polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ф.Кароматов яке аз созмондиҳандагони симпозиум ва фестивалҳои байналмилалии мусиқишиносӣ ба монанди «Минбари мусиқии кишварҳои Осиё» , симпозиумҳои мусиқишиносии Самарқанд , аъзои чандин ташкилотҳои мусиқии ЮНЕСКО мебошад.
Кароматов мураттиб ва муҳаррири якчанд нашрияҳои илмӣ буда, таҳти роҳбарии ӯ дар ӯзбекистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон ва Туркманистон, солҳои 1955 – 1991 экспедитсияҳои мусиқӣ-фолклорӣ ва сабтҳои мусиқии мардумӣ анҷом дода шудаанд.
Бо курси лексияҳо дар бораи мусиқии суннатии тоҷик ва ӯзбек дар Университети Варшава, институти мусиқишиносии Краков , университети ба номи Гумболди Берлин, мактаби олии мусиқии Веймар ба номи Лист , Университети Ҷермук баромад кардааст.
Андешаҳои илмии ӯ дар таълифоти тадқиқотиаш , аз ҷумла, дар рисолаҳои илмӣ дар бораи таърихи фалсафаи тоҷик, афкори фалсафии Насируддини Тӯсӣ, Ибни Сино, Абубакри Розӣ, Носири Хусрав, Муҳаммади Ғаззолӣ ва дигар мутафаккирони бузурги Шарқ баён шудаанд.
Ба қалами Мусо Диноршоевтарҷимаи русии «Рисолаи саргузашт» ва «Ишорот ва танбеҳот»-и Ибни Сино , «Зоду-л-мусофирин»-и Носири Хисрав , «Фалсафа ва калом» ва «Ошноӣ бо улуми исломӣ»-и М. Мутаҳҳарӣ , «Таҳофуту-л-фало сифа»-и Муҳаммади Ғаззолӣ тааллуқ дорад.
Мудири шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон , сармуҳаррири Энсиклопедияи советии тоҷик , мудири Шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон , муассис ва директори Институти фалсафа ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Тоҷикистон , директори Институти фалсафа ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Тоҷикистон , ноиби президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон , мушовири Раёсати АМИТ .
Мусо Диноршоев (7 ноябри 1934, деҳаи Арзинки ноҳияи Тавилдара, ҶШС Тоҷикистон — 29 сентябри 2020, Душанбе, Тоҷикистон) — файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа , профессор , академики Академияи илмҳои Тоҷикистон , Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон , Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино дар соҳаи илм ва техника .
Солҳои 1949—1954 донишҷўи Омӯзишгоҳи педагогии Орҷонкидзеобод ва дар як вақт муаллими мактаби 7 солаи ҳамин ноҳия ва , донишҷўи факултети таъриху филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин буд.
Киров , аспиранти Пажуҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва этнографияи АИ ҶШС Тоҷикистон , сармуаллими кафедраи таърихи ИҶШС , дотсенти ҳамин кафедра , декани факултаи таъриху филология , мудири кафедраи таърихи умуми , профессори кафедраи таърихи Тоҷикистон ва услуби таълими таърих , профессори кафедраи таърихи нав ва навтарин , профессори кафедраи таърихи умуми , мудири кафедраи таърихи умуми , мушовири кафедраи таърихи умумии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров .
Муаллифи бештар аз 10 монография, 200 мақолаи илмӣ, илмӣи оммави оид ба таърихи саноат, таърихи инкишофи мусобикаи сотсиалисти ва фаъолнокии кории синфи коргар дар давраи сохтмони сотсиализм дар Тоҷикистон.
Ленин , омӯзгор-тарҷумони Донишгоҳи Кобул , корманди шуъбаи бойгонии Шӯрои Вазирони Тоҷикистон , дотсенти Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, , дотсенти Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров , дотсент , профессори кафедраи таърихи халқи тоҷик ва фанҳои чамъиятии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон , ҳамзамон директори бахши Хуҷандии ташкилоти хайрияи «Парвин» .
Тадқиқоти илмии Бисабоат Исмоилова масоили таърихи иқтисодию иҷтимоӣ, сиёсӣ ва мадании аморати Бухоро, мақоми занон дар марҳилаҳои мухталифи таърихӣ ва ғайраро фаро мегирад.
Тадқиқотҳо доираи васеи масъалаҳои марбут ба коркарди усулҳои синтези полимерҳои хаттӣ, шоха ва тӯриро дар асоси мономерҳои дар боло зикр шуда, коркарди ҷудокунӣ ва тозакунии моддаи пектинӣ, омӯзиши структуравӣ, хосиятҳои физико-химиявӣ ва комплексҳосилкунии полимерҳои синтезшуда бо пайвастагиҳои фаъоли биологӣ, таҷрибавӣ асосноккунии клиники татбиқи онҳо дар соҳаи амалии тиббиро фаро мегирад.
Истеҳсоли гемо ва энтросорбент «ИХАНТ» бо қарори Вазорати тандурустии СССР барои озмоиши клиникии иҷозат дода шудааст ва дар клиникаҳои Москва, Санкт-Петербург, Душанбе ва Хуҷанд гузаронида шудааст.
Истеҳсолоти санҷишии технологияи истеҳсоли маводҳои хунқатъ кунӣ ва зидди микробӣ дар базаи комбинати пахтаи Глухов гузаронида шуда ва хулосаи мусбати ВНИИМТ Вазорати тандурустии СССР сазовор гардида аст.
Рухсатномаи зоофармкомитети Русия барои ба кор бурдани таркиби зидди микробӣ ва гузаронидани озмоишҳои он барои муолиҷаи бемориҳои меъдаву рӯда ва бронҳопневмонии ҳайвонот гирифта шудааст ва дар як қатор хоҷагиҳои ҶТ ва Русия ин муолиҷа ба роҳ монда шуда аст.
Дар солҳои охир ҳамкорӣ бо ходимони озмоишгоҳи химияи ПКМ Институти химия ва Маркази минтақавии департамети давлатии хоҷагии кишоварзии ШМА дар доираи ду лоиҳаи МНТЦ якчанд усулҳои нави ҳосилкунии пектини аълосифат бо истифодаи фишори баланд, тозакунии пешакӣ аз ионии металлҳо аз матритсаи ҳуҷайраҳои рустанӣ ва тоза намудани маҳлулҳои гидролизӣ бо тавассути ултра ва диафилтратсия ба роҳ монда шудааст.
Пас аз хатми аспирантура ва ҳимояи диссертасияи номзади дар Институти химия ба ҳайси ходими хурди илмӣ , ходими калони илмӣ ва аз соли 1985 то 1994 мудири шуъбаи полимерҳои тиббӣ — биологӣ, аз соли 1998 то ҳол мудири озмоишгоҳи химияи "пайвастагиҳои калонмолекулавӣ" мебошад.
Аз соли 2000 ба вазифаи иҷрокунандаи вазифаи директори Институти химияи ба номи В. И. Никитини АИ ҶТ таъйин шуда, аз соли 2002 вазифаи ҷонишини директорро бар уҳда дошт ва соли 2003 аз нав ба вазифаи иҷрокунандаи вазифаи директори Институт таъйин гашт.
Ҷӯрабой Холиқов — кимиёдони тоҷик, номзади илмҳои химия , доктори илмҳои химия , профессор , узви вобастаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон , узви пайвастаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон .
Дар натиҷа равияи Ашъария мазҳабе миёнарав, тавҳидӣ ва яккахудоие шуд, ки хоҳишҳои муъминон ва эҳсосоти тақводоронро қонеъ ва ақлҳои мардумро хушнуд ва розӣ сохт.
Дар Сурия бо ёрии Нуруддини Зангӣ, дар мамлакатҳои Ғарб бо ёрии Абдуллоҳ ибни Муҳаммади Тумират, дар Осиёи Хурд ба дасти Усмониҳо интишор ёфт.
Ашъария минбаъд дар осори пайравонаш Абубакри Боқилонӣ , Абулисҳоқи Исфароинӣ , Ҷувайнӣ , Ғаззолӣ , Фахриддини Розӣ , Шаҳристонӣ , Азуддини Иҷҷӣ ва дигарон вусъат ёфта, ранги фалсафӣ гирифт.
Ба ақидаи онҳо эътирофи арзиши мутлақи ақл боиси маҳв шудани дин мегардад, зеро он имон ба ғайбро бекор мекунад ва ба хулоса меоварад, ки ақл аз мусалламоти дин афзалтар аст.
Ашъария назарияи ба худ хосси ихтиёрро ба вуҷуд овардааст: инсон дорои ихтиёр ва қудрати офаридани кирдори хеш аст, вале қудрате, ки кирдори инсонро меофарад, берун аз зоти ӯ буда, қудрати илоҳист.
Вале чунин ҳалли масъала ба инкори ихтиёр баробар аст, зеро инсонро бозичаи иродаи Худо мегардонад, ақидаи ҷабарияро дар бораи сарнавишти мутлақ бартараф наменамояд ва фаҳмондан наметавонад, ки чӣ гуна инсон барои кирдораш масъул аст, агар ихтиёри ӯ фақат хаёлист.
Ашъария бо ёрии далелҳои мантиқӣ аҳкоми азалӣ ва номахлуқ будани Қуръонро ҳимоя ва исбот карданӣ мешуд: каломи Аллоҳ чун худи Аллоҳ азалӣ ва номахлуқ аст.
Аммо доир ба дидашавандагии Худо ду назар вуҷуд дорад; аввал назари махсус аст, яъне ба вуҷуд тааллуқ дорад на ба адам ва дуюм ин аст, ки идрок он сӯи илм аст, дар дарккунанда таъсире надорад ва аз он таъсире ҳам намегирад.
Баъди хатми мактаби миёнаи 23 ноҳияи Роҳи оҳан — шаҳри Душанбе, соли 1963, донишҷӯи бахши забон ва адабиёти тоҷики факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шудааст.
Аз соли хатми Донишгоҳ то кунун дар Академияи илмҳо кор мекунад ва аз дараҷаи аспирантию ходими илмӣ то мақоми директори Иттиҳодияи музейҳои адабӣ ва Институти шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ расидааст.
Ҳоло мудири «Ганҷинаи мероси хаттии ба номи академик А. Мирзоев»-и Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ АИ ҶТ мебошад.
Ӯ соли 1974 дар мавзӯъи «Мактабии Шерозӣ ва достони „Лайливу Манҷун“-и ӯ» рисолаи номзадӣ, соли 1996 дар мавзӯъи «Ривоёти Библияву Қуръон роҷеъ ба Сулаймон ва таҳаввули он дар адабиёти форсу тоҷик» рисолаи докторӣ дифоъ кардааст.
Асарҳои «Лайлӣ ва Маҷнун»-и Мактабӣ , Матни илмии интиқодии «Лайливу Маҷнун»-и Мактабӣ" , «Сулаймоннома»-и Зулолии Хонсорӣ , «Қиссаи Сулаймону Билқис дар адабиёти форсӣ» , «Нома ва номанигорӣ дар „Шоҳнома“ , „Таърихи Ҳумоюн“-и
Дар утоқи марказӣ марқади Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, хоҳаронаш Моҳи Хуросон ва Офтоби Пинҳон, писараш ва дигар нздиконаш, инчунин шоҳи Толиқон қарор дорад.
Дар давраҳои баъдӣ дар атрофии марқад биноҳои гуногун сохта шуданд ва мақбара борҳо таъмиру тармим гардид, Таъмиру тармими берун аз қодаи солҳои 50 садаи тарҳи мақбараро дигаргун сохта, аҳамияти таърихии онро ҳамчун ёдгории меъморӣ коста намуд ва зебоии пешинаашро аз бай бурд.
Ординатори клиникии Институти ҷарроҳии дилу рагҳои ба номи А. Н. Бакулеви АИТ ИҶШС , ҷарроҳи Маркази ҷумҳуриявии ҷарроҳии рагҳо , ассистенти кафедраи ҷарроҳии госпиталии ДДТТ , докторанти Институти ҷарроҳии ба номи А. В. Вишневскийи АИТ ИҶШС , дотсент ва профессори кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаб , мудири кафедраи ҷарроҳи -и факултавии ДДТТ , директор ва роҳбари илмии Маркази ҷумҳуриявии илмии ҷарроҳии дилу рагҳо ва сандуқи сина ҳамзамон мудири кафедраи ҷарроҳии дилу рагҳои Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон .
Тошпӯлод Гулмуродов — ҷарроҳи тахассуси дараҷаи олӣ, доктори илмҳои тиб , профессор , профессор , узви вобастаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон , Барандаи ҷоизаи давлатии ба номи Абуалӣ ибни Сино .
Укази Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон дар бораи ба Неъматов Баҳодур солисти оркестри эстрадии «Гулшан» додани унвони фахрии "Артисти " хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон // Ведамости Совети Олии ҶШС Тоҷикистон.
Дар иҷрои ӯ сурудҳои «Эй Ватан», «Шаб ба хайр», «Майда -майда мерақсӣ», «Ҷононаке», «Бути нозанин», «Гулро намефӯшанд», «Ишқи дерин», «Чу механдӣ»,"Чашми сиёҳе дорӣ","Боз ошиқ шавам", «Дунёи ҷавонӣ»,"Ёр, ёр дилозор", «Сулҳ», «Ҷон модарам», «Занг бизан», «Душанбе — шаҳри Ваҳдат», «Эй ҳамватан»,"Тоҷикистон" ва ғайра ба сабку равиши нотакрор садо медиҳанд.
Инчунин аксар асотири гуногунмавзӯъ ва образҳои асотирии муштараки мардуми ҳиндуэронӣ дар осори қадими забони санскрит – «Ведаҳо» мавҷуданд, ки миёнаи ҳазораи 2 то милод мураттаб гардидаанд.
Манбаъҳои асосии асотири эронӣ Авесто, катибаҳои Ҳахоманишиён, осори адабиёти паҳлавӣ, таърихҳо ба забони арабӣ ва форсии дарӣ, «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва осори дар пайравии он навишташуда («Гаршоспнома», «Барзунома», «Озарбарзиннома», «Бонугушаспнома» ва ғайра), достонҳо мебошанд.
Дар асотир зиддиятҳои мазҳабӣ, қабилавӣ, зиддияти кӯчиёну бумиён, ҷангҳои Пешдодиёну Каёниён бо турониён бо сарварии Афросиёб тазодди қувваҳои табиат – борону хушксолӣ, гармии тобистону сардии зимистон, тазодди фаслҳои сол, махлуқоти неку бад ва ғайра инъикос ёфтаанд.
Саг, барзагов, модагов, гӯсфанд, асп, шутур, аз парандагон – хурӯс, симурғ, шоҳин ва ғайра офаридаҳои нек; гург, мор, аждаҳо ва ғайра мавҷудоти бад ба шумор мераванд.
Асотир чун бофтаи хаёлӣ пайдоиш ва моҳияти ашёи табиат ва ҳаёти иҷтимоиро, аксаран, бо роҳи ба онҳо нисбат додани мафҳум ва хусусиятҳои инсонӣ, яъне ташхисонидан шарҳ медиҳад ва инъикос менамояд.
Барои мардуми ҷамъияти ибтидоӣ, ки дар он гурӯҳ авлод, хешу табор дар як ҷо ҷамъ меомаданд, танҳо муносибатҳои иҷтимоии авлодӣ наздик ва фаҳмо буд.
Махсусан, дар давраи модаршоҳӣ образҳои асотирӣ шаклҳои гуногун дошта, аз қабили ҷондорҳои сесару чорсар, саддаступой, бадқаҳру золим ба вуҷуд омадаанд ва шумораи онҳо хеле зиёд аст.
Дар давраи падаршоҳӣ тасаввурот дар бораи қаҳрамононе пайдо шуда, ташаккул ёфт, ки бар қувваҳои табиии мағлубиятнопазир пирӯзӣ меёбанд, ҳаёти иҷтимоиро муташаккил ва онро аз қувваҳои марговари табиат ва ҳуҷуми қабилаҳои бегона ҳифз менамоянд.
Мувофиқи тасаввуроти асотирии эрониёни қадим, ки дар Авесто сабт аст, дунё ба ҳафт иқлим тақсим мешавад ва Аирйана-Ваеҷа – кишвари ориёниён дар марказ ҷой гирифтааст.
Баъзе му­ҳаққиқон асотирро дини қадим, баъзеи дигар ҷаҳонбинии содае медонанд, ки дин аз он мазмун мегирад ва худи асотир гӯё тасаввуроти динӣ буда, яке аз унсурҳои дин аст .
Вале ривоёти асотирии оқибати оламу инсон, марг, охират ба оянда нигаронда шуда, дар асотири майя, астека, маздоияи ибтидоӣ, яҳудия, масеҳият , ислом, асотири Скандинавия ва ғайра мушоҳида мешаванд.
Ривоят он осори эҷоди мардумиро мегӯянд, ки бо воқеоти таърихӣ пайвандӣ доранд, масалан, бунёди шаҳрҳо , ҷангҳо, ашхоси таърихӣ ва ғайра Мавзӯи асотир ба маънои аслии калима на шахсияту воқеаҳои таърихӣ, балки падидаҳои табиатанд.
Масалан, устураи сафари Аргонавтҳо, Тӯфони Нӯҳ эҳтимол заминаи таърихӣ доранд ва аз ҳамин сабаб дар адабиёт баъзан бо асотиру афсонаву ривоят омехта мешаванд.
Гурӯҳи дигари асотир бо падидаҳои самовӣ иртибот доштанд – Офтоб, Моҳ, ахтарон ва ғайра Масалан, дар монавия, Офтобу Моҳ дар таркиби олам ва сууди табақаҳои мухталифи ҷомеаи монавӣ ба афлок мақоми хосса доранд.
Бар асоси таълимоти динҳои бузурги ҷаҳонӣ сарнавишти инсон бо тамом шудани ҳаёти ин дунё ба поён намерасад ва марг ба маънои хотимаи кор ва сафар ба сӯи адам ва нобудӣ нест, балки зарфиятҳои вуҷудии коргаҳи коинот ва дошти гардони низоми офариниш рӯзе ба поён мерасанд ва Худованд ба ҷойи он низоми наверо ба гардиш дармеоварад.
Асҳоби Ҷаннат дар сураи Қалам ба маънои соҳибони боғе низ ба кор рафтааст, ки Қуръон достони онҳоро ба унвони намунае аз ҳирсу тамаи инсонӣ ва таъсири бади он дар сарнавишти моддии ӯ зикр намудааст.
Бино ба ривояти Қуръон аҳли Макка вақте шукри неъматҳои Парвардгор, аз ҷумла неъмати ҳидоят ва биъсати Пайғамбар -ро ба ҷой наоварданд ва даъвати ӯро рад намуданд, Худованд онҳоро ба муддати 7 сол бо қаҳтӣ мавриди озмоиши сахте қарор дод ва молу зироати онҳо низ аз байн рафт.
Ва ба маломати якдигар пардохтанд. Дар достон нишон дода шудааст, ки ноҷавонмардӣ, тангчашмӣ ва нияти бад дари ризқро ба рӯи инсон мебандад ва ӯро ба нокомӣ ва зиёнҳои ҷуброннопазире дар зиндагӣ муво­ҷеҳ месозад.
Муаллими кафедраи забони русӣ ва забоншиносии умумии ДДОТ ба номи Т. Г. Шевченко , аспиранти шуьбаи забоншиносии иҷтимоии Пажуҳишгоҳи Академияи илмҳои ИҶШС , муаллими калони кафедраи забони русӣ ва забоншиносии умумии , муовини декан оид ба таълим дар факултаи забон ва адабиети руси Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ .
Фаьолият доир ба мубодилаи мутахассисон дар Донишкадаи Конюни ИМА , декани факултаи филологияи Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ва ҳамзамон дотсенти кафедраи забони русӣ ва забоншиносии умумӣ, кафедраи забоншиносии назариявӣ ва амалӣ .
Солҳои 2009—2014 ба ҳайси ноиби ректор оид ба кори илмии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ва сипас доир ба рушди Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон) адои вазифа намудааст.
Хусрав Шамбезода муаллифи як қатор тадқиқотҳои илмиву методӣ доир ба масьалаҳои мубрами забоншиносии иҷтимоӣ, корбурди забонҳои халқиятҳои хурд, таъсири мутақобилаи забонҳо, сиёсати забонӣ, таҳлили корбурди забони шуғнонӣ аз ҷиҳати забоншиносии иҷтимоӣ дар шароити бисерзабонӣ.
Иштирокчии конфронсҳои байналхалқии илмиву амалии «Маориф ва илм дар чаҳони тағйирёбанда» , "Гуфтушуниди Ташкилоти бунёдии забон ва фарҳанги давлатҳо-иштирокдорони ИДМ доир ба муҳокимаи лоиҳаи тарҳи қонун «Оид ба забон» , «Осиеи Марказӣ дар сиёсати берунии Иттиҳоди Аврупо» , «Забон ва адабиёти рус дар давлатҳои Осиёи Миёна» ва диг.
Дар давоми фаъолияти худ 177 асарҳои илмӣ эҷод намуда, дар онҳо масъалаҳои муҳими илмӣ, аз қабили баҳамалоқамандии табиату ҷамъият, баҳои иқтисодию географӣ ба захираҳои табиию меҳнатӣ дар заминаи ҳамгироии илмию истеҳсолӣ, роҳҳои баланд бардоштани иқтидори иқтисодии ҷумҳурӣ, ҷойгиркунии самаранок ва инкишофи қувваҳои истеҳсолкунанда, муносибати мутақобилаи инсон бо табиат ва муҳити зист, муҳити сиёсию иҷтимоӣ ва роҳҳои такмил додани онҳо бахшида шудаанд.
Вай пешгӯёна оид ба афзоиши аҳолӣ, ҳиҷрати он аҳамияти ҷиддӣ дода, нишон додаст, ки суръати баланди афзоиши аҳолӣ, нобаробар ҷойгиршавӣ ва зичии он дар шаҳру деҳот масъалаи ҷобаҷокунии қувваҳои истеҳсолкунандаро мушкил мегардонад.
Ин кор ҷамъбасти тадқиқотҳои мавҷудаи географию геологӣ, таърихию этнографӣ, археологию антропологӣ ва дигар самтҳои илмие мебошад, ки раванди ташаккули этникии тоҷиконро равшан намуда, дар тадқиқи ҳамаҷонибаи он кумак карда метавонад.
Маърӯзаҳои илмии ӯ доир ба проблемаҳои глобалӣ дар Ҳиндустон, Хитой, Москва, Ленинград, Киев, Туркманистон, Қазоқистон, Арманистон ва ғайра аз тарафи мутахассисон баҳои баланд гирифтаанд.
Ҷӯраев ҳамчун ходими ҷамъиятию давлатӣ чандин солҳо аъзои Кумитаи давлатии Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон оид ба ҳамоҳангсозии илм ва техника, аъзои шуъбаи илмҳои ҷамъиятии АИ Тоҷикистон, вакили Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд ва дар ин вазифаҳои масъул қобилияти ташкилотчигию кордонии худро нишон дода, сазовори эҳтирому қадрдонии аҳли ҷомеъа гардид.
Аз ин рӯ, пас аз даргузашташ бо фармони Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистон аз 9 сентябри соли 1991 Донишгоҳи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко номи олими тоҷик Қандил Ҷӯраев гузошта шуда буд ва то соли 2007 донишгоҳи омӯзгорӣ номи ӯро дошт.
Қандил Шарифович Ҷӯраев Донишгоҳи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро бо ихтисоси «ҷуғрофиёи иқтисодӣ» дар соли 1948 хатм кардааст.
Муаллиф бо таҳлилҳои доманадори назариявӣ ба таври боварибахш собит менамояд, ки роҳи мусиқии симфонии тоҷикро ду омили бо ҳам алоқаманд: дарки ботадриҷи қонуниятҳои афкори симфонии аврупоӣ ва муносибати ҳарчи бештар фаъолгардандаи миллӣ ташаккул додааст.
Соли 1962 баъди хатми шуъбаи назариявии Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе соли 1966 Л.Назарова ба шуъбаи мусиқишиносии Институти мусиқӣ-педагогии ба номи Гнесинҳо дар Москва дохил шуда, онро дар синфи профессор Б.
Аз ин рӯ, гарчанде, ки ҷисман хеле нозук ва наҳифу ҷавон буд, ба Комбинати шаҳибофии шаҳри Хуҷанд, ки падари азизаш дар он ҷо зиёда аз сӣ сол фаъолият намуд, ба сифати бофанда ба кор даромад.
Соли 1967 бо дуои падаронаи нависандаи халқии Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳим Ҷалил, ки ба донишу заковати Норинисо қоил шуда, беихтиёр: “Баҳ, баҳ, ганҷ аз вайрона, ганҷ аз вайрона” гуфта буд, аввалин шеърҳояш дар саҳифаҳои рӯзномаи “Ҳақиқати Ленинобод” рӯи чопро диданд.
“Гаҳвораи меҳр”, “Садоқат”, “Сию се ғазал”, “Ҳазору сад сатр” бахшида ба ҳазору сад солагии давлати Сомониён, “Ошёни меҳр”, “Лаҳзаи дидор”, “Дарёи муҳаббат” ва “Меҳвари андеша”-чунинанд номгӯи нопурраи маҷмӯаҳои шоира Норинисо.
Барои меҳнати софдилона ва сарсупурдаи халқу миллати арзандаи хеш буданаш аз ҷониби Президенти кишвар, сарвари давлатамон Эмомалӣ Раҳмон Норинисо соли 1998 бо Ордени “Шараф” мукофотонида шуд.
Норинисои Алимуҳаммад шоираи шинохтаи тоҷик 25 марти соли 1950 дар маҳаллаи Раззоқи шаҳри Хуҷанд, дар оилаи марди фозил Алимуҳаммад, дида ба дунёи ҳастӣ кушода, сабақи аввалинро аз қиблагоҳаш меомӯзад.
Алимуҳаммад косиб, донандаи хуби китобҳои динӣ, ҳофизи Қуръон ва мухлиси ашаддии ғазалҳои лисонулғайб Хоҷа Ҳофиз Алимуҳаммад-домулло чашм ба олами ҳастӣ во намуд.
Азбаски синну соли Алимуҳаммад-домулло баркамол буд, аз тарси он, ки баъд аз вафоти ӯ китобҳояш пароканда нагарданд, Норинисоро аз синни 5-солагӣ ба таълимоти оятҳои Қуръон ва ҳамарӯза аз ёд намудани як ғазали Хоҷа Ҳофиз ҷалб намуд, ки ин нукта дар шеъри “Китоби ҳикмат”-и худи шоира ишора гаштааст:
Аъзои фахрии Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон шоира Норинисо ба мисоли Гурдофариди садаи дар давраи нобасомониҳо ва ҷанги бародаркуши солҳои 1990-1992 дар майдони набард ҳамчун зани озодихоҳ ва ватандӯст ҳамаро ба сулҳу осоиштагӣ ҳидоят менамуд.
Ходими хурди илмӣи шуъбаи ахбори илмии ПЗА АИ Тоҷикистон , хамзамон муаллими забон ва адабиёти ҳиндии кафедраи филологияи хиндии факултаи забонҳои шарқи ДДТ ба номи В.И.
Ленин, аспиранти Пажуҳишгоҳи шаркшиноси ва мероси хаттии АИ ҶТ , ходими илмӣ ва ходими калони илмӣи шуъбаи тадқиқоти филологии Маркази илмӣи Хуҷандии АИ ҶТ .
Соли 1993 дар мавзӯъи «Тазкираи «Каламот-уш-шуаро»-и Мухаммадафзали Сархуш ва «Сафинаи Хушгу»-и Биндробан Доси Хушгу ҳамчун сарчашмаи мухими адабиёти форсизабони Хиндустон дар асрҳои Х-Х» рисолаи номзади ва соли 2002 дар мавзӯъи «Ташаккул ва инкишофи адабиёти форсизабони Хиндустон дар асрҳои Х-Х » рисолаи докторӣ дифоъ намуд.
Аз соли 2002 инчониб дар факултаи забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров ба хайси дотсенти кафедраи филологияи арабӣ ва профессор , мудири кафедраи забон ва адабиёти тоҷик фаъолият дорад.
Соли 1969 Омӯзишгоҳи мусиқии Душанберо бо ихтисоси ғиҷҷак ба итмом расонда, соли 1974 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро (бо ихтисоси гиҷҷак – омӯзгор Абдураҳмон Тошматов ва дирижёрӣ – омӯзгор Игор Ковалёв) бомуваффақият хатм намудааст.
Аз соли 1974 то 2004 дар Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе, ба ҳайси омӯзгор, солҳои 1998 то 2005 – роҳбари бадеӣ ва сардирижёри Оркестри созҳои миллии Филармонияи давлатии Тоҷикистон, аз соли 2006 – декани факултаи мусиқии тоҷики Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т.Сатторов буд.
Суруди «Тоҷикистон», шеъри Ҳабибулло Нозирӣ дар иҷрои Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Сурайё Қосимова , суруди «Тоҷикистони азизам» ва «Эй Ватан» дар иҷрои Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Акбар Мирраҷабов ва суруди «Ободу шукуфон» дар иҷрои Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Парда Қосимов дар чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ садо додаанд.
Аспиранти Пажӯҳишгохи химияи умуми ва ғайриорганикии ба номи Н. С. Курнакови АУ ИЧШС , ходими хурди илмии Пажӯҳишгохи химияи АУ ЧШС Тоҷикистон , ходими хурд, ходими калони илмии маркази илмии АУ ЧТ дар ш.
Дар зарандуд ва симандуд кардани маснуоти заргари, ҳосил намудану аффиниж кардани тило аз электрометҳои коркардашуда, ҳамчунин ба даст овардани панчоксиди ванадий аз ашёи хоми ғайримаъмули ширкати бевосита варзидааст.
Батареяҳои офтобӣ ва коллекторҳои офтобӣ дар минтақаҳои рӯзҳои офтобиашон зиёд, бахусус дар мамлакатҳои назди Баҳри Миёназамин, ки дар болои бом насб карда мешаванд, хеле маъмул гаштаанд.
Батареяҳои офтобӣ яке аз усулҳои асосии ба даст овардани энергияи электрикӣ дар аппаратҳои париши кайҳонӣ мебошанд: онҳо муддати тӯлонӣ бе сарфи маводде кор карда, дар айни замон бар хилофи манбаъҳои ядроӣ ва радиоизотопӣ аз ҷиҳати экологӣ бехавф мебошанд.
Баръакс, ҳангоми парвоз кардан ба сӯйи Зуҳра ва Уторид иқтидори Батареяҳои офтобӣ хеле баланд (дар наздикии Зуҳра 2 маротиба ва дар қарибии Уторид 6 маротиба зиёд) мешавад.
Батареяҳои офтобӣ — истилоҳи маъмули табдилдиҳандаҳои фотоэлектрикии баҳампайваста – таҷҳизоти нимноқилие, ки энергияи Офтобро ба ҷараёни электрикии доимӣ табдил медиҳад.
Султонов муаллифи зиёда аз 150 кори илмӣ ва методӣ доир ба мушкилоти истифодаи захираҳо,сиёсати пуливу молӣ, ҳамгироии танзими бозори асьор ва дигар бозорҳои молӣ мебошад.
Дар асарҳои Султонов З. захираҳои маьданӣ, заминӣ, обӣ ҳолат, афзалият ва истифодаи онҳо муайян шуда, гунаҳои гуногуни ташкили истеҳсолот дар минтақаҳо пешкаш карда шудааст.
Дар осори дигари нашршудааш ҷараенҳои ҷаҳонишавӣ ва ҳамгироӣ дар ҷаҳон таҳқиқ шуда, натиҷа ва оқибатҳои ҷаҳонишавӣ, вокеьбинӣ ва қонунияти амиқшавии муносибатҳои иктисодии байни давлатҳои ИДМ, инчунин ҳолат ва рафти равандҳои ҳамгироӣ дар ИДМ, марҳилаҳои ҳалли мушкилоти ҳамгироии моливу асьорӣ дар ИДМ мавриди таҳлил қарор гирифтааст.
Ленин , корманди калони илмӣ, мудири шуьбаи тадқиқоти моливу бозории шуьбаи Тоҷикистонии Пажуҳишгоҳи умумииттиҳодии Вазорати савдои ИҶШС оид ба илм , муҳандиси асосии Идораи муносибатҳои байналхалқии Бонки миллии ҶТ .
Бо мақсади таъмини амнияти экологӣ Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон меъёрҳои экологиро ба меъёрҳои ҷаҳонӣ мутобиқ намуда, ҳуҷҷатҳои заруриро омода кардааст.
Вай ба як қатор созишномаҳои ҳифзи муҳити зисти байналхалқӣ: Созишномаи Вена «Дар бораи ҳифзи қабати озон» , Созишнома «Дар бораи гуногунии биологӣ» , Созишнома «Доир ба мубориза алайҳи биёбоншавӣ», Созишнома «Дар бораи тағйирёбии иқлим» , Созишнома «Дар бораи заминҳои обӣ — ботлоқӣ» , Созишнома «Доир ба нигоҳдории намудҳои кӯчандаи ҳайвоноти ваҳшӣ» шомил аст.
2009 ва Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Низомнома оид ба Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба тасвиб расидааст, ки ҳоло мавриди иҷро қарор дорад.
Амнияти экологӣ беҳдошти вазъи экологии кишвар ва бехатарии экосистемаҳои табиӣ оид ба ҳифзу нигоҳдории намудҳои нодири набототу ҳайвонот, истифодаи оқилонаи сарватҳои табиӣ, пешгирии ҳодисаҳои тағйирёбии иқлим, таъмини бехатарии экологии ҷумҳурӣ ва дигар самтҳои муҳити зистро омӯхта, чораҳои зарурӣ пешниҳод менамояд.
Қонунҳо «Дар бораи ҳифзи муҳити зист» , «Дар бораи ҳудудҳои табиии махсус муҳофизатшаванда ва иншоотҳо» , «Дар бораи олами ҳайвонот» , «Дар бораи муҳофизат ва истифодаи олами наботот» , «Оид ба гуногунии биологӣ ва бехатарии биологӣ» ва ғ.