polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Аллома Деҳхудо дар тавсифи қуқнӯс навиштааст: Гӯянд қуқнӯс ҳазор сол умр кунад ва чун ҳазор сол бигузарад ва умраш ба охир ояд ҳезуми бисёре ҷамъ созад ва бар болои он нишинад ва сурудан оғоз кунад ва маст гардад ва бол барҳам занад чунонки оташе аз бол ӯ биҷаҳад ва дар ҳезум афтад ва худ бо ҳезум бисӯзад ва аз хокистараш байзае падид ояд ва ӯро ҷуфт намебошад ва мусиқиро аз овоз ӯ дарёфтаанд.
Гарчӣ қуқнӯс дар асотири милали осиёӣ ҳамчун Чин ва Эрон ҷойгоҳи вежае дорад, аммо бархе муътақиданд, ки устураи қуқнӯс аз Мисри Бостон бархоста, ба Юнон ва Рум рафта, ва ҳам су бо боварҳои масеҳият шох ва барг бештаре ёфтааст.
Орзуҳои наҷибе дар дил доштанд… Аммо Муроди афъиниҳоду тарёкӣ бо ёрону каморагони аҳриманкирдору девсират ин ҳама орзуву таманноҳоро ба якборагӣ ба ҳам мезананд.
Ҳунармандон Қурбон Собир, Таҳмина Раҷабова , Дилбар Сулаймонова, Тағоймурод Розиқов, Нурулло Ҳақназаров, Хуршед Мустафоев, Умар Алиев офарандагони нақшҳои асосии филм мебошанд.
«Сарҳанг» дар дастнавиштаҳои суғдӣ, ки аз садаҳои — милодӣ боз мондаанд, «’; ; » навиштаву хонда мешуда ва маънояш «фармондеҳ, сардор, сарҳанг, сарвар» будааст.
Чунончи, фарҳанги «Ғиёсу-л-луғот», ки дар соли 1826 милодӣ навишта шудааст, ба нақл аз фарҳангу вожаномаҳои куҳантари «Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ» , «Бурҳони Қотеъ» , «Фарҳанги Рашидӣ» , «Баҳори Аҷам» , «сарҳанг»-ро чунин таъриф кардааст: «Кӯтвол ва ваҷҳи тасмия он, ки сар ба маънии сардору амир ва ҳанг ба маънии сипоҳ».
«Фарҳанги Онандроҷ» низ, ки дар соли 1888 дар Ҳинд таълиф шудаву яке аз беҳтарин фарҳангҳои форсӣ аст, дар таърифи «сарҳанг» овардааст: «сардору пешрави лашкару сипоҳ, чи ҳанг ба маънии сипоҳ низ омада».
Аз ин рӯ, дар сипоҳи Ашкониён , ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд, ҳазора «дирафш» ном гирифта ва сардори он «дирафш-солор» хонда мешуд.
Фарҳангистони Эрон бо пешниҳоди Анҷумани вожагузинии артиш дар соли 1935 «ҳанг» ва «сарҳанг»-ро ҷойгузини истилоҳоти арабии «фавҷ» ва фаронсавии «кулунел» ва «режимон» кард.
Аз ин рӯ, истилоҳоти «ҳанг» ва «сарҳанг» барои ҷойгузин кардани вомвожаҳои русии «полк» ва «полковник» ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудаанд.
Ҳанг — ягоне тактикӣ ва идориву иқтисодӣ дар шохаҳову зершохаҳо ва ягонҳои вижаи нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон аст, ки хурдтар аз гунд буда ва маъмулан аз ду – чаҳор гурдон ташкил мешавад; полк.
Муаллифи зиёда аз 68 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, китобҳои дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ, аз ҷумла «Биологияи умумӣ барои синфҳои 10 ва 11» , «Дастури таълимӣ оид ба ҳалли масъалаҳо биологӣ» , «Генетика» , «Дастур барои гузаронидани корҳои амалӣ аз Генетика» , «Дастури тестӣ аз биология барои гузаронидани олимпиадаи хонандагон» , «Дастури тестӣ аз биология барои гузаронидани олимпиадаи байналмилалӣ» мебошад.
Дар тадқиқотҳои илмии худ қонуниятҳои меросгузории аломатҳоро дар наслҳои гибридии пахта, таъсири омилҳои физикӣ ва химикӣ ба баъзе ҳашаротро мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор додааст.
Ва мегӯяд, ҳарчанд аксари онҳо, аз ҷумла, Гугуш, Муин, Сиёвуш, Мартик, Аҳмад Зоҳир, Сароҳанг, Ношинос, Маҳвашро аз ҷумлаи устодони худ меҳисобад, вале бар ин назар буд, ки «ҳар миллат бояд таронаи худро дошта бошад. Мардум хуб аст, бад аст, бештар ба таронаи худ алоқа доранд. Маҳз дар он давра мо панҷ нафар (банда, Зикруллоҳ Ҳакимов, Садриддин Наҷмиддин, Баҳром Ғафурӣ, Манижа Давлатова) вориди саҳна шудем ва ба қавле, як гуна таҳаввулот кардем».
Дар банди суруду оҳангҳояш ҳаводорони зиёд гирифторанд, зеро ба олами шеър, ба дунёи маънӣ чуқур фурӯ меравад ва сомеъонро аз дунболаш мебарад, «Чӣ гӯям», «Эй дилбари нозанин», «Зиҳӣ, ишқ», «Эй санам», «Модарам», «Илоҳо», «Дилбар», «Таран-таронӣ», «Падар», «Ёри ман», «Биё, ёри ҷон», «Султони қалбам», «Падарҷон», «Гӯшаи бом», «Ғусаҳо», «Дилбари раҳдурӣ», «Кабобам», «Вақти рафтӣ», «Нагӯ, нагӯ», «Қаҳр», «Чӣ надонам» аз беҳтарин таронаҳояш маҳсуб меёбанд.
Сироҷиддини Фозил (Фозилов Сироҷиддин Маҷитиевич; зод. 2 марти 1974, деҳаи Ҷалҷит, ноҳияи Орҷоникидзеобод, ҶШС Тоҷикистон) — овозхони шинохтаи мусиқии попи тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон .
маҷмӯи маълумоти ташреҳнаёфта дар хусуси фактҳои муҳим, навгонии тоза аз соҳои гуногуни ҳаёти иҷтимоӣ: сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ, илмӣ, варзишӣ ва ғайра.
Иттилоот – Иттилоот — маълумоти мушаххас дар бораи воқеаву ҳаводис: шахс, ашё, рӯйдод, воқеа, ҳодиса, падида ва равандҳо, сарфи назар аз шакли пешниҳоди онҳо, ки сарчашмаи муайян дорад, маҳфуз дошта мешавад, коркард ва таҷдид мегардад.
Асосгузори илми бадеъ дар араб Ибни Муътазз шинохта шуда; қадимтарин китоби бадеи форсӣ тоҷикӣ асари Муҳаммад ибни Умари Родуёнӣ «Тарҷумону-л-балоға» мебошад.
Дар садаи Рашидуддини Ватвот дар баҳси бадеъ китоби «Ҳадоиқ ус-сеҳр фӣ дақоиқи-ш-шеър»-ро навишт, ки баъдан дар пайравии он таълифоти дигар донишмандон ба вуҷуд омаданд.
Маъруфтарин китобҳои дар илми бадеъ таълифшуда «Ал-Муъҷам»-и Шамсуддин Муҳаммад Қайси Розӣ , «Ҳақоиқу-л-ҳадоиқ»-и Шарафуддини Ромӣ , «Эъҷози хусравӣ»-и Хусрави Деҳлавӣ , «Бадоеъу-л-афкор фӣ саноеъи-л-ашъор»-и Ҳусайн Воизи Кошифӣ , «Бадоеъу-с-саноеъ»-и Атоуллоҳ Маҳмуди Ҳусайнӣ , «Ҷамъи мухтасар»-и Ваҳиди Табрезӣ , «Маҷмаъу-с-саноеъ»-и Низомуддин Аҳмади Сиддиқӣ мебошанд.
Бадеъ аз муҳимтарин меъёри қонуни мазмуну шакл буда, дар натиҷаи дуруст, бамавқеъ, мувофиқи тақозои мавзӯъ ва ғоя кор фармуда шудани он ягонагии мазмуну шакл ҳосил мегардад.
Вале баъзе адибон ба сурати зоҳирии сухан бештар майл карда, аз санъатҳои бадеӣ суистифода кардаанд ва дар натиҷа дар назму дар наср равиши маснӯъ афзуда, насри маснӯъ ва қасоиди маснӯъ ба вуҷуд омаданд.
Аз ҷумла «Фунуни балоғат ва саноати адабӣ»-и Ҷалолуддини Ҳумоӣ , «Маонӣ ва баён»-и Ҷалили Таҷлил , «Санъати сухан»-и Т. Зеҳнӣ ва ғ.
Бадеъ донишест, ки қонунияти корбурд ва истифодаи санъатҳои бадеиро таҳқиқ мекунад ва корбурди онҳоро дар амалияи эҷоди адабӣ меомӯзад, мабдаи офариниш ва сиришти офарандагии ҳунариро муайян мекунад.
Англия, ки мувофиқи таҳқиқоти солҳои 50-70 садаи анҷомдодааш ба мавқеи ҷуғрофиёии Бадахшон шиносоии бевосита дошт, мехост, ки сиёсати мустамликавии Русия ба сарҳаддоти мусамликаҳои ҳиндии он таъсир накунад.
Бо дастгирии бевоситаи англисҳо амири давлати Афғонистон Абдурраҳмонхон соли 1883 ба мулкҳои Помири Ғарбӣ лашкар кашида, Вахон, Шуғнон ва Рӯшонро ишғол карда, низоми ниҳоят бераҳмонаи худро ҷорӣ намуд.
Русия, ки соли 1876 амали ба худ ҳамроҳ намудани хонии Хӯқандро анҷом дода буд, акнун бевосита имкон ёфт ба масъалаи муайян намудани сарҳадди худ дар минтақаи Помир рӯ оварад, вале то ҷиддан ба ҳалли масъала даст задани Русия, Афғонистон мулкҳои Помири Ғарбиро ба зӯр ба тасарруфи худ дароварда буд.
Истисмори ниҳоят тоқатфарсои сарбозону маъмурони афғон, муносибати ваҳшиёнаи онҳо нисбат ба аҳолии маҳаллӣ сабаби торафт бештар авҷ гирифтани норозигии аҳолии Помири Ғарбӣ ва шӯришҳои зидди аҷнабиён гардид.
Бесабаб набуд, ки сафари ҳар амалдори ҳарбии рус ё ворид гардидани отрядҳои ҳарбии Русияро ба ин минтақаи кӯҳистон мардуми маҳаллӣ бо хушнудӣ пешвоз гирифта, борҳо аз намояндагони маъмурии генерал-губернатори Оренбург расман ба таври хаттӣ хоҳиш намудаанд, ки Русия зудтар онҳоро ба зери ҳимояи худ гирифта, Помирро пурра ба ҳудуди империя ҳамроҳ намояд.
Маҳз ҳамин эҳсоси аз тарафи аҳолии маҳаллӣ дастгирӣ ёфтан доираҳои ҳарбӣ ва дипломатии Русияро водор намуд, ки ҳамроҳ намудани Помирро ба мақоми аввалдараҷаи сиёсати хориҷӣ бароварда, бо ин васила васеъшавии таъсири Англия ва фаъолияти забткоронаи Хитойро дар минтақа нигоҳ дорад.
Л. Громбчевский солҳои 1888-90 ба Помир ва бо авзои сиёсии минтақа шиносоии амиқ пайдо кардани маъмурини Русия генерал-губернатори Туркистон ба қароре омад, ки тобистони соли 1891 бо сардории полковник М. Е.
Ҳамин тариқ, дар натиҷаи ду амалиёти ҳарбии солҳои 1891-92 Русия тавонист, ки қисми бештари Помирро аз тасаллути афғону хитойиҳо озод карда, ба ҳайати худ ҳамроҳ намояд.
1895 ба Вазорати корҳои хориҷии Англия номаи эътирозӣ пешниҳод намуд, ки дар он шарту шароити расман «муайян намудани хатти сарҳаддии байни Русия ва Британияи Кабир дар Помир» муайян карда шуда буданд.
Заминҳои соҳили чапи дарёи Панҷ, ки таърихан ҷузъиёти ҳудудии мулкҳои Рӯшон, Шуғнону Вахон ҳисоб меёфтанд, бо амлокдориҳои соҳили чапи Панҷи бекии Дарвози Аморати Бухоро ба ихтиёри Афғонистон гузаштанд.
Масъалаи муайян намудани сарҳадди Русия ва Хитой ба нигоҳ доштани нуқтаи сарҳаддии Русия дар Тошқӯрғони Сариқул нигоҳ накарда, ҳалли боадолатонаи худро ёфта натавонист.
Ҳалли ноодилонаи сарҳадмуайянкунии Русияву Англияро дар Помир маҳкум намуда, мардумшиноси намоёни рус А. А. Бобринский чунин баҳо додааст: «Дар асоси ин шартнома Вахон, Ишкошим, Ғорон, Шуғнон, Рӯшон қисмат карда шуданд. Қисми соҳили рости Панҷи онҳо ба ихтиёри мо, қисми соҳили чап ба Афғонистон гузаштааст. Сарҳадди нав ин ҷамоатҳоро ба ду қисм тақсим кард. Ин ҳолатеро мемонад, ки агар касе бо тадбири хаёлии худ дар байни ду давлат тақсим кардани деҳаи русро пешниҳод намояд».
Шарқшиноси бузург В. В. Бартолд натиҷаи ин шартномаро шарҳ дода зикр кардааст, ки «сарҳадмуайянкунии Помир соли 1895 раванди тамоман барҳам додани мустақилияти тоҷикон ва тақсими ин вилоятҳоро дар байни Русия, Афғонистон ва Бухоро анҷом дод».
Баъди тайёрии пешакӣ , 21 май соати 3 пагоҳӣ сарбозони рус барои ҳуҷуми қатъӣ ба шаҳр ба харакат омаданд, вале аз тарафи муқобил пайдо шудани намояндагони бонуфузи шаҳр бо сардории қозикалон Ҳоҷӣ Азамат ва изҳороти муқобилат накардани аҳолии шаҳр ҳаракати сипоҳи русро барои ҳуҷум ба шаҳр муваққатан боз дошт.
Романовский сарбозонашро ба мавқеи аввалӣ — дарвозаи Хуҷанд баргардонда, бо изҳороти нав мақсади «бо роҳи осуда барқарор кардани сулҳ ва таъмини ҳифзи раияти Русия аз таҳдиди Аморати Бухоро»-ро дар ин кишвар пешниҳод намуд.
Романовский ваколатдорони худро ба шаҳр фиристод, вале гурӯҳи муқобил бо сардории Ҳоҷӣ Амин ба муборизаи зидди русҳо даъват мекард, пас ин гурӯҳ ба ҳабс гирифта шуд.
Барои ин намояндагони сафорати Русияро, ки пештар ба ҳабс гирифта буд, озод намуда, ба воситаи беки Ҷиззах аз Романовский хоҳиш намуд, ки ҳаракати сипоҳиёнашро ба ҳудуди аморат боз дорад.
Ҳамзамон ӯ ба генерал Романовский аз хусуси дар Хуҷанд омода кардани лашкар барои ишғол намудани Намангон ё Хуҷанд ва ё дар ҳолати мусоид ишғол намудани ҳар ду шаҳр, фармон содир намуд.
Ҳанӯз ҳангоми гуфтушуниди сулҳ бо Бухоро ӯ қарор дод, ки бо ҳар баҳона шартномаи сулҳро ба таъхир андохта, барои ҳақ баровардани ҳуҷуми дарпешистодаи худ амири Бухороро гунаҳкор намояд.
Отряд мебоист рӯзи охири муҳлати муайяншуда ба ҳудуди бекиҳои Бухоро, Ӯротеппаву Ҷиззах, ки дар ҳудуди Аморати Бухоро қарор доштанд, мавқеъ гирифта, омодаи фармон гардад.
Лашкари рус дар ҳайати 19 ротаи пиёдагард, 500 казаки бо мушак мусаллаҳ, 16 тӯпи тираш дурпарвози пиёданизом, 8 тӯпи тираш дурпарвозу аспкаш ва 4 тӯпи нимпудӣ ба ҳаракат дароварда шуд.
Ҳукумати подшоҳии Русия барои идора кардани ин қисмати ишғолшудаи Осиёи Миёна, ки ҳамчун мустамликаи ӯ маҳсуб мешуд, соли 1867 дар ҳайати вил-ҳои Сирдарё ва Ҳафтруд генерал-губернатории Туркистонро таъсис намуд.
Император сардорию фармонфармоии ин губернияи навтаъсисро ба зиммаи яке аз чеҳраҳои намоёни сиёсию дипломатӣ ва ҳарбии Русия генерал-адютант К. П. Кауфман гузошта, ваколатдории ӯро дар доираи ниҳоят васеъ муайян намуд.
Баъди нисбатан муътадил гардидани вазъи сиёсии дохилӣ дар Русия ва шиддат гирифтани зиддиятҳои байниҳамдигарии давлатҳои абарқудрати соҳибмустамлика, мутлақият имкон пайдо кард, ки аз нав ба сиёсати осиёимиёнагии худ ҷиддан машғул шавад.
Ҷанги шаҳрвандӣ дар ИМА солҳои 1861-1865 ва вобаста ба он қатъ гардидани пахтаи аз он ҷо интиқолёбанда, хавфи аз кор мондани саноати бофандагии Русияро ба вуҷуд овард.
Ҳамин тариқ, торафт бештар афзудани талабот ба ин ашёи хом дар баробари дигар самтҳои ҳавасмандии империализми рус дар минтақа, забти Осиёи Миёна ба масъалаи марказии сиёсати хориҷии Русия табдил меёфт.
Дар рафти муҳокимарониҳо генерал-губернатори Оренбург Катенин нақшае пешниҳод намуд, ки мувофиқи он бояд самти ҳуҷум ба Туркистону Тошканд, сипас аз он ҷо ба ҳудуди аморати Бухоро равона карда мешуд.
Акнун, ки имкони бевосита барои забти Осиёи Миёна муҳайё мегашт, ба сифати тадбири аввалин, бо ҳам пайвастани хатҳои ҳарбии Сибир ва Оренбург, ки ҳанӯз соли 1861 генерал-губернатори Оренбург Безак пешниҳод карда буд, боз аз тарафи ӯ соли 1863 ба миён гузошта шуд.
Ҳарчанд ин лоиҳа аз тарафи доираҳои расмии ҳукумати марказӣ тасдиқ нашуда бошад ҳам (ин худ аз бозии дипломатӣ барои пешгирии рақобати давлатҳои мустамликахоҳи Аврупо, хоссатан Англия беш набуд), фармондеҳи ҳарбии Оренбург генерал Черняев бо дастгирии ғайрирасмии Безак тобистони соли 1863 қалъаи Сузакро дар Сирдарё ишғол намуда, аҳолии атрофи онро раияти Русия эълон намуд.
Ин амали Черняевро доираҳои ҳукуматии Русия маъқул шумурда, ба қароре омаданд, ки барои бо ҳам пайвастани хатҳои ҳарбии Оренбург ва Сибир соли 1864 тадбирҳои амалӣ андешида шаванд.
ибтидои соли 1864 полковник Черняев аз қалъаи Верное бо 2,5 ҳазор афсару сарбоз ба амалиёти ҳарбӣ оғоз намуда, 4 июни соли 1864 шаҳри Авлиёотаро ишғол намуд.
Черняев аз ин амали бобарори хеш илҳом гирифта, бе розигии генерал-губернатори навтаъйини Оренбург Кржижановский баъди ғасби Чимкент ба тарафи шаҳри Тошканд, ки он низ дар итоати хони Хуҷанд буд, ҳаракат кард.
17 май «ашхоси бонуфуз»-и шаҳр идомаи муқобилатро бенатиҷа шумурда, барои гуфтушунид ба назди Черняев намояндагони худро бо сардории қозикалон, муфтӣ ва оқсақолҳои чор қисми шаҳр фиристоданд.
Ӯ бо намояндагони ҳамаи чор қисми шаҳр дар алоҳидагӣ шартномаи сулҳ ба имзо расонда, уҳдадор шуд, ки ба анъанаҳои динии мардум мудохила нахоҳад кард ва қоидаи андозситонӣ дар доираи закоту хироҷ маҳдуд ва аз рӯйи ҳаҷми маҳсулот гирифта мешавад.
Ин амали «эҳтиромдорӣ»-и Черняев бо намояндагони расмии маъмурӣ ва динии Тошканд барои дар назди давлатҳои бо Русия рақобатдори аврупоӣ намоиш додани «тобеияти ихтиёрӣ»-и калонтарин шаҳри Осиёи Миёна лозим буд.
Забт кардани Тошканд, дар зоҳир бе розигии ҳокимияти марказӣ анҷом ёфта бошад ҳам, вале дар муқоиса бо он нокомиҳое, ки мутлақият дар Ҷанги Қрим рӯ ба рӯ шудаву баъди он аз тарафи давлатҳои абарқудрати замон дар ҳолати барканорагию ҷудоӣ афтида буд, дар сиёсати бузурги байналмилалӣ чун дастоварди назарраси дипломатию ҳарбӣ аз тарафи мақомоти идории Империяи Русия пазируфта шуд.
Сабаби музаффарияти русҳо, ки баъди муҳосираи якҳафтаина комилан Тошкандро ишғол намуданд, дар зуҳуроти чунин омилҳо ба назар мерасид: а) бартарии ҳарбии техникии русҳо, дар муқобили ба талаботи амалиёти ҳарбии замон ҷавобгӯ набудани аслиҳаи муҳофизони Тошканд; б) мавҷуд набудани маркази ягонаи фармондиҳии муҳофизони шаҳр; в) муқовимати шадиди байни амири Бухоро ва хони Хӯқанд барои Тошканд, ки аз қонунияти талошварзиҳои муттасили замони парокандагии феодализм бар меомад.
Дар ҳоле, ки қисме аз муҳофизон ба ёрии амир умед баста буданд, на танҳо ба таъқиби сипаҳсолори хони Хӯқанд — Олимқул дучор шуданд, балки амир Музаффар аз вазъи ногувор истифода бурда, бо сипоҳии зиёд бевосита ба сӯи Хуҷанд ҳуҷум кард; г) барои бедодгариҳои зиёд ба худи Олимқул нафрат доштани аҳолии муқимии Тошканд; д) зиддияти байниҳамдигари намояндагони қабилаҳои муҳофизи шаҳр; е) аз ибтидои муҳосира дар шаҳр мавҷуд будани хайрхоҳони русҳо, ки ба онҳо баъзе намояндагони дин, иддае аз маъмурони шаҳр ва савдогарони бо ҳайати фармондиҳии лашкариёни рус дорои алоқаи тиҷоратӣ дохил буданд.
Черняев, ки аз амалҳои бобарори мустақилонаи худ рӯҳбаланд шуда буд, бе маслиҳату дастури генерал-губернатори Оренбург ва бе огоҳномаи вазири ҳарбӣ, тирамоҳи соли 1865 худсарона сипоҳи дар ихтиёраш қарордоштаро ба Ҷиззах, ба самти роҳи Самарқанд равон намуд.
ҳангоми гуфтушунид Кауфман бо қабули чанде аз пешниҳодҳои барои худ мувофиқ ҳокимияти хони навро шинохт, вале вазъият то андозае шиддат гирифта, аз доираи таъсиру итоати хони нав баромада буд.
Дар Андиҷон зери роҳбарии Абдурраҳмони Офтобачӣ қувваи калони ҳарбӣ ҷамъ шуда буд, вале баъди аз тарафи русҳо бо сардории Скобелев ишғол намудани Андиҷон баъзе сарварони шӯриш, аз ҷумла Абдурраҳмон, ба тарафи русҳо гузаштанд.
Дар чоряки аввали садаи , ки ба авҷи сиёсати фаъоли хориҷии замони ҳукмронии ӯ рост меояд, ба ғайр аз муносибатҳои доимии тиҷоратӣ, ки муттасил идома доштанд, 7 маротиба намояндагони расмии ӯ ба Осиёи Миёна ташриф овардаанд ва ӯ низ дучанд аз ин бештар намояндагии расмии хонҳои ин минтақаро қабул намудааст.
Хонҳои Хева — Шоҳниёз , Арабмуҳаммад ва Шерғозихон барои эмин доштани ҳукмронии худ аз низоъҳои қабилавӣ ва фишори ҳокимиятхоҳони дохилӣ, солҳои 1700, 1703 ва 1714 аз Пётри хоҳиш намуда буданд, ки онҳоро зери ҳимояи худ гирад.
Ин аз як тараф ва аз тарафи дигар хабари дар гузашта ба Баҳри Каспий пайвастани дарёи Ому ва дар маҷрои хушкшудаи он мавҷуд будани захираи фаровони тило сабаби ҷиддан ба Осиёи Миёна рӯй овардани Пётри гардид.
Бо мақсади ба маҷрои пешин гардондани дарёи Ому соли 1717 отряди калони ҳарбию тиҷоратӣ (дар ҳайати қариб ҳафт ҳазор нафар, ки беш аз 5 ҳазори онро ҳарбиён ташкил медоданд) зери роҳбарии Александр Бекович-Черкасский ба Хева фиристода шуд.
Отряд мақсад дошт, ки на танҳо дарёро ба маҷрои пешин баргардонад, инчунин чанд истеҳкоми ҳарбӣ сохта, бо хони Бухоро низ гуфтушунид доир намуда, роҳи нисбатан муносиби барқарор намудани алоқаи тиҷоратиро бо Ҳиндустону Чин муайян намояд.
Вале Шерғозихон аз «сафорат»-и бештар ба юриши ҳарбӣ монанд дар ҳарос афтода, ҳангоми гуфтушунид бо баҳонаи лашкари сершуморро дар як ҷо нигоҳ доштану аз маводди ғизоӣ таъмин карда натавонистан, онро ба 5 гурӯҳ ҷудо карда, пинҳонӣ фармон дод, ки дар алоҳидагӣ ба онҳо ҳуҷум кунанд.
Ба таври фоҷиавӣ анҷом ёфтани аввалин кӯшиши мутлақияти Русия дар роҳи мустаҳкам кардани мавқеи стратегии худ дар минтақа сабаби ҷиддан вайрон шудани муносибатҳои байни Русияву хонии Хева гардиданд.
Тирамоҳи соли 1839 бо ташаббусу сарварии губернатори ҳарбии Оренбург В. А. Перовский отряди калони ҳарбӣ дар ҳайати 2750 нафар афсару сарбоз ба хонии Хева ҳуҷум карданд, вале ин юриши ҳарбӣ низ бебарор анҷом ёфт.
Солҳои 40-50-уми садаи бо вуҷуди нисбатан равнақ доштани алоқаи дипломатию тиҷоратӣ нақшаи забт намудани минтақа дар сиёсати кории империяи Русия ҳар чӣ қавитар ҷой мегирифт.
Соли 1853 қалъаи Оқмасҷиди соҳили Сирдарё аз тарафи губернатори ҳарбии Оренбург В. А. Перовский ба зӯр ишғол гардида, дар он ҷо истеҳкоми ниҳоят мустаҳками ҳарбӣ — форти Перовский сохта шуда, баъди чанде ба форти 1 асос гузошта шуд.
Намояндагони давлати Рус шояд хеле пештар ба Осиёи Миёна сафарҳои расмӣ доштаанд, вале аз сабаби набудани далелҳои муътамад, иддае аз шарқшиносон ғолибан бар он ақидаанд, ки аввалин намояндаи русҳо ба хониҳои Хева ва Бухоро соли 1558 сафари расмӣ кардаанд.
Ба намояндагӣ аз давлати Рус табааи Англия Антонио Ҷенкинсон, бо супориши давлати Рус барои муайян намудани роҳи мувофиқу муносиби тиҷоратӣ бо мамолики Ҳинду Чин, ки бояд аз ҳудуди давлати Рус ва хониҳои Осиёи Миёна мегузашт, соли 1557 ба Маскав ташрифи расмӣ овард.
Аз чоряки охири садаи то ибтидои солҳои 80 садаи , ё дар ҳудуди қариб як садсола ба Маскав 8 намояндаи расмии сафорати Бухоро ва дар Бухоро 7 маротиба сафирони рус ташриф овардаанд.
Аз рӯйи маълумоти расмӣ дар ҳудуди қариб 150 сол намояндагони расмӣ аз хониҳои Осиёи Миёна сафари Русия кардаанд, ки ба ҳисоби миёна як сафорат ба 2,5 сол рост меояд.
Аз Русия дар ҳамин муддат, сарфи назар аз Ҷенкинсон, 11 маротиба сафирон расман ба Осиёи Миёна сафар кардаанд, ки ба ҳисоби миёна 1 сафорат ба 13 сол рост меояд.
Барои ишғол кардани он отрядҳои ҳарбии Туркистон, Оренбург ва Қафқоз фиристода шуданд, ки нимаи дуюми моҳи майи 1873 бе муқобилати ҷиддӣ ба маркази ин хонӣ наздик гаштанд.
Аз ҳамин фурсати то андозае номуайян истифода бурда (дар ҳолате, ки сокинони шаҳр тамоман муқобилат нишон доданӣ набуданд), сардори отряди Оренбург генерал Верёвкин бо як худнамоии «қаҳрамонона» дарвозаи шаҳрро тарконда, ба ҳуҷум гузашт.
Баъди чанд рӯзи нигоҳ доштанаш дар ҳолати қариб асирӣ, ниҳоят генерал-губернатор ӯро аз нав дар мансаби хонӣ тасдиқ намуда, барои ба Хева баргаштан иҷозат дод.
Тибқи бандҳои шартнома, ҳудуди соҳили рости амударёии Хева ба Русия ҳамроҳ карда шуда, хон уҳдадор гардид, ки ғуломфурӯширо барҳам дода, савдои бебоҷи содирот ва озоди тоҷирони Русияро дар тамоми қаламрави хонӣ пурра таъмин намояд, Хева дар муҳлати 20 сол бояд 2200 ҳазор сӯм ба Русия товони ҷанг мепардохт.
Албатта, Кауфман метавонист амалиёти ҳарбии худро барои пурра тобеъ намудани тамоми ҳудуди аморати Бухоро идома диҳад, вале аз суръат гирифтани норозигии давлатҳои абарқудрат, алалхусус Англия ва дигар омилҳои ихтилофангези дохилию байналмилалӣ хавф бурда, барои гуфтушуниди сулҳ бо амир розигӣ дод.
Тибқи шартномаи 23 июни 1868 байни Русияву аморати Бухоро баимзорасида он қисми ҳудуди аморат, ки аз тарафи Русия ишғол шуда буд , ба Русия гузашта, амир аз ҳуқуқи муносибати мустақилона бо давлатҳои хориҷӣ маҳрум гардид.
Ҳамин тариқ, дар як лаҳзаи кӯтоҳи таърихӣ ду давлати Осиёи Миёна — хонии Хӯқанд ва Аморати Бухоро аз тарафи Русия ба мағлубияти бебозгашти ҳарбию сиёсӣ дучор гардиданд.
Баъди чунин сурат гирифтани муносибати амир бо генерал-губернатор Кауфман, қувваҳои мухолиф бо сардории Абдулмалик дар Шаҳрисабзу Китоб муқобилатро боз ҳам бештар карда, ба ҳуҷум гузаштанд.
Баъди дар заминаи онҳо таъсис ёфтани округи Зарафшон дар ҳайати генерал-губернатории Туркистон, диққати ҳарбиёни русро мавзеи дар болооби Зарафшон ҷойгирифта, ки бо фаҳмиши умумии ҷуғрофии Кӯҳистон маъмул буд, ҷалб намуд.
Баҳори 1870 сардори округи Зарафшон генерал Абрамов бо унвони «Эъзомияи Искандаркӯл» , ба Кӯҳистон ҳамла карда, бекиҳои номбурдаро ба округи Зарафшон ҳамроҳ намуд.
Рӯзи 2 июн, дар ҳолате ки муҳорибаи Зирабулоқ оғоз ёфта буд, шӯришгарони Самарқанд дар якҷоягӣ бо қувваҳои аз Шаҳрисабз омада ба муқобили гарнизони рус дар шаҳр, ки аз 650 нафар иборат буд, ҳуҷум карданд.
Аввалан як қисми ҳудуди онҳо бевосита ба ҳайати Русия ҳамроҳ карда шуда, тибқи шартномаҳо дар байни ин ду хонӣ ва Русия ба имзо расид ва онҳо пурра дар тобеияти мустамликавии мутлақият нигоҳ дошта мешуданд.
Сохтори маъмурии мустамликаҳои Осиёи Миёна тибқи «Низомнома доир ба идоракунии кишвари Туркистон», ки соли 1886 қабул шуда буд ва онро ба истилоҳ «идораи ҳарбии халқӣ» меномиданд, расман пурра ба роҳ андохта шуд.
Ҳарчанд расман вазифаи оқсақоли волостӣ интихобӣ бошад ҳам, хоҳиши «интихобкунандагон»-и маҳаллӣ кам ба назар гирифта шуда, амалан ба хоҳишу ризояти амалдорони рус вобаста буд.
Баҳори соли 1865 Черняев аз нав ба Тошканд ҳуҷум карда, қалъаи Ниёзбекро, ки мавзеи асосии иншоотҳои аз об таъминкунандаи шаҳр ҳисоб меёфт, ишғол намуд.
Ба таври нисбатан «осуда» ба даст овардани шаҳр ба Черняев ҳамчунин барои он лозим буд, ки ин амали «худсарона»-и ӯ аз тарафи доираҳои расмии ҳукуматӣ дастгирӣ ёбад, вале ҳангоми ба шаҳр наздик шудан тайёр будани сокинони шаҳрро ба муқобилати ҷиддӣ эҳсос намуд.
Кауфман дар баробари расман ба тартиб даровардани сохтори идоракунии генерал-губернаторӣ, аз ҳисоби ғасб ва ба ҳайати он ворид намудани ноҳияҳои нави хониҳои Осиёи Миёна, ҳудуди расмии ҷуғрофӣ ва маъмурии онро васеъ карда, бо ин амал пойгоҳи мустамликавии империяи Русияро дар минтақа густардаву устувор гардонд.
Бо мақсади бехавф гардондани ақибгоҳи худ дар давраи амалиёти ҳарбӣ ба муқобили Бухоро, Кауфман аввали соли 1868 бо хони Хӯқанду Худоёр шартномаи сулҳ ба имзо расонд.
Аз мундариҷаи он бармеомад, ки хон тобеияти пурраи худро ба Русия эътироф карда, ба тоҷирони рус имкон фароҳам овард, ки озодона дар тамоми ҳудуди хонигарӣ бе андози гумрук амалиёти тиҷоратӣ доир намоянд.
Баъди шикасту рӯ ба гурез ниҳодани амир дар муҳорибаи Ҷиззах, намояндагони бонуфузи динию маъмурӣ, муҳассилини мадрасаҳои сершумори Бухоро, тоҷирони дар рафти амалиёти ҳарбӣ зарардида ва ашхоси дигар аз муқобилати ғайрифаъоли амир ба муқобили Русия норозӣ бо имзои қозиёни шаҳрҳо фатвое содир намуданд, ки мувофиқи он бояд тамоми аҳолии Бухоро ба ҷанги муқаддас — «ҷиҳод» ташвиқ карда мешуданд.
Баъди муҳокимарониҳои тӯлонӣ ҳукумати подшоҳӣ соли 1877 Қизиларватро ишғол кард, вале аз маркази маъмурӣ дур будани он имкон надод, ки русҳо дар ин ҷо пурра мустаҳкам шаванд.
Аз ин ҷо ӯ бо мақсади шикастани муқобилияти қабилаҳои тегин ба самти Кӯктеппа ҳаракат намуда, деҳаҳои Бомӣ, Биюрма ва Арчманро ба даст даровард, вале дар қарибиҳои Кӯктеппа 28-29 авг.
Барои ислоҳи вазъи баамаломада ҳукумати Русия ба хулосае омад, ки сарфармондиҳии артишот дар Моварои Каспийро ба зиммаи генерали нисбатан ботаҷриба М. Д. Скобелев вогузошта, барои забти Кӯктеппа талоши ҷиддӣ намояд.