polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Бад-ин минвол пораҳоеро дар ин китоб дар хусуси пойдори ба савганд ва аҳду вафо, нигаҳдории амонат, мардӣ ва мардонагӣ, ситоиши хираду дониш ва дурӣ аз худситоӣ, васфи занон ва ҳурмати онҳоро ба ҷой овардан, дар хонадорӣ — оиладорӣ босубот будан ва ғайра дарёфт кардан мумкин аст.
Аз оғози соли 2007 Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик тасмим гирифт, то осори мансури адабиёти классикии форсу тоҷикро ба забони тоҷикӣ интишор намуда, дастраси хонандагон гардонад.
«Самаки айёр» аз дил бастани шоҳзодаи Ҳалаб Хуршедшоҳ ба Маҳпарии духтари фағфури Чин, ба Чин расидану бо ӯ пайвастанн Самаки айёру Шағоли Пилзӯр оғоз ёфта, рафта- рафта даҳҳо персонажҳои фаъол ва моҷароҳои тӯлонию шӯрангезро фаро мегирад.
Салоҳияти кумита ва комиссияҳои Маҷлиси намояндагон — Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар менамояд, ки салоҳият, тартиби фаъолияти кумитаю комиссияҳоро Дастури Маҷлиси намояндагон ба танзим медарорад .
а) мутобиқи қарори Шӯрои Маҷлиси намояндагон лоиҳаи қарору қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқиро қаблан баррасӣ менамоянд ва ба онҳо хулоса медиҳанд;
Бино ба маълумоти Абӯалии Сино карафс варамҳоро мегардонад, қабзиятро мекушояд, арақ меоварад ва дардро таскин мебахшад, барои сулфа, зиқи нафас, ҷигар ва сипурз муфид аст, пешоб ва ҳайзро меронад.
Таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаро дар Кадкан ва Машҳад ба поён бурд ва пас аз он вориди донишкадаи адабиёти Донишгоҳи Машҳад шуд ва аз ин донишгоҳ фориғултаҳсил шуд.
Вай дар ҷавонӣ дар ҳавзаи илмияи Машҳад адабиёти арабу ларсҳои ҳавзавии назди Муҳаммадтақӣ Адиби Нишопуриро фаро гирифт ва фиқҳу усулро дар маҳзари Мирзо Аҳмад Мударриси Яздӣ ва Оятуллоҳ Ҳошимии Қазвинӣ ва Оятуллоҳ Мелонӣ омӯхт ва ар соли 1969 ба дарёфти доктори забону адабиёти форсӣ аз Донишгоҳи Теҳрон муфтахар гардид ва аз ҳамон замон дар Донишгоҳи Теҳрон ба тадрис пардохт ва баъдҳо дар донишгоҳҳои гуногуни ҷаҳон тадрис намуд ва ҳам инак дар донишгоҳҳои Амрико машғули тадриси забону адабиёти форсӣ аст.
Доктор Шафеи аз навҷавонӣ шеър месуруд ва ашъораш дар нашриёти Хуросон бо тахаллуси «М. Сиришк» чоп мешуд ва бо ҳамкории дӯсту ҳамшаҳраш М. Озарм, ки ӯ низ шоир буд, дар Машҳад анҷумани адабӣ ташкил дод ва ба тавзеҳу тафсири шеъри Нимо ва сабки Нимо пардохт.
Доктор Шафеӣ баъд аз омадан ба Теҳрон бо зиндаёд Ахавони Солис, Ҳушанги Ибтиҳоҷ ва доктор Исмоили Хӯӣ ва Имоди Хуросонӣ нишасту бархостҳои мутааддиде дошт.
Вай дар соли 1990 бинобар даъвати хонаи фарҳанги ҷаҳон, ки дар Олмон баргузор шуд ба ҳамроҳи Аҳмади Шомлу ва Ахавони Солис ба он кишвар сафар намуд ва чанде баъд бо даъвати донишгоҳҳои Донишгоҳи Оксфорди Инглисон ва Донишгоҳи Пристони Амрико ва донишгоҳҳои Япония ва барои тадрис ва суханрониҳо ва пажӯҳиш ба он кишварҳо сафар намуд ва байни солҳои 1974—1978 дар донишгоҳҳои Ню-Йорк ва Донишгоҳи Пенсилванияи Амрико тадрис намуд.
Устод Шафии Кадканӣ афзун бар шеъру шоирӣ дар заминаҳои нақди адабӣ, сабкшиносӣ ва ирфони эронӣ пажӯҳишҳои бисёр арзандае дорад ва низ осори арзандае тарҷума намудааст.
Аз сӯе низ устод Шафеӣ решаҳои асотиру таърих ва мавориси фарҳангии Эронзамин ва Хуросони бузургро дар ҷой-ҷойи ашъораш ҷо медиҳад ва бо таваҷҷуҳ ба мутолиоти амиқу дақиқе, ки дар заминаи шеъру адаби ҷаҳон дорад ба ёдоварӣ ва бозофаринии арзишҳои дерина ва арзишманду гаронбаҳои адабиёти бостон рӯй меоварад ва бо забону баёне сода ва самимӣ ва баҳрагирии усулӣ ва илмӣ аз фанни шеъру орияҳои адабӣ ашъори нағзу пурмағзе меофаринад, ки бар дилу ҷонҳо менишинад.
Дар осори аввалияи Шафеӣ таъсирпазирӣ аз Ахавони Солис ва Ҳушанги Ибтиҳоҷ ба чашм мехӯрад , аммо рафта-рафта худ ба забоне мустақиле расид ва аз ҷумлаи шоирони муваффақ ва муассири шеъри нави иҷтимоӣ ва символии нимоӣ гардид.
Ва бо забоне нарму намодин, иапанда, тавсифӣ — тавъам бо мояҳои мулоиму асили хуросонӣ гарояд ва аз лиҳози фикрӣ низ шеъраш дар хидмати арзишҳои инсонӣ, озодӣ ва озодихоҳӣ гардид.
Гироиш ба суннатҳои адабии Эрону ислом ба гунае, ки роиҳае аз фарҳехтагӣ ва пуштувонаи фарҳангиро дар шеъри худ инъикос медиҳад ва ин устуворӣ ва инсиҷоми суннатӣ дар забону қолаби шеъри ӯ ошкор аст;
«Шеъри имрӯзи Хуросон» , «Гузидаи ғазалиёти Шамс», «Сувари хаёл дар шеъри форсӣ», «Мусиқии шеър», "Шоири оинаҳо , «Шеъри муоири араб», «Адвори шеъри форсӣ аз Машрутият то асри ҳозир», «Тозиёнаҳои сулук, нақду таҳлили шеърҳои Саноӣ», «Шоирӣ дар ҳуҷуми мунтақидон: перомуни шеъри Ҳазини Лоҳиҷӣ», «Мантиқ-ут-тайр»: муқаддима, тасҳеҳ ва таълиқот.
«Офариниш ва таърих» аз Музаҳҳар бинни Тоҳири Муқаддасӣ, чаҳор ҷилд; «Мармузоти Асадӣ дар мазмуроти Довуд Наҷмиддини Розӣ», «Мухторнома» аз Аттор, «Ҳолоту суханони Абӯсаиди Меҳанӣ», «Асрор-ут-тавҳид», «Таърихи адабиёти форсӣ ба инглисӣ».
«Шабхонӣ», «Замзамаҳо», «Аз забони барг», «Дар кӯчабоғҳои Нишопур», «Мисли дарахт дар шаби борон», «Аз будану сурудан», «Бӯи ҷӯӣ Мӯлиён», «Ҳазораи дуввуми оҳуи кӯҳӣ», «Оинае барои садоқат».
«Абӯмуслими Хуросонӣ»-и Муҳаммад Абдулғанӣ, «Овозҳои Синбод», тарҷумаи шеърҳои Абдулваҳоб ал-Баётӣ, «Тасаввуфи исломӣ»-и Николсон.
Моҳи ноябри соли 1920 декрети махсуси Совети Комиссарони Халқи РСФСР «Доир ба барқароркунии пахтакори дар ҷумҳуриҳои Советии Сотсиалистии Туркистон ва Озарбойҷон» қабул гардид.
Панҷсолаи дуюм заминҳои бекорхобидаи водии Вахш азхуд кардашуда, колхозу совхозҳои пахтакори ташкил шуд, ки дар онҳо истеҳсоли пахтаи маҳинах низ ба роҳ монда шуд.
Сентябри соли 1945 Ҳукумати Советӣ «Доир ба минбаъдтараққи додани пахтакории ҶШС Тоҷикистон» ва июни соли 1946 "Доир ба план ва тадбирҳои барқароркуни ва инкишофи минбаъдаи пахтакории ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1946—1950 Қарори махсус қабул кард.
Шарқшинос Бартолд қайд мекунад қатъи назар аз он, ки дар натиҷаи истилои муғул соҳаи кишоварзӣ дар бисёр ноҳияҳои Осиёи Миёна хароб гардид, дар водии Зарафшон ва поёноби дарёи Аму пахтакорӣ ва тайёр намудани матоъҳои пахтагин равнақ дошт, Бино ба маъхазҳои таърихӣ, ҳануз аз нимаи дуюми асри дар қатори дигар маҳсулоти кишоварзӣ аз Осиёи Миёна ба мамлакатҳои ҳамсоя пахта низ содирот мекарданд.
Бар ивази содироти нах, тибит ва тораки пахта ба ҷумҳурӣ маводи хурока, сузишворӣ, нуриҳои маъданӣ, захрхимикатҳо, техника ва қисмҳои эҳтиётии он, тиббӣ, мудофиа ва ғайра ворид мешаванд.
Соли 1959 ӯро ба дастгоҳи КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон аввал ба сифати инструктор, сонӣ-ҷонишини мудири шуъба ва дар як вақт мудири хона маорифи сиёсӣи КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон таъйин мекунанд.
Мирзо Бобоҷонов борҳо узви Кумитаи шаҳрии Душанбегии Ҳизби коммунистии Тоҷикистон, вакили мадуми дар Шӯрои халқии пойтахт, дар Шӯрои олии ИҶШС, узви КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон интихоб шудааст.
Соли 1962 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, соли 1970 шуъбаи рӯзноманигории Мактаби олии ҳизбии Маскавро ба итмом расонда, солҳои тӯлонӣ корманди матбуот, аз ҷумла, ходими адабӣ, котиби масъул, ҷонишини муҳаррири рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», хабарнигори махсуси рӯзномаи «Комсомольская правда» дар Тоҷикистон, муҳаррири рӯзномаи «Комсомолец Таджикистана», муҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ», котиби масъули ҳафтаномаи «Сухан», муҳаррири ҳафтаномаи «Навиди бозаргон», ҷонишини муҳаррири моҳномаҳои «Фарҳанг»-у «Тоҷикистон» будааст.
Чанд сол вазифаҳои мудири шуъбаи тарғиботи Кумитаи ҳизбии шаҳри Душанбе ва мудири шуъбаи маданияти КМ ПК Тоҷикистон, вазири фарҳанги ҷумҳурӣ, ҷонишин ва раиси Иттиҳодияи «Тоҷиккино» ва сардори раёсати равобити байналмилалии Вазорати фарҳангро бар уҳда доштааст.
Пйесаи «Мусичаро напаррон» , драмаҳои таърихии "Қисмат , «Дод чист, бедод чист?» , «Жернова» ва фоҷиаи хурди «Тарс» дар маҷаллаҳои «Садои Шарқ», «Фонус», «Помир» ва «Тамыр» ба табъ расидаанд.
Аз соли 1960 ба эҷоди бадеӣ шуғл варзида, то имрӯз осори мансуру драмавии ӯ дар маҷмӯаҳои «Роҳҳои дуру наздик» , «Ин баҳор чӣ меорад?» , «Дарёи нур» , «Дар чорсӯ» , «Чорсӯ» ва ғайра дастраси хонандагон гардидаанд.
Драмаҳои «Кафшҳои Абулқосим» , «Охота на ведьм» , «Дод чист, бедод чист?» , «Последний вагон» , фоҷиаиномаҳои «Тарс» ва «Хӯсаҳо» дар Театрҳои ба номи Абулқосим Лоҳутӣ ва Вл.
Нур Табар (Табаров Нурмуҳаммад; 15 июли соли 1941, деҳаи Ғешӣ, Орҷонкидзеобод, ҶШС Тоҷикистон — 15 августи 2022, Душанбе, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, драматург, нависанда, ходими намоёни давлативу ҷамъиятии тоҷик.
Драмаи «Дар чорсӯ» дар Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ, Театри давлатии академии драмавии ба номи Мулло Нафаси Ашқобод, театрҳои Кӯлобу Хуҷанд саҳнагузорӣ шудааст.
Соли 1999 Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ операи Толиб Шаҳидӣ «Амир Исмоил»-ро аз рӯи либреттои Нур Табар ва Низом Қосим ба саҳна гузоштааст.
Мақсад ва вазифаҳои асосии телевизиони «Синамо»: Таъмини аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо филмҳои гуногунжанри миллӣ, паҳнкунӣ ва намоиши филмҳо, нигоҳдорӣ ва инкишофи заминаи моддию техникии кино, гузаронидани кинофестивалҳо.
Муассисаи давлатии телевизиони «Синамо» ҳамчунин ҷиҳати рушди минбаъдаи кинои миллӣ, ташаккули талаботи аҳолӣ ба кино, бедор кардани шавқи устувор ба ин намуди санъат, фароҳам овардани шароити зарурии моддию техникӣ барои баланд бардоштани самаранокии кори тарбиявӣ чорабиниҳои мушаххасро амалӣ хоҳал гардонд.
Дар телевизиони «Синамо» чор шуъбаи эҷодӣ — шуъбаи барномаҳои иттилоотию таҳлилӣ, шуъбаи филмҳои миллӣ, шуъбаи филмҳои тасвирӣ, шуъбаи филмҳои хориҷӣ ва дубляж таъсис дода шуд.
Научно-педагогические исследования педагогической культуры в национальной школе, Д., 2007; Химияи биологӣ , Д., 2010; Асосҳои педагогии ба курси химиявии мактабӣ ворид сохтани мафҳуму маълумоти илмӣ оид ба ферментҳо ва витаминҳо
Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, Д., 2001; Маърифати педагогӣ ва шартҳои муайян кардани дониш // Маводҳои конференсияи илмию назариявии «Истифодаи шаклҳои нав ва методҳои таълим дар шароити кунунӣ», Д., 2008; Проблема развития педагогической культуры // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, 3, Д., 2009; Ташкили таҷрибаи педагогӣ дар шароити таълими тафриқа // Маводҳои конференсияи илмӣ-амалии «Проблемаҳои таълими тафриқа», Д., 2009; Проблемы формирования социокультурной компетенции учителей // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, 2, Д., 2009; Дифференцированный подход в обучение // Ахбороти шуъбаи Тоҷикистонии Академиияи байналмилалии мактабҳои олӣ,
Аз соли 1995 то ба имрӯз ҳамчун ассистент, муаллими калон ва иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи методикаи таълими химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор мекунад.
Дар соли 1999, таҳти роҳбарии доктори илмҳои таърих, профессор Рақиб Абулҳаев рисолаи номзадӣ дар мавзӯи «Рушди обёрӣ ва азхудкунии Вахш водии » ва дар соли 2014 дар асоси натиҷаҳои корҳои илмӣ-тадқиқотии худ оид ба таърихи муҳоҷирати дохилии кишоварзӣ дар Тоҷикистон дар Шӯрои диссертатсионии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А.Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон рисолаи доктории худро дифоъ намуда монографияи «Таҷрибаи таърихии сиёсати муҳоҷират дар Тоҷикистон » нашр намудааст.
Самтҳои фаъолияти илмии ӯ соҳаҳои таърихи сохтмони системаҳои обёрӣ, азхудкунии заминҳои нав ва муҳоҷират дар давраи шӯравӣ дар Тоҷикистон, масъалаҳои ислоҳоти аграрӣ, ислоҳоти замин ва об, ташаккул ва рушди Қувваҳои Мусаллаҳ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, суд ва прокуратура дар Тоҷикистони соҳибистиқлол дар охири қарни ХХ ва аввали ХХ ро фаро мегирад.
Дар солҳои 1994-2006 ба ҳайси омӯзгори фанҳои таърих, ҷомеашиносӣ дар мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумии 2,8 ва омӯзгории ноҳияи Қубодиён фаъолият намудааст.
Аз соли 2012 то соли 2014 ба ҳайси устоди калони фанҳои Таърихи ҳарбӣ ва Геополитика дар кафедраи умумии Донишкадаи ҳарбии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз соли 2014 то ин ҷониб дар вазифаи сарходими илмии Шуъбаи таърихи навтарини Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А.Дониши Академияи илмҳои Тоҷикистон фаъолият мекунад
Абдурашитов Ф. муаллифи 6 китоби илмӣ, беш аз 60 мақолаи илмӣ, зиёда аз 10 китобҳои илмӣ-бадеӣ, 1 китоби дарсӣ ва зиёда аз 10 брошураҳо ва дастурҳои методӣ барои мактабҳои олӣ мебошад.
Леона́рдо ди сер Пе́ро да Ви́нчи (; 15 апрели 1452, деҳаи Анкиано, атрофи шаҳраки Винчи, назди Флоренсия — 2 майи 1519, қалъаи Кло-Люсе, назди Амбуаза, Турен, Фаронса) — рассоми итолиёӣ ва олим , ихтироъкор, нависанда, бастакор, яке аз бузургтарин намояндагони санъати Ренессанс, мисоли равшани «инсони универсалӣ» .
Леонардо да Винчи 15 апрели соли 1452 дар деҳаи Анкиано наздикии шаҳраки хурди Винчи, наздикии Флоренсия дар «соати сеи шаб» дар соати 22:30 ба ҳисоби вақти муосир ба дунё омадааст.
Масалан, Абулқосими Қушайрӣ бақоро иборат аз таҳсили авсофи писандида, чунонки фаноро зудудану фонӣ кардани авсофи мазмум муаррифӣ кардааст, парҳез аз афъоли накӯҳидаро, ки дар забони шариат фонӣ шудан аз шаҳват ном дорад, муолиҷаи хӯйи хеш аз ҳасад, кина, бухл, такаббур ва дигар авсофи нописандидаро муқад­димаи расидан ба сарманзили бақо донистааст, ки бо сидқу футувват ҳосил мегардад.
Абдурраҳмони Ҷомӣ мегӯяд, ки «бақо иборат аз бидояти сайр фӣ-л-аллоҳ чӣ сайр-ил-аллоҳ вақте мунтаҳӣ шавад, ки бодияи вуҷудро ба қадами сидқ якборагӣ қатъ кунанд ва сайр фӣ-аллоҳ он гоҳ мутаҳа­қ-қақ шавад, ки бандаро баъд аз фанои мутлақи вуҷудӣ зоти пок аз он олудагиҳо ба даст оварад ва ба авсофи илоҳӣ мутассиф шавад».
Назарияи фанову бақо, то андозае, урфу одат, баъзе аркони шариат, биҳишту дӯзахро инкор карда, роҳи ягонаи ба ҳақ наздикшавиро дар ишқу му­ҳаббат ва кӯшишу ғайрати ҳар як фарди алоҳида медид.
Мувофиқи ин таълимот, барои ба мақоми бақо расидан солики роҳи ҳақиқат бояд худро аз тамоми олоиши дунявӣ ва сифати башарӣ озод сохта, омири нафси худ шуда, аз тамоми хислатҳои манфии инсонӣ вуҷуди худро пок карда, ба авсофи ҳамида ороста гардад.
Дар натиҷаи ин, аз рӯйи таълимоти аҳли тасаввуф, дар табиати суфӣ ҷиҳати рӯҳонӣ бар ҳайвонӣ, ахлоқи ҳамида бар ахлоқи замима ғолиб меояд ва, бо ҳамин, мақоми фано ба охир расида, суфӣ ба мақоми бақо мерасад ва марҳалаи бақо баъд аз фано оғоз шуда, бақои абадӣ ҳосил мешавад.
Чунин сохтори хос на танҳо хусусиятҳои биологии КДН, балки хусусиятҳои физикию химиявии он (хосияти кислотагӣ, бошиддат фурӯбарии нурҳои ултрабунафш, гудозиши маҳлулҳои КДН дар 80 — 90С ва ғайра)-ро низ дарбар мегирад.
Дар Институти ботаника, физиология ва биофизикаи рустаниҳои АИ ҶТ миқдори 5-метилситозин дар КДН-и рустаниҳои гуногун ва аҳамияти он дар тағйирёбии сохти молекулаи КДН муайян карда шудааст.
Уотсон ва Ф. Крик КДН аз ду занҷири полинуклеотидии дар спирали дуқабатаи тобхӯрда ва бо бандҳои гидрогении байни асосҳои нитрогенӣ ба ҳам пайвастшуда (аденин — А бо тимин — Т, гуанин — Г бо ситозин — С ё 5-метилситозин) иборат аст.
Дар готҳо аз Хурдод ва Имрдод пайваста дар канори якдигр ёд мешаванд ва дар Авасто ин ду ампшоспанд посдорандаи обҳо ва гиёҳҳо буда ба ёрии мардумон меоянд, ташнагӣ ва гуруснагиро шикаст медиҳанд.
Амшоспанд Хурдод дар матнҳои куҳан Чаҳорумин Яшт аз яштҳои бистгонаи авасто дар Яштҳо аз забони Аҳурамаздо ёдовар мешавад, ки “Ёри растагоре ва ромишу беҳрузи хурдодро барои мардумонашон биофарид”.
Дар байнашон фирқаҳои мухталифе зуҳур карданд, ки ҳар як ба муносибати саркардаи худ номи ҷудогонае ба худ гирифт ва дар баъзе ақоид бо дастаҳои дигар ихти­ло­фи назарҳо доштанд.
Бо ин вуҷуд тамоми тавоифи хавориҷ Алӣ, Муъовия, Усмон, асҳоби Ҷамал, ҳакамайн ва ҳамаи онҳоеро, ки ба қазияи ҳакамият ризоят до­даанд, кофир мешуморанд ва хуруҷ бар зидди халифа, имом ва султони зо­лимро аз воҷиботи имонии худ медонанд.
Хавориҷ амалро ҷузъи имон мегуф­танд ва яке аз ақида­ҳои тундравонаи онҳо ин буд, ки гуноҳи кабираро бо куфр як медонистанд ва дар натиҷа аз касе гуноҳи кабирае сар мезад, ба ақидаи онҳо кофир мегардид ва ба қатли вай иқ­дом мекарданд.
Хавори́ҷ (аз — ҷамъи хориҷӣ, — ба маънои исёнгар, ошӯбгар, ҷудоихоҳ ва хуруҷкунанда бар зидди намояндаи ҳокимият) — дар истилоҳи фирқашиносии динӣ номи гурӯҳе аз мусулмонон дар сипоҳи Алӣ ибни Абутолиб, ки дар аснои ҷанги Сиффин пас аз қазия ҳакамият бар зидди вай хуруҷ карданд, тарҳи ҳакамиятро аз сӯйи вай шаръан нораво ва Аливу Муъовия ҳардуро бо иртикоби ба фикрашон ин гуноҳ кофир шумурданд.
Вақте талошҳои халифаи чаҳорум Алӣ дар ҳидояти хавориҷ натиҷае на­бах­шид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва Бағдод лашкари азиме бар зидди вай гирд овар­данд, Алӣ ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд.
Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги Наҳравон ба фикри куштани Алӣ, Муъовия ва Амр ибни Ос – се шахсияти номдор ва таъ­сиргузори ислом дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани Алӣ комёб шуданд.
Таассуби фирқаӣ ва бероҳии фикрии хавориҷ рӯз то рӯз шиддат гирифт ва бо ҳар касе, ки ба онҳо мувофиқ набуд, ба ҷанг пардохтанд ва аз тамоми фирқаҳои навзуҳур дар он рӯзгор бештар ба қатлу куштор ва ди­фоъ аз андешаҳои динии худ пардохтанд.
Дар роҳ ба саҳобаи расули Худо Абдуллоҳ ибни Хаббоб вохӯрда, ӯро ҳамроҳи ҳамсараш ба шаҳодат расониданд ва шиками ҳамсарашро, ки ҳомила буд, по­ра сохта, тифлро берун афканданд.
Халифаи ислом Алӣ бо ҳар васила ва дар ҳар мавриде ба ҳидоят ва иршоди онҳо талош варзид ва ҳар боре ба сухан мебаромад, яке аз онҳо бар­хоста ба унвони эътироз: Ло ҳукма илло лиллоҳ мегуфт ва маҷлисро барҳам мезад.
Давраи дабистон ва дабиристонро дар ин шаҳр ба тамом расонд ва сипас барои идомаи таҳсил ба Шероз ва пас ба Теҳрон рафт ва дар риштаи забони англисию улуми тарбиятӣ фориғултаҳсил шуд ва дар дабиристонҳои Теҳрону Қазвин ба тадрис пардохт ва дар солҳои поёнии муаллимии худ ба Созмони садову симо роҳ ёфта, дар интишороти он созмон ба кори вересторӣ машғул шуд ва дар соли 1980 баъд аз фароғат аз кори давлатӣ ба Ӣушаҳр баргашт, аммо тӯле накашид, ки боз ба Теҳрон рафт, то саранҷом дар соли 2005 дар Теҳрон аз олам чашм пӯшид.
Оташӣ дар шеъри классикӣ, бавижа ғазал, устод буд ва дар шеъри нимоӣ низ яке аз қуллаҳои рафеи шеъри нимоист ва дар ҳар ду заминаи модерну навгаро ӯ ҳадафманд буд ва ашъораш саршор аз навовариҳо ва халлоқиятҳост.
На ошиқи ошиқ будаам, то шеърҳои сӯзнок бисароям ва ҷавонҳоро хуш ояд, на сиёсии сиёсӣ будаам, то дар зумраинаҷотдиҳандагони табақаи коргар аламам кунанд ва натуралисти бистаргарову ҷануби шаҳрӣ, то дилсӯзиҳои дурӯғинро барангезам; фақат шоир будаам, шоире тунду талху андаке навмеди рустоии софу содиқи шаҳришуда.
Оташӣ дар мавриди рисолати шоир мегӯяд: шоири имрӯз то аз сарчашмаи фаёзи фарҳанги мардум ва захираҳои таърихиву афсонаҳои бумӣ ва корбурдҳои забони хеш сероб нагардад ва бавижа, то аз тариқи ягонагии амалӣ бо мардуму суннатҳо ва ниёзҳову идеалҳои зиндагиашон дарк ва шинохти амиқу содиқонаи мардуми худ тавфиқ наёяд, калиди рамзи шоириро ба даст нахоҳад овард.
Дар мавриди шеърҳои Оташӣ аммо бояд гуфт: дарунмоя ва паёми шеъраш асил ва дилрабост ва тозагӣ ва асолати шеърҳои ӯ бархоста аз озмунҳо ва таҷрибаҳои худи ӯст, ки ба онҳо вафодор мемонад.
Дар ҳақиқат Оташӣ бо таваҷҷуҳ ба мутолиоти амиқе, ки дар заминаи адабиёти классику навини Эрон ва ҷаҳон дошт ва ашъору румонҳои ғарбӣ ва шаруиро ба диққат мутолиа мекард, аз ин нерӯи шеърҳояш тақлиду такрор аз гузашта набуд, балки ӯ шоире буд, ки бо ҷасорату мантиқе қавӣ рӯ ба шеъру шоирӣ овард ва аз ин рӯ буд бар хилофи аксари шуарои номдоре, ки аввалин китобашон мутавассит ё ҳатто заиф буд, аввалин китоби Оташӣ, яъне «Оҳанги дигар», ҷомеаи шеърӣ ва адабии Эронро такон дод ва ӯ бо чопи аввалин китобаш ҳузури муассири шоирии худро ба сабт расорд .
Рӯи ҳам рафта, Оташӣ шоире мардумӣ буд ва ашъораш дар ростои бедории афкору азҳони ҷомеа буд ва шеърҳояш ранги ҳамоса дорад ва нигарише нав ба зоту ҳастӣ.
Шеърҳои ба чандин забони зиндаи дунёӣ аз ҷумла инглисӣ, фаронсавӣ, ҳоландӣ, шведӣ, олмонӣ тарҷума шудааст ва яке аз шуароест, ки ба мартабаи «Чеҳраи мондагори шеъри форсӣ» аз тарафи Кумитаи шеър баргузида шудааст.
«Оҳанги дигар», «Овози хок», «Дидор дар фалак», «Ӣар интиҳои оғоз», Васфи гули сарӣ", «Ҳодиса дар бомдод», «Гандум ва гелос», «Иттифоқи охир», «Зеботар аз шакли қадими ҷаҳон», «Ғазал, ғазалҳои Сурно», «Борони барги завқ», «Девони комили ашъор», «Гузинаи ашъор», «Чӣ талх аст ин себ».
Пас аз ин сафар, озими Ироқи Аҷам шуд ва дар Исфаҳон сукунат гузид ва чанде дар хидмати девони машғул шуд, лекин саранҷом аз умури девонӣ канора гирифт ва ба тасаввуф рӯй овард ва ба сулук пардохт ва дар поёни умр дар шаҳри Қум иқомат кард ва дар ҳамонҷо соли 1195 қамарӣ даргузашт ва ба хок супурда шуд.
Вай бо касоне чун Шӯъла, Муштоқ ва Ҳотиф ва шоирони дигар, ки наҳзати бозгашти адабиро бунёд ниҳода буданд, мусоҳиб ва ҳамкорї дошт ва дар шеваи шоирӣ «аз тарзи фусаҳои мутақаддимин» пайрави мекард.
Муҳимтарин асари Озари Бегдилӣ тазкираи умуми маъруф ва муфассали ӯ «Оташкада» машҳур ба «Оташкадаи Озар» аст, ки онро дар таи 30 сол ба номи Каримхон гирдоварӣ ва таълиф кардааст.
Ӯ муаллифи зиёда аз 200 асару мақолаҳои илмӣ, илми-методӣ аз ҷумла: 6 монография, 8 васоити илмӣ-методӣ, ва якчанд таълифот дар маҷмӯаҳои илмии Фаронса, ИМА, Норвегия ва диг.
Ӯ ҳамзамон профессори фахрии кафедраи ЮНЕСКО-и Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ва узви гурӯҳи коршиносони ПРООН оид ба масъалаҳои рушди башарият дар манотиқи собиқи шуравӣ мебошад.
Хон Абдулғаффор, Почо Хон, Бочо Хон (; ; ; 6 феврали соли 1890, Хаштнагар, Утманзай, Пешовар, Устони марзи шимолу ғарбӣ, Ҳинди Бритониё — 20 январи соли 1988, Пешовар, Покистон) — пешвои сиёсӣ ва рӯҳонӣ паштуҳо, ҳамдаст ва пайрави Маҳатма Гандӣ, асосгузори аввалин артиши бидуни хушунат дар ҷаҳон.
Дар авоили ҷунбиши Машрутият, ба ҳизби демократии Язд пайваст ва ба хотири сурудани шеъре инқилобӣ ва эътирозомез Зайғамуддавла, ҳокими Язд, дастуре дод, ки лабонашро бо наху сӯзан бидӯзанд ва ба зиндонаш афкананд.
Фаррухӣ пас аз чанде аз зиндон гурехта ва баъдҳо роҳии Теҳрон шуд ва рӯзномаи «Тӯфон»-ро мунташир кард, ки ин рӯзнома ҳовии мақолоти тунду оташин алайҳи истибдод ва ба ҳимоят аз табақоти маҳрум ва ранҷаб буд.
Вай дар ғазалиёт ва қолибҳои дигари шеъри қадим, мафоҳим ва мазомини тунду оташини сиёсию иҷтимоӣ ва инқилобию интиқодиро вориди шеърҳояш намудааст, ки ҳамин хусусияти сиёсӣ ва инқилобӣ баъдҳо сармашқи пеши рӯи баъзе аз ғазалпардозони озодандеш ва мардуми давраҳои баъд қарор гирифт.
«Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик» , «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» , энсиклопедияи «Хуҷанд» , энсиклопедияи «Душанбе» , «Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ» , маълумотномаи энсиклопедии «Револютсияи Кабири Сотсиалистии Октябр» , «Ленинномаи тоҷик» , «Ҳазору як корнома» (маълумотномаи энсиклопедӣ оид ба ширкатдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз Тоҷикистон; 3 ҷилдаш ба табъ расидааст), «Энсиклопедия персидско-таджикской прозы» , «Фарҳанги тиббӣ» , «ал-Қонун»-и Абуалӣ ибни Сино , «Китоби хотира» (2005, дар бораи шаҳидони Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз собиқ вилояти Сталинобод), «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» , «Донишномаи мухтасари кӯдакон ва наврасон» ва ғайра интишор кардааст.
Дар назди Президиуми Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон соли 1968 таъсис ёфта, ба таркиби Кумитаи давлатии ҶШС Тоҷикистон оид ба корҳои нашриёт, полиграфия ва савдои китоб дохил карда шуд .
Самтҳои асосии фаъолияти сарредаксияи илмӣ аз омода сохтан, таҳрир ва интишори энсиклопедияҳои умумӣ, соҳавӣ, фарҳангҳои тафсирӣ, луғатҳо, маълумотномаҳои энсиклопедӣ ва ғайра иборат аст.
Минбаъд дар ин боргоҳи илм вазифаҳои ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ,мудири Шуъбаи сиёсатшиносиро иҷро карда, солҳои 1998-1999 дар Университети ба номи Фридрих-Александри шаҳри Ерланген-Нюрнбенги Германия, соли 2001 дар Институти омӯзиши масъалаҳои ҷаҳонишавии Университети Парис-Лодрони шаҳри Залтсбурги Австрия, солҳои 2002-2003 дар Институти сотсиологияи Университети шаҳри Ганновери Германия,соли 2006 дар Институти таҳлил ва ҳалли низоъҳои Университети Ҷорҷ Мейсони шаҳри Вашингтони ИМА , соли 2012 дар Маркази омӯзиши Осиёи Марказии Университети Озоди Берлини Германия, соли 2017 дар Маркази низоъшиносии Университети Марбурги Германия донишашро такмил бахшидааст.
Аз соли 2019 ба ҳайси муовини Директори Институти фалсафа,сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолияти илмиашро давом дода истодааст.
Ҷаҳонишавӣ, муқовимати геополитикии абарқудратҳо, амнияти минтақавӣ, ташаккули муносибати иҷтимоӣ дар Тоҷикистон, роҳҳои таҳкими субот дар Осиёи Марказӣ аз масъалаҳоеанд, ки дар меҳвари пажӯҳишаш қарор гирифтаанд.
Муаммар Муҳаммад Абдуссалом Қаззофӣ ( , ʿ -, , машҳур ба сарҳанг Қаззофӣ; 1940 ё 7 июни / 19 июни, ё баҳор ё ки дар моҳи сентябри 1942, , Мисрата, Либиёи Итолиё — , , Либиё) — арбоби давлатӣ ва ҳарбии либӣ, сиёсатмадор, публисист; де-факто роҳбари Либиё дар солҳои 1969—2011, Раиси Шӯрои фармондеҳии инқилобӣ , сарвазир ва вазири мудофиаи Либиё , Котиби кулли Анҷумани умумимардумӣ ; сарҳанг , сарфармондеҳи олии низомиинерӯҳои мусаллаҳи Либиё .