polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ҳокимияти давлатӣ; в) назорати мақомоти иҷроияи ҳокимият, ки салоҳияти умумӣ доранд; г) назорати мақомоти молиявӣ-кредитӣ; д) назорати идоравӣ ва дохилихоҷагӣ; е) назора-
Забони ишкошимӣ дар баробари забонҳои санглечӣ ва зебокӣ мансуб ба забонҳои гурӯҳи ишкошимӣ мебошад, ки дар ҳудуди деҳаи Ран ва қисман деҳаи Сумҷини ноҳияи Ишкошими Бадахшони Тоҷикистон ба кор меравад.
То ибтидои асри ХХ ин забон дар дараи Абхарви ноҳияи мазкур мустаъмал будааст ва пас аз муҳоҷирати сокинони он ба ҳудуди деҳоти номбурда ин дара акнун дигар маҳали ғайримаскунӣ аст.
Ин забон аз доираи хонавода ва деҳа берун истеъмол намешавад, бинобар ин ба сабаби маҳсули хонаводаи патриархалӣ будани он, ки модарони он хонаводаҳо маъмулан намояндагони забонҳои дигаранд, онро «забони падарӣ» номидаанд.
Гурӯҳи забонҳои ишкошимӣ навъҳои гуфтории ишкошимӣ , зебокӣ ва сангличиро муттаҳид кардааст, ки ба ҳам аз лиҳози сохтори савтӣ, луғавӣ ва грамматикӣ ба ҳам хеле наздиканд ва тафовути диалектологии онҳо аз доираи лаҳҷа берун нарафтааст.
Аз ашъори шоирони ишкошимии даврони пешин ҳанӯз ҳеҷ намунае дастрас нагардидааст, аммо намунаҳои ашъори шоирони даврони шӯравӣ мисли Нафасбек Раҳмонов ва Одина Назарзода, ки ҳам ба забони модарии худ ва ҳам ба тоҷикӣ шеър гуфтаанд, чоп шудаанд.
Забони ишқошимӣ — забони эронии шарқӣ буда, дар деҳаҳои Ран ва Сумҷини ноҳияи Ишкошими Тоҷикистон ва низ ба унвони забони сангличӣ ва зебокӣ дар Бадахшони Афғонистон мустаъмал аст.
Густараи истеъмоли ин забон нисбат ба тамоми забонҳои эронии шарқӣ васеътар аст ва он дар байни забонҳои эронӣ ягона забоне мебошад, ки дар тамоми ҳавзаҳои этнолингвистии Ҳиндукуши Шарқӣ мавриди корбурд қарор дорад.
Аз ин рӯ, шаклҳои диалектологии гуфтори вахонӣ низ зиёд аст ва танҳо дар қаламрави Бадахшони Тоҷикистон се лаҳҷаи ин забон – шарқӣ , марказӣ ва ғарбӣ корбурд дорад.
Муҳаққиқон тамоми анвои диалектологии корбурди забони вахониро дар тафовут аз дигар забонҳои помирӣ лаҳҷа гуфтаанд, зеро дар фарқият аз, масалан, намояндагони забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ, ки ҳар кадоме номи забони худро ба маҳалли корбурдии он мансуб медонанд ва номи умумие барои он забонҳо вуҷуд надорад, вахонизабонони тамоми ҳавзаҳои минтақаи Ҳиндукуши Шарқӣ забонашонро вахонӣ меноманд ва номи локалӣ -и дигаре барои лаҳҷаҳои он вуҷуд надорад.
Водии Вахонро, ки дар он вахониён зиндагӣ мекунанд, дарёи Панҷ ду қисмат кардааст, ки соҳили рости он дар қаламрави Тоҷикистон ва соҳили чапи он дар ҳудуди Афғонистон ҷойгир аст.
Аз он мавқеияте, ки водии Вахон дар Эрони бостон ва дар масири Роҳи Абрешим ишғол мекард (аз ин водӣ як шохаи муҳимми ин шоҳроҳ мегузашт, ки дар таърих бо номи «Роҳи бузурги буддоӣ» маъруф аст), дар бораи ин сарзамин ва сокинони он дар сарчашмаҳои таърихии чинӣ, юнонӣ, арабӣ ва форсӣ-тоҷикӣ маълумоти фаровоне овардашудааст.
Забони вахонӣ — аз забонҳои эронии ҷануби шарқиест, ки аз рӯи хусусиятҳои фонетикӣ ва луғавию грамматикии худ дар байни соири забонҳои помирӣ мавқеи хоссаро ишғол мекунад.
Дар ҳудуди ноҳияи Ишкошими Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони Афғонистон, дар манотиқи Чатрор ва Хунзои Покистон ва ҳамчунин дар вилояти Синтсизяни Чин ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999].
Дар ҳудуди ноҳияи Ишкошими Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони Афғонистон, дар манотиқи Чатрор ва Хунзои Покистон ва, ҳамчунин, дар Сариқули Чин ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999].
Забони шуғнонӣ ё шуғнӣ дар ноҳияҳои Шуғнону Шохдара ва мавзеи Баҷуви Бадахшони Тоҷикистон ва маҳаллоти ҳаммарзи он дар Афғонистон истеъмол мегардад.
Забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ ҳамчун забонҳои бехат дар ҷомеа нақши забонҳои маҳаллиеро бозӣ мекунанд, берун аз маҳалли корбурдии худ истеъмол намегарданд.
Сайёҳи чинии нимаи авали қарни Сюан Тзян дар бораи хатти тохарӣ, ки аз 25 ҳарф иборат буда, ба таври уфуқӣ аз чап ба рост хонда мешуд, иттилоъ дода, зикр мекунад, ки «дар Ши-ки-ни низ ҳамин хат ба кор меравад, аммо дар забон тафовутҳо вуҷуд дорад».
Дар солҳои 30-юми асри гузашта, зимни мубоҳисоти забоншиносие, ки перомуни табдили хатти забони тоҷикӣ сурат гирифт, масъалаи алифбои забони шуғнонӣ низ баррасӣ мегардид ва кӯшишҳои соҳибхат намудани забони шуғнонӣ ба миён омаданд ва барои он бар мабнои расмулхатти лотинӣ алифбое таҳия гардида, китоби алифбои ин забон низ чоп шуд, аммо бо вуҷуди он ки чандин намунаи осори забони мазкур мунташир гашт, ин ибтикор идома пайдо накард.
Дар оғози солҳои 90-уми асри гузашта ашъори шоирони маҳаллӣ дар шакли китобчаҳои ҷудогона ва маҷмуаҳо бо хатти кириллӣ интишор шуда, дар ҳафтаномаи «Фарҳанги Бадахшон» низ намунаҳои ин ашъор ҷо дода мешуд.
Шоирон Сардор Раҳдор , Лидуш Ҳабиб, Лаълҷӯба Мирзоҳасан, Ато Мирхоҷа, Муҳиддин Шоҳинбод ва дигарон дар шумори чунин адибони маҳаллӣ қарор доштанд.
ДарМаскав луғати сеҷилдаи шуғнонӣ-русӣ ва луғати якҷилдаи русӣ-шуғнонӣ ба табъ расиданд, ки дар он маводи забони шуғнонӣ ба хатти кириллӣ оварда шуда буд.
Дар канори осори мансури фолклорӣ ва жанрҳои манзуми шифоҳӣ , ки ба забонҳои маҳаллӣ эҷод гардидаанд, рубоиёт ва дигар жанрҳои шеърии фолклорӣ, ки ба забони форсӣ-тоҷикӣ офарида шудаанд, низ дар байни мардумони бумии ин минтақа маъруф буданд.
Аз дигар забонҳои помирие, ки ба забонҳои гурӯҳи шуғнонӣ-рӯшонӣ қаробате доранд, аммо машмули ин гурӯҳ нестанд, забонҳои язгуломӣ ва ванҷии куҳан мебошанд.
Соколова ин ду забонро ҳамроҳ бо забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ дар як гурӯҳи хосаи забонҳои помирӣ муттаҳид карда, онро «гурӯҳи забонии шуғнонӣ-язгуломӣ» номидааст.
Асарҳои «Қонун», «Ишорат», «Китобу-л-наҷот», Китобу-ш-Шифо"-ро ҷиддан мутолиа намуда, тавзеҳоти ҷолибе дар иртибот ба масоили мусиқии Ибни Сино баён кардааст.
Қутбуддини Шерозӣ дар асараш «Ҷомеъу-л-усул» баробари дигар масоили илм оид ба махсусиёти бадеию зебоишиносии шеъру мусиқӣ ҳам нуктаҳои муҳим баён намуда, ин мавзӯъро дар асли мусиқии «Дуррат-ут-тоҷ ли ғуррат-ид-Диббоҷ» такмил додааст.
Дар асари дигараш «Тӯҳфаи Шоҳӣ» ҳам баробари дигар мавзӯот сухан аз таркиботи созу овоз, ҳамоҳангии шеъру мусиқӣ ба миён оварда, андешаҳои таҳқиқии Форобӣ, Ибни Синоро тақвият дода, дар иртибот ба тавзеҳоти Сафиуддини Урмавӣ хулосаҳои тозаи таҳлилӣ ворид кардааст.
Қутбуддини Шерозӣ таркиботи мусиқиро асосан дар «Дур-рат-ут-тоҷ…» возеҳтар баён намуда, ин асарро дар пайравии «Китобу-ш-Шифо», «Донишнома»-и Ибни Сино нигошта, аз ин хотир дар ҷараёни таҳқиқи таркиботи мусиқӣ ӯ ба Шайхурраис истиноди зиёд оварда, дар тақвияти нуктаҳои таҳлилиаш ба хулосаҳои тоза комёб шудааст.
Қутбуддини Шерозӣ дар бахши мусиқии «Дуррат-ут-тоҷ…» , мавзӯоти муҳими мусиқӣ: савт , баёну тавзеҳоти назарии Форобӣ, Ибни Сино, Сафиуддини Урмавӣ бо диди нави таҳлилӣ баррасӣ шуда, ба эроду хулосаҳои муфассирони осори мусиқии ин донишмандон ҷавоби саҳеҳ додааст.
Нуктаю тавзеҳоти Қутбуддини Шерозӣ роҷеъ ба фосилаҳо , усули истихроҷ, моҳият ва усули дақиқи эҷоди фосила, таносуби байни фосилаҳо, анвои он , фосилаҳои матбӯъ ва ғайриматбӯъ, изофати фосилаҳо аз якдигар, тақсими онҳо, тавсифи ҷамъу ҷинс , баёни нисбати байни ҷамъу ҷинс, тавсифи созҳои мусиқӣ дар мисоли уд (нақши ин соз дар эҷоди пардаҳои асосӣ — мақомҳо, таркиботи он: 12-мақом, 6-овоза, 24-шӯъба ва ғайра), зарб ва таркиботи зарбӣ, табақабан-дии зарб, кайфияти зарбӣ дар мусиқӣ, шарҳи зарбҳои маъмул, тақсими замонҳои зарбӣ, дарки таркиботи зарбӣ, ҳамсонии шеъру мусиқӣ ва ғ.
Ан-дешаҳои пажӯҳишӣ, таҳлилии Қутбуддини Шерозӣ оид ба сози мусиқии «сато», ки бори аввал дар таърихи му-сиқии мардумони эронӣ ба риштаи тавзеҳ омада-аст, ниҳоят муҳим буда, махсусиёти иҷроию эҷоди нағма дар ин соз мӯҷаз, вале бисёр арзишманд аст.
ро тасҳеҳи ҷиддӣ намуда, махсусан дар нисбати вожаю таъбирҳои мақомҳо, усули истихроҷашон дар созҳо , махсусиёти савтӣ, бадеию зебоишиносӣ, таъ-сиромезии онҳо низ мушаххасу возеҳ аст.
Ӯ дар навиштаҳояш сабки таҳқиқии мусиқии Форобӣ, Ибни Синоро тақвият ва такмил дода, дар ҳар фасл, мақолаи бахши мусиқии «Дуррат-ут-тоҷ…» ва навиштаҳои дигараш пуштибонӣ намудааст.
Аз ин нигоҳ метавон гуфт, ки тавассути Қутбуддини Шерозӣ фаҳмиш, сабки таҳқиқии донишии мусиқӣ дар ассри 13-14 бо диди нави тавсифию пажӯҳишӣ рӯи саҳна омад ва муҳимаш ин ки донишҳои қомусии мусиқӣ ба забони форсии тоҷикӣ сурат гирифта ва дар асрҳои баъдӣ идома ёфт.
Яхоб, Ёхсу ё Яхсу (дар сарчашмаҳои хаттии асрҳои – бо номҳои Бахшу, Вахшу, Охшу, Ёхсу ёд шудааст) — дарё дар минтақаи Кӯлоби вилояти Хатлон, шохоби чапи д. Сурхоб .
Дар баландии деҳаҳои Талвару Шугнови водии д. ЁХСУ нишонаҳои истихроҷу коркарди тило боқӣ мондаанд, ки тибқи ривоятҳо гӯё дар онҳо навкарони Чингизхон қариб 200 сол тило истеҳсол мекардаанд.
Дар тибби халқӣ нақеъи ғилофак ё гули хушки лубиёро ҳангоми иллати гурда ва масона, бемориҳои дилу рагҳо , барои муолиҷаи диабети қанд, тарбод ва ниқрис истифода мебаранд.
Истеъмоли лубиё боднок, дерҳазм буда, аз он дар бадан моддаи ғализ пайдо мешавад, узвҳои даруни сина ва шушро мулоим мекунад, манӣ ва шир пайдо менамояд, боҳро ба ҳаракат меоварад, баданро фарбеҳ месозад, пешоб ва ҳайзро равон мекунад.
Рухсатии нигоҳубини кӯдак ба собиқаи умумӣ ва бе танаффус ба собиқаи кор аз рӯйи ихтисос (ғайр аз ҳолатҳои таъйини нафақа бо сабаби шароити махсуси меҳнат) ҳисоб карда мешавад.
Ба ашхосе, ки кӯдакони навзодро бевосита аз таваллудхона фарзандхонд кардаанд ё васии онҳо мебошанд, барои давраи фарзандхонӣ ва то хатми ҳафтод рӯзи тақвимӣ аз рӯзи таваллуди кӯдак барояшон рухсатӣ дода, кӯмакпулӣ аз рӯи суғуртаи давлатии иҷтимоии ин давра пардохта, бо хоҳиши онҳо барои то синни якунимсола ва сесола нигоҳубин кардани кӯдакашон рухсатии иловагӣ дода мешавад.
Баъди хатми рухсатии ҳомиладорӣ ва таваллуд бо хоҳиши зан барои нигоҳубини кӯдак то ба синни якунимсола расиданаш рухсатӣ дода, барояш кӯмакпулӣ аз рӯйи суғуртаи давлатии иҷтимоии тамоми ин давра пардохта мешавад.
Бо хоҳиши зан ё ашхосе, ки зикр шудаанд, ҳангоми дар рухсатии нигоҳубини тифл буданаш метавонанд рӯзи нопурраи корӣ ё дар хона кор карда, аз рӯйи суғуртаи давлатии иҷтимоӣ кӯмакпулӣ гиранд.
Рухсатии иҷтимоӣ - татбиқи рухсатии иҷтимоӣ тибқи қонунгузории меҳнатӣ нисбати занони ҳомила пеш аз таваллуд ҳафтод рӯзи тақвимӣ ва баъди таваллуд ҳам ҳафтод (дар ҳолати таваллуди мушкил - ҳаштоду шаш ва таваллуди ду ва ё зиёда тифл - як саду даҳ) рӯзи тақвимӣ рухсатӣ дода, барояшон кӯмакпулӣ аз рӯйи суғуртаи давлатии иҷтимоӣ пардохта мешавад.
Номувофиқии вазифаҳо — номумкин будани якҷоя кардани ваколатномаи дар интихобот гирифта бо ишғол кардани чандин мансабҳои хидмати давлатӣ ё ки бо давлат алоқаманд ё дар соҳаи хусусӣ, ки қонунҳо муайян кардаанд.
Ҷорӣ кардани номувофиқии вазифаҳо якчанд ҳадафҳо дорад: риоя кардани усули таҷзияи ҳокимият - роҳ надодан ба он ки парлумон ё мақомоти намояндагии дигар шахсонеро дарбар гирад, ки ба ҳукумат ё аз самти иқтисодӣ ба ӯ вобаста итоаткор бошанд; дар интихобот ба интихобкунандагон додани кафолати озодӣ, ба номзадҳо надодани имкони сӯиистеъмол аз вазифаи худ бо мақсади фишороварӣ; таъмин кардани мустақилии вакилон нисбат ба манфиатҳои хусусӣ.
Масалан, дар Ҷумҳурии Федеративии Олмон аъзои Бундестаг ба ваколатномаи вакили палатаи поёнӣ, аъзои ҳукумати иттифоқӣ, бо мансаби судя ва дигар вазифаҳое, ки дар қонунҳои ҳар як замин муқаррар шудааст, мувофиқ нест.
Ваколатномаи вакили Бундестаг бошад, бо узвият дар Бундестаг, бо мансаби Президенти Иттифоқ, бо мансаби судя, мансабдори дастгоҳи давлатӣ, бо хидмат дар қувваҳои мусаллаҳ мувофиқ нест.
Номувофиқии вазифаҳо баъзе вақт ба ишғоли мансабҳо дар соҳаи хусусии иқтисодиёт низ паҳн мегардад, вале дар он ҳолате, ки корхона, иттиҳодия бо давлат ягон алоқае дошта, бо ин роҳ ба фаъолияти муассисаи интихобӣ таъсир расонда тавонанд.
Масалан, дар Фаронса мувофиқи моддаи 146 Кодекси интихобот вазифаи роҳбари корхона, раиси шӯрои маъмурӣ, раис ё узви раёсат, раиси шӯрои мушоҳида, шахси ваколатдори маъмурият, директори генералӣ, муовини ӯ ё идоракунандаи корҳо, ки вазифаҳои худро дар иттиҳодия, корхонаҳои аз тарафи давлат ё мақомоти он кафолат ё ёрии моддӣ расонанда амалӣ мегардонанд, бо ваколатномаи вакилӣ мувофиқ нест.
Дамаский, который за это Аммония осуждает, тем не менее, не сообщает, на какие именно уступки Аммонию пришлось идти.) Аз рӯи мактуби Олимпиодори Хурдӣ маълум аст, ки Аммоний омӯзишдиҳиро то 515 давом дод.
Гермий Александрийский фавтид, вақте ки Аммоний хурд буд; дар синни болиғиаш, Аммоний, ҳароҳ бо бародараш Гелиодор, ва бо Эдесия, ба Афина, барои файласуфшавӣ дар назди Прокл рафт.
Вай дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ҷанги Бадр, бо расули Худо ширкат кард ва дар рӯзи ҷанги Бадр ба парастории ҳамсараш Руқайя, ки дар бистари марг қарор дошт, масруф буд.
644 м. ба хилофат расид ва дар айёми хилофаташ Арманистон, Қафқоз, Хуросон, Кирмон, Сиистон, Африқо ва ҷазираи Қубрис фатҳ шуданд ва ҷамъи Қуръонро такмил намуд.
Усмон ибни Аффон аввалин касе аст, ки Масҷидулҳаром ва Масҷиди набавиро тавсеа дод ва бар онҳо афзуд, ба азони аввал дар рӯзи ҷумъа амр кард ва шурта – пулисро ба кор бурд.
Шӯришгарон пас аз 40 рӯз муҳосираи хонаи Усмон ибни Аффон аз сари деворҳо гузашта, ӯро дар хонааш ба шаҳодат расонданд, дар ҳоле ки ба хондани Қуръон машғул буд.
Ба ақидаи табибони халқӣ бо оби лаблабу ё обе, ки дар он лаблабу ҷӯшонда шуда бошад, ҳуқна кунанд, моддаҳои сахти даруни рӯдаҳоро шифо мебахшад, мақъади берун баромадаро ба ҷои аслиаш мебарад.
Барги хоми лаблабуро кӯфта гузошта банданд, доғи сафеди пӯст ва озахҳоро меравонад, ба ҷойҳои танга-танга мӯйрехтаи сар ва риш мӯй мерӯёнад, дарди буғумҳоро таскин медиҳад.
Даҳана ба минтақаи Кӯлоби бостонӣ дохил мешавад ва таърихи ин минтақа дар асарҳои бостоншиносон ва таърихнигорон Юсуфшо Ёқубов ва О. Нуриддинов дарҷ гардидааст.
Бо қарори Ҳукумати Шӯравӣ одамонро аз маҳаллаҳои Дашти Ҷум, Балҷувон ва Ховалинг ба Даҳана мекӯчонанд, хоҷагии ба номи Сафар Амиршоев ташкил ёфта, деҳаи Даҳана обод шуд.
Дар баландкӯҳҳо ҷайра, мор ва кабк мавҷуд аст, ки аз сабаби шикори зиёд шумораашон бисёр ҳам кам шудааст ва аз ин ҳисоб онҳоро дар Китоби сурхи Тоҷикистон сабт намудаанд.
Дар ҳамвориҳо бештар пахта, ғалла, помидор, ҷуворимакка, ангур, хурмо, тут ва ҳама зироатҳо ва меваҳое, ки дар Тоҷикистон мерӯянд ин ҷо кишт ва парвариш карда мешаванд.
Зеристгоҳи барқӣ, китобхона, хоҷагиҳои деҳқонии инфиродӣ, Идораи маъмурияти Ҷамоати деҳоти Даҳана, маркази саломатӣ, дорухонаҳо, хонаи фарҳанг, толори варзишӣ, филиалҳои Амонатбонк, Агроинвестбонк, бозори фурӯши молҳои ниёзи мардум, бозори фурӯши ҳайвонот, мағозаҳо, ошхонаҳо, осёбҳои барқӣ, нуқтаҳои фурӯши сузишворӣ, коргоҳҳои хурди нонпазӣ, хиштбарорӣ, коркарди чӯб, кафшергарӣ, ҷои шустани нақлиёт, таъмири техникӣ, масҷиди ҷомеъ.
Даҳана дар соҳили наҳри Даҳана, 202 км ҷанубу шарқтар аз шаҳри Душанбе, дар доманаи қаторкӯҳҳои Ҳазрати Шоҳ ҷойгир буда, маркази маъмурии Ҷамоати деҳоти Даҳанаи шаҳри Кӯлоб, дар вилояти Хатлон, Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Дар шимол бо деҳаи Сафар Амиршоев, дар ғарб бо деҳаҳои Баҳористон, Сариёзи Боло, дар ҷануб бо деҳаи Гулрез ва дар шарқ бо деҳаи Пистамазор дар ҳамсоягӣ қарор дорад.
Даҳана дар қитъаи роҳи ҷанубии «РҶ034» ҷойгир шудааст ва аз ин ҷо то фурудгоҳи байналмилалии Кӯлоб 12 км, то маркази ноҳия, шаҳри Кӯлоб 20 км, то маркази вилоят, шаҳри Бохтар 174 км ва то пойтахт, шаҳри Душанбе 202 км роҳ мавҷуд аст.
Сарвари деҳаи Даҳана, Раиси ҷамоати деҳоти Даҳана мебошад, ки ӯро Ҷамоат бо пешниҳоди Раиси шаҳри Кӯлоб, ба муҳлати 5 сол интихоб менамояд.
Ҳамон сол ӯ соҳиби мукофоти ФИФА «Тӯби тилоӣ» маҷаллаи "Франс Футбол" -и Фаронса ҳамчун футболбозӣ беҳтарини Аврупо ва унвони «Бозигари сол, ФИФА» ҳамчун футболбозӣ беҳтарини ҷаҳон аз рӯи баҳои ФИФА шинохта шуд.
Соли 2021 Лионел Месси футболбози маъруфи собиқи бошгоҳи Барселона ва муҳоҷими кунунии аргентинии бошгоҳи Порис Сент-Жермен — ҳафтумин бор баранди ҷоизаи «Тӯби тилоӣ» шуд ва унвони беҳтарин футболбози солро ба даст овард.
Ҳамроҳи «Барселона» 4 маротиба ғолиби Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА, 8 бор соҳиби қаҳрамони Испониё, 4 маротиба соҳиби Ҷоми Испониё, 4 маротиба соҳиби Суперҷоми Испониё, 3 маротиба соҳиби Суперҷоми Урупо, 3 маротиба соҳиби ҷоми бошгоҳҳои ҷаҳон гаштааст.
Ӯ аввалин футболбозе аст, ки 7 маротиба соҳиби мукофоти ФИФА «Тӯби тилоӣ» ва 6 маротиба мукофоти «Кафши тилоӣ» шудааст, қаҳрамони ҷаҳон 2022.
Шайҳиён бо сардории Сайид Козим Раштӣ дар байни халк ташвиқот мекарданд, ки дар ояндаи наздик Имом Махди (имоми 12-ӯми мазҳаби шеаи ислом, ки гуё хазор сол пеш нопапид гардида бошад) боз зоҳир гардида, беадолатиро аз байн мебарад ва тартиботи нави боадолатро дар ҷаҳон барқарор менамояд.
Дар тӯли фаъолияти беш аз 35-солаи худ дар СИ ЭМТ дар кори табъу нашри китоби ҳаштҷилдаи «Энсиклопедияи Советии Тоҷик», «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» , «Энсиклопедияи рӯзгордорӣ», «Фарҳанги русӣ-тоҷикӣ-лотинии тиббӣ» ва бисёр китобҳои дигар ҳиссаи босазо гузоштааст.
Муҳаррири хурд , хидмат дар сафи Артиши шӯравӣ , муҳаррир , муҳаррири илмӣ , муҳаррири калони илмӣ , иҷрокунандаи вазифаи мудир ва мудири редаксияи табииёт -и ҳамин муассиса .
Абдушукур Раҷабзод (Тошев Абдушукур Раҷабович; тав. 10 январи соли 1955, деҳаи Хонақоҳи Кӯҳӣ, Ҳисор) — донишманди улуми биология, химия ва тиб, қомуснигор, донишноманавис, рӯзноманигор.
Масалан, бозиҳои сарак-сарак, ҳадурсӣ, ҳавзак-ҳавзак, лелак-лелак, додари додарон, шутури лӯкка, абулакам, дорбоз, сагакум, огулакум аз ҷумлаи чунин бозиҳои миллӣ ва мардумӣ аст, ки калонсолон ба воситаи ҳаракати панҷаи даст, пой, лаб, даҳон, қиёфабозӣ кӯдакро саргарм менамоянд.
Бахши дигари бозиҳои миллӣ ва мардумӣ хосси наврасону ҷавонон буда, бештар барои нишон додани маҳорат, талошу кӯшиши дар байни ҳамсолон пайдо кардани мавқеи муайян равона карда шудааст.
Атал-матал, Сафедчӯбак, Сангчабозӣ, Тасмабозӣ, Бодпарак, Буҷулбозӣ, Шудбур, Аспгирак, Каппа-каппабозӣ, Кӣ зӯртар, Яккалингбозӣ, Гачабозӣ, Лолачинӣ, Давранишинӣ, Рустшавакон, Тухмбозӣ, Китфҷанг, Зувбарак, Ваҷабпарак, Гӯшкашак, Мусичабозӣ, Ҷумъабозӣ, Ғирғиракбозӣ, Бандбозӣ, Донакбозӣ, Фалахмонбозӣ, Камонбозӣ,Лойбозӣ, Қолбозӣ, Акколбозӣ, Лаклакбозӣ, Кабутарбозӣ, Ланкабозӣ, Аспакбозӣ, Иштибозӣ, Лаптабозӣ, Тухмҷанг, Хурӯсҷанг, Сагҷанг, Ҷаҳакбозӣ, Алафдаравак, Лашбозӣ, Таёқбурӣ, Кӯрабозӣ, Харбузапухт, Равотбозӣ, Чормағзбозӣ, Подшоҳбозӣ, Ҳаппакбозӣ, Гӯшакбозӣ, Аскарбозӣ, Чистонгӯӣ, Чистонбулбулон, Тутикал, Парид-парид, Мактаббозӣ, Меҳмонбозӣ, Барфбозӣ, Яхмолакбозӣ, Қадама, Тоқизанак, Бингина, Тезгӯяк, Қофиябозӣ, Мушоира, Байтбарак, Нардбозӣ, Шатранҷбозӣ аз ҷумлаи чунин бозиҳо мебошанд.
Илова бар ин духтарон боз бозиҳои махсуси худро, ба монанди лӯхтакбозӣ , арӯсбозӣ, сангчабозӣ, меҳмонбозӣ ва ғайра доранд, ки дар байни писарбачагон мавҷуд нест.
Дар китоби «Хусрав ва редак» номи бархе аз бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон омадааст: расанвозиг – расанбозӣ; занҷирвозиг – занҷирбозӣ, дорвозиг – дорбозӣ, морвозиг – морбозӣ, чамнбарвозиг – чанбарбозӣ, тирвозиг – тирандозӣ, тосвозиг – тосбозӣ , вандвозиг – бандбозӣ, андарвойвозиг – муаллақ задан, зинвозиг – чобукӣ ва маҳорат дар ба кор бурдани ҷангафзор, гӯйвозиг – гӯйбозӣ, шамшервозиг – шамшербозӣ, дашнавозиг – ханҷарбозӣ, варзвозиг – гурзбозӣ, шишаквозӣ – шишабозӣ, яъне, бозӣ бо пиёла ва суроҳӣ; кабигвозиг – маймунбозӣ, шатранҷ, нард, ҳаштбой ва ғайра.
Баъзе бозиҳои миллӣ ва мардумӣ намоишианд, ки аз замонҳои қадим то имрӯз дар байни мардуми тоҷик роиҷ буда, аз ҷониби ҳунармандон, масхарабозон ва ширинкорони халқӣ дар маъракаҳо, маҳфилҳо ва ҷашну идҳо ҳамчун драмаи халқӣ иҷро карда мешуданд.
Бозиҳои миллӣ ва мардумӣ и Дорбозӣ, Масхарабозӣ, Қофиябозӣ , Барфӣ, Аҷинабозӣ, Албастибозӣ, Девбозӣ, Шайтонбозӣ, Гургбозӣ, Сағирбозӣ, Ҷайрабозӣ, Уқоббозӣ, Кафтарбозӣ, Бедонабозӣ, Кабкбозӣ, Қучқорбозӣ, Аспакбозӣ, Харбозӣ, Шолбозӣ аз ҷумлаи чунин бозиҳои намоишӣ буданд.
Бозиҳои миллӣ ва мардумӣ — фаъолиятҳоеянд, ки ҳамчун воситаи тафреҳӣ ва дилхушӣ дар байни мардум новобаста ба синну сол аз замонҳои қадим то имрӯз барои тарбияи варзишӣ, ахлоқӣ ва зебоишиносии инсон хидмат мекунанд.
Бозиҳои миллӣ ва мардумии Бузкашӣ, Пиёдакашак, Лаклакбозӣ, Чавгонбозӣ, Сараспа, Зарбузӣ, Қабақ, Найзабозӣ ва ғайра бештар дар байни калонсолон маъруф аст.
Марҳалаи дуввум ё худ давраи наврасӣ аз 7 то 15-16-солагӣ, марҳалаи севвум — давраи ҷавонӣ — 16-20-солагӣ буда, машқу машғулиятҳо беш аз пеш душвортар мешуданд.
Тарзи ташкил ва баргузории му­со­би­қаи камонварони савора чунин буд: Дар майдони бараш 40-50 м ва дарозиаш 80-100 м як сутуни баландиаш 5-6-метриро рост ба замин устувор карда, дар нӯ­ги он нишон мегузоштанд.
Вақте ки шоҳи эрониён Манучеҳр бо Афросиёби тӯронӣ қа­­­рори сулҳ ва тақсими марзҳоро мекунанд, Манучеҳр паҳлавон Орашро ба наздаш хонда, аз ӯ хоҳиш мекунад, ки ба сӯйи Турон тир андозад.
Дар Авесто, дар «Меҳряшт» гуфта шуда­аст, ки: «Дар гардунаи Меҳри фарохчарогоҳ ҳа­зор ка­­­мони хушсохт ҳаст, басе аз онҳо ба зеҳи Гавасна орос­тааст. Тир аз ин камонҳо ба шитоби неруи хаёл пар­тоб шавад ва ба шитоби неруи хаёл ба сӯйи сари девон парвоз гирад…».
Тирандозӣ ва нишонзанӣ, хусусан, барои мар­ду­ми кӯҳистон хеле зарур буд, зеро ҷавонони де­ҳот касби шикорро ҳамчун касби аҷдодӣ аз хурдсолӣ ме­омӯх­танд ва ба он дилбастагии бисёр доштанд.
Матбуоти навбунёди шӯрои тоҷик вазифадор буд, дар ҳалли масъалаҳои муҳими иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, дар ривоҷу маорифу маданият ва тарғиби идеяҳои коммунистӣ ҳамчун аслиҳаи тавонои ҳизб хидмат кунад.
Зеро «Ба забонҳои таҳҷоӣ нашр кардани матбуоти ҷумҳуриҳои миллӣ, зиёд шудани адади нашри онҳо, бо омма мустаҳкам шудани алоқаашон ба завқу фаҳмиши оммаи деҳқон наздик шудани онҳоро таъмин кардан лозим» буд.
Ҳанӯз дар ҷамъомади аввалини бюрои ҳизбии Бюрои ташкилии ҲК Ӯзбекистон дар Тоҷикистон, ки 10 декабри соли 1924 баргузор гардид, масъалаи беҳтар кардани вазъи матбуот мавриди муҳокима қарор ёфт.
Бюрои ташкилии коммунистони тоҷик аз ҲК Ӯзбекистон хоҳиш кард, ки яке аз матбааҳои дар Самарқанд будаи Туркистонро ба ихтиёри ҶМШС Тоҷикистон диҳад.
Соли 1925 мувофиқи хоҳиши роҳбарияти ҷумҳурӣ аз Қазон ба Душанбе Исмоил Бектемиров, Кабир Келминдиев, Кашшоф Салоҳиддинов барин кормандони матбаа омаданд.
ноширони миллатҳои гуногун – тоҷикон, русу украинҳо, тоторҳо – М.Қурбонов, Тиллоев, Г.Алиев, Кенҷаев, Саидов, В.Алиев, Аҳмадов, Алимардонов, Казаков, Степанов, Егоров, Кузмин, Евдакимов, Захарченко ва дигарон паҳлӯ ба паҳлӯ истода меҳнат мекарданд.
Тайёрӣ ба нашри шумораи аввали нахустин рӯзномаи ҳукуматӣ бо забони тоҷикӣ дар Душанбе – «Бедории тоҷик» ҳанӯз ибтидои моҳи феврали соли 1925 сар шуда буд.
Рӯзномаи «Иди тоҷик» — аз 5 апрели соли 1925 зери таҳрири нозири маорифи Тоҷикистон Аббос Алиев чун рӯзномаи «Бедории тоҷик» баромад, ки он аслан шумораи рӯзномаи «Иди тоҷик» буд).
Дар версияҳои туркию қафқозӣ номи ӯ дар шаклҳои «Айваз», «Овиз» ва «Овез» дучор омада, персонажи муқаррарӣ аст ва ҳеч паҳлавоние аз ӯ зоҳир намешавад.
Дар достонҳо аз занҳои дигари ӯ – Заррина, Гулхиромон ва Қаракӯз низ ёд мешавад, ки ҳар кадом бо сифатҳои зебоӣ ва паҳлавонӣ тасвирҳои мутавофит доранд.
Дар баъзе нусхаҳои «Гӯрӯғлӣ» (масалан, дар достони мансури он, ки дар ноҳияҳои қисми шимолии Тоҷикистон сабт гардидааст, Аваз писархонди Гӯр­ӯғлӣ мебошад.
Гӯрӯғлӣ Авазро аз хонаи Каримқассоб ба Чамбули Мас­тон меорад ва ӯ дар ин мулк ба камол расида, паҳлавони далеру шуҷоъ, нотарс, ободгар, ҳимоятгар, зебу зинати кишвар мешавад.
Гӯрӯғлихонони тоҷик на танҳо корнамоиҳои Гӯрӯғлӣ, балки паҳлавониву далерии Авазро низ дар достонҳои алоҳида, аз қабили «Таваллуди Аваз», «Таваллуди Нуралӣ», «Таваллуди Шералӣ», «Ҷанги Аваз бо Қатлоншоҳ», «Ҷанги Аваз бо Лан­даҳур» ва ғайра, тавсиф намудаанд.
Дар «Гӯрӯғлӣ»-ҳои гӯрӯғлисароёни тоҷик Аваз бо сифатҳои гуногун — бодур , додхо , зарринкамар, хирадманду доно, зирак, шербачаи паҳлавон, шермард, шери майдон, шери Худо, ҳақҷӯ, халқпарвар, дурандеш, вафодор, инсондӯст, меҳ­рубон ва ғайра ёд шудааст.
Соли 1700 то м. онҳо давлати қудратманди худро таъсис дода, навоҳии ҳаволии Осиёи Хурд ва Осиёи Ҷанубу Ғарбиро тасхир намуданд ва нуфузашонро то Баҳри Миёназамин тавсиа доданд.
Вале онҳо дар натиҷаи ҷангҳои тӯлонӣ бо фиръавнҳои Миср заиф шуданд ва зимни тохтутозҳо дар ин минтақа мушкетҳои Фракия ба онҳо зарбаи қатъӣ расонданд.
Ӯ бори аввал дар таърих дар соҳаи ҳуқуқ «Маҷмӯи қонунҳо»-и худро дар рӯйи сахрасанги диорит навишта, дар маркази шаҳр гузошта буд, ки ҳоло он дар осорхонаи Луври Фаронса нигаҳдорӣ мешавад.
Ошуриён, ки дар қисми ҷануб истиқлоли нисбии худро ҳифз намуда буданд, зуд иқтисодашонро қавӣ карда, бо сарварии Салмансари ба фатҳи сарзаминҳои хурди шимол ноил гардиданд.
Пояҳои тамаддуни шумерӣ ба рӯйи хоке гузошта шуда буд, ки обхезиҳои мавсимии дарёҳои Даҷлаву Фурот ва бориши зиёд ҳосилхезии заминҳои шумериёнро таъмин менамуданд.