polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Аз он ҷо ки раванди фарзияти закот ба мисли баъзе фароиз ва аҳкоми дигари шаръ ба тадриҷ сурат гирифта, дар марҳалаҳои аввал сарфи мол дар роҳи Худо аз инфоқҳои ҷавонмардона ва пардохтҳои мандуби молӣ дар аҳди Макка оғоз ва тадриҷан пас аз ҳиҷрат дар пардохти ҳаҷми муайяне аз мол дар шароити махсус ба таври воҷиб қарор гирифт, уламои ислом дар ибтидои таърихи фарз гардидани он ихтилофи назар доштаанд.
Ба андешаи аксари онҳо закот соли 8-уми пас аз ҳиҷрат фарз гардида, расули Худо соли 9-ум коргузорони молӣ ва омилони худро ба атрофи Арабистон барои ҷамъоварии молиёти закот равона кард.
Ба гуфтаи мураттибони «ал-Мавсӯату-л-исломияту-л-омма» ва баъзе донишмандони дигар, ба мисли Ибни Касир, закот соли 2-юми ҳиҷрӣ фарз гардидааст ва ба ақидаи Ибни Хузайма бо истинод ба сухани Ҷаъфар дар посухи суоли Наҷҷошӣ, ки шуморо ба чӣ корҳое амр мекунад: Моро ба намоз, закот ва рӯза амр мекунад, пеш аз ҳиҷрат фарз гардидааст.
Ба хешовандоне, ки миёни онҳо ва закотдиҳанда қаробати вилодат ё заношавҳарӣ вуҷуд дошта бошад: а) асли ӯ, ба монанди падару модар, падаркалон, модаркалон, б) фаръи ӯ, ба монанди фарзандон, набераҳо ва монанди инҳо.
Зеро паёмбар фармудааст: « садақа барои мо ҳалол нест ва маволии қавм аз худи онҳо ба шумор мераванд» Дар ҳадиси дигаре мефармояд: «Ин садақа чирки мардум аст ва он барои Муҳаммад ва хонадони Муҳаммад ҳалол намебошад».
Паёмбар вақте Муъозро ба ҳайси коргузори худ ба Яман фиристод, дар зимни тавсияҳояш ба ӯ фармуд: «… Пас онҳоро хабар деҳ, ки Худо бар онҳо закоти молро фарз гардонидааст, ки аз сарватмандонашон гирифта ва ба камбағалонашон дода мешавад» 1496, 4347, 7371, 7372.
Ё барои саворӣ ва боркашӣ ва ё барои ҷиҳоди дар роҳи Худо нигаҳдорӣ мешавад ва дар ин ҳолат бо иттифоқи ҷумҳури аҳли суннат дар он закоте воҷиб намебошад, хоҳ соима бошад, хоҳ бо алафи ҷамъоваришуда парвариш шавад.
ё бо мақсади хариду фурӯш ва барои тиҷорат нигаҳдорӣ мешавад ва дар ин ҳолат моли тиҷорат ба шумор рафта, вақте қимати он ба нисоби закот бирасад ва соле бар он бигузарад, бо иттифоқи тамоми аҳли суннат дар он закот воҷиб мебошад.
сеюм аспе мебошад, ки на барои саворӣ, боркашӣ ва ҷиҳод аст ва на барои тиҷорат, вале дар аксари сол ё дар тамоми сол бо алафи ҷамъоваришуда нигаҳдорӣ мешавад.
Назди Абӯҳанифа ва ҳанбалиён закот додани зан ба шавҳараш ҷоиз нест, вале назди имомайн, шофеъиён ва моликиҳо закот додани зан ба шавҳар ва фарзандонаш ҷоиз мебошад, зеро нафақаи онҳо бар зиммаи зан намебошад ва дар ҳадисе, ки онро Бухорӣ ва Муслим ривоят кардаанд, низ ин амр ҷоиз дониста шудааст.
Зайнаб, ҳамсари Абдуллоҳ ибни Масъуд ривоят мекунад, ки: «…Ӯ ва зани ансорие Билолро назди расули Худо фиристоданд, то аз вай бипурсад, ки оё додани садақа ба шавҳаронашон ва ятимоне, ки дар канори онҳо ҳастанд, ҷоиз аст? Вале нагӯяд, ки онҳо кистанд. Он Ҳазрат аз Билол пурсид, ки онҳо кистанд? Гуфт: як зани ансорӣ ва Зайнаб. Боз пурсид: Кадом Зайнаб? Гуфт: Зани Абдуллоҳ. фармуд: , барояшон ду аҷр аст: ҳам аҷри хешовандӣ ва ҳам аҷри закот».
Дар ривоят дигар омада, ки Зайнаб ба расули Худо гуфт: «Ман зани косиб ва ҳунарманд ҳастам ва дасмояамро мефурӯшам, вале фарзандон ва шавҳарам чизе надоранд. Ман ба нигоҳубини онҳо машғул гашта, аз садақа боз мондам. Оё дар бораи онҳо бароям аҷре ҳаст? Фармуд: Оре, дар ин кор бароят ду аҷр аст: яке аҷри садақа ва дигаре аҷри силаи раҳм» Имом Абӯҳанифа ин ҳадисҳоро ба садақоти нафлӣ марбут медонад, зеро дар ривояти охир фарзанд зикр гардидааст, ки закоти фарзӣ ба вай бо иттифоқи ҳама ҷоиз нест).
Дар буъди амалиаш зоҳиран маҷмӯи закотдиҳандагон, мустаҳиққон ва молҳои затотро таҷассум ёфта, амалияи молӣ ва навъе тақсими сармоя миёни қишрҳои як миллат ба назар мерасад, вале аслан чархҳои азими иқтисодеро ба гардиш дармеоварад ва ҳаракати пайвастаи таърихиеро дар уммати ислом ба вуҷуд овардааст.
Илова бар ин, он миқдоран ва моҳиятан ба гунае тарҳрезӣ гардидааст, ки на бар сарватмандон ва соҳибони сармоя сангинӣ мекунад, зеро он миқдори ночизе аз молу сармояи онҳо – ҳудудан дувуним дар сади онро дар бар мегирад ва на обрӯ ва номуси мустаҳиққон мавриди иҳонат қарор мегирад ва миннат ё зиллати талбандагиро барои онҳо бор меоварад, зеро он ҳаққи Худованд ва фаризаи молие аз сӯи Ӯ таъоло аст.
Дар буъди маънавӣ, закот аз назари равоншиносӣ ва арзиши моддие, ки дорад, миёни закотдиҳандагон ва закотгирандагон – ду қишри муҳим ва бойу камбағали ҷомеа алоқаи дуҷониба, фазои таотуфу ҳамдардӣ, таовуну ҳамкорӣ, авотифи нек нисбат ба якдигар ва эҳтироми мутақобиларо ба вуҷуд меоварад ва.
Аз ҷумла, дар оятҳои зерин: «Ва Ӯст он Худое, ки боғҳои бардошташуда бар пояҳо ва ғайри бардошташуда ва ҳамчунин, дарахтони хурмо ва киштзорҳое офаридааст, ки меваҳои гуногун доранд. Ва низ дарахтони зайтуну анорро ба ҳам монанд мутафовит офаридааст. Ҳангоме ки онҳо бор оварданд, аз меваашон бихӯред ва рӯзи дарав ва чиданашон ҳаққи онҳоро бидиҳед. исроф накунед! Зеро Худованд исрофкоронро дӯст намедорад», ба закоти маҳсулоти зироатӣ ва меваҷот, «Ва касоне, ки зару сим меандӯзанд ва аз онҳо дар роҳи Худо инфоқ наменамоянд, онҳоро ба азобе дарднок мужда бидеҳ», ба закоти тило ва нуқра ва «Эй касоне, ки имон овардаед! Аз молҳои поке, ки касб кардаед ва аз он чи барои шумо аз замин берун овардаем инфоқ намоед», ба даромадҳои молие, ки шахс аз тарики касб ва ғайра ба даст меоварад, ишора кардааст.
Вале дар мавриди навъҳои гуногуни молҳои закот калимаи «амвол»-ро ба кор бурдааст, ки тамоми дороиҳои нақдӣ, сарватҳои ҳайвонӣ, маҳсулоти кишоварзӣ, молҳои тиҷоратӣ ва дигар моликияти инсонро дар бар мегирад.
Дар ин оят ҳашт мавриди зерин мушаххасан масрафи закот ва меҳвари доираи сарфи он дониста шудаанд: Фақир – касе, ки моли ӯ камтар аз ҳадди нисоб мебошад, мискин – касе, ки ҳеч чизе надошта бошад, омили закот: касе, ки аз тарафи имоми мусулмонон ё ноиби ӯ масъули ҷамъоварӣ, нигаҳдорӣ ва тақсими закот таъйин шудааст.
Он гоҳ имом ба андозаи кораш аз молҳои закот ба ӯ ҳаққи хидмат медиҳад, барои озод кардани бардагони мукотаб – ғуломе, ки озодии худро аз мавлояш бо китобат мехарад, барои қарздоре, ки қарзи худро наметавонад пардохт намояд, дар роҳи Худо ва он назди имом Абӯҳанифа шомили онҳое аст, ки дар роҳи Худо ба ҷиҳод баромада, аз ҷамоат ё гурӯҳи хеш ҷудо шуда ва ба нафақа эҳтиёҷ дошта бошанд, мусофире, ки дар сафар дармонда аст ва харҷи баргашт ба ватанро надорад, ҳарчанд дар ватани худ ғанӣ бошад, барои муаллафату-л-қулуб – онҳое, ки ба василаи закот ба ислом ва мусулмонон улфат дода мешавад, яъне дилгарм ва ҳавасманд гардонида мешаванд, ба монанди ғайримусулмонон, ки агар ба онҳо кумаке шавад, ба дини ислом моил мешаванд ё дар ҷанг ба мусулмонон кумак мекунанд.
Агар закот бар шахсе фарз гардида, вале қарздор ҳам бошад, агар миқдори қарзаш ба андозаи тамоми молаш бошад, закот аз вай соқит мегардад, вале агар молаш бештар аз миқдори қарзаш бошад ва ин моли зиёд ба ҳадди нисоби том бирасад, пас закот бар он миқдораш тааллуқ мегирад.
як соли қамарӣ бар соҳиби нисоб гардидани шахс гузашта бошад ва дар тайи ин муддат ва ё лоақал дар ду тарафи сол он мол дар ҳадди нисоб дар мулки пурраи соҳибаш боқӣ монда бошад.
Бинобар ин, агар касе дар муддати камтар аз як сол соҳиби нисоби пурра бошад, вале пеш аз пур шудани сол моли худро аз даст диҳад ё молаш аз ҳадди нисоб камтар гардад, закот бар вай воҷиб намешавад.
нақдинаҳои муомилотии тило, нуқра, искиносҳо (пулҳои коғазӣ, авроқи баҳодор ва сиккаҳое, ки давлатҳо бо солоҳдиди иқтисодии худ ҷорӣ месозанд) ва ашёи қиматбаҳое, ки аз тило ва нуқра сохта шудаанд, ба монанди зеваролот, василаҳои ороишӣ ва ғ.
чаҳорпоёни хонагӣ ва сарватҳои ҳайвонӣ, ба монанди шутур, гов, гӯсфанду буз ва асп, закоти молҳои тиҷоратӣ ва он тамоми амволи манқул ва ғайриманқули шахсро, ки дар он қасди хариду фурӯш ва тиҷоратро дошта бошад, дар бар мегирад,
Шахс метавонад закоти худро дар миёни ҳамаи мустаҳиққони ҳаштгона ё чанд гурӯҳи онҳо, агар вуҷуд дошта бошанд ё танҳо як навъи онҳо ба ҳар миқдоре хоҳад, тақсим намояд.
Аз назари бузургони мазҳаби ҳанафӣ ба як шахси мустаҳиқ дар болотарин сатҳ танҳо ба миқдори як нисоб закот додан ҷоиз аст ва вай бо ҳамин ба поёнтарин ҳадди сарватмандӣ, яъне нисоб мерасад.
Дар айни ҳол ба дигар аҳли хонаводааш, ба монанди ҳамсар, фарзанди ба балоғат расида, падару модар ва дигар тобеонаш низ додани миқдори як нисоб ҷоиз мебошад, яъне барои аҳли як хонавода ба миқдори чанд нисоб закот додан ҷоиз мебошад.
Гарчи ислом қонунҳои комили иҷтимоӣ ва низоми фарогири молие барои ҷомеа оварда, ки дар тамаддунҳо ва адёни гузашта назире надоранд, вале закот, ба мисли намоз ва рӯза, асле муштарак байни тамоми динҳои осмонӣ аст, ҳатто дар тамаддунҳо ва низоми давлатдориҳои ғайри динӣ, ба мисли Руми қадим, Ирони бостон ва ғ.
Ба фармудаи Қуръон, закот бар тамоми анбиёи пешин ва пайравони динҳои қабл аз ислом низ фарз буда , гарчи дар бораи миқдор, ҳаҷми нисоб, навъи амволе, ки закот ба онҳо тааллуқ мегирифит ва тафосили дигари он гузорише дода нашудааст.
Ҳамин тавр, агар дар аснои сол молҳоеро, ки барои тиҷорат харида буд, барои рафъи эҳтиёҷоти зиндагӣ аз фурӯш бароварад, онҳо ҷузъи ниёзҳои зиндагӣ ба шумор рафта, закот аз онҳо соқит мешавад.
Баръакс, агар молу хӯрока ва ашёи дигареро, ки барои таъмини ниёзҳои зиндагӣ харида буд, бо мақсади тиҷорат ба фурӯш бароварад ё манзили изофиашро ба фурӯш гузорад, агар қимати онҳо ба нисоб бирасад, аз вақте, ки дар онҳо нияти тиҷорат намудааст, соли тиҷоратӣ дар онҳо шурӯъ мегардад ва пас аз гузашти як сол бояд аз онҳо закот диҳад.
Агар қимати онҳо ба нисоб нарасад, дар сурате ки пули дигаре дошта бошад, онҳоро бо ҳам ҷамъ менамояд ва вақте ҳамааш ба нисоб бирасад ва соле бар он бигузарад, аз онҳо закот медиҳад.
Масалан, агар саршумори гӯсфандон ва говони соима -и шахсе ба нисоб расида бошад, вале дар аснои сол нияташ тағйир ёбад ва онҳоро бо мақсади тиҷорат ба фурӯш бароварад, дар ин сурат ҳисоби соли қаблӣ бекор мешавад ва аз сар ба ҳисоби соли тиҷоратӣ закот бар вай воҷиб мегардад.
Яъне аз вақте ки нияти тиҷорат кардааст, агар қимати молҳояш ба нисоб бирасад, соли нави тиҷоратӣ барояш шурӯъ мегардад ва пас аз гузашти як сол закот бар вай воҷиб мегардад.
Ҳамчунин, агар нияташ дар бораи гову гӯсфандоне, ки барои тиҷорат харида буд, тағйир ёбад ва онҳоро ба хотири насл ва шир ба сурати соима парвариш диҳад, соли тиҷоратӣ бекор мегардад ва аз нав бояд барои закоти онҳо соли саршумориро ба ҳисоб гирад.
Масалан, сарватманде дар гардани шахси фақире қарз дошта бошад ва ҳангоми баровардани закоти дигар молҳояш ҳамон қарзро ё миқдоре аз онро ба ҷои закоташ ба он фақир бибахшад, закоташ адо намеёбад.
Зеро вай бояд закоти моли дар дасташ бударо бо миқдори муайяне адо намояд, то ҳам шарти тамлик ва ҳам ният дар ҷои худ таҳаққуқ ёбанд ва дар моле, ки кайҳо аз дасташ хориҷ гаштааст, ин шартҳо амалӣ намегарданд.
Вақте моли нумӯкунанда аз ҳадди нисоби том камтар бошад ё аз ҷумлаи ниёзҳо ва заруриёти зиндагӣ бошад, гарчи арзиши он ба нисоб бирасад ҳам, закот дар он воҷиб намегардад, ба мисли хӯрок ва пӯшоки зарурӣ, заруриёти хона, монанди косаю табақ, қолин ва ғайра, василаҳои нақлия дар ҳадди зарурат, хонаҳои истиқоматӣ, китобҳои мавриди ниёз ва ғайра.
Баъзеҳо бист мисқолро ба ҳаштоду панҷ грамм, баъзе дигар ба ҳаштоду ҳафт грамм ва соҳиби «Маҳмуду-л-фатово» ба ҳаштоду ҳафт грамму чорсаду ҳафтоду нуҳ миллиграмм баробар донистаанд.
Қисми дуюм молҳои ботин ё пӯшида мебошанд ва шариат ба коргузорони ҷамъоварии молиёти закот ҳаққи таҷассус, таҳқиқ ва гирифтани закоти онҳоро надодааст, балки пардохти закоти онҳо ба ихтиёри худи соҳибони мол гузошта шудааст.
Аз Яъло ибни Умайя ривоят шудааст, ки: «Бародараш Абдурраҳмон аз марди ямание бо сад шутури ҷавон аспи моддае харид. Пас аз савдо марди яманӣ пушаймон шуд ва ба назди Умар омада гуфт: Яъло ва бародараш аспамро ғасб карданд. Умар Яълоро фаро хонд ва аз вай тавзеҳ хост. Вақте Яъло ӯро хабар дод, пурсид: Оё асп дар назди шумо ин қадар арзиш дорад? Нафаҳмидам, ки асп ин қадар арзиш доштааст. Аз чил гӯсфанд гӯсфанде мегирем, вале аз асп ҳеч чиз намегирем?! Аз ҳар асп диноре закот бигир. Пас бар аспҳо як динорӣ закот баст» .
Дар мазҳаби Ҳанафӣ додани закот ба кӯдаки ноболиғ ва девона низ ҷоиз нест, вале агар аз ҷониби онҳо падар, сарпараст ва ғайри онҳо моли закотро қабз намояд, дуруст аст.
Бинобар ин, агар онҳо ба сурати пасандоз, берун кардани аз гардиши иқтисодӣ ё истифода ва нигаҳдошти нодурусти он ҳолати таҷмид ва истои -ро ба худ гирад ҳам, вақте шартҳои дигари фарзияти закот дар он таҳаққуқ ёфта бошанд, закоти он воҷиб мебошад.
Имом Абӯюсуф дар китоби худ «ал-Хироҷ» мефармояд: «Барои шахсе, ки ба Худо ва ба рӯзи охират имон дорад, ҳалол нест, ки аз пардохти закот худдорӣ намояд ва ё онро аз мулки худ хориҷ ва ба моликияти дигарон дароварад, то сарвати ҷамъомада дар миёни чанд нафар тақсим гашта, аз ҳадди нисоб поён шавад ва закот аз вай соқит гардад. шутурҳо, говҳо, гӯсфандон -и худро дар миёни тақсим намояд, то закот бар вай воҷиб нагардад. набояд дар соқит намудани закот бо ягон ваҷҳ ё василае ҳиларо ба кор барад».
адо нокарда, аз дунё гузарад, дар бораи ин ки оё пас аз марги вай он қарзҳои илоҳӣ ба молу дороии ба меросгузоштааш тааллуқ мегиранд ва аз он пардохт мешаванд, ё не, дар байни мактабҳои фиқҳии аҳли суннат ду нуқтаи назар вуҷуд дорад.
Яке он ки тамоми масъулиятҳои динӣ ва қарзҳои илоҳии ӯ ба ворисонаш интиқол меёбанд, бояд аз ҷониби онҳо ба ҷой оварда шаванд ва агар қарзи молӣ, ба мисли закот бошанд, аз моли шахси фавтшуда пеш аз таракаи он пардохта шаванд.
Ваҷҳҳое, ки дар натиҷаи онҳо закот комилан аз шахс соқит мегардад ва шариат онҳоро мавриди эътибор қарор додааст, мусодира шудани молу мулк, дуздида шудан, гум шудан, аз тарафи касе ғасб шудан ва ғ.
Нисоби тило бист мисқол ва нисоби нуқра дусад дирҳам аст, ки дар вазн ба яксаду чиҳил мисқол баробар аст ва закоти ҳар ду рубъи ушри онҳо, яъне аз чил як ҳиссаи он мебошад.
Пас касе дорои бист мисқол тило бошад ва як сол аз он бигзарад, ним мисқоли онро барои закот мепардозад ва ҳамчунин ҳар касе дорои дусад дирҳам бошад ва бар дороии вай як сол бигзарад, панҷ дирҳами онро мепардозад.
Ошкор ва пӯшида будани молҳое, ки дар онҳо закот воҷиб мешавад, ба маънои намоён будан ё набудани онҳо дар чашми мардум нест, балки он ба маънои ин аст, ки баъзе аз дороиҳои шахс бештар дар маърази нобудӣ ва хатар қарор доранд, ба монанди чаҳорпоён, киштзорҳо, боғҳо ва ғ.
ва вақте давлати ислом дар таъмини амният ва фароҳам овардани заминаҳои рушди онҳо нерӯ ва хароҷоти бештаре сарф менамояд, ба вай ҳаққи назорат, ҳисобот ва ҷамъоварии закоти онҳо дода шудааст.
3акот дар моликияти пурраи закотдиҳанда қарор дошта ва ҳаққи касе ба он таллуқ нагирифта бошад, яъне мол дар дасти соҳиби худ қарор дошта, дар он озодона ва ба ихтиёри худаш тасарруф намояд, фоидаи он ба соҳибаш баргардад.
Бинобар ин, дар моли вақфӣ, дар моли қарздодашудае, ки умеди бозпардохти он аз тарафи қарздор вуҷуд надошта бошад, дар моле, ки соҳибаш озодона ва ба ихтиёри худ дар он ҳаққи тасарруф надошта бошад, ба монанди моли ба гарав мондашуда ва моле, ки дар моликияти он ихтилоф бошад, закот фарз нест.
Ба либосҳои пӯшиданӣ ҳарчанд гарон ҳам бошанд, закот тааллуқ намегирад, аммо агар бо тилову нуқра мурассаъ ва ороста шуда бошад, ки ба миқдори нисоб бирасад, он вақт закоти онҳо воҷиб аст.
Соима ба ҳайвоне гуфта мешавад, ки дар он ду ҳолат -и зерин ёфт шавад: аксари солро дар биёбон ва пуштаҳо чаро кунад, агар нисфи сол ё бештар аз он охурбанд бошад, ба он соима гуфта намешавад, мақсад аз нигоҳдории онҳо, ширу насл ва фарбеҳӣ бошад.
Пас ба қавли Абӯҳанифа аспҳо вақте нару модда бо ҳам якҷоя бошанд, яъне ба сурати галла бошанд, закот дар онҳо воҷиб мешавад, бояд нархгузорӣ шаванд ва аз ҳар чиҳил дирҳам як дирҳам закот бароварда шавад.
Аммо назари бузургони мазҳаби ҳанафӣ он аст, ки он чи байни банда ва Худо қарор дорад ва аз ҷумлаи ҳуқуқҳои Худованд бар бандагонаш ба шумор меравад, пас аз марги шахс ба куллӣ қатъ мегардад ва дигар касе наметавонад онро аз ҷониби вай анҷом диҳад.
агар шахс дар онҳо мақсади тиҷорат дошта бошад ва қимати онҳо ба қимати бист мисқол тило ё саду чиҳил мисқол нуқра баробар бошад, баъд аз гузаштани сол баровардани закот аз онҳо воҷиб аст ва ҳукми моли тиҷоратро доранд.
Дар бахши дигари моликияти хусусӣ – молу дороиҳои пӯшида, вақте давлати ислом дар ҳимояи он заҳмати зиёде намекашад, ислом ба он ҳаққи тасарруф надодааст, ҳаққи пардохти закоти онҳо комилан ба соҳибонашон вогузор гардидааст.
Агар дар аснои сол аз нисоб поён ҳам шавад, вақте дар охири сол дар сатҳи нисоб қарор дошта бошад, он камӣ ва нақсе, ки дар аснои сол ба вуҷуд омадааст, дар вуҷуби пардохти закот таъсир намерасонад.
Закот (арабӣ: // — покӣ; нумӯ, афзоиш; баракат; хулоса ва баргузидаи чизе) — рукни сеюми бинои ислом, яке аз фароизи Худованд бар мусулмонон ва ибодати молие, ки ба миқдори муайян ва дар шароити хоссе пардохта мешавад; миқдори муайяне аз моли ҳар мусулмон, ки ба ҳукми шаръ онро дар масрафҳои муайяне дар роҳи Худо пардохт менамояд; ҳаққи молие, ки пардохти он дар моли ба нисоб расида шаръан воҷиб мегардад
Дар садри ислом саҳобагони бузурги расули акрам бо сарварии халифаи аввал Абӯбакри Сиддиқ тоифае аз мардуми арабро, ки аз додани закот сар боз зада буданд, дар ҷумлаи хориҷгаштагони аз дини Худо дониста, бар зидди онҳо ба мубориза бархостанд.
Сипас аз яксаду панҷоҳ ба боло то замоне ки шумораи шутурҳо ба яксаду наваду шаш то дусад шутур нарасад, тибқи ҳисоботи боло ҳисоб хоҳем кард ва дар яксаду наваду шаш сар шутур то дусад шутур, чор шутури сесола закот дода мешавад ва пас аз он боз ҳисобро аз сар мегирем ва то охир.
Бе зарурат ба таъхир андохтани закот дар меъёри арзиши шахсияти инсон таъсир дорад, вай гунаҳгор ва мардудушшаҳодат мегардад, яъне бо ба таъхир андохтани пардохти закот дар ҷумлаи фосиқон дохил мешавад ва дигар шаҳодати вай пазируфта нест.
Дар мавриди тило дар бештар аз 20 мисқол дар ҳар 4 мисқол ду қирот, ки тақрибан бо ним грамм баробар аст, закот аст ва дар мавриди нуқра дар бештар аз дусад дирҳам, дар ҳар чиҳил дирҳам як дирҳам закот вуҷуд дорад.
Аммо вақте молҳои тиҷоратӣ ва нақдинаҳо аз шаҳре ба шаҳре ё аз сарзамине ба сарзамини дигаре интиқол дода шаванд, аз моли пӯшида ба моли зоҳир табдил меёбанд ва ушргире, ки дар нуқтаҳои ушргирӣ истодааст, закоти онҳоро, агар қаблан пардохт нашуда бошад, мегирад.
Аз миқдори нисоби навъҳои гуногуни мол, ҳаҷми пардохти закот ва шартҳои фарзияти он дар суннати расули Худо баён гардидаанд ва фақеҳони киром он ҳамаро ба сурати аҳкоми тафсилии закот тақсимбандӣ намудаанд.
Вале агар дар аснои сол он мол комилан талаф ёбад ё дар эҳтиёҷоти зиндагиаш ба масраф расад ва боз моли дигаре ба даст оварад ва он ба нисоб бирасад, закот аз моли талафгашта ва ба масрафрасида соқит мегардад ва барои моли нав соли нав шурӯъ мешавад.
Аспҳо вақте нару мода бо ҳам якҷо бошанд, яъне ба сурати галла бошанд, закот бар онҳо воҷиб мешавад, бояд нархгузорӣ шаванд ва аз ҳар чиҳил дирҳам як дирҳам закот дода шавад.
Гурез аз пардохти закот ва дигар ҳуқуқҳои молии Худованд ва ба кор бурдани ҳилаҳо барои халос намудани худ аз пардохти онҳо хилофи имони ба Худо ва ба рӯзи охират аст ва ба бандаи муъмин намесазад, ки ба чунин василаҳое даст занад ва саъй намояд, то аз ҳуқуқҳои Худованд шона холӣ кунад.
Шахсе бист мисқол тило дошта бошад ва он то охири сол чаҳор мисқоли дигар, ба ҳар сурате: ё ба тариқи мерос, бахшиш ё касбу кор, афзоиш ёбад, ҳисоби ин чаҳор мисқол аз ҳи-соби асл ҷудо нест, балки ҳар гоҳ як сол бар он бист мисқол тамом шавад, аз бистучаҳор мисқол закот бароварда мешавад.
Нисоби он саршуморӣ ва бо адад намебошад, зеро аз соҳиби шаръ чизе дар бораи он собит нашудааст, балки соҳиби асп метавонад барои ҳар асп як динор закот диҳад ё аспро нарх карда ва аз ҳар дусад дирҳам панҷ дирҳам закот диҳад.
Агар тило ё нуқра нохолис ва бо филиззе омехта бошанд, мебинем, масалан, агар миқдори бештари тилои нохолис -ро тило ташкил диҳад, дар ҳукми тило аст, вале агар миқдори бештараш чизи дигаре бошад, дар ҳукми коло мебошад.
Закот дар тамоми амвол ва колоҳои тиҷоратӣ дар сурате ки қимати онҳо ба нисоби тило ё нуқра бирасад, фарз аст ва нисобаш тавре ба тило ё нуқра нархгузорӣ мегардад, ки барои фақирон ва табақаҳои камбизоат бештар фоида дошта бошад.
Шахсе ҳанӯз соҳиби нисоб нагашта, бо эҳтимоли ба даст овардани даромаде ба миқдори нисоб пешакӣ закоти онро бидиҳад, ҳанӯз на закоте бар зиммааш буда ва на закоте аз зиммааш соқит мегардад, балки бояд пас аз ба даст овардани маблағ ва гузаштани сол закоташро бипардозад.
Бар асоси таълимоти ислом, закот бар мусулмоне воҷиб мешавад, ки озод бошад, болиғ бошад, оқил бошад, молики комилу-л-ихтиёри нисоби том бошад, як соли қамарӣ бар молаш бигузарад, яъне як сол молики он шуда бошад.
Агар касе понздаҳ мисқол тило ва чанд мисқол нуқра дошта бошад, ки қимати нуқраҳо ба қимати панҷ мисқол тило расад, ҳар ду бо ҳам ҷамъ мешаванд ва он шахс соҳиби бист мисқол тило ба шумор меравад ва закоти бист мисқол тилоро пардохт менамояд.
Агар ҳайвон соима бошад, яъне бештари солро дар пушта чаро кунад ва дар нисфи сол соҳибашон онҳоро ба нияти тиҷорат бифурӯшад, закоти он сол бар вай воҷиб намешавад, балки аз ҳангоми байъ , вақте соле бар он тамом шавад, аз қимати он закот дода мешавад.
Агар пулҳояшро дар аснои сол ба сармояи ғайри манқул, ба монанди хона, замин ва ғайра ё манқуле, ки дар онҳо закот воҷиб намешавад, ба монанди мошин ва ғайра, табдил диҳад, ба шарте дар онҳо нияти тиҷорат накарда бошад, закот аз онҳо соқит мешавад.
Ривоят шудааст, ки: «Умар ибни Абдулъазиз ба ушргири худ Зурайқ навишт: Нигоҳ кун, касе аз мусулмонон аз пешат гузашт, аз молҳое, ки дар гардиши тиҷорати худ дорад ва зоҳир гаштааст, аз ҳар чил динор як динор закот бигир».
«Садақот танҳо барои фақирон, мискинҳо, коргузорони он, муаллафатулқулуб ва дар ҳаққи бандагон, қарздорон, дар роҳи Худо ва дар мусофири дармонда аст. Ин фаризаи илоҳист ва Худованд донову ҳаким аст»
Ушри зироат ва мевае, ки тез вайрон мешавад ва имкони ҳифз ва нигаҳ доштани он дар анборҳои давлат вуҷуд надошта бошад, агар аз чунин нуқтаҳои ушргирӣ интиқол ёбанд, низ ба соҳиби он вогузор мегардад.
Касе, масалан, дорои даҳ ҳазор пул – миқдори нисоб аст ва эҳтимоли расидани даҳ ҳазори дигарро медиҳад, агар закоти бист ҳазор пулро пеш аз расидани нисфи эҳтимолии он бипардозад, ҷоиз аст.
Шахсе дорои чанд мисқол тило, чанд мисқоли дигар нуқра ва миқдоре моли тиҷорат бошад, ки баъд аз нархгузорӣ арзиши ҳамаи онҳо ба нисоби закот мерасад, аз онҳо якҷо закот дода мешавад.
ӯ соли 1994 дар шаҳри Бишкек тавонист, ки тавассути гуфтушунид ба қатъи амалиёти низомӣ миёни Озарбойҷону Арманистон муваффақ шуда, ба низоъҳои дохилӣ низ хотима диҳад;
соли 1999 Ҳайдар Алиев барои хидматҳояш дар қатъи амалиёти низомӣ дар муноқишаи байни Озарбойҷону Арманистон бо мукофоти олии давлатии Туркия-Ҷоизаи ба номи Отатурк мушарраф гардид;
соли 1999 Шӯрои директорони Маркази биографии байналмилалии Кембриҷ ба Ҳайдар Алиев барои бурдани сиёсати сулҳдӯстона ва саҳмгузорӣ дар рушди демократия унвони «Арбоби намоёни асри ХХ» дода, номаш дар китоби фахрии подшоҳӣ навишта шуд.
Дар шаҳри Уляновск майдон, дар шаҳри Киев боғи истироҳатӣ, дар шаҳрҳои Боку, Анқара, Истанбул, Бухарест, хиёбон дар шаҳрҳои Остона, Малгобек, Анқара ва ғайра кӯчаҳо ба номи Ҳайдар Алиев гузошта шудааст.
Ҳайдар Алиев, Гейдар Алирза огли Алиев — ходими давлатӣ ва ҳизбӣ, Котиби якуми ҲК ҶШС Озарбойҷон , Президенти Озарбойҷон , ду карат Қахрамони меҳнати состалистӣ .
Аввалин маҷмӯаи матнии мусиқӣ ба тавсифи таркиботи мақомҳо, иборат аз ду китоб буда, бинобар ба қаламдоди муалиф «Куллиёти Кавкабӣ» дастури таълимии мусиқӣ барои аҳли созу овоз аст.
Кавкабии Бухороӣ ин асарро бо тавсияи ҳокимони Шайбонӣ нигошта, сохт ва тартиби нигориши «Куллиёти Кавкабӣ» анъанавӣ буда, ибтидо сухан аз ҳадафи таълиф, тавсифи таркиботи мақомҳо (12-мақом, 24-шӯъба, 6-овоза, гӯшаҳо, мавқеи ҷойгиршавӣ, моҳияти мавзӯӣ-бадеӣ ва ниҳоят замони иҷро ва ғайра) омада, матни шохаҳои овозии «Дувоздаҳмақом» аз ашъори саромадони назми форсии тоҷикӣ (Рӯдакӣ, Ибни Сино, Анварӣ, Ҳофиз, Саъдӣ, Камол, Амир Хусрав ва диг.), суханварони замонааш истифода ва мураттаб гардидааст.
Яке аз махсусиёти «Куллиёти Кавкабӣ» он аст, ки дар он матни аслӣ ва маъмули мақомҳо , маҳфуз монда, дар ҳар фасл чун оғоз ашъори тавсифии ба мақомҳо нисбатдошта ва ифодагари образ, ифодаҳои бадеию зебоишиносии ин ё он мақом, овоза, шӯъба, гӯшаҳо омадаанд, корбаст шудаанд.
«Куллиёти Кавкабӣ» воқеан падидаи бузурги бадеию зебоишиносии мусиқӣ дар таърихи тамаддуни Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон ва Ҳиндустон эътибор дошта, минбаъд такя ба ин асар дар ҳавзаҳои ҳунарии Бухорою Самарқанд, Ҳирот, Марв, Деҳлӣ, Табриз, Рай, Шероз ва ғ.