polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Мақсади асосии СММ нигоҳдории сулҳ ва амнияти байналмилалӣ, инкишофи муносибатҳои аҳлона дар заминаи эҳтироми принсипҳои баробарҳуқуқӣ ва худмуайянкунӣ: ҳамкории байналмилалӣ доир ба ҳалли мушкилоти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, маданӣ, ҳавасмандгардонӣ нисбат ба ҳуқуқи инсон ва амсоли инҳо мебошад.
Номи Созмони Милали Муттаҳид, аз тарафи президенти ИМА Франклин Д. Рузвелт пешкаш карда шуда буд, ва дар Эъломияи Созмони Милал 1 январи соли 1942 истифода бурда шуд, вақте ки намояндагони 26 давлатҳо аз номи ҳукумати худ муборизаро бар зидди Ҳитлер ба ӯхда гирифтанд.
Баъди задухӯрдҳои низомӣ бо Британияи Кабир аз оштӣ шудан дасткашида боз ба хидмати низомӣ баргашт ва ниҳоят дар натиҷаи интихобот, якдилона сарфармондеҳи Артиши континенталӣ таъйин шудааст.
Ӯ ҳамчун сарфармондеҳи қӯшунҳои амрикоӣ муқобилиятро бар зидди ҳукумати метрополия — Британиёи Кабир ташкил ва ба уҳда гирифт, ки баъд аз ҳашт соли ҷанг ба мутақилияти ИМА оварда расонид.
Вашингтон артишро ба тарзи нав ташкил намуд, ба вай сарварӣ мекард ва ҳамроҳи он аз муҳосираи Бостон, соли 1776 сар карда то таслимшавии қӯшуни англисӣ назди Йорктаун соли 1781 буд.
Соли 1759 Ҷорҷ Вашингтон ба бевазани сарватманд Марта Дендриҷ Кастис хонадор мешавад ва соҳиби 17 ҳазор акр замин, 300 ғулом ва молу мулк гардида, бо кӯшишу ғайрати хеш ба яке аз заминдорони сарватманди Вирҷиния мубаддал мегардад.
Дар ибтидои ҷанги мустамликаҳои амрикоиҳои шимолӣ барои истиқлол зидди мустамликадорони Англия Конгресси ИМА Вашингтонро сарфармондеҳи қӯшунҳои мусаллаҳи шӯришгарон интихоб кардааст.
Ӯ дар муборизаи озодихоҳии сенздаҳ собиқ мустамликаҳои Британиёи Кабир ва ба иттиҳоди ҷумҳуриҳои иёлотҳои мустақил ва таъсиси якумин давлати федеративии ҳозиразамон ИМА ширкат варзидааст.
Ҷорҷ Вашингтон (; 22 Феврал 1732, Бриҷс-Крик, иёлати Вирҷиния — 14 декабр 1799, Маунт-Вернон) — арбоби давлатӣ, сиёсатмадор, афсар, кишоварз, нахустин Президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, сарфармондеҳи Артиши континенталӣ дар Ҷанги мустамликаҳои амрикоиҳои шимолӣ барои истиқлол , асосгузори давлати соҳибистиқлоли ИМА.
Аз ҳама зич вилоятҳои зер маскун шудаанд: Ҳул­ан­дияи Шимолӣ, Ҳул­ан­дияи Ҷанубӣ ва Ут­рехт (зичии миёнаи аҳолӣ 1000 наф./км² ва зиёдтар; нишондиҳандаҳои баландтарин дар минтақаҳои сершаҳр – зиёдтар аз 2000 наф./км² нишон дода мешаванд).
Таркиби аҳолӣ аз рӯи дину боварӣ: 33 % — протестант (ташкилоти калонтарини динии протестанӣ — Калисои протестантии Нидерланд ), 31,27 % — католикҳо, 6 % — мусалмонон, 0,6 % — ҳиндуиҳо, 0,5 % — буддоиён, 2,2 % намояндагони дигар динҳо.
Дар феҳристи кишварҳо аз рӯи аҳолӣ Ҳуланд 66-умин ҷойро ишғол менамояд Ба муқоиса бо дигар кишварҳои Урупо аҳолии ин кишвар дар якуним асри гузашта босуръат афзоиш ёфтааст: 3 миллион сокин дар соли 1850, 5 миллион — дар с. 1900 ва 16 миллион — дар соли 2000.
Аз нуқтаи назари заминшиносӣ , баҳрҳои ҳозира хеле ҷавон буда, ҳамаи онҳо қариб дар шакли имрӯзияшон танҳо дар давраи палеоген-неоген ва комилан дар давраи антропоген пайдо шудаанд.
Баҳр ё дарё — қисми Уқёнуси Олам, ки камубеш бо хушкӣ ва ё бо релйефҳои зериобии болорафта иҳота шудааст ва асосан бо низоми гидрологӣ, метеорологӣ ва иқлими худ аз қисми кушоди уқёнус фарқ мекунад.
Тоза, рубоиёте, ки Ҳаким Хайём ба онҳо дар ҷомеаи мо шуҳрат дорад, рубоиёте аст, ки бештар ба мазоқи «алкашҳо» ва пучгароён хуш меояд, то одамони дурусту ҳисобӣ, ва ба гуфтаи Эдворд ФитзҶеролд, «рубоиёти Хайём, Хайёмро барои хонанда чунон ҷилвагар мекунад, ки шаробхора ва шаҳватрон аст ва дар худпарастӣ ва шаҳавоти худ ғарқ аст, аз тақлид бар канор ва нисбат ба ахлоқи марсум нофармон, ва ҳадафи ниҳоии ӯ ҷалби сурур ва фурӯ рафтан дар лаззот аст. Ӯ монанди файласуфони дигар дар фикри он нест, ки ба нашри фазоил бикӯшад ва пояи ахлоқро устувор кунад. Афкори ӯ асосе надорад, аз суханони ӯ барои мардум фоидае оид намешавад, ақоиди ӯ мӯҷиби харобии низоми иҷтимоӣ аст, ва ба як сухан, Хайём шоир аст, вале файласуф нест.»
Аз ин рӯ, Хайём дар рӯзгори мо, бештар ба унвони шоир ва рубоисаро шинохта шуда, то ҳаким ва файласуф ва донишманди динӣ, ҳол он ки вай дар асри хеш ба унвони файласуф ва мунаҷҷим ва риёзидон ва фақеҳ ва олими динӣ шинохта мешуд, на ба унвони шоир, чунонки лақаби Имом, Ҳаким, Ҳуҷҷатулҳақ ва ғайра, ки дар китобҳои муосирони Хайём дар бораи ӯ ба кор рафтааст, гувоҳи чунин иштиҳорест.
Хайём дар ҳудуди соли 449 таҳти ҳимоят ва сарпарастии Абутоҳир, қозиюлқузоти Самарқанд, китобе дар риёзиёт таҳти номи «Рисолатун фил-бароҳин ало масоилил-ҷабри вал-муқобала» нигошт ва аз он ҷо, ки бо Хоҷа Низомулмулк робитаи некӯ дошт, ин китобро пас аз нигориш ба Хоҷа тақдим кард.
Пас аз ин даврон, Хайём ба даъвати Султон Ҷалолуддин Маликшоҳи Салҷуқӣ ва вазираш Низомулмулк ба Исфаҳон меравад, то сарпарастии расадхонаи Исфаҳонро ба уҳда бигирад.
Иддае калимоти ӯро куфромез дониста ва ё ӯро шаробхор пиндошта ва ба ашъори ӯ аз ҷиҳати тарғиб ба майхорагӣ нигариста ва ҳатто иддае ӯро беэътиқод ба мабдаъ ва маъод фарз кардаанд.
Онон муътақиданд, ки рубоиёти илҳоқӣ бисёр дар тайи қурун ба рубоиёти асили Ҳакими Нишопурӣ пайвастаанд ва бисёре аз рубоигӯён ба далоиле чанд, аз ҷумла бим аз авзоъи сиёсӣ, надоштани шаҳомати кофӣ барои баёни ақоиди хеш ва ё ба манзури бархӯрдорӣ аз шуҳрати Хайём ва тарвиҷи сурудаҳои хеш дар сояи ин шуҳрати оламгир, сурудаҳояшонро ба ӯ мансуб кардаанд.
Ахиран низ таҳқиқоте дар мавриди фаъолияти Хайём дар заминаи ҳандасаи тазйинӣ анҷом шудааст, ки иртиботи ӯро бо сохти гунбади шимолии Масҷиди ҷомеи Исфаҳон таъйид мекунад.
Бештари касоне, ки дар асри мо ба баҳсу пажӯҳиш дар бораи Хайём пардохтаанд, рубоиёти ӯро дар меҳвари таҳқиқот ва довариҳои худ қарор додаанд ва бидуни таваҷҷуҳ ба осори дигари Хайём — ки дарбаргирандаи дидгоҳҳои фалсафӣ ва каломии ӯст — ба табйини муҳтаво ва дарунмояи рубоиёти вай бархостаанд.
Нақши Хайём дар ҳалли муъодилоти дараҷаи сеюм ва мутолеоташ дар бораи асли панҷуми Иқлидус, номи ӯро ба унвони риёзидоне барҷаста дар торихи илм сабт кардааст; ба гунае ки дунёи риёзӣ мадюни таҳқиқот ва иктишофоти ин донишманд аст.
Торихнигорон ва донишмандони ҳамасри Хайём ва касоне ки пас аз ӯ омаданд, ҷумлагӣ бар устодии Хайём дар фалсафа эътироф кардаанд, то он ҷо ки гоҳ вайро ҳакими даврон ва Ибни Синои замон донистаанд.
Осори фалсафии мавҷуди Хайём ба чанд рисолаи кӯтоҳ аммо амиқ ва пурбор маҳдуд мешавад ва охирин рисолаи фалсафии Хайём баёнкунандаи гароишҳои ирфонии ӯст.
Ӯ дар замони худ дорои мақом ва шуҳрате баланд будааст ва муосирони ӯ ва низ мутаъаххирон ҳама вайро ба лақабҳое чун: Ҳаким, Хоҷа, Имом, Файласуф, Ҳуҷҷату-л-ҳақ, Шайху-л-Имом, Ашшайху-л-Аҷалл, Аллома, Қудвату-л-фазл , Султону-л-уламо, Малику-л-ҳукамо, Имоми Хуросон ва ғайра сутудаанд.
Тақвими имрӯзи эронӣ, ҳосили муҳосиботе аст, ки Хайём ва иддае аз донишмандони дигар анҷом доданд ва ба номи Ҷалолуддин Маликшоҳи Салқуқӣ, Тақвими Ҷалолӣ хонда мешавад.
Аз назари сиёсат низ воқеаҳои муҳимме дар асри Хайём рух дод, ки аз ҷумлаи онҳо суқути давлати Оли Буя, қиёми давлати Салҷуқӣ, ҷангҳои салибӣ ва зуҳури ботиниён аст.
Дар ҳамин авон, муҳимтарин ва таъсиргузортарин асари риёзии худро бо номи «Рисолатун фӣ шарҳи мо ушкила мин мусодароти Иқлидус»-ро менависад ва дар он хутути мувозӣ ва назарияи нисбатҳоро шарҳ медиҳад.
Ба далели шуҳрати оламгири Ҳаким Умари Хайём, китобҳо, рисолаҳо ва мақолаҳои бисёре дар бораи вай ба таҳрир даромадааст, аммо дар ғолиби ин осор умдатан ба ҷанбаи шоирӣ ва рубоиёти ӯ пардохта шуда ва буъди фалсафӣ, каломӣ ва динии таълифоти ӯ мағфул монда ва ё ба сурати боиста мавриди баррасӣ ва таҳлил қарор нагирифтааст.
Дар бораи Хайёми шоир гуфтаанд, ӯ дар замони ҳаёташ ҳаргиз ба унвони шоир шинохта нашуда ва ҳатто сурудаҳояш дар замони ҳаёти вай маъруф набуда ва тадвин нашуда ва танҳо байни як даста аз дӯстони самимии ӯ шуҳрат дошта ва пас аз маргаш мунташир шудааст.
Ҳоло гови швисӣ дар ноҳияҳои Бохтар, Вахш, Восеъ, Данғара, Ёвон, Қубодиён, Қумсангир, Панҷ, Носири Хусрав, Норак, Шаҳритус, Ҷалолуддини Румӣ, Ваҳдат, Нуробод ва Рашт парвариш меёбад.
Баъди барҳам дода шудани ғуломдорӣ дар Белиз, чун дар дигар мустамликаҳо, баъди ба имзо расидани шартномаи Британия бо дав­латҳои Амрико, махсусан бо Гватемала ҳудудҳои Белиз муайян гардид ва он Гондураси Британия ном гирифт .
Соли 1958 аз ҷониби аҳолии англиспараст, тоҷирон ва буржуазияи маҳаллӣ Ҳизби истиқлоли миллӣ таъсис ёфта, он ғояи озодии Гондураси Британияро дар ҳайати Иттиҳоди Британия талқин мекард.
Соли 1974 ҲИМ бо гурӯҳҳои сиёсии дигар муттаҳид шуда, Ҳизби иттиҳоди демократиро ташкил кард, ки дар натиҷа Гондураси Британия соли 1954 истиқлоли нисбӣ ва соли 1964 истиқлоли комилро соҳиб гашт ва соли 1978 номи Белизро гирифт.
Соли 2002 бо миёнаравии Ташкилоти давлатҳои Амрико онҳо ба мусолиҳа омада, сарҳадҳои байни Белиз ва Гватемала ҳам дар хушкӣ ва ҳам дар баҳр муайян карда шуданд.
Олами ҳайвоноташ ғанӣ ва мансуби минтақаи ғайритропикии зоогеографист: паланг, пума, носух , гурбаи бузургҷусса; аз сумдорҳо тапир , оҳу, маймунҳо , аз обхокиҳо тимсоҳ, сангпушт, мор , 500 намуд паранда ва ғайра мавҷуданд.
Барои ҳифзи олами наботот ва ҳайвонот дар қисми қоравӣ ва як қатор ҷазираҳо 35 боғи миллӣ ва мамнӯъгоҳ мавҷуданд, ки чоряки ҳудуди Белизро ташкил медиҳанд.
Таҳсилоти ҳатмии ибтидоӣ ва аввалия ва гирифтани маълумоти миёна ройгон мебошАдабиёт: Дар худи мамлакат гирифтани маълумоти олӣ аз соли 1986 роҳандозӣ шудааст.
Кук солҳои 1772 — 75 саёҳати давродаврии антарктикӣ ташкил карда, ҳангоми роҳгум задан аввал ҷазираи Сандвичеви Ҷанубӣ ва баъд дигар ҷазираҳоро кашф карданд.
Баҳрнавардони рус Ф. Ф. Беллинсгаузен ва М. П. Лазарев дар киштиҳои «Восток» ва «Мирный» аз масофаи якчанд километр қисми соҳили нимҷазираи Антарктидаро мушоҳида карда, ба он Соҳили Александри ном ниҳоданд.
Солҳои 1821 — 40 якчанд экспедитсияи шикорӣ ҷазираҳои Тринити, Ҳерд ва Оркнейи Ҷанубӣ, Замини Эндерби, Соҳили Сабрин ва ғайра, солҳои 1838 — 40 экспедитсияи тадқиқотӣ таҳти роҳбарии Ж. С. Дюмон-Дюрвил ҷазира Жуэнвил, қисми соҳили нимҷазира Антарктида ва Антарктидаи Шарқиро кашф карданд.
Минбаъд киштиҳои шикорӣ ва экспедитсияҳои анлисҳо, америкоиҳо, франсавиҳо ва норвегиягиҳо аксарияти ҷазираҳои Антарктика ва қисми наздисоҳилии материкро кашфу тадқиқ карданд.
Солҳои 1900 — 55 таҳти парчами Британияи Кабир, Австралия, Аргентина, Белгия, Зеландияи Нав, Норвегия, Иттифоқи Советӣ, ИМА, Франсия, Шветсия, Чилӣ ва Япония даҳҳо экспедитсия ташкил шуд.
Экспедитсияи антарктикии советӣ таҳти роҳбарии М. М. Сомов, А. Ф. Трёшников шакли соҳилҳо ва пиряхҳо, ғафсии пӯшиши яхии ҳамвории Шмидт ва ғайраро ташхис кард.
Солҳои 1960 — 70 диққати асосӣ ба сохти геологии замини зери ях, обҳои рӯ ва зери ях ва воҳаҳои қитъа равона шуда, таърихи яхбандӣ, релйефи зерияхӣ, кону маъданҳо, сарҳади баҳрҳои нав кашфшуда — Сомов, Лазарев, Рисер-Ларсен, Иттиҳод, Кайҳоннавардон, захираҳои биологии Уқёнуси Ҷанубӣ муайян ва мушаххас гардиданд.
Ҳоло дар Русия тадқиқоти илмии антарктикӣ дар доираи барномаи федералии «Уқёнуси Олам» идома дошта, ба таъмини ҳадафҳои геосиёсии кишвар ва иҷрои чораҷӯиҳои ҳифзи табиат, ки дар як қатор санадҳои байналхалқӣ оид ба Антарктика пешбинӣ шудаанд, равона гардидааст.
Бо қутбшиносони Русия ҳамкорӣ кардани Тоҷикистон барои илми иқлимшиносӣ, таҳқиқи муҳити зист, мутобиқ кардани инсон ба шароити сард ва ғайра аҳамияти бузург дорад, чунки Тоҷикистон дорои пиряхҳои азим ва минтақаҳои яхбандии доимии иқлимаш монанд ба Антарктика мебошад .
Антарктика ҳамчун намунаи табиати азалӣ, лабораторияи табиӣ ва муҳити поку беолоиш барои омӯзиши тағйирёбии иқлим ва ё ифлосшавии атмосферӣ (дараҷаи ин ифлосшавиро дар қиёс бо атмосфераи антарктикӣ муайян мекунанд) манбаи бебаҳост.
Тунукобаи ин ҷо нисбат ба тунукобаи қитъаҳои дигар чуқуртар , вале камбартар (ба ҳисоби миёна аз 300 км зиёд нест; танҳо соҳили баҳрҳои Росс ва Уэдделл то 1200 км) аст.
Қаъри уқёнусҳои атрофи Антарктика аз ҳамвориҳои аккумулятивӣ, хамиҳои бо баландиҳо иҳоташуда (хамиҳои Африкаю Антарктика, Австралияю Антарктика ва ғайра; баландии Австралияю Антарктика, қаторкӯҳҳои Африкаю Антарктика ва ғайра) иборатанд.
Қуллаҳои қаторкӯҳҳои зериобӣ аксар то сатҳи баҳр расида, баъзан берун баромада, ҷазираҳоро ташкил медиҳанд , масалан, ҷазираҳои Буве, Каргелен, Крозе, Маккуори, Скотт, Ҳерд ва ғайра, ки то 2750 м баландӣ доранд.
Дар минтақаи геологии Антарктидаи Ғарбӣ ва Америкаи Ҷанубӣ — қаторкӯҳи Антили Ҷанубӣ даҳҳо ҷазираҳо ба назар мерасанд, ки баландиашон то 3000 м мебошад (калонтаринашон ҷазираҳои Георгияи Ҷанубӣ, Сандвичеви Ҷанубӣ, Оркнейи Ҷанубӣ).
Ин сиклон болои Уқёнуси Ҷанубӣ бо сиклонҳои дигар ва анбӯҳи ҳавои болои баҳр даромехта ба қитъа мефарояд ва сард гардида боз ба сӯи уқёнус ҳаракат мекунад.
Дар ҷазираҳои субантарктикӣ ба туфайли гармигунҷоиши калони массаи об ҳарорати ҳаво қариб як хел аст: ҳарорати миёнаи моҳи гармтарин 10С, моҳи сардтарин аз 0С дар ноҳияҳои шимолӣ то — 10С дар ноҳияҳои ҷанубӣ.
Соли 1998 масоҳати «рахнаи озонӣ» бештар аз 26 млн км2, яъне ҳудуди аз масоҳати худи Антарктика зиёдтарро фаро гирифт, ки ин зуҳурот натиҷаи ифлосшавии техногении атм.
Яхпораҳои шинокунандаи ғафсии миёнаашон 1,5 м соҳилҳои Уқёнуси Ҷанубиро аз мавсим то мавсим дар ҳудуди аз 4 млн км2 то 19 млн км2 фаро мегиранд.
Яхҳои обшуда ба Уқёнуси Ҷанубӣ рехта ба хосияти оби он таъсир мерасонанд: ҳарорати об то ҳудуди минтақаи якҷошавии антарктикӣ аз 2 то +2 ва ҳарорати қабати мобайнии об аз қабати болоӣ ва қаъри он нисбатан гармтар мешавад.
Дар Антарктика солҳои 60 садаи соле 400 ҳазор т моҳӣ мегирифтанд, ки ин ҳам муносибати ғоратгарона ба захираҳои табиии Антарктика буда, ҳоло миқдори он то 100 ҳазор т маҳдуд карда шудааст.
Антарктика — ноҳияи Қутби Ҷанубии кураи Замин, ки қитъаи Антарктида ва хушкиҳои атрофи онро дар уқёнусҳои Атлантик, Ором ва Ҳинд , баҳрҳои Уэдделл, Росс, Амундсен ва Беллинсгаузен, инчунин ҷазираҳои Георгияи Ҷанубӣ, Сандвичеви Ҷанубӣ, Оркнейи Ҷанубӣ, Шетленди Ҷанубӣ ва ғайраро дар бар мегирад.
Фаъолияти эҷодиро аз нимаҳои солҳои сиюми асри гузашта шурӯъ карда, шеърҳои ӯзбекияш дар маҷмӯаҳои «Маяк» , «Таронаҳои рӯз» , «Муҳаббат» чоп шудаанд.
Пас аз анҷоми ҷанг ҷонишини муҳаррири рӯзномаи Округи ҳарбии Туркистон – “Фрунзоветс” ва баъди истеъфо аз хидмати ҳарбӣ ба Тоҷикистон баргашта котиби масъул , муҳаррири маҷаллаи “Шарқи сурх” , котиби Правленияи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон , ҷонишини раиси Кумитаи давлатии Телевизион ва радиошунавонии назди Совети Вазирони Тоҷикистон кор кардааст.
Фотеҳ Ниёзӣ (18 апрели соли 1914, гуз. Сӯфӣ Розиқи шаҳри Самарқанд – 1 сентябри соли 1991, шаҳри Душанбе) — нависанда, ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ.
Анқара заводҳои авиатсионӣ , тракторсозӣ, сементбарорӣ ва корхонаҳои саноати сабук, коркарди чӯб, хӯрокворӣ, чармгарӣ, истеҳсоли пашмина , маҳсулоти ҳунармандӣ дорад.
Дар Анқара мактабҳои олӣ (Донишгоҳи Шарқи Миёна, ки дар он Китобхонаи миллии Туркия ҷойгир аст), Академияи санъати тасвирӣ, консерватория, театрҳо, аз ҷумла Театри калони давлатӣ, Оркестри симфонии президентӣ, Мавзолеи нахустин Президенти Туркия Камол Отатурк ва ғайра воқеанд.
Аз ёдгориҳои меъморию таърихӣ маъбади Август , харобаҳои биноҳои давраи Руми Бостон, Қалъаи Анқара (дар он мақбараи Алоуддин мавҷуд аст, ки рамзи шаҳр ба ҳисоб меравад), Масҷиди Хоҷатеппа ҷолиби диққатанд.
Дар даврони шӯравӣ ин шаҳр — шаҳри махфӣ ба ҳисоб мерафт барои он, ки дар ин ҷо заводи коркарди маъдани уран, ки барои истифодаи яроқи қатли ом ва неруи атомӣ аз ҷониби ИҶШС амал мекард.
Дертар номи шаҳрро бо номи олими бузурги рус Курчатовск номгузорӣ карданӣ буданд, вале азбаски, шаҳр махфӣ ба ҳисоб мерафт, ба он номи ҳавонаварди қаҳрамони СССР Чкаловро гузоштанд.
Агар касалӣ тул кашад, ҳарорати бадани чорво баланд ва мултахдмаи чашмаш пурхун мешавад, аз даҳонаш кафки хунолуд ва аз биниаш хун меравад, дандон мехояд; баъзан исхоли хунин шуда, шикамаш дам мекунад.
Аз як гузориши Табарӣ бармеояд, ки қабилаҳои араб танҳо пас аз суқути Ҳахоманишиён ва сулолаи Ашкониён дар Баҳрайн маскун шуда, ба зинаи баландтари зиндагии қабилавӣ расидаанд.
Бар асоси маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ чунин менамояд, ки дар Баҳрайн фарҳангу забони эронӣ нуфузи афзун дошта, қабилаи арабҳои минтақа қавми омадаву муҳоҷир ба ҳисоб мерафтанд.
Таназзулу фурӯпошии давлати Сосониён ва паҳншавии дини ислом сарнавишти сиёсии минтақаи Баҳрайн-ро дар тӯли якчанд аср дигаргун карда, забону фарҳанги арабӣ ҷойгузини тамаддуни эронӣ шуд.
Дар Баҳрайн ба забонҳои арабӣ ва англисӣ теъдоди зиёди газета ва маҷаллаҳо нашр мешаванд: «ал-Айём», «Ахбору-л-Халиҷ», «Галф Дейли Нюс»; маҷаллаи «Садо-ал-усбуъ» ва ғайра; инчунин г-ҳои ҳизбҳои ғайрилегалии Ҷабҳаи озодии миллии Баҳрайн-«ал-Ҷамоҳир», Ҷабҳаи миллии Баҳрайн — «Хамса марис» ба табъ расида, дар тамоми Халиҷи Форс паҳн мешаванд.
Дар Манама қароргоҳи Агентии иттилоотии мамолики Халиҷи Форс (Баҳрайн, Ироқ, Қатар, Кувайт, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Арабистони Саудӣ), ки фаъолияташ соли 1978 шурӯъ шуда буд, амал мекунад.
Соли 2000 Идораи радио ва телевизиони Баҳрайн филми 33-қисмии телевизионии «Нийрон» -ро аз рӯи романи нависандаи тоҷик Ҷалол Икромӣ «Духтари оташ» ба навор гирифт, ки он борҳо аз тариқи шабакаҳои телевизионии давлатҳои Халиҷи Форс намоиш дода шудааст.
Баъди Ҷанги якуми ҷаҳонӣ дар мамлакат зарурати омӯхтани илмҳои замонро дарк карда, соли 1919 системаи мактабҳои давлатиро таъсис доданд (мактаби ал-Ҳидоя ал-Халифа дар Муҳаррак, 1926 — дар Манама, барои писарон).
Дар Баҳрайн Донишгоҳи Баҳрайн, коллеҷи тиббӣ, донишгоҳҳои хусусӣ , донишгоҳи байналмилалии хусусӣ, ки танҳо барои таълими занону духтарон таъсис ёфтааст , фаъолият доранд.
Асоси иқтисоди Баҳрайн-ро истихроҷ ва коркарди нафт ташкил карда , истеҳсоли гаҷ, оҳаксанг, алюминий, моҳидорӣ, гирифтани марворид ва исфанҷ мавқеъ доранд.
Дар ҳамсоягӣ бо қисми соҳилии Арабистони Саудӣ ва Қатар ҷойгир буда, аз 33 ҷазира иборат аст ва бузургтарини он — Баҳрайн бо Нимҷазираи Арабистон ба тавассути гарданаи 25-километрӣ пайваст мебошад.
Сайёҳон бештар аз кишварҳои ҳамсоя ва хориҷаи дур, махсусан барои иштирок дар яке аз зинаҳои Чемпионати ҷаҳон оид ба мусобиқаи автомобилҳо дар класси «Формула-1» — ҷиҳати иштирок дар супоридани ҷоизаи «Гран-при Баҳрайн» барои ғолибон меоянд .
барги анор байзашакли нӯгтез, анҷир панҷпарраи панҷамонанд, афлесун гирда ва нӯгтез, биҳӣ мудаввар ё байзашакли дарозрӯя, бодом нештармонанд ё байзашакл, гелос калони дандонадор, дӯлона яклухти паргӯша, мурӯд мудаввар ё байзашакли чармгун, лиму ғафси тухмшакл, олуболу думчадарози байзашакл ё дарозрӯяи дандонадор, санҷид борики бедандона, тут паҳни дандонадор, хурмо паҳни бедандона, шафтолу нештаршакли дандонадор, ток панҷашакл ва ғ.
Дар Готҳо доир ба пайдоиши некӣ ва бадӣ, ҳамчунин муборизаи доимии онҳо бо якдигар, дар боисти асосии дини зардуштӣ дар бораи «пиндори нек, гуфтори нек ва кирдори нек», Равони Гов ва Офаридагони Гов.
Беҳтарин тартиботе, ки ба васлия Ясно тарғиб мегардад, Арта вахишта ном дошта барои неруманд гардидани ҷомеаи барзгарону чорводорони муқимӣ, ободии кишвар, ривоҷи кишт, тариққи додани чорводорӣ баргардонанд.
Ҳамаи нерӯҳои ки барои он офарида шудаанд, ки бо ҳидояти мубадони покниҳод ва сипахсолорони қавмҳо ба парастиши Ахурамаздо, мадад ҷустан аз фариштагони некукор ва манфиати барзгарону чорводорон машғул бошанд, бо Аҳриман, Ажидаҳок , мубадони дурӯғгу, ки Карападҳо ном доштанд, ба муқобили зулм мубориза баранд, барои инсони пок роҳи расидан бо орзуро наздик намоянд.
Мувофики ахбори таърихи Авасто дар ду нусха дар 12 ҳазор пусти гов бо оби тило навишта шуда буд ва яке дар хазинаи шоҳи дар Персеполис ва дигаре дар маъбад нигоҳ дошта мешуд.
Оид ба мавкеи чунин гурӯҳхо, аз ҷумла, гилаи Зардушт шаходат медихад: „Бизоатмандон ва муттафикон аз ман ру тофтанд, чамоа нисбат ба ман номеҳрубон аст, ҳамчунон ки шаҳриёрони дуругпарасти кишвархо номеҳрубонанд“ 33.
Дар муқобил ғурури миллии онҳо бедор шуд ва номи миллати худро тоҷик-тоҷдор аз нажоди пок муаррифӣ сохтанд ва ба тарҷимаи осори хаттии худ ба арабӣ шурӯъ намуданд.
Дар замони халифа Маъмун, ки модараш аз тоҷикони Балх буд мубоҳисае байни диндорони мусулмон, насрониён ва иброниён ташкил карда шуд, ки дар он мубади зардуштӣ бо Номи Озарфаранбағ ширкат дошт.
Дар ин мубоҳиса Озарфаранбағ нисбат ба ҳамаи намояндагони динҳои дигар дастболо шуд ва халифа ба ӯ иҷозат дод, ки дар бораи Авасто ва ойини Зардушт китобе мураттаб кунад.
Бинобар маълумоти китоби пахлавии Шаҳристонҳои Эрон бо фармони шоҳ Виштосп Зардушт Авесторо дар 12000 пусти гов бо хати тило навишта, онро дар хазинаи оташкадаи шоҳаншоҳи ҷой дода буд.
Як далели дигар, вале ғайримустакиме оид ба роли баланди занон дар Осиёи Миёнаи бостон мавчуд аст чунон ки маълумот аст, дар замонҳои бостон ҳукмронии ноҳияҳои Осиёи Миёна — Уструшон ва Сугд лакаби „афшин“ доштаанд27.
У тафсирҳои куҳна ва дар ҳақиқат беасосро рад намуда, ин истилоҳро бо калимаи дар забони осетини бокимондаи — „кадбону“ макоиса намуд28.Ба акидаи В. И. Абаев занон — сарварони қабилаҳои сакои — массагети бояд ҳамин унвонро медоштанд.
Тамоми Авесто бо шеъри ҳиҷоӣ эҷод гардида, ҳар мисраъ аз панҷ то понздаҳ ҳиҷо буда, ағлаби фикрахо аз бандҳои 3-5 сатрӣ таркиб ёфтаанд, ки аксари ин сатрҳо аз 10-11 ҳиҷо иборатанд.
Нусхаи бостонтарини таҳрири дуввуми Авесто, ки соли 1278 рунавис шуда, то замони мо боқӣ мондааст, чоряки таҳрири сосонии онро фаро гирифта, тамоми илми авестошиносӣ ва дониши инсоният дар хусуси ин ойин дар пояи ҳамин таҳрири Авесто қарор гирифтааст.
Ин алифбо бо тамоми ҷузъиёташ коркардашуда имкон медод, ки матнҳои «Авесто» ба нигоҳ доштани тарзи талаффузи анъанавии ҷӯяндагони он аз давраи пайдоиши ин ёдгори хеле дақиқ ва саҳеҳ сабт гардад.
«Авесто»-и имрӯза аз китобҳои «Ясно» — «Назр» — «Ниёз», маҷмӯъи матнҳои маросимӣ; «Яштҳо» , сурудҳо дар васфи худоёни дини Зардуштӣ; «Видевдат» — «Қонун» ба муқобили «Девон» .
Ҳамин тавр «Авесто» на танҳо доир ба дини зардуштӣ, балки доир ба баъзе оину мазҳабҳои эронии қадим ва русумоти қабилавие, ки ба замони умумияти ҳиндуаврупоӣ дахл доранд, маълумот медиҳад.
Дар асри ХХ ба сабаби инкишофи забоншиносии муқоисавии наздики забони «Авесто» бо забони қадими хуб омхта шуда ва аз рӯи бисёр ёдгориҳои маълуми ҳиндӣ — ведоӣ «Ригведа» ва санскрит исбот гардид.
Ҳамчунин пайдо шудани мифтоҷи дуввумии забони машҳури эронии қадим, форсии қадим, мутолиа ва барасии минбаъдаи адабиёти зардуштии пас аз авестоӣ ва истифодаи васеъи маълумотҳои забоншиносии муқоисавии ҳиндуаврупоиро қайд кардан зарур аст.
Дар матнҳои авестои калимаи „майа“ аъзои оиларо ифода менамояд, дар баробари ин чунон ки И. Гершевия исбот кардааст, истилохи мазкур эзиди нигахбони хонадорониз ифода мекунад, ки мувофики тасаввуроти бостонии мардуми рус оми „парии хонаги“- ро гирифтааст.
Худи номи «Авесто» аз калимаи форсии миёнаи — -, баъдан — — ба маънии «асос» ва ғайра аст, ки бевосита ба матни маҳфуз мондаи «Авесто» дар зарфи мавҷудияти чандин асраи худ борҳо кодификатсия шудааст.
Ҳамаи ин кори тарҷумаи илмии «Авесто»-ро ҳанӯз мушкилоти зиёде дорад ва муътабартарин мутахасисон ҳам баъзе ҷойҳои муҳими «Авесто»-ро ба таври мухталиф тарҷума мекунанд.
Дар «Яшт»-и , 115 оварда шудааст: «Сарвари динии хонадон „нманӣа“: сарвари динии авлод — „висӣа“; сарвари динии қабила — „зантума“; сарвари динии мамлакат — „дахйума“: сарвари олии дии — „заратуштротэма“ номида мешавад.
Олимони имрӯза чунин маълумотро, яъне аслан вуҷуд доштани «Авесто»-и замони Ҳахоманишиёнро беасос мешуморанд ва баъзеҳо, ҳатто ба мавҷудияти матни ашконии «Авесто» ҳам шубҳа доранд.
Ба фармудаи Аҳура Маздо «Кассе, ки гандум мекорад, тухми неки мекорад, вақте ки гандумро барои кӯфтан омода месозад, девонро арак пахш мекунад, вақте ки онро ба осиёб мебарад, девон безобита мешавад, вақте ки хамирро барои пухтан тайёр мекунад, девон аз тарс ба доду фигон меояд».
Ба ҳамаи ин маҳдудиятҳо нигоҳ накарда, «Авесто» муҳимтарин ва ягона маъхазест барои равшан намудани таърихи қадимтарини эрониёни шарқӣ, яъне мардуми Осиёи Миёна, Афғонистон ва он қисмати Эрон, ки дар шафати Осиёи Миёна воқеъ гардида аст.
Дар ҳамин давра якчанд китобҳои дигар монанди «Ардовирафнома», «Минуи хирад», «Бундахишн» ва дигар адабиёти зардуштӣ навишта шуданд, ки мо аз онҳо дар бораи ойини Маздаясно маълумот мегирем.
То ба вуҷуд овардани алифбои авестоии ҳозиразамон матнҳои авестоие вуҷуд доштанд, ки бо алифбои дар асрҳои — пеш аз милод дар Эрону Осиёи Миёна мустаъмоли оромӣ таълиф ёфта буданд.
Муддатҳои зиёде «Авесто» мисли дигар ёдгориҳои динӣ ва ҳамосии ҳиндӣ ва эронӣ, ба таври шифоҳӣ, ки ягона нақш дақиқан маҳфуз мондан буд, нақл карда мешуд.
Номи Арнолд Швартсенеггер дар майдони «Гулгашти шуҳрат»- шаҳри Лос-Анҷелес сабт шудааст, ки онҷо синамогарони машҳуртарини кинокомпанияи Ҳолливуд номнавис шудаанд.