polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Яке аз усулҳои ояндадор табобати касалии санги талхадон, дар натиҷаи истифодабарии моддаҳои гуногуни органикӣ ва ғайриорганикӣ ба сифати маҳлулкунанда ҳалкунии санг бо тарзи кимиёвӣ мебошад.
Дар ин самт кормандони озмоишгоҳи фармакологӣ пайвастагии нави ҳосилнамуда, ҳосилаи трушии талхадон, дар қиёс бо пайвастагии маъмули ин гурӯҳ қобилияти зиёдтари ҳалкунии санги холестеринӣ «Урсослит»- ро дорад.
Натиҷаҳои таҳқиқоти фармако-биокимиёии «Урсослит» нишон дод, ки таъсири ифодаи холели-тикӣ, гипохолестеринемикӣ, гиполипидемикӣ ва гепатопетективӣ зоҳир намуда, ҷамъи таркиби трушии талха фосфолипидҳоро баланд мебардорад ва литогенияти талхаро кам мекунад.
Дар асоси дар Институти кимиё коркарднамудаи технологияи ҳосилкунии ғаноиши криолит- гилхок аз пасмондаҳои саноати алюминий ва ашёи хоми маъдании маҳаллӣ Дар заводи алюминии Тоҷик коргоҳ оид ба азнавкоркарди партовҳои истеҳсолоти алюмини сохта ба истифода дода шуд.
Ба мақсади рушди технологияи инноватсионӣ , дар сохтори Институти кимиё дар апрели соли 2015 шуъбаи технологияи инноватсионӣ таъсис дода шуд , ки Шуъбаи илмҳои физикӣ, риёзӣ, кимиёвӣ, геологии АИ ҶТ ба тасвиб расонидаанд.
Ин ду пешниҳоди тиҷоратӣ ба ҳам алоқаманданд ва дар апрели соли 2015 ба АИ ҶТ, Вазорати иқтисод ва савдои ҶТ барои гирифтани дастгирии молиявӣ ва маблағгузорӣ пешниҳод гардид .
Лоиҳаи инноватсионии «Намуди нави рӯйпӯши муҳофизатии рӯҳ-алюминий» якҷоя бо озмоишгоҳи «Маводҳои ба коррозия устувор»-и Институти кимиёи АИ ҶТ бо хароҷоти умумии 826,0 ҳазазор сомонӣ ба забони давлативу русӣ таҳия гардида ба Раёсати АИ ҶТ пешниҳод карда шуд.
Таркиби хӯлаҳои коркардшуда бо нахустпатенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳифз кардашуда, ба сифати рӯйпушҳои муҳофи-завии ашёҳои пӯлодӣ дар Шуъбаи илмӣ-тадқиқотии донишгоҳи озоди ш.
Ин хӯлаҳо чун рӯйпӯши анодӣ ва протектор барои аз зангзанӣ эмин доштани конструксияҳои пӯлодӣ, таҷҳизот ва иншоотҳо, инчунин барои маҳсулоти электротехникӣ чун рӯйпӯши кабелҳои электрикии шиддатнок ва ноқилҳо муайян шудаанд.
Лоиҳаи инноватсионии «Маводҳои доругии нав дар асоси компонентҳои рустаниҳои шифобахш» якҷоя бо озмоишгоҳи «Фармокология»-и Институти кимиёи АИ ҶТ бо хароҷоти умумии 450,0 ҳазазор.
Барои Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон технологияи ғайрифаъолсозии сӯзишвории моеъи мушакӣ коркард ва маҷмаъи ҳуҷҷатҳои меъёрӣ таҳия гардида, пурра истифодаи партовҳои он гузаронида шуд.
Конфронсҳои баргузор намуда, барои ба роҳ мондани робитаи эҷодӣ, гузаронидани таҳқиқоти муштарак мусоидат намуданд ва умуман ба сатҳи умумии таҳқиқотҳои дар Институт баргузор намуда, таъсири мусоид расониданд.
Никитини Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон 1 сентябри соли 1946 дар базаи озмоишгоҳи аналитикии шаҳри Ленинобод ва озмоишгоҳи кимиёвии шаҳри Сталинобод таъсис ёфта ва расман он 26 июли соли 1950 дар таркиби се озмоишгоҳ, чун Институт ба тасвиб расидааст.
Институти кимиёи ба номи В.И Никитини АИ ҶТ фаъолияти худро дар асоси қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи илм ва сиёсати давлатии илмӣ-техникӣ», «Дар бораи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон», Оинномаи Институти кимиё ба роҳ мемонад.
Яке аз созмондиҳанда ва директори доимии Институт дар муддати 25 сол доктори илми химия, академик АИ Тоҷикистон, Ходими хидматнишондодаи Илми Тоҷикистон, професор В.И Никитин, шогирди олими барҷастаи рус А.Е.
Бинобар ин, махсусан аз лаҳзаи ташкили Институти Кимиё дар таркиби он озмоишгоҳи синтези органикӣ, озмоишгоҳи химияи нафт ва ангишт ва инчунин озмоишгоҳи аналитикӣ амал мекунанд.
Барои таъмини таҳлили корҳои илмӣ - пажуҳишӣ, ҳанӯз соли 1946 озмоишгоҳи аналитикӣ ташкил карда шуд, ки дар он корҳо оид ба омӯзиши конҳои намаки Хоҷа-Муъмин ва Хоҷа-Сартез анҷом дода мешуданд.
Таҳқиқоти илмӣ оид ба химияи ғайриорганикӣ таҳти роҳбарии узви вобастаи АИ ҶТ Иван Алексеевич Глухов бо ҳалли яке аз проблемаи химия филизоти нодир ва парешхуранда , муайянсозии механизми реаксияи хлоркунонӣ ва омӯзиши табиати кимиёӣ ва хосияти ниҳоӣ ва фосилавии маҳсулоти реаксияҳои мазкур шурӯъ шуда буд.
Глухов оғоз гардид ва дар соли 1958 ин корро академик АИ ҶТ Пётр Михайлович Соложенкин роҳбари намуд ва дар соли 1962 дар Институти химия озмоишгоҳи ғанисозӣ ташкил карда шуд.
Барои омӯзиши раванди тасфияи физикӣ- кимиёвӣ кормандони озмоишгоҳ дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ яке аз аввалин шуда дар таҳқиқоти худ усули радиотайфбинии магнити - ро ҷорӣ намуд.
Дар Институти кимиё таҳқиқоти густурдаи захираҳои маҳаллии ашёи хоми карбондор ба мақсади ҷустуҷӯи роҳҳои имконпазири аз нав коркарди кимиёвии он ва истифодабарӣ дар иқтисодиёт бурда мешуд
Яке аз аввалин озмоишгоҳи дар соли 1946 ташкил намуда, озмоишгоҳи химияи нафт ва ангишт буд, ки баъдан ба озмоишгоҳи химияи нафт ва химияи ангишт ҷудо карда шуд.
Дар озмоишгоҳи химияи ангишт ба таври озмоишӣ маводи фарох оид ба оксидшавӣ ва омӯзиши маҳсулоти оксидшавии ангишти бӯр ва сангӣ гирифта ва ҷамъбаст гардид ва доираи зиёди корҳо оид ба омӯзиши кимиёвӣ ва кимиё - технологии конҳои ангишти Тоҷикистон анҷом дода шуд Маълум гардид, ки ангиштсанги калонтарин дар Осиёи Марказӣ кони Фон-Яғноб буда, ашёи хом барои ҳосилкунии кокси баландсифати металлургӣ ба шумор меравад.
Аз лаҳзаи ташкили Институти кимиёи АИ ҶТ дар таркиби он озмоишгоҳи синтези органикӣ амал мекунад, ки ном ва пажуҳиши анъанавии он то кунун бетағйир мондааст Ҳоло озмоишгоҳи мазкурро доктори илми кимиё, профессор М.Д.
Аз давраи ташкили озмоишгоҳ беш аз 3000 пайвастагиҳои бавуҷудомадаи набототӣ, маҳсулоти қатори синтези оксигендори маҳсули асетилинӣ, карбоматҳо, пайвастагиҳои алифатӣ ва хушбӯии сулфурдор, алкалоидҳои тағйирёфтаи берберин, папаверин, салсолидин, эфедрин, ситизин, кабудин ва ғ.
Дар пайдарҳамии гуногун ва поликонденситсияи охирини он имкон дод, ки якқатор полипептидҳои баландмолекуляри сохташон мураттаб - моделҳои синтетикии порчаҳои булӯрии баъзе сафедаҳои табиат – фиброинаи абрешим, коллагена, лизиноми ғанӣ ва фраксияи аргинини гистонҳо ва протаминҳо ҳосил карда шавад.
Соли 1980 Институт дар рушди таҳқиқоти бунёдӣ ва амалӣ, баланд бардоштани самарабахшӣ ва ихтисори муҳлати татбиқи натиҷаҳои илмӣ дар амалия ба муваффақиятҳои арзанда ноил гардид.
Ҳамин тавр, дар соли 1981 озмоишгоҳҳои Институт аз рӯи 23 мавзӯъ ихтироот гузарониданд, ки 8 мавзӯъи он оид ба ҳалли проблемаи илмӣ- техникии умумииттифоқӣ ва мавзӯъи махсусро фаро мегирифт.
Бо ибтикор ва роҳбари илмии олимони Институти кимиё дар давраи солҳои 70-90-уми асри гузашта се озмоишгоҳи озмоишӣ- истеҳсолӣ роҷеъ ба тавлиди партияи таҷрибавии мавод барои техникаи ҷадид, завод оид ба тавлиди алюмини софтозаи «Кондара», коргоҳи таҷрибавӣ- саноатӣ оид ба тавлиди моддаи пектинӣ дар назди ИСИА «Шаҳринав», «Заводи таҷрибавии Институти химия оид ба тавлиди намаки тиббӣ», «Падида», оид ба тавлиди дурдабанд барои обтозакунӣ сохта шуд.
Ба ҷуз таҳқиқоти фавқуззикр, дар бораи ихтирооти усули нави ҷудосозӣ ва тозакунии фторидҳои ишқордор ва аносири ишқоризаминиро бояд қайд кард , ки дар намуди монокристал хосияти баланди оптикиро доро мебошад.
Такмили минбаъдаи назария ва амалияи гудозиши зоннавӣ гузаронида шуд, ки он бо ҳосилкунии фавқуссофи филизот, хӯлаҳо дар асоси алюминӣ, бария, стронсий ва дигар филизот овард .
Озмоишгоҳи масолеҳи ба зангзанӣ тобовар дар Ҷумҳури ташкилоти асосӣ дар соҳаи ҳифзи филизот аз зангзанӣ гардид, аммо озмоишгоҳи кимиёи полимерҳои тиббӣ-биологӣ ташкилоти пешсаф оид ба иҷрои барномаи комплексии ҷумҳуриявӣ ба шумор меравад.
Дар доираи иҷрои барномаи мазкур дар соҳаи эҷоди полимерҳои таъйиноти тиббӣ дошта дар асоси мономерҳои этинилпиперидола ва моддаи пектинӣ саҳмаи арзанда гузошта шудааст.
Дар озмоишгоҳи нахбунёдкундаи полимерҳо таҳқиқоти васеъи қонунияти деструксияи гармотрушӣ ва устувории атсетатҳои селлюлозӣ ва полиамидҳо ва ҳамчунин оид ба истифодаи рангкунанда барои навъи полимерҳои нахҳосилкунанда ва тарзи ҳосилкунии селлюлозаи микробулӯрӣ гузаронида шуд .
Дар ахири солҳои 70-80-уми асри гузашта Институт кимиё ҳамасола беш аз 40 шаҳодатномаи муаллифӣ дарёфт намуд, ки як қатори он дар Англия, ИМА, Шветсария, Франсия ва дигар кишварҳо патент карда шудааст.
Аксарияти ихтирооти Институт ба тасвиб расида, дар истеҳсолот ҳам дар ҳудуди ҷумҳурӣ ва ҳам дар миқёси собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ҷорӣ карда шудааст.
Тарзи ҳосилкунии фторидҳои бария ва лития ва инчунин керамикаи оптикӣ дар Институти оптикии ба номи С, И. Вавилов ва заводи «Красный химик» истифода карда шуд, аммо реагент КТА-ДАФ дар комбинати кимиёвии Шостаков истеҳсол мегардид ва дар заводи заргарии Душанбе, заводи агрегатии Чебоксар ва заводи мошинсозии ваз-нини Жданов истифода карда мешуд.
Соложенкин ва кормандони он оид ба тасфияи маъдан дар заводҳои Комбинати металургии Алмалик, комбинати сурбу руҳӣ Адрасман ва хӯлаҳои алюминий дар Новокузнец, заводи гидрометаллургии Исфара ва инчунин дар иттиҳодияи истеҳсолии «Вектор» -и Урал, иттиҳодияи истеҳсолии « УралО-МО», заводи турбомотори , Иттиҳодияи истеҳсолии «Электромашин» мавриди истифода қарор гирифтаанд.
Синтез кардани пептидҳои хурдмолекулӣ зоҳиркунандаи таъсири иммунноомилӣ: бо усули инверсионӣ-волт-амперии муайянкунии симоб дар обҳои табиӣ ихтироъ гардид ва ҳамзамон шароити беҳтарини муайянкунии микроғаноиши мис, сурб, висмут, кадмия ва руҳ дар электроди симобдори қабати нуқрагин дар фториди барияи бо гуногунияти софӣ бо усули инверсионнии волтамперметрӣ муқаррар карда шуд.
Ғаниев, аввалин олими ихтироъкор дар Тоҷикистан, сазовори медали тилоии Созмони умумиҷаҳонии моликияти зеҳҳнӣ дар соли 1997 ва дорандаи мукофоти Муассисаҳои илми-таълимӣ ва санъти давлатҳои Исломӣ гардид.
Дар соҳаи тайёр кардани кадрҳои илмӣ Институт бо макотиби олии ҷумҳурӣ, аз ҷумла бо Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ, Донишгоҳи Техникии Тоҷикистон ба номи М. С. Осимӣ ва Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуали ибни Сино ҳамкорӣ мекунад.
Ҳамин тавр, донишҷуёни филиали Донишгоҳи Давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов ва Донишгоҳи технологии таҳқиқоти миллии Федератсияи Русия ҳамасола корҳоро оид ба барномаи таҳқиқоти корҳои илмӣ анҷом дода, таҳти роҳбарии кормандони илмии Институт, докторон ва номзадони илм корҳои курсӣ ва дипломиро ҳимоя мекунанд.
Дар Институт магистартура ва аспирантура аз руи ихтисосҳои зеринфаъолият менамояд: технологияи моддаҳои ғайриорганикӣ ; химияи физикӣ ; химияи органикӣ ; технологияи равандҳои электрохимиявӣ ва муҳофизат аз коррозия ; пайвастагиҳои фаромолекула ; химияи биоорганикӣ ; ва фармакология .
Аз рӯи ихтисосҳои номбаршуда дар Институт 2-нафар докторант, 24-нафар аспирант аз онҳо 13-нафар таҳсили рӯзона ва 11-нафар таҳсили ғоибона ва 5- нафар унвонҷӯ таҳсил менамоянд.
Дар тайёр кардани кадрҳои илмӣ дар назди Институти кимиё таъсиси ду Шӯрои дисертатсионӣ оид ба додани унвони илмии дараҷаи номзади илмҳо ва доктори илмҳо нақши арзанда бозидааст.
Дар ин шӯрои илмӣ барои Институти кимиё, макотиби олӣ ва муассисаҳои илмии ҷумҳурӣ дар давраи солҳои 2003- 2016 - 14 нафар доктор ва 134 нафар номзади илмӣ ҳимоя карданд.
Ҳоло дар Институти кимиё 13 доктори илмии асосӣ, 6 доктори илмҳо тибқи қарордод, 22 номзади илмҳои асосӣ ва 4 нафар тибқи қарордоди меҳнатӣ фаъолият мекунанд.
Никитини АИ ҶТ барои таҳсили магистрантон, аспирантон аз рӯи нақшаи қабул ба аспирантура дар соли 2017 аз рӯи ихтисосҳои зерин барои, ҳимояи диссертатсияҳо оид ба дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа , доктор аз рӯи ихтисос шурои илмӣ таъсис дода шуд:
Таҳқиқотҳои илмии муштарак бо олимони америкоӣ ва аврупоӣ гузаронида мешавад, ки ноилшавӣ ба натиҷаҳои арзанда овард ва дар маҷаллаҳои боэътимоди байналмилалӣ якҷоя мақолаҳо интишор менамоянд.
Ҳамкории Институт бо Марказҳои илмӣ - техникии байналмилалӣ дар асоси озмунӣ аз солҳои 2006 дар байни ҳафт кишвари минтақа ба гирифтани 10 лоиҳа ба маблағи 2,5 млн.
Никитини АИ ҶТ ва Маркази минтақавии Шарқии Депортаменти Давлатии ИМА оид ба кишоварзӣ дар доираи лоиҳаи шарики М БИТ Т-1419 ва Т-1420 ва лоиҳаи нав МБИТ -2148 таҳти роҳбарии профессор З.Қ.
Муҳидинов идома меёбад ва инчунин тибқи қарордоди 25 июли соли 2014 ба имзо расида, табодули илмӣ ва анҷомдиҳии таҳлилҳо дар таҷҳизоти дақиқияташ баланд ва арзишманд бурда мешавад.
Ҳамкории илмӣ дар доираи созишномаҳои қаблан ба имзо расида байни Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва якқатор донишгоҳҳои Ҷумҳурии Исломии Ирон ва Покистон, институти техникии физика ва кимиёи Синсезяни АИ ҶМ Чин шаҳри Урумчӣ, бо олимони Олмон, Итолиё, Фаронса, Австрия, Туркия ва Руминия дар доираи лоиҳаҳои Иттиҳоди Аврупо ва НАТО идома дорад.
Бо Марказҳои илмӣ ва ширкатҳои Қазақстан, Институти кимиё ва технологияи кимиёвии Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Қирғистан ва Маркази байналмилалии инноватсионии нанотехногияи Давлатҳои Муштаракул Манофеъ дар назди институти муттаҳидаи таҳқиқоти ядроӣ таҳқиқоти муштарак бурда мешавад.
Барои фаъолияти пурсамар дар соҳаи илм як қатор олимони Институт сазовори ҷоизаҳои байналмилалӣ гардиданд: академик Далер Набиҷонович Похҷонов дар с.2013 сазоворӣ ҷоизаи байнидавлатии ДММ, мукофоти «Звёзди Содружтства», н.и.
Дар соли 2017 академик Ғаниев Исатулло Наврузович ба Ҷоизаи нашриёти « ТОП» – и Ҷумҳурии Олмон «Ҳамчун пурмаҳсултарин муаллиф» аз Тоҷикистон мукофотонида шуд.
Ҳоло олимони Институт тамоми неруи худро бҳри сазовор истиқбол намудани чашни фархундаи таърихи миллат-30 солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон равона намуд истодаанд, то ки саҳмгузори милат бошанд.
«Пионери Тоҷикистон» солҳои 30-юми асри гузашта дар ташвиқу тарғиби маҳви бесаводии аҳолӣ – бачаҳову хонаводаҳои онҳо, саҳми худи бачаҳо дар босаводкунии калонсолон хидмат намуд.
Дар бораи наврасоне менавишт, ки ба бунёдкорони қисмати тоҷикистонии Канали калони Фарғона вақти танаффуси корӣ рӯзномаву маҷалла мехонданд, алоқачии байни қитъа­ҳои сохтмон буданд, корҳои дигари ёрирасониро иҷро менамуданд.
Солҳои 60-ум аз оҳанпораи ҷамъовардаи мактабиёни собиқ шаҳри Ленинобод ҳайкали Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ Домулло Азизовро тайёр карда, дар шаҳр гузоштанд.
Пас аз хатми мактаби миёнаи рақами 43 ноҳияи Рӯдакӣ ба Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон, факултаи журналистика ва тарҷумонӣ дохил гашта, тайи солҳои 1993-1998 таҳсили худро давом додааст.
Соли 2006 дар шуъбаи сиёсатшиносии Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ба сифати ходими илмӣ ва аз соли 2008 ба сифати ходими калони илмӣ ва аз моҳи январи соли 2014 то моҳи декабри соли 2016 дар шуъбаи масоили сиёсии муносибатҳои байналхалқӣ ба кори илмию таҳқиқотӣ машғул буд.
Ашӯралиев Муродалӣ Имомалиевич инчунин аз сентябри соли 2008 то ин ҷониб дар кафедраи туризми Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба сифати устоди калон, дотсент фаъолият намуда, аз фанни «Асосҳои меҳмоннавозӣ», «Асосҳои фаъолияти сайёҳӣ» ва «Ташкили хидматрасонӣ дар меҳмонхонаҳо ва тарабхонаҳо» ба донишҷӯён дарс мегӯяд.
Ашӯралиев Муродалӣ Имомалиевич муаллифи бештар аз 50 мақолаҳои илмӣ, инчунин муаллифи 2 монография, 7 дастури таълимӣ-методӣ дар ҳаммуалифӣ ва 1 китоби дарсӣ мебошад,
27 сентябри соли 2007 дар мавзӯъи «Тарбияти ахлоқии мактабиён дар суннатҳои педагогии мардуми тоҷик» дар Академияи илмҳои педагогӣ дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадӣ ҳимоя намуд.
Адабиёти эпистолярӣ — осори адабӣ-бадеӣ дар ҷинсу намудҳои гуногун, ки ба шаклу услуби нома ва ё мактуби як кас ва ё тарафайн навишта мешаванд ва онро хонандагон ҳамчун асарҳои бадеӣ, ёпублитсистӣ, ё ин ки танқиди адабиву адабиётшиносӣ мутолиа мекунанд.
Асарҳои Адабиёти эпистолярӣ аз ҷониби арбоби илму фарҳанг, адабиёту санъат, алломаву мутафаккирон, ходимони давлат ва дигарон навишташуда, моҳияти ҳам иҷтимоӣ, тарбиявию ахлоқӣ, эстетикӣ, илмиву назариявӣ ва ҳам умумиилмӣ, умуми ҷамъиятӣ ва ҳатто умумибашарӣ пайдо мекунанд.
Чунин мактубҳо ва маълумотномаҳо аввалан байни ду муаллиф ва ё гурӯҳи маҳдуди суроғадорон навишташаванд ҳам, ба сабаби моҳияти умуми ҷомеавӣ доштанашон вақимами башарӣ пайдо карданашон аз он доираҳо берун мебароянд.
Ба сабаби он ки асари Адабиёти эпистолярӣ гоҳо камтар ва гоҳо бештар хусусияти фардиву шахсӣ – субъективӣ дорад, дарон «ман»-и муаллифро возеҳтар ва зиёдтару равшантар дарёб кардан мумкин аст.
Бинобар ҳамин аз шаклу услубу забони ҳар як мактубунома, забону наҳв ва хату навиштаҷоти нависанда, ҳунарманд, олим ва мутафаккиру арбоби давлат шахсияти муаллифи онро донистан ва муайянкардан мумкин аст.
Дар айни замон ҳар як муаллиф мувофиқи салиқа, табъ ва талаботи сабку услуби хоси худ бо тарзи баён, наҳв, истифодаи захираи луғавии забон аз усулу равияи содатарину осонтарин сар карда то мавҳумтарину маҷҳултарин ва мураккабтарину мустаортарин асарҳои номавиашро эҷод менамояд.
Паскал , Ф. Честерфилд ва дигарон шакл гирифта, бо романҳои ба тарзи нома эҷодшуда – «Памела», «Кларисса»-и С. Ричардсон, «Ҳамфри Клинкер»-и П. Смолетт, «Юлия, ё ин ки Элоизаи ҷавон»-и Ж. Ж. Руссо, «Ғаму андӯҳи Вертери ҷавон»-и И. В. Гёте ва дигарон такомул ёфт.
Дар Россия асрҳои 18 – 20 «Очеркҳо ва ҳуҷҷатҳо»-и И. М. Карамзин, «Номаҳои сайёҳи якум»-и Д. И. Фонвизин, «Мактубҳои фалсафӣ»-и П. Я.
Чаадаев, «Мунтахабе аз мукотиба бо дӯстон»-и Н. В. Гогол, «Мактуб ба Гогол»-и В. Г. Белинский, «Мактубҳои А. Блок ба занаш» ва ғайра навишта шудаанд.
Дар адабиёти гузаштаи тоҷик нома ва номанигорӣ, руқаот вуҷуд доштанд, вале аз ҷиҳати тарзу услуби эҷод, мазмуну мундариҷа пурра ба Адабиёти эпистолярӣ ба мафҳуми европагӣ мувофиқат намекунанд.
Инчунин номаҳо , ки адибон ба ҳамдигар ирсол менамоянд, масалан, мукотибаи Садриддин Айнӣ ва Абулқосим Лоҳутӣ, мактубҳои ба адибону забоншиносон навиштаи Садриддин Айнӣ, мактубҳое, ки мунаққидон ба адибон менависанд, номаҳое, ки дар саҳифаҳои матбуот ба табъ мерасанд ва ғайра намунае аз Адабиёти эпистолярӣ ба шумор мераванд.
Маҳмадов Абдураҳмон Наврӯзович факултаи забон ва адабиёти руси Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлобро соли 1984 хатм намуда, дар ҳамин ҷо чун ассистенти кафедраи коммунизми илмӣ ба фаъолият пардохт.
Доманаи таҳқиқоташ васеъ аст, бобати асосҳои сиёсатшиносӣ, амнияти миллии Тоҷикистон ва роҳҳои таъмини он, низои сиёсӣ ва ҷомеаи муосир, ахлоқи сиёсӣ ва ҷанбаҳои иҷтимоии он, риторика ё илми суханпардозӣ ва мубоҳисаҳои сиёсӣ ва ғайра беш аз дусад таълифот ба табъ расондааст.
Муаллифи зиёда аз 80 асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва оммавӣ аст, ки дар онҳо масъалаҳои ҳамкории мактаб ва оила дар тарбияи ахлоқии мактаббачагони хурдсол, мақоми арзишҳои миллӣ ва умумибашарӣ дар тарбияи инсон, ақидаҳои мутафаккирони адабиёти форсу тоҷик оид ба тарбияи насли наврас баррасӣ шудаанд.
Инчунин Раиси Ассотсиатсияи омӯзгорони забони олмонии ҷумҳурӣ, Раиси Ҷамъияти дӯстии “Тоҷикистон-Олмон” ва узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон мебошад.
Муаллифи зиёда аз 100 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, китобҳои дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ оид ба услуб, расму оин ва типологияи муқоисавии забонҳои тоҷикию олмонӣ, аз ҷумла “Забони олмонӣ барои синфи 5” , “Забони олмонӣ барои синфи 7” , “Забони олмонӣ барои синфи 8” , “Забони олмонӣ барои синфи 9” , “Забони тоҷикӣ барои олмониён”, қисми 1 , “Забони тоҷикӣ барои олмониён”, қисми 2 , “Муҳовараи тоҷикӣ-олмонӣ” ҷилдҳои 1 ва 2 , хрестоматияи “Қиссаҳои ду фарҳанг” мебошад.
Дар мақолаҳояш зудомӯзии забонҳои тоҷикӣ ва олмонӣ, тарзҳои шавқовар гузаронидани дарсҳои забони олмонӣ ба тоҷикон ва забони тоҷикӣ ба олмониён, расму оини тоҷикону олмониён инъикос гардидаанд.
Барои хидматҳои арзандааш бо нишони сарисинагии “Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон” , ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи давлатии радио ва телевизиони Ҷумҳурии Тоҷикистон Кумитаи ҳизби коммунисти Тоҷикистон, раҳматномаҳои Консули генералии ИҶШС дар шаҳри Лейпсиги Олмон, Сафири Ҷумҳурии Федеролии Олмон дар Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз гардидааст.
Хайрулло Сайфуллоев (Сайфуллоев Хайрулло Ғайбуллоевич тав. 22 феврали 1948, деҳаи Лаби Ҷӯйи ноҳияи Турсунзода), забоншинос, номзади илмҳои филологӣ , дотсент .
Вазорати дифоъи Тоҷикистон дар соли 2018 хостори тоҷикисозии дараҷаҳои низомии Нерӯҳои мусаллаҳи ин кишвар шуд ва аз Кумитаи забону истилоҳоти Тоҷикистон дархост кард, ки баробарҳои тоҷикӣ барои дараҷаҳои низомии русӣ пешниҳод кунад.
Умед Ҷайҳонӣ, узви коргурӯҳи муштараки вожагузинии Кумитаи забону истилоҳот ва Вазорати дифоъи Тоҷикистон, бо пайравӣ аз усули таърихгароӣ, пайвастагӣ, ҳамгунсозӣ ва стандартисозии истилоҳоти низомӣ дар миёни кишварҳои форсизабон, вожаҳои артиш, сипоҳ, лашкар, гунд, ҳанг, гурдон, вашт, таҳм, гурӯҳ ва радаро ба тартиб ба ҷои истилоҳоти русии армия, корпус, дивизия, бригада, полк, баталион, рота, взвод, отделение ва звено пешниҳод кард.
Вай ҳамчунин аз ин вожаҳо барои фармондеҳони ин ягонҳои артишӣ, ба тартиб, дараҷаҳои артишсолор, сипаҳсолор, лашкарсолор, гундсолор, сарҳанг, саргурд, сарвашт, таҳмбон, гурӯҳбон ва радабонро пешниҳод кард, ки аз истилоҳоту алқоб ва маносиби низомии даврони Ашкониён, Сосониён, Сомониён ва дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон баргирифта ва ё аз рӯи онҳо сохта шудаанд.
Ба рутбаи ҳарбии хидматчии ҳарбие, ки ихтисоси қайди ҳарбии ҳуқуқӣ, тиббӣ дорад, мутобиқан калимаҳои «адлия», «хидмати тиббӣ», илова карда мешавад.
Ҷорӣ намудани рутбаҳои хидматӣ, махсус ё дараҷаи ихтисосии ба рутбаҳои ҳарбӣ монанд барои шахсони мансабдор, кормандон ва хидматчиёни вазорату идораҳо, корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ манъ аст.
Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, даҳа бо отделение, сада бо рота, ҳазора бо полк, бевара бо дивизия ва сипоҳ бо армия баробар мешаванд.
Бо ҳамин қиёс, даҳбад бо сержант ё старшина, садбад бо лейтенант ё капитан, ҳазорбад бо майор ё полковник, беварабад бо генерал-майор ё генерал-лейтенант ва сипаҳбад бо генерал-полковник ё генерали артиш баробар мешаванд.
Дар Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қӯшунҳо ва сохтори ҳарбӣ чунин ҳайати хидматчиёни ҳарбӣ муайян карда шуда, мувофиқан рутбаҳои ҳарбии зерин аз тарафи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад:
Рутбаҳои ҳарбӣ дар Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ» муқаррар карда мешаванд.
Аз соли 2016 ассистенти кафедраи телекоммуникатсия, аз соли 2017 то инҷониб муовини директор оид ба илм ва инноватсияи коллеҷи техникии ДТТ ба номи академик М.Осимӣ шуда фаъолият намуда истодааст.
Соли 2017 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯи « Влияние углеродных нанотрубок на изменение тепло-,температурапроводности и плотности жидкого диэтилового эфира» ҷамъбаст намуда, дар шаҳри Қазони Федератсияи Россия ҳимоя намудааст.
Дар ин муддат шеъру навиштаҳояш дар рӯзномаҳои «Тоҷикистони советӣ», «Комсомоли Тоҷикистон», «Ҳақиқати Ленинобод», «Ҳақиқати Ӯзбекистон», «Бадахшони советӣ», «Коммунисти Исфара», «Коммунист», «Роҳи коммунизм», «Роҳи ленинӣ», «Паёми Душанбе» ва маҷаллаҳои «Машъал», «Занони Тоҷикистон», «Садои Шарқ», «Помир» бо мазмунҳои тоза ба тоза нашр мешуданд.
Баъди хатми Институти адабии шаҳри Маскав ба ҳайси муҳаррир ва ходими адабӣ дар нашриёти «Ирфон» фаъолият намуда, ҳамзамон бо матбуоти даврӣ ҳамкориҳои хуб дошт.
Махсум Олимӣ дар баробари фаъолияти шоирию рӯзноманигорӣ, инчунин ба тарҷумаи осори халқҳои шӯравӣ низ машғул шуда, шеърҳои шоирон Тоҳир Тохис , Мӯсо Низом , Арбен Кардашов, Райсат Саидова , Рашад , Оразгул Оннаева , Олег Хлебников , Анатолий Сафронов, Албертина Иванова, Виктор Авотиниш , Лорина Бэлтияну , Морис Посхишвили ва Надежда Емеляноваро ба забони тоҷикӣ тарҷума намуда, дар матбуоти даврӣ ба нашр расонидааст.
Махсум Олимӣ солҳои 1985 то 1991 дар Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, маҷаллаи «Занони Тоҷикистон», Радиои Тоҷикистон ва рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» ба ҳайси хабарнигор кору фаъолият кардааст.
Махсусан солҳои 1987-1989 ҳангоми дар рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» ба ҳайси хабарнигори шуъбаи маориф ва фарҳанг кор карданаш ӯ бештар ба масъалаҳои мубрами соҳаи маориф, забон ва адабиёт рӯ оварда, як силсила мақолаҳои ҷолиб навиштааст.
Ба шеъргӯӣ соли 1973 сар карда, соли 1973 баъди хатми мактаби миёна ба Омӯзишгоҳи энергетикии шаҳри Қӯрғонтеппа дохил шуда, онро соли 1978 ба итмом расонидааст.
Ҳамчунин, дар давраи донишҷӯияш дар шаҳри Қӯрғонтеппа шеъру таронаҳояш дар саҳифаҳои рӯзномаи «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа», «Ҷавонони Тоҷикистон» ва «Маориф ва маданият» пайваста чоп мешуданд.
Ба мақсади бартараф кардани бесаводӣ ва чаласаводӣ дар байни калонсолону ҷавонон Шӯрои Комиссарони халқи ҷумҳурӣ 14 феврали 1941 «Дар бораи тамоман барҳам додани бесаводӣ дар Тоҷикистон» қарор қабул кард.
Бо вуҷуди ин, дар натиҷаи кори самараноки кормандони маорифи халқ миқдори мактабҳои маҳви бесаводӣ ва шунавандагони онҳо зиёд шуда, соли 1943 дар онҳо 36900 кас савод омӯхтанд.