polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Султон Умарович Умаров - Поягузори илми физика дар Тоҷикистону Ӯзбекистон ва мактаби илмии физикаи назариявӣ Султон Умарович Умаров оид ба механикаи статистикӣ, физикаи ҳаста, электроникаи физикӣ, назарияи олотҳои нимноқилӣ ва фалсафаи табиат тадқиқоти арзишманд анҷом додааст.
Физик - кимиёшиноси дигар Мардон Қурбоналиев бори аввал қонунҳои асосии рафтор ва вайрошавии деформатсионии полимерҳоро дар ҳолати ҷоришавандагӣ ҳангоми ёзиши якмеҳвара дар муҳити моеъ таъйин намуда, нақши ҳалкунандаҳоро дар танзими хосиятҳои полимерҳои хаттӣ омӯхт.
Дар маҷмӯаи раёсати омори Ҷумҳурии Тоҷикистон қайд шудааст, ки дар ин давра шумораи аҳолии шаҳри Душанбе ду баробар , вилояти Хатлон – 94,3 % , вилояти Суғд — 73 % , НТҶ — 81 % , ВМКБ — 36 % афзоиш ёфтааст.
Дар асоси Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон 100 аз 4 ноябри соли 1995 «Дар бораи тартиби ҳалли масъалаҳои сохти марзиву маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон», воҳидҳои марзиву маъмурӣ ва маҳалҳои аҳолишини Ҷумҳурии Тоҷикистон Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳр, ноҳия, шаҳрак, деҳот ва деҳа мебошанд.
Дар таърихи 1 январи соли 2014 Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ; Вилояти Суғд; Вилояти Хатлон; 17 шаҳр, 58 ноҳия (ҳамчунин, 13 ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, ки дар маркази мамлакат ҷойгир шудаанд), 57 шаҳрак ва 370 ҷамоат иборат аст.
Дар таърихи 1 январи 2020 Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ; Вилояти Суғд; Вилояти Хатлон; 18 шаҳр, 47 ноҳия (ҳамчунин, 4 ноҳияи дохили шаҳри Душанбе, 13 шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, ки дар маркази мамлакат ҷойгир шудаанд), 65 шаҳрак ва 368 ҷамоат иборат аст.
Дар таърихи 1 январи соли 2010 Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ; Вилояти Суғд; Вилояти Хатлон; 17 шаҳр, 62 ноҳия (ҳамчунин, 13 ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, ки дар маркази мамлакат ҷойгир шудаанд), 55 шаҳрак ва 368 ҷамоат иборат аст.
Афзоиши миёнаи солонаи аҳолӣ дар Тоҷикистон аз соли 1991 то аввали соли 2022 2,7% ташкил дод, дар ҳоле ки шумораи аҳолии сайёраи мо дар маҷмӯъ ба ҳисоби миёна 1,5 % афзуд.
Баъдҳо ин шакли китобат дар байни дигар миллатҳо низ мавриди истифода қарор гирифт ва дар давраҳои исломӣ вақте коркарди коғаз ба роҳ монда шуд, ба сабаби гунҷоиш ва дарҷи матолиби зиёд дар наворҳои тӯморӣ он ба авҷи ташаккул расид.
Ин шакли китобат бо пешрафти саноати рангу коғаз боз ҳам равнақи бештар пайдо кард ва илова бар дабирхонаҳои давлатӣ, номанигорон ва мирзоҳо, гоҳе матолиби гуногуни дигаре низ, ба монанди мадҳияҳои адабӣ, наққошиҳои минётурӣ, дуову таъвизаҳо, афсӯнҳо ва рамзҳои сеҳрӣ низ дар коғазе ба шакли тӯмор навишта мешуданд.
Дигаргунӣ дар муҳтавои навиштаҳои тӯморӣ дар давраҳои мутаахиртар то ҷое вусъат ва таҳаввул пайдо кард, ки дар адабиёти оммиёна он маънои таъвиза, дуо ва набиштаҳои рамзии диниро ба худ гирифт ва ҳамзамон шакли он низ ба коғази печидаи секунҷа ё чаҳоркунҷа тағйир ёфт.
Тӯморҳои таъвизӣ низ аксаран бо ҷилди чармӣ ё порчае муқавво карда мешаванд ва дар ҷое аз бадан, либоси тан, пештоқи хона ва ё ҷои дигаре мувофиқ бо мақсади гирандаи он овехта мешаванд.
Тӯморро одатан муллоҳо ва шахсиятҳои динӣ, ки назди аҳли деҳа ё минтақа бо зуҳду тақво шинохта шуда ва ба ақидаи онҳо даму нафаси хубе доранд, барои шифои беморон, баракат дар касбу кор, кушоиши бахт, ҳифзи ҳомили он аз балоҳо ва ғ.
ба корафтодагон медоданд, вале имрӯзҳо кор аз кор рафта, фолбинон, соҳирон ва ба қавли мардум муллоҳои ҷодугар низ барои гарму хунук кардан байни зану шавҳар, дилдодаву рамида кардани писару духтар, бастану кушодани зиндагии мардум ва ғ.
Пас тӯмор имрӯз бинобар тафовути ҷиҳатҳои гирифтани он бо мақсадҳои гуногуне, аз қабили ҳимоя аз чашми бад, нигаҳ доштан аз зиёни сеҳру ҷоду, паноҳ аз шарри одамони баддил, кушоиш дар касбу кор, моил сохтани дили касе ба худ ва ғ.
набишта мешавад ва дар таносуб бо мақсади навишташ барои шиддати таъсири он аҳёнан дар байни баъзе аз онҳо пари ҷонвар, пашм ва ё порчае аз пӯсти ҳайвони худмурда, дандон ё нохуни шахси мавриди назар, сӯзан ва ғ.
Тӯморе, ки ба ин шакл ва муҳтаво навишта ва омода сохта мешавад, навъе аз сеҳр, бадтарин ҳайкалбандии таъвизаҳо ва аз назари шаръ қатъан ноҷоиз ва мамнӯъ аст.
Уламо фармудаҳои паёмбар -ро дар мазаммат ё наҳй аз тамима — тӯмор ва таъвиза: «Касе таъвиза ва ё тӯморе бар худ биовезад, воқеан ҳам, дар ширк афтодааст», «Касе бар худ тамима — таъвизае биовезад, Худо онро барояш нотамом гардонад!» ва амсоли онҳоро ба тӯморҳо ва овезаҳои таъвизие ҳамл кардаанд, ки шакли ва муҳтавои таъвизаҳои даврони ҷоҳилиятро дошта бошанд, аммо тӯмор ва овезаҳое, ки бар онҳо ояте аз Қуръон, дуое аз ҳадис ва ё каломи поке аз бандагони солеҳ навишта шуда, назди онҳо шаръан мамнӯият ва боке надорад.
Ҷавози ин навъ тӯморҳо гарчи тавассуан тамоми мушкилот ва шууни зиндагии инсонро фаро мегирад, вале тибқи омӯзаҳои маърифатии шаръ он дар ҷое хуб ва писандида аст, ки иқтизои зарурат бошад, ба мисли беморе, ки аз забон бозмонда ва худ қудрати хондани дуоро надорад, кӯдаке, ки ҳанӯз дуоҳоро ҳифз карда наметавонад ва ё дар ҳолати тарсу даҳшате, ки кас худро дар он гум кардааст ва ғ.
вале дар ғайри ин мавридҳо мусалмонро зарур аст, ки дуоҳои шифо ва азкори виқоиро дар зимни таълимоти ислом ҳифз ва онҳоро ҳар субҳу шом ва ҳамин тавр дар зарурат бихонад ва бар худ бидамад.
Илова бар ин, агар чунин чизе ҷоиз ва воқеан ҳам, муфид мебуд, пас беҳтар буд, ки оятҳо ва сураҳое аз Қуръонро набишта бар худ меовехтанд, дар ҳоле ки чунин матлабе аз саҳобаи киром ба сиҳҳат нарасидааст.
Аммо чумҳури уламо бо назардошти шаън ва фазои вуруди ин аҳодис онҳоро ба ҳолати иҷтимоӣ ва фазои фарҳангӣ-динии муайяне мутааллиқ ва барои муолиҷаи вазъи эътиқодии хоссе — аз байн бурдани осори ақоиди даврони ҷоҳилият ва ибтоли нигоҳи фетешизмии онҳо ба ашё донистаанд.
Бинобар ин, ҳар замон ва фазои эътиқодие, ки ба он давра шабоҳат дошта бошад ва тӯмор ба ҳамон эътиқод гирифта шавад, онро ноҷоиз ва шаръан мамнӯъ гуфтаанд, вале дар ғайри он боке надорад, он навъе аз шифоҷӯӣ аз каломи Худованд аст ва иншоаллоҳ муфид хоҳад буд.
Эътиқод ба таъсири тӯморҳое, ки ба ин шакл навишта мешаванд, ба ақидаи фетешизм — ашёпарастӣ ва ақидаи даврони ҷоҳилият нисбат ба таъсири ашё бармегардад ва бовар кардан ба таъсири навиштаҳои ҷодуӣ ва истионат ва тавассул ба шаклҳои сеҳрӣ бар асоси таълимоти тавҳидии ислом ширк аст, зеро ин ба маънои эътиқод ба сифот ва қудрати таъсиргузорие дар ашё аст, ки аз сифот ва салоҳиятҳои Худо мебошанд.
Эътиқод ба таъсири мустақил ва бевосита — бе хости Худо нисбат ба тӯморҳое, ки дар онҳо ояте аз Қуръон ё дуое аз аҳодиси паёмбари акрам ва ё каломи поке навишта шудааст низ, ба ақоидаи софи тавҳидӣ дар ислом созгор нест, вале ҷумҳури уламо дар ҷое, ки ҳомили тӯмор Худоро таъсиргузор, шифобахш ва сабаби асли медонад, табаррукан ва ё барои шифоҷӯӣ бар худ овехтани тӯмор ва ҳар овезаи дигареро, ки дар он оятҳое аз Қуръон ва дуоҳои маъсура навишта шудаанд, ҷоиз ва биломонеъ медонанд.
Баъзе уламо бо истинод ба зоҳир ва насси аҳодисе, ки дар наҳйи тамима ва ҳар гуна таълиқа — овезае ворид шуда, ин навъи тӯморро низ ноҷоиз ва онро бо амалкарди саҳобаи киром ва салафи солеҳ дар ин бора мухолиф гуфтаанд.
Зеро равиши маснун ва мавфур дар байни онҳо ин буда, ки оятҳои Қуръон ва дуоҳои маъсураро хонда ва бар худ меда-миданд ва чунин ривояте аз онҳо ба сиҳҳат нарасида, ки Қуръони карим, оятҳое аз он ё дуоҳое аз Суннатро навишта бар худ биовезанд.
Мисол: «Оҳани сард кӯфтан – киноя аз ҳаракати лағв ва кори бефоида кардан. То ба кай бисмили мо бар дами теғи ту ҷаҳад, Оҳани сард касе чанд бикӯбад беҷо?! Фитрат».
Дар ҷой додан ва шарҳи маънои калимаву ибораҳо ва истилоҳот Баҳор ду тарзи корро пеш гирифтааст: а) ибораҳову таркибҳо мисли калимаҳо моддаҳои алоҳидаи луғавиро ташкил додаанд.
Масалан: «Боди бурут, киноя аз нахват ва ғурури махсуси мардон, чунонки боди гесӯ нахват ва ғурури хоси занон. Хоҷа Низомӣ: Шамъе, ки на аз ту нур гирад, Аз боди бурути худ бимирад…»; б) ҳангоми шарҳу эзоҳи маъно ва тобишҳои маъноии калимаҳо ибораву таркибҳои бо онҳо истеъмолёбанда як-як нишон дода мешаванд.
Масалан: «Ришват – пора, яъне чизе, ки барои корсозии ноҳақ ба касе диҳанд ва бо лафзи додану гирифтан ва ситондану хӯрдан мустаъмал… Мир Хусрав: Он чи зи дасти ту даҳан мехурад, Ришват осоиши тан мехурад».
Дар соли 1990 ба шаҳри Томск ба Донишкадаи илмиву-тадқиқотии ирсии Академияи илмҳои тибби Русия ҳамчун унвонҷӯй дохил шуда, соҳиби унвони номзади илмҳои тиб дар риштаи асабшиносӣ ва баъдан бо талоши дарёфти зинаҳои баланди илмӣ ба гирифтани унвонҳои доктори илмҳои тиб ва професор шарафёб шуд.
Ҷамъияти «Нейрон», ки яке асосгузорони он Раҳматулло Азизович буд ва онро роҳбарӣ менамуд, дар айни замон зиёда аз 600 асабшиносонро муттаҳид намуда, бо ҳамкасбон аз давлатҳои гуногуни ИДМ, бахусус бо муассисаҳои илмии асосии соҳавӣ, ба монанди Маркази илмии асабшиносии Акдемияи илмҳои тибби Россия алоқаи зичи илмӣ дорад.
Раҳматулло Азизович муаллифи зиёда аз 200 мақолаҳо ва пешнависҳо, 2 рисолаи илмӣ ва китоби дарсӣ, 22 дастурҳои таълимӣ-методӣ ва 13 дастурҳои методӣ буда, таҳти роҳбарии ӯ 3 диссертатсияи номзадӣ ҳимоя карда шудааст.
Раҳматулло Азизович дар давоми фаъолияти корӣ ба ҳайси ноиби Президенти Академияи илмҳои тибби Тоҷикистон, аъзои Шуъбаи Тоҷикистонии Академияи Байналмилалии Илми Мактабҳои Оллӣ, сармутахассис ва Сардори Раёсати робитаҳои байналмилалии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Ҷамъияти асабшиносони ҷумҳурӣ «Нейрон» фаъолият намуда, аз соли 2007 то охири умр кафедраи асабшиносӣ ва асосҳои ирсияти тиббии Донишгоҳи далатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино роҳбарӣ намудааст.
Соли 1990 ба Донишкадаи илмӣ-тадқиқотии ирсияти тиббии Маркази илмии дар Томск будаи Акдемияи илмҳои тиббӣ Федератсияи Россия дохил шуда, дар мавзӯи «Таҳлили дармонӣ-ирсӣ ва молекулярии миодистрофияи Дюшенн дар Тоҷикистон» рисолаи илмӣ ҳимоя намуда, соҳиби унвони номзади илми тиб мегардад.
Вай яке аз олимон ва табибони беҳтарини ҷумҳурӣ муаррифӣ гашта, мақолаҳои илмии ӯ дар нашрияҳои ватанӣ ва хориҷӣ чоп гардида, аъзои кумитаҳои илмии симпозиумҳои байналмилалӣ, аз ҷумла Конгресси байналмиллаии нейрофизиологияи мамлакатҳои ИДМ, СҲШ, Осиё ва Аврупо интихоб шуда буд.
Соли 2004 дар Муассисаи давлатии Донишкадаи илмӣ-тадқиқотии асабшиносии Академияи илмҳои тибби Федератсияи Россия дар мавзӯи «Бемориҳои ирсии системаи асаб дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» диссертатсия ҳимоя намуда соҳиби унвони доктори илми тиб мегардад.
Раҳматулло Раҳмонов (Раҳмонов Раҳматулло Азизович; 28 марти 1963, деҳаи Андароби ноҳияи Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 11 июли 2018, ҳамон ҷо) — пизишк ва донишманди тоҷик, доктори илмҳои тиб.
Баъд аз хатми мактаби миёна ба факултаи тиббии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон дохил шуда онро оли 1987 факултаи табобатии Донишгоҳи Давлатии тиббии Тоҷикистонро хатм намудааст.
То 40-солагӣ пайрави мазҳаби муътазила буд, вале баъдтар доир ба далелу бурҳонҳои муътазила ва фақеҳони суннӣ тааммул карда, оқибат ба хулосаи аз назари худаш маъқул расид ва аз минбари масҷиди ҷомеи шаҳри Басра ба ҳозирон арз кард, ки ман дигар пайрави муътазила нестам ва аз муътазилӣ будани худ пушаймонам.
«Ман пеш аз ин мегуфтам, ки Қуръон махлуқ аст ва Худоро дар қиёмат бо чашми сар дидан мумкин нест. Имрӯз аз он ақидаҳои гузаштаи худ тавба кардаам ва ақидаҳои муътазилии худро тарк намудаам. Ва ҳамаи шуморо ба гувоҳӣ ва шоҳидӣ даъват мекунам».
Ин кӯшишҳои ӯ сабаби эҳёи андешаи аҳли суннат гардида, ақидаҳои маҳзаби муътазиларо ба нестӣ расонд ва ғалабаи ниҳоии аҳли суннат бар муътазила бо зуҳури Абуҳомиди Ғаззолӣ анҷом гирифт.
Ашъарӣ асарҳои пурарзиши бисёре таълиф намудааст , ки му­ҳимтарин ва маъруфтаринашон «Ал-ибона-фӣ-усули-д-дин», «Ар-рисола-фӣ-л-истеҳсон», «Мақолоту-л-исломийин», «Китобу-л-ламаъ», «Ал-хавз-фӣ-л-калом», «Ат-табйин ан усули-д-дин», «Китобу-л-изоҳи-л-бурҳон» мебо­шанд.
Асарҳои зикршуда ба шарҳу маънидоди ақоиду таълимоти мазҳабу фирқаҳои ислом, усули назариёти аҳли суннат оид буда, мақсад аз таълифи онҳо ҳимояти таълимоти аҳли суннат ва ҷамоат мебошад.
Ашъарӣ барои устувор гардондани мавқеи таълимоти суннат услуби бурҳони муътазиларо истифода бурда, саъй намуд, ки аҳкоми суннатро роҷеъ ба қазову қадар бо таълимоти озодии ирода -и муътазила созиш диҳад ва худ байни ҷабрия ва қадария мавқеи васатиро ишғол кунад.
Амиқ кушодани ҷаҳони ботинии қаҳрамон, дарк намудани ҷиҳатҳои равонии образ, овози ҷарангдор ва, хусусан, таъсири амиқи эмоционалӣ ба тамошобин ҷиҳатҳои асосии маҳорати артистии Маҳмуд Воҳидов мебошанд.
Аввалин бор Маҳмудҷон Ваҳидов дар рӯзҳои Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар шаҳри Маскав, ки моҳи апрели соли 1957 баргузор гардид, дар толори консертии ба номи Чайковский шеъри М. Турсунзода «Мамлакати тилоӣ» ва баъди қарсакзаниҳои дурудароз шеъри А. Воситзода «Дар сари роҳи калон»-ро хонда, шуҳрату муваффақиятро соҳиб гардид.
Баъди бозгашт аз Маскав дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон як сол кор кард ва сипас якбора ба курси 3-юми шуъбаи тоҷикии донишкадаи ба номи Луначарскийи шаҳри Маскав дохил шуд.
Дар ин сафари ҷавобии ҳунармандони Тоҷикистон ба Ироқ Воҳидов ҳамчун барандаи консертҳо иштирок намуда, порчаҳо аз ашъори Ҳофиз ва Румиро ба забони арабӣ моҳирона қироат кардааст ва лоиқи таҳсини тамошобинон шудааст.
Маҳмуд Воҳидов (бештар маъруф ба Маҳмудҷон; 10 октябри 1939, Шайдон, ноҳияи Ашт, ҶШС Тоҷикистон — 12 ноябри 1977, Бағдод, Ироқ) — ҳунарпешаи барҷастаи театру кинои Тоҷикистон, коргардони театр, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон , дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ аст.
Аз моҳи январи соли 1987 то моҳи октябри соли 1988 дар вазифаи инструктори шуъбаи ташкилии комитети Ҳизби комунистии ноҳияи Роҷи оҳани шаҳри Душанбе, аз моҳи октябри соли 1988 то соли 1991 котиби комитети партиявии озоди Ҳизби комунистии Иттиҳодияи истеҳсолии «Тоҷиктекстилмаш» — и шаҳри Душанбе фаъолият намудааст.
Аз моҳи июли соли 1981 то моҳи январи соли 1987 дар вазифаҳои челонгари корҳои механикии шуъбаи конструкторӣ, котиби озоди комитети комсомолии заводи «Тоҷиктекстилмаш» — и шаҳри Душанбе фаъолият намудааст.
Солҳои 1991 — 1995 дар вазифаҳои муовини сардори шуъбаи назорати техникии иттиҳодияи истеҳсолии «Тоҷиктекстилмаш» — и шаҳри Душанбе, сардори сехи шуъбаи назорати техникӣ, сардори истеҳсолоти чуянгудозии иттиҳодияи истеҳсолии «Тоҷиктекстилмаш» кор кардааст.
Аз моҳи июни соли 1996 то моҳи марти соли 2005 дар вазифаи мушовири Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои сиёсати кадрҳо, аз моҳи марти соли 2005 то моҳи декабри соли 2006 дар мансаби раиси шаҳри Чкаловски вилояти Суғд адои вазифа намудааст.
Аз моҳи марти соли 1995 то моҳи августи соли 1995 дар вазифаи Роҳбари дастгоҳи раиси ноҳияи Роҳи оҳани шаҳри Душанбе, сипас аз моҳи августи 1995 то моҳи июни соли 1996 дар мансаби муовини раиси ноҳияи Роҳи оҳани шаҳри Душанбе фаъолият кардааст.
Сато се тори биринҷӣ дошта нотааш дар калиди скрипка сабт ва бо кварта ҷӯр мешавад: тори якум ми-и октаваи хурд, тори дуюм ми-и октаваи хурд ва тори сеюм ля-и октаваи хурд.
Баттонӣ ҷойивазкунии нуқтаҳои эътидоли баҳорӣ ва тирамоҳи -ро ба истиқболи ҳаракати солонаи Офтоб 54,5″ дар як сол ё 1 дар 66 сол муайян кард , ки дар он замон натиҷаи дақиқ ба шумор мерафт.
Инчунин майли куллии Офтоб ё майли эклиптика ба экваторро нисбат ба Батламиюс дақиқтар ҳисоб карда , давомнокии соли офтобиро 365 рӯзу 5 соату 46 дақиқа 24 с муайян намуд.
Баттонӣ дар «Зиҷи Собӣ»-и худ қайд мекунад, ки дар Антокия дар 9-уми моҳи сафари с. 289 як гирифти Офтоб ва дар 4-уми моҳи рамазони с. 289 як гирифти Моҳро мушоҳида кардааст.
Абурайҳони Берунӣ китобе ба номи «Ҷалоу-л-азҳон фӣ зиҷил-Баттонӣ» навишта, Абдурраҳмони Суфӣ ба тарзи тақсими фалакулбуруҷ дар зиҷи Баттонӣ гирифта, Ибни Халдун осори Баттонӣро дар қатори беҳтарин китобҳои нуҷумӣ ҳисоб кардааст.
Мунаҷҷими англис Ричард Донсран дар с. 1749 аз натиҷаҳои таҳқиқоти Баттонӣ дар гирифти Моҳ ва Офтоб барои таъйини шитоби асрии Моҳ дар мадораш, ки баробари 10,3″-и камон дар ҳар аср аст, истифода намудааст.
Дар он Баттонӣ хатоҳои Батламиюсро ислоҳ намуда, дар муқаддимааш қайд мекунад, ки ғалату ихтилофоти мавҷуда дар осори гузаштагон ӯро водор кардаанд, то ин асарро таълиф намояд.
Дар «Зиҷи Собӣ» функсияҳои тригонометрӣ; ҷадвали табдилҳои Батламиюс; ҷадвалҳои гуногуни нуҷумӣ барои арзи Раққа, Ҳаррон, Бағдод ва Макка, ҳаракати Офтоб, Моҳ ва дигар сайёраҳо; арз, ҳаракат, мувофиқат ва мақоми сайёраҳо; ҷадвалҳои ихтилофоти манзар барои Офтоб ва Моҳ дар доираи иртифоъ ва ҳафт иқлим; ҳодисаҳои хусуфу кусуф, муқорана ва муқобала; ҷадвали тӯл ва арзи ҷуғрофиёии 273 макон, доиратулбуруҷ ва қадри 533 ситора, ҷадвалҳои гуногуни нуҷумӣ оварда шудаанд.
Абурайҳони Берунӣ дар «Рисолатун тамҳидулмустақар фӣ маънӣ-ил-мамарр»-и худ ишора мекунад, ки мунаҷҷимони гуногун аз зиҷи Баттонӣ истифода бурдаанд.
Натиҷаи мушоҳидаҳои нуҷумии Баттонӣро Кушёри Гелонӣ дар «Зиҷи ҷомеъ», Алӣ ибни Аҳмади Насавӣ дар «Зиҷи фохир», Абуррашид Донишӣ дар «Зиҷи комил» ва Ибни Каммод дар «Зиҷи муқтабас» истифода кардаанд.
Баттонӣ дар «Зиҷи Собӣ» ҷадвалҳои солшуморӣ, тригонометрӣ , функсияҳои нуҷуми куравӣ , Офтоб, Моҳ ва сайёраҳо, ситораҳои собита , астрологӣ, ҷуғрофиёӣ ва дигар тартиб дода, барои ёфтани фосилаи камони байни ду ситора равише ба кор бурд, ки муодили теоремаи косинусҳо дар секунҷаи куравӣ аст.
Чунонки Баттонӣ дар боби 26 «Зиҷи Собӣ» шарҳ медиҳад, барои ин мақсад аз қазияи теоремаи Батламиюс барои чоркунҷа истифода кардааст (маҷмӯи ҳосили зарбҳои тарафҳои рӯ ба рӯ ба ҳосили зарби ду қутр баробар аст).
Ӯ дар расадҳои дақиқи пуршумори худ бисёр ҳодисаҳои нуҷумиро бо диққати зиёд таҳқиқ намуда, назарияи иқбол ва идбори эътидолайнро, ки ба тағйирёбии эътидолайн дар доиратулбуруҷ асос ёфтааст, бунёд гузошт.
Асарҳои дигари Баттонӣ: «Китобу маърифатун матолеъу-л-буруҷ фӣ мобайни арбоъи-л-фалак», «Рисолатун фӣ таҳқиқи ақдорулиттисолот», «Китобу арбоъу мақолот фӣ аҳкоми илминнуҷум», «Рисолатун таҷриди усулу таркибу-л-ҷуйуб», «Фӣ самти-л-қибла», «Рисолату фӣ буъд-ил-кавокиб».
Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Ҷобир ибни Синони Раққии Ҳарронӣ маъруф ба Баттонӣ — мунаҷҷим ва риёзидони барҷастаи араб, ки дар навиштаҳои Руми Шарқӣ бо номи Упатанис ва Аврупо бо номи лотинии Албатениус маъруф аст.
Моҳи августи соли 1950 25 нафар донишҷӯён аз рӯи ихтисоси «Забони англисӣ» ба факултаи таъриху филология қабул карда мешавандва дар таркиби ин факулта шуъбаи забони хориҷӣ таъсис меёбад.
Факулта дар давоми ин солҳо аз рӯи даҳ ихтисос кадрҳо тайёр карда омадааст: омӯзгори забони англисӣ, омӯзгори забони англисӣ ва олмонӣ, омӯзгори забони олмонӣ, омӯзгори забонҳои англисию арабӣ, омӯзгори забони англисӣ ва модарӣ, омӯзгори забони англисӣ ва педагог, бакалавр-филологи забони англисӣ , омӯзгори забони англисӣ -тарҷумон, бакалавр-тарҷумон, забоншинос- тарҷумони англисӣ-тоҷикӣ.
Киносенарияи «Пули ларзон» , радиопйесаи «Истиқболи Барфибобо», драмаи телевизионии «Кадри ҳавоӣ» аз силсилаи намоишномаҳоеанд, ки дар саҳнаи театрҳои ҷумҳурӣ — Душанбе, Хуҷанд, Чкаловск ва ғ.
Ба забони русӣ маҷмӯаҳои Наримон Бақозода «Хандаляк» , «Ишь ты, озорной» , «Что всегда слаще?» , ба забони узбекӣ маҷмӯаи шеърҳои «Гулсара» ба табъ расидаанд.
Ходими адабӣ, мудири шуъбаи рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» , мудири шуъбаи адабиёти бачагон ва наврасони Нашриёти давлатии «Ирфон» , таҳсил дар мактаби кинодраматургии назди Киностудияи «Тоҷикфилм», сардабири шуъбаи филмҳои ҳуҷҷатии «Тоҷикфилм», сармуҳар.
Комитети давлатии Тоҷикистон оид ба кинематография , котиби масъули маҷаллаи «Машъал» , муовини аввали раиси Комитети Тоҷикистнии муҳофизати сулҳ ва мудири Тоҷикистнии Хазинаи сулҳ .
Барои кӯда­кону наврасон як силсила шеъ­ру достон офаридааст, ки дар маҷ­мӯаҳои «Гулдара» , «Шеър­ҳо, афсонаҳо, чистон­ҳо» , «Сурнайчӣ» , «Оши ҳалол» , «Чӣ хуш аст?» , «Дафтари мо — кони панҷ» ва ғ.
Донишгоҳи давлатии Данғара бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 майи соли 2013, 205 дар заминаи филиали ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур дар ноҳияи Данғара таъсис дода шудааст.
Мақоми донишгоҳ мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои давлатии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад.
Сиёсати бунёдкорона ва башардӯстонаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар соҳаи илму маориф ва маърифатнокии ҷомеа шоистаи таҳсину пайравӣ буда, дар ҷумҳурӣ гардиши куллиеро ба вуҷуд овард.
Дастуру супоришҳои Роҳбари Давлатро дар мулоқот ва дарсҳои сулҳ, ки 1-уми сентябр пайваста дар муассисаҳои таълимӣ бо кормандони соҳаи маорифи кишвар баргузор мегарданд, ҳамчун ҳуҷҷатҳои раҳнамунсоз қабул карда, баҳри татбиқи ин дастуру супоришҳо мудом саъю кӯшиш доранд.
Донишгоҳи давлатии Данғара бо мақсади таъмини болоравии сифати таьлим дар доираи Консепсияи миллии ислоҳоти маорифи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, дурнамо ва роҳҳои пайгиронаи воридшавии кишварамонро ба фазои ягонаи таҳсилоти Аврупо, ки самти муҳими он гузариш ба низоми кредитии таҳсилот аст, дар амал татбиқ намуда, ҷараёни таълим аз соли таҳсилёби инҷониб тибқи низоми кредитии таҳсилот ба роҳ монда шудааст.
Донишгоҳи навтаъсис илова ба 15 номгӯи ихтисосҳои дар самтҳои забонҳо, муҳандисӣ, агротехнологӣ ва иқтисодӣ дар назди пешина Филиали Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур дар ноҳияи Данғара амалкунанда 10 номгӯи нави ихтисосҳоро дар самти илмҳои табиатшиносӣ таъсис дода, аз рӯи онҳо низ қабули довталабонро аз соли 2013 ба роҳ монд.
Донишгоҳи давлатии Данғара бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 майи соли 2013 205 дар заминаи Филиали ДАТ ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур дар ноҳияи Данғара таъсис дода шудааст.
Британияи Кабир борҳо кӯшид, ки Афғонистонро ба худ тобеъ кунад , вале ин мардумон дар натиҷаи муқовиматҳои шадид тавонистанд, ки дар иттиҳод бо мардумони дигар, аз ҷумла тоҷикон истиқлоли давлатию миллии аҳли мамлакаташонро ҳифз намоянд.
Шумораи умумиашон дар ибтидои садаи 00 тақрибан 1500 нафар, аз ҷумла дар Афғонистон наздики 2, Покистон 100 Эрон бештар аз 3 млн ва дар Ҳиндустон 8 ҳазор нафар зиндагӣ доранд.
Ӯ дар вазифаҳои коромӯзи прокуратураи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров, муфаттиши калони прокуратураи шаҳри Хуҷанд, муфаттиши прокуратураи ноҳияи Ашт, муфаттиши калони прокуратураи шаҳри Исфара, муфаттиши корҳои махсусан муҳим ва сардори шуъбаи тафтишотии прокуратураи вилояти Суғд, муовини сардори Раёсати тафтишотӣ, сардори шуъбаи назорат бар тафтишоти пешакӣ ва таҳқиқ дар мақомоти Вазорати корҳои дохилии Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати тафтишотии прокуратураи вилояти Суғд, прокурори вилояти Хатлон, муовини якуми прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовин ва муовини якуми вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
Пас аз анҷоми мактаби миёнаи 13 ба номи Камоли Хуҷандии ноҳия соли 1976 ба факултети ҳуқуқшиносии Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 1981 хатм мекунад.
Азизмуҳаммад Холмуҳаммадзода (Холмуҳаммадзода Азизмуҳаммад Холмуҳаммад; зод. 4 марти 1959, ноҳияи Ашт) — ҳуқушинос, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ.
1 марти соли 2015 аз ҷониби бахши ҲХДТ дар ноҳияи Ашт маротибаи дуюм дар ҳавзаи якмандатаи интихоботии Ашт 17 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.
Шунавандаи Институти такмили ихтисоси фанҳои ҷамъиятии Донишгоҳи давлатии Тошканд , коромӯзи кафедраи таърихи халқи тоҷик , муаллими мактаби 17 – и шаҳри Душанбе , ҳамзамон унвонҷӯи кафедраи таърихнигорӣ ва манбаъшиносии факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, муаллими калони кафедраи Таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон , дотсент , мудири кафедраи таърихнигорӣ ва манбаъшиносӣ , дотсенти кафедраи таърихи наву навини кишварҳои хориҷӣ , муовини декани факултети таърих оид ба таълим , мудири кафедраи таърихи дунёи қадим, асрҳои миёна ва бостоншиносӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, ҳамзамон мушовир–бостоншинос дар Пружаи байналмиллалии ҳафриёти бостоншносии Миси Айнаки вилояти Лугари Ҷумҳурии исломии Афғонистон .
Иштирокчии форуми байналхалқии археологҳои ҷаҳон дар шаҳри Шанхайи Чин, маърузаҳо дар донишгоҳи Шимолу – ғарбии шаҳри Сяни кишвари Чин ва дар форуми байналмилалӣ “Наследие” Донишкадаи гуманитарии Донишгоҳи давлатии Новосибирск.
Соли 1998 дар мавзӯи «Инъикоси таърихи халқи тоҷик, аҳди муғул дар таърихнигории Шӯравӣ» рисолаи номзадӣ ва соли 2018 дар мавзӯи "Таърихи маорифи асрии Афғонистон " рисолаи докторӣ дифоъ кард.