polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Тавассути дастгоҳҳои кайҳонӣ ба даст овардани намунаҳои сангҳо аз Моҳ ва таҳлили таркиби маводди сайёраҳои дигар имкон дод, ки хусусиятҳои физикию кимиёии моддаҳои қабатҳои болоии онҳо бо таркибу сохти маводди минералии заминӣ муқоиса карда шавад.
Яке аз масъалаҳои заминшиносии муосир консепсияи «тектоникаи нави глобалӣ» мебошад, ки асосҳои онро ҳанӯз соли 1912 Алфред Вегенер дар назарияи «сайри қитъаҳо» ба муҳокима гузошта буд.
Имрӯз ҳам яке аз масъалаҳои заминшиносӣ бо ашёи минералии зарурӣ (унсурҳои кимиёӣ, маъданҳои гуногун, нафту газ, обҳои зеризаминӣ) таъмин намудани эҳтиёҷоти иқтисодии кишварҳо ва муайянкунию васеъкунии доираи истифодаи намудҳои ашёи минералӣ мебошад.
Асарҳои Агрекола дар бораи сангҳову минералҳо ва тафовути онҳо, В. Гилберт оид ба магнетизм, тасаввуроти Р. Декарт ва Г. Лейбнитс дар бораи пайдоиш ва инкишофи Замин, ақидаҳои Фюкил дар бораи қабатҳои ҷинсҳо -и таҳшин, ки бо ақидаҳои имрӯза хеле наздиканд, барои тавлиди илми заминшиносӣ ба маънои ҳозирааш заминаи боэътимод гардиданд.
Вале бо вуҷуди дастовардҳои назарраси илмӣ оид ба омӯзиши ҷинсҳои кӯҳӣ ва минералҳо, пайдоиши конҳои ашёи минералӣ илми заминшиносӣ ба маъное, ки имрӯз дорад, вуҷуд надошт.
Заминшиносӣ бо заминфизик, заминшимӣ, заминсанҷӣ, инчунин бо географияи табиӣ, геоморфология, иқлимшиносӣ, ҳидрология, уқёнусшиносӣ, глятсиология ва космогонияи сайёравӣ зич алоқаманд аст.
Заминшиносӣ, геоло́гия — илм дар бораи таркибу сохт, пайдоиш, таърихи инкишофи Замин, пеш аз ҳама, қишри Замин, равандҳои дар дохилу рӯи Замин ҷараёнгиранда, қонуниятҳои пайдоишу ҷойгиршавии захираҳои ашёи минералӣ.
Қисми намоёнӣ тиру камон ба мавқеи Офтоб вобаста аст; агар Офтоб дар уфуқ воқеъ бошад, тиру камон шакли нимдоираеро мемонад ва баробари баландшавии Офтоб қисми намоёни камон хурд шуда, ҳангоми ба 42 расидани баландии Офтоб ҳодисаи тиру камон ба охир мерасад.
Қавси тиру камон қисми доираеро мемонад, ки дар атрофи ин нуқта бо радиуси 42 кашида шудааст, тартиби рангҳои спектри Офтоб як хел аст ва одатан, аз берун сурх ва аз дарун бунафш аст.
Фаъолияти кориашро ҳамчун устои идораи сохтмонии 5 трести бинокории Ленинобод оғоз намуда, солҳои 1969—1976 дар вазифаҳои сармуҳандис, сардори саридораи хоҷагии манзилию коммуналии шаҳри Ленинобод, сардори идораи сохтмони 9-и трести хонасозии Ленинободи Вазорати сохтмони ҷумҳурӣ фаъолият кардааст.
Соли 1967 Донишкадаи муҳандисию сохтмонии Москваро бо ихтисоси муҳандиси сохтмон ва соли 1980 Академияи илмҳои ҷамъиятии назди Кумитаи Марказии ҲКИШ-ро хатм намудааст.
Алифбои туркмании соли 1992 чунин таркиб дошт: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , з. Хусусияти ин лоиҳа истифодаи ғайримуқаррарии аломатҳои , , буд - онҳо мебоист ҳарфҳои кириллии ө, ү, -ро иваз мекарданд .
Дар баробари ин, саводнокии аҳолӣ ба забони модарии худ, ҳатто дар охири садаи , камтар аз 1% -ро ташкил медод, нашри китоб бениҳоят маҳдуд буд, нахустин сарлавҳа ба забони туркманӣ танҳо соли 1913 ва рӯзномаи аввал - дар соли 1914 пайдо шуд .
Дар ҷараёни ислоҳот барои ифодаи фонемаҳои туркӣ ҳарфҳо бо диакритика ҷорӣ карда шуданд ва ҳарфҳо барои овозҳое, ки дар забони туркманӣ набуданд, бекор карда шуданд .
Ҳамин тариқ, дар он ягон аломате набуд, ки садоҳои мушаххаси забони туркманиро нишон диҳад ва дар айни замон, барои таъйин кардани садоҳои арабӣ ҳарфҳои зиёде мавҷуданд, ки дар забони туркманӣ набуданд.
Дар моҳи майи соли 1940 Шӯрои Комиссарони Халқии ҶШС Туркманистон дар бораи гузариш ба алифбои нави тамоми муассисаҳои давлатӣ ва ҷамъиятӣ аз 1 июли соли 1940 ва дар бораи оғози таълими алифбои нав аз 1 сентябри ҳамон сол қарор қабул кард .
Ҳоло туркманҳои Туркманистон ва Ӯзбакистон аз алифбои дар асоси алифбои лотинӣ ва туркманҳои кишварҳои Шарқи Наздик ва Миёна аз алифбои арабии сабки форсӣ истифода мекунанд.
Ягона нозукие, ки баъдтар ба алифбои кириллии туркманӣ ворид шуд, тағир ёфтани ҷойгоҳи ҳарфи ъ буд : агар дар аввал он пас аз ҳарфи я ҷойгир шуда бошад, пас аз соли 1954 он дар байни ш ва ы ҷойгир шудан гирифт .
Борҷомаи голф-бозӣ низ махсус аст — он дар зери худ чархҳо дорад ва ба бозигар имкон медиҳад, ки 14 чӯби -и худро дар он ҷой карда, ба роҳат дар саросари майдон ҳамроҳи худ бибарад.
Мусобиқаҳои Хӯди бузург — Мастерс, Чемпионати озоди ИМА, , Чемпионати озоди Британия ва чемпионати Ассотсиатсияи ҳирфаии Голф аз ҷумлаи бузургтарин мусобиқаҳои ҳирфаӣ байни мардон мебошанд.
Бозигарон ба таври фардӣ ё дастаӣ кӯшиш мекунанд, ки ба василаи чавгон тӯби чиндори каучукӣ -и қутраш 14 см, вазнаш 42,5-46 г-ро дар майдони махсуси масоҳаташ 50-200 ҳазор м2 даруни сӯрохҳо андозанд.
Соли 1965 яке аз асосгузорони ширкати мазкур Гордон Мур дар асоси мушоҳидаҳо собит намуд, ки миқдори транзисторҳо дар протсессорҳои ҳисоббарор дар як сол 2 маротиба зиёд мешавад.
Вале, афзоиши экспоненсиалии бузургиҳои физикӣ ҳадду канор дорад ва оғоз аз ибтидои асри ҷорӣ ширкати барои таъмини иҷроиши қонуни мазкур муаммоҳои мураккаби технологиро ҳал карда истодааст.
Масалан, навъҳои охирини протсессорҳои силсилаи 7 насли 6 ва 7 , ки дар асоси технологияи 14 нанометрӣ истеҳсол шудаанд ва насли 8 , ки дар асоси технологияи 10 нанометрӣ истеҳсол шудааст ба таносуби қонуни Г. Мур бо кӯшишҳои зиёд мувофиқ омаданд.
Бо фарқияти пештар васеъ кардани камандаҳо дохил кардани асбоби ва корҳои хотираи у. Ин имконият дод, ки бисёртар кардани асбоби дар ҷумлаҳои нав истифода баранд ва ҳамин тавр дар будани кораш ва хотираи у. Ҳамин тариқ гузаронидани 64 бити рақамҳои адади мувофиқ барои ҳар яки процессор мебошад.
Ангиштсанг, одатан, бо тамғаҳои ангиштсанги баландоташ, газӣ, газии равғаннок, равғанин, коксшаванда, пурра пухташаванда, коҳида, антратситӣ ва ғайра истеҳсол ва чун сӯзишворӣ дар саноати химия, металлургия ва ғайра истифода мешавад.
Ба туфайли хосиятҳои баланди адсорбсионӣ доштанаш дар баъзе равандҳои металлургӣ, истеҳсоли силитсийи кристаллӣ, карбосулфид, дар рӯзгор ва хоҷагии халқ истифода мешавад.
Ғайр аз инхо Казуархо дар баъзе ҷазираҳои назди Гвенияи Нав зиндагонӣ мекунанд: Казуари тоҷдор дар ҷазираи Серам ва Ару, Мурук дар ҷазираҳои Япен ва Британияи Нав, Казуарҳои тоҷдор дар ҷазираҳои Япен ва Салавати зиндагонӣ мекарданд.
Баъзе вақтҳо Казуарҳо ба одамон ҳамла карданашон ҳам мумкин, аз сабаби он, ки онҳо аз сарҳади назди хонаи Казуарҳо гузаштааст ё ки агар одамон онҳоро шикор кунанд.
Инчунин, Лундгрен соли 1983 баъд аз ғолибият дар озмуни Фулбрайт ҳуқуқи дар Донишкадаи технологияи Массачусетс таҳсил намуданро пайдо намудааст, вале онро пас аз ду ҳафта тарк карда, ба ҳунар рӯй овардааст.
Баргҳои чой дасти ҷамъ карда мешаванд ва ба навъҳо ҷудо мекунанд, барои чойе, ки навъи баланд доранд, муғчаи ношукуфта ва баргҳои ҷавон мечинанд, дар вақти ғунучини сеюм ва чорум чойи сифаташ каме пастарро, аз баргҳои расида яъне пухта тайёр мекунанд.
Меҳнати чинакчиён ба қадри имкон мушкил ва дилгиркунанда, таносуби байни вазни чойи тайёршуда ва ашёи хоми гунучинкардашуда - 1/4 - ро ташкил медиҳад, ки ин маънои онро дорад, ки барои 1 кг истеҳсоли чой бояд 4 кг барг гунучин кардан лозим аст.
Маҳсулоти хом барои чойи сифаташон баланд дар плантатсияҳои на он қадар калон афзоиш шуда , азбаски дар нишебии куҳҳо ноҳамвор ҷойгир шуданд, барои ғунучин зарурияти гузаришро аз як плантатсия ба плантатсияи дигар, дохил мекунанд.
Плантатсияҳои хоҷагии муосирро аз рӯи қоида калон месозанд, барои таъмини пай дар пай ғунучинкуни ва болоравии истеҳсолот, барги ғуншудаи дар плантатсияи мазкур барои истеҳсолоти миқдори бисёри чой истифода мешавад.
Чой (чин. — «ча́» дар лаҳҷаҳои кантонӣ ва мандаринӣ, «те̂» дар амойӣ ва тайванӣ) — нӯшокие ки, бо ҷӯшонидан ва ё нигоҳ доштани барги дарахти чой мебошад, намудҳо: чиннӣ, ассамӣ ва камбоҷӣ).
Чой ( — «ча́» дар лаҳҷаҳои кантонӣ ва мандаринӣ, «те̂» дар амойӣ ва тайванӣ, «тя») — нӯшокие ки, бо ҷӯшонидан ва ё нигоҳ доштани барги дарахти чой мебошад, намудҳо: чиннӣ, ассамӣ ва камбоҷӣ).
Кори СУТ дар шакли Ассамблеяҳои Умумиҷаҳонии Тандурустӣ ташкил карда шудааст, ки дар он ҳар сол намояндагони давлатҳои аъзо масъалаҳои тандурустиро муҳокима мекунанд.
Дар байни Ассамблеяҳо нақши асосии функсионалиро Кумитаи иҷроия мебозад, ки ба он намояндагони 30 давлат шомиланд (дар байни онҳо — 5 узви доимӣ: ИМА, Русия, Британияи Кабир, Фаронса ва Чин).
Барои мубоҳиса ва машварат, СУТ мутахассисони сершумори машҳурро ҷалб мекунад, ки маводи техникӣ, илмӣ ва иттилоотӣ омода мекунанд, ҷаласаҳои шӯрои коршиносонро ташкил мекунанд.
Фаъолияти табъу нашри СУТ, аз ҷумла ҳисоботи Директори генералӣ оид ба фаъолият, маводҳои оморӣ, ҳуҷҷатҳои кумитаҳо ва ҷаласаҳо, аз ҷумла ҳисоботи Ассамблея, кумитаҳои иҷроия, маҷмӯаҳои қарорҳо, маҷаллаҳои СУТ нашр мешаванд: Бюллетени , , Форуми байналмилалии тандурустӣ, Тандурустии ҷаҳонӣ, Солномаи омори ҷаҳонии санитарӣ, як қатор монографияҳо ва ҳисоботи техникӣ.
Бо ташаббуси СУТ ва бо дастгирии фаъоли системаҳои миллии тандурустӣ маъракаи нест кардани оспа дар ҷаҳон гузаронида шуд ; маъракаи мубориза бо вараҷа, ки паҳншавии он тақрибан 2 маротиба коҳиш ёфтааст, барномаи эмкунӣ алайҳи 6 бемории сироятӣ, ташкили ошкор ва мубориза бо ВНМО, ташкили марказҳои истинодӣ ва иттилоотӣ дар бисёр иёлатҳо, ташаккул хадамоти кумаки аввалияи тиббию санитарӣ, мактабҳои тиббӣ, курсҳои омӯзишӣ ва ғ.
Нақши асосии ТУТ дар расидан ба ин ҳадафҳо расонидани маслиҳатҳо, таҷриба ва кумаки техникӣ ба кишварҳо, инчунин пешниҳоди маълумоти зарурӣ барои омӯзонидани кишварҳо барои ҳалли мушкилоти асосии саломатӣ мебошад.
СУТ то имрӯз муҳимтарин самтҳои фаъолияти системаҳои тандурустии миллиро муайян кардааст: ВИЧ / СПИД, сил, вараҷа, мусоидат ба ҳомиладории бехатар — солимии модар ва кӯдак, солимии наврасон, солимии равонӣ, бемориҳои музмин.
Дар оғози асри 20, аз ду созмони тандурустӣ байниҳукуматӣ бештар таъсис дода шуданд: дар соли 1902 Бюрои панамрикоии санитарӣ , дар соли 1907 —ҷамъиятии Идораи гигиенаи дар Аврупо .
Пас аз Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ дар соли 1923 Созмони Байналмилалии Тандурустии Лигаи Миллатҳо ба кор шурӯъ кард ва дар охири Ҷанги Дуюми Ҷаҳон дар моҳи июли соли 1946 дар Ню-Йорк, мувофиқи қарори Конфронси умумиҷаҳонии тандурустӣ, тасмим гирифта шуд, ки СУТ-ро таъсис диҳад.
Кумитаи иҷроия баррасии аввалияи пешниҳодҳоро барои номзадҳо анҷом медиҳад, рӯйхати мухтасари номзадҳоро тартиб медиҳад, бо онҳо мусоҳибаҳо мегузаронад, вазъи ҷисмонии номзадро арзёбӣ мекунад .
СУТ борҳо ба кор ба манфиати Чин айбдор карда шудааст; чунин мешуморанд, ки Чин ба таври ғайримустақим тавассути Сандуқ тавассути созмонҳои мухталиф пули зиёдеро ба СУТ интиқол медиҳад .
Ҳудудҳое, ки ҳуқуқи ба сифати субъектҳои муносибатҳои байналмилалӣ баромад карданро надоранд, метавонанд ба СУТ ҳамчун аъзои ассотсиатсия дар асоси изҳороти аз номи онҳо содиркардаи узви СУТ ё дигар мақоми ваколатдори масъули муносибатҳои байналмилалии ин қаламравҳо қабул карда шаванд.
Дар баробари Директори генералии СУТ ва роҳбарони идораҳои минтақавии СУТ, ки бо номи намояндагони СУТ дар минтақа маъруфанд, Директори минтақавӣ инчунин мақоми мустақими назорат дар минтақа мебошад.
Рушди системаҳои тандурустӣ дар кишварҳо мутобиқи қарор дар бораи принсипҳои асосии солимии миллӣ , ки масъулияти давлат, воситаҳои пешгирӣ, иштироки аҳолӣ, истифодаи дастовардҳои илм ва ғайраро ба таври возеҳ муайян мекунад.
Аз ин 28% саҳмҳои муназзами кишварҳои узви СУТ ва 72% саҳмҳои ихтиёрии давлатҳои аъзои СУТ, саҳмияҳои СММ, ташкилотҳои байниҳукуматӣ ва ғайриҳукуматӣ, фондҳо, ҳукуматҳои маҳаллӣ, бахши хусусӣ ва даромади фоизҳо мебошанд.
Созмони ҷаҳонии беҳдошт ; — муассисаи махсусгардонидашудаи Созмони Милали Муттаҳид, иборат аз 194 кишвари аъзо, вазифаи асосии он ҳалли байналмилалии мушкилиҳои саломатӣ аҳолии ҷаҳон аст.
Аксари қарорҳо дар сатҳи минтақавӣ, аз ҷумла муҳокимаи буҷаи СУТ ва қабули қарорҳо аз ҷониби аъзои ҷаласаи як идораи мушаххаси минтақавӣ қабул карда мешаванд .
Дар соли 2020, президенти ИМА Доналд Трамп эълом дошт, ки пардохтҳоро ба буҷаи Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ манъ мекунад, зеро он "масъулияти асосии худро иҷро накард ва бояд ба ҷавобгарӣ кашида шавад" .
Аз сарбанди Куйганёр ба тарафи ғарб бо дарёи Сир мутавозӣ шохаи поёнии канал давом мекунад, ки тулаш 301 км буда, вилоятҳои Андиҷон ва Фарғонаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Уши Ҷумҳурии Қирғизистон ва Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистонро обёрӣ менамояд.
Дар дашту кӯҳҳо ва доманакӯҳҳои ноҳия рустаниҳои буттагӣ ва дарахтӣ: писта, шӯлаш, санҷит , сафедор, чинор, ар-ар, заранг, дулона, олучабандак, олуча, тут, себ, ангат, туғ, хӯч, бодом, пушол, ангур, зелол, олу, гелос, чормағз, арча, қарақот, муруд ва ғ; аз гиёҳҳои шифобахш: аҷик, чоқла, чукрӣ, рошак, ров, шибит, шибитак, кравчак, зира, қӯзақарнӣ, чора, пиёзи кӯҳӣ, анзур, сир, арпамодиён, ширинбия, субинак, чойкаҳак, ҷамбилак, қонтепар, пӯдина, сиёҳалаф, паи зоғак, кавар, камол, пӯдинаи лалмӣ, раҳдавак, чилбуғум, қоқу, шамантулоқ, тхач, лола, севчук, янтоқ, думирӯбоҳ, шифоқ, нахӯдак, ғеша, марғилон, говқисирак, алафҳои тухмдор ва ширадори сафед ва ғайраҳо, ки беш аз 100 намуди он дар тибби имрӯза маълум аст, истифода мешавад.
Палеозоии заминҳо ба табиати ноҳия аз ҷиҳати релеф ва иқлими ба худ хос дошта, иқлимаш дар зимистон дар кӯҳҳо хунук, дар таҳдашт начандон хунук, тобистонаш гарму хушк аст.
Ҳарорати миёнаи солона ба 16,40 с тобистон ҳарорат то 35-400 с , зимистон аз 5 дараҷа дараҷа поён мефарояд, ки баъзан боиси хунук задани дарахтони анор, анҷир, ангур ва чормағз мегардад.
Алҳол, аз паррандагон бештар кабк, кабӯтар, гунҷишк, фохтак , гунҷишкҳои муқимию мавсимӣ, зоғ, зоғча, аллака, қароғ, шоҳин, бум, лочин, лошахӯр, уқоб, каргас, майна, булбул, фароштурукҳо, ҷулик, ҳудҳуд , санговдавак, зарғов, залич, бедона, аз дарранда ва хазандаҳо хирс, гург, рӯбоҳ, хук, гурбаҳои ваҳшӣ, мор, ҷайра, сағур, каламуш ва ғайра мавҷуд аст.
Ҳатто дар дарёи Сурхоб хояндаҳои обӣ-муши обӣ, қундуз (як навъ ҳайвони санҷобмонанди аз саг хӯрд аз гурба калонтар, ки мӯяш сиёҳнук, баъзан сурхранги сурмонанд) мебошад, хеле зиёд буд.
Ноҳия аз ҷиҳати марзӣ ба ноҳияҳои Восеъ, Кӯлоб, Балҷувон, Ховалинг, Данғара аз тарафи даштҳои Олимтой тавассути қишлоқи Тошбулоқ ба Фархор хатти сарҳад дорад.
Иқлимаш гарму хушк буда, аз ҷиҳати геологӣ ноҳия асосан дар байни қаторкӯҳҳои Илонтоғ, Хӯҷаи Нур, Кӯҳи Хӯҷа Сартез мавқеъ дошта аз 60 то 80 км тӯл кашидааст.
8 факулта ва 10 кафедраи нав кушода шуд, филиали донишгоҳ дар ноҳияи Рашт ба фаъолият оғоз намуд, омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе ба коллеҷ табдил ёфт ва 14 доктору 19 номзади илм рисолаҳои номзадии худро дар давраи роҳбарии ӯ ҳимоя карданд.
Мавзӯи асосии таълифотҳои ӯро масъалаҳои экологӣ ва глобалии ҷаҳони муосир, шароитҳои таърихӣ ва омилҳои асосии ба даст овардани истиқлоли миллӣ ташкил медиҳанд.
Шоири дарбори Хизрхони Қарохонӣ будани вай ва дараҷаи саидашшуароӣ доштани ӯро нақле, ки Низомии Арӯзӣ дар «Чаҳор мақола оид ба муносибати ӯ ба Амъақи Бухороӣ овардааст, тасдиқ менамояд
Солҳои 30-юми асри пеш аз мелод ин шоҳаншоҳӣ аз тарафи Искандари Мақдунӣ, ки бо як ғолибият Осиёи Хурд, Миср, давлатҳои Шарқи Наздикро тасарруф кард, шикаста шуд.
Танҳо 100 сол баъд, дар нимаи дуюми асрни пеш аз мелод, замони мавҷудияти шоҳигарии Юнону Бохтар мардуми Осиёи Миёна ба тамаддуни гуногунҷабҳа ва боҳашамати элинӣ шинос шудаанд.
Муҳаққиқони ёдгориҳои ибтидои асри миёнаро кашфиётҳои беҳамто интизор буданд: боқимондаҳои меъморӣ, чубкорӣ, муҷассамаҳо, гаҷкорӣ, деворнигораҳо ва ғайра, ки дар Суғд, Истаравшан, Тахористони Шимолӣ, аз қасрҳо, маъбадҳо, хонаҳои сарватмандон, тоҷирон, дайрҳои будоӣ ва ғайра ёфта шудаанд.
Маъбади Окс дар шаҳраки Тахти сангин, дар ҷанубии Тоҷикистон ҳоло яке аз ёдгориҳои пурмуҳтавои меъмории замони Юнону Бохтарӣ мебошад, ки дар қисмати шимоли Амӯдарё омӯхта шудааст.
Аввалин экспонтаҳои осорхона соли 1934 дар асоси бозёфтҳои бостоншиносии Базаи Тоҷикистонии Академияи Илмҳои ИҶШС ҷамъ оварда шуда ба номоиш гузошта шуда буданд.
Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон дар назди Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А.Дониши Академияи Илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон 4 апрели соли 1996 ташкил шуда, аз соли 2001 барои тамошобинон дарҳои худро боз кардааст.
Дар осорхона бозёфтҳои дайри будоии "Буддо дар ҳолати нирвана" дар Аҷинатеппа мақоми махсусро доранд, ки аз ҳама машҳураш муҷассамаи 12 метраи «Буддо дар нирвана» мебошад, ки ба асрҳои - мелодӣ мансуб аст.
Дар толорҳои осорхона изи одамони ибтидоӣ, ки аз нишемангохҳои Кулдара , Қаратоғ, Лоҳутӣ , Оби мазор ба даст омадаанд ва инчунин ёдгориҳои Маданияти Ҳисор, ки аз тамоми манотиқи чумҳурӣ кашф шудаанд, гузошта шудааст.
Бояд махсусан фонди тиллоии осорхонаро қайд кард, ки онҷо нодиртарин осори заргарй, ҳунармандӣ ва сиккаҳои мутаалиқи асрҳои пеш аз мелод ва мелодӣ маҳфуз ҳастанд.
Бино ба андешаҳои пажӯҳишгарони Эрони Бостон, инсони нахустин Каюмарс буда, маънии «зиндаи миранда»-ро дорад ва шашумин мавҷуд аз офаридагони шашгонаи Аҳура Маздо мебошад, ки дар 70 рӯз сиришта шудааст.
Дар манбаҳои таърихӣ гоҳе Машя ва Машёнаро қаринаи Одам ва Ҳавво донистаанд ва гоҳе шахсоне чун Ҳушанг, Таҳмурас, Ҷамшед ва Манучеҳрро нахустинсон пиндоштаанд, аммо инҳо баъдтар мақоми худро аз даст дода, дар миёни қаҳрамонон ва шоҳони асотирӣ ҷой гирифтанд.
Аҳура Маздо инсонро мавҷуди озод офарида, ба ӯ неруи интихоб додааст, то битавонад роҳи зиндагии худро бо иродаи хеш баргузинад ва бо хости худ хушбахтӣ ва акси онро дар зиндагӣ эҳсос кунад.
Зардушт офариниши ҷаҳонро беҳадаф ва иттифоқе тасодуфӣ намепиндорад, балки волотарин ҳадафи онро густариши ростӣ ва роҳи дуруст дар зиндагии инсон мепиндорад, чунонки сохтори ҳастӣ аз оғоз то анҷом ба ростӣ бунёд шудааст.
Аз замоне, ки инсон бо паёми Зардушт ошно шуд ва талош кард то онро дар зиндагӣ истифода барад, ба ҳувияти тозае даст ёфт ва роҳи пешрафт дар корҳоро ҳадафмандона пеш гирифт.
Инсон дарёфт, ки дар офариниш нақши вижаеро бар уҳда дорад ва барои он ки дар ҷойгоҳи арзишманди инсонӣ устувор бошад, бояд ин вижагиҳоро дар худ пӯё бошад ва пойдор созад.
Инсон бояд Худои ягонаро ҳамчун Донои Бузурги Ҳастибахш ва бо номи Аҳура Маздо ёд кунад, ки некӣ, покӣ, ростӣ ва дод -ро дӯст медорад, зеро Худованд аз хиради поку муқаддас баҳра дорад.
Арзишмандтарин бахши зиндагии инсон замонест, ки бо кажандешӣ ва бадиҳо ситеза карда, роҳи дурусти зиндагиро барои хеш мегузинад ва инсонҳое, ки роҳи рост гузиниш мекунанд, шодмониву саодати ҳар ду оламро дармеёбанд.
Хушбахтии инсон бо фароҳам овардани шодиву хушбахтӣ барои дигарон фароҳам хоҳад шуд, пас шоду хушнуд кардани дигарон бо роҳнамоӣ ба сӯйи хирадмандӣ аз роҳкориҳои писандидаи зиндагии инсон барои растагории ӯ хоҳад буд.
Дар ҷаҳоне, ки бар пояи ростӣ устувор шудааст, инсони доно бо ёрӣ аз хиради расо ва ҳанҷори ростӣ , ки натиҷаи он пайравӣ аз андешаи пок, гуфтори нек ва кирдори шоиставу нек аст, ба пирӯзӣ хоҳад расид.
Анҷоми корҳои нек аз супорришҳои хосси Зардушт ба инсон аст, ки на барои дарёфтани подоши моддӣ ва ё шунидани аҳсант сурат бигирад, балки барои арҷгузории арзишҳои баланди некиву ростӣ бояд иҷро гардад.
Озодӣ дар бисёре аз умури зиндагӣ ҳаққи мусаллами инсон мебошад: озодии баён, озодии гузиниши кору макон, озодии интихоби дӯсту ҳамсар ва озод будани инсон дар гузиниши дин ва ғ.
Тибқи таълимоти Авесто, инсон бо сиришти олуда бо гуноҳ ба дунё наомадааст, ки бояд ранҷу сазои онро бикашад, то зоти хешро пок созад, балки бо кажандешӣ, дурӯғ, гуфтори носазо ва кирдори ношоиста дар зиндагӣ равони худро ба гуноҳ олуда хоҳад кард.
Бинобар ин инсон бо худсозӣ ва гузиниши роҳи нек дар зиндагӣ бояд худ ва дигаронро аз палидӣ, нопокӣ ва дурӯғ дар амон дорад ва аз «Ангра майну» , ки неруи зиштиву кажандешӣ аст, дурӣ гузинад, зеро андешаву пиндори бад сарчашмаи гуфтори озордиҳанда ва рафтори осебрасон мебошад.
Пок нигоҳ доштани об, хок, ҳаво, оташ ва умуман муҳит яке аз муҳимтарин корҳо ва вазифаҳои инсон аст, ки барои зиндагии солиму дурусти худи ӯ ҳаётан зарур мебошад.
Инсон бояд дар зиндагии худ навгаро ва пӯё бошад ва ба сӯйи тозагию пешрафт ҳаракат кунад, пайваста ҷаҳонро нав ва зиндагиро тоза гардонад ва гомҳое барои расидан ба зиндагии беҳтару созандатар бардорад, ҳарчанд ин гомҳо хурд ҳам бошанд.
Инсон қувваи андешидану дарки масоили гуногуну навро дорад ва ин тавоноии фаҳму идрок ва таълим сабаби пайдоиши маҷмӯае аз маълумоти ҳиссӣ, хаёлӣ, ақлӣ, таҷрибавӣ ва нақлӣ мешавад.
Инсон гоҳе дар пайравӣ аз хоҳишҳои нафсонӣ ва суннати хатокории пешиниён корҳояшро аз рӯйи хирадварзӣ анҷом надода, бо инкори оёти илоҳӣ аз ҳақиқат рӯ метобад ва дар натиҷа гирифтори азоби илоҳӣ мешавад.
Инсон бо таассуб воқеиятро намепазирад, душмани бузургу ошкор бо номи Шайтон ва нафси васвосгар дорад, бисёр ситамгару ситампеша, зиёнгару нодон аст, орзуҳои дастноёфтанӣ дорад, ошкоро носипосӣ мекунад, муҷодалагар асту бо Худованд ошкоро душманӣ меварзад, бахил асту ба гуноҳкорӣ исрор дорад ва ғ.
ИНСН (ар. аз решаи ِ – фаромӯшӣ ва масдари ُ ва ِ – ром будан, улфат, унс ва хӯ гирифтан, зидди ваҳшӣ; мардум, мардумаки чашм, одамӣ, башар), дар фалсафа мудрики фаъолияти иҷтимоӣ-таърихӣ ва фарҳангӣ, зинаи олии инкишофи мавҷудоти зинда дар рӯйи Замин, ки номи илмиаш аст.
Моҳияти инсон, пайдоишу таъйинот ва мақоми он дар дунё яке аз масъалаҳои асосии таърихи андешаҳои фалсафӣ ба шумор рафта, мавриди омӯзиши соҳаҳои гуногуни дониш: ҷомеашиносӣ, равоншиносӣ, физиология, педагогика, тиб ва ғ.
Таълимоти мактабу равияҳои мухталифи фалсафии Эрон, Ҳинд, Чин ва Юнони Бостон инсонро офарида аз нури азалӣ ва хок , ҳамчун «олами сағир» , як бахши муҳимтарини Кайҳон, инъикосгар ва рамзи «олами кабир» тавсиф кардаанд, ки дар худ ҳамаи унсурҳо -и Кайҳонро ҷой додааст, аз ду ҷанбаи воқеияти ягонадошта ва ду ҷавҳари гуногунҷинс – ҷисму рӯҳ иборат аст.
Аз ин рӯ, инсоншиносӣ пас аз худошиносӣ муҳимтарин мавзӯъ ва масъала ба шумор рафта, аксарияти макотибу равияҳои фалсафию мазҳабии Эрон, Ҳинд, Чин, Миср ва Юнони Бостон, таълимоти масеҳиву ислом, донишмандони асрҳои миёнаву давраи Эҳё ва даврони муосир ба шинохту баррасии инсон пардохтаанд.
Ҳар як инсон вақте ба дунё меояд, барои ӯ аллакай ҳамаи неъматҳои моддию маънавӣ омода шудааст, аз ин рӯ, вай аз панҷ ҷиҳат қарздор аст: нахуст аз волидайни худ барои тарбияву ғамхорияшон; дуввум дар назди ниёгонаш; севум аз нимахудоён, ки низоми Кайҳонро нигоҳ медоранд; чорум аз устодонаш, ки аз онҳо дониш омӯхтааст ва панҷум аз тамоми рустаниву мавҷудоти зинда, ки барои ташаккули баданаш саҳм доранд.
Тибқи Ведаҳо, оғози инсонро Атман ташкил медиҳад, ки мувофиқи моҳияти ботинии худ ба Худованди Мутлақ ё оғози умумиҳастӣ – Бараҳман шабоҳат дорад ва агар инсон раванди такомули ҷисмониву рӯҳониро пурра тай кунад, метавонад худ бараҳман гардад.
Ибни Сино дар бораи инсон мегӯяд: «Худованди қодири мутаол хосиятҳое аз навъи неъматҳои худ ба бани навъи инсон ихтисос дода ва ба сабаби онҳо мақоми одамиро дар миёни Коинот аз бисёре аз махлуқоташ бартар ва болотар намудааст. Дар асари ин имтиёз ва бартарӣ вуҷуди башар зеботарин ва табиаташ комилтарин табоеъ гашта ва таркибаш муътадилтарин таркиб шудааст. Зиндагии одамӣ ба сабаби ин мазоё беҳтарин ва пурнеъматтарин зиндагонӣ гардида ва кӯшиш ва саъйяш дар саҳнаи зиндагӣ бар тибқи ақл ва басират, ки мояи нерумандӣ ва тавоноист, сурат гирифта ва бо одоби ҳасана ва ахлоқи карима ва малакоти фозила, ки мӯъҷиби ҷамол ва зебоӣ ва асбоби зебу зиннати одамист, мувофиқ ва мунтабиқ гардидааст» .
Афлотун инсонро дорои рӯҳу ҷисм пиндошта, ҷисми ӯро миранда ва рӯҳашро ҷавҳари ҷовид мешуморад, ки инсонро инсон месозад; дар табақабандии рӯҳҳо рӯҳи ҳаким – файласуф дар мақоми аввал ва рӯҳи мустабид дар охир қарор дорад.
Огоҳии инсон аз табиати хештан ӯро мутаваҷҷеҳи имконот ва маҳдудиятҳои вуҷудиаш мекунад, то бар ин асос бо роҳи сайру сулуки маънавӣ, ки ҳамон роҳи худшиносию худсозӣ аст, гом бардорад.
Ҳар як инсон худро бояд бо чор арзиш: «жен» , «и» , «ли» ва «чжи» ороставу пероста гардонад ва дорои панҷ фазилат бошад: инсондӯстӣ, масъулият, риояи меъёрҳои ахлоқи ҳамида ва садоқат.
Дар масеҳият Инсон офаридаи олӣ ва тимсолу талъати Худо буда, моҳияти илоҳию инсонӣ дар шахсияти Исои Масеҳ бо ҳам тавъам шудааст ва баракату раҳмати Худованд ба ҳар як инсон тааллуқ дорад.
Дар ҳар як инсон нуре аз анвори илоҳӣ, рӯҳи ҷовидонаи Худо вуҷуд дошта, ҳаёти заминии ӯ ҳамеша оғӯштаи гуноҳ аст ва нахустгуноҳи Одаму Ҳавворо ҳамеша бо худ дорад.
инсонро мавҷуде дубуъда меҳисобад, ки дар интихоби тақдир иродаи озод дорад ва бо интихоби худ метавонад мақоме болотар аз малак ё зинае пасттарин аз тамоми мавҷудоти ҷаҳон дошта бошад.
Муҳаммади Шаҳристонӣ дар «ал-Милал ва-н-ниҳал» овардааст: «Мӯтазилиён бархилофи ашъариён эълон доштаанд, ки инсон худ холиқи хайру шар , имону куфр, итоат доштан ба Худо ва беитоатӣ кардан ба Худост».