polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Илова бар ин соли 2014 китоби Фатҳуллоҳ Гюлен « », ки доир ба ҳаёт, ахлоқ ва паёмбарии Ҳазрати Муҳаммад таълиф ёфтааст, бори аввал ба забони тоҷикӣ бо номи «Нури абадӣ» ҷилди 1-ум аз чоп баромад.
Ҳоло дар бунияи як қатор доҳишгоҳҳои бонуфузи кишварҳои олам 4 маркази тадқиқотии таълимоти Гюлен фаъолият мекунанд, ки барои амиқтару беҳтар шинохтани шахсият ва фалсафаи ӯ, характери Ҳаракати ҷамъиятии «Хидмат» мусоидат мекунанд:
Зимни мубориза ҳеч ҳизб аксариятро дар парламент соҳиб шуда наметавонад ва, аз ин рӯ, баъзе ҳизбҳои наздикандеша дар байни якдигар созиш мебанданд, то коалитсияи аксариятро ба вуҷуд биёранд.
Низоми Бисёрҳизбӣ дар мамлакатҳое ташаккул меёбад, ки яке аз ҳизбҳо солҳои тӯлонӣ дар натиҷаи мухолифати камқувват бартариашро нишон дода, ҳукмронӣ мекунад.
Масалан дар сари ҳукумати Ҷопон аз солҳои 1955 то ба ҳол ҳизби либералӣ демократӣ меистад ё дар Ҳиндустон ҳизби Конгресси миллии Ҳиндустон, дар Шветсия Ҳизби сотсиал-демократ солҳои дарозе ҳукмрон буданд.
Дар фаъолияти ҳизбҳои сиёсӣ ҷойгиршавии қувваҳои синфию сиёсӣ, фарҳанги сиёсию анъанаи таърихӣ ва ҳайати миллию минтақавӣ, ҳамчунин, қонуниятҳои ҷорӣ ва институти интихоботӣ дар мамлакат таъсири ҷиддӣ мерасонанд.
Таҷрибаи инкишофи сиёсӣ нишон медиҳад, ки яке аз шартҳои муҳимми ташаккули демократии ҷомеа дар мамлакат вуҷуд доштани низоми бисёрҳизбӣ мебошад, чунки дар чунин мамлакат монополияи яккаҳизбӣ мавҷуд набуда, мухолифин ҳам ошкоро фаъолият менамоянд.
Барои ташаккули низоми Бисёрҳизбӣ қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва «Дар бораи ҳизбҳои сиёсӣ» мусоидат карданд.
Китоби «Рӯдакӣ» аслан аз мақолоти алоҳида, ки масоили нусхашиносӣ, нақду баррасӣ ва асолату сиҳҳати ашъори бозмондаи Рӯдакиро дар бар мегиранд, иборат аст.
Ба маҷмӯъи мақолоти китоб «Девони ашъори Рӯдакӣ», ки бо назардошти тозатарин дарёфти муҳаққиқони Рӯдакишинос ва асноди фарогири ҳамаи нашрҳои осори Рӯдакӣ фароҳам омадааст, мулҳақ гардидааст.
Ҳамчунин, ба осори боқимондаи шоир фасли мухтасари «Феҳрасти сарчашмаҳои ашъори Рӯдакӣ» замима шудааст, ки дар он тамоми манобеъ ва маохизи осори суханвар сабт ёфтаанд.
Ҳамзамон, дар пайи ҳар шеър ва ҳар байти осори Рӯдакӣ рақамҳое, ки ба сарчашмаву манобеъи ашъори шоир ишора мекунанд, гузошта шудаанд, ки мушкили муҳаққиқону хонандагони ашъори асили суханварро дар мавриди дарёфту мутолиаи онҳо аз манобеъи мутааддидаи қадима хеле осон мегардонанд.
«Рӯдакӣ – устоди суханварони Аҷам» маҷмӯъи мақолоти Рӯдакишиносии Абдулманнони Насриддин аст, ки бар он таъдоде аз ашъори Рӯдакӣ бар мабнои нашри нави «Девони Одамушшуаро» бо миқдоре аз тасҳеҳот илова гардидааст.
Абдулманнони Насриддин бо мақолоти ба масоили мухталифи рӯзгору осори Устод Рӯдакӣ ихтисосдодаи хеш, аз қабили «Мансубияти осор – атрибутсия», «Тағйироти матн», «Маънигузорӣ дар назми Рӯдакӣ ва муосирони ӯ», «Асолати сухан ва сиҳҳати матн», «Нигоҳе ба тасҳеҳу нашри ашъори Рӯдакӣ», «Манбаъшиносии осори асили Рӯдакӣ», «Сарвати миллӣ ва ҳуҷҷати ифтихор», «Шарҳи ашъори Рӯдакӣ» ва ғ.
Муҳимтарин сифати диди илмии ӯ дар ин таълифот ба ҳам овардани масъалаҳои матншиносӣ, мазмуншиносӣ ва шарҳи ашъори Рӯдакӣ мебошад, ки хусусият ва марҳалаҳои умдаи инкишофи матншиносии осори шоир ва масоили илмиву амалии Рӯдакишиносиро ба қаламрави худ ворид намуда, пойгоҳи шоистае дар маърифати ҳикмати олии Рӯдакӣ фароҳам оварда тавонистааст.
Асарҳои дигари Абдулманнони Насриддин, монанди «Шамсу-л-луғот» ва аҳамияти он барои луғатшиносии тоҷик» , «Нависанда ва шореҳи осори адабӣ» , «Маърифат ва шарҳи адабиёт» , «Фарҳанги мушкилоти адабиёт» , «Сухани фаришта» , «Сеҳри мубин» , «Шарҳнависӣ дар таърихи адабиёти форс-тоҷик» , «Донишмандон ва сухансароёни Хуҷанд» , «Таърихи адабиёти форсу тоҷик» , «Ҳаким Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ» , «Тазкираи шуарои Хуҷанд» , «Ошнойӣ бо тарҷумаҳои форсии Қуръони Карим дар Эрону Тоҷикистон» , «Чиҳил мақола» , «Матншиносии осори адабӣ» , «Бо корвони нур» ва ғ.
соҳаи шарҳу тафсир ва нусхаву матшиносӣ, шинохти Қуръону ислому ирфон, Румию Камолпажӯҳишӣ, таҳқиқи ҳамаҷонибаи дастовардаҳои илмию адабии ҳавзаи Хуҷанди кишвари паҳновари ориётаборон ва, умуман, масоили умдаи адабиёти форсии тоҷикӣ сухане тоза буда, аз ҷониби донишмандону ховаршиносони номвари олам мавриди ситоишу эътироф қарор гирифтаанд.
Ниҳоят, соли 2013, ба муносибати 60-умин солгарди зодрӯзи муҳаққиқи тавоно, сарварону донишмандони дақиқназару сипосгузори вилояти Суғд осори бозмондаи ӯро дар ҳафт ҷилди муҷаллои «Куллиёти осор»-аш интишор доданд, ки ҷамъан 4526 саҳифа -ро фаро гирифта, беҳтарин ёдгори рӯзгори олим ва гуётарин намунаи посдории хотиру мероси гузаштагони фарзонаамон мебошад.
Муаллифи бештар аз 30 китобу 450 мақолаи илмӣ, илмию оммавӣ ва илмию методӣ доир ба масъалаҳои гуногуни таърихи адабиёти тоҷик, фарҳангшиносӣ, матншиносӣ ва шарҳнависист.
Дар маҷмуаҳои илмӣ, маҷаллаю рӯзномаҳои ватанию хориҷӣ бештар аз 700 мақолаи ӯ роҷеъ ба масъалаҳои муҳимми таърихи адабиёти форс-тоҷик, поэтика, матншиносӣ ва фарҳангнигорӣ ба табъ расидаанд.
Узви Шӯрои дифои рисолаҳои номзадии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, узви Кумитаи С. Айнии Академияи илмҳои Тоҷикистон, узви Бунёди Рӯдакии ПЗА Академияи илмҳои Тоҷикистон , раиси кумитаи истилоҳоти "Бунёди забон"-и вилояти Суғд.
Профессор Абдулманнони Насриддин дар ин замина мактаби қавии намунавии илмии худро ба вуҷуд оварда, 30 нафар аз шогирдони ӯ ба дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филология соҳиб гардидаанд.
Соли 1990 дар мавзӯи «Проблемаҳои маърифати бадеӣ ва шарҳу тафсири осори адабиёти форсу тоҷик» рисолаи докторӣ дифоъ кардааст, ки дар эроншиносии дунё зуҳуроти тоза ба ҳисоб меравад.
Аз ҷумла, дар анҷуманҳои гуногуни устодони забони форсӣ , Анҷумани 18-уми устодони забони форсии Ҳиндустон , Анҷумани тамаддуни эронӣ дар оғози қарни , Анҷумани эроншиносӣ , “Мавлавӣ ва ҷаҳони муосир” ва ғ.
Бо ибтикори бевоситаи ӯ дар вилояти Суғд маҳфили адабии «Ганҷи сухан» роҳандозӣ шудааст, ки дар ҳаёти маънавии кишвар нақши муҳиме дорад ва дастовардаҳои он ҳамасола дар авроқи Армуғони «Ганҷи сухан» интишор меёбанд.
Асҳо́би Ҳади́с гурӯҳи донишмандони исломӣ дар садаҳои аввали ҳиҷрӣ, ки аҳодиси Расули Акрам -ро муҳимтарин марҷаи маорифи динӣ ва аҳкому шароити ислом медонистанд.
Истилоҳи Ҳадис аз ҳамон оғози ислом ба суханони паёмбари акрам итлоқ мешуд ва танҳо шомили гуфтори ӯ буд, вале дар истилоҳи шаръ он се бахш: гуфтор , рафтор ва тақрироти он Ҳазрат -ро фаро мегирад.
Дар рӯзгори насли дуюми тобеин ҳамзамон бо густариши доманаи футӯҳоти исломӣ ва пайдоиши масоили тозаи иҷтимоӣ ҳаллу фасли масоили фиқҳӣ аҳаммияти хосса пайдо карданд ва Асҳоби Ҳадис дар қиболи Асҳоби райъ амал мекард.
Ба он тарафдорони Мо­­лик ибни Анас, Муҳаммад ибни Идриси Шофеӣ, Суф­ёни Сав­рӣ, Аҳмад ибни Ҳанбал, Довуд ибни Алӣ ибни Муҳаммади Исфаҳонӣ – қариб аксари муассисони мазҳабҳои суннӣ дохил мешуданд.
Ҳамчунин Муслим ибни Холиди Зангӣ, Суфён ибни Абдуллоҳ ибни Зубайри Ҳумайдӣ дар Макка, Омири Шаъбӣ дар Куфа, Ибни Сирин дар Басра, Имом Авзоӣ дар Шом ва Лайс ибни Саъд дар Миср аз машҳуртарин донишмандони Асҳоби Ҳадис ба шумор мерафтанд.
Ибни Надим дар «ал-Феҳрист» гурӯҳе аз «фақеҳони ас­ҳо­би ҳадис» ба мисли Суфёни Саврӣ, имом Авзоӣ, Аҳ­мад ибни Ҳанбал ва Исҳоқ ибни Роҳвайҳро номбар намудааст.
Дар Ироқ, ки маҳалли инкишофи афкору андеша ва фақеҳони Асҳоби райъ ба шумор мерафт, барҷастатарин намояндагони Асҳоби Ҳадис ба монанди имом Аҳмади Ҳанбал ва Исҳоқ ибни Роҳвайҳ, Суфёни Саврӣ ва дигарон низ ба камол расидаанд.
Вале ин ақидаи онҳо ва пойбандии шадид ба далелҳои зоҳирӣ дар ҳаёти иҷтимоию сиёсӣ ва кашмакашҳои қавмию мазҳа­бӣ чандон ба манзалаи қонун дарнаёмад.
Зуҳури шахсияти Шофеӣ шароити илмӣ ва фазои фарҳангиро то андозае барои тақвияти таълимоти Асҳоби Ҳадис мусоидтар кард, шароити мувофиқро барои шахсиятҳои баъдии ин раванд, ба монанди Аҳмад ибни Ҳанбал, Исҳоқ ибни Роҳивайҳ ва дигарон фароҳам овард.
Равиши назарии вай бештар бар асл қарор додани суннат ва тарки раъй ва қиёс, ҷуз дар мавридҳои зарурӣ, такя мекард ва дурӣ аз тарҳи масоили тақдирӣ низ мабнои талошҳои фиқҳии ӯро ташкил медод.
Гузашта аз ин, дар ҷаҳони ислом дар садаи муҷтаҳидони дигаре вуҷуд доштанд, ки аксарашон аз ҳеч яке аз мактабҳои машҳури фиқҳии аҳли суннат пайравӣ намекарданд.
Дар садаҳои се ва чори ҳиҷрӣ тарзи нигариши маҳфилҳои Асҳоби Ҳадис дар Хуросон бештар дар ростои андешаҳои Исҳоқ ибни Роҳвайҳ буда ва шахсиятҳое аз шогирдонаш, ба монанди имом Бухорӣ ва имом Тирмизӣ ба таври куллӣ дар зери таъсири андешаҳои вай қарор доштаанд.
Ҳамин таъсири андешаҳои ӯ дар шахсияти шогирдонаш сабаб гардида, ки китобҳояшонро ба равиши ҳадисӣ-фиқҳӣ таълиф намоянд ва ё аҳодиси Пайғамбар -ро бар асоси бобҳои фиқҳ тадвин кунанд.
Дар самти назарияи бифуркатсияи ҳолҳои даврӣ ва қариб даврии муодилаҳои дифференсиалии ғайрихаттӣ корҳои шоён ба сомон расондааст, барои ҳолати мураккаби таназзули дараҷаи баланди як қатор синфҳои муодилаҳои номрафта натиҷаи ниҳоӣ ба даст овард.
Темур Собиров (Собиров Темур Сафарович; 3 апрели 1940, деҳаи Сӯфиён, ноҳияи Орҷоникидзеобод, ҶШС Тоҷикистон — 23 июни 1977, Воронеж) — риёзидони тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика , профессор .
Соли 1961 факултаи физика ва математикаи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро ба поён оварда, дар шуъбаи физикаю математикаи АИ Тоҷикистон ба сифати ходими хурди илмӣ кор кардааст.
ҶБВ дар вазифаи ҷонишини сардори ситоди Ҷабҳаи Ҷанубу Ғарбӣ дар ташкили мудофиаи Киев, тарҳрезӣ ва ҳуҷуми ҷавобӣ дар амалиёти ҷангии назди Ростов ва Елетск иштирок кард.
Силсилаи мавҷудотро Азизи Насафӣ аз ақли кул, нафси кул, афлоку анҷум, табоеъ, аносири чаҳоргона ва саранҷом инсон медонад, ки соҳибақл аст; яъне дар аввал тамоми мавҷудот аз ақл пайдо мешаванд ва бо ақл анҷом мепазиранд.
Мувофиқи ақидаи Азизи Насафӣ дар инсону ҳайвонот се навъи рӯҳ — наботӣ, ҳайвонӣ ва нафсонӣ мавҷуд аст, вале инсон боз дорои рӯҳи инсонист, ки онро ӯ нафси изофӣ меномад.
Соли 1273 баъди аз тарафи элхониён харобу тороҷ гардидани Бухоро Азизи Насафӣ аз Ому гузашта, чанд муддат дар Боҳиробод, дар мазори шайхи худ Саъдуддини Ҳамавӣ зиндагӣ кардааст.
Бино ба маълумоти онҳо, Азизи Насафӣ мероси бисёре аз худ боқӣ гузоштааст, ки муҳимтаринашон «Мақсад-ул-ақсо», «Кашф-ул-ҳақоиқ», «Китоб инсонилкомил фӣ маърифат-ил-вофир», «Манозил-ус-соирин», «Мабдаъ ва маод» мебошанд.
Хусусан нақшҳои Силвио , Шарплес , Елеский Онегин («Моткаи қарамашоқ» ва «Евгений Онегин»-и П. Чайковский, с.1949, с.1950), Валентин , Жермон Амонасро , Сулаймон , Скарпиа , Яго, граф ди Лун, Ренато («Отелло», «Трубадур» ва «Бал-маскарад»-и Ҷ. Верди, с.1966, с.1972, с.1985) ва монанди инҳо аз беҳтарин офаридаҳои ин ҷанбаи Рафаэл Толмасов мебошанд.
Нозим, Шаҳрубон , Собир, Тоҳир , Пӯлод , Салим , Содиқ , Шерак , Баҳодур , Акбар , Раҳимбек, Наврӯзбек («Сарбозони халқ» ва «Қишлоқи тилоӣ»-и Д. Дӯстмуҳаммадов, с.1984, с.1986) ва партияҳои амсолашон аз операҳои миллии тоҷикӣ намунаи такомули ин навъи санъати мардуми тоҷиканд.
Солҳои 1934-1936 дар Комбинати мусиқӣ-бадеии шащри Душанбе таҳсил намуда, Техникуми театрии ба номи А. Лоҳутии шаҳри Тошканд ва Студияи опера ва сайқали ҳунари актёрии назди Театри давлатии опера ва балети ба номи С. Айниро хатм кардааст.
Ў аз хурдсолӣ ба санъати мусиқӣ дилбастагӣ дошта, аввалҳо бештар дойра менавохт, баъдтар ба санъати сарояндагӣ рағбат пайдо кард ва дар 10-солагиаш бори нахуст дар спектакли мусиқӣ-драмавии «Наҷот» баромад кардааст.
Вай дар саҳнаи театрҳои калонтарини Иттифоқи Шуравӣ – Москва, Ленинград, Рига, Минск, Киев, Тошканд, Алма-ато, Фрунзе, Свердловск ва ғайра ҳунарнамоӣ карда, ба Дания, Англия, Фаронса, Италия, Юнон, Туркия, Тунис , Афғонистон , Булғория, Чехословакия, Венгрия, Руминия сафарҳои эҷодӣ доштааст.
Аз соли 1975 то ин ҷониб дар Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании АИ ҶТ ҳамчун мутахассиси соҳибтаҷриба фаъолият намуда, дар тадқиқоти ҷудокуни ва омӯзиши хосиятҳои физикӣ ва кимиёвии карбон дар 3 ва 4 фотосинтези ва танзими он дар омилҳои экологӣ.
Ин натиҷаҳоро метавон натанҳо барои пешгуии ва барномасозии таркиби ферментҳои карбоксилшави, балки ҳамчунин барои ҳалли вазифаҳои актуали оид ба баланд бардоштани ҳосилнокии зироатҳои хочагии русто истифода бурд.
Таҳти роҳбарии Абдуллоев А. кор оид ба омӯзиши равандҳои физиологи гандум дар мавсими кишт дар сенарияҳои мухталифи тағйирёбии иқлим ва таъсири онҳо рустании гандум гузаронида шудааст.
Дар асоси ин корҳои илмию тадқиқоти таҳти роҳбарии Абдуллоев А. 9- номзад ва 1- доктори илм (рисолаи доктори Чумаев Б.Б., рисолаи номзади Абдураҳманова З.Г.,Гайратов Б. П., Акрамов У., Сафаров Е.,Амонов Б.,Саидов Н.,Каримова И., Бобоев И.)
Самти асосии тадқиқотиҳои илми Абдуллоев А. ин омӯзиши фотосинтез ва метаболизми фотосинтетикии карбон дар рустаниҳои дараҷаи оли ба омилҳои экологӣ ва зиёдшавии маҳсулнокии рустаниҳои хоҷагии қишлоқ мебошад.
Дар ин ҷода усулҳои мушаххаси ҷудокуни ва тозакунии ферментҳои фотосинтез РУБИСКО, ФЕП-карбоксилазаҳо ва дигар ферментҳои фазаи карбоксилшави ба роҳ монда шудааст.
Дар хлоропластҳои С3-рустаниҳо амалиёти то ҳол номаълуми табдилёбии туршии С4, ки ба ҳосилшавии туршиҳои карбондор, яъне декарбоксилшавии С4-туршиҳои дукарбона ва истифодаи бокимондаҳое, ки дар давраи Калвин ҳосил шудаанд, нишон дода шудааст.
Вазифаи физиологии ин протсес дар шароити муътадил аз таъмин намудани синтези пайвастагиҳои органики иборат аст, аммо ҳангоми фарорасии шароитҳои номусоид, вай воситаи иловагии дастрас намудани гази дуоксиди карбон ба маркази карбоксилшавӣ мешавад.
Дар шароити муътадил синтези туршиҳои органики, аминокислотаҳо, сафедаҳо ва липидҳо таъмин карда мешавад, аммо дар шароити номусоид бошад, роҳҳои иловагии дастраскунии гази карбонат ба марказҳои карбоксилшави фаъолият мекунад.
Фаъолкунонии ФЕП-карбоксилшави дар шароитҳои номусоиди муҳит ҳамчун аломати мутобиқ буда, бо ошкор шудани қобилияти ҳасос ба таъсири омилҳои номусоиди муҳит, ошкор мешавад Фаъолкунонии ФЕП-карбоксилшави дар шароитҳои номусоиди муҳит ҳамчун аломати мутобиқатӣ буда, бо ошкор шудани қобилияти хасос ба таъсири омилҳои номусоиди муҳит, ошкор мешавад.
Самти тадқиқотҳои илми гуногунчабҳа буда, зиёда аз 30 сол инҷониб барои яке аз равандҳои ҳаёт тавлиди илми биология- фотосинтез бо кушишу зиёди амалпешаги, корҳои илмии муҳиму зарурро анҷом медиҳад.
Дар соли 1980 А. Абдуллоев бо гурӯҳи олимони ҷавон унвони Лауреати Ҷоизаи Ленин комсомолии Тоҷикистон барои силсилаи корҳои «Синтези комплексҳои гузариш металлӣ, радикалии иминоксили ва татбиқи онҳо дар фанҳои химия, физика ва биология молекуляри сарфароз гардонида шуд
Дар дастаи рубоб ғайр аз пардаи мутлақ боз 24 пардаи диатоникиву хроматикӣ мавҷуданд, ки ҳар яки он ду октаваи пурраро дар бар мегиранд ва онҳоро пеш аз рӯдаи бӯзу гӯсфанд месохтанд (ҳоло тори 3-юм аз риштаҳои синтетики ва торҳои 1-2 юм аз филиз месозанд.
Рубоби қошғарӣ дар калиди скрипка бо кварта-квинта соз мешавад, дар навиштан: тори якум ля-и октаван якум, тори дуюм ми-и октаван якум ва тори сеюм ля-и октаван хурдро дар бар мегирад.
Баъди солҳои 60-уми садаи як зумра соҳибкорони соҳибкасб ва навозандагони касбии бо маҳорат рӯи саҳна омаданд: Муҳаммадҷон Мирзоев, Сулаймон Тахалов, Қобилҷон Усмонов, Тоҳирҷон Раҷабӣ, Одилҷон Назаров, Ҳикмат Нарзуллоев, Ҷӯрахон Обидов , Мустафоқул Муртазоев, Маҷнун Баротов, Абдуразоқ Муҳамадов, Ворис Абдураҳмонов, Абдураҳмон Матхолов дар сози нодир шогирд тайёр намуда, рубобро ҳамчун сози якканавозӣ ташвиқу тарғиб кардаанд.
Профессор Ҷӯрахон Обидпур бори аввал дар ҷумҳури соли 1975 дар рубоби қашғарӣ барномае дар ҳаҷми як шӯъба тайёр намуда консерт дод ва шогирдонаш низ кори ӯро идома доданд.
Рубобнавозон дар озмунҳои навозандагони созҳои халқӣ байни ҷумҳуриявӣ минтақавӣ иштирок варзида ғолиби озмунҳо гардидаанд: Хушвақт Улмасов , Фатҳулло Файзуллоев , Абдураззоқ Нормуҳаммадов , Абдураҳмон Матхолов ва ғ.
Аз солҳои 60-ум и садаи сар карда барои рубоби қошғарӣ як қатор китобу дастурҳои таълимӣ ва асарҳои ҷудогона дар Тоҷикистону Ӯзбекистон таълиф шуданд, ки репертуари таълимиву консертии сози мазкурро ғанӣ гардонидаанд: Ф.Васильев «Школа игры на рубабе» , Ҷ.
Обидпур «Дарси рубоб», , «Чаманоро» ,»Савтҳои Борбадӣ» , «Этюдҳои хушоҳанг» , «Гулбонги рубоб» , ва ду маҷмӯа бо унвони«Гулбоғи рубоб» Маҷмӯаи «Асарҳо барои рубоб ва фортепиано»-и М. Атоев , консерт барои рубоб ва оркестри симфонии Д. Дӯстмуҳаммадов, консерт барои созҳои миллии А. Атоев, достон барои рубоб ва оркестри созҳои халқии М. Бафоев «Хотирот»-пейса барои рубоб ва оркестри созҳои халқии А. Мусоев фантазия барои рубоб ва оркестри созҳои халқии Х.
Ба иҷрои ин корҳо зиёда аз 40 нафар олимону муҳақкиқони соҳа аз ҷумла докторони илм — Низом Нурҷонов, Абдураҳим Раҳимов, Аскаралӣ Раҷабзода, Сафар Сулаймонӣ, Қурбон Хоҷаев, Мурод Муродӣ, номзадҳои илм — Қурбоналӣ Бӯризода, Шариф Комилзода, Қурбон Ғуломзода, Абӯбакр Зубайдов, Абдувалӣ Абдурашидов, Дилшод Раҳимов, Шӯҳрат Саъдиев ва диг.
Муассисаи давлатии «Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот» — и Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асоси Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 апрели соли 1997 таъсис дода шудааст.
Мувофиқи қисми 1 Кодекси Граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 11 марти соли 2000 Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот аз нав ба қайд гирифта шудааст.
Мутобиқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри соли 2006, 604 Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот системаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, инчунин ба Шӯрои ҳамоҳангсозии корҳои илмӣ-тадқиқотии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон шомил мебошад.
Мавзӯи аслии пажӯҳишгоҳ «Самтҳои асосӣ ва дурнамои рушди фаъолияти муассисаҳои фарҳангӣ-иҷтимоӣ» буда, ба таҳқиқи масъалаҳои фарҳанг, санъат, ҳунарҳои мардумӣ, китобдориву китобшиносӣ, васоити ахбори омма ва табъу нашр равона гардидааст.
Мухолифони Муҳаммадтақӣ Баҳор овозаҳо паҳн мекарданду менавиштанд, ки Баҳори Шервонӣ дар манзили Сабурӣ вафот карда, девонашро Баҳори ҷавон соҳиб шуду шеърҳояшро чун маҳсули эҷоди худ пешниҳод намуд.
Баҳор ба ин туҳматҳо ҷавоби сазовор дода, дар ҳузури ашхосе, ки аслӣ будани шеърҳояшро донистан мехостанд, бадоҳатан шеъри баланду латифе гуфта, дар баъзе ашъораш мухолифонашро мазаммат мекунад.
Дар китобе бо номи «Баҳор ва адаби форсӣ» аз қавли Муҳаммадтақӣ Баҳор ва Эраҷ Мирзо омадааст, ки Баҳори Шервонӣ дар Теҳрон вафот карда, завҷааш дороию китобҳову ашъорашро ба Табрез бурдааст.
Охири умри Баҳори Шервонӣ дар Табрез гузаштааст (муҳаққиқи эронӣ Маҳдии Бомдод дар китобаш «Шарҳи ҳоли риҷоли Эрон», Т., 1373) овардааст, ки Баҳори Шервонӣ дар Табрез вафот кард.
Ба Баҳори Шервонӣ, инчунин, «Фарҳанги фаронсавӣ–форсӣ» нисбат дода мешавад, вале муҳаққиқон бар он ақидаанд, ки ин асар моли корманди консулгарии Фаронса дар Табрез Жан Батист Николо мебошад.
Дар достони Асҳоби Уҳдуд рафтори қабеҳи кофирон, куфру худоношиносӣ ва ҷиноятҳои зиддибашарӣ маҳкум ва баландтарин намунаи сабру пойдорӣ ва базлу фидокорӣ – нисори ҷон дар роҳи ҳифзи дину имон ба намоиш гузошта шудааст.
Ривоёти таърихӣ ва таҳқиқоти илмие, ки дар робита ба ин достони қуръонӣ анҷом дода шудаанд, саргузашти муъминони минтақаи Наҷрон дар сарзамини Яманро таъйид мекунанд, ки соли 513 ва ё 523 подшоҳи он Юсуф ибни Асъар, маъруф ба Зуннувос онҳоро ваҳшиёна ба ҳалокат расондааст.
Подшоҳи ҳимя­рӣ, ки аз кеши яҳуд пайравӣ мекард, онҳоро мавриди шиканҷа қарор дод ва интихоби яке аз ду роҳро дар пеши онҳо гузошт – ё аз динашон ба дини ӯ бармегарданд ва ё дар оташ зинда сӯзонда мешаванд.
Муҳаққиқ-коромузи Пажуҳишгоҳи иқтисодиёти АИ ҶШС Тоҷикистон , аспиранти Пажуҳишгоҳи марказии иқтисодиёту математикаи АИ ИҶШС , сармуаллим, дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсии ДДОЛ , директори корхонаи илмӣ-истеҳсолии ба номи профессор Ф.Х.
Тадқиқоташ ба масъалаҳои идораи истеҳсолоти саноати, арзёбии самарабахшии иқтисоди низоми автоматонидаи идора, консепсияи тахия ва такмили идораи истеҳсолоти кишоварзи, ки ба автоматонии кабули қарорҳои идоракуни асос ёфтааст, бахшида шудаанд.
Муаллифи бештар аз 1000 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла тадқиқотҳои таърихӣ-адабӣ доир ба эҷодиёти Камоли Хуҷандӣ, Т.Асирӣ, С.Айнӣ, М.Турсунзода, Ҳ.
Икромӣ, Р.Ҷалил, А.Шукуҳӣ, Ф.Мухаммадиев, П.Толис ва дигарон, ҳамчунин проблемаи таъсири мутакобилаи адабиётҳои миллиро ба тадқиқ гирифтааст.
Яке аз муаллифони асари шашҷилдаи «Таърихи адабиёти шӯравии тоҷик» ва «Таърихи адабиёти сермиллати шӯравӣ» , муаллифи повест ва очеркҳои бадеӣ, тарчумони романи С.Баруздин «Такрори дарсҳои гузашта», очеркҳои М.Котов ва тадқиқоти Г.Ломидзе «Оҳанги интернатсионалӣ дар адабиёти шурави» мебошад.
Як силсила мақолаҳояш дар Маскав, Киев, Минск, Алмаато, Бишкек, Тошканд ва Афғонистон ба чоп расида, қисме аз онҳо ба забонҳои англисӣ, фаронсавӣ, олмонӣ, испанӣ тарҷума шудаанд.
Солҳои 1895–98 дар китобхонаҳои Лондон, Париж, Берлин ва дигар шаҳрҳои Аврупо дастхатҳои бисёреро оид ба таърихи Шарқ омӯхта, ҳамроҳи туркшиноси машҳури рус В. В. Радлов чанд мақолаи илмӣ ба забони олмонӣ дар Берлин ба табъ расонд.
Ӯ солҳои 1902, 1906, 1920, 1925 ба бисёр шаҳрҳои таърихии Осиёи Миёна омада, аз бойгонию китобхонаҳо ва ашхоси алоҳида маводди таърихӣ ҷамъ овард, солҳои 1905–14 ба Миср ва Туркия, инчунин аксари давлатҳои Аврупо сафар карда, бисёр дастхатҳоро дар бораи таърихи Осиёи Миёна омӯхт.
Бо ташаббуси вай соли 1914 барои омӯхтани этнография ва лингвистикаи музофоти Бадахшон сафари илмӣ-таҳқиқотӣ ташкил карда шуд, ки ба ҳайати он Р. Готе, Хаников Н. В., Зарубин И. Н. дохил буданд.
Аксари таълифоти Бартолд ба таърихи халқҳои Осиёи Миёна, аз ҷумла тоҷикон бахшида шудаанд, ки дар таҳқиқи бостоншиносӣ, мардумшиносӣ, нумизматика , эпиграфикаи ин сарзамин арзиши баланди илмӣ доранд.
«Очерки таърихи Ҳафтрӯд» , «Туркистон дар давраи тохтутози муғулҳо» (қисмҳои 1–2, 1898–1900; ба забони англисӣ солҳои 1928, 1959 ва 1967 тарҷима ва нашр гардидаанд), «Тафсири таърихию географии Эрон» , «Доир ба таърихи обёрии Туркистон» , «Вазифаҳои шарқшиносии рус дар Туркистон» , «Улуғбек ва давраи ӯ» аз ҷумлаи онҳоянд.
Ӯ тамоми фаъолияти илмӣ ва умри бобаракати хешро сарфи омӯзиши таъриху маданияти халқҳои Осиёи Миёна намуда, таърихи Шарқро як қисми ҷудонашавандаи таърихи умумибашарӣ номида буд.
Ҳамчун раиси доимии ҳайати мушовараи шарқшиносони Академияи Илмҳои ИҶШС, роҳбари шуъбаи тоҷикистонии Комиссияи омӯзиши этнографияи Осиёи Миёна, узви Шурои илмии экспедитсияи Помир дар инкишофи илми шарқшиносӣ ҳиссаи сазовор гузоштааст.
Бартолд солҳои 1891–92 бо тавсияи арабшиноси маъруфи рус В. Р. Розен ба Финляндия, Олмон, Шветсия, Итолиё, Австрия ва Венгрия сафар карда, дониши худро такмил дод ва назди профессор А. Мюллер нозукиҳои забонҳои шарқ, аз ҷумла забонҳои арабӣ, туркӣ ва суриягиро омӯхт.
Бартолд дар давоми 38 соли фаъолияти илмию таҳқиқотияш бештар аз 400 асар – монография, рисолаҳои илмӣ ва мақолаҳову хотираҳо навиштааст, ки аз ҷумлаи онҳо танҳо дар «Энсиклопедияи исломӣ» 246 мақола ба табъ расондааст.
Мувофиқи маълумоти бостоншиносон ва мутобиқи шаҳодати ҳафриёт дар қадимтарин нигористони нақшҳои рӯйи сангии Соймалитоши Фарғона, ки дорои 40 ҳазор нақшу нигор мебошад, саҳнаи рақсе тасвир ёфтааст, ки шахсе дар мобайн истода даф мезанад.
Вале минбаъд баробари пайдо шудани рисолаҳои мусиқии «Китобу-л-мусиқӣу-л-кабир»и Абунасри Форобӣ «Рисолаи шарафия»-и Абдулмӯъмини Урмавӣ, «Канзу-л-туҳаф»-и Муҳаммади Ҳусайнӣ, «Рисолаи мусиқӣ»-и А. Ҷомӣ, «Тӯҳфату-с-сурур»-и Дарвешалии Чангӣ ва ғ.
Дар зарфи фаъолияти илмии хеш зиёда аз 220 таълифоти илмию методӣ, аз ҷумлаи рисолаҳои илмӣ, китобҳои дарсиву дастурҳои таълимӣ ва мақолаҳои илмиву оммавӣ нашр намудааст.
Солҳои 1954—1961 муаллим ва директори мактаби миёна, мудири шуъбаи маданият, муҳаррири рӯзномаи ноҳиявӣ, котиби Комиҷроияи шаҳри Панҷакент, 1961—1964 аспиранти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1965 то охири умр ходими илмӣ, мудири Шуъбаи забон ва сарходими илмӣ дар Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон буд.
Ҳамзамон солҳои 1975—1985 ҳамчун муаллими ҳамкор дар кафедраи забони тоҷикии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко фаъолият кардааст.
Тавассути ин воҳиди нави сохтори мактабҳои олии мусиқӣ назари бузурге ба сӯи мусиқии суннатӣ ба вуҷуд омад – нахустин бор дар таърихи системаи таълимии шӯравӣ омӯзиши мусиқии классикии Шашмақом ба сатҳи баландтарини таълимот ворид гашт.
Кароматов дар тарбияи кадрҳо барои Тоҷикистон хеле бузург аст: Аскаралӣ Раҷабзода , Аслиддин Низомов , рисолаи номзадӣ ва докторӣ ; Фароғат Азизӣ , рисолаи номзадӣ ; Абдувалӣ Абдурашидов , яке аз роҳбарони илмии Баҳринисо Қобилова .