polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Дар “Суҳуфи Иброҳим”-и Иброҳималихони Халил гуфта шудааст, ки Ғанӣ дар ҳолати истилои мараз тамоми ашъори худро ба гӯши тааммул шунида, он чи лоиқ донист, нигоҳ дошт ва боқиро ба об андохт.
Нусхаи девони Ғаниро, ки борҳо ба табъ расидааст, соли 1079- 1668- 1669 яъне ҳамон соли вафоти ӯ шогирдони дигараш, ки дар боло зикрашон рафта буд, Муҳаммадмусаллам Санъӣ ва Лола Малик Шаҳид мураттаб сохтаанд.
Инчунин чанде аз нусхаҳои дастхати дар садаи китобатшудаи девонҳои Ғанӣ дар китобхонаҳои “Ҷамъияти Осиёии Бангола”-и Калкатта, “Бонгипур”, ва “Худобахш”-и Патнаи Ҳиндустон маҳфуз аст .
Дар захираи дастнависҳои Академияи фанҳои ҶШС Тоҷикистон зери рақамҳои 1201, 1416, 803 се нусха ва дар китобхонаи давлатии оммавии республикавии ба номи А. Фирдавсӣ таҳти рақами 211 як нусха девони дастхати Ғании Кашмирӣ мавҷуданд.
Соли 1937 лётчикҳо В. П. Чкалов, Г. Ф. Байдуков ва штурман А. В. Беляков дар самолёти АНТ-25 бо хатсайри Москва — Қутби Шимолӣ — Ванкувер бенишаст парвоз карда, масофаи 8504 км-ро дар 63 соату 16 дақиқа тай карданд.
Инсоният аз қадим орзуи парвоз мекард, ки он дар афсонаву ривоятҳои қадимаи халқҳои ҷаҳон инъикос ёфтааст (дар Юнони Қадим — Дедал ва Икар; дар Ҳиндустони Қадим — Пушпака Вимана дар Рамаяна; дар Шарқ — гилеми парон ва ғайра).
Соли 852 дар хилофати Кордова , дар замони ҳукмронӣ амир Абдурраҳмони олим ва ихтироъкори араб Аббос ибни Фирнас матоъҳоро ба чорчӯба кашида, асбобе чун чатр сохт ва аз манораи Масҷиди Бузург ба поён парид.
Соли 1633 бародари Ҳазарфан — Лоғарӣ Ҳасан Челебӣ дар ракетаи худсохти худ ба осмон парвоз кард, ки он ба намуди қафасаи махрутӣ сохта шуда, дар натиҷаи сӯзондани борут ҳаракат мекард.
17 декабри 1903 бародарон Орвилл ва Уилбер Райт дар самолёти сохтаи худ муҳаррики дарунсӯзро истифода бурда, аввалин парвози тӯлонии идорашавандаи апаррати париши аз ҳаво вазнинро иҷро карданд.
Дар арафаи Ҷанги Бузурги Ватанӣ бюроҳои лоиҳасозии С. В. Илюшин, С. А. Лавочкин, А. И. Микоян ва М. И. Гуревич, В. М. Петляков ва А. С. Яковлев қиркунандаҳои ЛаГГ-3, МиГ-3, Як-1, бомбаандозҳои Пе-2, Ил-4 ва навъи хоси самолёти ҳамлавари Ил-2-ро ба вуҷуд оварданд.
Ривоҷи минбаъдаи аэродинамика, ба вуҷуд омадани муҳаррикҳои реактивии хеле пуриқтидор боиси аз суръати садо бештар шудани суръати парвоз гардид ва ҳавонавардии фавқуссадо ба миён омад.
Дар ин солҳо намунаҳои навтарини техникаи ҳарбии авиатсионӣ: самолёти қиркунандаи фавқуссадои секунҷаболи МиГ-21, самолёти сервазифаи фавқуссадои Як-28, қиркунанда бомбаандози Су-7, нахустин самолёти амудипар ва самолёти шакли қаноташ тағйирпазир сохта шуданд.
Аз самолётҳои пас аз нимаи дуюми солҳои 60 садаи сохташуда дар ШМА — самолёти қиркунанда-бомбаандози «Фантом -4», самолёти сервазифаи шакли қаноташ тағйирпазири - ва самолёти разведкачии -71; дар Франсия — самолёти қиркунандаи «Мираж-» ва бомбаандози стратегии «Мираж-», дар Англия — самолёти амудипари «Харриер» ҷолиби диққатанд.
Носири Хусрав абадро беохир ва азалро бе аввал таъбир намуда, таъкид мекунад, ки ҳар чӣ азалӣ бошад, бешубҳа, он абадист, «зеро азалӣ он бошад, ки тағйиру табдил ба он роҳ набошад», чун фанонопазир аст.
Файласуфони даҳрӣ ва аҳли табойеъ ба мисли Ибни Ровандӣ, Эроншаҳрӣ, Абубакри Розӣ ва дигар азалияту абадиятро тавсифҳои ҷаҳони моддӣ шуморида, ба чунин хулоса омадаанд, ки олам қадим аст, ӯро офаридгоре нест, балки азалист, ҳамеша ҳаст ва ҳама вақт хоҳад буд.
Ба ибораи дигар, агар Худо ҳамчун сабаби мавҷудияти олам азалию абадӣ бошад, олам низ чун натиҷаи амали вай қадиму абадӣ ва фанонопазир аст, зеро сабабу натиҷа бе якдигар вуҷуд дошта наметавонанд ва ҳастии сабаб ҳамеша мавҷудияти натиҷаро тақозо дорад.
Зиё Гёкалп ғояи асосии пантуркизм — ҳамаи халқҳои туркзабон ва туркони мусулмон як миллатанд ва бояд дар атрофи Туркия ва ҳудуди як давлат муттаҳид шавандро дар асараш «Туркгароӣ, исломгароӣ ва ҷадидгароӣ» баён кардааст.
Дар асари дигараш «Асосҳои пантуркизм» бунёди давлати ягонаи туркнажодонро дар Тӯронзамин — аз соҳилҳои баҳри Сиёҳ то Ёқутистону Туркистони Шарқӣ ташвиқ намуда, ақидаҳои асосгузорони маънавии пантуркизм Юсуф Оқчур-уғлӣ ва Исмоил Гаспринскийро ривоҷ дод.
Гёкалп дар асарҳояш нақшаҳои истилогаронаи доираҳои иртиҷоии Туркияро пуштибонӣ карда, ҳимояи манфиатҳои миллии халқҳои туркнажоди Русия ва Осиёи Миёнаро вазифаи асосии ҷавонтуркон ва давлати навбунёди Туркия мешуморид.
Бо таъсири асарҳои Гёкалп ва ғояҳои пантуркизм баъди инқилоби Октябр дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон ҷамъияти адабие бо номи «Чағатой гурунги» падид омад, ки илҳомбахши ғоявии он Абдурауф Фитрат буда, саҳми халқи тоҷикро дар тамаддуни ҷаҳонӣ инкор мекард.
Абҳарӣ моддаву сурат, ҳаракату замон, халову макон, таносуби ҳиссу ақл, ҳад, расм, қазия, қиёс ва бурҳон барин масъалаҳои фалсафиву мантиқро мавриди баҳс қарор додааст.
Асарҳои муҳимтаринаш инҳоанд: «Танзил-ул-афкор» , «Кашф-ул-ҳақоиқ» , «Исоғуҷӣ» — оид ба илми мантиқ; «Ишорот», «Маҳсул», «Ар-Рисолат-уз-зоҳирату фӣ ибтоли баъза муқаддимот-ил-ҷадалиёт» , «Мабдаъ ва Маод» — доир ба фалсафа; «Китоби ҳидоя» — дар мавзӯъҳои илми табиатшиносӣ ва фалсафа, ки муддате дар тамоми мамолики исломӣ китоби дарсии толибони ҳикмат буд; «Мухтасари илми ҳайъат», «Рисолаи устурлоб», «Зиҷи ихтиёрӣ» — доир ба нуҷум.
Тибқи маълумоти маъхазҳои таърихӣ ва адабӣ Шаҳиди Балхӣ аз ҳамасрони Абдуабдуллоҳи Рӯдакӣ буда, бояд ҳаёташ дар нимаи якуми қарни даҳуми милодӣ гузашта бошад.
Аз марсияи устод Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ дар вафоти Шаҳиди Балхӣ маълум мешавад, ки ӯ пеш аз Одаммушшуъаро Рӯдакӣ, дар соли 937 милодӣ вафот кардааст.
Аз рӯйи тасдиқи Ибни Надим дар «Ал-Феҳрист» Шаҳиди Балхӣ бо файласуфи маъруф Муҳаммад Закариёи Розӣ дар боби ҳикмат ва фалсафа мунозираҳо доштаанд ва барои исботи даъвои худ рисолаҳо навиштаанд.
Шакли шеърҳои боқимондаи Шаҳиди Балхӣ қасида, қитъа, дубайтӣ буда, дар онҳо мавзӯъҳои мадҳу сано, наът, панд, ишқ, тарбия, тасвири табиъат, марсия, шикоят аз замона ва ғайра баён гардидаанд.
Зимни баррасии матолиби ақлу ваҳй Абусулаймони Мантиқӣ фикрҳои ҷолиберо баён намуда, аз ҷумла таъкид мекунад, ки динро бояд аз фалсафа ҷудо кард, зеро ақл чизе мебошад, ки ҳар кас ба андозаи тавоноии худ аз он баҳра меҷӯяд, аммо ваҳй нури ҳамаро фарогир аст.
Аз тарафи дигар, Абусулаймони Мантиқӣ фалсафа ва арзиши онро рад намекунад ва миёни дину фалсафа чунин фарқ мегузорад: фалсафа ҳақ аст, аммо бо шариат сару кор надорад, шариат низ ҳақ аст, вале ба фалсафа эътиное надорад.
Пас аз овардани дигар вижагиҳои дину фалсафа Абусулаймони Мантиқӣ ба чунин натиҷа мерасад: афроде, ки ба фалсафа машғул мешаванд, бояд назари худро аз динашон бигиранд ва ашхосе, ки ба дин шуғл меварзанд, бояд аз фалсафа суд ҷӯянд ва он чи аз шариат дар ақлу раъй дур менамояд, эътироз накунанд.
Абусулаймони Мантиқӣ мутакаллимонро мавриди интиқод қарор медиҳад ва ошкоро баён месозад, ки онҳо барои дифои худ ва мавриди ҳамла қарор додани мухолифонаш даст ба лафзу ибҳомҳои беҳосилу бепоя мезананд ва гумон мекунанд, ки таълимоти динро аз ин тариқу равиши ситезгароёнаи худ ғанӣ мегардонанд.
Назари Абусулаймони Мантиқӣ дар бораи худо аз он иборат аст, ки он «мавҷуд» аст ба маънии лафзии ин калима, зеро «мавҷуд» дар маънии луғавӣ -и он тақозои мартабаи «воҷид» мекунад, ки бояд болотар аз рутбаи «вуҷуд» бошад.
Ба фикри Абусулаймони Мантиқӣ, ваҳдонияти худо ташбеҳро қабул надорад ва касе, ки бо ақли солиму некӯи худ ва бо ихлоси тамом ишора ба зоти худо кунад, тавҳиди илоҳиро ба андозаи тавоноии худ дарк кардааст.
Муҳимтарин асари Абусулаймони Мантиқӣ «Сивон-ул-ҳикмат» мебошад, ки манбаи муътабари арабӣ дар бораи олимон, файласуфон, табибон ва дигар шахсиятҳои барҷастаи Юнони бостон ва донишмандону мутафаккирони машҳури давраи исломӣ то садаи мебошад.
Осори дигари Абусулаймони Мантиқӣ «Мақола фи камол-ил-хос би навъи инсон», «Мақолот фи маротиби қувво-ул-инсон…», «Калом фи-л-мантиқ», «Рисола фи сиёсат», «Мақолот фи табиат-ил-аҷром-ил-улвия» ва ғайра мебошанд.
Дар «Ал-Феҳрист» Ибни Надим дар ду маврид аз Абусулаймони Мантиқӣ ёд кардааст, вале таълимоти ӯ тавассути Абӯҳайёни Тавҳидӣ то ба рӯзгори мо омада расидааст.
Талабшо Шейхов, сокини деҳаи Ялаши ҷамоати Пилдони ноҳияи Ҷиргатол соли 1990 дар кӯҳистон дар хонаи яке аз шиносҳояш хирсбачаи 1,5 — моҳаро пайдо кард.
Бобои Талабшоҳ, ки синнаш ба 80 расида буд, маҷбур буд ҳамроҳи Мария дар кӯчаҳо гашта, намоишномаҳои худро ба мардум пешниҳод кунанд ва қути лоямути «духтар» — ашро пайдо намоянд.
Мирзо Ҳабиб мутахаллис ба «Қоонӣ» фарзанди Муҳаммад Алии Гулшан аз шоирони бузурги дарбори Фатҳалишоҳи Коҷор ва Муҳаммадшоҳи Коҷор ва аввали салтанати Насриддиншоҳ буд.
Қоонӣ асолатан аз Кирмоншоҳаст, вале дар Шероз мутавлид шуд ва чун аз 7 солагӣ ятим гашт таҳсилоти муқадимотиро дар ҳамон Шероз фарогирифт ва дар овони ҷавонӣ озими Машҳад шуд то дар он ҷо ба идомаи таҳсил пардозад ва зимнан майдони тозае барои касби маош пайдо кунад.
Қоонӣ дар адабиёти араб ва форс маҳорати кофӣ ёфт ва ба ҳикмат низ алоыаи саршоре дошт ва метавон гуфт шуҳрати шоирии ӯ латма ба шуҳрати ӯ ба унвони як ҳакими донишманд задааст.
Аз ин рӯ Фатҳалишоҳ ӯро «Муҳтаҳидушшуаро» лақаб додва Муҳаммадшоҳ низ Қоониро «Ҳассонулаҷам» мехонд, зеро дар шеър махсусан қасидасароӣ чунон бар калом тасаллут дошт, ки мояи эъҷобиҳар хонандаи осори ӯст.
Қоонӣ илова бар девони ашъораш, ки дар ҳудуди 17000 байт аст китобе ба номи «Парешон» ба сабки «Гулистон» дар наср нигошта, ки мазомини он ҳам мамлу аз достонҳои мустаҳҷан ва тавъам бо алфози ракик аст.
Вақте обу ғизои Ҳоҷар пас аз чанд рӯзе сукунат тамом шуд ва тифлашро дид, ки аз ташнагӣ ба худ мепечад ва ду пояшро ба замин мезанад, дар талаби об ба кӯҳи Сафо, ки ба вай наз­диктар буд, баромад ва ба ҳар тараф нигоҳ кард ва чун чизе надид, ба сӯи кӯҳи Марва шитофт, вале дар он ҷо низ чизе пайдо накард.
Ба ногоҳ дар мавзеи ҷоҳи Замзам фаришта -ро дид, ки бо пушти пояш ё бо шоҳпараш ба замин зад ва об аз он ҷо берун омад, он гоҳ ба Ҳоҷар гуфт: Аз зоеъ шудан биме надошта бошед, ки ин ҷо (ва бо дасташ ба сӯи баландие, ки дар он наздикӣ буд, ишора кард) хонаи Худост, ки ин кӯдак ва падараш онро бино мекунанд!
Ҳангоми нӯшидани оби ЗАМЗАМ рӯй ба қибла меоварад, «Бисмиллоҳ…» мегӯяд ва хуб аст, ки онро бо се дам ва ё дар се навбат бинӯшад, пас аз ҳар даме ба сӯи хо­наи Каъба назар афканад ва Худоро шукр гӯяд ва дар охир дуъо кунад: «Аллоҳумма, асалука илман нофиъан ва ризқан восиъан ва шифоан мин кулли доин! «Худоё, аз Ту илми нофеъ, ризқи кушода ва шифои аз ҳар дардро масъалат дорам!» .
Умқи чоҳи Замзам аз зери саҳни тавофгоҳ 30 м ва умқи ҷойгиршавии чашмаҳои таъминкунандаи он ба об 12,80 м аст, ки атрофи он то ин ҷо сохта шудааст ва аз чашмаҳо то қаъри чоҳ 17, 20 м дигар аст, ки дар қалби сахраҳо ба шакли кандашуда вуҷуд дорад ва умқи сатҳи об аз даҳони чоҳ 4 м аст.
Он дар фосилаи 21 м аз шарқи рукни Ҳаҷаруласвад воқеъ шуда ва бо се манбаи бузур­ги обӣ – сарчашмаҳо, ки яке аз самти Каъба – Мақом ва Ҳиҷр ва дуи дигар дар як даҳона аз шимол аз самти минтақаи Аҷёд ва 21 чашмаи хурдтар, ки аз самти кӯҳҳои Абӯқубайс, Сафо ва Марва меоянд, таъмин мешавад.
Дар аснои ҳафри нафақ -ҳое, ки тайи чанд даҳаи ахир дар шаҳри Макка роҳандозӣ шуда, тарқишҳо ва рагаҳои обгузари борике дар таркиби сахраҳо ва кӯҳҳои он му­шоҳида шуда, ки аз тамоми атроф дар онҳо ба сӯи Ҳа­рам ва чоҳи Замзам об меояд.
Ибни Аббос ба марде насиҳат кард: «Вақте аз оби Замзам нӯшидӣ, ба қибла рӯй биовар, номи Худоро зикр намо ва онро бо се дам бинӯш ва аз он бо шикамсерӣ бинӯш ва чун фориғ гаштӣ, Худоро шукр бигӯ!. Зеро расули Худо мефармояд: Нишонае, ки моро аз мунофиқон људо месозад, ин аст, ки онҳо аз оби Замзам бо шикамсерӣ наменӯшанд» .
Ибни Ҳаҷар ба нақл аз Ибни Ҳишом, Фокиҳӣ ва дигарон овардааст, ки барои ҳамин – ҳавз кардани оби он ё барои фаровонии обаш ва ё барои ҳазмаи -и Ҷабраил он Замзам номида шудааст.
Пас аз муддатҳо дар замони қабоили баъдӣ бар аса­ри омилҳои ҷуғрофӣ ва ё бо сабабҳои дигаре ҷои ҷоҳи Замзам мат­мур ва обаш нопайдо гашт, то он ки дар за­мони бобокалони расули Худо Абдулмутталиб ба хобаш даромад ва ҷои он ба вай нишон дода шуд.
Сурати таърихии Масҷидулҳаром пеш аз тавсиаи аввали суъудӣ, ки дар он биное дар болои даромадгоҳи чоҳи Замзам ва бинои дигаре дар болои Мақоми Иброҳим – Боби банӣ Шайба мушоҳида мешавад ва дар саҳ­ни Ҳарам қандилҳои насбшуда бар сари амудҳо низ ба чашм мерасанд.
Ҳодисаи исро ва меъроҷ ҳарду дар як шаб ва пас аз бозгашти он Ҳазрат аз Тоиф воқеъ шудаанд, вале миёни муаррихони исломӣ дар таъйини таърихи дақиқи вуқӯи он ихтилофи назар ва назди онҳо се қавли ба воқеият наздиктар вуҷуд дорад.
Аввал он ки ҳодисаи исро ва меъроҷ 16 моҳ пеш аз ҳиҷрат дар моҳи рамазони соли 12-уми рисолат, дуюм он ки 1 солу 2 моҳ пеш аз ҳиҷрат дар моҳи муҳаррами соли 12-уми рисолат ва сеюм он ки 1 сол пеш аз ҳиҷрат дар моҳи рабеулаввали соли 13-уми рисолат воқеъ шудааст.
«ар-Раҳиқу-л-махтум» Сафиюрраҳмон Муборакпурӣ пас аз зикри ин се қавл вуқӯи ҳодисаи исроро дар соли 12-уми рисолат ва каме пештар аз байъати якуми Ақаба, ки ба соли 12-уми рисолат, мувофиқ ба моҳи июли соли 621 м. иттифоқ афтода ва ё дар фосилаи миёни байъати якум ва дуюми Ақаба, ки моҳи июни соли 622 м. сурат гирифта, тарчеҳ додааст.
Пеш аз ҳиҷрат Худои таъоло Паёмбари акрам -ро ба ин сафари осмонӣ ва меъроҷи нуронӣ мушарраф гардонд, ки ҳеч касе аз паёмбарони пешин ба чунин манзалати олӣ ва мақоми бандагӣ дар боргоҳи Худованд сарфароз нагаштаанд.
Исро дар луғат ба маънои ба шаб бурдан ва шабона сайр додан ва дар фарҳанги динӣ сафари шабонае, ки Худованд дар он Паёмбари акрам -ро аз Масҷидулҳаром дар Макка ба Масҷидулақсо дар Байтулмуқаддас бурд, то аз оёти Худ ба ӯ нишон диҳад ва заминае барои меъроҷи он Ҳазрат ба осмонҳо бошад.
Ба фармудаи Қуръон, Худои таъоло шабе паёмбари акрам ҳазрати Муҳаммад -ро аз Масҷидулҳаром ба Масҷидулақсо овард ва ин ҳодиса дар таърихи ислом ба номи исро маъруф аст: «Пок аст он Худое, ки бандаи худро шабона аз Масҷидулҳаром ба Масҷидулақсо бурд…» .
Касе меъроҷи паёмбар -ро, ки бо ривоятҳои саҳеҳи суннат собит шудааст, инкор намояд, бидъаткор ва гумроҳ мебошад, вале касе ҳодисаи исроро, ки бо Китоб собит шудааст, инкор намояд, кофир мегардад.
Аз соли 1981 Носков дар ансамбли "Москва" ҳунарнамоӣ намуда, ки бо он дар соли 1982, таҳти роҳбарии оҳангсоз Давид Тухманов, албоми сурудҳояшро бо номи "НЛ" дар ширкати "Мелодия" сабт намудааст.
Соли 2011 ӯ суруди "Оҳанг" -и шоир Николай Добронравов ва композитори маъруф Александра Пахмутоваро дар озмуни телевизионии мусиқӣ иҷро кард ва ҷойи аввалро дар ин барнома гирифтааст.
Рассом низоми зиндагиро дар меҳнат мебинад ва зимни фаъолияту зиндагии синфи коргар як силсила мусаввараҳои лирикиву таърихӣ ва маишӣ офаридааст: «Бетонрезон» , «Бофандаҳо» , «Эҷодкорон» , «Тракторчӣ» , «Дар бригадаи Иванов. Алюминийи Регар» "Дар корхонаи рехтагарии «Тоҷикгидроагрегат» , «Вахшстрой», «Дар оянда» .
Дар мусаввараҳои ба НБО-и Норак бахшидааш мардонагию матонат, қаҳрамонию фидокорӣ ва дӯстию бародарии мардуми советиро тасвир намудааст: «Шоми Норак» , «Шахпаймои монтажчӣ» , «Ҷавонон аз Тутқавул» , «Шанбегӣ дар Норак» , «Навои хайрбодӣ бо Норак» ва ғайра Ҷустуҷӯҳои эҷодии солҳои охири Абдурашитов, дарки файласуфонаи олам, эҳсоси шоиронаи зиндагӣ, ҷилваи тафаккур василаҳои ба вуҷуд омадани як силсила асарҳои мураккаби рангинмавзӯю гуногунсохт гардиданд: «Қалъаи Сурх», «Буддо» , «Муколамасри Портрети Артисти халқии ҶШС Тоҷикистон Ҳошим Гадоев дар роли Гамлет», триптихи «Аз сурудҳои солҳои ҷанг» ва ғайра Абдурашитов дар давоми фаъолияти эҷодиаш бештар аз 150 асари рассомӣ ва зиёда аз 90 асари рассомии сиёҳқаламӣ офаридааст.
Фаъолияти рассомиаш аз соли 1960 оғоз гардида, асарҳои аввалинаш нисбатан содаву одӣ ва бештар ба тасвири манзара бахшида шудаанд («Манзараи баҳор», «Дар гулгашти Театри тобистона», «Рӯзи офтобӣ», ҳар се — 1960).
Ҷустуҷӯи қаҳрамонон аз ҷӯшу хурӯши зиндагӣ ва тасвири боварибахши табиат ба мусаввараҳои рассом драматизми хос бахшида, боиси воқеиву табиӣ баромадани асарҳояш гардидаанд.
Иттиҳоди мардум, иртиботи ботинӣ ва ягонагии рӯҳии онҳо зимни меҳнати якҷоя асоси мавзӯи мусаввараҳои «Фотеҳони замини навкорам» , «Духтарон аз Панҷ» , «Сӯҳбат» ва ғайра гардидаанд
Ҳамчунин, агар намози намозгузоре аз аҳли ҷамоат фосид гардад, наметавонад онро қазо ба ҷой оварад, зеро намози ид қазо надорад, аммо агар чанд нафари дигаре пайдо шаванд, метавонанд бо ҳам ҷамоати дигаре барпо намоянд ва намози идро бо ҳам бигузоранд.
Шахсе пас аз фориғ шудани имом аз такбироти ракъати якум ба ҷамоат пайваст, агар имом дар ҳоли қиём аст, баъд аз ният кардан фавран такбиротро бигӯяд, агарчи имом машғули қироат бошад.
Агар имомро дар рукӯъ дарёбад, дар сурате ки гумони ғолибаш ин бошад, ки баъд аз гуфтани такбирот метавонад дар рукӯъ ба имом бирасад, такбиротро фавран баъд аз ният бигӯяд ва ба рукӯъ равад.
Вале агар ғолиби гумонаш ин бошад, ки дар сурати гуфтани такбирот наметавонад дар рукӯъ ба имом бирасад, ният карда, ба рукӯъ равад ва дар рукӯъ ба ҷои тасбеҳоти рукӯъ, такбиротро бигӯяд.
Дар фарҳанги исломӣ баргузории намози ид аҳамияти баланди тарбиявӣ ва ҷойгоҳи хоси иҷтимоӣ дорад ва он аз боазаматтарин шаоири фарҳангӣ-ибодатии дини мубини Ислом ба шумор меравад.
Бинобар ин, Расули Худо барои баргузории намозҳои ид ҳамеша фазои кушод ва макони васеъеро ғайр аз масҷид дар дохил ва ё гӯшаи шаҳр интихоб мекард ва тамоми мардум – хурду бузург ва марду занро ба тамошо ва ҳузури дар он даъват мекард.
Паёмбари акрам намозҳои идро дар макони кушодае, ки дар назди гӯристони Бақеъ воқеъ буд ва ё дар мусаллои шаҳри Мадина, ки дар назди ҳавлии Касир ибни Салт воқеъ буд, баргузор мекард.
Аз Уммиатия ривоят шудааст, ки «дар рӯзҳои ид ба хуруҷ ба сӯи намозгоҳ амр мешудем ва ҳатто духтарони бикрро аз зери чодар ва занони дар ҳоли ҳайзро ҳамроҳи худ ба он ҷо мебурдем, то баракат ва покии он рӯзро дарёбанд. Онҳо дар пушти мардуми намозгузор меистоданд ва ҳамроҳи онҳо такбир мегуфтанд ва дуъо мекарданд».
Аз Уммиатия боз ривоят шудааст, ки Расули Худо фармуд: «Ҷавонзанҳо ва духтарони чадарнишин ва занони дар ҳоли ҳайз низ ба намозгоҳ бароянд ва занони дар ҳайз аз доираи баргузории намоз берун истанд ва хайр ва дуъои муъминонро дарёбанд…».
Факеҳони киром аз маҷмӯи ривоятҳо ва осоре, ки дар ин бора собит шудаанд, ба ин натиҷаи фиқҳӣ расидаанд, ки агар мардум имкони хуруҷ ба берун ва ё гӯшаи шаҳр ба намозгоҳи умумиро дошта бошанд, пас беҳтар аст, ки намозҳои идро дар он ҷо баргузор намоянд, вале дар сурати пеш омадани узре, ба монанди борони сахт ва ё мушкилоти дигаре, ба монанди тавсеаи шаҳрҳо, издиҳоми сайри ҳаракати мошинҳо ва ғайра, ки баромади мардумро ба беруни шаҳр ба гунае мушкил намуда, метавонанд намозро дар масҷидҳои шаҳр баргузор намоянд.
Ҳар гоҳ узре пеш ояд ва натавонанд дар рӯзи ид намози иди Фитрро ба ҷо оваранд, фардои он рӯз онро адо менамоянд ва агар дар рӯзи дуюм ҳам узре ба миён омада, монеъ аз баргузории намози ид гардад, дигар наметавонанд онро дар рӯзи сеюм адо намоянд.
Тамоми шароите, ки барпо намудани намози ҷумъа ба онҳо бастагӣ дошт, барои баргузории намози идайн ҳам лозим мебошанд, ба ғайр аз хутба, ки он дар намози идайн суннат буда ва баъд аз адои ду ракъат намоз хонда мешавад.
Ин дар ҳолате буд, ки барояшон узре пеш намеомад, зеро ҳамчунин ривоят шудааст, ки: « дар замони Расули Худо дар рӯзи ид ба мардум борон -е расид, ки намози идро бо онҳо дар масҷид баргузор намуд».
Тибқи мазҳаби ҳанафӣ витр воҷиб ва се ракъат буда, ба як салом адо мегардад, аммо се мазҳаби дигар бар суннати муаккада будани намози витр иттифоқ карда, ба намозгузор ихтиёр додаанд, ки онро 1, 3, 5, 7, 9, 11 ё 13 ракъат гузорад.
Оиша дар бораи намози расули Худо дар моҳи Рамазон пурсида шуд, гуфт: «Расули Худо на дар моҳи Рамазон ва на дар ғайри он аз ёздаҳ ракъат зиёд намехонд. Аввал чаҳор ракъат мехонд, ки аз зебоӣ ва дарозии онҳо напурс. Пас аз он чаҳор ракъати дигар мехонд, ки аз зебоӣ ва дарозии онҳо напурс. Дар охир се ракъат мехонд …».
Ҳамчунин ривоят шудааст, ки: «Расули Худо дар се ракъати намози витр сураҳои «Саббиҳисма раббика-л-аъло», «Қул ё айюҳа-л-кофирун» ва «Қул ҳува-л-лоҳу аҳад»-ро мехонд».
Аз рӯйи мазҳаби Имоми Аъзам, чун намозгузор дар ракъати севуми витр аз қироат фориғ шуд, пеш аз рукуъ қунут мехонад, аммо назди имом Шофеӣ қунут дар намози бомдод ҳамеша ва дар витр дар нимаи охири моҳи рамазон баъд аз рукӯъ хонда мешавад.
Агар намозгузор дуои қунутро надонад, ба ҷойи он «Раббано, отино фи-д-дунё ҳасанатан ва фи-л-охирати ҳасанатан ва қино азоба-н-нор», ё се бор«Аллоҳумма-ғфир лано», ё се бор «Ё Раббӣ!» бигӯяд, равост.
Қосим пас аз зикри ҳадиси паёмбар дар бораи як ракъат будани витр мегӯяд: «Аз замоне худро шинохтем, одамонеро дидем, ки намози витрро се ракъат мехонданд. Ва дар ин кор васеъ мебошад. Умед дорам, ки дар ҳеч кадоми онҳо боке набошад».
Онҳо барои зарба задан ба киштиву кемаҳои душман дар баҳр ва пойгоҳҳо, объектҳои соҳилӣ, қӯшунҳои хушкигард, самолётҳо, ёфта нобуд кардани заврақҳои зериобӣ дар баҳри кушод, дастгирии қувваҳои хушкигард, фуровардани десанти баҳрӣ, ба роҳ мондани мудофиаи зиддиҳавоӣ ва ғ.
Зарфияташон то 92 ҳазор тонна, дарозии саҳн барои парвози самолётҳо – то 345 м, суръати ҳаракат – то 65 км дар як соат, дурии шино – то 12 ҳазор мил , иқтидори муҳаррик – то 200 ҳазор кВт, ҳайат бо кормандони киштӣ – то 6 ҳазор нафар.
Дар саҳни Авиакаш то 90 самолётҳои гуногун ҷой мегиранд; дар он барои таъмини парвозу фурудоии самолётҳо хатҳои парвозу фурудоӣ, 2 – 4 дастгоҳи ба парвоз овардани самолётҳо, ангарҳо , самолётбардоракҳо, системаи бехатарии парвоз, таҷҳизоти киштиронӣ ва радиоэлектронӣ, воситаҳои алоқаю идора ва ғ.
Охири солҳои 70 садаи дар ҳайати Флоти ҳарбии баҳрии ИҶШС крейсерҳои вазнини авиабари навъи «Киев», соли 1991 дар ФҲБ Федератсияи Русия крейсерҳои «Адмирали Флоти Иттиҳоди Шӯравӣ Кузнетсов» дохил шуданд.
Дар ибтидои садаи дар қувваҳои мусаллаҳи мамлакатҳои хориҷӣ 27 Авиакаш вуҷуд дошт (ШМА – 15, Британияи Кабир – 3, Франсия ва Ҳиндустон – 2-тоӣ, Аргентина, Бразилия, Испания, Италия, Тайланд – 1-тоӣ).
Баъди хидмат дар Артиши Шӯравӣ дар ДДК ба номи Рӯдакӣ ба фаъолият пардохт ва беш аз чил сол дар тарбияи донишҷӯён ҳисса гузошт, вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи КПСС , муовини декани факултаи таъриху филологияи тоҷик , мудири кафедраи таърихи умумӣ ва методикаи таълими таърих , мудири кафедраи таърих ва ҳуқуқро адо кардааст.
Муҳаррирони собиқи нашрия Саъдуллоев Бобишо, Маҳмадҷонов А., Қурбонов Шоҳмирзо, Очилов Абдусамеъ, Ашӯров Сафаралӣ, Рауфов Абдураҳим, Ашӯров Авғон, Аҳмадов Маҳмадҷон, Аҳмадов Раҷабалӣ, Шарифов Талабшоҳ, Раҳмонов Тоир, Қурбонов Фирдавсӣ, Мӯминов Ҷӯрабек дар сари вақт ва босифат таҳия намуда, ба хонандагон дастрас кардани нашрия саҳми муносиб гузоштаанд.
Ҳамчунин дар ин даргоҳ қаламкашон Бобоев Сафар, Баротов Гулмаҳмад, Шарифов Гадо, Шоев Сироҷ, Қурбонов Муродалӣ, Гадоев Неъматулло, Бадриддинова Баргигул, Ҳомид Ҷомизода, Ҳакимов Миробшоҳ, Гулов Холмурод, Абдуллоев Абдуҷаббор, Абдураҳмонов Нурмуҳаммад, Бобишоев Неъматулло, Қаландаров Ғозибек, Азимов Хурсанд, Соҳибназаров Тилло, Чистопрудова О. М., Тошев Нурулло, Ҷобиров Тӯрабек, Низомиддини Шамсиён, Рустами Назир, Мирзоев Саъдӣ, Толибов Маҳмадсиддиқ, Сафаров Нуралӣ, Назиров Исо, Ҷалилов Маҳмадалӣ, Аминов Файзалӣ, Воҳидов Шарофиддин, Ҳакимов Рустам, Ҳакимов Ислом, Файзов Садриддин, Ҳакимов Сафар, Мирова Баҳриниссо, Қутбиддинов Бахтиёр, Ҷомиев Қурбон, Восеев Қурбон, Шералиева Сафаргул, Ризоева Холниссо ҳамчун кормандони эҷодӣ фаъолият намудаанд.
Бо вуҷуди душвориҳо дар нашрия ва матбаа баробари нашрияи ноҳиявӣ ҳамчунин нашриҳои «Ситораи Сурх»- и ноҳияи Норак ва «Роҳи Ленин»-и сохтмони роҳи Душанбе – Помир чоп мешуд.
Дар ин ҷода зиёда аз 50 сол Қурбонов Насриддин, писараш Қурбонов Исломиддин , Ятимов Саъдулло, Саидов Нуриддин, Ризоев Тағой, Солиҳов Нусратулло, Зоиров Мир, Ашӯров Ғуломалӣ фаъолият намудаанд.
Бо қарори маҷлиси Бюрои иҷроияи КМ ПК Тоҷикистон таҳти 43 аз 14 июни соли 1933 бо номи «Меҳнати сотсиалистӣ» дар ҳаҷми ду саҳифа аз чоп баромад.
Соли 1983 ба ифтихори 50-солагии «Меҳнати Коммунистӣ» нашрия, муҳаррир Ф. Қурбонов ва ҳуруфчин Солиҳов Нусратулло бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидаанд.
Беҳтарин намунаи бароъати истеҳлол «Дебоча»-и «Гулистон»-и Саъдӣ дониста шудааст, ки дар он омадааст: «.ҳар чӣ напояд, дилбастагиро нашояд. Барои нузҳати нозирон ва фусҳати хотирон китоби «Гулистон» тавонам тасниф кардан, ки боди хазонро бар варақи ӯ дасти татовул набошад.».
Мувофиқи талаботи ин санъат нигоранда дар дебочаи китоб, оғози асар, қасида, достон ва ғайра суханонеро меорад, ки ба воситаи онҳо хонандаро ба мазмуни асар, ба муҳтавиёти он роҳнамоӣ мекунад.