҷамъиятиву сиёсӣ дар радиои вилояти Қӯрғонтеппа кор кардааст.
Ин донишкадаро моҳи августи соли 1982 бо ихтисоси ҳуқуқшиноси масоили байналмилалӣ хатм намуда, баъдан дар ин мақомот то соли 2000 дар вазифаҳои гуногун кору фаъолият кардааст.
Дар натиҷаи ин сафарҳо як силсила мақолаҳои публисистӣ дар саҳифаҳои ҳафтаномаҳои «Тоҷикистон», «Чархи гардун», «Зиндагӣ» ва дигар нашрияҳо ба чоп расондааст.
Пайравони калом инсонро ҳақир ва дар маърифати олам нотавон тасвир карда, тамоми мақсади ҳаёти ӯро аз омодагӣ ба ҳаёти охират иборат медонистанд, мақоми ҷомеаро дар такомули вай ва мавқеи инсонро дар инкишофи ҷомеа рад мекарданд.
Ба қавли ӯ, «тамоми муҳокимарониҳои назарӣ дар бораи ҳуқуқ, ирода, озодӣ, шахсият бидуни инсон, сарфи назар ва ҳатто берун аз ӯ — ин ҳама муҳокимарониҳо бе ваҳдат, бе зарурат, бе ҷавҳар, бе асос ва бе воқеият мебошанд. Инсон ҳастии озодӣ, ҳастии шахсият, ҳастии ҳуқуқ аст».
Фейербах фаҳмиши вуҷуди псиҳофизиологӣ будани инсонро ба асос мегирифт, яъне ба таъбири биологии табиати инсон пардохта, фаҳмиши иҷтимоии онро мавриди таҳқиқ қарор надодааст.
Дар таълимоти ахлоқии Фейербах, ки асоси он ваҳдату робитаи мутақобилаи «Ман» ва «Ту» аст, системаи муносибатҳои ҷамъиятӣ бо мафҳумҳои «навъ» ва «муоширати байни афрод» иваз шудааст.
Муҳаррики иродаи инсон саъю кӯшиш баҳри саодат аст, ки ба дарки масъулияти ахлоқӣ меорад, зеро «Ман» бе «Ту» на вуҷуд дошта метавонад ва на ба саодат ноил мегардад.
Ин ба антропологизми Фейербах хислати гуманистӣ ва демократӣ мебахшад, аммо азбаски ӯ ба фаҳми зарурати тағйир додани шароити ҳастии ҷамъиятӣ баҳри ба даст овардани саодат нарасид, материализми антропологиаш механистӣ ва муроқибавӣ буд.
Ба қавли ӯ, «…асоси тамоми гуфтаҳои мо дар бораи ягон соҳаи махсуси ҳаёт…бояд фаҳмиши умумӣ оид ба табиати инсон, ангезаҳои ба фаъолият водоркунанда ва талаботи он бошад».
Чернишевский дар бораи ҳалли на танҳо назариявӣ, балки амалии суоли «инсон чист?» масъала мегузорад, яъне бояд чунин шароити сиёсӣ ва иҷтимоиву иқтисодиеро муҳайё кард, ки азхудкунии одилонаи неъматҳо ва саодати ҳар фардро кафолат диҳад.
Файласуфони марксист антропологизмро барои маҳдудияташ танқид карда, онро ба асос мегиранд, ки «моҳияти инсон абстракти хоси фарди алоҳида нест. Он дар ҳақиқат маҷмӯи тамоми муносибатҳои ҷамъиятист» .
Антропологизм — як назарияи фалсафа буда, намояндагонаш мафҳуми «инсон»-ро мақулаи умдае меҳисобанд, ки дар асоси он метавон системаи томи ақидаҳои фалсафиро роҷеъ ба табиат, ҷамъият ва тафаккур таҳия кард.
«Аҷоибу-л-махлуқот» яке аз машҳуртарин асарҳои космографӣ буда, ба забонҳои гуногуни дунё (лотинӣ, туркӣ, олмонӣ, тоторӣ, ӯзбекӣ, славянии қадим ва ғайра) тарҷума шудааст.
Ду асари ҷуғрофиёиаш «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» ва «Осору-л-билод ва ахбору-л-ибод» бо забонҳои арабӣ ва форсӣ боқӣ мондааст.
Закариёи Қазвинӣ (Закариё ибни Муҳаммад ибни Маҳмуд Макмунии Қазвинӣ; ; 1203, Қазвин — 1283, Бағдод) — ҷуғрофидон, донишманд, таърихнигор ва файласуфи форс-тоҷик.
Бар пояи ойинномаҳои ҷангии Шуравӣ ва Русия, ҳангоми амалиёти офандӣ ваштҳои тароразмӣ ва танкӣ масъули анҷоми амалиёт дар ҷабҳае ба паҳнои 1 килуметр ҳастанд.
Дар Нерӯҳои Мусаллаҳи Тоҷикистон фармондеҳи вашт, муъовини ӯ, муъовини фармондеҳ дар умури тарбиятӣ, муъовини фармондеҳ дар умури фаннӣ ва ҷангафзор, меҳтари вашт фармондеҳии ваштро ташкил медиҳанд.
Вашт вобаста ба хешкорияш чунин намудҳо дорад: вашти идорӣ, вашти пиёдагон , вашти тирандоз , вашти ҳавобурди чатрбоз, вашти танкшикор, вашти парведорӣ, вашти муҳандисии размӣ, вашти танк, вашти фаннӣ, вашти таробарӣ, вашти туфангдорони дарёӣ, вашти ситод ва дигарҳо.
Соли 1979 мактаби миёнаи 10-и ноҳияи Восеъро хатм намуда, соли 1980 ба донишкадаи тиббии шаҳри Днепропетровски Украина дохил шуда, онро сарбаландона бо ихтисоси духтури санитарӣ, эпидемиологӣ ва гигиенист дар соли 1991 хатм намудааст.
Аз соли 1991 то соли 1992 духтури таҷрибаомӯзӣ стансияи санитарию эпидемиологии вилояти Кӯлоб,баъдан аз соли 1994 то соли 1995 духтури шуъбаи гигиенаи меҳнати стансияи санитарию эпидемиологии ноҳия Восеъи вилояти Кӯлоб, аз соли 1994 то соли 1995 -мудири шуъбаи гигиенаи хӯрокаи стансияи санитарию эпидемиологии ноҳия Восеъи вилояти Кӯлоб фаъолият мекард.
Дар давоми солҳои 1995-2002 ба ҳайси мудири шуъбаи санитарии стансияи санитарию эпидемиологии ноҳияи Восеъи вилояти Кӯлоб кор карда, соли 2002 то соли 2004 духтури шуъбаи гигиенаи меҳнати стансияи санитарию эпидемиологии ш.
Дар тӯли солҳои 2004-2005 духтури шуъбаи эпидемиологии маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологии вилояти Хатлон, аз соли 2005 то соли 2007 эпидемиолог ва баъдан роҳбари барномаҳои тиббии ташкилоти байналмилалии Бритониёи Кабир «Мерлин» интихоб гардидааст.
Фаъолияти кории ӯ аз соли 2007 то августи соли 2008 ҳамчун ҳамоҳангози барномаи Сил ва ВНМО-и Барномаи Рушди СММ ва аз моҳи сентябри соли 2008 то моҳи апрели 2012 ҳамчун сармутахассиси Раёсати назорати давлатии санитарию эпидемиологӣ ва шахси масъул оид ба Кодекс Алиментариус дар Тоҷикистонро дар бар мегирад.
Моҳи апрели 2012 то 2016 ба ҳайси корманди хурди илмии шуъбаи эпидемиологии бемориҳои сироятии Пажуҳишгоҳи илмию тадқиқотии тиббӣ профилактикии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор карда истодааст.
Аз соли 2016 ассистенти кафедраи эпидемиология в бемориҳои сирояти ва баъдан аз моҳи апрели соли 2017 то инҷониб ба ҳайси ичрокунандаи вазифаи мудири кафедраи эпидемиология ва бемориҳои сироятии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият карда истодааст.
Г дар мавзӯъи “Современные эпизоотолого - эпидемиологические особенности и надзор за бруцеллезом в Республике Таджикистан” ҷамъбаст намуда, онро дар шаҳри Москваи Федератсияи Россия дар Пажухишгоҳи марказии илмию тадқиқотии эпидемологияи Федератсияи Россия ҳимоя кардааст.
Дастовардҳои кори илмии ӯ барои таҳияи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи бехатарии маҳсулоти хӯрокворӣ” 890 аз 1 августи соли 2012, Фармони Вазири тандурустии ҶТ 161 аз 2 апрели соли 2007 дар бораи Чорабиниҳо оид ба паст намудани сатҳи касалмандии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз брутселёз, дастурамалҳои методӣ оид ба мукаммалгардонии назорати эпидемиологии бемории брутсёз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон МУ 3.1.1.
018-14, қарорҳои Мушовараи Раёсати тандурустии вилояти Хатлони ҶТ 6 аз 15 сентябри соли 2010, тавсияҳо оид ба таҳияи стратегияи мубориза бар зидди брутселёз дар Осиёи марказӣ 2009, маводҳои бақайдгирӣ ва маводҳои тағриботӣ оид ба пешгирии брутселёз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаи муфид гузоштааст.
Қосим Қурбонов муаллифи беш аз 20 мақолаҳои илмӣ, 6 барномаҳои таълимӣ ва корӣ аз фанҳои беҳдошти умумӣ, иҷтимоӣ ва эпидемиология/вогиршиносӣ ва инчунин 3 дастурамалҳои методии зерин мебошад:
Соли 1929 микробиологи англис антибиотикҳо Флеминг дар асоси таълимот оид ба антибиоз (зиддияти байни намудҳои алоҳидаи микроорганизмҳо, ки дар татқиқи он Л. Пастер ва И. И. Мечников саҳми калон гузоштанд) муайян кард, ки таъсири зиддимикробии мағори сабз ба моддаи махсус — пенитсиллин вобаста аст.
Бинобар ин ба сифати дору фақат ҳамон антибиотикҳо истифода мешаванд, ки ба саломатӣ зарар наоваранд, малан, пенитсиллин, стрептомитсин, тетрасиклин, левомитсетин, олеандометсин, эритромитсин ва ғайра Кашфи Антибиотикҳо барои табобати қариб ҳамаи бемориҳое, ки ангезандаашон микробҳоанд, имконият дод.
алан, пенитсиллин ҳангоми газаки шуш, уфунат, бемориҳои римноки пӯст, дарди гулӯ ва ғайра, ки микробҳои фасодовар ба вуҷуд меоваранд, шифобахш буда, ба бактерияҳои касалии сил ва дизентерия таъсир намекунад; ҳангоми бемориҳои рӯда левомитсетин ва тетрасиклин, ҳангоми баъзе бемориҳои занбӯруғӣ нистатин, леворин таъсирноканд.
алан, стрептомитсин, канамитсин ва неомитсин шунавоиро паст ва кори ҷиҳози мувозанатро халалдор мекунад; левомитсетин ба хуни беморон, тетрасиклин бошад, ба кори ҷигар таъсири нохуш мерасонад.
алан, мавриди ҳомилагӣ, қубоъ, бемориҳои занбӯруғӣ ва дигар амрози пӯст истифодаи левомитсетин ва ҳангоми баъзе бемориҳои гурдаю ҷигар кор фармудани мономитсин манъ аст .
Дар натиҷаи корбасти миқдори ниҳоят кам ё пеш аз муҳлат қатъ кардани истифодаи антибиотикҳо микроби бемориоваре, ки дар организми одам вуҷуд дорад, ба онҳо одат карда, устувор мегардад.
Фақат назорати доимии духтур имкон медиҳад, ки муолиҷа бо антибиотикҳо бомуваффақият сурат гирад, хатари инкишофи микроорганизмҳои устувор кам ва оқибати бади таъсири антибиотикҳо бартараф карда шавад.
Дар гузашта мардуми Дарвоз кашкро аз гандуми кӯбида, каллаву поча ва рӯдаи гӯсфанд, пиёз, сабзӣ, гашнич ва намаку қаламфур таҳия карда, онро дар кӯзаи даҳонкалон андохта, даҳонаш сахт мебастанд ва дар хокистари сӯзон гӯр мекарданд.
Дар Варзоб гандумкӯча хӯроки маросимӣ ҳисоб ёфта, онро аз ҳафт навъи гиёҳу ғалладона: гандум, нахӯд, наск, лубиё, мушунг, баргҳои лаблабу, пиёз ва гашнич таҳия менамуданд.
Аз кӯфтаи гандум ва нахӯди таркардаву мош бо донагиҳо оши кӯча пухта, ба шахсони пир, беваю бечорагон тақсим мекарданд ва сипас дуову фотиҳа хонда аз даргоҳи Худованд тинҷиву амонӣ ва хайру баракатро хоҳон мешуданд.
Гандумкӯча бо ҳамин ном дар водии Ҳисор маъмул буда, онро дар дигар минтақаҳо «далда» , «кашк» , «боҷ» ва «гандумбоҷ» , «фарбеч» , «гӯҷа» , «оши кӯча» ва ғайра меноманд.
Гандумкӯчаро мардуми ноҳияи Ҳисор аз гандуми кӯфта, нахӯд, лубиё ва баъзе гиёҳҳои хуштаъм ба монанди райҳон, пудина, шулха, гашнич, пиёз ва ғайра мепазанд.
Абуалӣ ибни Сино дар «ал-Қо­нун» оид ба аҳаммияти гармоба ва баёни гармобаҳо ме­гӯяд: «Ҳар касе, ки фарбеҳӣ бихоҳад, бояд баъд аз таом гармоба биравад… Агар касе ҳалшавию лоғар шудан бихоҳад, бояд бо шиками гурусна гармоба кунаду андар он бисёр бимонад… Аз якбора берун шудан аз гармобаву баъди он сарро бараҳнаву танро дар маърази сардӣ гузоштан эҳтиёт бояд кард, балки дар айёми зимистон, ҳан­гоми беруноӣ аз гармоба бо ҷомаҳои гарм худро бояд бипечид. Касоне, ки ба ҳоли табанд ё ба гусастагии пайвастагию омос гирифторанд, бояд аз гармоба парҳез ку­нанд…».
Дар ҷои дигар роҷеъ ба шустушӯ бо оби сард гуфтааст: «Оби сард касеро хуб аст, ки тадбираш аз ҳама ҷиҳат баҷой бошад. Син, қувват, гармӣ ва фасли он ҳама созгор буда, ба хомии ғизо, қай, исҳол, бехобӣ ва назлаҳо гирифтор набошад… Оби сардро гоҳе аз барои қавӣ гардонидани пӯсту нигоҳ доштани гармӣ аз паси оби гарм ба кор баранд. Агар чунин хоста бошанд, об набояд сахт сард, балки миёна бояд бошад…»