polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ҳангоми гоммоз ҷойҳои осебёфтаи рустанӣ доғ пайдо карда, дар танаю пӯстлохи дарахтон ғурриҳо пайдо мешаванд, аз роғи кафидаҳо шилми зардранг ё хокистарӣ шорида зуд мехушкад.
Гоммози рустаниҳои ситрусӣ касалии маъмул буда, бинобар зиёдии намӣ, захм бардоштани танаи дарахт, чуқур ва наздик шинондани ниҳолҳо, норасоии ҳаво, обмонии номураттабу барзиёд пайдо мешавад.
Таваллуд Ҳотиф дар нимаи аввали қарни дувоздаҳум иттифоқ афтодаву дар он шаҳр ба таҳсили риёзиву ҳикмат ва тиб пардохтаву гуё дар ин фунун аз маҳзари Мирзо Муҳаммад Насири Исфаҳонӣ истифода кард ва дар шеър низ Муштоқро роҳнамову устод худ ихтиёр намудааст.
Ҳотиф дар ҷавонӣ ба шеъргуи пардохт ва дар тули зиндагӣ ороми худ аз мадҳи шоҳон ва руй овардан ба дарбори салотн худдорӣ кард ва бештар ба мутола ва ҳикмату ирфон машғул буд.
Вай аз сабки шуарои мутақаддим форс бавижа Ҳофиз ва Саъдӣ пайрави мекард ва табъи худро дар сурудани тамоми қолабҳо шеърӣ махсусан ғазал, қасида ва рубоӣ, тарҷеъбанду таркиббанд озмудааст.
Шуҳрати умдаи Ҳотф ба сабаб шоҳкории бузурги адабии ӯ аст, к дар он хам аз лиҳози ҳусну таркиб алфоз ва ҳам аз лиҳози тавсифи маъонӣ доди сухан додааст.
Бино ба маълумоти сарчашмаҳо ҳанӯз дар замони дар ҳаёт будани Абдулқодири Гелонӣй пайравонаш Алӣ ибни Ҳаддод тариқаи вайро дар Яман, Муҳаммад Батоиҳӣ дар Сурия, Муҳаммади Абуссамад дар Миср интишор додаанд.
Муридони Абдулқодири Гелонӣ ӯро Шайхурраиси рӯҳонии худ мешумориданд, дар ҳаққи ӯ бисьёр ривоятҳо бофта, муассиси тариқаташонро ба дараҷаи худоӣ расондаанд.
Умдаи омӯзаҳои ин тариқат, ҳамон таълимотест, ки Сайид Абдулқодири Гелонӣ дар китобҳои худ марқум намуда ва меҳвари онҳо, «пойбандӣ ба китоб ва суннат» аст; чунонки худи Гилонӣ мегӯяд:
Шабе, ки дар миёни осмону замин ва башарият бо олами улвӣ ва фариштагон робитаи бевоситае барқарор гардид ва дар он нузули Қуръон бар дили поки охирин паёмбари Худо ҳазрати Муҳаммад оғоз гардид.
Дар Тарчумону-л-Қуръони Ҷурҷонӣ шаби Қадр шаби андоза кардани корҳо гуфта шуда ва соҳиби Кашшофу истилоҳоти-л-фунун оварда: Шаби Қадр шабест бо иззату шараф, ки ҳар кас дар он тоат кунад, азизу мушарраф гардад ва дар ат-Тафҳими Берунӣ омада: Ва андар моҳи Рамазон лайлатулқадр аст, он-к ҷалолат ӯро ба шабҳои тоқи даҳаи пасин ҷӯянд.
«Мо ин -ро дар шаби Қадр нозил фармудем ва ту чӣ донӣ, ки шаби Қадр чист? Шаби Қадр, бешак, аз ҳазор моҳ беҳтар аст. Фариштагон ва Рӯҳ дар он шаб барои ҳар коре ба амри Парвардигорашон фуруд меоянд он то дамидани субҳ салому осоиш аст».
Ин сураи Қуръон бо номи «Қадр» номгузорӣ ва барои баёни фазилатҳои шаби Қадр нозил гардидааст, шабе, ки алтофи бепоёни Парвардигори олам бар бандагони рӯзадораш фуруд меоянд ва онҳоро дар зери пӯшиши лутфу навозишҳои худ қарор медиҳад.
Шаби қадр, лайлатулқадр — шаби муайяншавии тақдир, ғолибан шаби 27-уми моҳи Рамазон, ки беҳтарин шаб барои ибодат медонанд ва он шаб дуову ибодат зуд иҷобат меёбад.
Оид ба таҳлили бонизоми идораи истеҳсолоти саноатӣ дар шароити иқтисоди бозоргонӣ, консепсияи таҳия ва такмили идораи истеҳсолоти кишоварзӣ, ҷанбаҳои минтақавии сиёсати хазинадорӣ ва дигар масъалаҳои иқтисодӣ беш аз 100 таълифот, аз он ҷумла 38 китоб, 8 рисола ва зиёда аз 60 мақолаи илмӣ ба табъ расондааст.
Михаэл пас аз хатми Донишгоҳи давлатии Маскав дар соли 1950 ба Тоҷикистон омада, дар Сталинобод ба корҳои тадқиқотӣ дар доираи барномаи Академияи илмҳои Тоҷикистон машғул шуд.
Солҳои 1950-1953 дар аспирантураи Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна хонда, фаъолияти минбаъдааш пурра дар Институти давлатии педагогии Хуҷанд гузаштааст, вазифаҳои сармуаллим, дотсенти кафедраи таърих , мудири кафедраи таърихи СССР , профессори кафедраи таърихи халқи тоҷикро Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров адо кардааст.
Аз муаррихони пурмаҳсули тоҷик маҳсуб меёбад, зиёда аз ҳаштсад асару мақолаи илмӣ, илмӣ-методӣ, илмӣ-оммавӣ, публисистӣ навиштааст, ки масоили барқарор ва мустаҳкам гардидани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон, амалӣ гардондани сиёсати миллии ҳизб ва давлати шӯравӣ дар ҷумҳурӣ, инкишофи маорифи халқ ва инқилоби маданӣ дар Тоҷикистон ва ғайраро фаро гирифтаанд.
Муаллифи китобҳои дарсӣ аз фанни «Таърихи халқи тоҷик» аст, дар таълифу таҳрири бисёр китобҳо, аз ҷумла «Очеркҳои таърихи Партияи Коммунистии Тоҷикистон» ширкат варзидааст.
Соли 1864 байни донишгоҳҳои Оксфорд ва Кембриҷ нахустин мусобиқаҳои Варзиши сабук баргузор гаштанд, ки минбаъд ба мусобиқаҳои дуҷонибаи анъанавии ҳарсола табдил ёфтанд.
Варзиши сабук дар ИМА аз соли 1868 инкишоф ёфта, ба зудӣ дар донишгоҳҳо васеъ паҳн шуд ва ин замина муҳайё кард, ки варзишгарони амрикоӣ дар солҳои баъдӣ дар ҷаҳон мавқеи пешбарро ишғол намоянд.
Солҳои 1880–1990 дар бисёр мамлакатҳои ҷаҳон ассотсиатсияҳои дӯстдорони Варзиши сабук ташкил карда шуд, ки клубҳои алоҳида, лига ва мақомоти олии ҳуқуқпайдокарда оид ба Варзиши сабукро муттаҳид мекарданд.
Мақоми олии роҳбарикунандаи Варзиши сабук Ассотсиатсияи байналмилалии федератсияҳои варзиши сабук мебошад, ки соли 1912 ташкил карда шудааст ва 212 федератсияи миллиро муттаҳид менамояд .
Бо ташаббуси АБФВС мусобиқаҳои Варзиши сабук аз рӯйи барномаи Бозиҳои олимпӣ , Чемпионати ҷаҳон дар толорҳои варзиш , Чемпионати Аврупо дар варзишгоҳҳо , Чемпионати Аврупо дар толорҳои варзишӣ , Ҷоми ҷаҳон дар варзишгоҳҳо доир карда мешаванд.
Мусобиқаҳо оид ба ҳама намудҳои Варзиши сабук, ғайр аз марафон, гашти варзишӣ ва бисёрҳарба, якчанд давраро дар бар мегиранд: муайянкунӣ, 1/4-финалӣ, 1/2-финалӣ.
Варзиши сабук яке аз намудҳои асосии варзиш буда, шахсро чусту чолок, ҷасуру моҳир, тавонову бақувват мегардонад ва барои саломатӣ, дуруст инкишоф ёфтани ӯ аҳаммияти бузург дорад.
Варзиши сабук дорои намудҳои хосси гуногун (давидан ба масофаҳои гуногун, гашти варзишӣ, ҷаҳидан ба дарозӣ ва баландӣ, найзапартоӣ, дискпартоӣ, гурзпартоӣ, бисёрҳарба) буда, аксари онҳо шакли оммавӣ гирифтаанд ва ба барномаҳои Бозиҳои олимпию чемпионатҳои ҷаҳон дохил карда шудаанд.
Марказ дар заминаи Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодии Вазорати иқтисоди Ҷумҳурии Тоҷикистон созмон дода шудааст, ки он дар навбати худ аз Институти илмию тадқиқотии иқтисод ва тарзҳои иқтисодию математикии банақшагирӣ бо маркази ҳисоббарии Госплани ҶШС Тоҷикистон, ки соли 1971 мутобиқи Қарори Кумитаи давлатии ИҶШС оид ба илм ва техника аз 13 апрели соли 1971 ташкил карда шуда буд, аз нав сохта шудааст.
Аз 18 апрели соли 2003 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Тартиб ва сохтори нави Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шуд.
Дар фаъолияти худ Марказ Конститутсия ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Фармонҳо, Қарорҳо ва Амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро зери роҳбарии хеш мегирад.
Номгӯи мавзӯъҳои корҳои илимю тадқиқотии Марказ аз тарафи Шӯрои ҳамоҳангсозии корҳои илмию тадқиқотӣ дар соҳаи илмҳои табиӣ, техникӣ, тиббӣ, гуманитарӣ ва иҷтимоии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешавад.
Натиҷаҳои тадқиқоти Марказ ба Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Шӯрои ҳамоҳангсозӣ фиристода мешавад.
Ба ҳайати Шӯро роҳбарон, олимони варзида ва кормандони Марказ, ҳамчунин олимони варзида ва кормандони Академияи илмҳо, мактабҳои олӣ, дигар вазорату идораҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил мешаванд.
Марказ бо мақомоти ҳокимияти давлатӣ, созмонҳои байналмилалӣ, хазинаҳои гуногун ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ҳамкорӣ намуда, дар ҷумҳурӣ ва берун аз он робитаҳои зиёди илмӣ дорад.
Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон — созмони давлатии иттилоотию таҳлилӣ аст ва вобаста ба тасдиқи сохтори нави Дастгоҳи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади баланд бардоштани сифат ва фаъолият дар таъмини иттилоотию таҳлилии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда шудааст.
Пас аз интихоби амалиёт ва гирифтани маблағ банкомат маълумоти гирифтаро, ки дар саҳифаи магнитӣ – ПИН-коди амалиёти дархостшуда ворид шудааст, аз рамз хориҷ карда, маълумотро ба маркази равандии бонк – эквайер интиқол медиҳад .
Аз ҷумла дар Бонки давлатии амонатгузории ҶТ – «Амонатбонк» аз декабри 2011 пардохти нафақа тавассути кортҳои бонкӣ оғоз гардида, минбаъд ҳамаи нафақагирони ҷумҳурӣ маблағҳояшонро аз банкомат мегиранд.
Банкомт — дастгоҳи худкоре, ки барои пардохти саривақтии пули нақд (дар робита бо суратҳисоби бонкии шахсии муштариён тавассути компютер сурат мегирад), табодули асъори хориҷӣ, таҳияи санадҳо оид ба амалиётҳо бо истифода аз кортҳои бонкӣ, додани маълумот дар бораи суратҳисоби мизоҷ, амалисозии пардохтҳои ғайринақдӣ ва ғайра хидмат мекунад.
Бино бар маълумоти қадимтарин маъхаз дар бораи ӯ “Мачмал-ул-фасех»-и Хавоф номи ӯ Саъдуддин аст ва дар чанд маврид аз нусхаи куллиёти Назори марбут ба соли 837- и ҳичри, ки дар Ленинград маҳфуз аст, номи шоир Саъдуллоҳ валди Назори ал-Қаҳистонӣ омадааст.Назори тахаллуси шоирии ӯст ва Саъдуддин унвони хонадонии онҳост. Аз ин рӯ дар дарбори шоҳон барои фарқи байни шоир ва дигарон Назориро “Саъди акбар” мегуфтанд, ки инро шоир дар “Сафарнома”-аш қайд кардааст.
Назорӣ аз давраи чавонӣ ба тартиб додани як девон кӯшиш мекард ва соли 678 моҳи шаввол, вақте ки ба Табрез меояд, бар рикоби Шамсиддин соҳиби девони хубе гашта,дар рикобаш якчанд мадҳ кардааст.
Аз рӯи маълумоти сарчашмаҳо баъди якчанд сафар аз ҷумла сафари Табрез ба Қаҳистон бармегардад ва дар ин вақт соҳиби се фарзанд - Нусрат, Шаҳаншоҳ, Муҳаммад мегардад.
Девони ӯ иборат аст аз қасида, ғазал, таркибот, тарчеот, қитъа, маснавиҳои “Дастурнома” дар баҳри мутақориб, “Адабнома”, “Сафарнома” дар баҳри рамали мусаддаси мақсур, аз Хусрав ва Ширин, мунозираи рӯзу шаб ва мактуботи манзум иборат аст.
Ассистенти кафедраи терапияи госпиталӣ , мудири кафедраи терапияи факултавӣ , мудири кафедраи терапия бо курси бемориҳои касбии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино кор кардааст.
Таҳқиқоташ ба масъалаи тибби баландкӯҳ, бемориҳои касбӣ, гематология, хусусиятҳои эпидемиологияи инкишоф ва ҷараёни пневмокониозҳо дар шароити Тоҷикистон оиданд.
Дар натиҷаи актиномикоз кори узвҳои ҷавфи шикам ва шуш вайрон мегардад; дар мавриди куҳна шудани беморӣ иллат аз дарун ба рӯи пӯст гузашта носурҳоро ба вуҷуд меоварад.
Акклимантизатсияро омилҳои муҳити табиӣ ба вуҷуд меоваранд, ки аз шароити маҳали пештара хеле фарқ мекунанд, масалан, ҳарорати баланд ва паст, сернамӣ, хушкӣ, афканишоти ултрабунафши кам ё барзиёд, фишори атмосферии паст ё баланд ва ғайра.
Айёми ба шароити нави иқлимию географӣ одат кардани инсон, ғайр аз равандҳои биологӣ, ҳамчунин омилҳои иҷтимоию иқтисодӣ (шароити меҳнат ва маишат, сифати хӯрок, либос, истиқоматгоҳ ва ғайра) аҳамияти калон доранд.
Акклимантизатсия ва мутобиқат дар шароити душвори табиӣ, масалан, дар Шимоли Ақсо, Антарктида, ки мумкин аст баъзе носозгориҳои фаъолиятиро ба вуҷуд оваранд, бошиддат мегузарад.
Дар рафти акклимантизатсия фаъолияти организм тадриҷан устувор гашта, ба меъёри сокинони доимии кӯҳистон мерасад, вале суръати кашишхӯрии дил гардиши хун қадре суст, дараҷаи мубодилаи моддаҳои асосӣ паст мешавад.
Ҳамчунин сохтмони маҳалҳои аҳолинишин ва манзил бо назардошти хусусиятҳои иқлим, таъмини аҳолӣ бо либоси мувофиқ, ташкили дурусти тағзия ва низоми обнӯшӣ, пешгирӣ намудани оқибатҳои норасоӣ ё барзиёдии радиатсияи ултрабунафш, риояи низоми мутобиқи меҳнат, маишат ва истироҳат аҳамияти калон дорад.
Аксар рустаниҳои мазрӯъ, масалан, хелҳои зиёди гандум, наск, нахӯд, кӯчати себ, олуча ва олуболу, лӯбиё, ҷуворимакка, навъҳои мазрӯи каду, пахтаи дарознах, картошка, помидор, тамоку, дарахти ҳино, рустаниҳои ситрусӣ, шолӣ, найшакар, бодиринг ва бодинҷон аз Закавказия, Америка, Хитой, Индонезия, Ҳиндустон ба Европа ва дигар ҷойҳо бурда шудаанд.
Бо мақсади Акклимантизатсия чунин усулҳои агротехникиро ба кор бурдан мумкин аст: чеканка, пайванд, кандани нӯги навдаҳои рустанӣ, обмонӣ, андохтани нуриҳои минералӣ ва ғайра.
Дар акклиматизатсияи чорво ғайр аз омилҳои табиӣ, омилҳои хоҷагӣ (таркиби химиявии хӯроки чорво, дараҷаи хӯрокдиҳӣ, парвариш, нигоҳубин, пешгирии касалӣ, корҳои зотпарварӣ ва ғайра) низ мавқеи калон доранд.
Барои акклимантизатсияи оқилонаи чорво на фақат шароити обу ҳавои ҷойи навро ба назар гирифтан даркор аст, балки ҳайвони овардаро бо хӯроки мувофиқу серғизо, бошишгоҳ ва шароити хуби нигоҳдорӣ низ таъмин намудан лозим мебошад.
Ба қавли Абдуллоҳи Ансорӣ , Дақёнус ҳаргиз бемор намешуд ва аз мутакаббирӣ даъвои худоӣ карда, ҳар касеро, ки ба худоии ӯ иқрор намешуд, ба қатл мерасонид.
Ҳамчунин таъбири «аҳди Дақёнус» ё «даври Дақёнус» киноя аз замони фишору таъқибот, даврони худраъйиву яккатозии худкомагон ва гузаштаи хеле дуру замонҳои қадим ва аҳди бостон аст.
Мардум агар ҳар бор қадимиву куҳнагии ягон шайъ ё матлабу мавзӯеро исбот кардан бихоҳанд, бо танзу шӯхӣ ба аҳди мазкур ишора карда, мегӯянд, ки марбут ба аҳди Дақёнус аст.
Дақёнус, Дақюс — дар ривоятҳои масеҳӣ ва исломӣ подшоҳи мушрику ситамгарест, ки мардумро ба бутпарастӣ водор карда, яктопарастонро бераҳмона таъқиб менамуд ва зери фишору ситам қарор дода буд.
Пажӯҳишаш бобати томографияи магнитӣ-резонансӣ ва истифодаи он дар табобати сутунмуҳра, ҳароммағз, захми гурда, заъфи рагҳои дили кӯдакон ва ғайра шоистаи ситоиш аст.
Чунончи ҳамаи амшоспандон дорои ду ваҷҳ: маънавӣ ва заминӣ ҳастанд ин амшоспанд дар ҷаҳони маънавӣ намояндаи қудрат ва шаҳриёрӣ муттаалиқи Аҳурамаздо ва дар замин нигаҳбон ва фулузот мебошад.
Ҷашни Шаҳриёргон оташҳои хонагӣ маҳсуб мешуд, мардум дар хонаҳо оташ меафрӯхтанд ва ситоиши худованд ва шукри неъматҳои ӯ мегузориданд, дар хонаҳои ағлаб меҳмонӣ барпо карда ва хурокҳо матнуъ ва вижа тадурук мебинанд, Дар бомҳо низ шамъ меафрӯхтанд, аммо мутаасифона бақо ё ин ҷашн миёни зардуштиён фаромушшуда баъзе аз хонадонҳои қадим дар Кирмон ба гунаи маҳдуд ё ин ҷашнро баргузор менамоянд.
Дар асоси гуфтаҳои “Шоҳнома”, ва “Бурҳони қотеъ” гузоришҳои муаррихони юнонӣ ва эронӣ дар бораи Куруш, метавон эҳтимоли заиф дар бораи ойини Дороб ва Курушро пеш кашид .
Дар системаи мутамарказонидаи китобхонаҳои пойтахт соли 1992 панҷ филиал-китобхонаи бачагона ва 23 филиали китобхонаҳои калонсолон амал менамуданд, ки онҳо ба 49884 нафар хонанда хидмат мерасониданд.
Бинои сеошёна бо утоқҳои барҳавои корӣ ва толори васеи хониш ба китобдорон имкон медиҳад, ки ба хонандагон хидматрасониро ҳаматарафа беҳтар намоянд, намоишҳои китоб, шабҳои адабӣ, конференсияву суҳбатҳои хонандагон, вохӯриҳо бо одамони шуҳратманд, адибону фарҳангиён ва дигар чорабиниҳоро дар сатҳи баланд гузаронанд.
Соли 1934 китобхона аз шаҳрҳои Тошканду Самарқанд китобҳои зиёде харидорӣ намуд ва теъдоди китобҳои китобхона ба 16 ҳазор нусха, шумораи хонандагони доимии он ба 601 нафар расид, ки 255 нафарашон мактаббачагон буданд.
Дар солҳои соҳибистиқлолии Тоҷикистон бо дастгирию маблағгузории Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ва кӯшиши кормандони муассиса вазъи китобхона тадриҷан беҳтар ва хазинаи он пур гардид.
Китобхона ҳамасола мунтазам ва ба муносибати ҷашнҳои миллӣ, чорабиниҳои муҳимми давлатӣ, санаҳои муҳимми таърихию фарҳангӣ, ҷашнҳои солгарди адибон ва абармардони миллати тоҷик намоишҳои китоб, маҳфилҳои адабӣ, конференсияи хонандагон, суҳбатҳо, вохӯриҳо ва ғайра баргузор менамояд.
Масалан, дар шаш моҳи аввали соли 2014 китобхона 685 чорабинӣ, аз ҷумла 213 намоиши китоб, 25 вохӯрӣ бо намояндагони илму адаб, 4 конференсияи хонандагонро ташкил намудааст.
Барои 1 кг чак-чак ин чизҳо лозиманд: барои хамир 3 истакон орди гандум, 4 дона тухм, 2 қошуқ равған, 2 қошуқ шакар, 0,5 истакон шир, 0,5 қошуқча намак; барои шарбат - 1 истакон асал, 1 истакон шакар; барои ородиҳӣ - 1 қошуқ чормағзи реза ё мағзи писта, ё худ 50г карамели рангоранг; барои бирён кардани угро - 500 г равғани рустанӣ.
Барои тайёр кардани якто чунин чак-чак 1 кг орд, 10 дона тухм, 0,5 қошуқча содаи хӯрокӣ, 0,5 қошуқча намак, 1кг асал, 1 истакон шакар ва 1,5 кг равғани маска ё равғани пахта лозим аст.
Вобаста ба иқлиму тарзи зиндагӣ меъморони муосир дар сохтмони хонаҳои истиқоматии бисёрқабата аз ҷузъиёти Айвонҳои маъмулӣ истифода намуда, шакли онро тағйир додаанд ва мутобиқи ансамбли умумии биноҳои микрорайонҳо сохтаанд; 3) дар меъмории мардуми Эрон намоҳои умқии пайконии пештоқҳо -ро низ Айвон мегӯянд.
Дар адабиёти космографӣ, тибқи ақидаи муаллифонаш, бояд зуҳуроти тамоми воқеаҳои табиат дар алоқаи диалектикӣ бо кайҳон ва инсон ба таври илмию бадеӣ тасвир мешуд.
Адабиёти космографӣ, баробари маълумоти адабиёти таърихию ҷуғрофӣ ва этнографӣ, ситорашиносӣ , табиатшиносӣ ва тибби амалиро, ки ба таҷрибаи олимони давраҳои гуногуни Шарқ ва сарчашмаҳои ҳиндию юнонӣ ва эронию арабӣ асос ёфтаанд, дар бар мегирад.
Асарҳои космографӣ, маъмулан, бо харитаҳои географии шаҳру манзараҳои табиат, тасвири қасру қалъаҳо, бутхонаҳо, инчунин бо минётураҳое, ки дар онҳо акси одамон, ҳайвонот ва рустаниҳо кашида шудаанд, зинат меёфтаанд.
Авиатсияи кишоварзӣ хусусан барои нест кардани ҳашароти зараррасон, касалиҳои киштзори пахта, ғалладона ва лаблабуи қанд аҳамияти калон дошта, самаранокии меҳнатро баланд мебардорад, ба баргу пояи рустаниҳо осеб намерасонад, заминро сахт намекунад ва ҳангоми зарурат доруро ба қитъаҳои дигар мепошад.
Истифодаи Авиатсияи кишоварзӣ душвориҳо низ дорад; дар ҳавои номусоид ва дар маҳалҳое, ки хати баландшиддати барқ мегузарад, корбасти Авиатсияи кишоварзӣ имконнопазир аст.
Авиатсияи кишоварзӣ — тайёра ва чархболҳои махсусеро гӯянд, ки барои иҷрои корҳои гуногун, масалан, аз касалӣ ва ҳашароти зараррасон муҳофизат намудани рустанӣ, нест кардани алафҳои бегона, аз дарахт ва буттаҳои номатлуб тоза кардани алафзору чарогоҳ, резондани барги пахта, кишти алаф, шолӣ, кашондани моҳичаву чӯҷаҳо, қисмҳои эҳтиётии мошинҳои кишоварзӣ, расондани ёрии тиббӣ ва ветеринарӣ, маҳв кардани ҳашароти касалиангез истифода мешаванд.
Даҷҷол бар асоси ҳадиси Ҷассоса дар Саҳеҳи Муслим -119) ҳоло дар ҷазирае занҷирбанд аст ва бино ба фармудаи баъзе аҳодис аз сарзамини машриқ ва савори дарозгӯше хуруҷ ва даъвои худоӣ мекунад.
Вай аъвар аст — танҳо як чашм — чашми рост дорад, ки аз ҷояш ба мисли донаи ангур берун баромадааст ва дар байни чашмон — пешонааш бо ҳарфҳои муқаттаа ، ، яъне кофир навишта шудааст.
Дар хабар аст, ки Даҷҷол ду наҳр: наҳри обе ба нишонаи биҳишт ва наҳре аз оташ бо номи дӯзах ба ҳамроҳ дорад, ки дар асл он наҳри об дарвоза ва ё гузаре ба сӯи дӯзах ва он наҳри оташ нуқтаи убуре ба биҳишт ва ё он наҳри об дӯзах ва он наҳри оташ биҳишт бошанд, ҳар касеро, ки вай бо номи биҳишт ба он наҳри об партояд, ба дӯзах равад ва ҳаркиро ба наҳри оташ афканад, ба биҳишт равад.
Даҷҷол ба мисли борон ва ё абре, ки онро бод бо суръат ба пеш мебарад, дар муддати бақои худ ба тамоми ободиҳои рӯи замин сар мекашад ва мардумро даъват мекунад, ба ҷуз ду шаҳри Макка ва Мадина, ки тамоми дарраҳо ва гузаргоҳҳои мунтаҳӣ ба онҳо бо дастаҳое аз фариштагон муҳофизат мешавад ва ҳамин ки Даҷҷол ба онҳо наздик шавад, фариштагоне бо шамшерҳои бараҳна ба сӯи вай бароянд ва ӯро боздоранд.
Ҳамон гуна ки дар ҳадиси Ҷассоса дар Саҳеҳи Муслим -119) омада, яке аз саҳобагони киром бо номи Тамими Дорӣ Даҷҷолро дар яке аз ҷазоир ба дайре занҷирбанд дида, ки ҷонваре пашмина бо номи Ҷассоса дар атрофи он ҷазира ба таҷассуси ахбор барои вай машғул аст ва пас аз бозгашт достони ӯро ба паёмбар нақл кардааст, вале ҷои вай ба таври дақиқ дар ривоятҳои Суннат баён нагардида ва танҳо ба хуруҷи вай аз машриқ ишора шудааст.
Вай дар муддати чиҳил рӯз дунёро аз куфру бединӣ ва зулму ситам пур месозад ва барои таъйиди даъвати худ корҳои хориқулодае ба мардум нишон медиҳад, он гоҳ Исо дар манораи сафед дар шарқи шаҳри Димишқ нузул менамояд ва вайро дар назди дарвозаи Лудди Шарқӣ — минтақа ва ё шаҳраке дар Шом ба ҳалокат мерасонад.
Эътиқод ба хуруҷи Даҷҷол, ҳамон гуна ки расули Худо фармуда, ҷузъи ақоиди динии пайравони тамоми адёни осмонӣ аст ва назди тарсоён ба Антихрист, ки дар муқобили Исои Масеҳ аст, шинохта мешавад.
Даҷҷол — бар асоси фарҳанги маодшиносии ислом шахси фиребгаре, ки дар охири замон пеш аз фаро расидани рӯзи қиёмат ва қабл аз нузули Исо хуруҷ ва мардумро ба қабули худоии худ ва рӯй гардонидан аз дини Ислом даъват мекунад ва вайро Масеҳи Даҷҷол низ гӯянд.
Маҷмаи фиқҳи исломӣ дар нишасти давраи ҳаждаҳу­ми худ пас аз баррасии масъалаи синни булуғ ва таъсири он дар боби таколифи шаръӣ дар таъйини синни булуғ қарори зеринро ба тасвиб расонд:
Бо таваҷҷуҳ ба ин ки булуғ ба рушди ҷисмонӣ ва расидани шахс ба марҳалаи синнусолие иртибот дорад, ки дар он нерӯи зеҳнӣ ва қобилияти идрокаш ба камол мерасад, булуғи табиӣ дар масоили так­лиф ба ибодатҳо, ё бо зуҳури нишонаҳое, ки ба он далолат мекунанд ва ё бо рушди синнусолӣ собит мешавад, ки он бо камоли понз­даҳсолагӣ аст.
Ба иҷро баровардани ҷазои ҳад ва ё қисос бар нобо­лиғ ҷоиз нест, вале таъдиб ва таъзири ӯ бо ҷазоҳое, ки ба марҳалаи синнусолиаш муносиб бошанд, ҷоиз аст.
Аз ноболиғ ҷавобгариҳои молӣ, ба монанди замонати талафдодаҳо ва пардохти диятҳо, ҳамон гуна ки дар шаръ муқаррар гардидааст, ба ҳеч ваҷҳ соқит намешаванд.
Аҳаммияти мавзӯи булуғ дар фиқҳ ва ҳуқуқи исломӣ дар он аст, ки шахс пас аз расидан ба он марҳалаи синнусолӣ шаръан мавриди хитоби паёмҳои дин қарор мегирад, соҳибҳуқуқ мегардад, тасарруфоти шахсиаш ва ҳамчу­нин дигар аҳкоми шаръӣ дар ҳаққаш эътибори қонунӣ пайдо мекунанд.
Барои булуғ марҳалаи синнусолие муайян шудааст, ки мар­зи поёнии он барои писар синни дувоздаҳсолагӣ ва барои духтар нуҳсолагӣ ва марзи болоии он барои писар синни ҳаждаҳсолагӣ ва барои духтар ҳабдаҳсолагӣ ба шумор меравад.
Ба ин маъно, ки булуғ ба таври умумӣ метавонад дар писарон аз синни дувоздаҳсолагӣ ва дар духтарон аз синни нуҳсолагӣ шурӯъ гардад ва дар баъзе афрод давраи қабл аз булуғ то синни ҳабдаҳ ва ҳаждаҳ идома ёбад.
Зеро бар асоси минтақаҳои ҷуғрофиёӣ, шароити иҷтимоӣ ва ҳамчунин хусу­си­ятҳои фардӣ ва физиологии ашхоси гуногун давраи расиш ва синнусоли булуғ дар ҳар шахс аз шахси дигар ва ҳар минтақае аз мин­та­қаи дигар фарқ мекунад.
Ба қавли имом Молик , имом Аҳ­мад ва дар як қавл аз имом Шофеӣ он аломати булуғ ба шумор меравад, вале дар назди имом Абуҳанифа бо он шаръан чизе собит намешавад, яъне он аломати булуғи навҷавон ба шумор намеравад.
Расули Худо Абдуллоҳ ибни Умарро барои иштирок дар ҷан­ги Хандақ дар синни понздаҳсолагӣ иҷозат дод, дар ҳоле ки ӯро дар ҷанги Уҳуд , ки ҳанӯз чаҳордаҳ­сола буд, иҷозат надод ва ин амр меъёри таъйини синну соли булуғ дониста шуд.
Аз он ҷо, ки ҷинси зан нисбат ба мард тезтар ба бало­ғат мерасад, синни умумии булуғ барои духтарон дар ҳадди болоӣ як сол пеш­тар нисбат ба син­ни умумии булуғ барои писарон пеш­бинӣ шудааст.
Ленин дохил шуда, баъди хатми он дар соли 1972, тибқи тақсимоти давлатӣ ба ҳайси лаборанти калони Шуъбаи бостоншиносии Институти таърихи АФ Тоҷикистон пазируфта шуда, то соли 1974 ифои вазифа намудааст.
Соли 1974 ба аспирантураи Институти шарқшиносии АФ Тоҷикистон шомил шуда, баъдан, соли 1978 ба Афғонистон сафарбар шуда, то соли 1982 ба ҳайси сартарҷумони Гурӯҳи геологҳои Шӯравӣ дар Афғонистон хидмат кардааст.
Солҳои 1990-1998 ҳамчун дотсенти кафедраи таърихи Донишгоҳи кишоварзии Тоҷикистон, солҳои 1998-2006 сардори Шуъбаи таълими Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2006-2010 ноиби ректори Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон оид ба илм ва равобити беруна кор кардааст.
Соли 2010 шомили докторантураи Институти ховаршиносии Академияи Илмҳои Федератсияи Россия шуда, соли 2011 дар шаҳри Маскав рисолаи доктории худ “Равандҳои этнополитикӣ ва иҷтимоӣ- фарҳангии тоҷикони Афғонистон дар нимаи дуввуми асри аввали асри ”-ро дифоъ намудааст.
Баъди бозгашт, солҳои 2011-2012 вазифаи дотсенти кафедраи фанҳои гуманитарии Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистонро иҷро намуда, соли 2012, тибқи озмун мудири кафедраи таърихнигорӣ ва архившиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон интихоб шудааст.
Соли 2012 ба Афғонистон сафарбар шуда, то соли 2015 ба ҳайси мушовири вазорати иттилоот ва фарҳанг ва вазорати маъдан ва петролеуми Ҷумҳурии исломии Афғонистон ифои вазифа кардааст.
Баъди бозгашт, аз моҳи сентябри соли 2015 то ба имрӯз ба ҳайси профессори кафедраи таърихи дунёи қадим, асрҳои миёна ва бостоншиносӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистонкор карда, ҳамзамон муовини раиси Шӯрои ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва доктории назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад.