polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Дар натиҷаи ҳафриётҳои тулонӣ, бори нахуст дар таърихи Суғд, умуман Осиёи Марказӣ деҳаҳои хуб боқимондаи асрҳои - мелодӣ Гардани Ҳисор ва Кум комилан кофта шуданд ва дар асоси маводи нодири ба даст омада ва боз 118 ёдгории дигари кашфшуда, рисолаи докторӣ дар мавзӯи “Раннесредневековые сельские поселения Горного Согда” -ро менависад.
Соли 2015 бо даъвати декани факултети таърих, дар кафедраи таърихи дунёи қадим, асрҳои миёна ва бостоншиносӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, дубора фаъолияти омӯзгории худро то ба имрӯз идома дода истодааст.
Ломоносов рисолаи доктории худро дар мавзӯи «Деҳаҳои ибтидои асрҳои - мелодӣ Кӯҳистони Суғд ва масъалаи ташаккули феодализм дар Осиёи Миёна” бомуваффақият ҳимоя мекунад.
Соли 1998 дар қалъаи Ҳисораки Мастчоҳ ҳафриёт гузаронида, дар дижи шоҳ як толори мураббаи 10 х 10 м ва маъбади оташро кашфу таҳқиқ намуда, аҳамияти муҳими таърихӣ доштани ин ёдгориро барасӣ кард.
Дар тули 56 соли корияш дар Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А.Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон 20 рисола ва зиёда аз 700 мақолаҳои илмӣ дар нашриётҳои мухталиф ба табъ расонидаст.
Дар муддати 56 соли фаъолияти кориаш дар Институт зиёда аз 120 ёдгориҳои ахеологиро кашф намудааст, ки дар миёни онҳо Гардани Ҳисор, Кум дар ноҳияи Айнӣ, Ҳисорак дар Масчо, маъбади оташ дар ёдгории Наврӯзшо, дар ноҳияи Панҷакент, шаҳраки Дарбанд дар ноҳияи Нуробод, Чоргул ва гӯристони сакоиҳои асрҳои - п. м. ва – мелод дар Лахш ва водии Рашт нодир мебошанд.
Ба ин муносибат, бо роҳбарии Юсуфшоҳ бошишгоҳи асри санг, давраи неолит, ёдгориҳои асри биринҷи Ғелот, харобаҳои шаҳраки асри -. то мелод, -, Х-ХХ мелоди шаҳри Кӯлоб кушода, таҳқиқ шуданд.
Ӯ иштирокчии бисёр экспедитсияҳои байналмилалӣ аз ҷумла Роҳи Бузурги Абрешим мебошад ва бо медалли ЮНЕСКО барои ҳиссагузорӣ, дар бахши бостоншиносӣ ва ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ сарфароз шудааст.
Дар конференцияҳои байналхалқӣ ва ҷумҳуриявӣ, симпозиумҳо марбут ба илми таърих, дин, бостоншиносии Осиёи Марказӣ, дар Афғонистон, Олмон, Русия, Гурҷистон, Ӯзбекистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Озарбойҷон, Ҳиндустон, Эрон, Туркия ширкат ва баромад намудааст.
Ходими илмӣи осорхонаи таърихию кишваршиносии в. Ленинобод , асссистенти кафедраи таърихи ИҶШС -и ДДОЛ , аспирант , ходими хурди илмӣ , ходими калони илмӣи Пажуҳишгоҳи таърихи АУ ҶШС Тоҷикистон , мудири шуъбаи таърихи ЭСТ .
Суруд ва романсҳои оҳангсозони тоҷик, сурудҳои халқҳои Шарқ, рус ва Ғарб, ҳамчунин мусиқии классмкии вокалӣ ва ғайра дар репертуари ӯ мавқеи хос доштанд.
Сарояндаи яккахони Филармонияи давлатии Тошканд ба номи Қорӣ Ёқубов, сарояндаи Театри опера ва балети ба номи А. Навоии Ӯзбекистон , Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ , ФДТ ва Театри операи шаҳри Самарқанд .
Ба шаҳрҳои гуногуни собиқ Иттифоқи Шӯравӣ ва мамлакатҳои хориҷӣ, аз ҷумла Ироқ, Афғонистон, Финляндия, Олмон, Дания сафари ҳунарӣ кардааст.
Дар ҳудуди ҷамоат 4 мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, 1 мактаби таҳсилоти асосӣ, 2 мактаби ибтидоӣ, Омӯзишгоҳи касбҳои техникии 24 , 5 хоҷагии ҷамоавии деҳқонӣ, 191 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, 2 маркази саломатӣ, 5 бунгоҳи тиббӣ, 14 чойхонаи ҷамъиятӣ, 23 мағоза, 2 нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, 3 осиёи барқӣ, 1 осиёи обӣ ва масҷиди панҷвақта фаъолият доранд.
Солҳои гуногун инҳо раиси ҷамоати деҳоти Ҷавонон буданд: Ризоев Гул , Ҳасан Ғаюрбек , Юсупов Раҷаб , Қурбонов Табар , Маҳмадиева Давлатбӣ , Нозимова Ашӯрбӣ , Мавлонова Алқос , Раҷабова Сайбй .
Ба он деҳаҳои Арзанова, Дова, Дубеда, Карсанг, Муллотуғма, Муллошайхӣ, Навобод, Саричинор, Обисангбур, Хамисеб, Хамисавра, Чаноро, Ҷавонон дохил мешаванд.
Аз фарзандони ҷамоат Каримова Бибигул, Бобиева Роҳила, Ҳакимов Акбар Дӯстмуродович, Ҳакимов Меъроҷиддин Дӯстмуродович дар солҳои гуногун вакили мардумӣ дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудаанд.
Дар атмосфера инчунин буғҳои об мавҷуданд, ки дар на­тиҷаи баъзе равандҳо (афтиши зузанабҳо ба сатҳи сайёра, пайдоиши об аз ҳидрогени боди офтобӣ ва оксигени сангҳо, обшавии яхҳои танӯраҳои қутбӣ) хориҷ мешаванд.
Дастгоҳи кайҳонии «Вояҷер-2» дар сайёраи Уран майдони магнитии махсусеро кашф кард , ки хатҳои майдони магнитии он аз маркази геометрии сайёра хориҷ нагашта, нисбат ба тири меҳвараш ба 59 моил аст.
Атмосфераи Зуҳал асосан аз ҳидроген, омехтаи гелий ва нишонаҳои об, метан, аммиак, фосфин, этан ва дигарон унсурҳо иборат буда, 96,3 дарсади қабатҳои болоӣ аз ҳидроген ва 3,25 дарсад аз гелий, қабатҳои поёнӣ аз ҳидро­сулфиди аммоний ё об таркиб ёфтаанд.
Миқдори зиёди гази дуоксиди карбон, буғи об ва дигарон газҳо «падидаи гармхона»-ро ба вуҷуд оварда, Зуҳраро яке аз гармтарин сайёраҳои Манзумаи Офтоб мегардонанд .
Таркиби атмосфераи Замин аз атмосфераи дигарон сайёраҳои Манзумаи Офтоб фарқ дорад, чунки равандҳои гуногуне, ки ҳаёт­ро дар Замин ҳамроҳӣ мекунанд, шароити ба вуҷуд омадани оксигени барои мавҷудоти зинда заруриро фароҳам овардаанд.
осори паҳлавӣ , осори таърихӣ ба забони арабӣ ва форсии дарӣ ва ба низому тартиби муайяни таърихӣ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ оид ба Пешдодиён корномаи онҳо сухан рафтааст.
Дар корномаи шоҳони пешдодӣ — аз Каюмарс то Кайқубод аз зиндагии авлодӣ-қабилавӣ дар кӯҳу ғорҳо то ҷомеаи мутамаддин расидани мардуми ориёӣ инъикос ёфтааст.
Ҳушанг ба даст овардани гавҳар, ҷудо кардани оҳанро аз санг, оҳангарӣ, сохтани табар, арра, теша, либос дӯхтан аз пӯсти санҷоб, қоқум, рӯбоҳ, самурро ба мардум ёд дод, гову хару гӯсфандро ром кард.
Таҳмурас — писари Ҳушанг боз, сияҳгӯш, юзро ром кард; мурғони хонагӣ-мокиёну хурӯсро падид овард; силоҳи ҷангӣ ихтироъ намуд, бо девон ҷанг кард ва онҳоро мутеъ сохт.
Ба ривояти Фирдавсӣ Ҷамшед дар як 50-солаи ҳукмронии хеш силоҳ зиреҳ, ҷавшан, ҳафтон, диръ сохтан, дар 50-соли дигар аз катон, абрешим, пашм, касаб, дебо, хаз риштану тофтану бофтан, дӯхтану шустан ва ғ.
Замони ҳукмронии Пешдодиён яке аз давраҳои ҷолибе дар таърихи мардуми ориёӣ — гузаштагони халқи тоҷик, давраи мубориза ба муқобили нерӯҳои бадӣ, мубориза ба муқобили истилогарон, замони қаҳрамонӣ, далериву шуҷоат мебошад.
Пешдодиён (, аз калимаи мураккаби авестоии — парадата — — пеш ва — дод, адл, қонун — нахустин қонунгузорон) — сулолаи подшоҳони бостонии мардуми ориёӣ , ки дар ҳазораи — то м. ҳукмронӣ кардаанд.
Қисми асосии тазкира шарҳи ҳоли 183 нафар шоири манотиқи гуногуни кӯҳистони Бадахшон ва мавзеъҳои наздик ба Бадахшон – Дарвоз, Файзобод, Тавилдара, Хоруғ, Шуғнон, Рӯшон ва дигар ҷойҳоро дар бар мегирад.
Муаллиф оид ба таҳсили шоирони кӯҳистон дар марказҳои илму маърифати он давр – Бухорову Самарқанд, робитаи шоирони кӯҳистон бо доираҳои адабии ин шаҳрҳо маълумоти пурарзиш додааст.
Масалан, шоирон Мавлоно Бадахшӣ, Бадахшонӣ, Туркӣ, Ҷамолӣ, Ҳазин, Доии Дарвозӣ, Шавқии Дарвозӣ ва дигарон дар Бухоро таҳсил карда, дар доираҳои адабии он шаҳр шуҳратманд гардида буданд.
Ба ин доираи адабии Ҳинд шоирон Муҳаммадҷалил, Тахорӣ Ёрмуҳаммад, Муҳаммадтоҳир, Муҳаммадсиддиқ ва дигарон, ки дар Ҳиндустон таҳсил карда, дар ҳамон ҷо ба эҷоди асарҳо оғоз карда буданд, робита доштанд.
Шоир ва нависанда Усмон Олим 30 июли соли 1936 дар оилаи Олимхоҷа ном шахс, дар қишлоқи Пастиғави ҷамоати деҳоти Оббурдони ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ ба ҷаҳон омадааст.
Ноябри соли 1996 бо қарори ЮНСКО чашни байналмилалии 675-солагии классики адабиёти тоҷику-форс Шайх Камоли Хучанди дар Эрон бо нуфузи зиёди адибону фозилони дунё баргузор гашт ва ба ӯ низ муяссар шуд,ки махсус дар форумҳои Техрон ва Табрез иштирок ва баромад кунад,ва оромгохҳои сохибчашнро дар Валионкуй, Ҳофиз ва Саъдиро дар Шероз, Хочуи Кирмони, Тахти Чамшед,Фирдавсии Туси ва мавзолеи Имом Ризоро дар Машхад зиёрат намояд,ва ду китоби шеърхояшро бо форси дастраси хонандагон гардонад.
Маҷмӯаҳои шеърии «Баландӣ» , «Дасти дӯст» , «Панди Оли Сомон» , «Дуои хайр» , «Қиссаи қисмат» , «Дар ёди ҳама» , «Марзи сулҳу оштӣ» , «Армуғони шоир» , «Синопеша» , «Номбардорон» ; «Пайроҳаи умр» «Ситораҳои гулшани адаб» , «Ҳубби Ватан» , «Бақои умр» , «Асолати Имоми Аъзам» «Достони ватанхоҳӣ» ва ғ.
Барои хидматҳои шоёнаш дар рушди адабиёту журналистикаи тоҷик соли 1986 бо унвони фахрии «Ходими хидматнишондодаи маданияти Тоҷикистон», соли 1971 бо медали «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии В.И.Ленин», солҳои 1985 ва 1999 бо Ифтихорномаҳои Ҳукумати ҷумҳурӣ, соли 1999 бо унвони фахрии «Аълочии матбуоти Тоҷикистон», соли 2004 бо Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ, соли 2000 бо дипломи академики Академияи мардумии «Нури Хуҷанд» сарфароз гардидааст.
Соли 1972 дар пленуми якҷояи коркунони эҷодию фарҳангӣ дар шаҳри Москва иштирок кардааст ва ҳамчун рӯзноманигори фаъол бо медали биринҷӣ-хотиравии рӯзномаи "Известия" қадр шудааст.
Писари Эртогрул - Усмон, ки солҳои 1282-1326 ҳукмрони кардааст, лашкари пурзӯре ташкил намуда, бар зидди Византия ҷанг оғоз кард ва дар Осиёи Хурд аксарияти мулкҳои он, аз он ҷумла, Бурсуро ҳам ишғол намуда, онро пойтахти даалати худ эълон кард.
Фаъолияти кории худро соли 1989 аз лаборанти калони кафедраи физикаи Донишкадаи педагогии Ленинобод оғоз намуда, дертар сармуаллими кафедраи физикаи назариявии донишгоҳи мазкур фаъолияти кори худро ба роҳ мондааст.
Аз соли 1993 то 1996 ба ҳайси сардори шуъбаи таълим ва илм, омӯзгори калон, декани факултет, иҷрокунандаи вазифаи директори Филиали хуҷандии Донишгоҳи технологии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
Тибқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 675 аз 31 октябри 2014 Ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров таъйин гардидааст ва соли 2017 аз мансаби номбурда озод шудааст.
Анвар Мақсудӣ (Мақсудов Анвар Темурович; зод. 3 марти 1964, Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — , номзади илмҳои физикаву математика, дотсент, Аълочии маорифи Тоҷикистон.
Дар қабатҳои болои атмосфераи Замин падидаи ионионшавии атому молекулаҳо мушоҳида мешавад, ки бо таъсири зар­раҳо ва тобиши ултрабунафши баландсуръати зодаи Оф­тоб сурат мегирад .
Тропосфера қабати бо сатҳи Замин наздиктарини атмосфераи Замин аст, ки дар мавзеъҳои назди истивои Замин аз сатҳи баҳр 16–18 км, дар арзҳои миёна то 10–12 км ва дар арзҳои қутбӣ 8–10 км баландӣ дорад.
Таркиб ва хосиятҳои физикии атмосфераи Заминро ба воситаи аэростат, куразонд, радиозонд, ҳавопаймоҳо, қабатҳои болоии онро ба воситаи мушакҳои ҳавосанҷӣ ва радифҳои маснӯи Замин таҳқиқ мекунанд.
Зарраҳои гази бағоят тунук аҳён-аҳён ба якдигар бармехӯранд ва баъзе аз онҳо дар роҳи худ ба зар­раи дигаре вонахӯрда, бо суръати тақрибан 12 км/с ба фазои байнисайёравӣ пароканда мешаванд.
Баландиаш 50 – 100 см; пояаш рости сершоха, баргаш байзашакли дарозрӯя , гулаш майда, сурхтоби бунафш, гулобӣ ё бунафш, хушбӯю сершаҳд , мевааш чормағзаки бӯри сиёҳтоб, моҳҳои июн – сент.
Назари аксари муфассирон бар он аст, ки Асҳоби Каҳф муъминоне аз дини яҳуд буда, зиндагонӣ, даъват ва ғорнишин гаштани онҳо ба замони пеш аз ҳазрати Исо рост меомад ва дубора барангехта ва бедор шудани онҳо, пас аз замони Исо ба вуқӯъ пайвастааст, зеро достони онҳо дар осор ва ривоятҳои динии мардуми яҳуд низ мавҷуд аст.
Вале аз баъзе шавоҳиди таърихӣ бармеояд, ки онҳо аз ҷумлаи пайравони дини насронӣ буда, пас аз рисолати Исои Масеҳ дар садаҳои аввали солшумории милодӣ гузаштаанд.
Ғолибан ба назар мерасад, ки таърихи зиндагонӣ ва ғорнишин гаштани онҳо ба даврони фармонравоии яке аз коргузорони пурнуфуз ва ҳокимони сахтгири Рум Трожен дар сарзамини Шом дар соли 98–117 пас аз милод рост меояд ва он ба таври дақиқ пас аз илҳоқи комили сарзаминҳои ҷан.
Трожен соли 112 милод дар бораи қатли масеҳиёне, ки ба император ва кишвари Рум садоқат надошта бошанд, фармон дод ва шояд ҳамин вазъ сабаби пинҳоншавӣ ва ба ғор паноҳ бурдани Асҳоби Каҳф гардида бошад.
Замони аз хоб бархостани онҳо дар давраи ҳокимияти императори Руми Шарқӣ Теодосиюс -и дуюм дар соли 407–450 милод, замоне, ки масеҳият ба унвони дини расмии кишвар амал мекард, сурат гирифтааст.
Ҳарчанд аксари ривоятҳои масеҳӣ ва осори дигари ривоятӣ зуҳури аввали Асҳоби Каҳфро ба замони фармонравоии император Дақёнус дар соли 249–251 милод мусодиф донистаанд, вале шавоҳиди муътамади таърихӣ онро рад менамоянд.
Баъзеҳо онро дар Осиёи Хурд дар шаҳри Эфесус дар шимолу ғарбии шаҳри Тарасус, ки дар он замон пойтахти шарқии империяи Рум буд, донистаанд ва баъзе дигар онро дар наздикиҳои пой­тахти мамлакати имрӯзаи Урдун шаҳри Аммон гуфтаанд, ки дар он замон, ҳамон гуна ки дар сарчашмаҳои юнонӣ сабт шудааст, ба шакли музофоте бо номи Филаделфия тобеи империяи Рум буд.
Ба андешаи аксари муфассирон калимаи «Рақим», ки дар оят зикр шудааст, ба сарзамин ва ё водие ишора дорад, ки ҳодисаи Асҳоби Каҳф дар он ҷо гузаштааст ва каҳфи мазкур низ дар он воқеъ шудааст.
Аксари муҳаққиқони ғарбӣ, аз ҷумла мураттибони луғатномаи «Ислам: Энциклопедический словарь» низ назари дуюмро тарҷеҳ дода, Асҳоби Каҳфро ғайр аз «ҳафт хуфтаи эфесӣ»-и маъруф дар Ғарб медонанд.
Ахиран – соли 1963 ҳайати бостоншиносони урдунӣ бо роҳбарии Рафиқ Вафо Даҷонӣ дар наздикиҳои шаҳри Аммон дар саҳрои Балқо каҳфе бо ҳамон тавсифоти қуръонӣ кашф намуданд, ки бо лаҳҷаи мардумӣ он Раҷиб гуфта мешавад ва ба гуфти онҳо он ҳамон «Рақим»-ест, ки зикраш дар Қуръон омадааст.
Дар он давраҳои таърих аз як сӯ ширку бутпарастӣ дар дарбори императорони Рум ва коргузорони маҳаллии тобеи онҳо ба сурати беравияе ривоҷ ёфта ва аз сӯи дигар зулму ситами миллатҳои тобеи мустаъмарот ба авҷи худ расида буд.
Ба ҳар ҳол вақте мардум ва подшоҳи замон Асҳоби Каҳфро зинда дарёфтанд ва намоиши қудрати Ҳақ таъолоро дар зинда гардонидани мурдагон бо чашмони худ диданд, Худо рӯҳи онҳоро қабз кард ва ба хоби абадӣ фурӯ рафтанд.
Саранҷом Худованд онҳоро пас аз хоби сангине, ки муддати сесад сол бо солшумории офтобӣ ва сесаду нуҳ сол бо тақвими моҳтобӣ тӯл кашид, бедор сохт ва мардуми шаҳрро ба воситаи худашон аз ҷойи онҳо огоҳ намуд.
Ин растохези ҷисмонӣ дар замоне сурат гирифт, ки дини масеҳӣ ба дини расмии кишвар – императории Рум табдил ёфта буд ва мардум озодона маросими динии худ­ро ба ҷой меоварданд, вале дар байни онҳо дар бораи зинда гардонидани мурдагон дар рӯзи қиёмат, ки бо ҷисму рӯҳ ҳар ду бошад ва ё танҳо растохези рӯҳонӣ сурат гирад, шакку тардидҳое ба вуҷуд омада буд ва Худо бо ин намоиши қудрати хеш барояшон исбот намуд, ки он бо ҷисму рӯҳ – ҳарду сурат мегирад.
Қуръони Карим барои тасбити ақидаи муъминон ва исботи растохези ҷисмонии мурдагон дар рӯзи қиёмат достони ҷавонони муъминеро дар сураи Каҳф зикр менамояд, ки дар гузаштаҳои дур барои ҳифзи имони худ аз зулми подшоҳи вақт ба ғоре паноҳ мебаранд ва солиёни дарозе дар он ҷо ба хоби амиқ фурӯ мераванд.
Зикри саги Асҳоби Каҳф дар ин достон ба унсгирӣ, таълимпазирӣ ва вафодории он нисбат ба соҳибаш ишора дорад ва ба гунае ҳамкории вайро бо инсон дар корҳои хайр ифода мекунад ва Худованд ба поси ин садоқат вайро низ дар канори Асҳоби Каҳф ба хоби амиқ фурӯ бурд.
Бино ба фармудаи Қуръон Худо бар гӯшҳояшон хоб афканда ва робитаи шунавоиро дар онҳо бо берун комилан қатъ карда буд, вале чашмонашон ҳамчунон боз боқӣ монда буданд, ки бинанда онҳоро бедор мепиндошт.
«Ва чун аз онҳо ва он чи парастиш мекунанд, ба ҷуз Аллоҳ, канора гирифтед, пас ба он ғор паноҳ баред, Парвардгоратон бароятон раҳмати хешро паҳн месозад ва барои шумо дар коратон кушоиш мебахшад».
Муаллифи як силсила мақолаҳои пурарзиши илмӣ аз ҳаёт ва эҷодиёти Рӯдакӣ, Бедил, Алишер Навоӣ, Низомии Ганҷавӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Хоҷа Аҳрори Валӣ, Шавкати Бухороӣ, Соиб, Умари Хайём, Фузулӣ, Аҳмади Дониш, С. Айнӣ, Мирзо Асадуллохони Ғолиб, Муҳаммад Иқбол, Маҳмуди Қошғарӣ,Ҳабиб Юсуфӣ ва ғ.
аз ҷумла мақолаҳои «Мирзо Бедил дар бораи принсипҳои эҷоди бадеӣ ва аҳамияти иҷтимоии адабиёт», « Ифшо ва танқиди миллатҳои ҷамъияти феодалии Ҳинд дар ғазалиёти Бедил», «Бедил ва Иқбол», Қайдҳои ҷудогона доир ба ҷиҳатҳои мушобеҳ ва ба ҳам наздикирубоиёти Хайёму Бедил", «Тадқиқи афкори адабӣ ва эстетикии Муҳаммадалӣ Соиб», «Мухаммасот ва қитъаоти Бедил ва қасидаи Бедил», «Сабки ғазалиёти Бедил», «Аҳвол ва осори Шавкати Бухороӣ», «Тарзи ифодаи афкору маорифпарварӣ дар „Наводир -ул- вақое“-и Аҳмади Дониш», «Пайравон ва мӯътақидониБедил дар Осиёи Марказӣ», «Нигоҳи Аҳмади Дониш ва Мирзо Бедил ва пайравонаш» ва ҳ.
ки дар китоби тозанашраш «Дурахши ситораҳои адабу фарҳанг» гирд оварда шудаанд ва ҳамчунин «Лирикаи Бедил» , «Ахтарони Нурполо», эссеи «Шиносоии ман бо Мавлоно Ҷалолиддини Румӣ».
Дар таърихҳо дар тафсили достони Асҳоби Фил омадааст, ки Абраҳа ибни Сабоҳ фармонравои ҳабашита­бори Яман, барои ибодати масеҳиён дар шаҳри Санъо маъбад -е бо номи Қуллайс сохт ва чун дид, ки мардум ба он дар баробари хонаи Каъба таваҷҷӯҳе зоҳир намесозанд, ба фикри вайрон намудани маъбади Макка афтод ва бо сипоҳи фаровон ва филони ҷангӣ ба он ҷо лашкар кашид.
Мардуми араб то он замон ҳарчанд аз тақвими моҳтобӣ ва моҳҳои қамарӣ ба гунае истифода мекар­данд, вале барои сабти муназзами ҳаводиси таърих ва таъйини дақиқи таърихи рӯйдоди онҳо оғоз ва сар­ман­­шаи таърихие надош­танд.
Бинобар ин, соли вуқӯи ҳодисаи филро ибтидои солшу­морӣ ва таърихи таъ­ри­хӣ барои ҳа­во­диси баъдӣ қа­рор доданд ва мегуфтанд: он кор чанд сол баъд аз ҳодисаи фил ва ё чанд сол пеш аз таърихи фил рӯй до­да­аст.
Худованд бо зикри намоиши қудрати худ дар ин сура ба дигар кишвардорон, зӯроварон ва тавон­мандон гӯшзад намудааст, ки аз интиқом ва азоби сахти Ӯ биандешанд ва сиёсати душманона ва роҳи си­тез бо дини Ӯро дар пеш нагиранд, зеро чунин рафтор хотимаи бадеро барои онҳо дар пай дорад.
Асҳоби Фил — яке аз ҳаводиси сарнавиштсози таърихӣ дар миёни ақво­ми саҳронишин ва нимамутамаддини араб ба шумор меравад, ки соли 570 ва ё 571 милодӣ– чанд моҳе қабл аз таваллуди Расули акрам ба вуқӯъ пайвастааст.
«Оё надидӣ, ки Парвардигорат ба асҳоби фил чӣ кард? Оё нақша ва тадбири онҳоро табоҳва беасар нагардонд? Ва бар сари онҳо селаи парандагонро равона намуд, ки пораҳое аз санггилро бар онҳо партоб мекарданд онҳоро ба монанди коҳи кӯбида -е намуд».
Китоби навбатии устод «Тоҷикон: фишороварӣ ва ассилимилятсия» , ки давоми мантиқии китобҳои қаблиаш «Таърихи табартақсим» ва «Тоҷикон: таърих бо муҳри комилан сиррӣ» ҳисоб меёбад, боз як исботи раванди раднашавандаи содиқ будани ӯ ба принсипи воқеъбинонаи ин ҳақиқатнигори таърих мебошад.
Ҳарчанд академик Раҳим Масов ба умдатарин масъалаҳои таърихи замони наву муосир таваҷҷуҳи хосса зоҳир мекунад, вале таҳлили муттасили даврони ниҳоят печидаи эҳёи навини давлатдории халқашро ҳамеша дар маркази назар нигоҳ медорад.
Ӯ аввалин шуда ба таҳқиқи таърихнигории Бадахшони Шӯравӣ машғул шуда, натиҷаи онро дар ду барориши китоби «Очеркҳо аз таърихи Бадахшони шӯравӣ» ба чоп расонд.
Раҳим Масов 16 ноябри соли 1939 дар деҳаи Мдеҳарви ноҳияи Ванҷи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар оилаи деҳқони камбизоат чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.
Солҳои 1961—1964 ба ҳайси лаборанти калон Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор карда, аз соли 1964 то соли 1967 дар аспирантураи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон шуғли таҳсили назарияи тахассусӣ ва доир ба мавзӯи рисолавӣ таҳқиқи илмӣ намудааст.
Соли 1967 рисолаи номзадиашро, ки дар ҷумҳурӣ нахустин таҳқиқоти таърихнигории замони шӯравӣ ҳисоб меёфт, дифоъ карда, дар ин самт бо ҷиддияти том тадқиқотро идома медиҳад.
Раҳим Масов (Масов Рахим Масович; 16 ноябри 1939, деҳаи Мдеҳарв, ноҳияи Ванҷ, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 21 июни 2018, Душанбе, Тоҷикистон) — муаррихи тоҷик ва шӯравӣ, доктори илми таърих , профессори ДДОТ ба номи С. Айнӣ , узви вобаста ва академики АИҶТ .
Дорандаи Ҷоизаи байнидавлатии ИДМ «Ситораҳои Иттиҳод» ва Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино дар соҳаи илм ва техника , узви ҲКИШ аз соли 1976.
Натиҷаи заҳмати муттасил буд, ки соли 1982 Раҳим Масов рисолаи доктории худ «Таърихнигории сохтмони сотсиалистӣ дар Тоҷикистон»- ро дар муассисаи аввалдараҷаи илмии Иттиҳоди Шӯравӣ, Институти таърихи Академияи илмҳои Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ бо мувафаққият дифоъ намуда, соҳиби баландтарин дараҷаи илмӣ ва баъди чанде барои дастовардҳои илмию таълимӣ ба унвони профессор мушарраф гардид.
Таҳти роҳбарии олим дар шуъбаи мазкур тадқиқоти дастаҷамъӣ ва бунёдии «Таърихи синфи коргари Тоҷикистон» , «Таърихи сохтмони маданӣ дар Тоҷикистон », «Очерки таърихи Бадахшони шӯравӣ», маҷмӯаҳои зиёди илмию мақолаҳо доир ба масоили умдаи таърихи Тоҷикистони Шӯравӣ, ки дар ҳар кадом навиштаҳояш мавқеи марказӣ доштанд, ба табъ расидаанд.
Ин гадқиқот ба даврае рост омад, ки аз як тараф алангаи ҷанги шаҳрвандӣ идома дошт, аз тарафи дигар, торафт бештар авҷи ҷунбиши худшиносии миллӣ боло мегирифт ва дар ин фаъолшавии ҳисси миллӣ бешак таъсири китоби пешинаи ӯ эҳсос мешуд.
Аввалин падидаҳои ин усули ҳақиқатнигории таърихӣ дар таҳқиқоти бунёдии «Таърихнигории Тоҷикистони шӯравӣ» , «Таърихи илми таърих ва таърихнигории сохтмони сотсиалистӣ дар Тоҷикистон» ва дигар китобу мақолаҳои муаллиф ба мушоҳида мерасад.
Раҳим Масов солҳои 1974—1988 дар мақоми мудири шуъбаи таърихи ҷамъияти шӯравии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши АИ ҶШС Тоҷикистон ифои вазифа дошт.
шарқии масҷиди худ суффаи болопӯшидае бино карда, онҳоро ба гунаи хос мавриди навозиш ва дастгириҳои моддӣ қарор дода буд, то замоне, ки тадриҷан баъзеҳо соҳиби зан ва манзил гардида, суффаро тарк мекарданд.
«Аҳли суффа меҳмо­нони ислом буданд, ки маъвое надоштанд. Вақте барои Расули Худо садақае меомад, онро барои эшон мефиристод ва чизе аз он намегирифт ва вақте ҳадяе меомад, аз он чизе мегирифт ва боқиро барои онҳо мефиристод» .
Асҳби Суфф , гурӯҳе аз ёрон ва саҳобагони Расули Акрам , ки пас аз ҳиҷрат худро барои омӯзиши таълимоти ислом ва хидмат дар роҳи Худо фориғ сох­танд ва қисме аз онҳо то поёни ҳаёти Пайғамбар ба бинои манзиле напардохтанд.
Хатмкардаи мактаб-интернати махсуси мусиқии ҷумҳуриявӣ ва Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1978, ғиҷҷакнавоз бо тахассуси дирижёри оркестри созҳои халқӣ) ҳанӯз дар мактаб ба навиштани мусиқӣ рағбат пайдо мекунад, вале композитсияро ба таври ҷиддӣ дар донишкада дар назди профессор Абдуфаттоҳ Одинаев меомӯзад.
Фаъолияти меҳнатиро овони донишҷӯӣ, соли 1976 ҳамчун омӯзгор дар Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе ва аз соли 1978 – навозандаи оркестри созҳои халқии Кумитаи давлатии телевизион ва радио оғоз намудааст.
Мусиқие, ки барои намоишномаи «Навҳаи Таҳмина» бо савти «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, соли 1995 барои театр-студияи «Авесто»-и шаҳри Кӯлоб эҷод гардида буд, сазовори мукофоти якуми Фестивал-озмуни ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ «Парасту» гардид.
Сурудҳояш хеле хушоҳанг, аз нигоҳи овозу оҳанг ба мусиқии халқӣ наздик ва дорои асоси метроритмикӣ будани онҳо шаҳодат медиҳад, ки композитор ғановати мусиқии тоҷикиро ба таври амиқ дарк намудааст.
Ин ба ӯ имкон медиҳад, ки зарбҳои мураккаби тоҷикиро ба таври худ шарҳ диҳад, оҳангҳои зеботарин эҷод кунад, композитсияҳои мураккаби асарҳои мусиқиро офарида, ҳамзамон таносуби мантиқии онҳоро нигоҳ дорад.
Дар ҷараёни кор бо ин ансамбл вай бисёр асарҳои жанри рақсӣ эҷод мекунад, ки аз ҷумла «Парвози орзу», «Масти баҳор», «Нозанин», сюитаи панҷқисмаи «Лола», сюитаи «Хатлон» иборат аз 6 қисм, сюитаи сеқисмаи «Чорзарб», инчунин сюита барои бачаҳо – «Шабпарак» , «Бозӣ-бозӣ» , «Дабистон» , якчанд силсилаасарҳои 5-7 қисма, беш аз 10 сюитаҳои 2-3 қисма ва ғайра.
Онҳо беш аз 220-то мебошанд, ки нисбатан маъмул «Кӯлоби ман» , «Бе Тоҷикистон нест – нест» , «Чархофалако» , «Мӯи дарозат канӣ?» , «Лаби гармат» , «Зор бимирам» , «Тоҷикистон» , «Куҷо будӣ?» , «Мо масти ҷамоли ӯ», «Сайқал» ва «Ё ҳар ду» , «Тоҷикистон» , «Ё раб!» , «Савганд» , «Ватан бо ман» , «Тоҷикистон» ва бисёр дигарон мебошанд.
Бедаков бо бисёр ҳофизони номӣ, аз ҷумла Сурайё Қосимова, Парда Қосимов, Шабнами Сурайё, Парвина Шукруллоева, Мастона Эргашева, К.Ҷӯраев, З.Нуров, М.Рустам ва бисёр дигарон ҳамкорӣ менамояд.
Ин ансамбли таҷрибавӣ бо иҷроиши тоза, санъати устодонаи иҷрокунандагӣ фарқ намуда, қодир аст, ки техникаи мумтозонаро бо нозуктарин тобишҳои лирикаи хушнаво намоиш диҳад.
Таҳқиқи равандҳое, ки манбаи нерӯи мавҷудоти зинда ва мувозанати нерӯии организм, инчунин тағйири он дар шароити гуногун мебошанд, солҳои зиёд мазмуну мундариҷаи асосии Биоэнергетикаро ифода мекарданд.
Дар кори таҳқиқи табдили энергия дар организм асосҳои термодинамикӣ истифода мегарданд, вале бо вуҷуди ин Биоэнергетика ва энергетикаи олами ғайриорганикӣ аз ҳамдигар тафовут доранд.
Бинобар ин, дар рафти таҳаввулот организмҳо малакаҳои гунонун ҳосил намуданд ва онҳо имкон медиҳанд, ки як шакли энергияи озод бидуни табдил ёфтанаш ба гармӣ ба шакли дигари энергия гузаронида шавад.
Манбаи асосии энергия дар Замин шуои Офтоб аст, ки як қисми онро пигментҳои рустаниҳо ва баъзе бактерияҳо гирифта дар ҷараёни фотосинтез дар шакли энергияи кимиёӣ захира менамоянд.