polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ролҳои беҳтаринаш дар театр: Муфаттиш , Аврангзеб , Ноиби қозикалон , Леонидик , Гратсио , Шокиров , Абдулло , Вахтанг Мебуке , Креонт , Моҳрӯй , Амир Наср , А. Раҳимбоев ва ғайра Дар театри драмаи русии ба номи В. Маяковский низ як силсила ролҳо бозидааст.
Фаъолияти кориаш ҳанӯз ҳангоми донишҷӯӣ ба сифати коргари саҳна дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ шурӯъ шуда, аз соли 1975 чун актёр ва режиссёр дар театри номбурда фаъолият менамояд.
Ҳамчун актёри кино истеъдодаш дар бисёр филмҳои бадеии тоҷикӣ, аз қабили «Тирпаронӣ дар ағба», «Дом барои шағолон», «Духтарони «Суғдиён», «Нахи нуқратоб», «Марди роҳ» ва ғайра зуҳур кардааст.
Абдуллоев дар филмҳои телевизионии тоҷикии «Тақвими интизорӣ», «Зистан мехоҳад», «Оғози умри ҷовид», «Ҷомӣ ва Навоӣ», «Дар орзӯи падар» ва ғайра ролҳои хотирмон иҷро кардааст.
Муаллифи асарҳои калонҳаҷми драмавии «Кӯҳистонӣ», «Афсонаҳои мӯйсафед», «Ҷеғ зан, Искандарата», «Хонадомод», «Куҷо равонаем?», «Шикасти умед», «Ҷанҷоли сари пода» ва ғайра мебошад.
Садои сурнай пурқувват ва ҷарангдор буда, дар тамошоҳои анъанавӣ- дорбозӣ, лухтакбозӣ, тантанаву тӯй ва маросимҳои халқӣ бо ҳамовозии доира, таблак, нағора дастаи хосро ташкил намуда, ҳамчун созӣ якканавозӣ низ ба кор меравад.
Базми карнаю сурнай имрӯз ҳам дар Тоҷикистон ҳангоми ҷашнҳои бузурги миллӣ, арӯсӣ ва хатнасур роиҷ аст, ки баробари баланд шудани садои карнаю сурнай ҳозирин чанд лаҳза хушҳолӣ, кафзанӣ ва рақсу шодмонӣ мекунанд.
Ӯ соли 1975 дар шаҳри Ленинград рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Тавлиф ва таҳқиқи пайвастҳои комплексии рений бо лигандҳои сулфурдори қатори азолӣ» аз рӯи ихтисоси «Химияи ғайриузвӣ» дифоъ кардааст.
Аз соли 1976 дар ДДМТ ба ҳайси корманди калони илмӣ , сардори бахши илмӣ-тадқиқотӣ , ҷонишини аввали проректор оид ба корҳои илмӣ , проректор оид ба корҳои илмӣ , мудири кафедраи химияи ғайриузвӣ фаъолият намудааст.
Моҳи апрели соли 1992 дар Институти химияи маҳлулҳои ғайриобии Академияи илмҳои Федератсияи Россия рисолаи докториро дар мавзӯи «Пайвастҳои комплексии рений бо лигандҳои амидӣ ва тиоамидӣ» аз рӯи ихтисоси «Химияи ғайриузвӣ» дифоъ намудааст.
Аз соли 2008 то солҳои охир мудири шуъбаи «Тавлифи химиявӣ ва маводи табиӣ» ИИТ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва профессори кафедраи химияи ғайриузвии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон шуда кор кардааст.
Азимҷон Аминҷонов дар илми муосири «Химияи ғайриузвӣ» яке аз олимони варзидаи соҳаи «Химияи пайвастҳои координатсионӣ» эътироф гардида, бо тадқиқотҳои илмӣ, татбиқи амалии натиҷаҳои илмиаш дар истеҳсолот ва усулҳои пешниҳоднамудааш доир ба тавлифу таҳқиқи таркиб ва сохти пайвастҳои комплексӣ дар байни олимони соҳаи химияи координатсионии ватанӣ ва хориҷӣ шинохта шудааст.
Аз ҷониби ӯ усулҳои ҳосилкунӣ ва таҳқиқи таркиб ва сохти бештар аз 2300 пайвастҳои нави комплексии филизҳои интиқолӣ бо лигандҳои узвӣ омӯхта ва пешниҳод гардидааст.
Аввалин маротиба барои химияи пайвастҳои координатсионии рений ӯ қатори баҳамивазшавии лигандҳо ва лабилнокии атсидолигандҳои доираи дохилии комплексҳоро муқаррар намуда, механизми термолизи ин пайвастҳоро пешниҳод намудааст.
Аз ҷониби Азимҷон Аминҷонов 20 номгӯй электродҳои нави оксиду барқароркунандаи лигандӣ коркард шудааст, ки онҳоро метавон дар раванди таҳқиқи комплексҳосилкунии ионҳои филизоти гуногун дар маҳлулҳо васеъ истифода намуд.
Азимҷон Аминҷонов дар коркарди асосҳои илмии технологияи вакуумӣ ва автоклав-ваккумии ҳосилшавии маводи композитсионии дорои хосиятҳои худхомӯшкунӣ, нисбати коррозия ва аз ҷиҳати механикию диэлектрикӣ устувор, ки ба талаботи соҳаҳои мошина ва ракетасозӣ, электроника, авиатсия ва сохтмон ҷавобгӯ мебошанд, саҳми калон гузоштааст.
Аз ҷониби Азимҷон Аминҷонов нишон дода шудааст, ки пайвастҳои координатсионии баъзе филизҳои интиқолӣ дар ғализатҳои ниҳоят паст баҳри мақсаднок тағйир додани структура ва хосиятҳои системаҳои олигомерӣ ва полимерҳои хаттии калонмолекулӣ истифода шуданашон мумкин аст.
Коркардҳои илмии ӯ дар истеҳсолот барои таъмин намудани назорати раванди сахтшавии маводи композитсионӣ дар асоси ЛБС-4 дар ДНИИТМ , барои кӯтоҳ намудани вақти коркарди ҳарорати маводи композитсионӣ дар асоси ВСО-200 дар Ки АПО, КМЗ , барои дароз намудани муҳлати истифодаи қубурҳои филизӣ дар шаҳри Селиноград ва инчунин дар раванди илму таълим васеъ истифода бурда мешаванд.
Азимҷон Аминҷонов аз рӯи натиҷаҳои илмии ба даст овардааш борҳо дар конференсияҳои байналмилалӣ, умумииттифоқӣ, минтақавӣ ва ҷумҳуриявӣ бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намудааст.
Азимҷон Аминҷонов (Аминҷонов Азимҷон Олимович 13 январи 1951, ноҳияи Орҷоникидзеобод, ҶШС Тоҷикистон — 21 сентябри 2015, Душанбе, Тоҷикистон) — химик, доктори илми химия , профессор , академики Академияи байналмилалии мактабҳои олӣ , узви ҳақиқии АИ Нию-Ёрк , узви вобастаи АИҶТ , Ходими шоистаи илми Ҷумҳурии Тоҷикистон .
Аз ҷониби Азимҷон Аминҷонов аввалин маротиба доир ба таъсири пайвастҳои комплексии рений ба устувории радиатсионӣ ва электризатсияшавии як қатор полимерҳо таҳқиқотҳои васеъ гузаронида шуда муқаррар карда шудааст, ки ҳангоми зиёдшавии адади молекулаҳои лигандҳои тиоамидӣ хосияти антирадии комплексҳо меафзояд.
Сардорони хонигарии Калот дар имтидоди солиёни дароз гоҳ алайҳи калҳурони Синд, гоҳ бар зидди ғилзуёни Афғонистон мубориза бурда, муттасил сарҳадди Балучистонро тағйир медоданд.
Баробари зуҳури ҳолландиён ва баъдтар, англисҳо дар Халиҷи Форс аҳаммияти хонигарии Калот ва тамоми қаламрави балучнишин муттасил афзудан гирифт, зеро Балучистонро мустамликадорони Британияи Кабир майдони мувофиқе барои истилои Ҳиндустону Эрону Афғонистон меҳисобиданд.
Соли 1839 аз ҷониби миссияи Британияву сардорони Калот аҳднома ба тасвиб расид, ки балучонро уҳдадор менамуд, то дар бадали таъмини истиқлол ва тамомияти арзияшон амнияти қувваҳои низомӣ ва убури нақлиёти британиҳоро ба сарҳадди Афғонистон кафолат диҳанд.
Мувофиқи шартномаи солҳои 1854, 1876 ва 1879, ки бар дӯши ҳокимони Калоту Кобул бор карда буданд, Балучистони Шарқӣ ба Англия тобеъ ва расман ба Балучистони Британия ва Федератсияи музофоти Балучистон тақсим карда шуд.
Қавму қабилаҳои балучӣ бештар аз 650 номгӯйро ташкил дода, бар иловаи Покистону Эрон, дар қаламрави Афғонистон, Туркманистон, Уммон ва Имороти Муттаҳидаи Арабӣ зиндагӣ ба сар мебаранд.
Шумораи умумии балучҳо бештар аз 7,5 млн нафар буда, забони адабии балучӣ, ки ба гурӯҳи шарқӣ-ғарбии забонҳои эронии хонадони забонҳои ҳиндуаврупоӣ дохил мешавад, муттаҳидашон медорад.
Ниҳоят, соли 1990, донишманди ленинградӣ С. Аксёнов ҳамроҳи намояндагони илму маорифи шӯравии балуч дар заминаи алифбои кириллӣ алифбои нави балучиро таҳия намуд, ки солҳои 1992-93 тавассути он чанд дастури таълимӣ, соли 2005, дар Институти тарҷумаи Библия, матни балучии Инҷили Луқоро мунташир сохтанд.
Қисмати бештари ҳудуди номбурдаро биёбони ҳамворе, ки миқдори ками дарё дораду иқлимаш барои зиндагӣ номутобиқ аст ва аз ҳар ҷониб пуштакӯҳҳои бедолу- дарахт бурида мегузарандаш, фаро гирифтааст.
Дар миёни пуштакӯҳҳои қисмати марказии ноҳия кӯҳҳои Тафтон, ки баландии баъзе қ-ҳояшон аз сатҳи баҳр 4150 м -ро ташкил медиҳад, қомат афрохтаанд.
Аз ҳудуди ноҳия кӯҳҳои Бампушт, ки Саровонро аз Мукрон ҷудо мекунанд ва кӯҳҳои Булак, ки қ-ҳояшон аз сатҳи баҳр 2742 м баланд буда, сарҳадди Саровону Бампур аз канорашон мегузарад, тӯл кашидаанд.
кӯҳҳои Бампушт яке аз д-ҳои калони камшумори Балучистон — Машкил , ки тобистон хушку беоб намешавад ва воҳаҳои кишоварзии Балучистони Эрону Покистонро обёрӣ мекунад, ибтидо мегирад.
Дар маркази ноҳия водии пурсарвати кишоварзии Хош доман густардааст, ки заминҳои ҳосилхезашро чашмаҳои аз кӯҳи Тафтон фурӯрезанда ва корезҳои сершумор обёрӣ мекунанд.
Дар ҳудуди ноҳия воҳаҳои калонтарини кишоварзии Балучистони Эрон — Сарбоз, Гоҳ, Қасрканд, Магас, Боҳукалот ва Дашти ёрӣ воқеанд, ки дар баробари ғалладона деҳқонон пахта , танбоку ва ғ мерӯёнанд.
Дар бахши ҷануби Мукрон, аз самти ғарб ба шарқ, силсилаи азими кӯҳҳои Эрони Ҷанубӣ тӯл мекашанд, ки аз теғаҳои пайиҳам сафкашида таркиб ёфта, дар ҳудуди Балучистони Покистон бо қ-кӯҳҳои Соҳилии Мукрон мепайванданд.
Балучистони Шарқӣ аз 12 ноҳияи сиёсӣ-ҷуғрофӣ таркиб ёфтааст: Заҳоб, Кветтаи Пешин, Себӣ, Лоралай, Кач-Гандова, Чағай, Ҳорон, Саровон, Калот, Ҷаловон, Мукрон, Лос-Бало Шароити табиии Балучистон и Шарқӣ .
Аз ин ҷо силсилаи хурди кӯҳҳои Сулаймон тӯл кашида, мувозӣ бар онҳо, қад-қади сарҳадди Покистону Афғонистон, дар имтидоди қариб 500 км силсилакӯҳи азими Тобаи Какар қомат афрохтааст.
Қисмати ҷанубии вилоят-Мукрон (ё Кач-Мукрон, ки ба хотири фарқ карданаш аз Мукрони Балучистони Эрон чунин меноманд)-ро се қ-кӯҳи ҳамноми аз ғарб ба шарқ ва шим.
Шохаҳои шимолии силсилакӯҳҳои Мукрони Марказӣ бо силсилаи севуми Мукрон — Кӯҳи Сиёҳон, ки Мукронро аз биёбони Ҳорон ҷудо мекунад, пайваст мешаванд.
Истисно қисмати ғарбии Балучистони Покистон аст, ки соҳати калонеро ҳамвории регу сангистони Чағай фаро гирифта, ба регистони Ҳорон мерасад, ки дар навбати худ ба суфакӯҳи биёбони Балуч мепайвандад.
Дар навоҳии кӯҳии Сарҳаду Саровон, монанди Заҳоб, ивазшавии муқаррарии фаслҳои сол ба назар расида, дар қисмати марказӣ, махсусан, ҷанубии Балучистон, ду давраи сахт аз ҳамдигар фарққунандаи ҳарор.
Сукунатгоҳи кишоварзони муқимӣ ва бошишгоҳи зимистонаи чорводорони кӯчии балуч, асосан, дар соҳили дарёҳо ва воҳаҳои камшуморе, ки дар шафати манбаи оби доимӣ қарор доранд, бунёд гардидаанд.
Дар Афғонистон наздики 0,5 млн балучон зиндагӣ мекунанд, ки намояндаи қавму қабилаҳои нарвӣ, рахшонӣ, сорунӣ, санҷаронӣ ва гургич буда, монанди балучҳои дигари ҳамтабору ҳамҷаворашон аслу насаби эронӣ доранд ва дар садаҳои 14-15 муқими навоҳии Нимрӯзу Ҳилманди Афғонистон шудаанд.
Афғонистон шуда, дар шаҳру навоҳии Ҳироту Мазори Шарифу Қатаған, ҳатто Бадахшони дурдаст сукунат варзидаанд ва то имрӯз дар миёни тоҷикону ҳазораҷоту нуристонӣ ва диг.
Балучистон, Балуҷистон (, , ҷойноми форсӣ-тоҷикӣ, ки маънои «сарзамини балучҳо» -ро ифода мекунад; ) — вилояти таърихие, ки дар Осиё, пуштакӯҳҳои ҷанубу шарқии Эрон соҳат дошта, дар ин маҳдуда қабилаҳои балуч (ба иллати набудани ҳарфи «ч» дар алифбои арабӣ баъзан ба шакли «балуҷ») аксариятро ташкил медиҳанд.
Масоҳаташ бештар аз 0,5 млн км2, Балучистони Шарқӣ ба ҳайати Покистону Балучистони Ғарбӣ ба ҳайати Эрон дохил мешаванд, ки онҳоро, мутаносибан «Балучистони Покистон» ва «Балучистони Эрон» меноманд.
Даври якуми чемпионати миллӣ барои «Истиқлол» чандон бобарор набуд: дар миёнаҳои даври дуюм сармураббӣ Салоҳиддин Ғафуров аз вазифа сабукдӯш шуд ва роҳбарияти даста ба ҷои ӯ Алимҷон Рафиқов собиқ ҳимоятгари маъруфи дастаи «Помир»-и Душанбе (хатмкардаи Мактаби олии сармураббиёни Маскав ва дорои иҷозатномаи дараҷаи «В»)-ро даъват кард.
Дар ҷамъбасти мусобиқаҳои соли 2010 ҳамлагар ва сарвони даста Юсуф Рабиев «Футболбози беҳтарини Тоҷикистон», Эраҷ Раҷабов «Ҳимоятгари беҳтарин» ва Алимҷон Рафиқов «Сармураббии беҳтарини сол» эълон шуданд.
Дар мавсими футболи соли 2010 «Истиқлол» ғолиби чемпионати Тоҷикистон гашта, дар таърихи футболи тоҷик аввалин шуда, барои ширкат дар мусобиқаҳои «Ҷоми Иттиҳод‒2011» ва Ҷоми Президенти КФО‒2011 ҳуқуқ пайдо кард.
Дар даври якуми чемпионати Тоҷикистон «Истиқлол» дар 9 бозӣ 8 ғолибият ба даст оварда, баъди бохт ба дастаи «Равшан»-и Кӯлоб сармураббӣ Н. Кавазович ба истеъфо рафт.
Сармурабии нави даста О. Ширинбеков (дар гузашта нимҳимоятгари маъруфи дастаҳои футболи «Помир»-и Душанбе, «Торпедо»-и Маскав ва мунтахаби ИҶШС) таъйин гардид, ки дар ҷамъбасти мавсим «Истиқлол» -ро ба гирифтани медали нуқраи чемпионати Тоҷикистон ва Ҷоми миллӣ мушараф сохт.
Дар ин сол А. Тӯйчиев бори сеюм «Дарвозабони беҳтарин», Д. Восиев бори дуюм «Футболбози беҳтарини сол» ва Суҳроб Ҳусейнӣ «Нишонзанӣ беҳтарин»-и чемпионати Тоҷикистон шуданд.
Ҳамроҳи ӯ як зумра бозигарони пуртаҷриба ва ҷавон аз мунтахаби наврасони Тоҷикистон, ки соҳиби медалҳои биринҷии Ҷоми Осиё миёни наврасон дар Сингапур ва иштирокчиёни Ҷоми Ҷаҳон миёни наврасон дар Куриёи Ҷанубӣ буданд, ба даста пайвастанд.
Моҳи феврал дар мусобиқаи байналмилалии Ҷоми осоишгоҳи «Баҳористон» бо иштироки дастаҳои футболи ҷумҳуриҳои Тоҷикистон ва Қазоқистон «Истиқлол» 5 ғалаба ба даст оварда, соҳиби ҷоми мазкур гашт.
«Истиқлол» қаҳрамони секаратаи кишвар дастаи «Вахш»-и Қӯрғонтеппаро бо ҳисоби 2:0 мағлуб намуда, ғолиби нахустин Суперҷоми Тоҷикистон дар таърихи футболи тоҷик шуд.
Дар мусобиқаи ниҳоӣ барои Ҷоми Тоҷикистон , ки чун анъана 5 октябр дар рӯзи таваллуди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор мешуд, «Истиқлол» дастаи «Хуҷанд»-ро бо ҳисоби 5:0 мағлуб кард.
Ҳамон сол «Истиқлол» дар чемпионати Тоҷикистон соҳиби медали биринҷӣ ва Ҷоми Президенти КФО шуда, А. Тӯйчиев «Дарвозабони беҳтарин», Н. Давронов «Нимҳимоятгари беҳтарин», капитани даста Д. Восиев «Ҳамлагари беҳтарин» ва «Футболбози беҳтарини сол» эълон гардиданд.
Дар сатҳи байналмилалӣ бошад, даста ҷоизадори Ҷоми президенти КФО дар соли 2012 - сеюмин муҳимтарин мусобиқаи бошгоҳҳои футбол дар Осиё ва ду маротиба финалисти Ҷоми КФО - дуввумин муҳимтарин мусобиқаи бошгоҳӣ дар Осиё шудааст.
Таҳти роҳбарии сармураббӣ Қаноат Латифов тим дар ҳамаи 34 бозии фасл пирӯзӣ ба даст оварда, қаҳрамони Лигаи аввал шуд ва ба Лигаи олӣ роҳхат гирифт.
Аз моҳи марти соли 1985 то моҳи сентябри соли 1996 вазифаи декани факултети геологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва аз соли 1996 то соли 2002 мудири кафедраи геология ва иктишофи конҳои канданиҳои фоиданок ва дар як вақт аз соли 1997 то соли 2011 вазифаи директори Институти геологияи Академияи илмҳои Тоҷикистонро бар дӯш доштааст.
Имрӯзҳо устод мудири лабораторияи конҳои канданиҳои фоиданоки Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи Академияи илмҳои Тоҷикистон буда, дар як вақт профессори кафедраи геология ва иктишофи конҳои канданиҳои фоиданоки Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад.
Соли 1956 баъд аз ғолиб баромадан дар озмуни ҷавонони ҳаваскор бо роҳхати Вазорати маданияти ҶШС Тоҷикистон ба курси 2 студияи тоҷикии Донишкадаи санъати театрии ба номи Луначарский Москва дохил шуда соли 1960 онро хатм намудааст.
Аз соли 1996 дар нафақа, ҳамчунин узви Шурои бадеии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ва якчанд озмунҳои ҷумҳуриявӣ дар соҳаи санъати театрӣ.
Чандин асари саҳнавӣ – «Никоҳи мунтахаб»-и К. Голдони, «Ёрони маҳбуб»-и А. Баҳорӣ, «Беҷиҳоз»-и А. Островский, «Зангирӣ»-и Н. Гогол ва ғ.
дирижёри опера ва оркестри симфонӣ хатм намуда, дар кафедраҳои созҳои халқӣ ва композиторӣ, партитурахонӣ ва созбандӣ ба ҳайси омӯзгор , дар Театри академии опера ва балети ба номи С Айнӣ ба ҳайси дирижёр кор кардааст.
Ӯ истеъдод ва қобилияти баланди илмомӯзӣ дошт, таҳсилоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифт ва улуми маъмули замона — фиқҳу нуҷум, илоҳиёту мантиқ ва ҳикмату ирфонро омӯхт.
Бино ба маълумоти маъхазҳо, ӯ бо мутакаллими машҳури муосираш Фахруддини Розӣ чандон созгор набуд ва Фахруддини Розӣ, ки ба султони давр Муҳаммад ибни Текеш наздик буд, фармони хориҷ шудани Баҳоуддин Валад-ро аз қаламрави Хоразмшоҳиён дод.
Шояд ин як ривояте беш набошад ва сабаби асосии муҳоҷирати ӯ ва дигар зиёиён ҷангҳои доимии Хоразмшоҳ бо туркону чиниёну қошғариён, сиёсати худкомаи Хоразмшоҳ нисбат ба мардуми Самарқанду Бухоро ва Балх бошад, ки охирӣ чандин бор мавриди ҳуҷуми Қарохониёну Ғуриён ва Хоразмшоҳиён қарор гирифта буд.
Баъди ба қаламрави Хоразмшоҳиён ҳамроҳ шудани Марву Ҳироту Нишопур ин шаҳрҳои фарҳангӣ ба ма-ҳалли бархӯрди волиён ва макони фаъолияти муташарриъин ва тасаввуфи хонақоҳӣ табдил ёфта буд.
Дар маърифати олами моддӣ назари ӯ аз ақоиду орои дигар муосиронаш роҷеъ ба ҳамин масъала фарқи куллие надорад, зеро ӯ низ дар бораи панҷ узви ҳисси зоҳирӣ ва панҷ узви ҳисси ботинӣ маълумот дода, маърифати ҳиссиро аз ду ҷиҳат ноқис мешуморад.
Аввалан, хавоси зоҳирӣ танҳо роҷеъ ба аразҳо ва сифатҳои зоҳирии ашё ва падидаҳои табиию ҳодисаҳои иҷтимоӣ маълумот медиҳанд ва барои такмил намудани он маърифати ақлӣ лозим аст, ки тафаккур дар он нақши муҳим мебозад.
Аз ҳамин нуқтаи назар Баҳоуддин Валад дар «Маориф» нақши ақл дар маърифати олами моддиро аз назари таҳлил гузаронда, муносибати дониши ҳиссӣ ва ақлиро барқарор сохта, вазифа ва нақши субъекти маърифатро дар дониши ҳиссию ақлӣ нишон медиҳад ва ба шарҳу баёни маърифати ирфонӣ мепардозад.
Роҷеъ ба зоту сифоти Худованд Баҳоуддин Валад таъкид мекунад, ки вай дар ҳолати мутлақият сифат надорад ва сифоташ дар вуҷуди ӯст, зеро ҳар чӣ сифат дошта бошад, он комил будан наметавонад.
Ин фикри ӯ як навъ илоҳиёти салбиро ба хотир меоварад, ки дар таълимоти ҳастишиносии Баҳоуддин Валад он ба воситаи таҷаллӣ ва қавси нузул иртиботи байни Худову табиат ва инсонро барқарор месозад.
Ӯ дар инсон мавҷуд будани ду ҷузъ ба номҳои «аҷзои бохабар» ва «аҷзои бехабар»-ро таъкид намуда, аввалиро ба Худо мансуб медонад ва дуюмиро офаридаи хайри илоҳӣ мепиндорад, ки ишора ба рӯҳу тани инсон мебошад ва муносибати онҳо моҳияти қавси нузулу суудро ташкил мекунанд.
Агар ба таври куллӣ ба таълимоти ҳастишиносии Баҳоуддин Валад дар «Маориф» назар афканем, ба хубӣ мушоҳида хоҳем кард, ки ақоиди ӯ дар ҳаллу фасли ин масоил бештар дар пардаи ақоиди динӣ баён шудаанд, вале Худое, ки ӯ тавсиф мекунад, ҷанбаю хусусиятҳои фалсафиро доро мебошад.
Аз Баҳоуддин Валад асаре бо номи «Маориф» боқӣ мондааст, ки аз чаҳор бахш иборат буда, дар он масоили гуногуни динӣ, ирфонӣ, фиқҳӣ, фалсафӣ ва маълумоти мухтасар роҷеъ ба улуми табиӣ, ҳайат ва соири улуми замона, ҳамчунин шарҳу таъбири оятҳои Қуръон ва ироаи назари баъзе донишмандон матраҳ шудаанд.
Риттер чакидаи кӯтоҳе аз зиндагиномаи Баҳоуддин Валад-ро ба сурати мақолае дар «Доирату-л-маорифи ираника» соли 1989 ба чоп расонд ва Ф. Мейер бар мабнои «Маориф» таҳқиқоти муфиде анҷом дод.
Султони давр Кайқубод ва вазири донишманди маъруфи Рум Муинуддини Парвона, ки ҳар ду аз «саррофони гавҳаршинос» буданд, Баҳоуддин Валад-ро ба билоди Рум, ба шаҳри Қуния даъват намуданд.
Азудуддини Кайхусрав ва Алоуддини Кайқубод иқтисодиёти ин минтақаро баланд бардошта, дар қаламрави худ, ки аз Димишқу Бағдод то сарҳадоти Ҳалаб мерасид, дар пайравӣ аз ибтикори Низомулмулк дар таъсиси «Низомияҳо» чандин мадраса дар Қунияву Димишқу Ҳалаб боз намуда буданд.
Қуния маҳалли ҷамъомади донишмандону нависандагон, фақеҳону шоирон ва аҳли адабу ҳунар буд ва забони форсӣ забони идорӣ ва давлатии Салҷуқиён — мардуми он минтақа ба шумор мерафт.
Ҳангоми дар Бағдод буданаш дар мадрасае, ки баъдҳо бо номи Мустансирия машҳур шуда буд, муддате дарс дод, дар Нишопур бо Фаридуддини Аттор мулоқот дошт ва ба ҳар шаҳре, ки мерафт, бо олимону фақеҳон ва суфиёну андешамандони он ҷойҳо шиносоӣ пайдо мекард ва дар баҳсу суҳбат менишаст.
Дар шаҳрҳои Малтия, Лоранда, Оқшаҳр ва Ҳалаб, ки иқомати кӯтоҳмуддате дошт, бо зиёиён ва мударрисони мадрасаҳо аз наздик шинос мешуд ва ба зудӣ ҳамчун донишманди маорифи исломӣ дар байни онҳо ном баровард.
Ҳастии мутлақ холиқи аслӣ ва дар вуҷуди хеш ба ғайр эҳтиёҷ надорад ва дар «Маориф» он бо номҳои ҳақиқат, ҳастибахш, холиқ, сонеъ ва маҳбуби мутлақ баён шудааст.
Пас, тибқи таълимоти ӯ, олам вуҷуд дорад ва сабаби вуҷуди он ҳамон ҳастии мутлақ аст, зеро «вуҷуди мактуб бидуни котиб ва нақш бидуни наққош имконпазир намебошад».
Баъди вафоти падар дар соли 1231 Ҷалолуддини Румӣ кори ӯро дар ҳамон мадраса идома дод ва баъдан ӯ ҳамроҳи писараш Султон Валад улуми динӣ ва ирфону адаби билоди Румро ба авҷи аъло расонданд.
гелминтологияи ба номи К. И. Скрябин дар мавзӯи «Гамбускҳои сиёҳтана-соҳибони андармиёни гелминтҳои ҳайвоноти муҳрадори Тоҷикистон» рисолаи номзади дифоъ кардааст.
Дере нагузашта барои муайян кардани маводи илмӣ ва барои маслиҳат бисёр олимони собиқ ҷумриҳои Назди Балтика, Украина, Русия, Арманистон ва Осиёи Миёна ба ӯ муроҷиат мекарданд.
Дар асоси таҳқиқи морфологии заҳрдоршавии маводи фаровони илмии минтақаҳои гуногуни СССР; Карелия, Украина, Қазоқистон, Ӯзбекистон, Арманистон, Қирғизистон ва Тоҷикистон 44 намуди нав дар илми биология, аз ҷумла 3 насли нав ва 2 ҷинсу 3 зероилаи нави мермитидҳоро тавсиф ва асоснок кардааст.
Бо медали ҷашнии Совети Вазирони ИҶШС бахшида ба ёдбуди 100-солагии рӯзи таваллуд акадкмик К. И. Скрябин ва медали ҷашнӣ ба муносибати 100-солагии зодрӯзи академик Е.
Доир ба мермитидҳо-нематодҳои паразити ҳайвоноти муҳрадормаводи фаровони илмӣ гирд овард, ки ба мавзӯи рисолаи номзадӣ тамоман дахл надошт лекин бинобар ғайрату суботкории беандозааш дар як муддати кӯтоҳ мутахассиси пешбари ин соҳа гардид.
Дере нагузашта барои муайян кардани маводи илмӣ ва маслиҳат бисёр олимони собиқ ҷумҳуриҳои Назди Балтика, Украина, Русия, Арманистон ва Осиёи Миёна ба ӯ муроҷиат мекарданд.
Дар асоси таҳқиқи морфологии заҳрдоршавии маводи фаровони илмии минтақаҳои гуногуни СССР; Карелия, Украина Қазокистон, Ӯзбекистон, Арманистон, Қирғизистон ва Тоҷикистон 44 намуди дар илми биология нав, аз ҷумла 3 насли нав ва 2 ҷинсу 3 зероилаи нави мермитидҳо тавсиф ва асоснок кардааст.
Биофизика ба соҳаҳои зерин ҷудо мешавад: Биофизикаи молекулавӣ (хосияти физикавӣ ва физикавию кимиёии макромолекула ва маҷмаи молекулавии организмҳои зиндаро таҳқиқ менамояд); Биофизикаи ҳуҷайра (асосҳои физикавӣ ва физикавию кимиёии ҳуҷайра, алоқаи сохти молекулавии мембранаҳо ва ташкилаҳои ҳуҷайравӣ, энергетика ва термодинамикаи равандҳои ҳуҷайравиро меомӯзад); Биофизика идора ва танзим (масоили таҳқиқ ва тарзи алоқаи дохилии усулҳои идораи организмҳо ва табиати физикавии онҳо, инчунин, таҳқиқи мабдаи зиндаро дар доираи организми том дар бар мегирад).
Доираи таҳқиқи Биофизика хеле васеъ буда, масоили таъсири омилҳои физикавӣ ба организм, нуфузи биологии афканишоти ионнок , таҳлили физикавии аъзои ҳис — оптикаи чашм, узвҳои ҳаракат, нафаскашӣ, гардиши хун , чандирии бофтаҳо ва ғ.
Ба масъалаҳои асосии назарӣ ва амалии Биофизика мансубанд: бадалу тақсими энергия дар сохторҳои биологӣ; омӯзиши аҳаммияти сохти субмикроскопӣ дар раванди фаъолияти ҳаётӣ; муайян кардани бузургиҳои физикавӣ ва физикавию кимиёии мавҷудоти зинда (иқтидори нерӯи барқ дар ҳуҷайра, градиенти ионӣ, фаъолияти оптикӣ ва ғайра); механизми тадохули ҳуҷайраву бофта ; механизми равандҳои фотобиологӣ ; равандҳои физикавию кимиёвии нигаҳдошт, институтиқол ва татбиқи ахбори генетикӣ ва ғ.
Олимони Институти физиология ва биофизикаи рустаниҳо тарзи таъсири мутагенезии афканишоти иондор, радиатсияи ултрабунафш ва нурҳои лазерӣ, силсилаи хосиятҳои пигментии дастгоҳи фотосинтези рустанӣ, ташаккули хлоропластҳо ва ғайраро мавриди омӯзиш қарор доданд.
С. Носиров таъсири радиатсионӣ ва иқлими ноҳияҳои гуногуни Тоҷикистонро омӯхта, ба хулосае омаданд, ки дар манотиқи ҷанубии ҷумҳурӣ дар фасли зимистон низ метавон ба зироаткрӣ машғул шуд.
Дар лаби таҳқиқоти тиббию биологӣ дар шароити баландкӯҳи Шуъбаи муҳофизат ва истифодаи босамари захираҳои табиии АИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОНдар ҳамкорӣ бо олимони ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино таъсири маҷмаи физикавии иқлими баландкӯҳ ба организми одам таҳқиқ гашт.
Натиҷаҳои таҳқиқот дар «Маърӯзаҳои АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Ахбори АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва маҷмӯаҳои со­ҳавӣ нашр мешаванд.
Аҳаммияти таркиби ионӣ ва реаксияи муҳит дар ҳаёти ҳуҷайраву бофтаҳо дар пажӯҳишҳои олимони амрикоӣ Ж. Лёба, олмонӣ В. Нернст ва Р. Гебер муқаррар гашт.
Умуман, то солҳои 20 садаи 20 дар соҳаи Биофизика бисёр таҳқиқоти назаррас, ки бо истифодаи ғояву усулҳои физикавӣ ва физикавию кимиёӣ сурат гирифтаанд (омӯзиши ҳаракат, узвҳои сомеа ва босира, фотосинтез, тарзи тақвияти нерӯи ҳаракатовари барқӣ дар асабу мушакҳо, аҳаммияти ионҳо барои фаъолияти ҳуҷайраву бофтаҳо ва ғайра), гузаронда шуданд.
Биофи́зика , физикаи биологӣ, зистфизик — илмест, ки равандҳои физикавӣ ва физикавиву кимиёии организм, инчунин, ултрасохтори силсилаҳои биологиро дар ҳамаи давраҳои ташаккулашон меомӯзад.
Ҳанӯз, 2 июни соли 1940 бо Қарори Шӯрои Комисарони Халқии Ҷумҳурии Шӯравии сотсиалистии Тоҷикистон зери рақами 124 «Дар бораи дар заминаи омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлоб таъсис додани Донишгшоҳи давлатии муаллимтайёркунии шаҳри Кӯлоб» ба табъ расида буд.
Бори дигар қарори Ҳукумати Тоҷикистон аз 15 августи соли 1945 «Дар бораи таъсис додани Донишкадаи давлатии муаллимтайёркунӣ дар заминаи омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлоб» ба табъ расид, ки ба бунёди донишкада асос гузошт.
7 августи соли 1953 Вазорати маорифи Иттиҳоди Шӯравӣ қарор «Дар бораи барҳам додани Донишкадаи муаллимтайёркунии шаҳри Кӯлоб ва дар заминаи он ташкил намудани Донишкадаи давлатии омӯзгорӣ дар соли хониши 1953—1954» қарор қабул намуд.
Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб аз 24 июли соли 1992 бо Қарори Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон номи Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ва аз 24 апрели соли 2009 тибқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ номгузорӣ шудааст.