polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
«Бобурнома» ба забонҳои гуногун, аз ҷумла соли 1531 аз ҷониби шайх Зайнуддини Хаофӣ ба забони форсӣ-тоҷикӣ, соли 1857 дар Қазон аз ҷониби туркшиноси рус Н. Илинский ба забони русӣ, соли 1905 дар Лондон ба англисӣ ва соли 1958 дар Тошканд аз ҷониби М. Сале ба русӣ тарҷума шудааст.
«Бобурнома» бо забони туркии чағатоӣ ва услуби ёддоштнигории таърихӣ дар Ҳинд навишта шуда, инчунин мадорики арзишманди ҷуғрофиёӣ, табиатшиносӣ, мардумшиносӣ, тиб, адабиёт, ҳунар ва умури низомии сарзаминҳои зикршударо низ дар бар мегирад.
Бобур баъди он ки ӯзбекҳо Мовароуннаҳрро тасарруф намуданд , аз Самарқанд ба вил-ҳои мухталифи Мовароуннаҳру Хуросон паноҳ ҷуст ва ҳангоми оворагиҳо дар манотиқи кӯҳистон ва роҳҳои мушкилгузари Мовароуннаҳру Хуросон маводди бисёреро роҷеъ ба таърих, шахсиятҳои таърихӣ, фарҳанг, иқтисод, ҷуғрофиё, ҳайвоноту набототи навоҳии Мовароуннаҳр, Хуросон ва Ҳинд гирд оварда, онҳоро дар асараш «Бобурнома» дарҷ кард.
«Бобурнома» — асари Заҳируддин Муҳаммад Бобур буда, воқеаҳои солҳои 1493-1529-ро, ки дар манотиқи мухталифи Мовароуннаҳр, Хуросон ва Ҳинд рух додаанд, фаро мегирад.
Адабиёт — 1) маҷмӯи донишҳо, ки инсониятро ҳангоми таълифи назму наср аз гумроҳӣ ва ғалату хатоҳо нигоҳ медоранд; фунуни адабӣ ё улуми адабӣ, ки иборат аз дувоздаҳ навъи асосӣ мебошанд;
Адабиёт як навъи фарҳанг аст дар қатори рассомӣ, наққошӣ ва ғайра Чунин тарзи фаҳмиши адабиёт дар Аврупо дар замони нав, яъне аз садаи маъмул гашт ва то он вақт истилоҳи ягона надошт.
Дар илму адаби гузаштаи мо мафҳумҳои «улуми адабӣ», «фунуни адабӣ», «адаб», «назм» ва «наср» истифода мешуданд, вале онҳо фарқи ҷиддие байни амалия ва назарияи эҷоди бадеӣ намегузоштанд, баҳсҳои илмии онҳо ҳусусияти дастурӣ дошт ва истилоҳи адабиёт ба мафҳуми имрӯзӣ истифода намешуд.
Достонҳои Ҳомер – «Иллиада», «Одиссея», драмаҳои Эсхил, Софокл, Еврипид, Калидаса, ашъори Анакреонт, Горатсий ва дигар намунаҳои олии адабиёти нотакрори Юнон мебошанд.
Дар асрҳои миёна дар мамлакатҳои Шарқ адабиёт нашъунамо ёфта, асарҳои муҳташами «Маҳабҳарата», «Рамаяна»-и ҳиндӣ, «Монагатари»-и японӣ, «Ҳазор афсона»-и эронӣ, достонҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, «Вис ва Ромин»-и Фахруддини Гургонӣ, «Хамса»-и Низомӣ ва ғайра ба ганҷинаи тамаддуни башарӣ дохил шуданд.
Сарояндагони сароғози шеърҳои ғиноӣ Бо Тсзюй, Ли Бо аз Чин; Рӯдакӣ, Хайём, Саъдӣ, Ҳофиз, Ҷомӣ аз мардуми форс-тоҷик, Матсуо Басё аз Япония ва дигарон мебошанд.
Дар садаи ҷараёнҳои нави адабӣ ба вуҷуд омаданд, ки бо истилоҳи декаданс ном мебаранд ва аз ҷиҳати мавқею муносибат ба адабиёти гузашта инчунин модернизм ҳам мегӯянд.
Ровиёни ахбор иттилоъ додаанд, ки ҳангоми асирӣ дар Вавилон Пифагор бо муғони форс вохӯрда, сирри ситорашиноей ва тасаввуф дарёфт, бо таълимоти донишмандони халдейй ошно гашт.
Даҳ ҳосили ҷамъи чор адади аввал аст , ки дар он як ифодагари адади ягона, ду — ҳаракат ба сӯи номаълумӣ, се — нуқтаи беинтиҳоӣ, чор — таҷассуми ҷисмонии шаклҳои мазкур мебошанд.
Онҳо ҷадвали даҳҷуфтаи ба ҳам зидҳоро тартиб доданд: интиҳо ва беинтиҳоӣ , тоқ ва ҷуфт, як ва бисёр, рост ва чап, мард ва зан, ором ва ҷунбанда, рост ва каҷ, нур ва зулмот, некӣ ва бадӣ, мураббаъ ва чоркунҷа.
Файласуф ҷиҳатҳои беҳтарини динҳои гуногунро чида, таълимоти худашро ба як шакли муайян даровард, ки дар он табиат, инсон ва кайҳон бо ҳам дар алоқамандии муттасил буда, ҳамаи одамон дар рӯбарӯи абадият ва табиат баробаранд.
Вилнюс бори аввал дар солномаи асри 12 зикр шудааст, аммо бунёдаш ба соли 1323, вақте ки князи бузурги Литва Гедиминас қароргоҳи худро аз пойтахти қадимии Литва – Тракай ба ин ҷо кӯчонд, рост меояд.
Муҳимтарин ёдгориҳои меъмории Вилнюс: дар услуби готика – калисои Микалояус , калисо ва дайри бернардинҳо , калисои Онос , боқимондаи деворҳои шаҳри асри 16 бо дарвозаҳои Аушрос , калисои Миколо , ансамбли донишгоҳ , калисоҳо дар услуби барокко – Казимеро , Тересес , Пятро ир Повило , Йоно , биноҳо дар услуби класситсизм – калисои ҷомеъ бо ноқусхона , ратуша , қасри усқуф , қасрҳои Радзивилҳо, Ходкевичҳо ва ғ.
Дар Вилнюс АИ Литва, Донишгоҳи Вилнюс, Донишгоҳи техникии Гедиминас, донишгоҳи омӯзгорӣ, Донишгоҳи ба номи Миколо Рёмерио, академияҳои мусиқӣ, театрӣ, бадеӣ, театрҳо, осорхонаҳои таърихию мардумшиносӣ, бадеӣ, осорхонаи инфиродии А. Мискевич ва ғ.
Балтика ба воситаи гулугоҳҳои Эресунн, Белтаи Калон ва Белтаи Хурд, Каттегату Скагеррак бо Баҳри Шимолӣ, ба воситаи роҳи обии Волгаву Балтика бо дарёи Волга ва ба воситаи наҳри Баҳри Сафеду Балтика бо Баҳри Сафед пайваст мебошад.
Инчунин дар ҳудуди ҷамоат 2 шуъбаи алоқа, 1 меҳмонхона, 104 муассисаҳои хидматрасонӣ ва нуқтаҳои савдо, 1 муассисаи таҳсилоти ибтидоӣ, 1 литсеи касбу ҳунар, 1 гимназияи хусусии «Амид», 3 кӯдакистон, 10 мактабҳои таҳсилоти умуми, беморхона, китобхона, марказҳои саломатӣ, маркази солимгардонии хусусии «Юсуфзода» ҷойгир буда, бинои шуъбаи бойгонии ноҳия дар ин мавзеъ мебошад.
Арбобони варзидаи ҳизбию давлатӣ Турсун Ӯлҷабоев, Биҳоҷал Раҳимова, Темир Дадобоев, шоири маъруф Муҳиддин Фарҳат, шоирони ӯзбекзабон Маҳмуд Тӯлқун, Абдулло Ҳушёр, нависандаи шинохтаи тоҷик Қурбон Алӣ ва дигарон ба ин мисол шуда метавонанд.
Вожаи «ёва» дар «Авасто», махсусан дар қисмати «Вандидот», якчанд маротиба дучор омада, ба гувоҳдоди аҳди назар, аз ҷумла олими тавонои вожашинос, профессори фақид Абдулманнони Насриддин маънии «ғаллазор»-ро ифода мекунад.
Ҷамоати деҳоти Ёва соли 1918 ташкил шуда, то имрӯз ба он 20 нафар роҳбари намуданд, ки дар байни онҳо зани фаъолу ташаббускор Турсуной Бойматова собиқаи кории қариб бистсолаи роҳбарии ҷамоатро дорад.
То миёнаҳои садаи гумон мерафт, ки мавҷудоти зинда худ аз худ аз маводи ғайриорганикӣ тавлид меёбанд, масалан, гӯё мушу калламушҳо аз партов, қурбоққаҳо аз лойқаю обсабзҳо, кирм аз гӯшти пӯсида пайдо мешаванд.
Вале олими италиявӣ Ф. Реди соли 1668 исбот намуд, ки кирминаҳои пашша дар гӯшти пӯсида фақат дар натиҷаи ба гӯшт тухм гузоштани худи пашшаҳо ба вуҷуд меоянд.
Ӯ соли 1924 бо номи «Пайдоиши ҳаёт» мақолае ба табъ расонда, тасаввуротеро ба миён овард, ки дар маҳлулҳои пайвастҳои калонмолекула метавонанд худ аз худ қитъаҳои консентратсияи зиёд ҳосил шаванд.
Зиёд шудани маълумот барои коди генетикӣ,кислотаҳои нуклеинӣ ва биосинтези сафедаҳо боиси падид омадани назарияи ба куллӣ нав барои пайдоиши ҳаёт на аз сафедаҳо, балки аз кислотаи рибонуклеинат гардид.
Аз ин рӯ, на сафедаҳо, балки танҳо кислотаҳои нуклеинӣ метавонанд маводи генетикӣ, яъне молекулаҳои худтавлидсоз, ки микросохтори хоси худро дар наслҳояшон такрор месозанд, бошанд.
Агар дар даруни коатсерватҳо ба таври бетартибона ягон - ягон сохторҳои сафедадори мувофиқ ҳосил мекарда бошанд (масалан, катализаторҳое, ки ба коатсерватҳо имкони рушд ва зиёдшавиро медиҳанд), пас онҳо чӣ гуна дар даруни коатсерват миқдоран зиёд шуда, ба наслҳои нави коатсерват мегузаштанд?
Ҳангоми ба қатраҳои коатсерватӣ дохил шудани катализаторҳои гуногун дар дохили онҳо реаксияҳои химиявии гуногун, ба мисли полимеризатсияи мономерҳои аз муҳити беруна воридшуда ба амал меомаданд.
Ҳамин тавр, мо метавонем бигӯем, ки КДН ин шакли дертар таҳаввулшудаи КРН мебошад, ки барои иҷрои функсияҳои бозтавлид ва нигоҳдории нусхаҳои ягонаи генҳо дар таркиби геноми ҳуҷайра бе иштироки бевосита дарбиосинтези сафедагон иҷро кунад.
Дуввум, дар равандҳои қадимтарин ва умумитарини метаболизми ҳаётӣ бештар маҳз рибонуклеотидҳо, аз ҷумла барандагон энергетикии асосии намуди рибонуклеозид-полифосфат во мехӯранд.
Сеюм, Азнав пайдо шудани КРН бе иштироки КДН мегузарад, механизми бозтавлидёбии КДН бошад, ҳатто дар олами табии ҳозира низ иштироки ҳатмии КРН-ро дар синтез силсилаи КДН талаб мекунад.
Якум, дар синтези химиявӣ ва реаксияҳои биохимиявӣ рибонуклеотидҳо пеш аз дезоксирибонуклеотидҳо меоянд; дезоксирибонуклеотидҳо - маҳсули дигаргуншавии рибонуклеотидҳо мебошанд.
Дар ин ҷо ӯ дар бораи ҷараёни сохтани албомҳову саноати мусиқӣ таҷриба андӯхт ва бо бастакорону шоирон ва оҳангсозон, ки дар оянда ба ӯ сурудҳо тайёр хоҳанд кард, шинос шуд.
Маркази роҳҳои автомобилии Белогорск, Свободний, Завитинск, Райчихинск буда, тобистон гузар­гоҳи киштиҳои Благовешенск — Хэйхэ фаъол мешавад ва рафтуомад барои ин ду шаҳр бе раводид сурат мегирад.
Аз соли 1876 то замони шӯравӣ дар Благовещенск м. О.Мокеевский, Л. А. Бенкендорф, В. И. Кухтерин, П. Ф. Турчанинов, В. П. Ефимов, А. В. Кириллов, И. Д. Пришепенко, П. П. Попов, А.
Ҳамчунин ҳастанд касоне, ки ӯро дигарҷоӣ меноманд, гирем, Берунӣ вайро аз Озарбойҷон медонад, баъзе олимон Зардуштро курд, яҳудӣ ё аз қабилаи скифҳо медонанд, ки динашро скифҳо қабул накарданд ва ба Эронвиҷ омад ва Гуштосп ба дини вай эътиқод кард.
Дар бораи он ки паёмбари тоисломии форсҳо — Зардушт зодаву фаъолияти паёмбарии худро дар Роғи Балх оғоз кардааст, баъзе олимони бостоншинос дар мақолаҳои илмии хеш навиштаанд.
Маълум, ки авҷи фаъолияти Зардушт асосан дар Балх будааст, дар Хоразм ҳам мегӯянд, аммо ба Зардушт фаришта Баҳман аввалин паёмро аз Аҳуро Маздо дар соҳили рӯди Доитиё овардааст.
Лек, эҳтимол, аввалин сарзамине, ки ориёиҳо баъди кӯч бастани оммавӣ муқимӣ гардиданд, Суғд буд ва сипас аз он ҷо қисми онҳо ба Эрон ва Ҳиндустон рафтанд.
Дар банди чоруми фаргарди якуми «Вандидод»-и Авесто омадааст: «Дуввумин сарзамину кишвари неке, ки ман Аҳура Маздо офаридам, чулгаи Сугуда буд»Дар Авесто Марв дар ҷои саввум, Бахдӣ чорум, Нисо панҷум, Ҳирот шашум аст.
Зардушт (Зартушт, аз авестоӣ , форсӣ ‎ , русӣ Заратустра, курдӣ ; Зороастр аз юнонӣ ) — раҳбар ва ислоҳгари динӣ, файласуф ва шоири эронӣ, бунёнгузори ойини Маздаясно.
Баъд аз соҳибистиқлол гардидани Тоҷикистон соли 1992 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба донишкада номи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон дода шуд.
Он инчунин ҷазираҳои Велла Лавелла, Коломбангара, Ганонга, Гизо, Рендова, Вангуку, Гатукан, Тетипарӣ ва гурӯҳҳои ҷазираҳои Дафф, Санта-Круз, Расселла, Своллоу, Нггела ва ҷазираҳои Беллона, Реннелл, Шортлендро ишғол мекунад.
Олами Ҳайвонот: каламушҳо, кӯршапаракҳо, тимсоҳҳо, калтакалосҳо, морҳо, қурбоққаҳои азим ; паррандагон — кабӯтарҳои ваҳшӣ, тӯтиҳо ва ғайра.
Ҷазираҳои Соломон дар соли 1568 аз ҷониби сайёҳи испанӣ Алваро Менданя де Нейра кашф шуда буд, ки аз сокинони маҳаллӣ тилло иваз кард ва ин ҷазираҳоро Ҷазираҳои Соломон номид ва онҳоро бо "Кишвари тиллоии Сулаймон" муқоиса мекард.
Кишвар ба 10 вилояти маъмурӣ тақсим шудааст, ки 9-тои онҳо — музофотҳое ҳастанд, ки онҳоро маҷлисҳои интихобшудаи музофотӣ идора мекунанд ва 10-ум — шахри Хониара, ки онро мунитсипалитет идора мекунад.
Абраҳам Линколн (12 феврали соли 1809, Хоҷенвилл иёлати Кентуккӣ, — 15 апрели соли 1865, Вашингтон) — ходими давлатии Амрико, 16-ум президенти ИМА ва аввалин аз Ҳизби ҷумҳурихоҳ, озодгари бардаҳои Амрико, қаҳрамони миллии халқи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико.
Сарвазир ва дигар аъзои ҳукуматро таъйин ва озод мекунад; фармон дар бораи таъйин ва озод кардани Сарвазир ва дигар аъзои Ҳукуматро ба тасдиқи ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон пешниҳод менамояд;
Раисони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳияро таъйин ва озод мекунад ва ба тасдиқи Маҷлиси дахлдори вакилони халқ пешниҳод менамояд;
Судяҳои суди ҳарбӣ, судҳои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия ва судҳои иқтисодии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанберо бо пешниҳоди Шӯрои адлия таъйин ва озод мекунад;
Ҳангоми таҳдиди хатари воқеӣ ба амнияти давлат ҳолати ҷангро эълон менамояд ва фармонро ба тасдиқи ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон пешниҳод мекунад;
Барои иҷрои уҳдадориҳои байналмилалии Тоҷикистон Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистонро берун аз ҳудуди он бо ризоияти Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон истифода мебарад;
Дар саросари ҷумҳурӣ ва ё дар маҳалҳои алоҳидаи он вазъияти фавқулодда эълон намуда, фармонро фавран ба тасдиқи ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон пешниҳод менамояд ва ба Созмони Милали Муттаҳид хабар медиҳад;
Ваколатҳои Президент дар ҳолате, ки ӯ дар ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон дар бораи ба истеъфо баромаданаш хабар медиҳад, бо тарафдории аксарияти аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон, ки ҳар яке аз онҳо дар алоҳидагӣ овоз медиҳанд, қатъ карда мешавад.
Дар сурате, ки Президент бинобар беморӣ вазифаҳои худро иҷро карда натавонад, ҳар ду Маҷлис дар ҷаласаи якҷояи худ дар асоси хулосаи комиссияи тиббии давлатии ташкил кардаашон, дар бораи пеш аз муҳлат аз мансаб озод намудани Президент бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи овозҳои шумораи умумии аъзо ва вакилони ҳар яке аз Маҷлисҳо қарор қабул мекунанд.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон — дар боби чаҳоруми Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қоидаҳои умумии фаъолияти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон навишта шудааст.
Президент дар доираи салоҳияти худ фармон мебарорад ва амр медиҳад, дар бораи вазъи кишвар бп ҷаласаи яаҷояи Маҷлиси Миллӣ ва Маҷлиси Намояндагон маълумот медиҳад, масъалаҳоеро, ки заруру муҳим мешуморад, ба муҳокимаи ҷаласаи якҷояи Маҷлиси Миллӣ ва Маҷлиси Намояндагон пешниҳод менамояд.
Бо назардошти таҷрибаи байналмилалӣ ва воқеияти ҳаёти ҳуқуқии Тоҷикистон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи рӯзҳои ид"-ро ба баррасии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд.
6 ноябри соли 2006 Эмомалӣ Раҳмон дар интихоботи озоду шаффофи демократӣ дар асоси алтернативӣ бори сеюм ба муҳлати ҳафт сол Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд.6 ноябри соли 2013 Эмомалӣ Раҳмон бо 84,23% овози интихобкунандагон дар интихоботи навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пирӯз гардид.
Ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки синни ӯ аз 35 кам набошад, забони давлатиро донад ва дар қаламрави ҷумҳурӣ на камтар аз 10 соли охир истиқомат дошта бошад, метавонад ба номзадии Президент пешниҳод гардад.
"Ман, ҳамчун Президент савганд ёд мекунам, ки Конститутсия ва қонунҳои ҷумҳуриро ҳимоя менамоям, таъмини ҳуқуқ, озодиҳо ва шарафи шаҳрвандонро кафолат медиҳам, сарзамин, истиқлоли сиёсиву иқтисодӣ ва фарҳангии Тоҷикистонро ҳифз мекунам, ба халқ содиқона хидмат менамоям".
Президент ҳомии Конститутсия ва қонунҳо, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, кафили истиқлоли миллӣ, ягонагӣ ва тамомияти арзӣ, пойдориву бардавомии давлат, мураттабии фаъолияти мақомоти давлатӣ ва ҳамкории онҳо, риояи қарордодҳои байналмилалии Тоҷикистон мебошад.
Дахлнопазирии Президент дар сурати аз тарафи ӯ содир шудани хиёнат ба давлат дар асоси хулосаи Суди конститутсионӣ ва бо тарафдории аз се ду ҳиссаи шумораи умумии аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон, ки ҳар яке аз онҳо дар алоҳидагӣ овоз медиҳанд, бекор карда мешавад.
Президент дар доираи салоҳияти худ фармон мебарорад ва амр медиҳад, дар бораи вазъи кишвар ба ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон маълумот медиҳад, масъалаҳоеро, ки заруру муҳим мешуморад, ба муҳокимаи ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон пешниҳод менамояд.
Барои иштирок дар филми «Зодаи чоруми июл» / , 1989/ Том Крузро ба ҷоизаи Оскар дар номинатсияи «Ҳунарпешаи беҳтарин» пешниҳод карданд, вале бахташ омад накард ва ҷоизаро дигар кас гирифт.
Ҷамоати деҳоти Далёни Боло дар шимолу ғарби ноҳияи Деваштич дар зери қаторкӯҳҳои Туркистон воқеъ буда аз шимолу ғарб бо Ҷамоати Нофароҷи ноҳияи Истаравшан зиёда аз 30 км ҳаммарз мебошад.
Сатҳи паҳни ноҳамвори теғадор аз шимол ба ҷануб аз 500 метр то 4743 метр тадриҷан баланд шуда маркази Ҷамоат деҳаи Далёни Боло дар баландии 1050 м аз сатҳи баҳр ҷойгир мебошад.
Дар ҳамвории доманакӯҳҳо дар баландиҳои набототи биёбонию нимбиёбони эфемирҳо, шибоғ, шутурхор, ҷӯробак, кавар, ковук ва ғайра, дар кӯҳҳо дар баландиҳои зиёда аз 1100-1900 дамои хӯшадорҳо, лубиёҳо, гулҳо, буттаҳои зирк, настаранг, бодомӣ, бодоми талхак ва ғайраҳо мерӯянд.
Дар водиҳои ноҳия бошад зироатҳои маданӣ, гандум, ҷав, ҷавдор, сулӣ, ҷуворимакка, нахуд, лаблабу, шалғам, турб, пиёз, сабзӣ, помидор, бодиринг, харбуза, каду, ангуру тут, себ, нок, шафтолу, зардолу, гелос парвариш меёбанд.
Аз тарафи шарқ бо Ҷамоати Калининобод, аз шимолу шарқи бо Ҷамоати Чавкандаки ноҳияи Истаравшан, аз тарафи шимол бо ноҳияи Истаравшан, аз ҷанубу ғарб бо ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ ҳамсарҳад мебошад.
«Ҳукумати муросои миллӣ», ки дар асл ба ихтиёри мухолифин гузашта буд, чанд маротиба ба ноҳияҳои вилояти Кӯлоб корвони хуроки ва молҳои ниёзи мардумро фиристод, аммо мошинхоро горат ва ронандагонро ба асорат мегирифтанд.
Аммо уро аз кабулгоҳи Президенти вакт дошта пинхони бурда парронданд ва часади уро ба Кӯлоб интикол доданд, ки "бинед Санговро, барои нон ба Душанбе рафта буд чи гуна бо сангдили парронданд. Ин кори гурӯҳи сеюм буд. Акнун душманон хамачо овозаҳои дахшатнокро пахн мекарданд. Агар ноҳияҳои водии Вахшро ҷанги шаҳрвандӣ фаро гирифта бошад, пас аҳолии вилояти Кӯлобро гуруснагӣ, фаро гирифта буд."Тобистони соли 1992 баъд аз густариши даргириҳо дар водии Вахш, дар ҷануби Тоҷикистон, даҳҳо ҳазор нафар аз сокинон ба манотиқи амн паноҳ бурданд.
Субҳи 24 октябр соли 1992 ин гурӯҳ бо сарварии Сафаралӣ Кенҷаев ва Рустами Абдураҳим ба Душанбе ҳуҷум намуда қасри Президент ва Маркази радиоро ишғол намуданд.
Ин огози чанги хунин буд.19 июн дар Душанбе таҳти сарварии муовини раиси Ҳизби нахзати исломии Тоҷикистон Давлат Усмон ва Раиси Ҳизби демократии Тоҷикистон Шодмон Юсуф Штаби «Наҷоти Ватан» таъсис ёфт, ки ба он тарафдорони мухолифин шомил шуданд.
Дар иҷлосия Президент Раҳмон Набиев ва Раиси Шурои Оли Акбаршо Искандаров аз вазифаҳояшон сабукдуш шуданд (Сафарали Кенҷаев, собик раиси Шурои Олии ҶТ ҳамин вакт, аз ҷониби кормандони тартиботи ҳуқуқи боздошт шуда буд).
Қадриддин Аслонов, ки баъди ба истеъфо рафтани Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Қаҳҳор Маҳкамов, вазифаи раиси Шӯрои Олии ҶТ ва иҷрокунандаи вазифаи Президенти ҷумҳуриро ба уҳда гирифта, мавқеи зиддикоммунистиро ишғол намуд.
Гирдиҳамомадагон — ҷонибдорони ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии (Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон,Ҳизби демократии Тоҷикистон, «Растохез», «Лаъли Бадахшон» ва диг) аз ӯ талаб мекарданд, ки фаъолияти Ҳизби Коммунистии Тоҷикистонро манъ намояд.
Акнун тарафдорони ҳизби коммунистӣ ва тартиботи Шӯравӣ ба майдон баромада талаб карданд, ки Қадриддин Аслоновро аз вазифааш озод намуда, фаъолияти ҳизби наҳзати исломиро манъ намоянд.
Воқеъаи дуюм, ин бегоҳии 25 марти соли 1992 суханронии раиси Шӯрои Олии ҶТ Сафаралӣ Кенҷаев ба воситаи оинаи нилгун буд, ки вазири корҳои дохилии ҷумҳурӣ М. Навҷувоновро ба зери танқид гирифта, масъалаи аз вазифа сабукдӯш намудани ӯро гузошт.
Рӯзи дигар, 26 март соли 1992 бо ташаббуси ҷамъияти «Лаъли Бадахшон» наздикони вазир, барои дифои М. Навҷувонов дар назди қасри Президент гирдиҳамоии эътирозӣ намуданд.
Ҳозирини майдони «Шаҳидон», аксарият аз минтақаҳои Ғарму Бадахшон ва вилояти Қурғонтеппа нисбати Ҳукумат ва Шурои Олии ҶТ суханҳои танқидӣ гуфта, истеъфоашро талаб мекарданд.
нобаробар ҷойгир шудани корхонаҳои саноатӣ , ки боиси паст шудани сатҳи зиндагии аҳолии ноҳияҳои ҷанубиву кӯҳистонӣ ва норозигии қавму гурӯҳҳои "ҷанубӣ" гардида буд;
афзалияти тафаккури қавмию маҳалгароӣ нисбат ба миллӣ байни аҳолӣ (бо сабаби маҳдуд будани робитаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангии байни минтақаҳои ҷумҳурӣ);
реша давондани мазҳабҳои гуногуни исломӣ ва баланд гардидани нуфузи пешвоёни дини ислом дар байни аҳолии деҳот, ва шиддат ёфтани зиддияти дохилимазхаби ва маҳалгароӣ байни пешвоёни дин;
10 декабр соли 1992 батальони махсуси (ки бо кумаки бевоситаи Узбекистон бо зиреҳпушхову аслиҳаи мусаллаҳ шуда буд) вазири корҳои дохилии ЧТ Ёқуб Салимов якчоя бо дастаҳои «Фронти халқии Тоҷикистон» ба Душанбе дохил гардида пойтахтро ишгол намуданд.
Чунин, ният дар рафти кори иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд соли 1992 оғоз гардида дар давоми музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ солҳои 1994—1997 ва амалӣ шудани «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон» дар соли 1997—2000 зоҳир гаштааст.
Ба раванди сулҳсозӣ Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон , ки байни роҳбарони ҳизбҳои сиёсӣ, созмонҳои ҷамъиятӣ ва миллии Тоҷикистон ба имзо расида буд ва фаъолияти Харакати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон мусоидат карда буд.
Раванди демократикунонии ҳаёти чамъиятӣ, ки дар охири солҳои 80-уми асри дар Иттиҳоди Шӯравӣ сар шуд, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ ба пайдошавии ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии Тоҷикистон — Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, Ҳизби демократии Тоҷикистон, Ҷамъияти мардумии «Растохез», Ҷамъияти «Лаъли Бадахшон» ва дигар ҷамъиятҳои маҳаллӣ овард.
Зиддияти ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократӣ муқобили Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон дар воқеаҳои 11-14 феврали соли 1990 дар Душанбе, бо задухурди намоишчиён бо ҳукумат анҷомид.
Ин муқовимати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии дар солҳои 1991 ва 1992 давом ёфта, оқибат ба ҷанги шаҳрвандӣ мубаддал гашт.
23 сентябри соли 1991 Иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии ҶТ Қадриддин Аслоновро аз вазифаи раиси Шӯрои Олӣ ҶТ озод намуд ва ба ин вазифа Раҳмон Набиевро интихоб намуд.
Рӯзи интихоботи умумихалқии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян шуд, Раҳмон Набиев дар давраи интихобот аз вазифаи раиси Шӯрои Олии ҶТ муваққатан озод карда шуд.
ҷонибдорони Набиев аз Кӯлоб ба воситаи радиои махали дар бораи ҳуҷуми мухолифин ба ноҳияи Вахш ва зулму куштори аҳолии ноҳия хабар дода, сокинони аз Кӯлобу Ленинобод муҳоҷиршуда ва узбекҳои Қурготеппаро ба муқобилияти зидди мухолифин даъват намуданд.
Ин воқеа боиси тарсу ваҳми мардум ва муҳоҷиршавии хазорон сокинони вилояти Қургонтеппа (асосан зодагони вилоятҳои Кӯлобу Ленинобод ва узбекону дигар миллатҳо) гардид.
Воқеаи аввал, ин 5 октябри соли 1991 дар иҷлосияи Шӯрои Олии ҶТ боло гирифтани баҳси байни имомхатаби шаҳри Кӯлоб Мулло Ҳайдар Шарифзода ва қозии ҷумҳурӣ Ҳоҷи Акбар Тураҷонзода ба ҳисоб меравад.
7 сентябрсоли 1992 Раҳмон Набиев ба кор баромад ва ҳангоми ба сӯи Хуҷанд гурехтан, дар фурудгоҳи Душанбе, аз тарафи гурӯҳи мусаллахонаи мухолифин маҷбур карда шуд, ки аз вазифаи президентӣ ба истеъфо барояд.
«Ҳафтуми сентябри соли 1992 Раҳмон Набиев, раиси ҷумҳури вақти Тоҷикистон, ҳангоме ки мехост аз Душанбе ба Хуҷанд парвоз кунад, аз сӯйи гурӯҳе аз шибҳинизомиёни мухолифи давлат гаравгон гирифта шуд.
Ҳамин рӯз дар Қургонтеппа ҷонибдорони Раҳмон Набиев бо ташаббуси фармондехи дастаҳои муқобилиятнишодеҳии Кӯлоб Сангак Сафаров гирдиҳамои ташкил намуданд.
Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон — як даргирии мусаллаҳонаи даруниқавмӣ дар Тоҷикистон байни ҷонибдорони ҳукумати марказӣ ва гурӯҳҳои мухталиф ба намояндагӣ аз Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик аст, ки ба думболи эъломи истиқлоли кишвари Тоҷикистон дар натиҷаи пошхӯрии ИҶШС ба вуқӯъ пайваст.
Мушовири Президент оид ба масъалаҳои ҳарби, генерал-майор Баҳром Раҳмонов, ки ба зимаи ӯ муҳофизати бинои Ҳукумати ҶТ вогузошта шуда буд, бо техникаву аслиҳа ба ҷониби мухолифин гузашт.
Муқовимати сиёсӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии Тоҷикистон (ҳизби наҳзати исломӣ, ҳизби демократӣ, «Растохез», «Лаъли Бадахшон» ва диг.) дар замони сиёсати «бозсозии» Горбачёвӣ сар шуда ба тезудундшавии авзоъи дохилии иҷтимоию иктисоди, зиддиятҳои қавмию маҳаллӣ, мазҳабию идеолужӣ оварда буд.
Дар асоси иттифоки тарафайни Кӯлобиҳову ҳиссориҳо «Фронти халқии Тоҷикистон» ташкил ёфт, ки ҳадафи асосиашон барқарор намудани «сохти конститутсионӣ» дар Тоҷикистон гардид.
Пешвоёни сиёсии «Фронти халқии Тоҷикистон» аз Кӯлоб — «авторитети» ҷинояткорон Сангак Сафаров ва ҳунарманд Рустами Абдурахим, аз водии Ҳисор — собиқ раиси Шӯрои Олии ҶТ Сафаралӣ Кенҷаев буданд.
26 апрели соли 1992 дар майдони дигари Душанбе, ки он вақт майдони «Озодӣ» ном гирифта буд, ба тарафдории ҳукумати расмӣ гирдиҳамоии нав ба амал омад, аксарияти иштирокчиёни он аз минтақаҳои Ленинободу Кӯлоб ва Қурғонтеппаву водии Ҳисор буданд.
Оғози музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ, ки бо кумаки Созмони Милали Муттаҳид, сар шуда бо иштироки бевоситаи Дабири кулли СММ, намояндагони махсуси ӯ дар Тоҷикистон, Ҳайати Нозирони СММ дар Тоҷикистон ва бо дастгирии Шӯрои амнияти СММ гузашта буд.
Амалиёти СММ доир ба эъҷоди сулҳ соли 1994—1997 амалӣ гардида бо ба имзо расидани санади ҷамъбастии музокироти байни тоҷикон 27 июни соли 1997 дар шаҳри Маскав ба анҷом расид.
Тобистони соли 1992 барои омузиши вазъи ҳарбию сиёси аз шаҳри Чирчики Ҷумҳурии Узбакистон бригадаи таъйиноти махсуси 14-15 ба вилояти Қурғонтеппа фиристода шуданд.
Вежагии ин ҷунбиш дар ин буд, ки истиқлолхоҳону равшанфикрони миллигаро ва мазҳабиёни исломӣ ҳамагӣ дар як сангар дар баробари ҶШС Тоҷикистон қарор гирифтанд.