polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Саҳначаҳои драмавии мардумӣ дар мавзӯъҳои гуногуни ҳаётӣ, касбу кор, муносибатҳои ҳаррӯзаи одамон эҷод шуда, ноадолатиҳои замона, хислатҳои зишти намояндаҳои табақаҳои мухталифро ошкор менамуданд ва барои беҳбуди вазъият ва ислоҳи камбудиҳо таъсири муайяне доштанд.
Масхарабозҳо бо иҷрои нақшҳои хандаовару шавқангези худ мардуми одиро аз мушкилоти рӯзгор, ғаму ғуссаи зиндагӣ, хастагиҳои кори ҳамарӯза, соате бошад ҳам, фориғ мекарданд, хулқу хисоли зиштро масхара намуда, адлу инсоф ва аъмоли некро тарғиб менамуданд.
Драмаҳои халқӣ дар қатори дигар жанрҳои фолклор, ба монанди сурудҳои ҳаҷвӣ, латифа ва афсонаҳои маишӣ мақсаду орзуи халқи заҳматкаш, мардумпарварӣ, ахлоқи неки онҳоро ба хубӣ инъикос намуда, муборизаи мардумро бар зидди ноадолатиҳои иҷтимоӣ ва ахлоқӣ ифода мекунанд.
Театрҳои халқӣ то миёнаҳои садаи маъмул буданд ва баъдан бо ривоҷ ёфтани театри замонавии касбӣ, ба вуҷуд омадани намудҳои дигари санъат ва воситаҳои пахши асарҳои бадеию ҳунарӣ, аз ҷумла телевизион ва радио, театри суннатии мардумӣ рӯ ба инқироз овард.
Таҳиягарон ва иҷрокунандагони нақшҳои драмаи халқӣ, асосан, ҳамон масхарабозон ва ширинкороне буданд, ки дар байни мардум шуҳрат ёфта, эҳтиёҷоти аҳли хонаводаи худро аз рӯйи ҳамин пеша таъмин менамуданд.
Театри суннатии тоҷикон дар шаклҳои гуногуни иҷроӣ: рақсҳои тақлидӣ, пантомимаҳо дар образҳои ҷонварону махлуқот, масхарабозӣ, намоишҳои бадеии саҳнавӣ, сирки халқӣ, зочабозӣ, бозиҳои сужетдор, шуъбадабозӣ, корвони шодӣ ва дигар ҳунарҳои халқӣ таҷассум ёфтааст.
Қалъаи Ғозималик дар баландии қаторкуҳи Ғозималик аз тарафи шимол ба шимолу ғарбии деҳаи Куҳичим чанд қалъа бо номи қалъаи Гусар, қалъаи Ғозималик , қалъаи Дустак ҷойгир шудаанд.
Тарафи ҷанубӣ-шарқӣ бошад, ба андозаи 1,5 - 2,5 метр пасттар буда, дар он низ баландии байзашакл ба назар мерасад, якумаш зиёда аз 3,00х5,00 метр ва дуюмаш бошад, 20х10 метр буда, аз шимол ба ҷануб тӯл кашидааст.
Дар физикаи релятивистӣ ду мазмуни асосӣ баррасӣ мешаванд: Суръати рӯшноӣ дар хало барои ҳама системаҳои координатаҳо, ки нисбати ҳамдигар ростхаттаву мунтазам ҳаракат мекунанд, яксон аст.
Назарияи умумии нисбият ба асли ҳамарзии қувваҳои ҷозиба ва инерсия такя карда, мафҳуми «фазо ва Вақти чорченаи Минковский»-ро барои мавридҳои системаҳои сарҳисоби ғайриинерсиалӣ ва майдонҳои ҷозиба ҷамъбаст намуд.
Дар чунин система эталони сония баробари 9192631770 даври афканиш буда, он ба гузариши байни ду савияи фавқуннозуки ҳолати асосии атоми сезий-133 ҳангоми мавҷуд набудани ангезиши майдонҳои беруна мувофиқ аст.
Симои фазавии чунин ҳодисаҳо бо нуқтаи аз рӯйи ягон масир ҳаракаткунанда тавсиф ёфта, дар навбати худ ба даврӣ (агар дар ҳодиса даврият аниқ мушоҳида шавад; симои фазавӣ – хатти сарбаста), квазидаврӣ (агар ҳодиса аниқ даврӣ набошад, вале дар ягон ҳудуди хурд чун даврӣ мемонад; симои фазавӣ – тақр. хатти сарбаста) ва хаотикӣ тақсим мешаванд;
Дар механикаи квантӣ таносуби номуайянӣ барои Вақт ва энергия мавҷуд аст: қонуни бақои энергияро дар системаи сарбаста бо ду андозагирӣ, фосилаи Вақти байни онҳо бо саҳеҳии то бузургии дараҷааш ћ/, метавон тафтиш кард.
Ҳангоми ба қувваи барқ пайвастани муҳаррик дар статор майдони магнитии доирашакли даврзананда ҳосил мешавад, ки дар натиҷаи индуксия ба ғалтаки сарбастаи ротор таъсир мерасонад ва дар ротор ҷараёни индуксионӣ ба вуҷуд меояд.
Ҳангоми пайваст кардани ғалтакҳои статор ба шабакаи сефазагӣ майдони даврзананда ҳосил мешавад, чунки ҷараёнҳои дар фазаҳои ғалтакбуда, ки дар муҳит нисбати якдигар бо фарқияти 120 ҷой гирифтаанд, аз ҷиҳати фаза низ нисбати якдигар 120 фарқ мекунанд.
«Лашкардор» низ аз истилоҳоти куҳани низомӣ ва ба маънои «идоракунанда ва фармондеҳи лашкар» аст ва «амалу шуғли лашкардор; нигаҳдории лашкар; фармондеҳии лашкар»-ро «лашкардорӣ» мегуфтанд.
Сипаҳдор ё сипоҳдор аз истилоҳоти куҳани низомӣ ва мутародиф бо «сипаҳсолор» ва «фармонраво; подшоҳ» аст ва «сипаҳдорӣ» низ «амали сипаҳдор, сардории сипоҳ, фармондеҳӣ»-ро мегуфтанд.
Чун яке аз куҳантарин маъниҳои разм — «рада» буда, ки номи хурдтарин ягони размӣ дар нерӯҳои мусаллаҳ аст, ِ «размдор» дар қиёс бо сипаҳдор ва лашкардор ба маънои “фармондеҳи рада” гирифта шудааст, ки мақоми созмонии ӯро дар силсиламаротиби низомӣ бозтоб медиҳад.
Размдор — дараҷае размоварӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз размовар ва поинтар аз разморо дорад ва баробар бо новразмдор дар нерӯи дарёӣ аст; сержант.
биополимерҳои омехта, ки аз қисмҳои сафедавӣ ва ғайрисафедавӣ таркиб ёфтаанд , дар бунёди иммунитет, шахшавӣ ва муайян кардани гурӯҳҳои хун аҳаммияти бузург доранд.
Онҳо дар табиати зинда аҳаммияти калон доранд, зеро манбаи энергияи захиравӣ , қисми таркибии сохти девораи ҳуҷайраи рустаниҳо , бактерияҳо , занбӯруғҳо , ҳамчунин унсури таркибии як қатор моддаҳои ҳаётан муҳим мебошанд.
Бо мурури замон аз байни иҷрокунандагони намоишҳои гуногуни театри халқӣ санъаткороне пайдо шуданд, ки онҳоро дар Юнони Қадим мим, дар Россия скоморох, дар Европаи Ғарбӣ жонглёр, шпилман, дар Осиёи Мӣёна шӯъбадабоз, масхарабоз ва ғайра меномиданд.
Азбаски намоиш дар байни издиҳом, дар шароити пурмағал ҷараён мегирифт, актёрон ҳангоми ҳунарнамоӣ ба имову ишора ва ҳаракот бештар аҳамият мододанд, баланд гап мезаданд, кӯшиш мекарданд, ки характери офаридаистодаашонро тавассути муболиға ҳарчи боварибахш ифода намоянд.
Ин унвон ба дастаҳои ҳаваскорони пуртаҷрибаи дорои ҳайати эҷодии устувор, ки барои дар саҳна офаридани спектакл шароиту имконият доранд ва аз уҳдаи тартиб додани репертуар мебароянд, дода мешавад.
ҷойивазкунии овозҳо — «канор» — «карой», «пардез — «шаҳрез» , «таспидан» — «тапсидан»), аз калимаҳои забонҳои гуногун сохта шуданн як калимаи мураккаб («чойхоначӣ», аз калимаи хитоии «чой», тоҷикӣ — «хона» ва суффикси калимасозӣ туркӣ — «чӣ») ва ғ.
Тағйироти гуногуни фонетикӣ ва морфологиро ба назар гирифта решашиносии калимаҳои гуногун аз ҷумли «ангишт» , «кярм» , «корд», «курта», «калтак» (русӣ — «кроить», «кройка», «край», «окраина», «короткий», «черта», «чертить», калимаҳои юнонию лотинии «кризис», «критика», «декрет», «секрет» ва ғ., ки маънои ибтидоиашон «буридан», «реза кардан», «пора кардан» мебошад) па ғ.
Решашиносии забонҳои дар асоси методи муқоисавӣ-таърихӣ омухташуда бештар инкишоф ёфтааст; решашиносӣ ба маънои дигараш натиҷаи тадқиқот оид ба таърихи пайдоиши калима мебошад.
муайян кардани алоқаи калимаҳои бохтан ва бозидан, равзани тоҷикӣ ва -и яғнобӣ, алоқаи калима ва морфемаҳои «пи», «пид», ва калимаҳои «пистон», «пиёба», «фарбеҳ» ва ғ.
дар решашиносии халқӣ калимаи «даҳмарда»-ро ба «даҳ» ва «мард» ҷудо мекунанд, ҳол он ки ин калима аз — «донишманд» ва — «мард», «одам»-и забонҳои қадимии эронӣ таркиб ёфтааст.
Аз соли 1992 дар аспирантураи Донишгоҳи давлатии педагогии шаҳри Москва таҳсил намуда корҳои илмии худро дар мавзӯи “Бозиҳои дидактикӣ чун воситаи активонии раванди таълимӣ” ҷамъбаст намуда дар ДДПМ рисолаи номзадии худро дифоъ намудааст.
Ичунин фаъолияти илмии ӯ ба соҳаҳои педагогика ва методикаи фанҳои математика, геометрия ва ғайра нигарон буда маҳз дар заминаи ин тахқиқоту пажӯҳишот зери роҳбарии ӯ беш аз 15 нафар унвонҷӯён рисолаҳои номзадии худро дифоъ намуданд.
Соли 1973 баъди хатми мактаби миёнаи 12 Хуҷанд ба Донишгоҳи давлатии педагогии шаҳри Ленинобод, факулӣтети физика шуъбаи нақшакашӣ, расмкашӣ ва таълими меҳнат дохил шуда онро соли 1978 бо баҳоҳои хубу аъло хатм намудааст.
Ғафуров ба ҳайси муаллими фанни нақшакашӣ ва расм ва аз соли 1989 то инҷониб дар кафедраи нақшакашӣ, геометрияи тасвирӣ ва методикаи таълими Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.
Аз соли 2003 то 2007 муовини декани факултети санъати тасвирӣ ва технология оид ба илм, солҳои 2007 – 2015 декани факултети номбурда ва аз соли 2015 то кунун дар вазифаи мудири кафедраи нақшакашӣ геометрияи тасвирӣ ва методикаи таълим фаъолият мебарад.
Инчунин дар ҷумҳурӣ 13 муассисаи томактабии хусусӣ мавҷуданд: 11-то дар шаҳри Душанбе, 1-то дар вилояти Суғд, 1-то дар шаҳри Кӯлоби вилояти Хатлон.
Ин эпопеяи миқёсан беназир (қисми дувум – «Зигфрид», 1871; севум – «Шоми худоён», 1874; чорум драма-мистерияи «Пасифал», 1882, Байрейт) аз рӯйи асотири олмониву скандинавиягӣ навишта шудааст.
Ӯ операро бо драмаи мусиқӣ мутобиқ намуда, барои симфониякунонии опера хидмати бузург кард, ҳайати оркестрро миқдоран зиёд ва нақши гурӯҳҳои алоҳидаро ба таври нав муайян намуд.
Ҳукумати Ҳиндустон барои маҳви бесаводӣ дар байни Бҳилҳо корҳои зиёдеро анҷом медиҳад, вале ҳоло ҳам қисми зиёди фарзандон ҳамроҳи волидайн ба корҳои муздурӣ машғул шуда, аз таълиму тарбия дур мондаанд.
Бинобар маълумоти солномаҳои таърихӣ ва осори хаттии ҳиндиву гуҷаротӣ, дар сарзамини маскунии бҳилҳо иттиҳодияҳои сиёсие вуҷуд доштанд, ки онҳоро пешвоёни қабилаҳо сарварӣ мекарданд.
Бҳилҳо танҳо дар давраи истилогариҳои раҷпутҳо соҳибихтиёрии худро аз даст дода, масканҳояшонро дар ҳамвориҳо тарк карда, ба ҷангалзорҳо ва кӯҳҳо паноҳ бурданд.
Солҳои охир, дар Тоҷикистон ширкатҳои гуногун — ҶСП «Индиго Тоҷикистон» , ҶСП «ТТ-Мобайл» , ҶСП «Вавилон Мобайл» ва ҶДММ «Таком» , «Таджиктелеком», «Телеком-технолоджи», хидматрасониро дар бозори алоқаи мобилии телефонӣ ба сомон расонида истодаанд.
Тибқи маълумоти соли 2017 дар Тоҷикистон шумораи истифодабарандагони Интернет дар якҷоягӣ бо истифодабарандагони интернети мобилӣ ва маҳаллӣ дар Тоҷикистон 2,3 млн нафарро ташкил медиҳад.
Бино бар иттилои соли 2016 Тоҷикистон аз ҷиҳати шумораи истифодабарандагони шабакаи интернет дар мақоми 114-ум қарор дошт ва дар қаламрави Тоҷикистон шумораи истифодабарандагони интернет ба 1,6 миллион нафар расида ин адад 18,7 % аз шумораи умумии аҳолиии кишварро ташкил медиҳад.
Ба унвони як навъи иртибот, технологияи интернетӣ дар Тоҷикистон дар миёнаҳои солҳои 90-уми асри гузашта — замоне, ки созмони байналмилалии дар Душанбе ва як қатор шаҳрҳои калони Тоҷикистон почтаҳои электронӣ роҳандозӣ кард, пайдо шуд.
Соли 2019 бино ба маълумотҳои раддабандии глобалии оид ба суръати интернети мобилӣ — Тоҷикистон ҷойи 132-умро аз байни 141 кишвари дунё, аз рӯи суръати интернети хонаводагӣ - 108-умро аз 176 кишвар ишғол кардааст.
Инқилоби интернетӣ дар Тоҷикистон соли 2005, замоне ки барои аввалин бор дар ҷаҳон, аз ҷумла дар кишвари мо иртиботи мобилӣ бо стандарти 3 муаррифӣ ва бомуваффақият озмоиш шуд, рух дод.
Чун истилоҳи адабиётшиносӣ маҷмӯаест, ки дар он дӯстдорони адабиёт, адибони касбӣ, шоирону нависандагон ашъори писандидаашонро ҷамъ меоварданд ва он ба шакли маҷмӯа, китоб ё китобчае сурат мегирифт.
Ба воситаи онҳо ашъори баъзе шоирони гумноми асрҳои гузаштаро, ки ба шакли девон ё маҷмӯае надаромадаанд ва ё девонашон, ки то ҳол пайдо нагардидааст ва ё аз байн рафтааст гирдоварӣ, барқарор ва бозсозӣ намудан мумкин аст.
Дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ беш аз 140 баёз зери рақамҳои пайдарҳами 1509—1645 нигаҳдорӣ мешаванд.
Китоб ё китобчаеро, ки дар он матолибе судманд аз қабили дуо, оятҳои Қуръон, калимаву ибораҳо, ҷумлаҳои ахлоқӣ, фалсафӣ, пандомӯз сабт мегардиданд, низ баёз мегуфтанд.
Соли 1932 хидмат дар сафҳои Артиши Шӯравӣ, 1933 мудири шуъбаи ташкилии Комитети иҷроияи ноҳияи Орҷоникидзеобод, 1940 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г.
Одил Маҷлисов (тав. 1910, деҳаи Орварди Дарвози Афғонистон – ваф. 7.11.1990, шаҳри Душанбе), муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих , профессор , Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон .
Қисми зиёди аҳолиаш солҳои 1960-66 бо мақсади обод кардани заминҳои бекорхобида ва рушди пахтакорӣ аз ноҳияи собиқ Шӯрообод, имрӯза Шамсиддин Шоҳин ба ин деҳа кӯчонда шудаанд.
Аввилн кӯча дар ин деҳа бо номи Девдор ташкил шудааст, зеро сокинони ин кӯча номи деҳаи худро аз ноҳияи собиқ Шӯрообод, ки он ҳам Девдор ном дошт, дар ин ҷо номгузорӣ намуданд.
Баъди солҳои 1990 бо сабаби зиёд шудани аҳолӣ, аз қисми болоии ҷамоат деҳоти Гулшан барои сокинон заминҳо ҷиҳати бунёди хонаҳои истиқоматӣ ҷудо карда шуд ва кӯча ва ё маҳаллаи наве бо номи Алиобод ташкил гардид.
Шоир Гадомад Султонов, сарвари бригадаи хидматнишондода Қудратулло Иззатуллоев, собиқ вакили Шӯрои Олии ИҶШС, механизатори пешқадам ва қаҳрамонмодар Мевагул Ғозиева, собиқадор ва аълочии маориф Одина Пирӣ дар ҳамин деҳа таваллуд шудаанд.
Дар замони соҳибистиқлолӣ, ҷавонони зиёди мутаваллиди ин ҷамоат пас аз таҳсил дар донишгоҳу донишкадаҳои олӣ ба мақомҳои баланди касбу ҳунар расидаанд, ки имрӯз дар сатҳи ҷумҳурӣ шинохта шудаанд.
Гулшан мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, 16 нуқтаи савдои хусусӣ, қасри фарҳанг, толори кино, 2 сартарошхона, 2 дорухона, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, бозор, 2 корхонаи дӯзандагӣ, дукони нонпазӣ, ҳаммоми замонавӣ, мағозаи китобфурӯшӣ, беморхона, 2 осиёби барқӣ ва масҷиди ҷомеъ дорад.
«Вақт» — рӯзномаи тоторӣ, ки бо ибтикори соҳибони корхонаи тило бародарон Рамиев аввал зери таҳрири Ф. Каримӣ, баъдан З. Валиев солҳои 1906–18 ба табъ расидааст.
Маорифпарварони маъруфи тотор Маҷит Ғафурӣ, Ризоуддини Фахриддин, Аҳмадзакии Валидӣ, Шайхзода Бабич, Ҳамидулло Обидов, Муҳаммадшоҳ Бурангулов бо «Вақт» ҳамкорӣ кардаанд, ки дар муддати кӯтоҳ дар тамоми манотиқи мусулмоннишини Русия машҳур шуд.
Соли 1907 дар «Вақт» мақолаҳои Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ «Фарёди Туркистон», «Дума ва мусулмонони Туркистон», Абдулқодир Шакурӣ «Мактабу тарбия дар Туркистон» ва дигар маорифпарварони тоҷик ба табъ расидаанд.
Бо мақсади огоҳии бештари хонандагон аз моҳияти воқеаи шиаву суннӣ хабарнигори «Вақт» Бурҳон Шараф соли 1910 ба Бошқирдистон сафар мекунад, ки он ба густариши ҳамкории маорифпарварони тоҷик бо рӯзномаи тоторӣ мусоидат намудааст.
Баъди бозгашти Бурҳон Шараф ба Оренбург Абдулқодир Муҳиддинов бо имзои мустаори «Бухороӣ» аз феврал то июни 1910 силсиламақолаҳо ба табъ расонда, сабабҳои воқеа ва аҳволи иҷтимоии аморати Бухороро ба
риштаи таҳқиқ кашида, чунин хулосаи пурарзиш пешниҳод кардааст: «Аҳолӣ баъд аз ин ҳодиса дар худ қуввае ҳис мекунанд. Аз дасти золимон халос шудан, ба ҷойи ҳукумати золим омадани ҳукумати одилеро ба хурсандӣ талаққӣ карда, барои аҳолӣ сабукиҳо, ислоҳоти умумиро умедворанд».
Дар соли 2012 маҷаллаи "Тайм" бо теъдоди 3,3 миллион нусха нашр шуд, ки онро аз рӯи тиражи маҷаллаҳои амрикоӣ дар ҷои 11-ум ва аз рӯи тиражи ҳафтаина пас аз маҷаллаи дар ҷои 2-юм қарор дод .
Дар тӯли солҳо, Франклин Рузвелт , Адольф Гитлер , Иосиф Сталин , Рональэд Рейган, Михаил Горбачёв , сарбози абстрактии амрикоӣ ва инчунин корбари интернет шахси сол шуданд.
Дар соли 2021 "Қаҳрамонони сол 2021" олимоне буданд, ки дар эҷоди ваксинаҳо ширкат варзиданд: иммунолог Кизмеки Корбетт, муовини директори танзимгари -и Амрико Барни Грэм, биохимики маҷорӣ Каталин Карико ва амрикоӣ Дрю Вайсман, ки технологияи -ро таҳия мекунанд.
Сарвон — дараҷае афсарӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ, интизомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз таҳморо ва поинтар аз саргурд дорад ва баробар бо новсарвон дар нерӯи дарёӣ аст.
Мақоми созмонии сарвон дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан фармондеҳи вашт аст, ки он ягони тактикиест, ки аз ду ё бештар таҳм ташкил шуда ва бахше аз гурдон ё ягоне мустақил аст.
Муҳаррики дарунсӯзе, ки махлути кории он берун аз силиндр омезонда мешавад, муҳаррики карбюраторӣ ва агар махлути корӣ дар худи силиндр биомезад, ин гуна муҳаррики дарунсӯзро д и з е л меноманд.
«Фаунаи Тоҷикистоникистон», асарҳои «Таърихи истифода бурдан ва хусусиятҳои шифобахшии гиёҳҳо ва рустаниҳои хушбӯй» , «Абӯалӣ ибни Сино ва фитотерапияи муосир» , «Масъалаҳои дарозумрӣ аз «Авасто» то замони имрӯза» , «Аҳамияти низоми кредитии таҳсилот дар ташаккулёбии маданияти экологии донишҷӯён» , «Генетикаи никоҳи хешутаборони наздик» , роҳнамоҳои «Экология» , «Биология» , «Маҷмӯаи саволҳои тестӣ аз фанни биология барои дохилшавандагони ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино» , «Вечная слава воде» , «Экологические проблемы Сарезского озера и ледника Медвежий» , «Экологические аспекты крызиса Аральского моря» ва ғ.
Шеърҳои «Баҳори меҳнат», «Гулдастаи дунё», достони «Писари пахтакор ва духтари зарбдор» аз намунаҳои беҳтарини ашъори Ҳамдӣ дар мавзӯъҳои номбурда ба шумор мераванд.
Дар давоми барҳаёт будани шоир маҷмӯаи рубоиёташ «Чоргонаҳои ранҷбарона» , достони ҳуҷҷатии «Салимҷон Ҷалилов» , ашъори «Гулдастаи дунё» дар шакли китоби алоҳида ба дасти хонандагон расидаанд.
Баъди ғалабаи Инқилоби Бухоро дар вазифаҳои гуногуни давлатӣ, аз ҷумла, ба ҳайси вазири таъминоти иҷтимоӣ ва вакили Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро дар Маскав кор кардааст.
Сурудҳои халқӣ — яке жанрҳои қадимаи фолклори тоҷик буда, миёни мардум бо номҳои шеър, ашӯла, тарона, бадеҳа, ғазал, нақш ва нақшхонӣ, рубоӣ, мухаммас, байт ва ғайра маълуму машҳур аст.
Аз ин нуқтаи назар сурудҳо фарогири мавзӯҳои ишқӣ-лирикӣ, ҳаҷвӣ, танқидӣ, мотам, ғарибӣ ва дигар паҳлуҳои ҳаёти инсон мебошанд.
Сурудҳои лирикӣ аслан фарогири мавзӯҳои ишқӣ буда, дар онҳо таҷассуми ишқи пок, тасвири лаҳзаҳои гуногуни васли дилдодагон ва амсоли инҳо тавассути санъатҳои зебои
Гурӯҳи дигари сурудҳои мардумиро сурудҳои таърихӣ ташкил менамоянд, ки дар онҳо ҳодисаҳои гуногуни таърихӣ ва шахсиятҳои машҳур аз қабили «Шӯриши Восеъ», «Шӯриши Қаландаршоҳ», «Шӯриши Усмон», «Шикасти Муқаннаъ», «Ниёзи Кончӣ» ва ғайра, инъикос гардидаанд.
Аз ҷумла, «Сартарошон», «Устои ланги сартарош», «Шаҳ меояде» ё худ: «Саршӯёни гуларӯс», «Бурор-бурор хушрура» ва амсоли инҳо мебошанд, ки бо вуҷуди таърихан қадимӣ буданашон тоимрӯз дар ҷашнҳои арӯсӣ иҷро мегарданд.
Дар ин гуна сурудҳо гӯяндагон аз ҷудоӣ, бевафоӣ, дарди ҳиҷрон, ғарибӣ, мусофирӣ, ҷудоӣ аз ёру диёр, никоҳи маҷбурӣ ва ғайра шикоят менамоянд.
Мақоми «Бҳагавадгита» ҳамчун қисми писандидаи Маҳабҳарата андешаҳои ведӣ ва упанишадҳоро ифода намуда, хусусияти асари таърихӣ, адабӣ, динӣ ва фалсафиро гирифтааст.
Дар муқоиса бо упанишадҳо «Бҳагавадгита» бештар масъалаҳои ахлоқиро баррасӣ карда, мавқеи бҳактиро дар роҳи наҷот аз ин олами фонӣ нисбат ба роҳҳои «ҷшана» ва «карма» волотар медонад.
Асосгузори Виҷаянагар ҳокимони дастнишондаи султонҳои Деҳлӣ — бародарон Ҳариҳара ва Буккаи буданд, ки аз давраи ҳукмронии султон Муҳаммади Туғлақшоҳ дар соҳилҳои дарёи Тунгабҳадра давлати мустақил бунёд карда буданд.
Таърихи сиёсии Виҷаянагар дар асрҳои 14, ибтидои садаи аз муборизаҳои низомӣ бо салтанати мусулмони ҷануби Ҳинд — Баҳманшоҳиён , Низомшоҳиён , Одилшоҳиён , Қутбшоҳиён ва Имодшоҳиён иборат буд.
Агарчи дарёи Кришна хатти сарҳадди байни давлати Баҳманшоҳиён ва Виҷаянагар муқаррар шуда буд, вале аз садаи байни давлатҳо барои соҳиб шудан ба заминҳои минтақаи Ройчури Дуоб, ноҳияҳои ҳосилхези миёни д.-ҳои Кришна ва Тунгабҳадра мубориза оғоз шуд.
Аз нимаи дуввуми садаи бар асари буҳрони сиёсӣ ва ҷангҳои дохилӣ заминҳои забткардаи Виҷаянагар аз ҷониби Баҳманшоҳиён ишғол гардида, танҳо баъди ба сари қудрат омадани сулолаи Салува дар кишвар оромии сиёсӣ барқарор гардид.
Дар аҳди ҳукмронии Кришнадев Виҷаянагар ба авҷи тараққиёт расида, доираҳои ҳукмрони кишвар ба корҳои сиёсии давлатҳои мусулмонии ҷануби Ҳинд дахолат мекарданд.
Тибқи шартномаи соли 1547 тоҷирони португалӣ ва ҷониби Виҷаянагар уҳдадор шуданд, ки муносибатҳои тиҷоратиро дар бандарҳои соҳилии ҷануби Ҳинд бо давлатҳои мусулмони ҷануби Ҳинд қатъ намоянд.
Соли 1565 иттиҳоди давлатҳои мусулмони ҷануби Ҳинд — Одилшоҳиён, Қутбшоҳиён, Баридшоҳиён ва Имодшоҳиён дар муҳорибаи Таликут қувваҳои низомии Виҷаянагарро шикаст дода, пойтахташро хароб карданд.
Тиҷорати хориҷӣ тавассути бандарҳои соҳилӣ дар Виҷаянагар рушд ёфта, аз Сейлон тило, нуқра, фил, аз Ҷидда, Адан ва Чин махмал, сатин ва ҳарир ворид шуда, биринҷ, шакар, арзан, филфил ва матоъҳои пахтагӣ ба кишварҳои Эрон, Африқо, Чин ва Сейлон содир карда мешуданд.
Маркази асосии тиҷорат пойтахти давлат буд, ки ба қавли Абдурраззоқи Самарқандӣ — сафири Шоҳрух дар Дакан дуконҳои бозор ба ҳам наздик буда, аз ду ҷониб болои тахтаҳо гулҳо, зумуррад, нуқра, алмос, марворид озод фурӯхта мешуданд.
Физикаи квантӣ ва асосҳои назариявии он - механикаи квантию назарияи квантии майдонро дар нимаи аввали асри ХХ олимоне чун Макс Планк, Алберт Эйнштейн, Артур Комптон, Луи де Бройл, Нилс Бор, Эрвин Шрёдингер, Пол Дирак, Волфганг Паули ва Вернер Гейзенберг бунёд намуданд.
Физикаи квантӣ якчанд қисмҳои дигари физика, аз қабили механикаи квантӣ, назарияи квантии майдон, физикаи ядроӣ, физикаи зарраҳои бунёдӣ, физикаи энергияҳои баланд, физикаи статистикаи квантӣ, назарияи квантии муҳитҳои конденсӣ, назарияи квантии ҷисми сахт ва оптикаи квантиро муттаҳид менамояд.
Баробар бо тараққиёти физикаи квантӣ мувозинатан соҳаҳои дигари илму техника ба монанди энергетикаи атомӣ, техникаи кайҳонӣ, физикаи лазерҳо, технологияи компютерӣ рушд намуда истодаанд.
Истилоҳи «квант» аз тарафи физики машҳур, яке аз поягузорони физикаи муосир Макс Планк барои тавсифи табиати афканишоти спектралии љисми мутлақ сиёҳ пешниҳод шуда, дар як давраи наонқадар тўлонӣ ба як илми мустақили дақиқ, яъне механикаи квантӣ табдил ёфт.
Дар физикаи муосир калимаи «квант» ҳудуди муайяни истифода дошта, баъзан барои ишорат намудани зарра ё квазизарраҳои бозонии майдони таъсирот, ки онҳоро «квантҳои барагезанда» ном мебаранд, истфода карда мешавад.
Мафҳуми квант дар якчанд соҳаи майдонҳои таъсирот номҳои алоҳидаро, аз он ҷумал фотон - кванти майдони электромгнитӣ, глюон - кванти майдони векторӣ дар хромодинамикаи квантӣ, ки таъсироти пурзӯрро таъмин мекунанд, гравитон - кванти майдони ҷозивавӣ , фонон - кванти ҷунбиши кристаллҳо ва ғайраҳоро доро мебошанд.
Вазни мутлақи тухмӣ вазни 1000 дона тухмии хушк ё вазни 1000 дона тухмие мебошад, ки ба ҳисоби моддаҳои хушк гузаронида шудааст; дар таҳқиқоти соҳаи тухмишиносӣ истифода мегардад.
дар вақти ба замин хобидан пояи гандум аз касалӣ ва ҳашарот зарар мебинад; дар ҳавои гарму хушк баргҳои он қисман хушкида, боиси ихтилоли фотосинтез, норасоии моддаҳои ғизоӣ ва пуч шудани дон мегардад.
Осорхонаи мероси адабӣ ва осори хаттии ба номи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ аз шӯбаҳои Пирони кӯҳистони Хатлон, Ганҷинаи ҳазрати Амирҷон, аз таърихи сохтмони мақбараи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Шӯҳрати ҷаҳонии Алии Ҳамадонӣ иборат мебошад.
Дар шафати Осорхонаи мазкур мақбараи адиб ва файласуфи машҳур Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, санги сипоснома, сағонаи шахси номаълум ва боқимондаҳои хумдони мутааллиқ ба даврони Ҳахоманишиҳо ҷой доранд.
Инчунин, дар ошёнаи якуми осорхона китобхонаи Амири Кабир мавҷуд аст, ки дар он зиёда аз 5000 китоб бо ҳуруфи ниёгон, ки аз бахшҳои адабиётшиносӣ, ҷомеъашиносӣ, луғатнигорӣ, риёзӣ, ҷуғрофиё, нигоҳдорӣ мешавад.
Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб 7 сентябри соли 2006 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти 412 ва қарори ҳайати мушовараи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурӣ аз 19 декабри соли 2006 дар арафаи ҷашни 2700 солагии Кӯлоб дар заминаи Осорхонаи таъриху кишваршиносии ба номи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ бо тобеияти се осорхона – Осорхонаи мероси адабӣ ва осори хаттии ба номи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, хона – музейи ба номи шоир ва ҳофизи халқ Саидалӣ Вализода ва осорхонаи таъриху кишваршиносии 2700 – солагии Кӯлоб ба фаъолият оғоз намуд.
Осорхонаи 2700 – солагии Кӯлоб иборат аз панҷ шуъба: шуъбаҳои таърих ва археология, этнография , санъати тасвирӣ ва амалӣ, табиати кишвар ва Кӯлоби 2700 сола иборат мебошад.
Аврупои Шарқӣ — дар минтақаи байни Осиёи Марказӣ ва Ғарбӣ ҷойгир аст, ки бо хусусиятҳои хеш ба Византия, ки зери таъсири пурзӯртарини имперотурии Усмонӣ монанд мебошад.
Аз ин рӯ, ҳатто дар давраи мустамликадории Аврупои Ғарбӣ нисбат ба Англия ва Фаронса танҳо Русия, Олмон ва Австрияро, ки асосан дар шарқи дарёи Элба буданд, ҳамчун империя ба мазмуни пурраи калима баррасӣ намудан мумкин аст.
Дар робита ба нигоҳи сиёсӣ Аврупои Шарқӣ пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ташаккул ёфта, он кишварҳои аврупоӣ, ки ба таъсири шӯравӣ афтодаанд, аз он ҷумла: Булғористон, Руминия, Маҷористон, Чехословакия, Лаҳистон ва Ҷумҳурии Демократии Олмон иборат буд.
Пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ кишварҳои навтаъсиси Балтика низ ҳамчун қисми Аврупои Шарқӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд, гарчанде ки баъзан кишварҳои Балтикаро аз Аврупои Шарқӣ ҷудо баррасӣ мекунанд .
Аврупои Шарқӣ — аз нигоҳи ҷуғрофӣ Аврупоӣ марказӣ ва шимолу шарқӣ аст, ки аҳолии он асосан халқи славянӣ аст, ки 2/3 ҳиссаи ҳудуди минтақаи Авруосиёро фаро мегирад.
Анъана дар адабиёт ба давра ва наслҳои баъдина расондани таҷрибаи ғоявию бадеии осори фолклорӣ — эҷодиёти даҳанакии халқ, офаридаҳои суханварони бузурги гузашта — Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Низомӣ, Носири Хусрав, Умари Хайём, Ҷалолуддини Румӣ, Саъдиву Ҳофиз, Ҷомӣ, Бедил, Сайидо, Аҳмади Дониш, Садриддин Айнӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Мирзо Турсунзода ва дигарон мебошад, ки ба воситаи онҳо тафаккури бадеии халқ инъикос меёбад ва он дар афкори эстетикӣ, илми адабиётшиносӣ ҷамъбаст мегардад.