polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Муаллифи ҳафт достони устуравӣ-таърихӣ-фалсафӣ — «Коргар» , «Фариштаҳои орзу» , "Дар ҳошияи «мухаммаси „Зери теғ“-и Мушфиқӣ» , «Лоластон» , «Таҷовузи нур» , «Аноҳиди пиндор» ва «Гули нур» мебошад.
Дар аввали ҳукумати амир Ҳайдар ба ҳайати Аморати Бухоро ғайри ҳудуди асосӣ инчунин тамоми вилояти шарқии Туркманистони ҳозира бо Марв, ки дар натиҷаи юриши Шоҳмурод забт шуда буд, шомил буданд.
Ғайри ин, ба Аморати Бухоро қисмати зиёди Туркистону Афғонистон, як катор навоҳии Тоҷикистони имрӯза, аз он ҷумла, Ҳисор, баъзан Хуҷанд, Ӯротеппа, Панҷакент, Ургут ва баъзе мулкҳои хурди кӯҳии болооби Зарафшон дохил буданд.
Вақте ки амир Шоҳмурод фавтид, қушбегӣ Ӯткирсуфӣ ва қозӣ Мирзо Фузайл дарҳол ба амир Ҳайдар, ки ҳокими Кармина буд, махфӣ хабар доданд, то тахти падарашро соҳиб шавад.
Ба ин ошӯб ҳокими Кармина Домодхӯҷа, ҳокими Шаҳрисабз Ниёзбий ва бародари амир Ҳайдар — ҳокими Самарқанд Ҳусайнбий ва ҳокими Фарғона — Умарбий ҳамроҳ шуданд.
Дар он замон дар Миёнкол ду қалъаи калон — Чалакқӯрғон ва Янгиқӯрғон мавҷуд буданд ва дар атрофи он қариб 120 ҳазор оилаи қабилаҳои нимкӯчии хитойу қипчоқҳо зиндагӣ мекарданд.
Фаҳмиши техникӣ, ин ҳама маҳсулотҳои техникиро дар бар мегирад, ки пеш вақтҳо дар табиат вуҷуд надоштанд ва онҳоро одамон барои иҷрои ҳар гуна кору фаъолият сохтаанд, ба мисли мошинҳо, механизмҳо, дастгоҳҳо, таҷҳизотҳо, асбобҳо.
Аз нуқтаи назари идораи ҷараёнҳо, техника дар соҳаҳои гуногун истифода мешавад мисли ҷараёнҳои технологӣ ва ҷараёнҳои саноатӣ, кишоварзӣ, ченкунӣ, назорат ва идоракунӣ, боркашони, амалҳои ҷанги, омӯзиш, варзиш, истироҳат, фароғат ва бисёр дигар ҷараёнҳо.
Конструксия ва тайёр кардану сохтани техника вобастаги дорад аз: сохти техники, талаботи фармоишгар ба хислати техники , сифат, арзиш, технологияи тайёркуни, ин чунин аз имкониятҳои молӣ ва техникии истеҳсолкунанда.
Вазифаҳои техника иборат аст аз: сохтани арзишҳои масолеҳӣ ва фарҳангӣ, истеҳсолот, табдилдиҳи ва интиқол додани энергияҳои гуногун, ҷамъовари, коркард ва интиқоли ахборот, сохтан ва истифодабарии василаҳои гуногуни ҳаракат, дастгирии қобилияти мудофиави.
Техникаро боз ба гуруҳҳои иловагии истеҳсолӣ, масалан; дастгоҳҳо, асбобҳо, маснуоти ченкунӣ ва ғайри истеҳсолиӣ – техникаи маишӣ, нақлиёти сабук, техника барои фароғат.
Техникаи ҳарбӣ ба ҷараёни алоҳида дохил мешавад, ки ҳама дастгоҳу мошинҳо, барои дастгирии қобилияти мудофиавӣ ва гузаронидани амалҳои ҷангӣ дар хушкӣ, дар уқёнус, дар ҳаво ва кайҳон истифода мешаванд.
Маҳз ҳамон вақт, дар соли 1902, Ида Тарбелл силсилаи мақолаҳои худро бо номи умумии "Таърихи «Стандарт-Ойл Компани» ба нашр расонд, ки дар онҳо перомуни истифода аз усулҳои ғайрисолими рақобатпазирии роҳбари ин ширкат Ҷон Рокфеллер сухан мерафт.
Рокфеллер яке магнатҳои хеле бузурги нафтии Амрико буд ва ин силсиламавод ба нуфуз ва тиҷорати ӯ таъсири манфӣ расонданд: бо шарикон мушкил эҷод шуд ва дар дохили корхона муносибат сард гардид.
Бо истифода аз ин усул, Айви Ли мехост ба соҳибкорон исбот намояд, ки ахбори дақиқ, дуруст ва саривақтӣ — маҳаки асосии рушди на танҳо фаъолият, балки ҳаѐти онҳо низ метавонад бошад ва ҳам дар ҷамъият ва ҳам дар доираҳои муайяни сиѐсӣ ғоя, афкор, мол ва хидматрасонии ин соҳибкорон ҳатман дастгирӣ хоҳад ѐфт.
Ин ҳама дар сурате даст дод, ки ӯ ба манфиати тиҷорат кор мекард ва аз як ҷониб робитаро бо ширкатҳои бузургу институтҳои давлатӣ ба роҳ мемонд ва аз ҷониби дигар — бо ҷомеа.
Рокфеллер шахсан ба кони ангишт мефаромад, ба шикоятҳои конканҳо гӯш медод, бо завҷаи онҳо дар яке аз идҳои бошукӯҳ рақс мекард… Дар силсилаи мақолаҳои матбуотӣ Айви Ли роҳбари худро бобои меҳрубон, падари мушфиқ, шавҳари дӯстдор, дӯсти вафодор, роҳбари меҳмондӯст ва барнодил, раиси беғараз ва шахси баобрӯ муаррифӣ намуд.
Вобаста ба ҳадафҳои сиѐсӣ ва манфиати фармоишгар, робита бо ҷомеа баъзан ба таҷрибаи ризоият, табодули афкор, баъзан ба технологияи сафедкунии ягон кирдори ношоистаи ҷамъиятӣ ва баъзан ба боварикунонии ошкоро табдил меѐбад.
Далелҳо собит месозанд, ки зарурати истифода аз робита бо ҷомеа дар ибтидои асри ХХ ба хотири бароҳмонӣ ва ҳамоҳанг намудани ризоият миѐни соҳибкорон ва ҷомеа пайдо шудааст.
Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ҷаҳонӣ технологияи дурусти истифода аз ҳосил шуд, ки метавонист натиҷаи ҳама гуна амалиѐт анҷомдодаро ҳамеша ба таври мусбат барои ҷомеа арзѐбӣ намояд.
Ин чунин маъно дорад, ки ҳадаф ва вазифаҳои аз тарафи субъектҳо таъйиншуда табиати «Паблик рилейшнз»-ро дар вақти муайяни таърихӣ, вобаста ба ҳолат, метавонад маънидод намояд.
Аввалин маротиба аз ҷониби президенти ИМА Томас Ҷефферсон соли 1807 зимни ироаи паѐм ба конгресс истифода шудааст, вале таърифи мушаххас оид ба мафҳуми то ҳанӯз вуҷуд надорад.
Пажӯҳишгоҳи муносибатҳои ҷамъиятии Британияи Кабир зери мафҳуми тадбирҳои нақшавӣ ва давомдорро мефаҳмад, ки ба бунѐд ва дастгирии муносибати хайрхоҳона нисбат ба ҷомеа равона гардидааст.
Мутахассиси машҳури англис Сэм Блэк зери ин мафҳум «санъат ва илми бамувофиқатрасӣ тавассути ҳамдигарфаҳмии дар пояи ҳақиқат ва иттилоотонӣ бунѐдѐфтан»-ро мефаҳмад.
Шарҳи ин мафҳум дар луғати Уэбстер чунин омадааст: « — ин мусоидат ҷиҳати ба роҳ мондани ҳусни тафоҳум ва хайрхоҳӣ миѐни шахсият, ширкат ва одамони дигар, гурӯҳи одамон ва ѐ дар маҷмӯъ ҷамъият тавассути пахши маводи тавзеҳотӣ, инкишофи табодули ахбор ва баҳодиҳии аксуламали ҷамъиятӣ аст».
Соли 1978 дар Мехико аввалин ҷаласаи ҷаҳонии ассотсиатсияи баргузор гардид, ки дар он намояндагони беш аз 30 миллат ширкат дошта, чунин тавсифи истилоҳро пешниҳод намуданд: «Таҷрибаи паблик рилейшнз — ин санъат ва илми иҷтимоиест, ки ғояро бунѐд ва баҳо медиҳад, оқибати амалишавии онҳоро пешгӯӣ мекунад, ба роҳбарони ширкатҳо машварат дода, барои дар амал татбиқ намудани ин афкори созанда, ки ҳам ба манфиати ҷамъият ва ширкат аст, кӯшиш менамояд».
Яке аз куҳансолтарин мутахассисони -и ҷаҳонӣ, асосгузор ва раиси Шӯрои директорони оҷонсии « .» М.Берсон робита бо ҷомеаро ҳамчун методологияи таъсир ба афкор ва рафтори ҷамъиятӣ мепиндорад.
Дар шароити муосир қариб ба ҳамаи соҳаҳо даст дароз кардааст — афкор ва муносибатҳои ҷамъиятиву давлатӣ, истеҳсолӣ, молиявӣ, байналхалқӣ, истеъмолӣ, зиндагии рӯзмарра, пажӯҳиш ва омор, воситаҳои ахбори омма ва ғайра.
Аз ин усул метавон барои рушд бахшидани фаъолият ва ѐ баръакс, ноком намудани рақиби худ пурсамар истифода бурд, вале дар «Паблик рилейшнз»-и ихтисосҳои нисбатан маъмуле ҳам ҳастанд:
Маънои умумии Робита бо ҷомеа — фаъолияти идоракунии марбут ба таъмини робитаҳои ба ду тараф манфиатовар ва мутаносиб байни ташкилоту ҷамъият равонашудаест, ки аз татбиқи он муваффақияти кори ин ташкилот вобастагӣ дорад.
вазифаи идоракунанда аст, ки ҷиҳати ба роҳ мондан ва нигоҳ доштани муносибатҳои судманд миѐни корхона ва ҷомеа мусоидат намуда, вобаста аз истифодаи он муваффақият ѐ нобарории фаъолияти ширкат маънидод карда мешавад.
Ҳамин тариқ, Робита бо ҷомеа — шаклҳои таъсиррасониест, ки онҳоро иртиботсозии ҳирфаӣ барои ташаккули имиҷи мусбат ва муқобилат ба иттилооти манфӣ корбаст кардааст.
Муаллифи зиёда аз 300 мақола ва рисолаҳои илмӣ-оммавӣ оид ба масъалаҳои адабиёти гузашта ва муосири тоҷик: «Фазоили Қуръон» , «Талмеҳ дар шеъри аҳди Сомониён» , «Шоирони аҳди Сомониён» , «Қиссаи подшоҳони Сомонӣ» .
Беҳрӯз шеър ҳам эҷод мекунад, ки дар рӯзномаву маҷаллаҳо ва маҷмӯаҳои «Навсафар» , «Кокули бом» , «Хордас­та» , «Сарчашмаи бадбахтиҳо» , «Нешханд» , «Эй нашъа балои ҷон шудастӣ» ва ғ.
Беҳтарин навиштаҳояш дар китобҳои «Руъияти Қуръон дар шеър» , «Ҷилои ситораҳо» , «Арабият ва адабиёти аҳди Ғазнавиён» , «Равобити адабии Арабу Аҷам дар асри » , «Асрори шеъри марғуб» ва ғ.
Дар таҳлил ва нашри осори шоирони аҳди Сомониён, мунтахаботи Сӯзании Самарқандӣ, мухтасари осори илмии Забеҳуллоҳи Сафо, баргузидаи рубоиёти шоирони форсу тоҷик саҳми назаррас гузоштааст.
Баъди хатми донишгоҳ дар давоми солҳои 1976—1994, ба ҳайси омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик дар мактабҳои миёнаи Ҳисору Конибодом, муҳаррир ва мудири шуъбаи Маркази методии ҷумҳуриявии эҷодиёти халқ ва корҳои маданию маърифатӣ, котиби масъули маҷаллаи «Адаб» адои вазифа намудааст.
Абдушукури Абдусаттор (тахаллус Беҳрӯз; 28 апрели 1954, Конибодом, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 22 марти 2021, Душанбе, Тоҷикистон) — адабиётшинос, мунаққид ва шоири тоҷик, доктори илмҳои филология , профессор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон .
Дар қиссаи «Кимиёкаҳ» нависанда зимни ривояту қиссаҳои асотирӣ набзи зиндагии пурҳаводиси имрӯз, таносуби азалии робитаи инсону табиат, завлонаҳои муҳити носозгор ва рӯҳи бешикасту исёнпарвари инсонро тасвир намудааст.
Повести «Давлати сарам, модар» орзую умеди ҷавонон, ишқу муҳаббати пок, талошу мубориза ва мушкилоти ба мақсад расидану чун инсони ҳақиқӣ камол ёфтани ҷавононро дар с-ҳои 80 садаи инъикос мекунад.
Тору пуди қиссаву ҳикояҳои маҷмӯаи «Розҳои шабҳангом» аз маншаи некиву бадӣ ва қарзу фарзи умри даргузари одамӣ, дунёи ишқи поку беолоиши ҷавонӣ ва озмоишҳои қисмати пурҳаводис, манзараҳои дилрабои табиат ва розҳои хилватшабҳои кӯҳистон ба ҳам омадааст.
Романи «Дунёи сабзи ишқ» асари тозаи нависанда дар мавзӯи муосир буда, оҳанги амиқи иҷтимоӣ, конфликтҳои шаддиду хотирмон, характерҳои барҷаста ва эҳсоси баланди ватандӯстию худшиносӣ дорад.
Ин роман падидаи тозае дар насри солҳои охир, алалхусус дар рушди романи андеша буда, бо оҳанги самимонаи тасвири ишқ, характери боварибахшу хотирмони қаҳрамонон, самимияту дилчаспии тасвир ва содагию равонии забон хонандаро мафтун месозад.
Бароти Абдураҳмон ба мавзӯҳои таърихӣ низ рӯ оварда, силсилақиссаи «Ҳафт мӯъҷизаи олам»-ро дар тавсифи Аҳромҳои Мисри Қадим, Боғи муаллақи Бобул, Маъбади Артемида, Оромгоҳи Мавсол, Муҷассамаи Зевс, Бурҷи Искандария ва Ҳайкали Родос ба қалам додааст.
Романи таърихии «Куруши Кабир» аз зиндагии пурҳангома, ишқи самимона, тарҳрезии оини давлатдорию кишваркушоиҳо, муттаҳидсозии қавму қабилаҳои парокандаи ориёӣ, аз ҷумла ниёгони тоҷикон дар як қаламрави воҳид ва саранҷом бунёдгузории империяи мутамаддини ҷаҳонии Ҳахоманишиён нақл мекунад.
Силсилароманҳои дигари таърихиаш «Камбуҷия» ва «Дорои Бузург» дар партави сиёсати ваҳдатгароӣ ва башардӯстонаи Куруши Кабир эҷод гардида, дурахшонтарин даврони давлатсозӣ ва тамаддунофарии ниёгони ориёии Эронитаборон, аз ҷумла тоҷиконро фаро мегирад.
ҳамчун сенариянавис як силсила филмҳои ҳуҷҷатӣ, аз ҷумла «Тифли домони туям, модар» , «Мӯъҷизаи ҳаштуми олам» , силсила филми сегонаи ҳуҷҷатии «Васвасаҳои хунафшон» бахшида ба воқеаҳои фоҷиабори даврони истиқлоли Тоҷикистонро офаридааст.
Ба қалами ӯ ҳамчунин кинороманҳои таърихии «Куруш ва Томирис» , «Искандари Мақдунӣ ва Спитамен» , «Рухшона» , инчунин кинороманҳо дар мавзӯи муосир «Алвидоъ, ишқ» , «Метис» , «Фариштаҳои бадманиш» ва ғ.
Бароти Абдураҳмон ҳамчун драматург драмаи таърихии «Хатои Искандари Мақдунӣ» (1999, таҳияи саҳнави аш бо номи «Искандари Мақдунӣ ва Спитамен» дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ, 2001) ва драмаи таърихии «Куруш ва Томирис» (2011, таҳияи саҳнавӣ дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ), «Рухшона» , киноповести таърихии «Шамшер ва ишқ» -ро офаридааст.
Алалхусус, пархошу набардҳои сахту сангин ва талошу муборизаҳои истиқлолхоҳии Спитамен ва корнамоиҳои ниёгони тоҷикон барои ҳифзи кишвари аҷдодӣ дастоварди нависанда дар мавзӯи таърихӣ мебошад.
Ӯ романи «Бақои одамият»-и Н. Думбадзе , повести «Турнаҳои бармаҳал»-и Ч. Айтматов , чандин ҳикояҳои А. Чехов ва повести «Асрори шаҳраки махфӣ»-и В. Беляевро ба тоҷикӣ гардондааст.
Ассистенти кафедраи нутқи саҳнавӣ ва маҳорати актёрии Институти давлатии санъати Тоҷикистон , сармуҳаррири барномаҳои адабӣ ва драмаи ТВТ , муҳаррири калони илмӣ ва мудири редаксияи санъати ЭСТ, ҳозира ЭМТ; , ҷонишини сармуҳаррири маҷаллаи «Илм ва ҳаёт» , мушовири калон, мудири Маркази таҳлил ва ёвари Президенти ҶТ .
Бароти Абдураҳмон (Абдураҳмонов Бароталӣ; 15 сентябри 1947, деҳаи Чашмаи Ҷӯшони ноҳияи Муъминобод, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — нависанда, драматург ва сенариянависи тоҷик, барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ , Корманди шоистаи Тоҷикистон , Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон , узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон .
Рӯзи сур волидайн ба соҳибҷашн сару либоси фохир пӯшонида, дастаи навозангдагонро даъват мекарданд ва онҳо бо дафу нақора, сурнаю карнай ячанд соат ба мардуми ба зиѐфат ҷамъомада шодию нишот мебахшиданд.
Мувофиқи шариати дини ислом, писабачаро то ба балоғат расидан бояд хатна намуд, ба ибораи халқӣ, дасти писарро «ҳалол» мекунанд ва ӯ минбаъд ба қатори мардҳо «шомил» мешавад.
Тибқи бовару эътиқоди тоҷикон, кӯдакони хатнашударо то чил рӯз танҳо намегузоранд ва дар баъзе мавридҳо дар хонаи хоби ӯ китоби муқаддаси Қуръонро мегузоранд ва ё дар баъзе маҳалҳо зери болишти ӯ сирпиёзу қаламфур мениҳанд, то ки махлуқони фавқуттабиӣ ба писарбача зиён нарасонанд.
Хатна бо розигии падару модар аз рӯзи таваллуди писар то рӯзи бистуми баъди таваллуд дар муассисаҳои тиббии дахлдор бо тартиби муқаррарнамудаи мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи тандурустӣ ба таври ройгон гузаронида мешавад.
Маъракаҳои номгузорӣ, гаҳворабандон, чиллагурезон, мӯйсаргирони тифл ва дигар маъракаҳои ба таваллуди кӯдак вобаста дар доираи оила, бе забҳи чорво ва хидматрасонии ҳунармандон баргузор карда мешаванд.
Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ, ки имконияти молиявӣ доранд, метавонанд бо иштироки комиссияҳои доимии маҳаллӣ хатнасури хайриявии писарони бепарастор ва аз оилаҳои камбизоатро баргузор намоянд.
Қонуни мазкур бо тақозои рушди ҷомеа анъана ва ҷашну маросимҳоро танзим намуда, ба ҳифзи арзишҳои асили фарҳанги миллӣ ва эҳтиром ба суннатҳои мардумӣ барои баланд бардоштани сатҳи иҷтимоию иқтисодии ҳаёти шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон равона гардидааст.
Баъд аз 10 соли амали қонуни номбурда баъди муҳокимаи умумихалқӣ дар ҷомеа, мақомоти олии қонунгузори ҷумҳурӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Қарор Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул намудаанд.
Боби 2 Конститутсия, ки ба ҳуқуқу озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд бахшида шудааст, аз 33 модда иборат буда, аксари онҳо оид ба ҳуқуқу озодиҳои муайян меъёр муқаррар намудаанд.
Ҳамин тариқ, ҳуқуқу озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд муносибату алоқаҳои муҳимтарини байни шаҳрвандро бо давлат инъикос намуда, мавқеи шахсро дар ҷомеа муайян менамоянд.
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд — барои инсон ва шаҳрванд ҳуқуқу озодиҳои конститутсионӣ воситаи худифодакунӣ ва ошкор намудани лаёқат, таъмини шаъну шараф, ки барои шахсияти озод ҳос аст, воситаи амалӣ гардонидани ҳуқуқҳои инкорнашавандаи ӯ дар идораи ҷомеа, таъмини шароити зарурии нқтисодию иҷтимоӣ ва фарҳангӣ барои қонеъ гардонидани эҳтиёҷоти ҳаётан муҳими моддию маънавӣ мебошанд.
Пас аз гирифтани маълумоти миёна озими Бухоро гардида, бо намояндагони пешқадами замон ошноӣ пайдо карда, ба туфайли рӯзномаю маҷаллаҳои миллии Туркистон аз сиёсату воқеаҳои даврон воқиф гардидааст.
Ҳикояҳои ҳаҷвии ӯ дар саҳифаи рӯзномаю маҷаллаҳои «Овози тоҷик», «Мулло-Мушфиқӣ», «Раҳбари дониш» ва «Бигиз» таҳти имзоҳои мустаори «Тарсончак», «Тарсакӣ», «Шаккок», «Нотарс», «Афандӣ» ва «Дадаи Мусаддиқа» ба табъ расидаанд.
Осори боқимондаи Баҳриддин Азизӣ дар маҷмӯаҳои «Зарбдор» , «Ғалаба» , «Ду ҳариф», «Як қубба кӯкнорӣ» , «Тоҷихон», «Қурбонӣ» , «Ҳасани якдаста» , «Ҳикояҳо» , «Зани директор» ва ғ.
Абдулмуъмини Урмавӣ муаллифи асарҳои «Китобу-л-адвор», «Рисолату-ш-Шарафия» , «Ал-иқоъ», «Фоида фи ал-илм-ал-мусиқӣ», «Китобу-л-кофӣ мин ал-шофӣ фи улум-ал-арӯз ва ал-қавофӣ» аст.
Ӯро асосгузори мактаби систематикҳо дар мусиқии мардумони Шарқ дониста, дар соҳаҳои гуногуни илму фарҳанг шогирдони зиёдеро тарбия намуда (хаттот Яъқуби Мустаъсимӣ ваф.1298; мусиқидон Шамсуддин Аҳмад ибни Яҳёи Сӯҳравардӣ ваф. 1340; олимон Шарафуддин Ҳорун ибни Муҳаммади Ҷувайнӣ ваф. 1286; Баҳоуддин Муҳаммад ибни Муҳаммади Ҷувайнӣ ваф. 1279; хонанда, навозанда, Алии Ситоӣ, Ҳусейни Зомир, Ҳисомуддини Қутлуғбуқо, Зайтун, Луҳоз ва ғайра) аст.
Осори назарии мусиқии Абдулмуъмини Урмавӣ дар асрҳои баъдӣ чун сарчашмаи муҳими назариявӣ мавриди омӯзиш ва баҳраандӯзии мусиқидонони Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон ва Араб шуда, нусхаи хаттии рисолаҳояш дар захоири хаттии Туркия, Британия, Бағдод, Миср, Русия ва дигар кишварҳо нигаҳдорӣ мешаванд.
Ба мероси мусиқии Абдулмуъмини Урмавӣ мусиқидонони тоҷик-форс шарҳу тафсирҳо (Абдулқодири Мароғӣ, Мавлоно Муборакшоҳ, Асъадии Самарқандӣ ва диг.) навишта, дар баррасии масоили назарии мусиқӣ аз хулосаҳои таҳлилиаш баҳраандӯзӣ намудаанд.
Абдулмуъмини Урмавӣ донишҳои ибтидоии замонаашро дар зодгоҳаш фаро гирифта, сипас барои такмили дониш ба Бағдод рафта, таҳсилро дар мадрасаи Бағдод идома дода, дар мусиқӣ, китобат, шеъру шоирӣ табъи болида дошт.
Дар сознавозӣ , донишҳои назарии мусиқӣ беназири замонааш буда, мусиқишиноси аврупоӣ Р.Кизеветтер Ӯ-ро Ҷозеффо Сарлинои Шарқ номида, рисолаҳояш «Кито-бу-л-адвор», «Рисолату-ш-Шарафия»-ро аз мӯътамадтарин таълифоти мусиқӣ мешуморад.
Абдулмуъмини Урмавӣ (Абдулмуъмин ибни Фохир, машҳур ба Сафиюддин Урмавӣ, тав.1220, Урмия, ваф. 1294 Бағдод) — мусиқишинос, хаттот, навозанда, оҳангсоз, китобдор.
Ӯ мусаннифи «Амали Наср» , «Таронаи Ироқ» , «Амали Муҳайяр» , асарҳои созию овозӣ ба мақомҳои «Бу-зург», «Ироқ», «Рост», «Дугоҳ» дар шаклҳои мусиқӣ офаридааш: «Амали Тарона» , «Савти Ушшоқ» , «Мустазоди Наво», «Амали Рост», «Амали Бӯстон», «Амали Гулистон», «Амали Гесӯ», «Амали Хористон» ва ғ.
Абдулқодири Мароғӣ муаллифи асарҳои назарии му-сиқии «Мақосиду-л-алҳон», «Ҷомеъу-л-алҳон», «Лаҳния», «Зубдату-л-адвор», «Шарҳу-л-адвор» ва ғайра буда, масоили таърих ва назарияи мусиқӣ: таълифи мусиқӣ, савт, таркиботи назарии мусиқӣ, созҳо ва табақабандии онҳо, сохти торию пардавӣ, 12-мақом , вазну зарб, усули истиҳроҷи мақомҳо, жанру шаклҳои шеърию мусиқӣ , назари аҳли илму амали мусиқӣ, тасҳеҳи нуктаҳои донишмандони мусиқии юнонӣ, шарқӣ (Птоломей, Пифагор, Аристоксен, Форобӣ, Ибни Сино, Қутбуддини Шерозӣ, Сафиуддини Урмавӣ ва ди-гарон) ва ғ.
мавриди баррасии ҷиддӣ шудаанд Абдулқодири Мароғӣ, ки худ дар мусиқии амалию назарӣ дониши комил дошт, таҳаввулоти мусиқии замонаашро хуб медонист, аз ин лиҳоз бисёр хулосаҳои ӯ як навъи ҷашъбастию натиҷагирии падидаҳои эҷодию иҷроӣ, диди таҳқиқии мусиқии Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон ва ҳавзаи ҳунарии Ироқи Аҷамро касб кардааст.
Дар замони сулолаи туркони Усмонӣ рисолаҳои Абдулқодири Мароғӣ китобат ва ба туркии усмонӣ тарҷума шуда, ӯ мусаннифи зиёда аз 200-суруду оҳангҳо дар жанру шаклҳои созию ово-зии мусиқӣ буда, зумраи зиёди саромадони му-сиқии Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон, Ироқи Аҷам: Хоҷа Ризвоншоҳ, Султонмуҳаммадӣ Удии Самарқандӣ, Абдулмӯъмини Ҳофиз, Қутбуддини Нойӣ, Қулмуҳаммади Удӣ, Хоҷа Юсуфи Андигонӣ, Ҳофизи Убаҳӣ, Устод Каҷаҷӣ ва дигарон аз ӯ мусиқиро омӯхтаанд.
Бино ба ахбори Давлатшоҳи Самарқандӣ, Дарвешалии Чангӣ ва Исфизорӣ ба Саъдии Шерозӣ иртиботи авлодӣ дошта, дар 10-солагӣ илмҳои замонаашро фаро мегирад.
Устоди Абдулқодири Мароғӣ дар мусиқӣ ва шеър падараш буда, аз овони ҷавонӣ ба шеъру мусиқӣ шӯру завқи хоса дошта, кулли созҳои мусиқиро хеле хуб менавохт.
Мувофиқи ҳуҷҷати соли 1792, ки дар бойгонии давлатии вилояти Курск махфуз аст, дехаи Тавровая волости Бессоновскаяи округи Белгород ба моликияти амлокдори Белгород - А. зодаи оилаи кадимаи ашрофи Выродовхо — капитан Юрий Андреевич Выродов.
Масоҳати амвол 11 гектар, 668 фом, замини корам - 257 акр, 1136 метр; дар тавсиф низ гуфта мешавад: «.хавз, замин хоки сиёх, хосили нон бехтар, алафдаравй миёна, чангал хезум, черкасй дар замини корам».
заминхои наздихавлигй ва корам, алафдаравй — 15 дессятин, чарогох — 6,5 десятин; деҳқонон 103 аспи корӣ , 73 гов , 91 гӯсфанд, 16 хук, 6 хонавода занбӯри асал доштанд; Дар посёлка 3 муассисаи саноатй мавчуд аст.
Мувофики маълумоти Комитети статистикии соли 1862 дар он гуфта мешавад: «Губернияи Курск. — . ноҳияи Белгород. — бошишгохи 2. Таврова, посёлка, сохибхона, дар назди хавз; масофа аз маркази район 9 верст, аз бошишгох — 8 верст; шумораи хонаводаҳо - 24, шумораи мардон - 149 нафар, занон - 174 нафар. Калисои православӣ 1 ».
Дар давраи ҳукмронии Амир Темур ва авлоди ӯ, Тирмизро, ҳамчун яке аз гузаргоҳҳои асосии Омударё дар роҳи тиҷорати байналмилалӣ ва яке аз маъруфтарин шаҳрҳои Фарорӯд гардида буд.
Дар ин ҷо роҳҳои корвонҳое, ки аз Чин ба ғарб бо самти ҷануб Ҳиндустон мегузаштанд, инчунин аз Ҳиндустон ба Мовароуннаҳр убур мекарданд мавыуд буд.
Вай тавсифи беҳтарини ин шаҳри навро дод: «Вақте ки мо ба шаҳр ворид шудем, дар майдонҳо ва кӯчаҳои серодам он қадар тӯл кашидем, ки ба хона хаста ва хашмгин омадем.
Дар моҳи июли соли 2009 дар бораи таъсиси "узели минтақавии роҳи оҳани Термиз" қарор қабул карда шуд, ки он яке аз нуқтаҳои асосии транзити борҳои ғайринизомии ба нақша гирифтаи НАТО ба Афғонистон хоҳад шуд.
Баъдтар, Абдуллоҳхони қабри сайидҳоро дар Тирмиз, қабри сутуни муқаддасон Хоҷа Муҳаммадалӣ Тирмизӣ, Шайх Абубакри Варрак ва дигар шайхҳои бузургро зиёрат кард
Дар охири асри Тирмиз аз ҷониби фармондеҳи араб Мӯсо ибни Абдаллоҳ забт карда шуд, ки 15 сол ба волии Халифаи араб итоат накарда дар ин ҷо ҳукмронӣ намудааст.
Иқлими Тирмиз дар дохили субтропикӣ бо зимистони мулоим, аммо нисбатан хунук барои ин паҳлӯ (бо рӯзҳои гарм ва шабҳои салқин, баъзан хунукиҳои шадид ё барфрезӣ имконпазир аст) ва тобистони истисноӣ гарм аст.
Дар наздикии Тирмиз, дар деҳаи Буё, нахустин мулоқоти Амир Темур бо Шайх Сайид Баракаи маъруф сурат гирифт, ки вай дар интизори пирӯзиҳои оянда ба ӯ парчам ва табл тақдим кард.
Дар давраи ҳукмронии Кистин Қаро-Султон дар Балх ҳокими Тирмиз Турсун Муҳаммад-Султон, писари Меҳдӣ-Султон буд, ки баъдтар ба иттифоқчии Ҳумоюн табдил ёфт.
Дар моҳи январи соли 1893 заминҳои назди деҳаи Паттагиссар аз ҷониби Аморати Бухоро барои бунёди қалъаи ҳарбии марзӣ дар ин мавзеъ ба ҳукумати Русия дода шуда буд.
Дар Тирмиз ва атрофи он як қатор ёдгориҳои бостонӣ ва меъморӣ, харобаҳои қалъаву манзилҳои қадимаи зардуштия, несторианӣ ва буддоӣ, инчунин ёдгориҳои меъмории исломӣ ҳифз шудаанд.
Дар рақс иҷрокунанда дар як ҷо нишаста, рӯймолро гулдӯзӣ карда, дар айни замон бо ҳаракатҳои зебои маҳин ва имову ишораҳои пур аз маънӣ олами эҳсосоти ширину гуворои худро намо-
Раққосаҳо пойлуч ва сарлуч, муйҳои нобофтаву пароканда, дар либоси мотамии рангаш сиёҳ, сафед ё гулдор, вале ҳатман куртаи кӯҳнаи нисфи болои пешаш дарида иҷро мекунанд.
Вақте ки ягон шахс вафот кард, пас аз гузаронидани баъзе расму одатҳо шахси аз ҳама наздики марҳум – хоҳар ё модар бо мӯйҳои парешон, рӯяшро харошида, баъзеҳо ду тарафи рӯяшонро бо сиёҳии дег сиёҳ карда, таҳти дафзании гурӯҳи занҳо, ё мадҳияхонии ҳофизон дар атрофи майит рақс мекунанд.
Мавриди дигар, баъди анҷом додани намози ҷаноза дар рӯйи ҳавлӣ ҳангоми ба гӯристон бурдани тобут аз қафо, дар баъзе ҷойҳо пешопеши тобут, то ҷое, ки занҳо дигар аз қафои тобут нарафта, ба ғамхона бармегарданд, пойамал иҷро карда мешавад.
Чунончи, зани мусибатдор бо мӯйҳои ба сари китфу шонаҳояш парешон ва бо куртаи дарида бо як тамкинию мавзунии хосса ҳаракат карда, ҳар ду дастонашро якҷо чун раққос на боло аз камар ба тарафи чапу рост мегардонад.
Таҳаввули шеъри муосири тоҷикӣ, суннату навоварӣ дар шеър, танқиди адабӣ, равобити адабӣ ва фарҳангии эрониён бо кишварҳои ҳамҷавор, бахусус, туркитаборон, забони форсӣ ва нақши он дар густариши фарҳанг дар Шарқи асрҳои миёна муҳимтарин мавзӯоти таҳқиқоти ӯ мебошанд.
Ҳамчунин, таҳиякунандаи китоби «Магия Навруза» мебошад, ки нахустин бор хонандагони русизабони маҳдудаи шӯравии собиқро бо таърихи пайдоиш ва таҳаввули ҷашни бузурги миллии эронитаборон ва оинҳои марбути он шинос мекунад.
Ҳамроҳи донишманди эронӣ Сайидбоқири Камолиддинӣ нусхаи форсии мавҷуд дар Китобхонаи миллии Қазоқистонро тавсиф намудааст, ки соли 2008 ба забони русӣ мунташир гардидааст.
Фаъолияти илмиашро соли 1978 дар Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон шурӯъ намуда, соли 1979 дар Пажӯҳишгоҳи адабиёти ба номи Горкий ба коромӯзӣ пардохта, аспирантураро дар ҳамин пажӯҳишгоҳ сипарӣ намудааст ва дар мавзӯи «Суннатҳои эпикӣ дар шеъри муосири тоҷик» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст.
Солҳои 1981—1991 муаллими Институти адабиёти ҷаҳонии ба номи Горкий ва ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ ва баъдан Пажӯҳишгоҳи ховаршиносии АИ Тоҷикистон будааст.