polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Идеа́л — тимсоли ғоявӣ, ки воситаҳои тафаккур ва фаъолияти инсон ё табақаи иҷтимоиро муайян мекунад; усул, ғоя, ҳадаф ё намунаи чизе ё касе дар шакли комилу маънии матлуб, ки бисёр хубу олӣ ва арзишманд ба назар мерасад ва шахс кӯшиши ба он расидан мекунад.
Ӯ мураттиби китобҳои хотираи ноҳияҳои Айнӣ, Балҷувон, Зафаробод, Муъминобод, Нуробод, Тавилдара, Файзобод, шаҳри Роғун буда, аз силсилаи Энсиклопедияи насри форс-тоҷик «Латоиф-ут-тавоиф»-и Алии Сафӣ, «Дастуру-ул-мулук»-и Самандари Тирмизӣ ва насру назми Убайди Зокониро таҳия намудааст.
Ҳамчун мудири редаксияи Назорати илмӣ ва таҳрири адабии СИЭМТ мақолаҳои «Энсиклопедияи рӯзғордорӣ», ҷилди 3-юми «Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик», «Энсиклопедияи Душанбе» , «Энсиклопедияи Кӯлоб» ва ҷилдҳои 1 ва 6-и «Энсиклопедияи миллии тоҷик»-ро аз лиҳози илмӣ ва адабӣ таҳрир кардааст.
Муаллифи бисёр мақолаҳои илмӣ дар нашрияҳои энсиклопедии «Энсиклопедияи советии тоҷик», «Энсиклопедияи миллии тоҷик» ва «Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик» .
Муҳаррири хурди редаксияи Луғатнома, фонди илмӣ ва истилоҳот , муҳаррир , муҳаррири калон , муҳаррири илмӣ , муҳаррири калони илмии редаксияи Иқтисодиёти сиёсӣ ва хоҷагии халқи СИЭСТ.
Нуриддин Шарипов тӯли фаъолият дар СИЭСТ ва СИЭМТ дар таҳриру тадвин, таҳия ва ба чоп омода намудани 8 ҷилди «Энсиклопедияи советии тоҷик», 2 ҷилди «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» саҳми калон дорад.
Бароқхон ярлиғи қоонро ба Мубаракшоҳ нишон надод ва ба Чағониён рафт ва алайҳи Муборакшоҳ сипоҳ ҷамъ намуд, ки дар натиҷа Муборакшоҳ ночор таслими Бароқхон шуд.
Хайду пешниҳоди сулҳ кард ва дар қурултойи с. 1269 бар он шуданд, ки аз ин ба пас улуси мустақили Чағатоӣ таъсис дода ва дигар тобеи қоони бузург нахоҳад шуд ва хони ин мамлакати ҷадид Хайду аст.
Аммо ба гуфтаи Рашидуддин, Бароқхон дар ин ҷанг пирӯз шуд ва пас аз пирӯзӣ аз Хайду хост, ки бо сипоҳаш ба юрти хеш баргардад, вале Хайду ба Мовароуннаҳр баргашт.
Дар Анҷумани нависандагон муҳимтарин масъалаҳои эҷодию ғоявии адабиёт, ҳунари нависандагӣ, равияҳову ҷараёнҳои нави адабӣ, бурду бохти асарҳои мансуру манзум, асарҳои саҳнавӣ, адабиёти бачагону наврасон ва нақди адабӣ, ки аз як анҷуман то анҷумани дигар ба табъ расидаанд, мавриди таҳлилу баррасӣ қарор мегиранд.
Дар даврони давлати соҳибистиқлол гардидани Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Анҷумани нависандагон агар Президенти кишвар иштирок дошта бошад, сухан мекунад ва ё ҷонишини аввали сарвазир номаи табрикии Президентро қироат менамояд.
Дар асоси ин қарор Ҳизби коммунистии Тоҷикистон қарори худро қабул намуд; дар он аз ташкили Оргбюрои ташкили Анҷумани нависандагони Тоҷикистон дар ҳайати зерин — Садриддин Айнӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Расулӣ , С. Улуғзода, З. Тӯрақулов, Қ.
Дар ин анҷуман намояндаи нависандагони СССР, котиби якуми КМ ПК Тоҷикистон Бройдо ва Раиси Шӯрои Комиссарони халқ А. Раҳимбоев, Абулқосим Лоҳутӣ суханронӣ карданд.
Дар анҷумани мазкур Раиси ИН Тоҷикистон С. Носиров, котиби масъул Раҳим Ҳошим ва Раиси комиссияи тафтишот Алӣ Хуш, вакилон ба Анҷумани якуми нависандагони СССР интихоб гардиданд.
Дар Пленуме, ки баъди анҷуман баргузор мешавад, раиси ИН, котибони ӯ , инчунин сармуҳаррирони нашрияҳои ИН (ҳоло — 2011 — маҷаллаи «Садои Шарқ», г. «Адабиёт ва санъат», маҷаллаи «Памир») интихоб мешаванд.
Маърӯзаи ҳисоботии Бюрои осиёимиёнагии нависандагон; Маърӯзаи ҳисоботии С. Носиров; Шаби адабӣ бахшида ба Пайрав Сулаймонӣ ва Мунзим ; Шаби адабӣ бахшида ба эҷодиёти Фирдавсӣ ; Дар бораи забони адабиёти бадеӣ ва аз ҷумла адабиёти тоҷик ; Дар бораи вазъи ҷамъоварии фолклор ; Инъикоси Тоҷикистон дар адабиёти рус ; Дар бораи драматургияи тоҷик; Ташкили кор бо адибони ҷавон ; Интихобот.
Дар эҷодиёти баъзе шоирону нависандагон, идомаи анъанаҳои андарзгӯии пешазисломӣ ба назар мерасад, вале бештари андарзҳо дар ин давра аз Қуръону ҳадисҳо маншаъ гирифтаанд, чунки таъсири Қуръон ба зеҳни мардум, ба адабиёти шифоҳӣ ва хаттӣ бештар мегардид.
Дар адабиёти пешазисломӣ ва дар адабиёти асрҳои миёнаву муосир андарзҳо дар масъалаҳову мавзӯъҳои гуногун, аз ҷумла андешаи хуб , гуфтори хуб , кирдори хуб , ахлоқи ҳамидаву адаб, урфу одат, муносибат дар оила, муомилаву муошират бо наздикону дӯстон, муносибат бо душманон, муборизаи некӣ ва бадӣ , давлатдорию сиёсат, ростӣ, меҳру садоқат, ишқу вафо, накӯҳиши зулм, тарғиби адолат, парҳез аз молу ҷоҳпарастӣ, танаффур нисбат ба сарват, танқиди хислатҳои бади инсон ва ғайра гуфта шудаанд.
Бо мурури замон, ба андозаи дур шудан аз замони Сосониён – давраи густариши адабиёти паҳлавӣ – истилоҳи панд нисбат ба андарз серистеъмолтар гардид, вале истилоҳи андарз то имрӯз аз байн нарафтааст.
Аз замонҳои қадим дар кишварҳои Осиё, аз Мисри Қадим то Байнаннаҳрайн густариш ёфта буд, вале рушду такомули бештари ин навъи адабӣ дар Эрони Бостон, махсусан адабиёти паҳлавӣ ба назар мерасад; баъдан дар адабиёти форс-тоҷик идома ёфтааст.
Дар осори Рӯдакӣ, Шаҳиди Балхӣ, Кисоии Марвазӣ, Дақиқӣ, Асадии Тусӣ, Саноӣ, Ҷалолуддини Румӣ, Саъдӣ, Амир Хусрави Деҳлавӣ, Камоли Хуҷандӣ, Ҳофизи Шерозӣ, Ҷомӣ, Бедил ва дигарон зимни баёни ҳодисаҳову воқеаҳои достонҳо, ғазалҳо, қасидаҳо ва ғайра.
Андарзҳои бисёре дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ дар фаслҳову бобҳои «Андарз кардани Сиёвуш Фарангисро», «Андарз кардани Зол Кайхусравро», «Андарз кардани Кайхусрав эрониёнро», «Андарз кардани Доро бо Искандар ва мурдан» ва ғайра оварда шудаанд.
Масъалаҳои гуногуни улуми адабӣ ва балоғатро муаллиф бо баррасии мулоҳизоти назарияпардозони Аҷаму Араб, ба монанди Рашиди Ватвот, Шамси Қайси Розӣ, Шарафуддини Ромӣ, Шарафуддин Алии Яздӣ, Саккокӣ, Ибни Асир, Тафтозонӣ, Қутбуддини Шерозӣ ва диг.
Муаллиф дар шеър ягонагии лафзу маъниро зарур дониста, аз ҷумла навиштааст: "Бидон, ки асл дар муҳассаноти лафзия он аст, ки алфозро тобеи маънӣ созанд, балки асл дар ҷумлаи муҳассанот он аст: «Калом бар ваҷҳе адо ёбад, ки дар инфиҳом -и маънӣ ва латофати он, дар аҳкоми таркиб ва салосати он ихтилол -е падид наёяд».
Муаллифи «Бадоеъу--саноеъ» аз осори қариб панҷоҳ шоир — Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Анварӣ, Унсурӣ, Муиззӣ, Хоқонӣ ва адибони номашҳур — Баҳромӣ, Ризоӣ, Нишопурӣ, Котибӣ, Назирӣ ва диг.
Хотимаи «Бадоеъу--саноеъ» аз ду баҳс иборат буда, дар баҳси аввал иллатҳои шеърии лафзию маънавӣ ва дар баҳси дуюм 15 истилоҳи адабӣ шарҳ дода шудаанд.
Атоуллоҳ дар «Бадоеъу--саноеъ» санъатҳои бадеиро ба гурӯҳҳо — маънавӣ, лафзӣ ва муштарак тақсим кардааст, ки ин равиш дар китобҳои муътабари адабиётшиносии то замони Атоуллоҳ ба монади «Тарҷумону-л-балоға»-и Умари Родуёнӣ, «Ҳадоиқу-с-сеҳр фӣ дақоиқ-иш-шеър»-и Рашиди Ватвот, «Ал-Муъҷам»-и Шамс Қайси Розӣ ва ғ.
«Бадоеъу--саноеъ» — асари Атоуллоҳи Ҳусайнӣ, ки соли 1493 бо ташвиқ ва маслиҳати Алишер Навоӣ таълиф кардааст ва аз боби арӯзу санъатҳои шеърӣ баҳс мекунад.
Аҷсоме, ки ба далели майдони гарониши бисёр қавӣ иҷозаи гурез ба нур намедиҳанд барои аввалин бор дар садаи 18 тавассути Ҷон Мичелл ва Пиер-Симон де Лаплас мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтанд.
Барои даврае тӯлонӣ ин чолиш мавриди кунҷковии риёзидонон буд то инки дар миёнаи даҳаи 1960, пажӯҳишҳои назарӣ нишон дод, ки сиёҳчолаҳо ба ростӣ яке аз пешбиниҳои умумии нисбияти ом ҳастанд.
Ингуна пиндошта мешавад, ки сиёҳчолаҳои ситораӣ дар ҷараёни фурӯпошии ситораҳои бузург дар як инфиҷори абарнавахтари дар поёни чархаи зиндагиашон ба вуҷуд меоянд.
Назарияи нисбияти омми Алберт Эйнштейн пешбинӣ мекунад, ки як ҷирми ба андозаи кофӣ фишурдашуда, метавонад сабаби тағйири шакл ва хамидагии фазо-замон ва ташкили сиёҳчола шавад.
Сифати «сиёҳ» дар ном сиёҳчола баргирафта аз ин воқеият аст, ки ҳама нуре, ки аз уфуқи рӯйдод он гузарандаро ба дом меандозад, ки аз ин дидгоҳ сиёҳчола рафтори шабеҳ ба ҷисми сиёҳ дар термодинамика дорад.
Аз сӯи дигар низ, назарияи майдонҳои квантии дар фазозамон хамида пешбинӣ мекунад, ки уфуқҳои рӯйдод низ тобише ба номи тобиши Ҳокинг гусел мекунанд, ки тайфи он ҳаммонанд тайфи ҷисм сиёҳе аст, ки дамои он бо ҷирмаш нисбати воруна дорад.
Аз роҳи баррасии барҳамкуниши миёни ситораҳои дутоӣ бо ҳамдами номаръияшон, ахтаршиносон номзадҳои эҳтимолии бисёре барои сиёҳчола будан дар ин манзумаҳо шиносоӣ кардаанд.
Барои намуна, дастовардҳои арзишманде бозгӯи ин воқеият аст, ки дар маркази галактикаи Каҳкашони мо низ як сиёҳчолаи калонҷирм бо ҷирми беш аз чаҳор миллион баробари ҷирм Хуршед вуҷуд дорад.
Мафҳуми ҷисме, ки он қадр пурҷирм аст, ки ҳатто нур ҳам наметавонд аз он бигурезад, нахустин бор аз сӯи заминшиносе ба номи Ҷон Мичелл соли 1783 дар номае, ки барои Ҳенри Кавендиш аз Анҷумани салтанатӣ навишта буд, матраҳ шуд.
Тибқи муҳосиботи Мичелл ҷисми бо радуси Офтоб ва зичии 500 баробар дар сатҳи худ суръати гурези беш аз суръати нур хоҳад дошт ва бинобар ин ғайриқобили мушоҳида хоҳад буд.
Сиёҳчола , вартаи сиёҳ — ноҳияе аз фазо-замон, ки осори гарониши он, чунон неруманд аст, ки ҳеч чиз, ҳатто заррот ва тобишҳои электромагнитии мисли нур наметавонанд аз майдони гарониши он бигурезад.
Эҷоди вожаи «кирмчола» ва «сиёҳчолаи фазоӣ» ба Ҷон Вилер нисбат дода шудааст, гарчанде ин мафҳум аз муддатҳо қабл ба суратҳои мутафовите матраҳ буд.
Мутобиқи маъхазҳо Байҳақӣ 74-76 асар дар таърих, фиқҳ, калом, фалсафа, риёзиёт ва нуҷум ба забонҳои форсӣ ва арабӣ эҷод кардааст, ки аз онҳо танҳо 7 асар боқӣ мондааст.
Ёқути Ҳамавӣ, мутобиқи асари маъруфи Байҳақӣ «Машориб-ут-таҷориб» осори ӯро бештар аз 70 адад номбар кардааст, ки маъмултарини онҳо «Таърихи Байҳақ», «Таттимат савону-л-ҳикма», «Лубобу-л-ансоб», «Ҷавомеъу-л-аҳком-ин-нуҷум», «Китобу-л-арӯз» «Китобу-л-атъимати-л-марзо» , «Китобу фи-л-ҳисоб» буда, ба шеър, тиб, наботот, риёзиёт бахшида шудаанд.
«Машориб-ут-таҷориб ва ғароибу-л-ғароиб» давоми асари «Таърихи Яминӣ» буда, аз 4 ҷилд иборат аст ва рӯйдодҳои таърихи Эрони давраи Ғазнавиён, Салҷуқиён ва авв.
«Таърихи Байҳақ» давоми асари «Сивону-л-ҳикма» -и Абусулаймони Сиҷистонӣ буда, соли 1163 ба забони арабӣ навишта шудааст ва воқеаҳои таърихии садаҳои 11 ва 12-ро дар бар мегирад.
Китоби «Маориҷу наҳҷу-л-балоға» ба забони арабӣ таълиф шудааст ва бо хоҳиши Абулқосим Алӣ Ҳавнақии Нишопурӣ Байҳақӣ ба шарҳи «Наҳҷ-ул -балоға» пардохтааст, ки шарҳи нахустини комили ин асар мебошад.
Ғайр аз ин Байҳақӣ дар илмҳои риёзӣ ва нуҷум асарҳои зеринро офаридааст: «Китобу фӣ ҳисоб», «Хулосат-уз-зиҷ» ва «Маърифату зот-ил ҳулақ ва-л-кура ва-л-устурлоб».
Умар ибни Саҳлони Совӣ, Абдурраззоқи Туркӣ, Муҳаммад ибни Абдулкарими Шаҳристонӣ, Исмоил ибни Ҳасани Ҷурҷонӣ низ аз ҷумлаи омӯзгорони ӯ мебошанд.
Заҳируддин Абулҳасан Алӣ ибни Абилқосим Зайди Байҳақӣ машҳур ба Ибни Фундуқ ва Фариди Хуросон — таърихнигор, адиб, мунаҷҷим, , табиб ва и форс-тоҷик, муаллифи асари Таърихи Байҳақ .
Солҳои 1969–1970 афсари Артиши Шӯравӣ, 1971–1975 ассистенти кафедраи химияи органикӣ ва биологии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1975– 1976 коромӯзи назди факултети химияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1979 муаллими калони кафедраи химияи органикӣ ва биологии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1979–1982 аспиранти Институти таърихи табиатшиносӣ ва техникаи Академияи илмҳои ИҶШС дар шаҳри Москва буд.
Белок зерна пшеницы возделываемой в условиях Таджикистана // Дар маводҳои конференсияи ҷумҳуриявии «Тадқиқотҳои навини назариявӣ ва амалии химиявӣ дар мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Д., 2010.
таваҷҷуҳ зоҳир карда, дар ин самт мақолаҳои «Аз куҳна ба нав. Тезис барои ташвиқотчиёни алифбои нави тоҷикӣ », , «Дар атрофи забони адабии тоҷик »-ро , навиштааст.
Мақолаи «Абулқосим Фирдавсӣ» , рисолаи «Садриддин Айнӣ ва эҷодиёти ӯ» аз нахустин пажӯҳишҳои мукаммал дар бораи устод С. Айнӣ ва Фирдавсию «Шоҳнома»-и ӯ мебошанд.
Дар китоби «Вазни манзумаи тоҷикӣ» оид ба таҳаввули вазнҳои шеъри тоҷикӣ – ҳиҷоӣ ва арӯзӣ баҳс ороста, онҳоро шарҳу тавзеҳ додааст.
Дар шаҳрҳои Самарқанд ва Тошканд (дар Дорулмуаллимини тоҷикӣ ва шуъбаи шарқшиносии Донишгоҳи Осиёи Миёна) ба тадрис ва корҳои адабӣ машғул шудааст.
Бектош муаллифи аввалин дастурамали гирдоварии фолклор , ташкилкунандаи «Слёти ашӯлачиён ва ҳофизони тоҷикзабон » , мақолаи «Дар атрофи мусиқии классикии тоҷик» , Дар бораи В. Маяковский, П. Сулаймонӣ, Б.
Бектош муаллифи китобҳои дарсӣ-тарбиявӣ: «Дар бораи Офтоб, Замин, Моҳ ва ситорагон» , «Меҳнат ва дониш» , «Хрестоматияи адабиёт. Китоби қироати адабиёт барои синфҳои ҳафтум ва техникумҳо » ва ғ.
Бектош (тахал. ному насабаш Нарзуллоҳ Ҳайдарӣ; 10.9.1900, деҳаи Боғи Майдони Самарқанд – 1938, Сталинобод) — адабиётшинос, забоншинос, тарҷумон ва мунаққиди тоҷик.
Як вақтҳо юнониҳою румиҳо барбарҳо гуфта олмониҳоро дар назар доштанд ва дар асри аввали милодӣ вазъе дар Олмон ба вуҷуд омад, ки номи онро ҷанги барбарҳо меномиданд.
Барбарият, барбаризм — истилоҳи иҷтимоиест, ки нисбати ашхоси алоҳидаи бемаърифату бефарҳанг, ваҳшитабиат, харобкор, қотил, бемурувват, ҳайвонсифат ё гурӯҳи одамон ва ё қабоили ҷудогона, ҳатто дар даврабандии таърихӣ дар бисёр мамлакатҳо кор фармуда мешавад.
Рисолаҳои зерин намунаи осори Банӣ Мусо маҳсуб мешаванд: «Муқадамот китобу-л-махрутот» , «Китоб маърифат масоҳа ал-ашколу-л-басита ва-л-курийа» , «Китобу-л-ҳийал» , «Китоб фӣ карастун» , «Рӯъёу-л-ҳилол ало раъй Аби Ҷаъфар Муҳаммад ибни Мусо ибни Шокир» («Намудории моҳи нав аз назари Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Мусо ибни Шокир»), «Китоб фӣ амалу-л-устурлоб» ва ғ.
Банӣ Мусо, ё Бану Мусо — писарони Мӯсо ибни Шокири Хуросонӣ: Муҳаммад, Аҳмад ва Ҳасан, донишмандони машҳури эронитабор , ки дар инкишофи илмҳои риёзӣ, табиатшиносӣ ва назарияи мусиқӣ нақши бузурге гузоштаанд.
Бародари калонӣ Абуҷаъфар Муҳаммад ба ҳандаса, нуҷум, мусиқӣ ва мантиқ, бародари миёна Аҳмад бештар ба «илми ҳийал» ва бародари хурдӣ Ҳасан ба ҳандаса машғул буданд.
Бодбаракро дар ноҳияи Айнӣ, Панҷакент, Варзоб ва Ҳисор ин гуна месозанд: дар чаҳор гӯшаи коғази андозааш 30х40 см чӯби борики сабукро бо ширеши зардолу часпонда, риштабофӣ мекунанд ё медӯзанд.
Намуди содаи он чунин сохта мешавад: коғази чоргӯша, сегӯша ва ё ин ки як варақи комилро бо риштаи ғафс баста, ба рафти боди мавзун ба ҳаво сар медиҳанд ва як нӯки риштаро дошта шодикунон аз дунболи он медаванд.
Бодбарак, бодпарак — навъи бозиҳои мардумии кӯдакону наврасон, ки дар Тоҷикистону Афғонистон, ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ ва умуман дар бештаре аз қисмати ҷаҳон аз қадим маъмул аст.
Ленин,1976–1979 мудири кафедраи коммунизми илмии Донишкадаи тиббии Осиёи Миёна шаҳри Тошкент, 1979–1986 профессори кафедраи коммунизми илмии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г.
Заминаи пайдоиши ин афсона қиссаҳо дар бораи яке аз нахустин зоҳидон ва роҳибони масеҳӣ дар Миср Антоний дониста мешавад, ки солҳои дарозро дар биёбону ғорҳо ба ибодат гузаронида, зиндагиаш саросар пайкор бо Иблис ва васвасаҳои ӯ будааст.
Пас аз ӯ ин достони Барсисоро Байҳақӣ дар «Шуабу-л-имон», Ғазолӣ дар «Мукошафату-л-қулуб», Ибни Ҷавзӣ дар «Талбиси Иблис», Қазвинӣ дар «Аҷоибу-л-махлуқот» ва диг.
Аммо бар хилофи достони Барсисо, ки ба бадбахтии абадӣ меанҷомад, дар ин достон бо вуҷуди васвасаҳои Шайтон ва ишқи духтари тарсо, саранҷом раҳмати илоҳӣ шайхро дарёфта, ӯро ба тавба моил месозад.
Тибқи ривоятҳо, Барсисо муддати тӯлонӣ дар савмаае дур аз халқ мезист ва ба тоату ибодати Худованд машғул буд ва ба ҳамин сабаб ба мақоме расид, ки дуояш мустаҷоб мегардид.
Достони Барсисо бо достони асри миёнагии Кристофор Марло «Зиндагӣ ва марги доктор Фауст», ки минбаъд тавассути Ҳёте мавзӯи як трагедия қарор гирифт, ҳам шабоҳат ва ҳам тафовутҳои қобили мулоҳиза дорад.
Барсисо — зоҳид ва обиди нимафсонавӣ; дар ривоятҳои шарқӣ — роҳибе аз банӣ Исроил, ки пас аз рӯзгори дарози риёзати зоҳидона фирефтаи васвасаи иғвогаронаи Иблис гашта, даст ба гуноҳи бузург зада, саранҷом кофир шуд ва ба лаънати Худованд гирифтор омад.
Соли 2009 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯи «Самаранокии истифодабарии фосоритҳои кони Исфара дар кишти зироатҳои хоҷагии қишлоқ», дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадиро дифоъ намудааст.
Корҳои илмӣ-тадқиқотӣ дар масоили усулҳои бойгардонӣ ва самаранок истифода намудани фосфоритҳои кони Исфара, бентонитҳо ва глауконитҳо дар кишти зироатҳои хоҷагии қишлоқ, ташхиси бофтагӣ, дар зарфҳои нашвӣ, таҷрибаҳои сунъӣ бо пахта шӯрнокӣ, гузаронидани таҷрибаҳои навшии кӯтоҳмуддат дар зарфҳо бо усулӣ Нейбауер-Шнейдерро ба роҳ мондааст.
Таълимот дар бораи банди кимиёӣ аз масъалаҳои асосӣ ва муҳимми кимиё буда, бе ҳалли он дарки сабабҳои гуногунӣ ва сершумории пайвастҳои кимиёӣ, тарзи ҳосил шудан, сохту қобилияти реаксиявии онҳо ғайриимкон мебошад.
Банди ҳидрогенӣ дар байни молекулаҳое ҳосил мешавад, ки онҳо дорои атоми ҳидрогени фаъол (ҳидрогене, ки бо диг. атоми банди қутбиаш қавӣ пайваст шудааст) ва атоми электроманфӣ мебошанд ва ин атом аз ҷуфти электронҳои озод иборат аст .
Ҳамин тавр, молекулаи хлор дар натиҷаи ҷуфтшавии -электронҳои ду атом хлор ва молекулаи хлориди ҳидроген дар натиҷаи ҷуфтшавии -электрони як атом ҳидроген ва -электрони як атоми хлор ҳосил мешаванд.
Агар дар байни атомҳо як банди ковалентӣ ҳосил шавад, он банди ягона ва агар бештар ҳосил шавад, банди каратӣ (ду ҷуфти умумии электронӣ – дучанда; се ҷуфти умумии электронӣ – сечанда) номида мешавад.
Муҳиддин Хоҷазод 23 ноябри соли 1938 дар деҳаи Николо-Александровскийи ноҳияи Азгири музофоти Ставрополи Федератсияи Русия таваллуд шудааст, зеро падараш Олимхон Махдуми Хуҷандиро соли 1930 чун мударриси Мадрасаи Ҳазрати Бобо ба Қафқози Шимолӣ бадарға карда буданд.
Ба забони форсӣ аз Бараҳмони Лоҳурӣ девони ашъор , «Чаҳор чаман» , «Гулдастаи Чаҳор чаман», «Муншаот» , «Туҳфату-л-вузаро», «Корнома», «Маҷмуату-л-фуқаро», «Руқаъот», «Туғрои Шоҳиҷаҳон подшоҳ», «Иншои Ҳафт гулшан», «Муколимоти Дорошукӯҳ», «Рисола» ва ғ.
Дар байни осори Бараҳмони Лоҳурӣ «Чаҳор чаман» аҳаммияти вижае дошта, дар асар оид ба Шоҳиҷаҳон, мулку шаҳрҳои қаламрави ӯ ва шарҳи ҳоли худаш маълумоти муфассал сабт намудааст.
Бо ёрии вазир Афзалхон ба хидмати Шоҳиҷаҳон роҳ ёфта, дар охири умраш хидмати дарборро тарк гуфт ва дар шаҳри Банорас ба узлат нишаставу дар ҳамон ҷой даргузашт.
Тазкиранависони муосираш, монанди Мунири Лоҳурӣ, ба эҷодиёти Бараҳмони Лоҳурӣ баҳои баланд дода, ӯро «Саҳбон»-у «Ҳассон» -и замон, «Маликушуарои Шоҳиҷаҳон» гуфтаанд.
Ғояи асосии фалсафии Бергсон — ғояи мудовамат -и вақти психологӣ мебошад, ки моҳи­яти тафаккури инсон ва шахсияти ӯро ҳамчун махлуқи озоду эҷодкор ва инкишофёбанда арзёбӣ мекунад.
Анри́ Бергсо́н — файласуфи фаронсавӣ, инкишофдиҳандаи ғояҳои спиритуализм (таъ­лимоти идеалистии фалсафӣ, ки мабдаи рӯҳониро моҳи­яти олам ва тамоми моддиётро офаридаи Худо мешуморад), интуитивизм (ҷараёни фалсафии идеалистӣ, ки фаросатро ягона воситаи идрок меҳисобад) ва фалсафаи ҳаёт; узви Академияи Фаронса ва Президенти улуми ах­ло­қӣ ва сиёсӣ , нахустин Президенти Комиссияи байналмилалӣ оид ба ҳамкории маънавии созмондодашуда дар чаҳорчӯбаи Лигаи Миллатҳо .
Дар ин асар тасаввуроти қаблии таҳаввул -и Бергсон бо ғояҳои сарбастаи дини насронӣ ба таври хеле мураккаб мавриди таъсиру ҳамкории мутақобила қарор мегиранд, ки ин қазия манбаи асосии илҳоми Бергсон дар фаъо­лияти манбаъдааш қарор гирифтааст.
Он имконияти дониши саҳеҳи фалсафӣ дар бораи оламро таъйид ва дар айни ҳол, чаҳорчӯби ратсионализми анъанавиро аз тариқи му­ро­ҷиат ба воқеияти мушаххаси таҷриба бартараф намуд.
Дар шуъба таъсири тарафайни бактерияҳо, вирусҳо ва содатаринҳо дар меъдаву рӯда, таъсири биосенозҳо ба давомоти беморӣ, хусусияти бактерияи исҳоли хунин, ангезаҳои салмонеллёз ва роҳҳои паҳншавии бемориҳои сироятӣ мавриди тадқиқ қарор доштанд.
Бактериологияи кишоварзӣ аҳаммияти бактерияҳоро дар ташаккули сохту таркиби хок ва ҳосилхезии он, тағзияи рустаниҳо , пайдоиши касалиҳои бактериявии рустанӣ (мас., саратони решаи дарахтони гуногуни мева, саратони сиёҳи меваҷоти тухмдор – себ, биҳӣ, баъзан, ниҳолҳои босамари меваҳои донакдор, хурмо, чормағз ва диг. рустаниҳои боғоти куҳнаи беназорат, сӯзиши бактериявии дарахтони донакдор, нок, тут, рустаниҳои ситрусӣ), коркарди маҳсулоти кишоварзӣ ва ғ-ро таҳқиқ мекунад.
2,11 млн трактор, 656 ҳазор комбайни ғалладарав, 1,23 млн мошини боркаш (ба ғайр аз ташкилотҳои байниколхозии ба хоҷагии қишлоқ алоқанадошта), 1,22 млн тухмипошакҳо ва садҳо ҳазор дигар мошин ва воситаҳои техникӣ буд.
Якумин заводи мошинсозӣ —артели «Афзолҳои фулузини серистеъмол» соли 1925 дар шаҳри Хуҷанд сохта шуд, ки барои корхонаҳои умумӣ ва савдо таҷҳизоти технологӣ, инчунин асбоби рӯзгор мебаровард.
Заводи Орҷоникидзе барои корхонаҳои нефт, газ ва химия қубурҳои чӯянӣ ва пӯлодӣ, дег, муҳаррик ва дигар маҳсулоти қимматбаҳо истеҳсол мекунад, ки қариб ба 40 давлати хориҷӣ бароварда мешаванд.
Мошинҳо барои корхонаҳои саноати сабуку бофандагӣ, мошинҳои хоҷагии қишлоқ, истеҳсоли мошинҳои нефту газ, электротехника , истеҳсоли мошинҳои соҳаи савдо ва хӯроки умумӣ, маҳсулоти серистеъмол ва ғ.
Дар Тоҷикистон дастгоҳҳои технологӣ барои саноати сабук, мошинҳои хоҷагии қишлоқ барои обёрии заминҳои нав, агрегатҳои гидравликии комбайнӣ ғалладарави «Колос», «Нива», трансформатор, ноқилҳои электрикӣ, плита ва дегҳои гуногун барои корхонаҳои хӯроки умумӣ, яхдон ва ғ.
Дар Русияи тоинқилобӣ миқдори ками автомобилу дастгоҳҳои оҳанбуррӣ истеҳсол шуда, мошинҳои ресмолресӣ, асбобҳо, афзорҳо ва дигар мошинҳоро аз хориҷа меоварданд.
Мошинсозӣ — маҷмӯи соҳаҳои саноати вазнин мебошад, ки барои хоҷагии халқ мошин, таҷҳизот, дастгоҳ, асбоб, ашёи маданию маишӣ ва инчунин ба мақсадҳои мудофиавӣ яроқу аслиҳа истеҳсол менамояд.
Дар ИҶШС мошинсозӣ, саноати мошинсозии энергетикӣ, электротехника, дастгоҳ ва асбобу анҷомсозӣ, таҷҳизотсозӣ, тракторсозӣ, саноати истеҳсоли мошинҳои хоҷагии қишлоқ ва ғайраро низ дар бар мегирифт.
Ҳаҷми маҳсулоти истеҳсолии мошинсозӣ аз ҷиҳати арзиши фонди истеҳсолии асосӣ ва шумораи коргарон дар ИҶШС дар байни дигар саноатҳо ҷои якумро мегирифт.
Дар Тоҷикистон 4 заводи электротехникӣ (заводҳои трансформаторсозии Қӯрғонтеппа, кабелсозии Душанбе, «Асбобҳои равшандиҳандаи Исфара» , «Асбобҳои пастшиддати Адрасмон») мавҷуданд, ки трансформаторҳои баландшиддат, пастшиддат, кабел, симҳои гуногуни телефону телеграф, электрӣ, лампочкаҳои электрии гуногун ва ғ.
Заводи «Гидроагрегат Тоҷикистон» соле 12 млн сумина асбобу анҷомҳои комбайн, заводи «Мошинҳои хоҷагии қишлоқи Ленинобод» ва филиали он бошад, соле 15 млн сумина мошинҳои чеканкакунӣ, заҳбӯрканӣ, обёрии мошинӣ ва ғ.
3аводҳои «Гидроагрегат Тоҷикистон»-и Душанбе ва «Мошинҳои хоҷагии қишлоқи Ленинобод» ва филиали он дар посёлкаи Маҳрами айони Конибодом, заводҳои калонтарини Мошинсозии соҳаи хоҷагии қишлоқи республика ба шумор мераванд.
3аводи «Асбобу дастгоҳҳои сохтмон»-и Регар бо маҳсулоти худ ба сабукгардонидани технологияи кори сохтмони республика ёрӣ карда, инчунин барои заводи мошинҳои пахтачинии шаҳри Тошкент насос мебарорад.
Маҷмӯи таҷҳизоти кинонамоишдиҳии кинотеатри ҳозиразамон аз якчанд кинонишондиҳандаҳои пуриқтидори универсалӣ (барои намоиши филмҳои одӣ ва васеъэкране, ки дар кинонаворҳои барашон 35 мм ва филмҳои стереофоние, ки дар кинонаворҳои барашон 70 мм сабт гардидаанд), тақвиятдиҳандаи электронии овоз аз таҷҳизот ҷараёни барқ, шабакаи идоракунии автоматӣ ва нимавтоматии сеансҳо иборат аст.
Дар Тоҷикистон чандин кинотеатри васеъформат, аз ҷумла собиқ кинотеатри ба номи «Ҷомӣ» , «Тоҷикистон» Кинотеатри махсуси бачагонаи «Орлёнок» амал мекунанд.
«Ахлоқи Носирӣ», «Асосу-л-иқтибос» , «Таҳрири Уқлидус» , «Зайҷи элхонӣ» ва «Тазкира фӣ илми-л-ҳайъат» , «Тансуқнома» , «Ҷавомеъу-л-ҳисоб би-т-тхату-т-туроб», рисола «аш-Шофеъия», «Шаклу-л-қитоъ» ва «Кашфу-л-қиноъ ан асрори шаклу-л-қитоъ» бархе аз муҳимтарин китобҳои ӯ ҳастанд.
Олимони шарқшиноси рус А. П. Юшкевич ва В. Ф. Коган оид ба масоили риёзӣ, ба таърихи пажӯҳиши масоили риёзиёт дар Осиёи Миёна ва оид ба асосҳои геометрия натиҷаҳои ҷолиб ба даст овардаи Тусиро қайд намуда дар манбаъҳои илмии Аврупо ҳамчун олими соҳаи улуми дақиқ муаррифӣ намудаанд.
Осор ва афкори фалсафии Насируддини Тусӣ мавриди таҳқиқи олимони Эрон ва Тоҷикистон қарор гирифта, муҳаққиқин асосан Тусиро ба сифати олими соҳаи ҳикмат ва мантиқ муаррифӣ кардаанд.
Насируддини Тусӣ дар илми забоншиносӣ аз аввалинҳое мебошад, ки ба масъалаҳои тадқиқи калима ҳамчун аломати ифодаи моҳияти ашё, ҳодисаҳои лексики сермаъноии калимоти муттародифа ва муттабоина, ҳодисаи сермаъноии калима, роҳҳои сермаъношавии калимаҳо, роҳҳои фарқи калимоти ҳаммаъно ва гуногунмаъно ва ғайра ақидаҳои ҷолиб баён намудааст.
Пас аз муддате ба назди Исмоилён дар Дижи Аламут нақли макон кард, аммо пас аз юриши Ҳулокуи муғул ва поён ёфтани фармонравоии Исмоилён Ҳулоку Насируддинро мушовир ва вазири худ сохт, то ҷое, ки Ҳулокуро ба тозиш ба Бағдод ва сарнагунии Аббосиён ёрӣ намуд.