polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Кормандони агентӣ хабарҳоро бевосита аз манбаъҳои асосии онҳо ба даст оварда, ба воситаи каналҳои расмӣ фавран пахш мекунанд, ҳамчунин ҳуҷҷатҳои вобаста ба фаъолияти Президент, Парламент ва Ҳукумати Тоҷикистон ва фаъолияти тамоми дастгоҳи давлатӣ тавассути агентӣ пахш карда мешаванд.
Аҳли суннат ва ҷамоат барои он ба ин ном мавсум шудаанд, ки суннати паёмбар -ро, ки аз тариқи саҳобагони он ҳазрат ба наслҳои баъдӣ интиқол ёфтааст, сарчашмаи дуюми аҳкоми шаръ пас аз Қуръон медонанд ва барои ақвол ва осори ривоятшуда аз саҳобаи расул , бахусус хулафои чаҳоргона дар қонунгузории исломӣ эътибори хоссе қоил ҳастанд.
Аз назари Аҳли суннат ва ҷамоат суннат -и паёмбар ҳам тафсиркунандаи муҷмали китоби Худо ва ҳам поягузори аҳкоме ба таври мустақил аст ва саҳобагон ва ёрони он ҳазрат сарҳалқа ва беҳтарин насли уммати муҳаммадӣ буда, дини ислом дар маҷмӯъ — ҳам Қуръон ва ҳам Суннат ба василаи онҳо ба наслҳои баъдӣ таҳвил дода шудааст.
Аҳли суннат ва ҷамоат ба ду даста ҷудо мешаванд, ки яке аз пайравони мактабҳои чаҳоргонаи фиқҳӣ — ҳанафӣ, моликӣ, шофеъӣ, ҳанбалӣ ва мактаби фиқҳии Довуди Зоҳирӣ мавсум ба мазҳаби зоҳирӣ ва дигар аз пайравони мактаби аҳли ҳадис иборатанд.
Аҳли суннат ва ҷамоат аксарияти мутлақи уммати исломро ташкил дода, шумораи онҳо тибқи омори имрӯза дар кишварҳои исломӣ ва берун аз он бештар аз як миллиарду дусад миллион нафар — шашяки аҳолии дунё мебошад.
Аз назари таърихӣ дар аҳди халифаи чаҳорум — Алӣ ибни Абитолиб ва пас аз вай ҷаҳони исломро ошубҳои дохилие фаро гирифта буданд, ки ба зуҳури фирқаҳои наве бо андешаҳои сиёсӣ ва бардоштҳои хосси динӣ ан­ҷомид, ки бо назароти динии аксарияти уммат дар тазод қарор доштанд.
Пас аз пайдоиши ин фирқаҳои фикрӣ-сиё­сӣ дар ин давра барои муайян намудани хатти фикрӣ ва ҷудо сохтани андешаҳои динии оммаи мусулмонон бар онҳо номи аҳли суннат ва ҷамоат итлоқ гардид.
Дар Ироқ бошад аҳли суннат ва ҷамоъат 66 % ва шиаҳо 33 % ро фарогир ҳастанд (дар асоси рӯйхатгирии 1997, аммо ҳоло шояд аз 30 % ҳам камтар бошанд).
ҳли суннт ва ҷамот , сунниён — мафҳуми динӣ-фирқашиносӣ, номи бузургтарин ҷамоаи мусулмонон, ки аксарияти уммати исломро ташкил меди­ҳанд ва онҳоро сунниён ва ё аҳли суннату ҷамоат мегӯянд.
Шоир дар ин асар мунозираи рух ва бадан, зарра ва хуршед, оҳан ва оҳанрабо, шамъу парвона, кох ва кахрабо, гулу булбул, паша ва филро оварда, аз муҳаббати байни онҳо накл кардааст.
Ҷаласаҳои Шӯрои сарони ҳукуматҳо барои муҳокимаи стратегияи ҳамкориҳои бисёрҷониба ва самтҳои афзалиятнок дар чорчӯбаи СҲШ, ҳалли масъалаҳои принсипиалӣ ва рӯзмараи ҳамкориҳои иқтисодӣ ва дигар намуди ҳамкориҳо, инчунин барои тасдиқи буҷети солонаи Созмон баргузор мешаванд.
Шӯрои вазирони корҳои хориҷӣ барои баррасӣ ва маъқул донистани лоиҳаи рӯзнома ва дигар ҳуҷҷатҳои ҷаласаи ШСД, пешкаш намудани пешниҳодҳо ба ШСД ва ШСҲ дар бораи такмил ва рушди ҳамкориҳои самтҳои гуногун дар чорчӯбаи СҲШ, инчунин беҳтаргардонии фаъолияти мақомоти СҲШ, аз ҷумла масъалаҳои бастани ҳуҷҷатҳои бисёрҷонибаи шартномавии дахлдор дар чорчӯбаи Созмон, баромад намудан бо изҳорот аз номи давлатҳои аъзо оид ба масъалаҳои байналхалқӣ, баррасии фаъолияти ҷории СҲШ, таъмини идоракунии умумӣ ва иҷрои қарорҳои мақомоти СҲШ ва баррасии дигар масъалаҳои дохилию ҳамкориҳои байналхалқии Созмон амал менамояд.
Машварати роҳбарони вазорат ва/ё идораҳо вохӯрии роҳбарони парлумонҳо, котибони шӯроҳои амният, судҳои олӣ ва арбитражӣ, прокуратураҳои генералӣ ва роҳбарони вазорату идораҳои соҳавиро, ки барои баррасӣ ва ҳалли масъалаҳои дахлдор доир мегарданд, дар бар мегирад.
Шӯрои ҳамоҳангсозони миллӣ механизми идора ва ҳамоҳанг намудани фаъолияти ҷории Созмон ба ҳисоб рафта, инчунин барои омода намудани ҷаласаҳои ШСД, ШСҲ ва ШВКХ фаъолият менамояд.
Котиботи СҲШ ва Кумитаи иҷроияи Сохтори минтақавии зиддитеррористии СҲШ мақомот -и доимоамалкунандаи Созмон буда, аз моҳи январи соли 2004 фаъолияти худро шурӯъ намудаанд.
Дабири кулли СҲШ ва Директори Кумитаи иҷроияи СМЗТ аз ҷониби сарони давлатҳои аъзо аз ҳисоби шаҳрвандон — шахсони муътабари давлатҳои аъзо мувофиқи алифбои русӣ ба муҳлати се сол таъйин мегарданд, ки шахси мансабдори байналхалқӣ ба ҳисоб мераванд.
26 апрели соли 1996 бо имзои Созишномаи таҳкими эътимод дар соҳаи низомӣ дар манотиқи наздисарҳадӣ аз ҷониби сарони Чин, Русия, Қазоқистон, Тоҷикистон ва Қирғизистон «Панҷгонаи Шанхай» ба вуҷуд омад ва ба таъсиси Созмони ҳамкории Шанхай асос гузошта шуд.
Тибқи муоҳидаи давлатҳои аъзои «Панҷгонаи Шанхай» — Русия, Чин, Тоҷикистон, Қазоқистон ва Қирғизистон мулоқоти сарони давлатҳо дар як сол як маротиба дар яке аз кишварҳои аъзо баргузор мегардид.
Дар ин давра кишварҳои аъзо ба ҳалли проблемаҳои манотиқи сарҳади муваффақ гардида, бо истифода аз ин шарокату ҳамоиш дар доираи «Панҷгонаи Шанхай» густариши ҳамкориҳои мутақобилан муфиди сиёсию иқтисодӣ ва тиҷоратию фарҳангиро амри зарурӣ маънидод мекарданд.
Вазифаиҳои Котибот: дар сатҳи Оли гузаронидани машваратҳо, ҷобаҷо гузории ҳуҷатҳо, тайёр намудани маърӯза барои бӯҷети солона ин ва дигар вазифаҳо ба души котибот гузошта шудааст.
Баъди ҳамроҳ гардидани Ҳиндустон ва Покистон ба узвияти СҲШ, масоҳати умумии он зиёда аз 34 млн км², яъне 60 % қаламрави АвруОсиёро дар бар гирифтааст ва ҷамъи аҳолии он зиёда аз 3 млрд 40 млн танро ташкил медиҳад .
15 июни соли 2001 дар Шанхай вохӯрии Сарони давлатҳо баргузор шуд ва дар он изҳороти муштарак дар бораи қабули Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба «Панҷгонаи Шанхай» қабул гардида, Эъломия дар бораи таъсис додани СҲШ ба имзо расид.
Созмони ҳамкории Шанхай, ки қаламрави бузург ва доираи васеи ҳамкориҳои минтақавиро дар бар мегирад, шакли нави ҳамкории давлатҳои аз нуқтаи назари сохти сиёсӣ, иқтидори иқтисодӣ ва фарҳангӣ гуногун ба шумор меравад.
Давлатҳои нозири СҲШ — Ҷумҳурии Исломии Афғонистон, Ҳиндустон, Ҷумҳурии Исломии Эрон, Муғулистон ва Покистон, давлатҳои шарики мусоҳибавии СҲШ — Белорус, Туркия ва Шри-Ланка мебошанд.
Созмони ҳамкории Шанхай — созмонест байниҳукуматии доимамалкунандаи чандҷониба дар соҳаҳои иқтисод, амният ва фарҳанг, ки бар асоси оинномавии Созмон, ки 7 июни соли 2002 қабулшуда фаъолият мекунад.
Бародари Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода Ӯ аз овони кудаки завқу шавқи зиёде ба таҳсили илм дошт, ки падари бузургвораш ҳазрати Эшони Тураҷон уро ба назди бобояш домулло Абдуссамад гузошт.
Эшони Маҳмудҷон (Қаҳоров Маҳмудҷон Тӯраевич; 15 сентябри 1960, деҳаи Туркобод, ноҳияи Кофарниҳон) — рӯҳонӣ, яке саршиностарин уламои исломии Тоҷикистон.
Абдуррауфи Фитрат хоҳиши маорифпарварони Самарқанд – Абдулқодири Шакурӣ, Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ, Сиддиқии Аҷзӣ, Сайидаҳмади Васлӣ, Шукруллоҳ Муин, Фахриддини Роҷӣ ва дигаронро ба инобат гирифта, соли 1912 барои толибилмони мактабҳои ҷадид «Мавлуди Шариф ё худ миръоти Хайрулбашар»-ро ҳамчун дастури таълимӣ менависад.
Ин гурӯҳи зиёиён (ҷадидон ба монанди Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ, Абдуқодир Шакурӣ, Садриддин Айнӣ, Мунзим, мулло Салоҳиддин, мулло Шамсиддин ва диг.) — яке аз сабабҳои асосии қафомондагии диёри худ ва мардуми онро дар мавҷудияти чунин усул дида, дар андешаи ислоҳи он буданд.
Замони нав (баъд аз тобеъ гардидани Осиёи Миёна ба империяи Русия – нимаи дуюми асри ) – замони инкишофи муносибатҳои молию пули дар иктисодиёти кишвар зарурияти ислоҳоти мактабҳои усули куҳнаи маърифати исломи ва таффакури мардуми маҳаллиро талаб мекард.
Зеро, дар мактабҳои усули нав ба талабагон дар баробари хондани “Қуръон” ва азхуд намудани асосҳои дини ислом, инчунин, риёзиёт, ҷуғрофия, таърих ва фанҳои дигари дунявиро меомӯхтанд.
Омӯхтани илмҳои дуняви диққати талабагонро бештар ба олами ҳасти ҷалб мекард, ки ин махсусан дар замони нав барои васеъ намудани дараҷаи дониш ва аз ҷиҳати маънави бедор намудани наврасон нақши мусбатро мебозид.
Соли 1908 бо ташаббуси Мирзо Абдулвоҳид Бурҳонзода ва Садриддин Айнӣ дар шаҳри Бухоро, дар гузари Дарвозаи Салоҳҳон, дар ҳавлии Мунзим, аввалин мактаби форсии тоҷикӣ кушода шуд, ки дар он 12 нафар талаба таҳсил мекард.
Бо дастгирии бойҳои маҳаллӣ, мулло Салоҳиддин, - с. 1898 дар Қӯқанд, мулло Шамсиддин - с.1899 дар Андиҷон ва қори Манон - дар Тошкент мактабҳои усули нав, бо таълим ба забони ӯзбекӣ ташкил ёфтанд.
Калимаҳои арабии «хабар», «ахбор», «маълумот», «иттилоот» ва ғайра баъзе паҳлӯҳои мафҳуми информатсияро маънидод менамоянд, вале ягонтои он ин калимаро пурра иваз карда наметавонанд.
Дар фаъҳолияти истеҳсолӣ, мо информатсияро дар намуди матну нақшаҳо, маълумотномаву ҳисоботҳо, ҷадвалҳо ва дигар намуди ҳуҷҷатҳо ба қайд мегирем, ё интиқол медиҳем.
Ва ҳамин зайл, асри чарх ба пайдоиш ва истифодаи аробаю автомобил, асри барқ ба офариниш ва истифодаи энергияи беҳамтои барқӣ, асри ядроӣ ба инкишофи омӯзиши кайҳон ва энергетикаи атомӣ сабаб гаштаанд, ки онҳо меҳнати фикрию ҷисмонии инсонро миллионҳо маротиба осон гардонидаанд.
Омилҳои сегона, яъне модда-энергия-информатсия ба зумраи он ғизоҳое табдил меёбанд, ки инсони қарни нав мазмуну мундариҷаи ҳаёт ва фаъолияти ақлонию ҷисмонии худро дар такя ба онҳо ба низом медарорад.
Масалан, барои садои мусиқиро ба шакли ададӣ табдил додан, кифоя аст, ки дар фҳосилаҳои начандон калони вақт баландии садоро барои зудиҳои муайян чен намоем ва натиҷаҳои ченкуниҳоро дар шакли рақамӣ ба қайд гирем.
Дохилкунӣ ва хориҷкунии ададҳо бо ёрии компютер бошад, дар шакли муқаррарӣ иҷро карда мешавад, чунки ҳамаи табдилдиҳиҳоро программаҳои компютерӣ ба зиммаи худ мегиранд.
Хосиятҳои информатсия Дарёфти информатсия – ин ба даст овардани далел, маълумот ва додашудаҳо дар бораи хосиятҳо, сохтор ё алоқамандии объектҳо ва рӯйдодҳои муҳити атрофи мо мебошад.
Мазмуни моддии информатсия имкон медиҳад, ки хосиятҳои асосии он – саҳеҳӣ, мукаммалӣ, муҳимӣ, актуалӣ, аниқӣ, дастрасӣ, кӯтоҳӣ ва фаҳмогӣ равшан карда шаванд.
Иттилоот — , информа́тсия (аз — «тавзеҳот, андеша, фаҳмиш дар бораи чизе», аз — «додани афкор, шакл, омӯхтан; фикр кардан, тасаввур кардан») — маълумот оид ба муҳити атроф, ки сатҳи номуайянии дониши инсонро кам менамояд.
Сироҷуддини Қумрӣ боре аз авзои ногувори замон ва ахволи сахти одамон ба дод омада, ба хукмрони замон қитъаи шикоят фиристода, ободии замону пойдории салтанатро ба серию пурии халқ вобаста донистааст:
Соли 1995 ДиКаприо дар наворгирии филме аз рӯи романи Ҷим Керол «Рӯзномаи баскетболбоз» иштирок варзид, ки наворгирии он солҳои дароз аз сабаби набудани ҳунарпешаи боистеъдоди ҷавон тӯл мекашид.
Ялдо тӯлонитарини шабҳои сол ва оғози инқилоби шатавист , ки пас аз он офтоб аз бурҷи Қавс ба бурҷи Ҷадй таҳвил мешавад ва рӯзҳо андак-андак баландтар мешаванд.
Кирмониҳо муътақид буданд, Қорун ба шакли ҳезумшикане шаб ба дари хонаҳо меояд ва ҳезум ба онҳо медиҳад, ки ин ҳезумҳо ба шимши тило табдил мешаванд ва бино бар ин то субҳ бедор мемонанд.
Дар адабиёти форсӣ шуаро зулфи ёр ва ҳамчунин рӯзи ҳиҷронро аз ҳайси сиёҳӣ ва дарозӣ ба шаби ялдо ташбеҳ мекунанд ва аз ашъори бархе аз онҳо монанди абёти зер аз Муъиззӣ ва Саноӣ низ робитаи байни Масеҳ ва Ялдо дарк мешавад:
Ҳоло дар бисёр устонҳои Эрон шаби дарозтарини солро бо номи Шаби Ялдо муаррифӣ мекунанд ва дар ин шаб ғизоҳои махсус тановул карда, амалу одатҳои сун­натиро иҷро менамоянд.
Пас аз он ки масеҳият нуфуз ёфт ва бисёре аз одобу русуми меҳрӣ дар он ҷазб шуданд, мелоди Меҳр, ки ба эътиқоди меҳрпарастон наҷотдиҳандаи башарият дар охируззамон хоҳад буд, ба Масеҳ мунтасаб гашт ва бо густариши масеҳият дар Шарқ муҷададдан ба Эрон боз гашт ва «Шаби ялдо» номида шуд.
Шаби ялдо ё Шаби Чилла дар оғози зимистон ва пешонии чиллаи бузург барои гоҳшумории Эрони қадим падид омада ва дар китобҳои нуҷум, аз ҷумла осори Берунӣ аз он сухан рафтааст.
Торикӣ намояндаи Аҳриман буд ва чун дар тӯлонитарин шаби сол торикии аҳриман бештар мепояд ин шаб барои эрониён шаби наҳс ба ҳисоб рафта, вақте он фаро мерасид ҳатман оташ меафрӯхтанд.
Яъне дар ин шаби дарозтарини сол Меҳр таваллуд шудааст, чун ӯ эзади рӯшноӣ ва фурӯғ буд, аз ҳамон замони зода шудани ӯ рӯзҳо ба дарозшавӣ сар мекардаанд.
Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аст аз тасвири тоҷи тансиқшуда ва нимдоира аз ҳафт ситорае, ки бо нурҳои офтоби аз паси кӯҳҳои барфпӯш тулӯъкунанда рӯи онро гирифтааст ва бо чанбаре оро ёфтааст, ки атрофашро аз тарафи рост хӯшаҳои гандум ва аз тарафи чап шохаҳои пахтаи шукуфон иҳота кардааст.
Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ранга буда, тоҷ, офтоб, кӯҳҳо, хӯшаҳои гандум, китоб ва курсӣ бо зарҳал тасвир ёфта, появу баргҳои ниҳолҳои пахта сабз, рахҳои тасмаҳо сурх, сафед ва сабз буда, муқоваи китоб сурх мебошад.
Нишони Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аст аз тасвири тоҷи тасдиқшуда ва нимдоира аз ҳафт ситорае, ки бо нурҳои офтоби аз паси кӯҳҳои барфпӯш тулӯъкунанда рӯи онро гирифтааст ва бо чанбаре оро ёфтааст, ки атрофашро аз тарафи рост хӯшаҳои гандум ва аз тарафи чап шохаҳои пахтаи шукуфон иҳота кардааст.
Дар адабиёти паҳлавӣ Ҳурмузд ҷомаи сафеди рӯҳониён, Вой ҷомаи арғувонии артишторон ва Сипеҳр ҷомаи нилии кишоварзонро бар тан доранд ва ҳар як муаррифи минуи яке аз табақаҳои сегонаи ҷомаеа ҳастанд.
Тоҷикистон 14 октябри 1924 чун Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар таркиби ҶШС Ӯзбекистон бунёд шуд ва 16 октябри 1929 ба Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон табдил ва ба таркиби ИҶШС дохил шуд.
Бар асоси Низомнома Дар бораи Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 11 декабри соли 1999 бо Қарори 891 Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст:
Бар асоси Низомнома Дар бораи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 11 декабри соли 1999 бо Қарори 892 Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст:
Солҳои 2003-2006 Сардори Намояндагӣ дар назди Созмонҳои Европоӣ ( - Комиссияи аврупоӣ, - Созмони аврупоӣ оид ба ангишту пӯлод, - Созмони аврупоӣ оид ба нерӯи атомӣ), Сафири Фавқулодда ва Мухтор дар Шоҳигарии Белгия ва Франсия, Намояндаи доимӣ дар назди Ташкилоти Созмони Милали Муттаҳид оид ба масъалаҳои Маориф, илм ва фарҳанг , дар назди Созмони Аҳдномаи Атлантикаи Шимолӣ
Барои ҳар тӯби аз дохили нимдоира ба тӯрҳалқаи ҳариф андохташуда ду хол, барои тӯби аз хатти 6, 25 м ба тӯрҳалқа андохташуда се хол ва барои тӯби ҷаримавӣ як хол дода мешавад.
Ҳоло Баскетбол асосан дар шаҳри Душанбе, ВМКБ, вилояти Суғд ва ноҳияи Ҳисор инкишоф ёфтааст, Федератсияи Баскетболи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои рушди Баскетбол дар ҷумҳурӣ корҳои зиёдеро анҷом медиҳад.
Дар рушди Баскетбол дар ҷумҳурӣ Тренерони хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон В. А. Очилдиев, О. В. Немова, Кормандони хизматнишондодаи варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон Н. С. Пичугина, Ш.
А. Олимов, мураббиён Д. Д. Аҳмадов, А. В. Медников, О. Шатова, А. Бутсай , Р. Самадов ва Т. Шамсиев , Р. Истамов , Т. Назикова , М. Мамадҷонов , Ф. Р. Муҳаммадиев саҳми намоён мегузоранд.
Дар ибтидо дар Баскетбол ду дастаи 9-нафарӣ иштирок мекарданд ва тӯб бо даст ба тӯрхалтаи муқаррарӣ, ки дар пояи баландиаш 3, 5 м устувор буд, партофта мешуд.
Баскетбол он навъи бозии варзишист, ки ба анҷом додани он аъзои организми инсон ҳаракатҳои мухталиф, монанди давидан, хез кардан, чарх задан ва ғайраро барои ба даст овардани тӯб анҷом медиҳад ва ин боиси инкишофу тақвияти узвҳои ҳаракати организм, фаъол шудани низоми нафаскашӣ, беҳтар гардидани кори дил ва ҳаракати чашмон, инкишофи кори мағзи марказӣ, танзими ҳаракати бадан ва ғ.
Соли 2006 дар мусобиқаи Ҷоми ифтихории ҷаҳон сазовори ҷойи дуюм ва медали нуқра, дар мусобиқаҳои байналмилалии Итолиё ва Қазоқистон соҳиби ҷойи якум ва медали тило гардид.
Расул Боқиев (Боқиев Расул Худойназарович; зод. 29 сентябри 1982, шаҳраки Сомониён, ноҳияи Рӯдакӣ) — куштигир, ҷудокори тоҷик, барандаи медали биринҷии Бозиҳои олимпии тобистона 2008 дар шаҳри Пекин, барандаи медали биринҷии Қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳон 2007 дар Рио-де-Жанейро, ғолиби Ҷоми ҷаҳон , қаҳрамони Русия .
Ин филм ба мунаққидон писанд ва ҷоизаи «Глобуси Тилоӣ»-ро ҳамчун «Филми Беҳтарин», «Сенарияи Беҳтарн» ва «Ҳунарпешаи Беҳтарин» сазовор гашт.
Дар саргаҳи пиряхи Федченко пӯшиши барф аз миёнаи моҳи сентябр, дар қисми мобайн аз миёнаи моҳи октябр ва дар поёнии пирях аз охири ноябр ва аввали декабр барқарор мегардад.
Нахустин кас аз урупоиҳо гардишгари рус В. Ф. Ошанин дар соли 1876 ин пирхяро шиносоӣ кардву номи дӯсташ А. П. Федченко, яке аз нахустин муҳаққиқони Осиёи Марказиро бар он гузошта буд.
Таҳқиқи ҳаматарафаи пирях соли 1928 бо роҳбарии академик Н. П. Горбунов шурӯъ гардид ва ҳамон сол аз тарафи И. Г. Дорофеев ба нақша гирифта, шохаҳои он низ муайян ва номгузорӣ карда шуд.
Бо иқдоми Н. П. Горбунов, дар канори пиряхи Федченко хонаҳои иқоматӣ ва пойгоҳи ҳавошиносӣ дар баландии 4169 м насб карда шуд ва 7-уми ноябри соли 1933 ба фаъолият оғоз намуд.
Пиряхи Ванҷях қариб 50 шохоб дорад, калонтарини онҳо Бивачий, Наливкин, Витовский, Ҷамъияти Географӣ буда, дар баландии 2900 то 7480 м аз сатҳи баҳр ҷойгир шудаанд.
Соли 1957—1959 дар пиряхи Федченко гурӯҳи калони мутахассисони шуравиву байнулмилалӣ аз ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна, Русия, Олмон ва ғайра иборат аз 100 нафар корҳои таҳқиқоти бурданд.
Соли 1983 ҷашни нимасраи таъсиси пойгоҳи обуҳавосанҷии пиряхи Федченко таҷлил гашт ва фотеҳони аввалини он бо мукофотҳои хотиравї қадршиноси гардиданд ва ба ин пойгоҳ номи Николай Петрович Горбунов гузошта шуд.
Агар ин раванд дар солҳои минбаъда давом ёфта бошад, пас соли 2005 ба андозаи 384,8 м кӯтоҳ ва ё нисбат ба нишондиҳандаи аввала 844,8 м коҳиш ёфтааст ва ин ҷараён дар замони мо идома дорад.
Аз маълумотҳои палеоглятсиологи бармеояд, ки дар натиҷаи кӯҳпайдошавии ҷадид дар нимаи дуюми плейстотсен пиряхи Федченко андозаи худро хеле васеъ намуда, саргаҳи водии дарёи Муксуро фаро гирифтааст.
Экспедитсияи илмие, ки хадамоти обуҳавосанҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон солҳои 2005—2006 баргузор намуда буд, доир ба як қатор пиряхҳои Тоҷикистон, аз ҷумла нисбат ба пиряхи Ванҷях, маълумотҳои нав ба даст овард.
Озарбойҷон дар шимол бо Русия, дар шимолу ғарб бо Гурҷистон, дар ғарб бо Арманистон, дар ҷануб бо Эрон, дар ҷанубу ғарби Туркия ҳамсарҳад буда, дар қисми шарқӣ дар соҳили баҳри Хазар ҷойгир аст.
Ҷумҳуриҳои Тоҷикистон ду сохтори маъмуриро дар бар мегиранд: Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Демократии Ҷумҳурии Даға-Карбах аз Озарбойҷон , ки асосан аз ҷониби Арманистон зиндагӣ мекунанд.
Қариб нисфи қаламрави Озарбойҷон аз кӯҳҳоест, ки ба системаи Қафқозтарин дар шимолу шарқ дохил мешаванд (кӯҳҳои Бадахшони Бадахшон бо Бадахшон баланд, 4480 м, Боковой бо баландтарин Шаҳҷаг, 4250 м) ва Қафқози Кавказ дар ғарб ва ҷанубу ғарби.
Кӯҳҳои баландтарини Қафқозии Бузург бо пиряхҳо ва дарёҳои кӯҳистонӣ тавсиф карда мешаванд, кӯҳҳои миёнаҳолӣ аз тарафи чуқурҳои чуқурӣ пошида мешаванд.
Дар қисмати шимолу шарқии шимолу ғарбии Қора-Арака системаи теппаҳо, қаторкӯҳҳо ва водиҳо мебошанд; Заминҳои алюминий дар марказ ва шарқ ҷойгиранд, дар соҳили баҳр ҷойгир будани дарёи Кӯр вуҷуд дорад.
Дар бештари рустаниҳо беш аз 4,100 намуди зироатҳои Озарбойҷон вуҷуд доранд (9% онҳо аз ҳад зиёд ҳастанд, аз ҷумла пиряди , , , Хазпӣ, баъзе намудҳои ва ғайра).
Кӯҳҳои ҷанубии Қафқозии Бузург, қисматҳои Қафқозии Қафқоз, инчунин қитъаҳои Талал дар баландии 600 то 1800 м, бо ҷангалҳои олудагма, Хору, Қафқоз, Қутқон, ва хокистарӣ фаро гирифта шудаанд.
Фаунаи Озарбойҷон тақрибан 12 ҳазор намудҳоро ташкил медиҳад, аз ҷумла 623 намуд (тақрибан 350 намуди паррандагон, беш аз 40 намуди хазандагон, беш аз 80 намуди моҳӣ, боқимондаи сиклостомҳо ва амфибиён) мебошанд.
Заҳролудшавии хок ва обҳои зеризаминӣ бо истифодаи ва заҳролудҳои заҳролуд барои парвариши пахта Хавфнокии ҳаво бо партовҳои саноатӣ дар Сумгаит, Баку ва дигар шаҳрҳо алоқаманд аст.
Қисми қаламрави Озарбойҷон аз ҷониби Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ зери назорат аст , ки дар минтақаи назорати шартии нерӯҳои посдори сулҳ аз Федератсияи Русия мебошад, инчунин қисми - Арманистон Кярки, Бархудорлу, Софулу, Аскипраи болоӣ).
Аз он ҷумла 7 ноҳия ва 1 шаҳри тобеи ҷумҳурӣ бо мақоми ҷумҳурии мухтор - Ҷумҳурии Мухтори Наҳҷувон ҳамчун эксклав ташкил карда шудааст.
Бо дӯстонаш Аҳмадшоҳи Масъуд суҳбати хуб дошт, лек наметавонист аз фикр барорад беиззатии онҳоро бар худ, дар суҳбати ҷамъияти сода ва кушод буд, лек дар гирди мардумон ҳаракат мекард кам намоен бошад, бо душманонаш хуб рафтор мекард, хабсафтодагонро намекушид, лек ҳеч вақт фурӯшгардидагонро намебахшид.
Сабри олӣ дошт, барои он бисёр насиҳатҳои тарбиявӣ медод, мегуфт, агар ягон воқеае шавад ва шуморо аз худ барорад, ҳаракат карда худро ором намоед ва ба худ гуед: «ман сабр карда метавонам ва карданам лозим», бо чунин тарз ба сабру тоқати хеш сардори карда метавонед, ӯ мегуфт.
Шахси эътиборнок буд, ҳеч чизро аз пеши назар нагузаронида намемонд, одамони воҳимагиру ба хар гуна чиз боваркунандагонро дӯст намедошт ва ҳангоми бо онҳо суҳбат рондан онҳоро ба ҳолати ноқулай мемонд.
Ӯ лаеқати ба худ ҷалб кардани хамсуҳбаташро дошт ва дар кадоме ҷамъомад набошад арзи ҳастии ӯро ҳис карда мешуд, дар чунин тарз бо ӯ бедушворӣ ва бехиҷолат ҳамсуҳбатӣ карда мешуд.
Дар вақти ҳамсуҳбатӣ додситониро дӯст намедошт, тарбияро арзиш мекард, дар ҷамъомадҳо ҳамеша одобу ахлоқро нигаҳ медошт, ки ин хислатҳо ба назар меафтоданд.
Китоб хонданро бисер дӯст медошт, ҳамеша бо худ китоб дошт, бисёри вақт саллаашро, соаташро ва дигар чизҳояшро аз фикраш мебаровард, лек китобашро ҳеч гаҳ аз ед намебаровард.
Гарчанде, ки шиновариро бисёр дӯст медошт, вале дар назди шахсони бегона шарм медошт либосашро кашад, вақте, ки шарм медошт, нохоҳона механдид ва дар пешониаш рахҳои хобида пайдо мешуданд.
Чойи кабуд менӯшид, вай чои кабудро чойи мардона мегуфт, ғайр аз он нӯшидани ширчойро бисёр дӯст медошт(аз чойи сиеҳ, шир ва намак, базан ба вай чумоқ ва гелосро ҳамроҳ мекунанд тайёр карда мешавад ва дар маҳалҳои Шимолии Афғонистон машҳур аст).
Пас аз марги Аҳмадшоҳи Масъуд, танзим ва истиҳкоми гурӯҳҳои ҷиҳодӣ дар мубориза алайҳи Толибон ба як чолиши аслӣ барои Қасими Фаҳим табдил шуд, аммо ба дунболи фурӯпошии гурӯҳи Толибон ва баргузории иҷлосияи Бонн, Қасими Фаҳим ба унвони муъовини аввали давлати муваққат ва вазири дифоъи Афғонистон таъйин шуд.
Бародари хурдии Аҳмадшоҳ — Аҳмадзиё Масъуд , дар тӯли солҳои 2002—2004 сафири Ҷумҳурии Исломии Афғонистон дар Русия буд, аз соли 2004 сарвазири аввалини Ҳукумати Афғонистон.
Масъуд — тахаллусаш, ки дар забони арабӣ маънои «Хушбахт»-ро дорад ва онро соли 1975 дар вақти аввалин шӯриш дар водии Панҷшер — якумин баромади силоҳии опозитсионии исломӣ дар Афғонистон гирифта буд.
Соли 1207 вакте, ки шохи Хоразм Мухаммади Хоразмшох ибни Такаш бо бахонаи пахш кардани шуриши Малик Санчар шаҳри Бухороро ишгол кард, Шамси Кайсро ба дарбори худ даъват намуд.
Факат дар як чои «Алмуъчам фи маъойири ашъорилачам» дар хусуси аз тарафи Абубакр ибни Саъд ибни Занги забт шудани Бахрайн, Уммон ва чанд ҷазираи халичи Форс сухан меравад, ки ин воқеа ба солхи 1238-1239 рост меояд.
Илова бар ин китоб, осори вай бо номи «Тибёнуллугат аттурки ало лисон улкангали», «Алуюб фи мукаффи ашъорулараб» , «Китобулкофи фил арӯзайн вал кавофи» мутаассифона, то замони мо нарасидаанд.
«Алмуъчам фи маъойири ашъорилачам» яке аз бостонтарин ва комилтарин асарҳои адабиётшиносии форсу тоҷик буда, доир ба назарияи шеъру шоири, муносибати мунаккиду шоир манбаи бебахое ба шумор меравад.
Гайр аз ин, дар «Алмуъчам фи маъойири ашъорилачам» номи як зумра шоирони форсу тоҷики то истилои мугул ва намунаи ашъори онҳо, инчунин номи олимону донишмандон мисли Бахромии Сарахси, Амир Абумансур Косим ибни Иброҳими Койини, Имом Хасани Каттон ва таълифоти онҳо оварда шудааст.
Асари мазкур ба сифати маъхаз ва сарчашиам мӯтамад барии омузиши ҳаёт ва эҷодиёти бархе аз шуарои моқабл, ки чои дигар доир ба фаъолияти эшон маълумоти кофи ба даст надорем, аҳамияти калони илмӣ дорад.
ҶДММ «Талко Кемикал» бо дарназардошти масъалаҳои қабули давлатии иншооти сохтмонаш анҷомёфтаи корхонаҳои «криолит ва алюминийи фтордор» ва ҳамоҳангсозии дигар корҳои ташкиливу омодагӣ ба истеҳсолот ва захира намудани ашёи хом дар семоҳаи аввали соли равон фаъолият накарда, аз моҳи апрели соли 2019 тибқи нақшаи қаблан такмил додашуда ба истеҳсоли маҳсулотҳои кимиёвӣ ба монанди алюминии фтордор, криолит ва коагулянт шурӯъ намуд.
Корхонаи мазкур дар 11 моҳи соли равон ҳаҷми истеҳсоли маҳсулотро ба 51,7 млн сомонӣ расонид, ки нисбати ба ҳамин давраи соли гузашта 13,8 млн сомонӣ зиёд мебошад.
Намудҳои маҳсулоти дар корхона истеҳсолшаванда аз рӯи ғафсии металл ва андозаашон то ба 85 намуд мерасанд, ки 40 намуди он профилҳои даврашакл буда, 45 намуди дигараш профилҳои чоркунҷашакл мебошад.
Дар шаҳри Ҳисор дар моҳи сентябри соли 2017 корхонаи нави истеҳсоли қубурҳои профилии металлии даврашакл ва чоркуҷашакл бо номи ҶДММ «Истеҳсоли труба ва профили тоҷик» ба фаъолият шурӯъ намуд, ки дар заминаи он 41 нафар ҷойҳои кории нав таъсис ёфт.