polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Вай дар муддати 18 соли тамом дар доираи илмии ў дарс гирифт, ҳамдаму ҳамнишини ў шуда буд, ки ин бешак ҳисси ўро дар чунин сарсупурдагӣ дар фиқҳи исломӣ бедор карда буд.
Ҳамин тавр, Абуҳанифа ҳамроҳи шогирдонаш, ки машҳуртарини онҳо Абуюсуф Яъкуб ибни Иброҳим ибни Ҳабиби Куфӣ ва Мухаммад ибни Ҳасани Шайбонӣ мебошанд, тавонист, ки сабаби сар задани нобасомониҳоро аз замони халифа Усмон то ба замони худ ва дигар моҷароҳои иҷтимоию сиёсӣ ва баҳсҳои мазҳабию ақидатии бавуҷудомадаро аз ҷихати ҳуқуқӣ арзёбӣ намоянд ва дар давоми си сол пайваста ба тадрис, мутолиа, баҳсу таҳқиқ ва натиҷагарӣ дар масоили шаръию ҳуқуқӣ машғул шавад.
Абуҳанифа ва пайравони мактаби ў, ки дар адабиёти динӣ бо номи «асҳоби раъй» маъруфанд, дар ҳаллу фасли масоили баҳсовари фиқҳӣ ҳамчун марҷаъ аз Қуръону суннат, иҷмоъ, қиёс истифода мекарданд, сипас рў ба истеҳсон меоварданд ва дар онҳо агар чизе пайдо накарданд, матлабро дар одоти шойеъ дар байни мардум ҷустуҷў менамуданд, ки он бо истилохи «урф» машҳур гардид.
Ин шуҳрати ў на факат дар ҳаллу фасли масоили динӣ зоҳир мешуд, балки ў ҳамчун аввалин алломаи соҳаи маорифи исломӣ, яке аз поягузорони асосии мазҳаби аҳли суннат ва ҷамоат, мазҳаби ҳанафӣ гардид.
Абу Ҳанифа — яке аз аввалин намояндагони доираҳои тиҷоративу ҳунармандии шаҳрӣ аст, ки манфиатҳои онҳоро, дар шакли таълимоти динӣ-ҳуқуқӣ таҷассум намудааст.
Бобояшро Умар ибни Ҳаммод Зоуто ё Зуто меномиданд ва ин вожа дар забони авестоӣ ва санскрит хондани суруду ниёишҳои мазҳабиро ифода мекунад ва Зардушт низ худро дар «Готҳо»-и Авесто «Зоутар» номидааст.
Тибқи баъзе маълумот гўё ў бо бо халифаи чахоруми рошиди Алӣ ибни Абутолиб ошноӣ дошта, ба ў баъзан дар ҷашнҳои наврўзӣ ҳадяе тақдим мекардааст ва он ҳазрат барои ӯ ва фарзандону наберагонаш дуои хайр намудааст.
Дар ин маврид Исмоил набераи Имом Абӯҳанифа чунин мегӯяд: «Ман аз табори форсиёни озод ҳастам ва ба Худо савганд бардагӣ ва ғуломӣ ба мо роҳ надошта ва ҷадди ман дар соли 80 ҳиҷрӣ ба дунё омадааст. Яке аз падаронам дар хурдӣ назди Алӣ рафта будааст. Алӣ дар ҳаққи вай ва фарзандону ояндагонаш дуои хайре намудааст».
Чун ин васияти Имом Абӯҳанифа ба самъи Ҷаъфари Мансур расид, аз кирдору рафтори хеш бисёр андӯҳгин шуда, гуфт: «Кист, ки имрӯз ба ҷойи Абӯҳанифа маъзартхоҳии маро аз рафторе, ки бо ӯ доштаам бипазирад».
Абӯҳанифа Нуъмон бини Собит ибни Марзбон ибни Зуто, ки бо лақабҳои «Имоми аъзам» ва «Сироҷ-ул-аимма» низ машҳур аст, аз аввалин ва бузургтарин фақеҳон ва мутакаллимони номвари аҳди аввали ислом, поягузори равияи суннӣ ва муассиси мазҳаби ҳанафия ва бузургтарин имоми аҳли суннат ва ҷамоат ва машҳур ба Имоми Аъзам мебошад .
Қабри Абуҳанифа соли 1508 бо фармони шоҳаншоҳ Исмоили Сафавӣ несту нобуд шуда буд, ва соли 1533 баъди бозгашти Ироқ ба имперотурии Усмонӣ барқарор шудааст.
Барои ҳамаи мардум хоссу ом хайрхоҳ бош, мардумро ҳақир машумор ва бо онҳо ҳатман эҳтиром бигузор, ва он чизе, ки дар даст дорй, бо ҳусни тадбир масраф кун то аз мардум бениёз бошй.
Ба ҳамин тариқ астрономия дар гузаштаи хеле дур, дар оғози тамаддуни ба­шарӣ ба туфайли талаботи амалӣ (пешгӯии падидаҳои табиӣ дар фаслҳои гуногуни сол, баҳрнавар­дӣ, солшуморӣ, тартиб додани тақвим ва ғайра) ба вуҷуд омад.
Батлимус барои баёни ҳа­ракати ҳалқамасири сайёраҳо даврҳои иловагӣ -ро ба кор бурд, ки марказҳои онҳо аз рӯи давр­ҳои асосӣ муназзамона ҳаракат мекарданд.
Охирҳои садаи ва аввали садаи ӯ ҷадвали саҳеҳтари ҳаракати Офтоб ва Моҳро тартиб дод, қимати тамоюли доиратулбуруҷ ва ҳаракати тақдимӣ -и солонаро саҳеҳтар муайян кард.
Ахтаршиноси машҳури тоҷик Абумаҳмуди Хуҷандӣ дар расадхонаи шаҳри Рай нахустин бор тағйирёбанда будани қиматҳои тӯли авҷ -и Офтоб ва тамоюли доиратулбуруҷро муайян кард, ҳалли ҷолиби қазияи синусҳоро барои секунҷаҳои куравӣ муайян намуд.
Ӯ бештар аз 40 асари ахтар­ши­носӣ эҷод кардааст: «Қонуни Масъудӣ», «Китоб-ут-таҳдиди ниҳоят-ил-амокин ли тасҳиҳи масофат-ил-масокин» , «Китоб фӣ-таҳқиқи моли-л-Ҳинд» , «Осор-ул-боқия» ва ғайра Берунӣ радиуси Заминро хеле саҳеҳ ҳисоб кард ва чанд асбоби нави ахтаршиносӣ сохт, ҳаракати зоҳирии ҷирмҳои осмониро бо хубӣ омӯхт.
Асари асосии ахтаршиносони Самарқанд, ки бо номи «Зиҷи Курагонӣ» ё «Зиҷи Улуғ­бек» машҳур аст ва соли 1648 дар Оксфорд бо забони анг­лисӣ нашр гардид, аз баёни асосҳои назарии ахтарши­носӣ ва зиҷи 1018 ситора иборат мебошад.
Тарҷума ва нашр шудани асарҳои «Сувар-ул-кавокиб ассобита»-и Абдурраҳмони Суфӣ ва «Муқаддима»-и Абумаъшари Балхӣ дар ахтаршиносии Аврупо таъсири амиқ гузоштанд.
Коперник соли 1543 дар асари худ «Дар бораи гардишҳои кураҳои осмонӣ» Манзумаи заминмарказии Батлимусро рад карда, Манзумаи Офтобмарказии оламро пеш гузошт, ки мувофиқи он Офтоб маркази манзумаи сайёрагон аст.
Л. Эйлер назарияи ҳаракати Моҳро бунёд ниҳод ; И. Кант дар «Таърихи умумии табиат ва механикаи осмон» ном асари худ аввалин бор ғояи таҳаввули табиатро ба муҳокима гузошт; П. Лаплас ғояе пеш ниҳод , ки мувофиқи он дар натиҷаи фишурдашавии меҳҳо -и газии гардон ҳалқаҳо ба вуҷуд омада, аз онҳо сайёраҳо пайдо шудаанд.
Галлей , аз рӯйи ҳисоби пешакии ахтаршиноси фаронсавӣ У. Леверйе сайёраи Нептунро кашф кардани И. Г. Галле , радифҳои нонамоёни ситораи Шабоҳанг ва Шиърои Шомӣ -ро дарёфтани Ф. Бессел бори дигар дурустии қонунҳои механикаи осмон, инчунин моддӣ ва донисташаванда будани оламро исбот кард.
Шароити хуби ахтаршиносӣ ва мавқеи муносиби ҷуғрофиёии Тоҷикистонро ба назар гирифта, соли 1932 Ҳукумати ҶШС Тоҷикистон дар бораи таъсиси Расадхонаи ахтаршиносии Тоҷикистон қарор қабул кард.
Таҳқи­қотҳои илмӣ соли 1933 аз мушоҳидаҳои шиҳобҳо ва ситораҳои тағйирёбанда, соли 1934 мушоҳидаи зузанабҳо ва изи ши­ҳоб­ҳо, соли 1937 мушоҳидаи телескопии шиҳобҳо оғоз ёфт.
Худи ҳамон сол дар Донишгоҳи давлатии Маскав таҳти роҳбарии С. В. Орлов ва В. В. Фединский барои РАТ дастгоҳи аксбардории шиҳобҳо , дар устохонаи РАТ ду астрографи дуқӯша ва астрокамера барои мушоҳидаи сито­ра­ҳои тағйирёбанда сохта шуданд.
Олимони тоҷик бо ин астрографҳо ситораҳои тағйирёбандаро муназзам му­шо­ҳида ва аксбардорӣ намуда, чанд ситораҳои тағйирёбанда, А. В. Соловёв дар бурҷи Уқоб ва Ақраб ва В. Сотиволдиев дар бурҷи Дубби Асғар чунин ситораҳоро кашф карданд.
Соли 1958 дар заминаи Расадхонаи астрономии Тоҷикистон Институти астрофизикаи АИ ҶШС Тоҷикистон таъсис ёфт, ки 3 шуъба дошт: ситораҳои тағйирёбанда, шиҳобҳо ва зузанабҳо.
Дар рушди бо­суръати илми ахтаршиносӣ дар Тоҷикистон ширкати оли­мони тоҷик дар барномаҳои илмии байналмилалии «Соли байналмилалии геофизикӣ» , «Соли бай­нал­ми­ла­лии Офтоби фаъол» , «Барномаи байналмилалии таҳқиқоти атмосфераи мо­байнӣ» ва ғайра мусоидат карданд.
Институти астрофизикаи АИ ҶТ дар таҳия ва татбиқи барномаҳои байналмилалии таҳқиқи зузанаби Галлей , «Интер-космос», «Мерит», «Большая хорда» ва шӯравии «ФОН» ва «ФОКАТ», стандарти давлатии ИҶШС «Моддаи метеорӣ» ва модели атмосфераи Замин барои эҳтиёҷи таҳқиқоти кайҳонӣ ширкати фаъол дошт.
Натиҷаи мушоҳидаҳои зузанаби Галлей дар татбиқи лои­ҳаи ҳайати кайҳонии «ВЕГА» ба ин зузанаб истифода ва ба бойгонии байналмилалии натиҷаҳо ворид карда шудаанд.
Соли 2006 Институти астрофизикаи АИ ҶТ бо Институти математикаи амалии ба номи М. В. Келдиши АИ Россия дар доираи лоиҳаи дар заминаи Расадхонаи ахтаршиносии Ҳисор ҳамкориҳои илмӣ оғоз намуд.
Институти астрофизикаи АИ ҶШС Тоҷикистон барои дастовардҳои намоён дар ҷабҳаи ахтаршиносӣ соли 1969 бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат мукофотонида, ба ду сайёраи хурдномҳои «Тоҷикистон» ва «ГисАО» до­да шуд.
Мактаби миёнаро то синфи 3 дар мактаби миёнаи 1 ноҳияи Файзобод хонда, сипас таҳсилро аз синфи 4 дар мактаби миёнаи 59-и шаҳри Душанбе то синфи 9 идома додааст.
Ҷамоат дар доманакӯҳи Уртабуз ва Боботоғ, дар баландии 700—900 м аз сатҳи баҳр ҷойгир шуда, 29 январи соли 1932 аз кенти Ҳисор ба ҷамоат табдил дода шудааст.
Таърихи номи арабии Ҳисор гирифтани Шумон чунин аст: Арабҳои бодиянишин овозаи сарсабзу хуррам будан ва аз чор қисматаш ҷорӣ шудани чор рӯдхонаи мусаффоро шунида, орзу мекунанд, ки то зудтар ин мавзеъро забт намоянд.
Вақте ки дар авали асри У111 диёри Шумонро забт менамоянд, дар ҳақиқат мебинанд, ки ин сарзамин макони биҳиштосо ва аз чор тарафаш дар ҳисор аст, фарёд мекашанд: — Мо ба Ҳисор расидем!
Ҳаёти Нав, Навбунёд, Навбаҳор, Наврӯз, Гулмайдон, Насаф, Ӯзбекистон, Бӯстон, Ҳуснобод, Сунбула, Боғ, Куҳнабой, Равшан, Шерхонӣ, Иттифоқ, Гулханӣ,
Масоҳати умумии заминҳои наздиҳавлигӣ 1165 га, масоҳати умумии заминҳои хоҷагиҳои деҳқонӣ ва хоҷагиҳои ёрирасон 450 га, масоҳати умумии заминҳои ёрирасони шахсӣ 91 га, масоҳати умумии заминҳои ҶДММ ба номи Абдурауф Юсуфов 2150 га, аз ин: заминҳои корам969 га; заминҳои чарогоҳ-50 га; заминҳои дарахтони бисёрсола-51 га; зери об-139 га; зери роҳ-4 га; дигар
Дар ҳудуди ҷамоат 6 мактаби миёнаи умумӣ, 5 мактаби асосӣ, литсейи ноҳиявии ба номи Собири Шоҳонӣ, гимназия, мадрасаи мутаввасита, муассисаи томактабӣ, 3 хоҷагии калону 100 хоҷагии хурди кишоварзӣ, 3 корхонаи истеҳсоли хишт, 4 корхонаи коркарди регу санг, корхонаи истеҳсоли пенопласт, корхонаи дару тирезаю симтӯрбарорӣ, 5 маркази саломатӣ, 5 бунгоҳи тиббӣ, таваллудхона, Мамнуъгоҳи фарҳангии Ҳисор, 2 масҷиди ҷомеъ ва 41 масҷиди панҷвақта, нуқтаҳои тиҷоратӣ, китобхонаҳо, маркази фарҳангӣ мавҷуданд.
Дар ин асно Ғиёсиддин Кошонӣ барои ҳалли муодилаи кубӣқоидаи асосии интегратсионии аҷибро кашф намуд, ки ин усулро риёзидони англис Ҳорен дубора дар асри хулосабарорӣ намуд.
Илми алгебра баъди ин дар асарҳои риёзидонҳои минбаъдаи Осиёи Миёна, ки роҷеъ ба мафҳумҳои асосии алгебра (ҳалҳои ҳақиқӣ ва каззобии муодилаҳо, классификатсияи муодилаҳо ва ғайра сермаҳсул кор мекарданд, рушд ёфт.
Бахусус, вобастагии байни решаҳо ва коэффитсиентҳои муодилаҳои квардратӣ, ки Наҷмиддини Алихон онро дар рисолаи «Алгебра» кашф намуда, дар адабиёти илмӣ бо назм ифода кардааст, кашфиёти бузург дар риёзӣҳисоб мешавад.
Ҷорҷ Сартон дар асари бузурги илмӣ — библиографиаш — «Муқаддима дар таърихи илм» таърихи илми ҷаҳониро ба марҳилаҳои нимасрӣ тақсим мекунад ва пешрафти ҳар кадоми онро ба фаъолияти яке аз шахсиятҳои илмӣ вобаста медонад.
Ӯ дар китоби «Доир ба исботи масъалаҳои ал-ҷабр ва ал-муқобала» усули умумии геометрии ҳалли муодилаҳои кубиро кор карда, нуздаҳ намуди ин гуна муодилаҳоро тадқиқ кард ва дар ҳалли муодилаҳои алгебравӣ ба геометрия бартарӣ дод.
Ба ибораи дигар, алгебра оҳиста-оҳиста шакли ҷиддӣву пай дар пайро соҳиб гашта тақрибан дар охирҳои асри ва ибитдои асри ба ҳамон мундариҷае соҳиб гашт, ки мо ҳоло онро дар мактабҳо меомӯзем.
Масалан, дар охири асри олими фаронсавӣ Франсуа Виет на танҳо барои ифодаи номаълум, балки барои навишти адади дилхоҳ низ ҳарфҳои алифбои лотиниро истифода бурда, ба кашфи ифодаҳову формулаҳо асос гузошт.
Муҳаммад ибни Мусо Хоразмӣ дар улуми ҷаҳонӣ бо асари «Ҳисоби ҳиндӣ» машҳур гардид ва аз ҷиҳати таърихӣ падидаи илми ал-ҷабр бори аввал дар асари «Китоби мухтасар дар бораи ал-ҷабр ва ал — муқобила» — и ин олими фарҳехта ёд шудааст.
Ин асар дар асри аз арабӣ ба лотинӣ тарҷума шуда, олимони аврупоӣ ба ҳисоби ҳиндӣ — арабӣ ошно шуданд ва аз ҳамон вақт дар илми риёзии ҷаҳон рақамҳои арабӣ ворид гаштанд.
Дар ибтидои асри аломатҳои баробарӣ ва қавсҳо дохил гардиданд:қавсҳои нимдавраро математики итолиёӣ Н. Тарталия, қавсҳои квадратиро ҳамватани ӯ Р. Бомбелӣ ва қавсҳои фигуравиро Ф. Виет пешниҳод намуданд.
Аз соли 1637 сар карда, аз тарафи математики олмонӣ Р. Декарт номаълум бо яке аз ҳарфҳои охири алифбои лотинӣ ва ададҳои додашуда бо яке аз ҳарфҳои авали ҳамин алифбо ишора шудан гирифт.
Дар нимаи аввали донишманди бузурги Шарқ Муҳаммади Хоразмӣ асаре бо номи “Ҳисоб ал-ҷабр в-ал-муқобала” иншо намуд, ки дар он илми алгебра ҳамчун фанни мустақил омӯхта шуд.
Аввалин китоби Муҳаммади Хоразмӣ, ки ба забони лотинӣ тарҷума ва дар Аврупо ба сифати китоби дарсӣ истифода мешуд, ба пешрафти риёзӣ ва илмҳои дигар таъсири бузург расонида, ба ганҷинаи тамаддуни ҷаҳонӣ шомил шуд.
Вале ҳеҷ ягон фан, алалхусус математика, ки аз эҳтиёҷоти ҳаррӯзаи инсон пайдо шуда, дар корҳои сохтмонӣ, шинои, баҳри, ҳатто парвозҳои кайҳонӣ ҳамчун ёрдамчии беминнат хидмат мекунад, сукут накарда, ҳамеша ру ба тараққист, инкишоф меёбад, ғанӣ мегардад.
Алгебраи Хоразмӣ дар давоми асрҳои – дар тарҷумаи лотиниаш мавриди омӯзиши аврупоиён қарор гирифта, барои дар Ғарб тараққӣ ёфтани ин фанни бостонӣ замина гузошт.
Агар поягузори алгебра ҳамчун илм олими бузург Муҳаммад Хоразмӣ ҳисоб ёбад, файласуф ва математику ситорашиноси дигари форсу тоҷик Умари Хайём пас аз се асри ҳаёти ӯ ин илми бостониро қуввату илҳоми тоза бахшид.
Дар доираи илми ҳисоб ҳанӯз 4000 сол пеш бобулиҳо, мисриҳо, баъдтар юнониҳо, хитоиҳо ва ҳиндуиҳои қадим ишораҳои алоҳида истифода бурда, масъалаҳои гуногунро ҳал менамуданд.
Ҳангоми табаддулоти давлатӣ ба Чаушеску муяссар шуд, ки аз Бухарест фирор кунад, аммо дар ниҳоят ба дасти артиш асир афтода, ҳамроҳ бо занаш Елена ба трибунали ташкилкардаи мақомоти нав кашида шуд.
Дар мурофиаи бетаъсир, ки андаке бештар аз як соат давом кард, вай ба ҷиноятҳои зидди давлат, геносид ба муқобили халқи худ, кушодани пасандозҳои махфӣ дар банкҳои хориҷӣ ва ба «муфлисшавии иктисодиёти миллӣ» айбдор карда шуд.
Дар даҳсолаи аввали ҳукмронии худ, ӯ сиёсати боэҳтиёт либерализатсияи сиёсии дохилиро пеш гирифт ва дар соҳаи сиёсати хориҷӣ - нисбат ба Аврупои Ғарбӣ ва Иёлоти Муттаҳида ошкоро бештар буд.
Дар робита ба Иттиҳоди Шӯравӣ, ӯ роҳи пешгузаштаи худро идома дода, аз бисёр ташаббусҳои Иттиҳоди Шӯравӣ (масалан, дар соли 1968 ворид шудани нерӯҳо ба Чехословакия ва дар соли 1979 ворид шудани нерӯҳо ба Афғонистон ба Афғонистон ) дур шуда, ҳамчунин муносибатҳои хубро бо.
Мувофиқи яке аз онҳо шаш атоми карбон ҳалқаи шашузвае ҳосил мекунад, ки дар он ҳар кадоми атоми карбон яктогӣ атоми гидроген дорад ва се банди дучанда пайиҳам бо банди одӣ иваз мешавад.
Дар ин давра нависанда асарҳои маш­ҳури худ «Гобсек» , «Пӯс­ти мулоим» , «Полковник Шабер» , «Евгения Гранде» , «Табиби деҳотӣ» , «Годиссари машҳур» , «Падар Горио» , «Музейи қадим» , «Рӯҳонии деҳотӣ» -ро эҷод намудааст.
Аз ҷиҳати тарзи ба мувозинат овардани моменти реактивии винтҳои баранда вертолётҳо яквинта (бо винти думӣ ё бо тарзи реактивӣ чарх занондани винти баранда), дувинтаи ҳаммеҳвар, дувинтаи барқад, дувинтаи кӯндаланг сохта мешаванд.
Агар фюзеляжи вертолёт ба пеш моил шуда, ҳамвории чархзании винти баранда низ ба тарафи пеш моил гардад, қувваи кашиши винт ҳам ба ҳамон ҳамворӣ перпендикуляр ва ба пеш моил мешавад.
Ҳамвории чархзании винт ба кадом тарафе, ки тамоюл дода шавад (ба воситаи механизми махсус, ки онро автомати моилкунанда мегӯянд), мувофиқан қувваи кашиши винти баранда низ ба ҳамои тараф майл мекунад.
Вертолёт дар нақлиёти ҳавоӣ , хоҷагии қишлоқ, ҷангал, моҳигирӣ , нигаҳдории тандурустӣ , ҷустуҷӯи сарватҳои зеризаминӣ , сохтмони саноат, роҳи оҳан, пулҳо, корҳои монтажӣ ва ғайра васеъ кор фармуда мешавад.
Чархбол метавонад дар ҳаво дар ягон масофа аз руи Замин «муаллақ» истад, дар атрофи моҳвари амудӣ ба тарафи дилхоҳ гардиш кунад, ба самти дилхоҳ, яъне пешнокӣ, ё худ ақиб ё ба паҳлӯ парвоз намояд.
Модарон гоҳе мувофиқи завқу хоҳиши худ ҳангоми хондани «Алла» ба тарзи бадеҳагўйӣ дар матнҳои анъанавӣ баъзе калимаҳо ва ибораҳоро иваз мекунанд, ё номи тифли худро
Аллагӯӣ низ, ба монанди қиссаву афсонагӯӣ ва достонсароӣ, як ҷузъе аз фарҳанги кӯҳани тоҷикон аст, ки роҳи тӯлонии таърихро тай кардаву албатта бо чандин дигаргуниҳо то ба замони муосир омада расидааст.
Ва бояд гуфт, ки аллагӯӣ сари гаҳвораи тифл барои қариб тамоми мардуми ҷаҳон роиҷ аст ва дар бисёр аз кишварҳои олам ба он ҳамчун ба як ҷузъе аз фарҳанги қадимииву аҷдодии худ, эҳтиром мегузоранд.
Равоншиносон хулоса кардаанд, хурдсолоне, ки аз модаронашон алла шунидаанд, оромтабиат, нарммиҷоз ва меҳрубонтаранд, нисбат ба он кӯдаконе, ки аз он бенасиб мондаанд.
Аз ин рӯ месазад, ки модар аз овони хурдӣ дар ниҳоди фарзанди худ тавассути хондани суруди «Алла», гуфтани афсонаҳои аҷоиб, тамошои китобҳои рангаву пурҷило меҳру муҳаббати ногусастаниеро нисбати модар, Ватан ва табиати афсункор бедор намоянд.
Агар суруди аллаи Фарзона, Норинисо, Хосият Вализода, Меҳринисо, Маҳбуба Неъматзода ва Латофат Кенҷаеваро дилнишин гӯем, суруди аллаи Субҳияи Зоҳид, Назокати Олим, Назокати Сафар, Гулшани Абдураҳмон, низ ширину гӯшнавоз аст.
Ӯ дар давоми фаъолияти омӯзгории хеш дар Институти педагогии шаҳри Кӯлоб ва баъдтар дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонба тайёр ва тарбия намудани мутахассисони соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ машғул буд.
Ҳамчун роҳбари вилоят, аз рӯзҳои авали фаъолиташ хуб дарк кард, ки қисми масъалаҳои муҳими пешрафти вилоятро дар сатҳи идораҳои ҷумҳурӣ ҳаллу фасл кардан имкон нест.
Маҳз Ҳукумати марказии СССР таклифу дархост ва пешниҳодҳои М. Назаршоевро ба инобат гирифта, 31 январи соли 1967 қарори махсусеро «Дар бораи чорабиниҳои барои тараққиёти иқтисодиёт ва баланд бардоштани дараҷаи ҳаёти моддӣ - мадании Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул намуд.
Дар ин қарор перспективҳои мушаххаси инкишофи тараққиёти иқтисодӣ- иҷтимоӣ, маданӣ-фарҳангӣ ва алалхусу баланд бардоштани дараҷаи некӯаҳволии моддии меҳнаткашони Бадахшон хеле равшан муайяан гардида буданд.
Моёншо Назаршоев дар давраи котиби авали комитети ҳизбии вилоят буданаш ба инкишофи соҳаи саноат, коркардабарории тило, лаьлу лоҷвар мармар ва дигар захираҳои бебаҳои зеризаминии Бадахшон диққати махсус медод.
Аз миёни солҳои шастум сар карда дар ҳудуди вилоят, аз ҷумла дар маркази он шаҳри Хоруғ ба нақшагирии сохмони корхонаҳои саноатӣ, ба монанди заводи нон, комбинати гӯшту шир, заводи маснуоти оҳану бетонӣ шурӯъ карда мешавад.
Бо дастгирии ӯ соли 1969 дар базаи Боғи ботаникии Помир институти биологӣ ташкил шуд, ки барои минбаъд инкишоф ёфтани тадқиқотҳои илмӣ дар Помир заминаи мустаҳкам гузошт.
Соли 1990 пастшавии сатҳи зиндагии аҳолӣ, қувват гирифтани ихтилофи иҷтимоӣ, ки ба бесуботии тамоми сохторҳои ҳокимият сабаб гардиданд ва аз авали соли 1990 вазъи сиёсиву ҷамъиятӣ ва иқтисодии ҷумҳуриро ҳам мураккаб гардонид.
Аз ҷумла, парлумоти ҷумҳурӣ ба Шӯрои Олии Русия, ҷумҳуриҳои ҳамсоя дар бораи ба Тоҷикистон ворид намудани нерӯҳои муштараки ҳомии сулҳ муроҷиатнома фиристонд.
Яке аз чунин гурӯҳҳо парлумони Тоҷикистонро, ки ҳангоми муҳокимаи муроҷиатнома дар ҷаласаи парлумони Русия иштирок дошт, раиси Кумитаи илм, маориф ва сиёсати ҷавонон шодравон Моёншо Назаршоев сарварӣ мекард.
Тамоми ҳаёту фаъолияти ин марди ҳақиқатҷӯ ба он нигаронида шуда буд, ки Тоҷикистони соҳибистиқлол, бахусус Бадахшон ҳарчӣ зудтар аз бӯҳрони сиёсию иқтисодӣ, маънавию фарҳангӣ бароварда шавад.
Моёншо Назаршоев ба тамоми гӯшаю канори ҷумҳурӣ сафар карда, ба ҳаёт ва зисту зиндагонии мардум аз наздик ошно мегардид ва онҳоро ба сулҳу осоиш, ризоияту ваҳдат ва ҳамдигарфаҳмӣ даъват мекард.
Беҳтар намудани шароити таълиму тарбия дар мактабҳои миёна, миёнаи махсус, олӣ, зиёд намудани маоши коркунон ва кормандони муассисаҳои табобатию фарҳангӣ ва ғайраҳо ҳадафи ҳаррӯзаи фаъолияташ қарор мегиранд.
Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон додааст, ки таварруми мӯътадил ба тараққиёти иқтисодӣ ягон таъсири манфӣ намерасонад ва баръакс афзоиши миқдори пул дар муомилот ва болоравии дараҷаи нархи молҳо, боиси афзоиши ҳаҷми маблағгузорӣ ва маҷмӯи арза гашта, ба рушди иқтисодӣ мусоидат мекунанд.
Аммо таварруми ҷаҳанда ва таварруми аз эътидол зиёд ба тараққиёти иқтисодӣ таъсири манфӣ мерасонанд, ки ба оқибатҳои иҷтимоию иқтисодии онҳо ҳолатҳои зерин дохил мешаванд:
қобилияти худидоракунии механизми бозорӣ кам мешавад, зеро ки бо афзоиши таваррум ахбор барои сатҳи нархҳо ва ҷойгиршавии сармоя, ба истеҳсолкунандагон ва истеъмолкунандагон намерасад ва камчинии ахбор ба вуҷуд меояд;
таваррум ба беқурб шудани маблағҳои ҳамчун андоз ба буҷаҳо воридшуда оварда мерасонад, ки дар натиҷаи он низоми молиявӣ ба бӯҳрон дучор шуда, маблағгузории соҳаи иҷтимоиро низ кам мекунад.
Аз ҷумла иқтисодчӣ Филлипс дар натиҷаи омӯхтани 100 солаи нишондиҳандаҳои Англия ба хулосае меояд, ки байни таваррум, музди кор ва дараҷаи нархҳо вобастагӣ вуҷуд дорад.
Кабирова дар операҳои классикии русу Ғарб як силсила образҳои барҷаста офаридааст, ки Мария, Татяна, Лиза («Мазепа», «Евгений Онегин» ва «Модкаи қарамашшоқ»-и П. Чайковский, 1957, 1958, 1962), Дездемона, Леонора , Чио-чио-сан мисол шуда метавонанд.
Ба қавли Н. Нурҷонов: «Овозаш фораму ҷарангдор буда, услуби овозхониро дар ҳамаи регистрҳо моҳирона истифода намудааст. Ӯ тавассути овозхонӣ ҳолатҳои гуногуни қаҳрамонон ва шӯру ғалаёни ботинии онҳоро амиқу равшан ифода месозад».
Ин сарояндаи ишқу ормонҳои миллат дар қатори чанд тан аз ҳамсолонаш бо ҷӯшу хурӯши ҷавонӣ ва нафаси гарму тоза ба адабиёт омад ва бо ашъори диловези худ дар қатори беҳтарин адибони овозадори солҳои шастум дар муҳити адабӣ ва байни хонандагон маҳбубият пайдо кард.
Чун ба адабиёт ва рӯзноманигорӣ шавқ дошту шеъру мақолаҳояш пайваста дар матбуот чоп мешуданд, ӯро барои кор ба рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» ҳоло «Ҷумҳурият» даъват карданд.
Пасон дар вазифаҳои корманди масъули Идораи тарғиби адабиёти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, сармуҳаррири рӯзномаи собиқ вилояти Кӯлоб «Роҳи ленинӣ», котиби масъули шуъбаи Иттифоқи нависандагон дар минтақаи Кӯлоб, сармуҳаррири рӯзномаи «Ҷумҳурият» ва мудири шуъбаи назми нашрияи адабии «Садои Шарқ» кор карда, дар рушду инкишофи адабиёт, мабуот ва фарҳангу маънавияти тоҷик саҳми арзанда гузошт.
Соли 1974 ба узвияти Иттифоқи нависандагон пазируфта шуда, солҳои зиёд узви Садорати Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва узви Кумитаи мукофотҳои давлатии Тоҷикистон ба номи Рӯдакӣ буд.
Шеъри Шоҳмузаффар Ёдгорӣ содаву заминӣ буда, бо таъбиру ибораҳои халқӣ ороиш ёфта, аз ғояҳои худшиносӣ, ифтихори ватандориву миллӣ саршор мебошад.
Китобҳои ӯ «Як шоха гул», «Соҳили бахт», «Даргоҳи деҳқон», «Симои халқ», «Фарзандон», «Ҳар тори мӯ вафоям», «Вохӯрии гуворо», «Ишқи мо пирӣ надорад», «Ҳеч кас монанди ман дилдода нест», «Маро бо чашми дил бинед» гувоҳи гуфтаҳои болоянд.
Дар замони истиқлоли кишвар Шоҳмузаффар Ёдгорӣ бештар ба наср рӯ овард ва аз рӯзгори ҳамзамонони мо, ҳусну қубҳи инсон дар ҳолатҳои мудҳиш бо номҳои «Васваса» ва «Талош» романҳои ҷолибе эҷод кард, ки дар маҷаллаи миллии адабии «Садои Шарқ» нашр гаштанд.
Иттилооти аввалин оид ба оташфишоншиносӣ ба миёнаҳои ҳазорсолаи 1 то м. (Ҳераклит — садаи ва Арасту — садаи , Юнон; Страбон — садаи ва Плинийи Хурд — асри 1, Рум) тааллуқ доранд.
Дар Русия дар соҳаи оташфишоншиносӣ дар Институти вулканшиносӣ ва зилзиласанҷии АИ Русия дар Петропавловск-Камчатка, Институти геологияи конҳои маъдан, петрография, маъданшиносӣ ва геокимиёи АИ Русия дар Маскав, озмоишгоҳи вулканшиносии Институти таҳқиқоти илмии маҷмӯии Сахалин таҳқиқот бурда мешавад.
Ба вазифаҳои оташфишоншиносӣ дохил мешаванд: омӯзиши тамоми силсилаи магмавӣ аз манбаи ҳосилшавӣ то ба сатҳи Замин баромадани магма; хусусият ва тарзи таркишҳо; ҳаракати газҳо дар ин маврид; тарзҳои ҷойивазкунии селҳои гудоза ва ба таркиб, ҳарорат, часпакӣ, миқдори моддаҳои бухоршаванда вобаста будани ҳаракати онҳо.
Ғайр аз оташфишоншиносии умумӣ оташфишоншиносии ноҳиявиро фарқ мекунанд, ки ноҳияҳои вулкании имрӯза, минтақаҳои вулканӣ, мавзеъҳои алоҳида, робитаи онҳо бо сохтори тектоникии ноҳия, мавқеи геодинамикӣ ва инкишофҳои навтарини тектоникиро баррасӣ менамояд.
Оташфишоншиносӣ сохт ва сохтори дохилии вулканҳо, морфология, пайдарҳамии ташаккул, каналҳои кашонанда, маҳсулоти вулканӣ ва вобастагии онҳо ба навъи оташфишониро таҳқиқ мекунад.
Оташфишоншиносӣ , вулканшиносӣ — илм дар бораи оташфишонҳо, сабабҳои пайдоишу инкишофи онҳо, сохт ва таркиби маҳсули оташфишонӣ , тағйирёбии амали онҳо, инчунин қонуниятҳои ҷойгиршавии онҳо дар сатҳи Замин.
Забони мардуми Дарвоз дар садаҳои пешин яке аз забонҳои эронии шарқӣ ва монанд ба забонҳои суғдӣ, балхӣ ва забонҳои помирӣ будааст, аммо дар садаҳои — дарвозиён форсизабон гаштанд.
Қаламрави подшоҳии Дарвоз сарзамини имрӯзаи ноҳияҳои тоҷикии Тавилдара, Дарвоз ва Ванҷ, ва аз тарафи Афғонистон ноҳияҳои Хвоҳон, Куф Об, Шекаи, ва Нусаиу Моимаи, дар ду канораи Рӯди Панҷро дар бар мегирифтааст.
Шаҳраки Қалъаи Хумб дар баландии 1200 м аз сатҳи дарё, 368 км шарқтар аз шаҳри Душанбе ва 235 км шимолтар аз шаҳри Хоруғ дар резишгоҳи рӯди Хумбоб ба рӯди Панҷ дар марз бо Афғонистон ҷой дорад.
Бино бар бозёфтҳои бостоншиносӣ, Левканд дар садаҳои — м. яке аз шаҳрҳои бузурги подшоҳии Кушониён ва то замони густариши ислом дар Тоҷикзамин яке аз ободтарин шаҳрҳои Вахш будааст.
Дар поёни садаи — оғози садаи ин шаҳрро мусулмонон гирифтанд ва аз он пас дар торихномаҳо ва осори ҷуғрофидонони исломӣ ин шаҳр ба номи «Ловканд» ва «Левканд» ёд шудааст.
Чунончӣ, Абуисҳоқ Иброҳим ибни Муҳаммади Форсии Истахрӣ дар «Масолик вал-мамолик» менависад, ки «аз Ловканд то Ҳаловард — як манзил ва то Пули Сангин ду манзил роҳ будааст».