polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Бернштам зиёда аз 250 асари илмӣ навиштааст, ки дар бораи сукунати суғдиён дар Ҳафтрӯд, маданияти сакоиҳои Помир, ташаккули халқи қирғиз, таърихи маданият ва урфу одати халқиятҳои Осиёи Марказӣ маълумот медиҳанд.
Дар кишварҳои пасошӯравӣ (марғзори кӯҳу доманакӯҳ, бешаи кушод, ҷойҳои сернами Закарпатия) фақат 1 намуди худрӯи Наргис месабзад, ки онро ҳамчун гиёҳи нодир ба «Китоби сурх»-и набототи нодири кишварҳои пасошӯравӣ дохил кардаанд.
Сарфи баландтарини солонаи оби Амазонка 300 ҳазор м3/с ва бештар , пасттарини он на бештар аз 80 ҳазор м3/с ва сарфи миёнаи об дар ҷараёни поёнӣ қариб 175 ҳазор м3/с аст.
Мадди уқёнус ба маҷрои Амазонка дохил гашта, бо ғулғула то 1400 км пеш меравад ва дар ин вақт баландии мавҷ дар тунукобаҳои ҷараёни поёнӣ то ба 4 – 5 м мерасад, ки онро ба шеваи ҳиндуёни маҳаллӣ «амазуну» мегӯянд.
Ибни Надим кӯшиш намудааст, ки дар «Ал-феҳрист» феҳристи тамоми илмҳо ва осори роҷеъ ба онҳо ба забони арабӣ таълифгардидаро бо зикри муаллифонашон ҷамъоварӣ намояд.
Дар он роҷеъ ба файласуфон, аз ҷумла табииён, мантиқиён, риёзиён, муҳандисон, мусиқишиносон, мунаҷҷимон, номи осору олоти мавриди истифодаи онҳо ва тарҷумаи китобҳои тиббӣ маълумоти муфид баён гардидааст.
Дар боби панҷум роҷеъ ба илми калом ва мутакаллимони мӯътазила, мурҷиа, ахбори мутакаллимони шиъа, имомияву зайдия, фирқаҳои мурҷиаву ҳашвия, хавориҷ ва фаъолияту таълимоти зоҳидону обидону суфиён маълумот оварда шудааст.
Дар боби аввал таснифи луғот, феҳристи китобҳои дини ислом ва дигар адён, ситоиши Қуръон ва номи китобҳои таълифшуда дар улуми қуръонӣ бо муқаддимае аз хату забонҳои миллатҳои гуногун оварда шудааст.
Боби шашуми «Ал-феҳрист» пурра ба фиқҳ ва фаъолияти фақеҳону муҳаддисон, ахбори Абуҳанифа, Имом Шофеӣ, ахбори Довуд ва суннати шиъа бахшида шудааст.
Бобояш дар шаҳри Ӯротеппа таваллуд шудаву ба ӯзбекдухтар хонадор мешавад ва баъдан ба шаҳри Узканд вилояти Ӯш, ҶШС Қирғизистон мекӯчанд, дар ин минтақа миллатҳои гуногун зиндагӣ мекунан, вале дар шиносномаи ҳамаи онҳоро ӯзбек кардаанд, ва дар ин қатор падари ӯ Шокирҷон Шариповро низ ӯзбек навиштаанд.
Соли 1981 мактаби миёнаро хатм карда, ба Омӯзишгоҳи авиатсионии Оренбург рафт, аммо баъд аз донистани он, ки омӯзишгоҳ халабонҳои ҳавопаймоҳои бомбаандоз омода мекунад, на халабонҳои қиркунанда, ба он дохил намешавад.
Солиҷон Шарипов (Шарипов Солиҷон Шокирович; тав. 24 августи 1964, шаҳри Узканд вилояти Ӯш, ҶШС Қирғизистон) — кайҳоннаварди тоҷик, Қаҳрамони Федератсияи Русия, Қаҳрамони Ҷумҳурии Қирғизистон.
24 июни 1812 артиши Наполеон ба Россия ҳуҷум кард ва Ҷанги ватанӣ оғоз шуд, ки бо торумори пурраи артиши Наполеон ва кӯчондани амалиётҳои ҳарбӣ ба марзи Полша ва Германия анҷомид.
Дар давраи ҳукмронии Александри сохтмони қасабаҳои ҳарбӣ афзуда, сарҳади берунаи империя аз соҳили Балтика то Баҳри Сиёҳ тафзун гардид, ки деҳқонону казакҳо норозӣ шуда, шӯриш мебардоштанд.
Ба шарафи ғалаба бар Наполеон дар Ҷанги ватании соли 1812 дар Майдони қаср «Сутуни Александр» ва яке аз майдонҳои машҳури Берлин ба шарафи Александри «Александрплатс» гузошта шудааст.
Ординатори клиникии кафедраи бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинии ИДТТ , духтури бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинии Дармонгоҳи 10 ва Маркази ҷумҳуриявии аллергологӣ , аспиранти Донишкадаи марказии такмили ихтисоси духтурон , ассистент , дотсент , иҷрокунандаи вазифа ва ва мудири кафедраи бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино кор кардааст.
Доир ба бемориҳои аллергии гӯшу гулӯ ва бинӣ дар сокинони баландиҳои мухталифи Тоҷикистон, хусусиятҳои минтақавии ҷараёни бемориҳои аллергӣ дар кӯдакон, дарёфти усулҳои комплексии ташхиси бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинӣ ва муолиҷаи онҳо пажӯҳиш анҷом додааст.
Бобати ҷараёни клиникӣ, ташхис ва муолиҷаи риносинуитҳои аллергӣ ҳамчун ҳолати пеш аз зиқи нафас, хусусиятҳои минтақавии паҳншавӣ, ҷараёни клиникӣ ва муолиҷаи бемориҳои аллергии гӯшу гулӯ ва бинӣ дар сокинони Тоҷикистон таҳқиқот бурдааст.
Китоби ӯ «Мазҳаби шиа: таърихи ислом дар Эрон ва Ироқ» аз нахустин таълифи ҷомеи ғарбиён дар бораи аҳли ташайюъ дар Эрон ва Ироқ аст, ҳарчанд, ба гуфтаи Сайид Ҳусайни Наср аз ғаразгӯӣ дар бораи ислом холӣ нест.
Шарҳи падид омадани ҳукумати Оли Бувайҳ, васфи маконҳои зиёратии шиа, мазҳабҳо, муаррифии маҷмӯаҳои мутақаддими шиӣ ва мутакаллимони маъруфи шиа, шарҳи таълимоти имомия, аз ҷумла мафҳуми имомат ва баҳси исмати паёмбар ва имомҳо, шарҳи мазҳабҳо, аз қабили бобия ва баҳоия, аз дигар матолиби ин китоб аст.
Ӯ бунёди омӯзишҳои ахлоқиро дар Қуръон ва ҳадисҳо шарҳ дода, ахлоқи фалсафиро назди муътазила, Ихвонуссафо, Форобӣ, Ибни Сино, Шаҳристонӣ ва Яҳё ибни Адӣ баррасӣ кардааст.
Доналдсон андешаҳои ахлоқии Ибни Мискавайҳ ва Ғаззолиро батафсил шарҳ дода, аз таълимоти ахлоқӣ ва ирфонии уламову зоҳидони машҳур ва шоирони суфимашраб Аттор, Мавлавӣ, Саъдӣ, Ҳофиз сухан гуфтааст.
Баъд аз ихроҷи омӯзгорони табширӣ аз Эрон ва миллӣ шудани мадрасаҳои онҳо ба Ҳинд даъват карда шуд, то мудирияти мадрасаи исломшиносии ҳунарии «Ҳенри Мартин» дар Алигарҳро бар уҳда гирад .
Олимҷон Муҳаммадҷонзода факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро соли 1985 ва ғоибона Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айниро соли 2005 хатм кардааст.
Аз соли 2013 мудири шуъбаи таҳсилоти олии касбӣ ва баъдидипломии Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон ва то январи соли 2020 муовини ректор дар бахши илм ва инноватсияи Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода буд.
Олимҷон Муҳаммадҷонзода бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2020 раиси Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шуд.
Қисми зиёди аҳолӣ дар муассисаҳои давлатӣ, соҳаи савдо, инчунин дар қароргоҳҳои ташкилотҳои байналмилалие, ки дар Вашингтон ҷойгиранд (Бонки умумиҷаҳонӣ, Фонди байналмилалии асъор, Ташкилоти давлатҳои Амрико) ва қароргоҳҳои ширкатҳои асосии Амрико дар музофоти Вашингтон кор мекунанд.
Дар Вашингтон қароргоҳи президент — Қасри Сафед ва бинои Конгресс — Капитолий, департаментҳои давлатӣ, дар маҳалли наздишаҳрии Арлингтон Вазорати дифоъ — Пентагон ва қабристони миллии Арлингтон, дар Ленгли бинои Идораи марказии ҷосусии ИМА воқеанд.
Вашингтон Академияи илмҳои миллӣ, 5 донишгоҳ , ин-тҳои илмии Карнеги, Брукингс, Смитсон; Нигористони миллии санъат, Нигористони санъати Фрир, Нигорис тони миллии бадеӣ, Осорхонаи миллии таърихи табиӣ, Нигористони Коркан, Маркази Дамбартон-Окск , китобхонаи Конгресс, театрҳои миллӣ, "Арена-Стейҷ, Шекспир, Маркази миллии санъати иҷроияи ба номи Ҷ.
Мавзеи Хоҷа Афлотун бо нимаҳамвории ҷудогонааш дар соҳили чапи тангнои рӯди Вахш, дар ҷануби деҳаи Яхч саргаҳи истеҳкомҳои муҳофизатии Қалъаи Дарбанд ба шумор меояд.
Ин мавзеъ бо ландшафти пасту баланди соҳили дарё, теппаву кӯҳпораҳо, сангҳои зиёди бузургҳаҷм ва сангтеппаҳои мавқеъҳои ҷангӣ: дижҳои сангӣ барои зарба ба душман, мавзеъҳои тирандозӣ, дарахтони ғайриоддии куҳансол ва дигар манзараҳояш аз дигар мавзеъҳои ин минтақа ба куллӣ фарқ мекунад.
Дар ин ҷо харобаҳои Сари Пул, ки то ҳанӯз нишонаҳои ҷойгоҳҳои пул боқист, зиёданд: изи пойдевор -и як тарафи пул дар чанд ҷой, тарҳи роҳи сангфарши қадимӣ ҳанӯз ба назар мерасанд.
Ин роҳ – роҳи мавзеи Яхч ва Пули Сангии он дар замонҳои пеш ягона роҳи гузар ба Қалъаи Дарбанд пас аз он ба сӯйи Рашт, Бадахшон, Чин, Тахористон, митақаҳои Осиёи Марказӣ будааст.
Ин мавзеъ бо ҷойгоҳи Пули Сангӣ ва истеҳкомҳои муҳофизаш ҳоло Хоҷа Афлотун ном дорад ва нишонаҳои ёдгориҳои тахрихии гуногун аз дунёи қадим дар он ҳанӯз қобили дидан ҳастанд.
Харобащои Қалъаи Калони Яхч дар ҷануби ин деҳа дар баландие қарор дорад, ки майдонҳои ҳамвор ва роҳи гузари ҳуҷумкунандагон аз ин баландӣ ба хубӣ зери нишон қарор мегирифт.
Ин мавзеъ дар забони мардуми маҳал солҳои охир бо номи “Сари Боғ” ном бурда мешавад, зеро дар солҳои аввали пайдоиши давлати Шӯравӣ дар рӯйи харобаҳои қалъа боғ бунёд шуда буд.
Ин деҳа аз мавзеъҳои муҳимми минтақаи Дарбанд аст, ки бештарин истеҳкомҳои пуштибони Қалъаи Дарбанд дар ҳудуди ин минтақа – ҷамоати Изатулло Ҳалимови ноҳияи Нурободи имрӯза воқеъ шуда буданд.
Аз шаҳру Қалъаи Дарбанд то тангнои рӯдхонаи Вахш – Сари Пули Яхч 15 км заминҳои васеъ, майдонҳои ҳамвор ва бистари густурдаи рӯдхонаи Вахш воқеъ шудааст.
Номи як қатор мавзеъҳои деҳаи Яхч ҷойномҳои таърихии ин макон баромада аз забонҳои пешини порсӣ ва вобаста ба истеҳкомҳои низомӣ мебошанд; Ғармов, Қулғаӣ, Изғов, Сари Тӯпхона, Таги Қалъа, Қалъанак, Минатук, Капарак, Калот, Пуштаи Мурчун ва ғайра.
Дар панҷсад метр дуртар аз ҷойгоҳи Пули сангии Яхч дар сари теппаи хокпӯш нишонаҳои қалъаи хурди ҷангӣ вуҷуд дорад, ки ҳоло ин теппа бо номи Қалъанак ёд мешавад ва назар ба мавқеи худ қалъаи ҷангии муҳофизи пул будааст.
Ва нақши бозидаи Таҳмина мавриди таваҷҷуҳи коргардони тоҷиктабори Афғонистон Асад Сикандар қарор гирифт ва ӯро барои нақшофарӣ дар филми муштараке бо ҳамкорони боливудӣ бо номи «Мадраса» ба Афғонистон барои иҷрои нақши аслӣ даъват кард.
Барои нахустин бор Таҳмина дар синамо дар филми Юнус Юсупов бо номи «Зистан мехоҳам» нақши кӯчаки ёрдамчии муфаттиш ва баъдан дар филми «Умеди охирин»-и Саид Қодирӣ нақши дуюмдараҷаро бозида санҷиши аввалини ҷиддиро дар соҳаи синамо гузашт.
Баъди бозгашти хонаводаашон ба Тоҷикистон, Таҳмина мактаби миёнаро дар шаҳри Душанбе хатм намуда, ҳуҷҷатҳояшро ба факултети ҳуқуқи филиали Донишкадаи равобити миллӣ ва минтақавии Маскав дар Душанбе супурд.
Соли 2006 ба телевизиони «Сафина» ба ҳайси ёвари ҳуқуқшинос ба кор омада, пас аз як моҳи корӣ ӯро Насиба Ғуломова дида, аз санҷиш гузаронда, ба хотири чеҳраи телевизионӣ доштанаш ва забони русиро олӣ донистан таклиф кард, ки наттоқи барномаи иттилоотӣ ба забони русӣ шавад ва ӯ даъватро пазируфт.
Таҳмина Раҷабова (Раҷабова Таҳмина Пулодҷоновна; тав. 29 июни 1982, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи синамо, рӯзноманигор, ровии барномаҳои телевизионӣ.
Соли 2011 филми «Марде дар орзуи зани панҷум»-и коргардони афғон Сиддиқ Обидӣ, ки дар музофоти Фароб ва Балхи афғонистон наворбардорӣ шуд, Таҳмина нақши зани сеюмро бо маҳорати баланди касбӣ иҷро намуда, соҳиби ҷоизаи «Беҳтарин ҳунарпешаи зан» гардид.
Дар чунин як давраи мушкили ҳаёташ сиёсатмадор ва рӯзноманигор Фирӯз Гандӣ, ки бо падараш риштаи дӯстӣ дошт, дасти Индираро гирифт, ба нигоҳубини модари бемораш ёрӣ мерасонид.
Ҳангоме, ки Ҷавоҳирлаъл Неҳру аввалин сарвазири Ҳиндустон интихоб гардид, духтараш оилаашро як сӯ монда, дар ҳама вохӯриҳо падарашро ҳамроҳӣ мекард.
Падараш, ки муддати зиёд дар зиндон қарор дошт, ба духтараш аз он ҷо нома мефиристод, ки он таҷрибаи рӯҳонӣ нуқтаи назари идеологӣ ва умеди самимӣ барои ояндаи дурахшонро дар бар мегирифт.
Вале ин проблемаҳо садди роҳи зани қавиирода намешуд, чунки падараш — сиёсатмадори машҳур, сарвазири Ҳиндустон Ҷавоҳирлаъл Неҳрӯро дар тамоми вохӯриҳою сафарҳои дохилию хориҷӣ ҳамчун котибаи шахсӣ ва машваратчӣ ҳамроҳӣ менамуд ва бо таҷрибаи кофӣ ва фаҳмиши хуби вазъи кишвар ба сари ҳокимият омада буд.
Ҳама фикр мекарданд, ки баъди марги падараш вай дарав номзадиашро ба мақоми сарвазирӣ пешниҳод мекунад, вале Индира Гандӣ ба тарафдории Лаъл Баҳодур Шастрӣ овоз дод, ки ин ҳам аз сиёсатмадори хуб будани вай шаҳодат медод.
Дастовардҳои назаррраси замони сари қудрат буданаш ин татбиқи барномаҳои паст кардани сатҳи камбизоатӣ, рушди фаъоли саноаткунонӣ, татбиқи милликунонии бонкҳо, азнавташкилкунии системаи тандурустӣ, рушди соҳаи кишоварзӣ ба ҳисоб мераванд.
Ҳатто дар Маскав низ майдони Индира Гандӣ, дар Деҳлӣ фурудгоҳи байналмилалии Индира Гандӣ вуҷуд дорад, ки он маркази авиатсияи шаҳрвандии мамлакат ба ҳисоб меравад.
Инди́ра Приядарши́ни Гандӣ — сиёсатмадори ҳинд ва муҳраи марказӣ дар ҳизби «Кунгураи миллии Ҳиндустон» ва то имрӯз ҳамоно ягона зане дар мақоми сарвазир ё садриаъзами Ҳиндустон боқӣ мондааст.
Бино ба ривояте гӯё яке аз ҳукмронони Дайламро уқобе дар бунёди ин қалъа роҳ намудааст ва аз ин рӯ онро Аламут номидаанд, ки ваҷҳи тасмияаш низ аз ҳамин ҷост.
Қалъаро, ки дар болои кӯҳи баланд пеш аз оғозшавии қаторкӯҳҳои Ҳавдигон, дар кӯҳҳои Албурзи марказӣ бино ёфтааст, дараи ҳосилхез бо кӯҳҳо аз чор тараф иҳота кардаанд.
Солҳои 1087—1088 Ҳасани Саббоҳ, ки дар маъхазҳо ба унвони Бобо Сайидино низ ёд мешавад, ҳамин қалъаи дастнораси фатҳнопазирро аз байни чандин қалъаҳои кӯҳии Рӯдбору ҳаволии он, ки бештар аз 50 адад буданд , аз қабили Ламасар, Маймундиж, Боғдашт, Зуворак, Отон беҳтарин пойгоҳи худ интихоб кард.
Ҳасан пас аз ба даст даровардани қалъа ба таъмири он пардохт; истеҳкомҳои онро мустаҳкамтар ва манбаъҳои таъмини об ва хӯроквориро густариш дод: ҳамчунин низоми обёрӣ ва кишти ғалладонаро Ҳасан дар водии Аламут созмон дода, дарахтони бис ёреро шинонд.
Гирифта шудани қалъаи Аламут дар соли 1090 аз таъсиси самараноки давлати Низориён ва оғози марҳалаи нави фаъолияти исмоилиёни Эрон, ки то ин дам пинҳонӣ амал мекарданд ва дар сатр қарор доштанд, хабар дод.
Сарзамини парокандаи ин давлат асосан дар ду минтақаи Эрон — Рӯдбору навоҳии васеи Кӯҳистон ва ҳамчунин дар қисмати ҷанубии Ҷабали Баҳрои Сурия ҷойгир буданд ва пойтахти ин давлат, ки дар он ҷо пешво ва роҳбари эронии ҷамоати низорӣ иқомат дошт, Аламут буд.
Лашкар бо сарфармондеҳии Арслонтош ба Аламут омада онро муҳосира кард, аммо бо як шабохуни аламутиён шикаст хӯрд, вале ҳуҷумҳо то ба қатл расидани Низомулмулк ва фавти Маликшоҳ.
Саранҷом дар давраи роҳбарии Рукнуддини Хуршоҳ зимни гуфтушуниде байни Хуршоҳ ва хони муғул — Ҳалоку, ки Ҷувайнӣ Атомалик танзимгари шартҳои таслим буд, рӯзи якшанбеи шавволи 654 мутобиқ ба 19 ноябри 1256 Рукнуддин Хуршоҳ бо гурӯҳи бузургон, аз ҷумла Насируддини Тусӣ, Хоҷа Асилуддини Зузанӣ, Муайядуддин аз қалъа ба зер омада таслими Ҳалоку шуданд ва ӯ фармон дод қалъаро аввал таҷассусу тафаҳҳус карда, баъд оташ зананд.
Низориён дар Аламут солноманависон доштанд ва дар он уламои бузурге аз қабили муаррихи машҳур Насируддини Тусӣ (Китоби машҳури «Ахлоқи Носирӣ»-и дар Аламут навишта шуда ба Носируддин Абдурраҳмон ибни Абумансур , ки донишманд, мӯҳташим ва пешвои низориёни Кӯҳистон буд, бахшида шудааст), нуҷумшиносон ва дигар фаъолият доштанд.
Ҷувайнӣ зикр мекунад, ки чӣ гуна бо иҷозати Ҳалоку китобхонаи исмоилии Аламутро, ки ҳанӯз дар давраи Ҳасан таъсис ёфта буд, бозрасӣ карда, аз он ҷо китобҳои бисёреро барои худ интихоб намуд ва дигар китобҳоро, ки ба андешаи ӯ бидъатӣ буданд, фармон дод ба дами оташ кашанд.
Фармондеҳи муғул дар Хуросон Утеки-Чина бо амри Мангухон — хони муғул пас аз суқути Аламут низориёни Кӯҳистонро бо баҳонаи ҳашар ҷамъ карда ҳазорҳо нафарашонро аз дами теғ гузаронд .
Аламут (; аз лаҳҷаи дайламии алуҳ — уқоб ва омут — омӯхт, яъне уқоб омӯхт) — қалъаи бузурги мустаҳкам ва ноҳияе ба ҳамин ном дар Дайламони ноҳияи Рӯдбор.
«Алҷабр-ва-л-муқобала» аз пешгуфтор ва се қисм иборат аст: илм дар бораи муодилаҳои хаттӣ ва квадратӣ, ченкунии масоҳатҳо ва қоидаи тақсими мерос байни меросхӯрон аз рӯи васиятнома.
Дар пешгуфтор Хоразмӣ оид ба мақсади таълифи «Алҷабр-ва-л-муқобала» менависад, ки он ба мардум барои тақсими мерос, тартиб додани васиятнома, тақсими амвол, тиҷорат ва бастани шартномаҳо, инчунин андозагирии заминҳо, кандани ҷӯйбору каналҳо ва корҳои сохтмонӣ дар обёрӣ ва ғайра зарур аст.
Санаи навиштани «Алҷабр-ва-л-муқобала» маълум нест, лекин аз сабаби он ки Хоразмӣ онро ба халифа ал-Маъмун бахшида буд, баъзе муҳаққиқон бар онанд, ки рисола то соли 833, эҳтимол соли 830 ба итмом расида бошад.
Ин муодилаҳоро Хоразмӣ бо тарзи исботи геометриявӣ ҳал намудааст, ки алгебраи ӯро аз рисолаҳои Ариабҳата ва Бараҳмагупта , «Арифметика»-и Диофант ва «Ибтидо»-и Уқлидус фарқ мекунонад.
Дастгоҳи ҷӯстуҷӯии анъанавии китобхонаро ҳоло бештар аз чаҳор миллион карточка, каталогҳо ва картотекаҳо, ҳамчунин хазинаи адабиёти иттило-отию библиографӣ бо бештар аз 15 ҳазор нусха ташкил медиҳад.
Дастрасӣ ба Интернет имконият дод, ки хазинаи виртуалии китобхона афзун гардад, дар Интернет ҷойгир намудани каталогҳои электронӣ китобхонаро дар қолаби ИРБИС таъмин намуд, ки аз онҳо каталогҳои диссертатсияҳо ва авторефератҳо серталабот мебошанд.
Ба мақсади мукаммалгардонии хазинаи китобӣ ва мӯътадилгардонии истифодаи биноҳои китобхона дар китобхона шуъбаи ҳифзи депозиторӣ амал мекунад, ки дар он адабиёти камталабот ҷойгир карда шудааст.
Ҳар сол китобхона як қатор намоиш-гоҳҳоро бахшида ба санаҳои ҷашнии арбобони илм ва фарҳанг, робитаҳои дӯстонаи ҷумҳурӣ бо давлатҳои дигар доир менамояд.
Китобхона дорои китобҳои илмӣ ва илмии оммавӣ буда, ба хонандагони худ китобҳоро оид ба математика, физика, химия, геология ва илмҳо оид ба Замин, сейсмология, тиб, биология, таърих, филология, фалсафа, иқтисодиёт, ҳуқуқ, сотсиология, сиёсатшиносӣ, мардумшиносӣ ва илмҳои дигар пешниҳод менамояд.
Китобхонаи академӣ маҷаллаҳои илмии Академияи илмҳои Россия, давлатҳои ИДМ ва хориҷи дурро дастрас намуда, ҳар сол авторефератҳоро мегирад ва хазинаи худро бо диссертатсияҳо пурра мегардонад.
Афзалияти асосии Китобхонаи академӣ ин бо сарчашмаҳои асосӣ ҳам дар шакли анъанавӣ ва ҳам дар шакли электронӣ пурра таъмин будани он ва рушди ҷӯстуҷӯи шабакавии масофавӣ мебошад.
Китобхона олимон ва мутахассисонро аз хориҷа қабул мекунад, ба баланд шудани сатҳи касбии кормандони худ мусоидат менамояд, барои таҷрибаомӯзии донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олӣ замина мебошад, конференсия ва семинарҳо мегузаронад.
Дар рушди хидматрасонии иттилоотию библиографӣ афзалиятнок он аст, ки ба хонандагон маводҳои иттилоотии байналмилалӣ пешниҳод карда мешавад ва бо ин мақсад версияҳои электронӣ бо матни пурра истифода мегарданд.
Вазифаи асосии китобхона хидматрасонии иттилоотию библио-графӣ ба олимон, мутахассисон, омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти олӣ, аспирантҳо, донишҷӯёни курсҳои боло ва як қатор категорияҳои дигари хонандагони Тоҷикистон мебошад.
Духтури санитарии Бунгоҳи санитарии эпидемиологии шаҳри Қўрғонтеппа , ходими хурди илмии Институти эпидемиология ва гигиенаи Душанбе , аспиранти кафедраи гигиенаи Институти давлатии тиббии 2-юми Маскав , духтури вирусшиноси стансияи санитарии эпидемиологии Вазорати тандурустии Федератсияи Россия , сарэпидемиологи Шуъбаи тандурустии Душанбе , сардухтури Бунгоҳи гандзудоии Душанбе ва ҳамзамон ассистенти кафедраи беҳдошт ва экологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино , мудири кафедраи беҳдошти муҳити зист , декани факултаи пешгирии бемориҳо ва декани факултаи ҳифзи тандурустии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино кор кардааст.
Дар забоншиносии тоҷик Аломатҳои китобатро ба гурӯҳҳои гуногун – ҷудокунанда , фарқкунанда (нуқта, вергул, нуқтавергул, аломати савол, аломати хитоб, дунуқта, баён, сенуқта), Аломатҳои китобати маъмул дар охири ҷумла , Аломатҳои китобати маъмул дар дохили ҷумла ва муштаракмавқеъ тақсимбандӣ карда мешаванд.
Дар ҷумлаҳои саволӣ нигоранда бо мақсади донистани фикре ё равшан намудани ягон паҳлуи он матлабро ба тариқи пурсиш ифода мекунанд, аз ҳамин сабаб дар охири чунин ҷумлаҳо аломати савол гузошта мешавад.
Ҷанбаи наҳвии Аломатҳои китобат дар он зоҳир мегардад, ки ҳиссаҳои ҷумлаи сода ё ҷумлаи мураккаб, ки аз ҷиҳати маъно ва муносибати грамматикӣ алоқаманданд, ба андозаи гуногуни ист аз ҳамдигар ҷудо карда мешаванд.
Дар хатҳои қадимие, ки дар забони тоҷикӣ маъмул буданд: хати мехӣ, хати паҳлавӣ , хати авестоӣ, хати арабӣ Аломатҳои китобат ба мафҳуму шакли маъмулии имрӯза вуҷуд надоштанд, аммо баъзе аломатҳое дар ин хатҳо ба назар мерасанд, ки нишонае аз Аломатҳои китобат мебошанд.
Масалан, дар хати мехӣ пас аз якчанд калима, ки бо аломатҳои меҳмонанди ба шакли уфуқӣ сабтгардида як хати моили меҳмонанд оварда шудааст, ки он ҷудокунандаи гурӯҳи калимаҳо буд.
Дар хати авестоӣ (дастнависҳо ва чопи интиқодии Авесто, ки дар охири садаи Карл Гелднер ба табъ расонидааст) пас аз калимаҳо се нуқта (ду нуқта дар поён, як нуқта болои ин ду нуқта, дар мобайн ба шакли секунҷа) гузошта шудааст.
Аломатҳои китобат — аломатҳои ист, пунктуатсионӣ, маҷмӯи васоити графикӣ, ишораҳо, аломатҳо, ки бар замми ҳарфҳо ба муназзамӣ, мантиқан дуруст будани сохтори забони хаттӣ, талаффузи солим, оҳанги гуфтор, хониши дурусти матн замина фароҳам меоваранд.
Дар хати имрӯзаи забони тоҷикӣ, ки ба алифбои русӣ асос ёфтааст, даҳ аломати китобат – нуқта, вергул, аломати савол, аломати хитоб, дунуқта , сенуқта, нуқтавергул, қавс, тире, нохунак маъмуланд.
Солҳои 1970—1971 вазифаи декани факултети математика, 1971—1977, 1982—1988 мудири кафедраи методикаи таълими математика, мудири кафедраи синфҳои ибтидоӣ, раиси Кумитаи иттифоқи касабаи донишкадаи омӯзгориро дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ба уҳда дошт.
Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», нишони «Муваффақиятҳои аъло дар кор», медали «Барои меҳнати шоён», ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
Аҳолии асосии Алҷазоир, Баҳрайн, Миср, Ҷануби Саҳрои Кабир, Урдун, Ироқ, Яман, Қатар, Кувайт, Лубнон, Либиё, Мавритания, Марокаш, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Уммон, Фаластин, Арабистони Саудӣ, Сурия, Судон, Тунис .
Гурӯҳи алоҳидаи арабҳо дар мамлакатҳои Осиё (Афғонистон, Изроил, Индонезия, Эрон, Туркия, Ӯзбекистон, Тоҷикистон, Туркманистон), Европаи Ғарбӣ, Америкаи Шимолию Ҷанубӣ, Африка ва Австралия зиндагӣ доранд.
Шумораи умумии аҳолии арабҳо дар ибтидои садаи бештар аз 200 млн нафар буда , аз ин дар Осиё 70 млн нафар, Африка 125, 2 млн нафар, Ҷануби Европа 2,5 млн нафар ва Америкаи Шимолию Ҷанубӣ 1,2 млн нафар зиндагӣ мекунанд.
Дар ҳудуди Тоҷикистон арабҳо дар якчанд деҳаи ноҳияи Шаҳритузи вилояти Хатлон, ноҳияи Конибодоми вилояти Суғд ва баъзе навоҳии дигар зиндагӣ доранд, ки аз зумраи қабилаи суриягӣ мебошанд.
Масъалаҳои умумие, ки ба мукофотонидани Орган СССР дахл доранд, мувофиқи низомномаи умумӣ оид ба Орган СССР аз 7 май 1936 ва 11 феврали 1958 бо укази Президиуми Со­вети Олии СС «Оид ба тартиби мукофотонидан бо ордену медалҳои ИҶШС» ба тартиб дароварда шудаанд.
Ба шахсое, ки бо ҳар 3 дараҷаи орденҳои Шараф, Шарафи меҳнатӣ ва «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР» мукофотонида шудаанд, баъзе имтиёзҳо дода мешавад.
Ордени аввалини советӣ Байрақи Сурх буд, ки онро КИМ Умумироссия 16 сентябри 1918 барои мукофотонидани гражданҳое, ки дар амалиёти ҳарбӣ шуҷоат ва мардонагии махсус нишон медиҳанд, таъсис кард.
Орденҳои ҷангии Байрақи Сурх, Ҳилоли Аҳмар, Ситораи Нуқрагин, Ситораи Сурх солҳои 1920—21 дар дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ низ таъсис гардиданд.
Бо орденҳои «Шарафи модарӣ» мукофотонидани модарони серфарзандро бо ваколати Президиуми Со­вети Олии СССР ва аз номи он Президиуми Совети Олии ҷумҳуриҳои Иттифоқӣ ва автономӣ ба амал меорад.
Орденҳои Ленин, Ревюлютсияи Ок­тябр, Байрақи Сурх, Байрақи Сур­хи Меҳнат, Дустии Халқҳо, «Нишо­ни фахрӣ», Шараф, Шарафи меҳнат, «Ғалаба», « Қаҳрамонмодар », «Шара­фи модарӣ» дар тарафи чапи сари сина, орденҳои Суворов, Ушаков, Кутузов, Нахимов, Богдан Хмел­ниский, Александр Невский, ордени Ҷанги ватанӣ, Ситораи Сурх дар та­рафи рости сари сина овехта меша­ванд.
Дар низомнома хидматҳои бу­зурги одамон дар назди давлат ва ҷамъият, ки боиси мукофотонида шудан мегардад, ҳамчунин қоидаҳои конкретии мукофотонидан бо орден ва тарзи овехтани он муқаррар кар­да шудааст.
Дар Съезди 8-уми Умумироссиягии Советҳо 28 декабри 1920 барои муваффақиятҳои меҳнатӣ ва хидмати шоён ордени Байрақи Сурхи Меҳнати Ҷумҳурии Советии Федеративии Сотсиалистии Россия таъсис шуд.
Мукофотҳои давлати ИҶШС ба ғайр аз 20 орден, дарбаргирандаи дараҷаҳои олии фарқият — Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ, «Шаҳр-Қаҳрамон», «Қалъа-Қаҳрамон», «Қаҳрамонмодар», 55 медал, 19 унвонҳои фахри ИҶШС буд.
Доир ба масоили гуногуни рушди иқтисоди ҷумҳурӣ таҳқиқот анҷом дода, мавзӯи муносибат ва роҳҳои устувор намудани ҳисоби хоҷагӣ, дар саноат ва кишоварзӣ дар маркази диққаташ қарор гирифтааст.
Соли 1963 Техникуми омори ноҳияи Орҷоникидзеобод ва соли 1969 Университети Давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм карда, дар кафедраи иқтисоди сиёсии ин ҷо ҳамчун лаборанти калон ба фаъолият пардохт.
оли 1994 доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор Исмоил Давлатов Вазири ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид ва то июли соли 1997 дар ин мансаб адои вазифа намудааст.
Таҳияи Барномаи давлатии маърифат ва тарбияи экологии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2000 ва дар давраи то соли 2010 дар давраи роҳбарии И. Давлатов ба вуқӯъ пайваст.
Ковиши илмиаш хоса перомуни қонуниятҳои иқтисодии ташаккули комплекси ягонаи хоҷагии халқ, бисёр мушкилоти марбутаи минтақавӣ, вусъати назарияи интеграсияи иқтисодӣ ва ғайра сазовори ситоиш аст.