polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Чунин тасвирҳо дар «Бадоеъу-л-вақоеъ» фаровонанд ва парда аз рӯйи давлатдории ғоратгаронаи фармондорони кишвару низоми табаҳкоронаи давлатдории пӯсидаи онҳо мебардоранд.
Тазодди дигар зиндагӣ, ки аз назари Восифӣ дур намондааст, аҳволи бади суханварон дар намунаи Котибӣ, Биноӣ, Дарвеши Деҳакӣ ва худи Восифист, ки бо вуҷуди ҳама камоли ботинию ҳунарҳои воло аз зиндагии хуб баҳрае надоштанд.
Ба истиснои тавсифҳои кӯтоҳ, ки дар «Бадоеъу-л-вақоеъ» ҷо-ҷо дучор мешаванд, сабки нигориши асар сода ва ба забони зиндаи гуфтугӯӣ наздик мебошад.
Дар ин фасл на танҳо ёддоштҳои худи нависанда, инчунин ҳикоятҳои воқеию тахайюлие, ки нависанда аз дигарон шунида ё аз адабиёти пешин бардоштааст, осори мустақили ҳунарӣ (мас., достон дар бораи Абуалии Сино, ки иборат аз чандин ҳикоят аст, ҳикояте дар макри занон ва ғайра) ҷой гирифтаанд.
Ҳикоёту ёддоштҳои ин бахши китобро Восифӣ дар маҷлисҳои ҳокими Тошканд Келдимуҳаммадхон нақл карда ва сипас таҳрир намуда, дар «Бадоеъу-л-вақоеъ» ҷой додааст.
Ашъори дар «Бадоеъу-л-вақоеъ» омадаи Восифӣ қасоиду ғазалиёт ва қитъаҳоеанд, ки дар ҷавоби шоирони пешин гуфта шудаанд ва эҳдо ба ҳокиме аз ҳокимони рӯзгор мебошанд.
Восифӣ дар бахши аввали ёддоштҳо воқеоти дар Мовароуннаҳр, махсусан дар Самарқанд дидаву шунидааш, чунончи мунозира бо Хоҷа Юсуфи Маломатии вазири Кучкуюнҷихон, сармои солҳои 1517–18 дар Самарқанд ва тангҳолии донишҷӯёни хуросонӣ, кӯшиши Восифӣ дар ёрии онҳо, имтиҳон кардани аҳли фазли Самарқанд ҳунари Восифиро дар ҳалли муаммо, ҳуҷуми Наҷми Сонии қизилбош ба Самарқанду ҳаводиси вобастаи он ва ғ-ро ҷой додааст.
Соли 1917 олими канадагӣ Ф. д’ Эрелл аз рӯдаи бемори исҳоли хунин моддаи ҳалкунандае ҷудо намуда, онро бактериофаг, яъне, хӯрандаи бактерияҳо, ном ниҳод.
Дар бештар кишварҳо сайёҳӣ дар ташаккули маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ, фаъолнокии тавозуни савдои беруна, таъмини шуғли аҳолӣ ва таъсиси ҷойҳои кории иловагӣ нақши муҳим бозида, ба инкишофи соҳаҳои мухталиф, аз қабили нақлиёт ва коммуникатсия, сохтмон, фарҳанг, санъат, истеҳсоли маҳсулоти ниёзи мардум ва дигар бахшҳои иқтисодиёт таъсири мусбат мерасонад.
Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон"' — мақомоти марказии ҳокимияти иҷ­роияи Ҷумҳурии Тоҷики­стон дар соҳаи сайёҳӣ.
Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз татбиқи сиёсати ягонаи давлатӣ ва ба низоми муайян даровардани санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар соҳаи сайёҳӣ диққати ҳамаҷониба дода, барои рушди минбаъдаи он заминаҳои заруриро фароҳам меорад.
сафар кард; ба хидмати ҳокимони ин шаҳрҳо мерасид, илм меомӯхт, дар маҳфилҳои илмию адабӣ ширкат мекард, баҳсҳои илмӣ меорост (баҳсаш бо Абубакри Хоразмӣ дар масоили динӣ, ки дар он Бадеъуззамони Ҳамадонӣ пирӯзӣ ёфт ва шуҳраташ афзун гардид).
Маълумоти ҷуғрофиёӣ, мардумшиносӣ — инчунин маълумотро оид ба таркиби Замин, олами ҳайвоноту наботот, адабиёту адибон, эҷодиёти шифоҳии халқ, забону лаҳҷаҳои гуногуни дунё, донишмандон, ҳокимону подшоҳони давраҳои гузашта дар бар мегирад.
Дар асар минётураҳои ранга, аксҳои гуногун вобаста ба ҳар мавзӯъ ҷой дода шудаанд (акси наботот, ҳайвоноту парандаҳо ва махлуқоти афсонавӣ, ҷирмҳои осмонӣ, тақвиму солномаҳо, ҷашну маросимҳои гуногуни мардумон ва қавму қабоил).
Муаллифи «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» оид ба сохти ҷуғрофии Замин, ҳодисаҳои табиат маълумот дода, муҳити оташу об, ҳавову Замин, зузанабҳо ва рӯйдодҳои атмосфераро инъикос кардааст.
Дар «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» инчунин мувофиқи тасаввуроти табиатшиносию илмии муаллиф ва замони ӯ се шакли мавҷудоти табиат низ шарҳ ёфтааст; оид ба хусусияти анатомию физиологии мардумони гуногун маълумот дода шудааст.
Умуман, «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» чун қомуси илмию оммавӣ комёбиҳои асосии табиатшиносӣ ва инсоншиносии Шарқро дар асрҳои миёна ҷамъбаст намудааст.
Дастнависи «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот», ки соли 1280 китобат шудааст, дар яке аз китобхонаҳои шаҳри Мюнхен — як нусхаи дигар дар китобхонаи Шуъбаи Санкт-Петербургии Институти шарқшиносии АИ Федератсияи Россия маҳфуз аст.
«Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» — асари донишманд ва сайёҳи форс-тоҷик Закариё ибни Муҳаммади Қазвинӣ оид ба аҷоиботу ғароиби кишварҳои олам.
Солҳои 1998–1999 ходими калони илмии кафедраи механикаи тахникӣ ва нақшакашӣ ва аз соли 1996 инҷониб дотсенти кафедраи номбурда дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад.
Соли 2009 дар шӯрои диссертатсионии ДМ 737.008.01 –и институти тадқиқоти иқтисодии назди Вазорати рушди иқтисод ва савдои ҶТ рисолаи номзадиашро бо мувафақият ҳимоя намудааст.
Дар конференсияҳои илмии ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ баромад карда, мақолаҳояш дар маҷаллаҳои бонуфузи илмии ҷумҳурӣ ва хориҷӣ кишвар бо забонҳои русӣ ва англисӣ чоп шудаанд.
Якчанд муддат ҳамчун муҳаррири шуъбаи мусиқии Кумитаи радиои Тоҷикистон фаъолият дошта, ҳамзамон солҳои 1970–1973 дар аспирантураи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш.
Солҳои 1996–2003 ҳамчун мушовири Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх ва пас аз он дотсенти Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон, ҳамзамон дотсенти кафедраи забон ва адабиёти тоҷики Коллеҷи омӯзгории донишгоҳи омӯзгории бо номи Қ.
дар мусиқӣ асарҳое, ки аслан ҳайатҳои камшумори ҳунарӣ вобаста ба теъдоди ҳунармандон , дуэт , трио ё терсет , квартет , квинтет , секстет , сестет , октет , нонет , детсимет ва ғайра иҷро мекунанд.
Аксар чунин ҳайатҳои хурд мувофиқи сози мусиқӣ ном мегиранд: дуэти фортепианӣ, квартети торӣ, квинтети нафасӣ ва ғайра Ҳамчунин коллективҳои хор, оркестр ва балетро низ ансамбл мегӯянд.
Инчунин қисми томи асарҳои мусиқӣ — операҳо, ораторияҳо, кантатаҳо, ки аз тарафи гурӯҳи сароянда бо ҳамроҳии оркестр ва ё бе он иҷро мешаванд, ансамбл ном дорад;
Ансамбл дар спектакл ҳангоме эҳсос мегардад, ки агар ҳунарпешаҳо дар ҳамкории якдигар афкор ва вазифаи хешро ба тақозои саҳна ҳамоҳангу мутобиқ кунанд ва намоиши саҳнавиро муназзаму мавзун ба тамошобинон пешкаш намоянд.
Дар тӯли санъати театрӣ ансамбл аз садаи борҳо шаклану мазмунан тағйир ёфта, имконоти он низ васеъ гардиданд ва баъдан ду шакли ансамбл ба вуҷуд омад: ансамбли зоҳирӣ (ягонагии тамоми ҷузъиёти спектакл: декоратсия, ранг, рӯшноӣ, садову овоз, аксҳои мизанссена, ритм ва амсоли инҳо) ва ботинӣ .
Дар ҷумҳуриамон ансамблҳои рақсии «Лола», «Зебо», «Фирӯза», «Ҷаҳоноро», «Падида», ансамбли эстрадии «Гулшан», Ансамбли давлатии «Шашмақом»-и ба номи Ф. Шаҳобов, Ансамбли рубобчизанони Филармонияи давлатии Тоҷикистон, ансамблҳои фолклорию этнографии «Фалак», «Ганҷина», ансамбли вокалӣ-инструменталии «Дарё», ансамбли тарона ва рақси Помир ва ғайра амал доранд.
Санаи 20.09.2018 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ»—ро дар вазъияти тантанавӣ ифтитоҳ карданд.
Эмомалӣ Раҳмон барои сохтмони ин муассисаи байналмилалии Тоҷикистону Бритониё 28 апрели соли 2017 санги асос гузошта, ҳамон вақт сохтмончиёнро ба иҷрои босифати корҳо ҳидоят карда буданд.
Дар муассиса синфхонаҳо барои омӯзиши фанни таълими меҳнат, аз ҷумла, азхудкунии пухту паз, синфхонаи муҳандисӣ барои омӯзиши технологияи муосир, ҳавзи оббозӣ, синфхонаи махсус барои омӯзиши рақсҳои гимнастика ва балет, толори варзишӣ, ҳуҷраи ивази сару либос ва толори маҷлис барои 90 ҷойи нишаст ҷойгир мебошанд.
Таълим дар ин муассиса тибқи барномаҳои таълимии зинаҳои таҳсилоти томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ дар асоси стандартҳои давлатии таҳсилоти Британияи Кабир ва мутобиқ ба стандартҳои давлатии таҳсилоти Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат гирифта, забони таълим забони англисӣ мебошад.
Пас аз хатми ин муассиса ба хатмкунандагон ҳуҷҷатҳои таҳсилоти намунаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Британияи Кабир дода шуда, онҳо метавонанд таҳсили худро дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти олии касбӣ ва илмии кишварҳои Аврупо,Амрико, Япония ва ғайра идома диҳанд.
Омӯзгорону устодон дар ин муассиса аздоираи беҳтарин муаллимони соҳибкасбу соҳибтаҷрибаи Британияи Кабир ва Ҷумҳурии Тоҷикистон даъват гардида, машғулиятҳову дарсҳо ба хонандагон бо истифода аз усулҳои муосири таълим ба роҳ монда мешаванд.
Ба ғайр аз ин, муассисон ба нақша гирифтаанд, ки то соли 2020 баъди аз ҷониби мақомоти дахлдори давлатӣ ҷудо гардидани қитъаи замин барои хонандагони аз 18 то 23- сола коллеҷ бунёд намоянд.
Дар ҳудуди кишвар 49 намуди моҳӣ, 2 намуди ҷонвари дубаҳра, 44 намуди ҳайвоноти хазанда, 10 ҳазор ҳайвони бемуҳра, 85 намуди ҳайвоноти ширхор, ки дар байни онҳо ҳайвони нодир, чун гӯсфанди Марко Поло, хангул ва ё оҳуи хушзоти бухорӣ, ғизол зиндагӣ мекунад.
Намояндаҳои зиёди олами ҳайвонот ва рустаниҳои Тоҷикистон ба Китоби байналхалқии сурх ҳамчун навъҳои нодир ва ё аз байнрафтаистода, ки ҳифз ва диққати махсусро талаб менамоянд, ворид карда шудаанд.
Паланги барфӣ яке аз ҳайвонҳои даррандаи хушрӯй, чаққон ва бақувват буда, — душмани чунин ҳайвоноти нодир, чун архари помирӣ — гӯсфан-ди кӯҳии калонтарин дар олам, ки вазнаш то ба 200 килограмм мерасад, бӯзи печидашох — морхур ба шумор меравад.
Дар яке аз гӯшаҳои беҳамтои табиат, мамнуъгоҳи «Бешаи палангон», дар болооби Амударё ҳайвонот ва паррандаҳои нодире аз қабили паланг, гурбаи ваҳшӣ, кафтор , тазарви сиёҳтило, Кабки даштӣ — чил, уқоби морхӯр ва ҳамчунин хуки ваҳшӣ, қашқалдоқ, харгӯш, ҷайра мавҷуданд
Паррандагони хушхон — булбул, зарғилдоқ, залич , дурроч ва дигарҳо ҳамеша водиву кӯҳсоронро бо овози хеш таровату кайфияти хосса мебахшанд ки баҳорон, ҳатто шабҳо овозашонро шунидан мумкин аст.
Офаткушҳо, пестисидҳо , заҳрхимикатҳо — моддаҳои кимиёӣ, ки барои маҳви алафҳои бегона, касалию зараррасонҳои рустанӣ, дон ва маҳсулоти ғалладона, чӯбу тахта, коғаз, маснуоти пахтагин, мӯина, пашм, пӯст ва эктопаразитҳои ҳайвонот, инчунин паҳнкунандаи касалиҳои хавфноки одаму ҳайвонот ба кор мебаранд.
Чанд муддат ба ҳайси хабарнигори рӯзномаи «Роҳи Ленинӣ»-и вилояти Кӯлоб фаъолият намуда, солҳои 1984—1989 дар шуъбаи тарҷумонӣ ва адабиётшиносии Институти адабии ба номи М. Горкийи шаҳри Москва таҳсил кардааст.
Пас аз хатми Институти адабӣ, аз соли 1989, ба ҳайси сармуҳаррири Шӯрои танзими тарҷумаи адабиёт, вазифаҳои гуногуни идории Вазорати матбуот ва ахбор, мушовири Вазири фарҳанг, муовини раиси Идораи равобити байналмилалии Вазорати фарҳанги ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғайра кор кардааст.
Аз моҳи июли соли 2007 иқдомоти худро пурра ба фаъолияти дипломатӣ бахшида, то июни соли 2010 ба сифати котиби матбуотии Сафорати ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Россия, Раиси Раёсати Маркази матбуоти ҷумҳуриявии «Иттилоот ва муошират» , Котиби якӯми Сафорати ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷумҳурии Озарбойҷон , муовини Сардори Раёсат, мудири шуъбаи иттилоот, матбуот, таҳлил ва тарҳрезии сиёсати хориҷии Вазорати корҳои хориҷии ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳоло бошад ба сифати мушовири Сафорати ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷумҳурии Беларус ифои вазифа дорад.
Ҳамзамон солҳои гуногун дар баробари фаъолияти хидмати давлатӣ ба ҳайси профессори кафедраи таърихи адабиёти тоҷики факултаи забонҳои Шарқ ва филологияи тоҷики ДДЗТ ба номи Сотим Улуғзода фаъолият кардааст.
Салими Хатлонӣ, дар баробари ифои вазифаҳои масъули хидматӣ пайваста кори эҷодиашро идома медиҳад ва то ин муддат теъдоди фаровони кутуби ашъораш унвонии «Аз пушти борон», «Сапедасори булӯр», «Фарёдҳо бар ёдҳо», «Балоғати нур», «Шикастанҳо… На бастанҳо…», «Шамими бодаву бод», «Шабу шабобу шароб», «Хокистари ҳубоб», «Дар гуҳарбори садаф», «Оли Сомонӣ, муборак соли Сомонӣ», «Ҳомии ваҳдат», «Пешвои миллат», инчунин «Мунтахаби ашъор» аз тариқи нашрияҳо бонуфӯзи Тоҷикистон ба табъ расонидааст.
Ҳамзамон дар радифи ин силсила осори алоҳидаи ирфониашро дар кутуби таҳти номҳои «Бенавое дар навои най» , «Аташсипори тариқат ва майгусори ҳақиқат» , «Ишқ мегӯяд…» интишор намудааст.
Ба ҳамин иртибот чандин рисолаҳояш дар шакли кутуби алоҳидае ба монанди «Най дар тасаввури Мавлоно»- Душанбе «Матбуот» — 2003, «Тасвири най дар эҷодиёти Ҷалолуддини Румӣ», Душанбе «Ирфон»-2005, «Инъикоси болопазирии рӯҳ ва таҷаллии нур дар оинаи таҷаммул», Душанбе, «Ҳумо» — 2007, «Ишқ сарманшаъи такомули инсон ва воситаи иртиботи он бо Офаридгор», Душанбе, «Эҷод»-2007, «Рамзофаринӣ ва таҷассуми симои тамсилӣ дар осори Мавлоно», Душанбе, «Эҷод»-2008, «Тасвирофаринӣ дар осори Ҷалолуддини Румӣ», Душанбе, «Эҷод»-2009 ва теъдоди бешумори мақолоти тадқиқотиашро аз тариқи рӯзномаву маҷаллаҳои илмиву адабӣ дар интишороти кишвар ва хориҷ аз он ба табъ расонида, дар чандин конфронсҳои байналмилалӣ, аз ҷумла дар Теҳрон, Истамбул, Қуния, Маскав, Париж ва ғайра бо гузоришҳо мушорикат намудааст.
Салими Хатлонӣ дар эҷодиёти хеш ба кори тарҷумаи бадеӣ низ комёб шудааст, ки аз ҷумла ашъори ҷудогонаи Фёдор Тютчев, Николай Рубтсов, Расул Ғамзатов, Ҷамшед Пиримов, китобҳои шоираи кореягӣ Ким Ёчо «Палакони Сеул», шоираи ҷопонӣ Мисузу Канеко «Ман ва гунҷишкак», маҷмуъаи повесту ҳикояҳои адиби туркман Отаҷон Таган «Ғуруби Парвин» ва дигар адибону олимони машҳури оламро дар ин шумул метавон ном бурд.
Салими Хатлонӣ дар мавзӯъи «Тасвири най дар эҷодиёти Ҷалолуддини Румӣ» рисолаи номзадӣ ва дар мавзӯи «Масоили тасвирҳои шоирона дар осори Ҷалолуддини Румӣ» рисолаи докторӣ дифоъ намуда, ба унвони илмии доктори илми филология шарафёб шудааст.
Адабиётшинос Муҳаррам Қодирӣ дар пажӯҳиши хеш «Шеъри андеша ва ҳикмат» (ба ҷои охирсухан дар ҷилди 7, «Мунтахаби ашъор»-и Салими Хатлонӣ) бо таъкид бар назари ин шоъир фармудааст, ки: «Ҳисси баланди ватандорӣ Салими Хатлониро водор кардааст, ки бар нақизи ин ҳама беадолатиҳо бармехезад ва аз суханбозии „ватандӯстоне“, ки дарди миллат надоранд, шарофат аз шарафмандии Ватан надоранд, ба шӯр меояд ва бо дард сухан мегӯяд:
Солҳои 1971—1983 сарварии сектори коммунизми илмии шуъбаи фалсафаи Академияи илмҳои ҶТ, 1984—1994 вазифаи мудири кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро ба уҳда дошт.
Таълифоти ӯ ба масъалаҳои ташакулли муносибатҳои нави ҷамъиятӣ дар Тоҷикистон, худшиносии миллӣ ва бунёди давлати миллӣ, таҳкими давлатдории тоҷикон дар давраи соҳибистиқлолӣ, ташаккул ва инкишофи ҳуввияти миллии тоҷикон бахшида шудаанд.
Ҳамон гуна, ки дар рӯйи замин барои одамиён хонае ҷиҳати парастиши Парвардгор вуҷуд дорад, дар осмон низ барои фариштагон хонае бино шудааст, то дар он ба парастиши Илоҳӣ бипардозанд.
Дар ҳадисе аз Молик ибни Саъсаа омадааст, ки расулуллоҳ дар шаби меъроҷ ҳамроҳи Ҷабраил аз осмони ҳафтум гузашта, ба Байтулмаъмур ва, пас аз он, ба Сидратулмунтаҳо расид.
Дар дастае дигар аз ҳадисҳо омадааст, ки пайғамбар шаби меъроҷ дар Байтулмаъмур бо ҳазрати Иброҳим гуфтугӯ карда, дигар анбиёву расулону фариштагон дар паси ӯ бо азони Ҷабраил ба намоз истоданд.
Байтулмаъмур мураббаъ аст, ба ин далел ки дар баробари арш қарор дорад; арш мураббаъ асту калимаҳое, ки ислом бар онҳо бино ёфтааст, чаҳоранд: «субҳоналлоҳ, алҳамдулиллоҳ, ло илоҳа иллаллоҳ, Аллоҳу акбар».
Қуръон нахуст дар шаби қадри моҳи рамазон ба якборагӣ ба Байтулмаъмур фуруд оварда, сипас, аз он ҷо, батадриҷ, порча-порча, дар зарфи 23 сол ба расули акрам нозил шудааст.
Соли 2005 факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти Донишкадаи сохибкорӣ ва хидматро аз рӯи ихтисоси 25010301-Иқтисодиёти ҷаҳон бо тахасссуси «иқтисодчии байналмилалӣ ва донандаи забони англисӣ» хатм намуд.
Дар мақолаҳои илмии он паҳлӯҳои гуногуни рушди иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити узвият ба Созмони умумиҷаҳонии савдо мариди таҳлил қарор дода шудааст.
Аз соли 1546 Ансорӣ Боязид ҳамроҳи падараш ба тиҷорат шуғл варзида, дар яке аз сафарҳои тиҷоратӣ бо намояндаи мазҳаби исмоилия Сулаймон ошноӣ пайдо мекунад.
Ансорӣ Боязид ба омӯзиш ҷиддан шуғл варзида, ҳафт дараҷаи сайри сулукро мепаймояд ва савмаае сохта, нахуст ҳамсараш ва чанд тани дигарро ба чилланишинӣ водошт.
Ҷавҳари аслии таълимоти Ансорӣ Боязид чунин аст: маърифати ҳақ фарзи айн аст ва ин маърифат, ки бидуни он тоату ибодат ва хайру садақа мақбули Худованд нахоҳад шуд, ҷуз аз тариқи «пири комил» ҳосил намешавад.
Аз Ансорӣ Боязид «Хайру-л-баён» «Мақсуду-л-муъминин» (доир ба ваъз, насиҳат, ақл, имон, ризо, рӯҳ, нафс, дунё, охират, тавба ва мақомоти ҳафтгона шариат, тариқат, ҳақиқат, маърифат, васлат, ваҳдат, сукунат), «Сирот-ут-тавҳид» (доир ба шарҳи ҳаёти худи ӯ ва васфи марҳалаҳои гуногуни иртиқои нафси инсонӣ), «Фахр-ут-толибайн» , «Ҳолнома» боқӣ мондаанд
Дар ҳамаи кишварҳои пасошӯравӣ, пас аз пошхӯрии СССР, онҳо асосан бо забонҳои миллӣ гап мезананд: ҳамин забонҳо дар ҷумҳуриҳои мувофиқи пасошӯравӣ забони давлатӣ мебошанд.
Ба ҷуз аз Беларус забони русӣ дар баробари забони миллӣ дар Қазоқистон, Қирғизистон ва Тоҷикистон низ амал мекунад ва дар Узбакистон як қатор вазифаҳои расмиро иҷро мекунад.
Дар фазои пасошӯравӣ дар ҷои аввал аз рӯи шумораи гӯяндагон забонҳои славянии шарқӣ , дар ҷои дуюм – туркӣ (озарбойҷонӣ, гагаузӣ, олтойӣ, бошқирдӣ, қарачай-балқарӣ, қазоқӣ, қирғизӣ, қарақалпоқӣ, қумиқӣ, ноғаӣ, ӯзбекӣ, уйғурӣ, туркманӣ, тоторӣ, тувагӣ, хакасб, чувашӣ, якутӣ ва ғайра) қарор дорад.
12 кишвар аз 15 кишвар дар ибтидо Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ ё ИДМ-ро ташкил дода ва бештаршон ба Созмони Паймони Амнияти Дастаҷамъӣ пайвастанд, дар ҳоле, ки кишварҳои Балтика рӯйи узвият дар Иттиҳоди Аврупо ва НАТО мутамаркиз шуданд.
Кишварҳои пасошӯравӣ ҳамчунин машҳур ба собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ё собиқ Ҷамоҳири Шӯравӣ — ҳамаи 15 кишвари мустақил, ки дар декабри 1991 аз Иттиҳод Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ пас аз фурӯпошӣ, берун омаданд.
Дар бисёр мавридҳо кӯрмагасҳо ба ягон ҷои ҳайвони касал нишаста, хунашро мемаканд ва касалиҳои сироятӣ (туляремия, сӯхтанӣ, анемияи сироятии асп, трипаносомозҳо ва ғайра)-ро паҳн мекунанд.
Ғумбаки кӯрмагас ба ғумбаки пулакчаболҳо монанд буда, дуртар аз об зиндагӣ мекунад (ғумбакҳо вобаста ба намуди кӯрмагас аз 3 шабонарӯз то 4 ҳафта инкишоф меёбанд.
Солҳои 1991–1996 дар факултети забонҳои романию германии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ таҳсил намуда, онро бо ихтисоси омӯзгори забонҳои олмонӣ ва англисӣ хатм кардааст.
2012-2015 муовини декан оид ба корҳои илмии факултети забонҳои романӣ германӣ, 2015-2018 мудири кафедраи забони олмонӣ ва методикаи таълими он ва аз соли 2018 декани факултети забонҳои романӣ германӣ дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ аст.
Муаллифи як рисола ва 8 мақолаи илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо оид ба масъалаҳои таҳкими сулҳ дар Тоҷикистон, бунёди ҷомеаи шаҳрвандӣ дар кишвар ва методикаи таълими забонҳои хориҷӣ тадқиқот ба анҷом расидааст.
Бо ташаббус ва ҳамкории бевостаи ӯ бо олимону муҳаққиқони кишвар осори Носири Хусрав – “Зод-ул-мусофирин» , “Девони ашъор» дар ду ҷилд, “Ҷомеъ-ул-ҳикматайн», “Хон-ул-ихвон», “Кушоиш ва раҳоиш», китоби “Ахлоқи Носирӣ»-и Насируддини Тӯсӣ, маҷмуи мақолаҳои олимону муҳаққиқоне, ки дар Конфронси байналхалқӣ бахшида ба ҳазорсолаи Носири Хусрав дар ш.
Соли 2007 тавассути Барномаи дар донишгоҳи Канзаси ИМА аз курси такмили забони англисӣ гузашта, ба Донишгоҳи Ҷорҷ Вашингтон ИМА барои таҳқиқоти илмӣ фиристода мешавад.
Дар яке аз маҷмуаҳои илмии Донишгоҳи мазкур ду тезиси мақолааш – “Ғояи Худо аз нигоҳи Носири Хусрав ва Декарт ва “Назаре ба вижагиҳои фарҳанги Амрико»-ро ба табъ мерасонад.
Соли 2004 дар Конгресси умумиҷаҳонии тадқиқотии Осиё ва Африқо дар шаҳри Москва, соли 2014 дар Конгресси умумиҷаҳонии файласуфон дар Афина, Юнон иштирок ва маърӯза кард.
Мавсуф узви Шурои дифои рисолаҳои илмии соҳаи фалсафа дар назди Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқ ба номи А. Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Шурои дифои рисолаҳои илмии соҳаи фалсафа дар назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад.
Дар тарҷумаи осори Абу Алӣ Сино бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳамкорӣ намуда, фаслҳои алоҳидаи “Ал-бурҳон», мантиқи “Аш-шифо», “Ат-табииёт» ва “Ас-самоъ-ут-табии»-ро аз арабӣ ба русӣ тарҷума кардааст.
Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳо, қисмати ҷануби Осиёи Марказӣ аз тарафи Ҳахоманишиён, мардумони ноҳияи Форси ҷануб-ғарбӣ Эрони ҳозира, забт шуда буд.
«Сакоиҳои паси Суғд» ҳамон мардуми бодиянишин, эронинажод ва эронизабон буд, ки «он сӯи дарёи Сир» зиндагӣ мекард, яъне мардуми ҷараёнгоҳи боло, қисман миёнаи ин дарёи Осиёи Марказӣ.
Марғиён , Бохтари қадим, Хоразм, ва Суғд, ки аз қадим-ул-айём макони мардуми Туронинажод буданд — ҳамаро эрониёни бодиянишин ба ҳайати давлати навсохтаи Форс — Ҳахоманишиён дохил карданд.
Нуфузи зиёд ва имкониятҳои фаровони иқтисодии Бохтар, ва ҳунари ҳарбии мардумони вилоятҳои тобеъи он, мавқеи ин кишварро дар ҳаёти иқтисодӣ ва сиёсии тамоми давлати Ҳахоманишиён муайян мекард.
Чун сиёсатдорони кордида, бохтариён дар ҷангҳои сулолавӣ гоҳо тарафи ин ва ё он даъвогари тахтро мегирифтанд ва кӯшиш мекарданд, ки дар умури давлати Ҳахоманишиҳо баробари форсҳо мавқеи роҳбарикунанда дошта бошанд.
Саҳми анестезиологҳои тоҷик хоса дар бобати омӯзиши таъсири беҳиссозӣ ва амалиёти ҷарроҳӣ ба фаъолияти ҳаётан муҳими организми кӯдак ва саривақт ислоҳ кардани он, ба синну соли кӯдакон мувофиқ кардани доруҳои беҳиссозандаи этанол, сиклопропан, фторотан ва хлороформ, дарёфти аналгезияи бардавоми пас аз ҷарроҳӣ, омодагии пеш аз ҷарроҳӣ ва ҳифзи анестезиологии кӯдакони гирифтори нуқси рӯдаи ғафс ва ғайра назаррас мебошад.
Дар ин муддат усулҳои нави рафъи дард кашф шуданд, асбобу олоти наркоздиҳӣ таҳия гаштанд, ки фаъолияти ҳаётан муҳими организмро назорат карда, ихтилоли онҳоро саривақт пешгирӣ менамоянд; доруҳои нав ҳосил карда шуданд.
Дар замони ҳукумати ӯ ду юриши зидди ақвоми бодиянишинон сар заданд: яке аз тариқи роҳи заминӣ зидди саҳрогардони он сӯи Яксарт ва дуюм аз тариқи дарёи Хазар зидди массагетҳо .
Чунончӣ дар минтақаҳои шарқии давлати худ шаҳрҳо ва ободиҳои бисёри юнонинишинеро, ки дар натиҷаи ҳамлаҳои қавму қабилаҳои бодиягард хароб шуда буданд, аз нав обод намуд.
Аммо воқеаҳои қисми ғарбии давлати селевкиён чунон шакл гирифт, ки Антиохи тарки Бохтар кард ва пас аз ин нисбат ба вазъи минтақаҳои шарқии давлати худ таваҷҷуҳи камтаре зоҳир намуд.
Антиохи барои рафъи душманони хеш дар ҷанги Осиёи Хурд аз сатрапи Бохтар Диодот дархост намуд, ки сипоҳи селевкиёнро бо 20 фили ҷангӣ таъмин намояд ва дар воқеъ, дастури Антиохи иҷро шуд.
Рисолаҳои зерин аз намунаи осори Аҳмади Фарғонӣ мебошанд: «Китобу-л-комил фи-л-устурлоб» , «Фӣ санъати-л-устурлоб» устурлоб»), «Рисола фӣ маърифати-л-авқоти-л-лати якуну-л-қамару фӣ фавқи-л-арзи ав таҳтаҳо» («Рисола дар бораи донистани вақтҳое, ки Моҳ дар болои Замин ё зери он воқеъ мегардад»), «Ҳисобу-л-ақолими-с-сабъа» , «Китобу-л-амали-р-рухомот» , «Китобу-л-ҳаракати-с-самовия ва ҷа­вомеъи-н-нуҷум» ва ғайра.
Бобати гармигузаронии эфирҳои мураккаби кислотаю сирко дар фишор ва ҳароратҳои баланд, хосиятҳои гармо-физикии системаҳои донагӣ барои тақсим намудани сӯзишвориҳои моеъи яктаркиба истифодашаванда таҳқиқот анҷом дода, барои ченкунии хосиятҳои гармо-физикии моддаҳо дастгоҳи таҷрибавӣ ихтироъ намуда-аст.
Бо ибтикораш лабораторияи илмӣ-таҳқиқотии физикаи гармо ва физикаи молекулавӣ таъсис ёфта, баробари таҳқиқи хосиятҳои гармо-физикии ҷисмҳои сахт, моеъ ва газҳо ҳамчун мактаби омодасозии физикҳои ватанӣ шуҳрат ёфт.
Дар силсилаҳои «Шеърҳои Гурҷистон», «Шеърҳои Ӯзбекистон», «Ҳикояҳои Бориславск», ки дар таассуроти сафар ба ин мавзеъҳо эҷод шудаанд, дӯстию ягонагиро васф кардааст.
Аз қаҳрамонию ватандӯстӣ, фидокории аскарону мардуми советӣ дар маҷмӯаҳову шеърҳои дар давраи ҶБВ нигоштааш «Қасам» , достони «Даниил Галитский» , китоби «Дафтари Сталинград» сухан меравад.
Никола́й Плато́нович Бажа́н (; дар солҳои 1920 тахаллуси шоири ояндагаро — Ник Бажан, , 9 октябри 1904 — 23 ноябри 1983) — шоир, сенариянависи шуравӣ ва укроинӣ, , публисист, фарҳангшинос, донишноманигор, ходими ҷамъиятии Украина.
Ашъори баъдиҷангиаш саршор аз ғояҳои мубориза барои сулҳу озодӣ, дӯстию муҳаббат миёни халқҳо мебошанд («Таассуроти сафари Англия», 1949; Мукофоти давлатии СССР, 1949; «Нишонаҳо», 1978; Мукофоти ленинӣ, 1982 ва ғ).
Барои тарҷумаи «Палангинапӯш»-и Руставели сазовори Ҷоизаи давлатии Гурҷистон ба номи Руставели гардид; барои тарҷумаи достони «Фарҳоду Ширин»-и Навоӣ унвони Шоири Халқии Ӯзбекистонро гирифт .
Аммо ҳазор сол як бор, бар тӯдае бузург аз ҳезум бол мекушояд ва овоз мехонд ва чун аз овози хеш ба ваҷд ва иштиёқ омад, ба минқори хеш оташи меафрӯзад ва бо сӯхтан дар оташ тухме аз вай падид меояд, ки билофосила оташ мегирад ва месӯзад ва аз хокистари он қуқнӯсе дигар мутаваллид мешавад.