polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 16 апрели 2012 825 «Дар бораи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» асосҳои ҳуқуқӣ, ташкилӣ, иҷтимоию иқтисодӣ ва таъмини фаъолиятро дар соҳаи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар ва танзим менамояд.
Моҳи октябри 2004 нахустин бозиҳои ҷавонони То­ҷи­ки­стон аз рӯи 9 намуди варзиш (баскетбол, бокс, волейбол, вар­зи­ши сабук, футболи хурд, тенниси рӯйи миз, гӯш­тини миллӣ, ҷуду ва самбо) доир гардид.
Ва ин ҳамвора бо зироаткорӣ ва ром кардани ҳайвонот, имконияти ба даст овардани маҳсулоти изофа ва истисмори одам аз ҷониби одамро ба вуҷуд оварда, ба пайдоиши давраҳои мутазод — сохти ғуломдорӣ ва феодализм асос гардид.
Ҷаҳиши сифатии дуюм дар соҳаи истеҳсолоти моддӣ дар давраи ба ном «табаддулоти саноатӣ» воқеъ гашта, саноати калони хусусӣ базаи моддӣ-техникии капитализмро ба вуҷуд овард.
Тарзи сотсиалистии истеҳсолот аз капиталистӣ на бо ашёву моли истеҳсолшаванда, балки бо ҳолати коргар, коргари озод аз истисмор ва шариксоҳиби воситаҳои истеҳсолии моликияти ҷамъиятӣ будани ӯ фарқ мекунад.
Базаи моддӣ-техникии ҷамъият — маҷмӯи шароити моддӣ ва шайъии қувваҳои истеҳсолкунанда , ки барои ташаккул ва рушди ин ё он форматсияи ҷамъиятию иқтисодӣ ногузиранд.
Онҳо асосан дар қаламрави Ҳиндустон, Покистон, Афғонистон, Тоҷикистон, Танзания, Кена, кишварҳои Халиҷи Форс, Эрон, Лубнон, Сурия, ва ҳамчунин дар ИМА, Канада, Британияи Кабир, Фаронса ва дар як қатор давлатҳои дигар зиндагӣ мекунанд.
Дар Тоҷикистон пайравони ин равияи дини ислом дар Вилояти мухтори Бадахшони Кӯҳӣ умр ба сар мебаранд ва яке аз ҷомеаҳои бузурги равияи мазкурро дар ҷаҳон намояндагӣ мекунанд.
Таърихи пайдоиши равия Исмоилия бо он тақсимшавии мусалмонҳо, ки вақте пас аз марги пайғомбар Муҳаммад мусулмонҳо ба мазҳабҳои суннию шииа ҷудо шуда буданд, монанд аст.
Пас аз марги имоми шииаҳо – имом Ҷаффар ас-Содиқ, ду самти шииамазҳабони мусулмон ба миён омад, ба гурӯҳи якум онҳое, ки писари ӯ Исмоилро ҳамчун имоми навбатӣ эътироф карданду исмоилиён шуданд, дохил мешавад ва ба гурӯҳи дуюм бошад, онҳое, ки бародари ӯ Имом Мусо Қозимро ба сифати имом қабул карданд, шомил гаштаанд.
Соли 1992 шуъбаи нашри газетаву маҷаллаи Омӯзишгоҳи касбӣ - техникии 43 шаҳри Душанбе ва соли 1997 факултети филологияи Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистонро бо ихтисоси омӯзгори забон ва адабиёти рус хатм кардааст.
Солҳои 1994–1998 муаллими забони англисии мактаби 8 шаҳри Душанбе, 1999– 2004 аспирант ва ассистенти кафедраи типологияи муқоисавӣ ва забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.
Соли 2003 ба муддати 3 моҳ дар Донишкадаи миллии банақшагирӣ ва роҳбарияти Ҳиндустон таҳсил намуда, соҳиби Дипломи байналмилалӣ оид ба банақшагирӣ ва роҳбарият дар соҳаи маориф гардидааст.
Солҳои 2003–2008 муаллими калони кафедраи назарияи тарҷума ва услубшиносии донишгоҳи омӯзгорӣ ва ҳамзамон муовини декан оид ба корҳои илмӣ дар факултети забонҳои хориҷӣ буд.
Аз соли 2008 то ба имрӯз дар вазифаи дотсент ва мудири кафедраи забони англисӣ ва типологияи муқоисавии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад.
Муаллифи зиёда аз 25 мақолаҳои илмӣ, як фарҳанги бисёрзабона ва якчанд барномаҳои таълимӣ мебошад, ки ба ҷанбаҳои мухталифи муқоисавии забонҳо ва методикаи таълими забони ангилисӣ бахшида шудаанд.
В. яке аз 6 шоҳмотбози таърихи шоҳмот аст, ки то кунун ба рейтинги болотар аз 2800 расидааст (ҳамроҳи Б. Фишер, Г. Карпов, В. Топалов, В. Крамник ва М. Карлсон).
Вишваната́н Ана́нд — шоҳмотбози машҳури ҳинду, гроссмейстер , чемпиони ҷаҳон аз рӯи версияи Федератсияи байналхалқии шоҳмот , чемпиони 15-уми ҷаҳон , чемпиони кунунии ҷаҳон аз рӯи рапид.
Ашколи рамл ба аносири арбаа низ робита доранд, чунончи, аз онҳо чаҳор шакл оташӣ ва шарқӣ, чаҳор шакл бодӣ ва ғарбӣ, чаҳор шакл обӣ ва шимолӣ, чаҳори дигар хокӣ ва ҷанубӣ.
Ҳар кадоми ин шаклҳо хусусияту сифати хос доранд ва ба сайёрае ё яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона мутааллиқанд, ҳамчунин ҷудо-ҷудо, ҷуфт-ҷуфт ва бо иттифоқи якдигар гурӯҳ-гурӯҳ ба чизе ва коре далолат мекардаанд.
Чунончи: шакли чорум ҷамоат ба Уторид тааллуқ дошта, ба маъданиёт ва наботот, аз рангҳо ба хокистарӣ ва сабз, ба аҳли бозор, мардумони фарбеҳандом, ба борон, дарёҳо, наҳрҳо ва раъду барқ далолат мекунад; ин ҳафт шакл саъд ва ин ҳафт шакл наҳс ё ин ду шакл бо музаккар музаккар бо муаннас муаннас бо саъд саъд ва бо наҳс наҳсанд ва ҳоказо.
Навъҳои ашколи рамл хеле гуногунанд: сангча, донаи мева, чормағз, чӯбча, устухон, оина ва ғайра ашколи рамл ва раммолӣ дар садаи то м. аввал ба Рим, баъд ба Аврупо паҳн шуда, навъҳои гуногуни қуръа ва фолбиниро ба вуҷуд овард.
Бо ташаббуси ӯ аввалин маротиба дар ҷумҳурӣ ҷадвалҳои таълимӣ аз физика бо забони тоҷикӣ мураттаб, нашр ва дастраси муаллимони физикаи мактабҳои миёнаи ҷумҳурӣ гардид.
Барои хидматҳои шоистааш бо медали «Ба муносибати 100- солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин», медали «Муборизи сулҳ» ва нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва унвони «Корманди шоистаи Тоҷикистон» сарфароз карда шудааст.
Солҳои 1973–1977 котиби аввали озоди Комитети комсомолии донишгоҳ ва ассистенти кафедраи анализи математикӣ, 1977–1979 муовини декани факултети математикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт оид ба корҳои тарбиявӣ буд.
Оид ба системаҳои барзиёд муайяншудаи муодилаҳои дифференсиалӣ бо ҳосилаҳои хусусӣ кори илмӣ бурда, муаллифи зиёда аз 170 мақолаю фишурдаҳои илмӣ, илмию методӣ ва якчанд дастурҳои таълимӣ аст.
Хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» , медали «Меҳнати шоён» ва зиёда аз 20 ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ қадр карда шудааст.
Дар назария аморализм, одатан, меъёри ахлоқиро бо фаҳмиши утилитарию прагматикӣ, эстетикӣ ва ё дарки инфиродии озодӣ, худшиносӣ, маишату ҳаловат, манфиатҳои шахсӣ ва ғ.
Аморализм ҳамчун мавқеи оқилонаи ҳаётӣ дар натиҷаи таназзули муносибатҳои авлодию қабилавӣ, ҷудо шудани ахлоқ аз тарзи рафтори маъмули аз рӯи одату анъана ташаккулёфта ва пайдо шудани рефлекси шахсӣ нисбат ба тарзи зиндагии мавҷуда ба вуҷуд омад.
Дар ҷамъияти атиқа ҳангоми якбора завол ёфтани асосҳои анъанавии авлодӣ ва зиёд шудани задухӯрдҳо байни урфу одатҳои гуногун ва русуму қоидаҳои ташаккулёфтаи табақавӣ аморализм комилан шартӣ, нисбӣ ва прагматикӣ будани ҳамаи усулу қоидаҳои ахлоқиро эътироф кард.
Минбаъд аморализм ба ҳодисаи маъмули ҷамъияти синфию антагонистӣ табдил ёфт ва ахлоқи ҳукмрон бис- ёр вақт бо амалияи аморализм амал мекард, ақидаҳои муқобили он бошанд, ҳамчун оппозитсия умуман ахлоқро рад менамудагӣ шуданд.
Дар давраи Эҳё дар эҷодиёти баъзе идеологҳо ва калисои феодалӣ усулҳои аморализм маънои ба мақсадҳои сиёсӣ пурра тобеъ намудани ахлоқро ифода мекарданд, ки барои ба амал баровардани онҳо истифода бурдани ҳама гуна воситаю услубҳо раво дониста мешуд .
Миёнаҳои аморализм 19 дар шароити бӯҳрони маънавии маданият ғояи эстетикии имморалистӣ инкишоф ёфт, ки моҳиятан қувваҳои ҳаёти фитриро аз афкори ахлоқии мавҷуда ҷудо медонист.
Аморали́зм, бадкирдорӣ, бадахлоқӣ — напазируфтани асосҳои ахлоқӣ, беэҳтиромӣ нисбат ба меъёрҳои ахлоқӣ, содир кардани рафтори ношоиста нисбат ба дастовардҳои маданӣ, фарҳангӣ, илмӣ, иҷтимоӣ ва сиёсии ҷамъият аст.
Ислом Назарович Ғуломов Соли 1963 Институти давлатии педагогии шаҳри Душанберо ба охир расонда, дар Институти давлатии педагогии шаҳри Кӯлоб солиён заҳмат кашидааст, вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи математика , декани факултаи физика ва математика , мудири кафедраи алгебра ва методикаи таълими математика , декани факултаи математика , мудири кафедраи методикаи таълими математика , ноиби ректор оид ба илм , профессори кафедраи алгебра ва геометрия , мудири ҳамин кафедра -ро адо кардааст.
Перомуни шеваҳои ҳалли масоили мантиқӣ, ҳисоббарорӣ, усул-ҳои таълими математика, осори риёзии мутафаккирони пешин ва ғайра қариб сад кори илмӣ-китобу рисола, мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ, илмӣ-методӣ ба хидмат овардааст.
16 май - сиёсатмадори муҳофизакор Николас Саркози ба ҳайси раиси ҷумҳури ҷадиди Фаронса дар кохи Елиссей қасам ёд карда қудратро аз дасти Жак Ширак, ки 12 сол раҳбариро бар дӯш дошт, мегирад.
9 май - Расми гулгузорӣ дар пояи пайкараи Сарбози биринҷӣ дар қабристони ҳарбии Эстония бе сарусадо ва нутқу мусиқӣ, танҳо дар зери хониши парандагони сари шохсори дарахтон ва шарфаи пойи садҳо нафар дар раҳравҳои сангрезаӣ ҷараён гирифт.
25 Апрел — Нуҷумшиносон дар хориҷ аз системи офтобӣ сайораеро кашф кардаанд, ки ба сайораи Замин хеле монанд аст, ба ҳамин далел онҳо ин сайораро ба истилоҳ "Замин"-и дуввум ҳам ном мебаранд.
Ин сайора дар мадори ситораи камнури "Глиз-581" кашф шудааст ва тибқи маълумоте, ки то ҳол ба даст омадааст, он аз сайораи Замин дар масофаи 20 солу шаш моҳи ҳаракати нур ҷой гирифтааст, ки он 193 трилиён километр аз Заминро ташкил медиҳад.
Ситораи камнури «Глис 581» аз офтоб сардтар ва хурдтар аст, ба ҳамин сабаб ҳарорати сатҳи сайораи нав ба ҳарорати сайораи Замин наздик аст ва он аз сифр то 40 дараҷаро ташкил медиҳад.
4 Май - Дар порлумони Аврупо вазъи ҳуқуқи ӯзбекистониҳоро баррасӣ мекунанд Кумитаи фаръии ҳуқуқи инсон дар порлумони Аврупо вазъ дар Ӯзбекистонро баррасӣ кард.
Онро, ки дар корхонаи тавлиди мошинҳои нирӯвари Санкт-Петербург сохта шудааст, ширкати ҳавопавардии "Полет" бо ҳавопаймои азимҷуссаи "АН-124-Руслан" ба Душанбе расонд.
6 Март- "Искандари Мақдунӣ", китоби Бобоҷон Ғафуров ва Дмитриос Тсибукидис, ки чанде пеш дар нашриёти "Вече"-и Маскав аз чоп баромад, на танҳо рӯйдодҳои сиёсӣ ва муҳорибаҳои давраи зуҳур ва фурӯпошии империяи Мақдуниро тасвир мекунад, балки нахустин бор имкон медиҳад, симои Искандар ҳамчун як инсон қаламдод гардад.
Аз манзили як узви вобаста ба Ҳаракати Исломии Туркистон дар ноҳияи Исфара, дар вилояти Суғд, 500 килугромм омуниёки селетри, як навъ маводи кимиёӣ ки барои таҳияи маводи мунфаҷира аз он истифода мешавад, кашф ва забт шудааст/ .
Нусхаи девони Бадри Чочӣ дар китобхонаи Музейи Британия, китобхонаи Индиа-офис , китобхонаҳои Ҳиндустон, китобхонаи Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ маҳфузанд.
Бадри Чочӣ дар таърихи адабиёти форс-тоҷик чун шоири мушкилписанд, истифодабаранда аз луғазу муаммо, истилоҳоти илмҳои гуногун , калимаҳову ибораҳо аз Қуръон ва ҳадисҳо эътироф гардидааст.
Ҳамин ҷиҳат боиси он гардидаст, ки оид ба ашъори Бадри Чочӣ шарҳҳо аз ҷониби Ғиёсуддин Муҳаммад бо номи «Кошифу-л-асрор ё Шарҳи қасоиди Бадри Чочӣ» ва Муҳаммад Усмони Қайс бо номи «Нусхаи Усмонхон» пайдо шудаанд.
Бо вуҷуди ин, ашъори бо забони содаву равон ва оммафаҳм иншошуда дар эҷодиёти Бадри Чочӣ, махсусан дар тағаззулот, ғазалҳо, қитъаҳову рубоиёти шоир кам нестанд.
Ба қавли ӯ баъд аз Мавлавӣ ва Саъдӣ дар Ҳиндустон се нафар шоир – Амир Хусрави Деҳлавӣ, Ҳасани Деҳлавӣ ва Бадри Чочӣ соҳиби мақому манзилати бузург буданд.
Аз соли 2003 то кунун дар Донишкдааи соҳибкорӣ ва хидмат дар вазифаҳои ассистент-коромӯз, ассистенти кафедраи назарияи иқтисод, ҷонишини декани факултети бизнес ва молия, ҷонишини декани факултети соҳибкорӣ ва менеҷмент, сармутахассиси офиси бақайдгирии таҳсилоти низоми кредитӣ, директори маркази сабт ва иттилооти донишкада, директори маркази иттилоотӣ ва коммуникатсионии донишкада, декани факултети технологияҳои информатсионии донишкада ва аз соли 2012 то кунун дар вазифаи дотсенти кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ корҳои илмиро давом медиҳад.
Соли 2011 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯъи «Соҳибкории инноватсионӣ ҳамчун омили рушди истеҳсолоти саноатӣ» ҷамъбаст намуда, дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадиро дифоъ намудааст.
Дар натиҷаи гузаронидани корҳои таҳқиқотӣ ӯ методикаи коркарди қарорҳои идоракунӣ ҳангоми интихоби стратегияи босамари инноватсионии рушди корхонаи хурди саноатиро пешниҳод намудааст.
Куҳантарин ривояти таърихӣ дар бораи Байҳақ ба соли 649 мувофиқ меояд, ки Ибни Ҳавқал,ҳангоми зикри шаҳрҳои ҳавзаи Нишопур, аз шаҳрҳои Хусравгирд, Мазинон ва Сабзвор, ки шаҳрҳои умдаи рустоқи Байҳақ ба шумор мерафтаанд, ном бурдааст, аммо аз хусуси Байҳақ хомӯш мондааст.
Алии Байҳақӣ, машҳур ба «Ибни Финдиқ», дар садаи ба вайронаҳои Байҳақ ва ҳисори он, ки дар канори шарқии ноҳияи Байҳақ ва наздикии Амнобод қарор дошт, ишора кардааст.
Донишмандони бисёре аз ин ноҳия бархостаанд, ки муаррихон Заҳируддин Абулҳасан Алӣ ибни Зайди Байҳақӣ, Абулфазл Муҳаммад ибни Ҳусайни Котиби Байҳақӣ, муҳаддису фақеҳи шиимазҳаб Абуалӣ Ҳусайн Аҳмади Байҳақӣ ва ғ.
Муаллифони қаблазисломӣ аз Байҳақ ишорае накардаанд, аммо бо таваҷҷуҳ ба он ки тақсимоти кишвари Сосониён дар асрҳои нахустини исломӣ ҳамчунон боқӣ буд, метавон гуфт, ки ҷуғрофиёнависони садаи аз Байҳақ ба унвони яке аз рустоҳову навоҳии ҳавзаи Нишопур ном бурдаанд, зеро дар замони Сосониён аз тавобеи Нишопур ба ҳисоб мерафтааст.
Бо таваҷуҳ ва ибтикори бевоситаи хулафо, бахусус Маъмун, китобҳои фаровоне аз осори юнонӣ, ҳиндӣ, эронӣ, сурёнӣ, портӣ, оромӣ, санскрит ва форсии миёна дар Байтулҳикма гирд оварда шудаанд ва аксари онҳо ба арабӣ тарҷума шудаанд.
Дар Байтулҳикма донишмандони олимақом ва тарҷумонҳои зубдаи он давр хидмат мекарданд, ки тариқи мисол метавон аз Саҳл ибни Ҳоруни Форсӣ – нахустин мудир ва раиси Байтулҳикма, Саид ибни Ҳорун бародари Саҳл Абусаҳл Фазл ибни Навбахти Форсӣ – хозину-л-китоб , Яҳё ибни Мосавейҳ, Синд ибни Алии Яҳудӣ – раиси расадхона, Юҳаннои Битриқа файласуф – мутарҷими маъруф, Ҳанин ибни Исҳоқ, писараш Исҳоқ ибни Ҳанин ва садҳо донишманди мумтоз ном бурд.
Баттонӣ ҳамроҳи дигар ҳайатшиносон фарзияҳои худро доир ба ҳаракати ҷирмҳои мунири осмонӣ баён карда, бо ҳашт фалаки низоми батлимусӣ фалаки ситораҳои собита – фалаки нуҳумро илова намуд.
Писарони Ибни Шокир – Муҳаммад, Аҳмад ва Ҳасан, ки бо номи Бану Мусо машҳуранд, ҳамроҳ бо Аҳмади Фарғонӣ, бо супориши Маъмун дарозии умумии буриши қутри Заминро бо роҳи механикӣ дар Саҳрои Санҷар бо устурлоб муайян карда, қутри кураи Заминро ёфтанд, ки он тақрибан 8 ҳазор фарсах баромад.
Дар муддати кӯтоҳе Яъқуби Киндӣ ба «Манозир»-и Уқлидус, Абулаббоси Найрезӣ ба «Ал-Миҷастӣ»-и Батлимус, Абунасри Форобӣ ба «Органон» ва «Мобаъдуттабиа» -и Арасту шарҳ навиштанд, ки ин анъана минбаъд ҳам идома пайдо кард.
Расадхонаи Бистомӣ дар Шероз, расадхонаи Ҳамадон, расадхонаи Маликшоҳи Салҷуқӣ, расадхонаҳои Мароға ва Талита ба вуҷуд омаданд, ки онҳоро мутафаккирони номӣ мисли Насируддини Тусӣ, Наҷмуддини Қазвинӣ, Асируддини Абҳарӣ, Кошонӣ сарварӣ мекарданд.
Асари Хоразмӣ «Ал-ҷабр ва-л-муқобала», ки ба пажӯҳишҳову тарҷумаҳои Байтулҳикма робитаи ғайримустақим дошт, ба ҳалли муодилаҳои дараҷаи ду бахшида шудааст.
Китоби мазкур ба забони лотинӣ ва забонҳои дигари Ғарб бо номи «Либер Алгоризм» маълуму машҳур шуд ва номи Хоразмӣ – «Алгоризм» бештар ба маънии ҳисоб ва усули муҳосибаҳои риёзӣ ба забон меомад.
Дар «Китобу-л-миҷастӣ» ва «Дар зарурати амали ҳандаса»-и ӯ қоидаҳои ҳисоб барои ҳар гуна доира -и дилхоҳ, муайян кардани андозаҳои кунҷии Офтобу Моҳ, фосилаву бузургии сайёраҳо ва ғ.
Берунӣ дар «Китобу таҳдид ниҳоётии-л-амокин ли тасҳеҳи масофоти-л-масокин» навишта, ки Абулвафои Бузаҷонӣ соли 977 дар Бағдод ва худаш дар Хоразм падидаи кусуфи Офтобро дидаву санҷида, натиҷаи мушоҳидаҳоро муқоиса кардааст.
Ал-Фарғонӣ ва Аббос ибни Ҷавҳарӣ – намояндагони улуми риёзӣ дар Байтулҳикма ба таҳқиқи муодилаҳои дараҷаи ду, ададҳои сода, решаҳо ва ғ.
Абдулҷалили Сиҷистонӣ дар бораи қитъаи махрут ва тақсими кунҷ ба се қисмат аз буриши доира ва ҳуҷлулӣ -ҳои баробартараф кашфиёти тозае кард, ки он минбаъд бо муодилаи мукааб ифода гардид.
Баъд аз хилофати Маъмун ба асоси далелҳои бисёре, аз ҷумла интиқол ёфтани маркази хилофат аз Бағдод ба Сомиро, фитнаҳои мазҳабӣ, ошӯбҳои сиёсӣ ва низомӣ дар қаламрави Аббосиён, душмании салҷуқиҳо бо муътазилиён ва ғорати Байтулҳикма сабаб шуд, ки ин муассисаи илмӣ зарари ҷуброннопазире бинад.
Нусхаи хаттии «Китобу-л-фусун-ал-ҳарбия» -и Ҳарсамии Шеъронӣ аз ёдгорҳои китобҳои Байтулҳикма мебошад, ки ҳоло дар китобхонаи Купарилӣ дар Туркия маҳфуз аст.
Ибни Ҳайсам дар бораи инкисори нур, ҳаракати мустақими нур, шаклҳои гуногуни оина, хусусияти линзаҳои барҷаста ва фурӯхамида, кунҷи инъикоси онҳо, назарияи қонуни шишаҳо ва дигар матолиби физикӣ таҷрибаҳои ҷолибе анҷом дода, ба омӯзиши нури Офтобу Моҳ пардохт ва собит кард, ки дар сурати 19 дараҷаи зери уфуқ расидани Офтоб шафақ аз байн меравад.
Дар Байтулҳикма 8 рисолаи Афлотун, 19 рисолаи Буқрот, 38 рисолаи Ҷолинус, осори Арасту, Уклидус , Батлимус тарҷума шуданд, ки «Ал-Миҷастӣ»-и Батлимус, «Усул»-и Уқлидус, аксари осори Афлотуну Арасту роҷеъ ба фалсафа, риёзиёт, мусиқӣ, асарҳои ҳиндӣ ва рисолаҳои дигар аз ҷумлаи онҳоянд.
Яке аз вижагиҳои асосии бадеҳагӯӣ дар он аст, ки матн бояд дар ягон мавзӯи мушаххас гуфта шуда, шахси дуюм бо гуфтору рафтор фикри шахси якумро тасдиқ ва ё рад менамояд.
Коллеҷи омӯзгории шаҳри Панҷакент бо қарори Шӯрои комиссарони халқи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон 1-уми сентябри соли 1930 таҳти рақами 125 ҳамчун курсҳои муаллим тайёр кунӣ таъсис ёфта, соли 1932 ба комбинати педагогӣ ва баъдтар ба омӯзишгоҳи педагогӣ табдил дода шудааст.
Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз моҳи октябри соли 1942 то соли 1944 омӯзишгоҳ баста шуда, ба ҷои он мактаби миёнаи махсуси авиатсионии шаҳри Одесса кӯчонида оварда шудааст.
Дар солҳои гуногун сарварии таълимгоҳро шахсони зерин ба уҳда доштаанд: Раҳимов , Раҳматов Фаттоҳ, Мамадҷонов Қобилҷон, Раҳматзода, Разиюлло Абдуллозода, М. Арслонов, А.Ҷӯраев, Н. Файзиев, О. Низомов, Қ.
То ин дам аз хатмкунандагони коллеҷ 3 академик, 60 профессор, 260 номзади илм, 19 нафар узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, 25 шоир, 5 ходими сиёсӣ, 1805 Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба воя расидаанд.
Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 ноябри соли 2012 Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент ба Коллеҷи омўзгории шаҳри Панҷакент табдил дода шудааст.
Солҳои 1942–1946 ҳамчун муаллими мактаби ибтидоии ба номи Крилови ноҳияи Колхозчиёни вилояти Ленинобод, 1947–1949 мудири қисми таълими мактаби миёнаи ба номи Крупскаяи ноҳияи Колхозчиён кор кардааст.
Дорандаи нишонаи сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», «Аълочии матбуоти ИҶШС», «Барои муваффақиятҳо дар соҳаи мактаби олии ИҶШС» ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон буд.
Бобо Худододов (тав. соли 1927, деҳаи Зериҳисори ноҳияи Панҷакент – ваф. 1991, ш. Душанбе), адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ , дотсент , аъзои Иттифоқи журналистони ИҶШС.
Фарқ дар он аст, ки баёнияҳои беизофа бо алоқаи ҳамроҳӣ пеш аз калимаҳои эзоҳшаванда омада, онҳоро аз ҷиҳатҳои унвонҳои ифтихорӣ, унвону дараҷаҳои илмӣ, рутбаҳои ҳарбӣ, мансаб, вазифа, суханони боэҳтироми муроҷиатӣ ва ғ.
шарҳ медиҳанд: Қаҳрамони Тоҷикистон Бобоҷон Ғафуров, акад. Муҳаммад Осимӣ, профессор Шарифзода, генерал Тошмуҳаммадов, лейтенанти калон Сафаров, президенти АИ Тоҷикистон Садриддин Айнӣ, ҷалолатмаоб Раббонӣ, устод Лоҳутӣ, муаллим Ҳусейнзода, рафиқ Олимӣ.
Азбаски баёнияҳои беизофа дорои як задаанд, бо исмҳои хосси шахс калимаи мураккаб сохтаанд: Ҳайитамин, Исмоилмирохур, Набиполвон, Қиличхалифа, Алисартарош, Ҳамдамфӯрма, Тамарахонум, Шарофатхола, Қодирамак, Мирзомуаллим.
тахаллус, лақаб: Аҳмади Дониш, Муҳаммадсиддиқи Ҳайрат, Тошхӯҷаи Асирӣ, Хусрави Деҳлавӣ, Муҳаммадҷон Шакурии Бухороӣ ва ғ.
ҳурмату эҳтиром ва бузургдошти шахс Акаи раис, ба ман сухан диҳед; Ҷаноби Президент, ба диёри мо ҳам қадам ранҷа намоед; Бигузор, донаи аввали кишти баҳориро бобои деҳқон ба замин пошанд;
Дар рафти тадқиқотҳо дар достонҳои назмию насрии шоиру нависандагони тоҷику форс басомади такроршавии алифбои тоҷикӣ ҳисоб карда шуд, ки бояд дар байни асарҳои муаллифон фарқият ёфта шавад, аммо натиҷаи дигар ба даст омад.
Яъне дар назар дошта шуда буд, ки агар такроршавии алифбои тоҷикӣ дар матнҳои гуногуни адибон ҳисоб карда шавад, қиматҳои гуногун мебароянд, вале дар натиҷа қиматҳои баровардашуда, бо ҳам хеле наздик ва монанд буданд.
Басомади алифбои тоҷикӣ байни худ мувофиқ меоянд, инчунин коэффитсиенти муносибати зич аст ва фарзияҳо барои натиҷаҳои оморӣ муҳимиятеро нишон доданд, ки ин асарҳои: Абулқосим Фирдавсӣ «Озармдухт» , Умари Хайём «Рубоиҳо» ва Садриддин Айнӣ: Шеърҳо мебошанд.
Дар байни онҳо қимати минималии коэффитсиенти муносибат, баробари 0,900 ва 0,967, дар байни «Маснавиҳо» — и Носири Хусрав ва «Масъуднома» — и Муъмин Қаноат ва байни «Масъуднома» — и Муъмин Қаноат ва «Манучеҳр» — и Абулқосим Фирдавсӣ аст.
Дуюм ҳисоб кардани коэффитсиенти муносибати басомади алифбои тоҷикии ҳамаи мувофиқатии ҷуфтии асарҳо ва сеюм тафтиши фарзияҳо барои коэффитсиентҳои муносибати ба даст омада.
Ҳамчунин басомади такроршавии алифбои тоҷикӣ ҳам аз рӯи садонокҳо ва ҳам аз рӯи ҳамсадоҳо дар алоҳидагӣ, ҳамчунин дар якҷоягӣ ҳисоб карда шудаанд.
Хулоса: Тадқиқотҳои аввалин барои ҳисоби басомади вохӯрии алифбои тоҷикӣ дар кори зерин оварда шудааст, лекин боз дар тадқиқоти дигар муқаррар карда шуд, ки басомади вохӯрии алифбои тоҷикӣ дар асарҳои классикон ва асарҳои адибони муосир аз мушоҳидаи оморӣ фарқ накунандааст,.
Аз ҳамин ҷо дарк кардан мумкин аст, ки шоиру нависандагон дар асарҳои худ, аз замони пеш то ҳозир хеле кам калимаҳои навро дохил кардаанд, яъне калимаҳои куҳна бисёртар истифода шудаанд.
Ин натиҷаҳо онро мефаҳмонад, ки калимаҳои нави бегона, калимаҳо тарҷумашудаи хоси забони тоҷикӣ набуда, калимаҳои нави пайдо шуда ва ё ин ки калимаҳои замонавӣ бисёртар ба газетаҳо ва маҷаллаҳо дохил шудаанд, онҳо калимаҳои хоси забони тоҷикиро ба як миқдори муайян аз даст додаанд, зеро истифодаи дигар калимаҳо миқдори муайяни фоизнокии фарқкунандаро дар калимаҳо каме бисёртар нишон дод.
Зимни тавсифи наводири шаҳрҳову қавмҳо муаллиф оид ба захираҳои табиии минтақаҳо (Мовароуннаҳр, Хуросон, Ҳиндустон, Миср, Сурия, Ироқ, Алҷазоир, Рум, Қафқоз, Поволжия ва ғайра) тавақкуф намудааст.
Дар боби дуюм дастовардҳои ситорашиносӣ оид ба бурҷҳои дувоздаҳгона ва сайёраҳои Моҳ, Миррих, Зуҳра, Муштарӣ, Зуҳал ва «наводир»-и онҳо ҷамъбаст гардидаанд.
Тавсифи «иқлими аввал» аз маълумот оид ба арзу тӯл ва ҳудуди самтҳои дунё – Шарқ, Ғарб, Шимол, Ҷануб ва тасвири «наводир»-и моддию маънавии шаҳрҳову минтақаҳо – аз Ҳабаш то ба ҷазираҳои Рамну Райҳи Баҳри Чин оғоз ёфтааст.
Зимни тавсифи ҷуғрофиёии шаҳру минтақаҳои мазкур баъзан достону ривоятҳои ҳамосӣ ва мардумӣ оварда шудаанд, ки яке аз онҳо тасвири сафари баҳрии Искандари Мақдунӣ ба канори олам – Баҳр-ул-муҳит мебошад.
Муаллиф дар «Аҷоибу-л-арз» ҳангоми тавсифи шаҳрҳои Мовароуннаҳр – Бухорову Самарқанд, Шошу Хуҷанд ва ғайра тафсилоти аҷиби афсонавӣ ва таърихӣ-этнографӣ оварда, аз таърихи катибаҳои Арванду Бесутун ва Дамованди Эрон низ сухан рондааст.
Ў аъзои Шўрои табъу нашри донишгоҳ, аъзои Шўрои илмии факултаю донишгоҳ, куратори гурўҳҳои таълимиро дар солҳои гуногун ба ўҳда дошта, дар тарбияи ҷавонон ҳиссаи арзанда гузоштааст.
Барои иштироки фаъолонааш дар ҳаёти ҷамъиятии факулта ва донишгоҳ Чориев У. бо “Ифтихорнома” –ҳо ва “Раҳматнома” –ҳои Раёсати донишгоҳ, бо фармоиши ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ 730 аз 22.12.2021 бо медали ҷашнии “ДДОТ ба номи С.Айнӣ – 90 сол” мукофотонида шудааст.
Чориев У. дар солҳои гуногун аъзои Шӯрои диссертатсионии К 737.001.02 назди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ва аъзои Шӯрои диссертатсионии К 047.007.01 назди Институти математика ба номи А.Ҷӯраеви Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон буда, ба 6 нафар унвонҷӯ оппонент буд.
Мутобиқи иттилои Низомулмулк дар Дарбори Сомониён тартибу низоми хосе ҷиҳати омода кардани ғуломони муҳофиз ҷорӣ будааст ва ғуломонро ба андозаи дараҷаву собиқаи хидмат ва шоиста буданашон батадриҷ зина ба зина вазифа медоданду қадрдонӣ мекарданд.
Соли ҳаштум хаймаи шонздаҳмехӣ ва 3 ғуломи навхарид ба ӯ медоданд ва ӯ васоқбошӣ унвон мегирифт, кулоҳи намадини симкашидаву қабои канзӣ ба ӯ мепӯшонданд ва ҳар сол мартабаи ӯ меафзуд, то хайлтош мешуд ва агар шуҷоату ҳунару шоистагии ӯ меафзуд, ба ҳоҷибӣ мерасид ва пас аз 40-солагӣ ӯро амирӣ медоданд ё ҳокими вилояте таъйин мекарданд.
Амирони сомонӣ хидмат ва вафодории амири ҳарасро хуб қадрдонӣ мекарданд, чунончи Исмоили Сомонӣ барои ғуломаш Симои Кабир дар Ҷӯйи Мӯлиёни Бухоро хона ва бӯстонсаро бино карда буд.
Бархе аз ғуломони Дарбор дар охирҳои рӯзгори Сомониён пас аз ба мансабҳо расида дорам шудан, даст ба дасиса, фитна ва исёнҳо зада, мӯҷиби таназзули Давлатдории Сомониён гардиданд.
Таъсири онҳо нисбат ба аналгетикҳои наркозӣ суст буда, асосан зимни дарде, ки дар натиҷаи газаки узву бофтаҳои гуногун (дарди дандон, дарди газаки бандҳо, мушакҳои скелет, неврит ва ғайра) пайдо мешаванд, самарабахш аст.