polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ҷумъа Қуддус муаллифи китобҳои гуногунжанру гуногунмуҳтавои «Кори нотамом» , «Мардҳо намегирянд» , «Воқеа, вақт, одамон», , «Исмоили Сомонӣ» , «Эъҷоз» , «Офариниши охирин» , «Роҳи наҷот» , «Тавбашикан» , «Ориёно-1. Ҳасрати Зардушт» (дар ҳаммуаллифии Маҳмадкарими Карим, романи таърихӣ, 2006, 2008), «Ширин» (дар ҳаммуаллифии Маҳмадкарими Карим; қисса; тоҷикӣ, русӣ, инглисӣ, 2006), «Ориёно-2. Биҳишти гумшуда» , дастурҳои таълимии «Асосҳои драма ва маҳорати сенариянависӣ» , «Жанрҳои журналистикаи телевизион» , «Назарияи эҷод» , «Тадқиқоти журналистӣ» , «Асосҳои журналистикаи телевизион» , «Асосҳои драматургия ва маҳорати сенариянависӣ» ва ғ.
Намоишномаҳояш «Гирдсанг», «Шабистон», «Дараи шикастҳо», «Очаи Бика ва Зика», «Тӯйи бедомод», «Иморикаш», «Ҳазрати Ғазаб», «Қисмати теппаи сурх», «Суруд дар бораи бахт», «Зиндашаҳидон», «Талошҳои сурх», «Домодии маҷбурӣ», «Мардҳо намегирянд», «Психотерапия», «Вийд», «Тири бепайкон», «Хоҷасагпараст», «Сухан ва шамшер», «Зани шаҳрӣ», «Қурбонии 80-ум кист?», «Кори нотамом», «Баха», «Исмоили Сомонӣ», «Фоҷиаи аввалин», «Бозори нафс», «Адли Анӯшервон», «Ишқи парӣ», «Вулқони хомӯшшуда», «Марги сафед», «Варта», «Шифо», «Нолаи Зардушти Паёмбар», «Мунтасир», «Резистанс-Муқовимат», «Турки тоҷик», «Фоли аҷибу ғариб», «Бозори нафс», «Зистан-ғалаба кардан», «Ғубори Аҷам», «Хоби чаппа», «Киштинишастагон», «Марди кор», «Бӯсаи аввал», «Талбак Лолаев», «Ҳотами Той», «Ишқи бозорӣ», «Ҷазирбод», «Бозори нафс», «Офариниши охирин», «Ҳидояти қудсӣ. Носири Хусрав», «Шағоли шергир», «Дом», «Ҷавонии Рӯдакӣ», «Сонсур», «Гули зира» ва ғ.
Муаллифи филмномаҳои «Носири Хусрав», «Саъдии Шерозӣ», «Ҳикмати Анӯшервон», «Ширин» буда, асарҳои зиёди адибони Шарқу Ғарбро барои Телевизиони Тоҷикистон тоҷикӣ кардааст.
«Офариниши охирин» соли 2006 дар Ҷумҳурии Қирғизистон, «Тавбашикан» соли 2007 дар Ҷумҳурии Қазоқистон, «Мазҳакаи иблис» соли 2008 дар Ҷумҳурии Қирғизистон саҳнагузорӣ шудаанд.
Ҳамчунин, «Офариниши охирин» аз ҷониби Театри тамошобини ҷавони Қирғизистон дар Фестивали байналмилалии театрии «Азия-2006» дар шаҳри Чӯлпонато намоиш додаву сазовори Шоҳҷоиза гардидааст.
Дар рӯзномаву ҳафтаномаҳои гуногун, Телевизиони тоҷик, Вазорати фарҳанги кишвар, Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ, Донишгоҳи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода кор кардааст.
Файзулло Абдуллоев ) — ҳуқуқшинос, ходими давлатӣ, собиқ Раиси Суди Конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва вазири адлияи Тоҷикистон , Ҳуқуқшиноси шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 августи соли 2006 бо Ордени "Исмоили Сомонӣ" дараҷаи -ум ва 22 июни соли 2007 бо Ифтихорномаи Суди Иқтисодии ИДМ сарфароз шудааст.
Соли 1993 нахустин маҷмӯаи ӯ «Қассобниг тори» ва дар солҳои дигар китобҳояш «Тӯҳфаи умр» , «Юлдӯз сенга йӯлдошми?» , «Табаррук дамлар» ва дар нашриёти «Адиб»-и шаҳри Душанбе бо забони тоҷикӣ «Меҳроби дил» рӯи чопро дидааст.
Бақара барои тасбити арзишҳои эътиқодӣ дар замири бан­­даи муъмин, тақвияти макорими ахлоқ дар ҳаёти иҷ­тимоии ӯ ва ба манзури доштани намунае аз ҳаёти иде­алӣ, ҳамин тавр, таҳлили дурусту амиқи қонуниятҳои равандҳои иҷтимоӣ, ба зикри паҳлӯҳои муҳимми саргузашти баъзе пайғамбарон ва бандагони солеҳи Худо ва мақтаъҳои барҷастаи таърихӣ дар ҳаёти баъзе қавмҳои гузашта пардохтааст.
Пас аз зикри сифот ва хусусиятҳои се гурӯҳи мардуми муҳити онрӯзаи даъват дар Мадина – муъминон, кофирон ва мунофиқон – дар он мавзӯи оғози хилқат, саргузашти падари инсоният Одам ва дигар рӯйдодҳои шигифтовари давраҳои гуногуни офариниши ӯ баён гардидаанд.
Баъдан ба мавзӯи аҳли Китоб, бахусус банӣ Исроил, ки дар муҳити Мадина даъвати ислом бо онҳо низ сару кор дошт, пардохта, мусулмононро аз нуҳуфтаҳои ботини онҳо огоҳ кардааст.
Дар он, ҳамчунин, саргузашти Мусо ва қавмаш дар Миср, бархӯрди мағруронаи Фиръавн бо ӯ, ҳодисаи хуруҷи Банӣ Исроил аз он ҷо, ғарқ шудани Фиръавн ва лашкараш дар баҳри Сурх, сарсониҳои яҳудиён дар биёбони Тиҳ, рӯйдодҳои эъҷозовари он ҷо, достони Толут, ба хукҳо ва бӯзинагон мубаддал гардидани гурӯҳе аз яҳу­ди­ён ва ҳаводиси дигаре, ки паҳлуҳои пурлаҷоҷати ҳаёти эшонро бозгӯ менамоянд, батафсил зикр гардидаанд.
Саргузашти пайғамбароне, ки пеш аз Мусо гузаш­таанд, монанди Иброҳим , Исмоил ва Яъқуб , фидокориҳо ва корномаҳои мондагори онҳо дар роҳи Худо ва низ достони пайғамбарони дигаре, ки пас аз ӯ омадаанд, монанди Довуд , Сулаймон , Узайр ва Исо қисмати дигаре аз оятҳо ва достонҳои ин сураро фаро гирифтаанд.
Дар Бақара ҳодисаи таҳвили қибла пас аз гузашти шонз­даҳ ва ё ҳабдаҳ моҳ аз қудуми Пайғамбари акрам ба Мадина ва сару садои яҳудиёну мушрикон дар ин бора низ батафсил баён гардидааст.
Дар ояти 213-ум Қуръони карим аз ваҳдати ҷомеаи башарӣ дар ибтидои офариниши насли инсон ва ҳамин тавр, фиристода шудани силсилаи пайғомоварон пас аз афзоиш ва ташаккули он ба шакли ақвом, халқиятҳо ва нажодҳо ёдовар шуда, аз ин тариқ – исботи ягонагии асли инсоният ва ваҳдати асли рисолоти илоҳӣ – пайравони динҳо, тамаддунҳо ва ҷомеаи ҷаҳониро дар умум ба сӯи ҳамгароӣ ва ваҳдат дар атрофи арзишҳои волои инсонӣ ва муштаракоти динӣ фаро мехонад.
Дар Бақара панҷ асл аз усул ва ё аркони шашгонаи имон – имон ба Худо, имон ба фариштагон, имон ба китобҳои осмонӣ, имон ба пайғамбарони барҳақ ва имон ба рӯзи охират бо шеваҳои гуногуне бозгӯ ва мавриди таъкид қарор гирифтаанд.
Дар Бақара таъйид шудааст, ки имон ба Қуръони карим, ба ҳайси охирин ва комилтарин китоби Худо, барномаи комили ҳидояти ҷомеаи башарӣ ва тарҳи шомили саодати инсон – яке аз заруриёт ва бадеҳиёти динӣ ба шумор меравад.
Имон ба ғайб ва тасдиқи ахбору гузоришҳо дар бораи ҳақоиқи ғайбӣ, монанди биҳишту дӯзах, ҳаёти барзах, ҳаводиси пас аз марг, рӯйдодҳои рӯзи қиёмат ва ғайра низ дар ин сура бозтоби равшане ёфтаанд.
Дар Бақара мусулмонон ба сабру шикебоӣ дар сахтиҳо, вафо ба аҳду паймон, сахову карам ва инфоқ дар роҳи Худо, сухани нек, амали солеҳ, афву гузашт, ҳусни муошират бо ҳамсар, ҳифзи робитаҳои неки ичтимоӣ ва таҳ­кими пайвандҳои имонӣ ва дӯстию муҳаббат бо дигар қишрҳои ҷомеа даъват шудаанд.
Масалан, оятҳои 190-ум то 194-ум дар ҳукми қитол дар ҳарими Каъба, дар охирҳои соли шашуми ҳиҷрӣ, пас аз сулҳи Ҳудайбия, ояти 183-юм, ки ҳукми фаризаи рӯзаро баён месозад, дар ибтидо ва ё пеш аз моҳи Рамазони соли дувуми ҳиҷрӣ, ояти 281-ум соли даҳуми ҳиҷрӣ дар ҳаҷҷат-ул-вадоъ дар сарзамини Мино нозил шудааст.
Ба манзури эҳёи хотираи муъҷизае, ки дар замони Мусо ба вуқӯъ пайваставу дар оятҳои 67–71 зикр гардидааст, сура ба номи Бақара номгузорӣ шудааст (ҳамон гуна ки сураҳои дигари Қуръон ҳам ба номи муҳимтарин мавзӯи худ номгузорӣ шудаанд).
Ҳамчунин, дар Бақара зиштӣ ва қабоҳати рибохорӣ баён гардида, табақаи рибохорон ба таври шадиде мавриди накӯҳиши Худованд қарор гирифта, бар зидди рибохорон муборизаи беамон эълон гардидааст.
Ислом бо ин бархӯрди шадиде, ки алайҳи падидаи рибову рибохорӣ доштааст, тавонистааст, ки иқтисоди рушдёбандаеро барои мусулмонон муҳайё созад ва низоми молии худро аз ҳар гуна осебпазириҳои мақтаӣ ва суистифодаҳои туфайлӣ ва муфтхӯрона ҳифз намояд.
Дар Бақара ба хӯрданиҳои ҳаром, аз қабили худмурда, хун, гӯшти хук, ҳайвоне, ки барои ғайри Худо забҳ гашта бошад, арақ, қимор ва ғайра ишора ва заминаи тағзияи солим, аз ҷиҳати беҳдоштӣ муносиб ва покизае барои мусулмонон ба вуҷуд оварда шудааст.
Дар ибтидо, дар бист ояти аввали он, ба гунаи муқаддима, дар бораи парҳезгорон ва сифатҳои эшон, кофирон ва равшантарин аломатҳои онҳо, аз мунофиқон, воқеияти дарунӣ ва нишонаҳои нифоқи онҳо сухан ба миён омадааст.
Пас аз ин, оятҳои Бақара, аз нигоҳи баъзе муфассирон, ба се маҷмӯаи бузург ҷудо гашта, ҳар маҷмӯа барои таҳқиқ ва таъкиди ҳадафи асосии он мавзӯъҳои меҳварӣ ва хурдтареро фаро гирифтааст.
Баёноти сура бештар ба танзими масоили иҷтимоӣ ва назми зиндагонии мусулмонон дар давлати навбунёди исломӣ дар Мадина пардохта, аксари матолиби онро арзишҳои эътиқодӣ ва аҳкоми шариат дар бахшҳои гуногуни ақида, ибодатҳо, макорими ахлоқ, муомилот ва муносибатҳои хонаводагӣ ташкил медиҳанд.
Дар хотимаи сура Худованд, дар баробари масъулиятҳои сахт ва душманиҳои мухолифони даъват, роҳи пойдорӣ ва тариқаи муқовимат, ҳамчунин, тамоми орзуҳои нек ва саодату некбахтиро дар зимни дуои «Раббано ло туохизно ин насийно ав ахтаъно…» ба муъминон меомӯзад.
Дар Бақара ҳамчунин, ба дигар падидаҳои манфии ахлоқӣ ва рафторҳои хилофи арзишҳои инсонӣ, монанди китмони ҳақ, фасодкорӣ, қатъи пайвандҳои хешутаборӣ, ришвахорӣ ва ғайра ишора шуда, зиёнҳо ва фалсафаи таҳрими онҳо муфассал баён гардидааст.
Сипас Худованд дар дарозтарин ояти Қуръон – ояти 282-уми Бақара барои ба танзим даровардани муомилоти молӣ ва дигар додугирифтҳои муҳлатдор беҳтарин роҳнамоиҳои санадгузориро ба мусулмонон тавсия намудааст.
Силсилаи мақолаҳояш дар маҷаллаву маҷмӯаҳои илмӣ ва электронии хориҷӣ, аз ҷумла, Русия, Қазоқистон, Афғонистон, Эрон,Англия, Ҳолланд, Ҳинд, Бангладеш, Ӯзбекистон ва ғ.
Маҷмӯан, муаллифи 14 китоб, аз ҷумла, панҷ дафтари ашъор – «Азони танҳоӣ», , «Меҳроби шукуфаҳо» , "Такрори таронаи борон" , "Ба ёди дуои модарам" , "Як чаман хотираи боғи падар" ва беш аз 500 мақолаи илмӣ ва илмии оммавӣ мебошад, ки ба нақду баррасии масоили назму насри муосири форсӣ, аз ҷумла, пайванди адабии кишварҳои форсизабон дар Эрону Афғонистон низ мунташир гардидаанд.
Китоби "Золотой венец"-и Александ Хайзерро аз русӣ ба тоҷикӣ тарҷума намудааст, ки маҷмуаи мақола ва очеркҳои муаллифро роҷеъ ба ҷойгоҳи адабиёти форсу тоҷик ва адибони ҷудогонаи он дар Аврупо, хоса Олмон фаро мегирад.
Дар умум дар таҳия ва нашри беш аз 10 китоб, аз ҷумла "Наврӯзномаи Суғд" бо ду хат- сириллик ва форсӣ, силсилаи баргузидаи "Садбарги ғазал"-и Камоли Хуҷандӣ, Ҳофизи Шерозӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Бедили Деҳлавӣ ва амсоли ин саҳм гирифтааст.
Нуралӣ Нурзод — адабиётшинос, ховаршинос, шоир, номзади илмҳои филология , доктори илмҳои филологӣ узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон , барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ ва Ҷоизаи адабии ба номи Камоли Хуҷандӣ ва дорандаи нишонҳои сарисинагии Аълочии фарҳанги Тоҷикистон ва Аълочии матбуоти Тоҷикистон , Медали «Хидмати шоиста»
Ғилофи кордҳои армуғониро аз чӯби чормағз, устухон, шохҳои оҳу ва бузҳои хонагию кӯҳӣ сохта, бо нуқраву қалъагӣ, сурб ва рангҳо дар он нақшҳо тасвир мекунанд.
Рехтагарон аз хӯлаи биринҷ — манқал, офтоба, кӯза, чойҷӯш, лаълӣ, миқрози шамъ, давот, зангӯлаи шутур, узангуи асп, ҳалқаву қуббаҳои дарвоза, зангӯлаи дастбандӣ барои раққосон ва монанди инҳоро месохтанд.
Карим Мӯсо 15 апрели соли 1952 дар деҳаи Нигноти ҷамоати деҳоти Рӯдакии ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд чашм ба олами ҳастӣ кушода, пас аз хатми мактаби миёнаи 13 зодгоҳаш дар Кони маъдани Ҷиҷикрӯд кор ва баъди хатми факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дар рӯзномаи «Маориф ва маданият» ифои вазифа кардааст.
Аз соли 1985 то январи 2010 дар Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси муҳаррир, муҳаррири варзида, мудири шуъба ва ҷонишини сармуҳаррир ифои вазифа намудааст.
Як силсила қиссаю очеркҳояш дар китобҳои дастҷамъии «Ғазали офтоб» , «Гуфтугӯ бо худ» , «То ҳаст оламе…» , «Бузургбонуи матбуоти тоҷикӣ» ва «Орифе аз зодгоҳи орифон» чоп шудаанд.
Дар бораи Мирзо Турсунзода, Сотим Улуғзода, Файзулло Ансорӣ, Убайд Раҷаб, Мастон Шералӣ,Раҳмат Назрӣ ва дигар адибони тоҷик мақолаҳо навиштааст, ки дар маҷаллаю рӯзномаҳо чоп шудаанд.
Дар навбати худ шоирони шинохтаи тоҷик Алӣ Бобоҷон, Салими Хатлонӣ, Раънои Зоирдухт, Неъмати Оташ ва дигарон шеър ва ғазалҳои Ҷамшедро ба забони тоҷикӣ гардониданд.
Соли 1971 факултаи таъриху филологияи Институти педагогии шаҳри Ленинободро хатм намуда, дар мактаби деҳа муаллим, аз соли 1979 то соли 1997 дар ҳайси мудири шуъбаи адабиёту маърифат дар газетаи республикавии «Совет Тожикистони» кор кардааст.
Ҳоло ӯ сармуҳаррири газетаи «Қадрият», ҷонишини сармуҳаррири маҷаллаи «Суғд ёгдуси», мудири сектори адабиёти узбек дар назди шуъбаи Суғдии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистои мебошад.
Ӯ узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, ҳамчун узви Конфедератсияи байналхалқии журналистон, Аълочии маориф ва фарҳанги ҷумҳурӣ, дорандаи ҷоизаҳои адабии ба номи Ҳамза Ҳакимзода Ниёзӣ ва Зуфархон Ҷавҳарӣ аст.
Шоир дар солҳои охир қиссаҳои Нависандаи Халқии Тоҷикистон Фазлиддин Муҳаммадиев «Варта», «Шоҳии япон» ва даҳҳо ҳикояҳои ӯро ба ӯзбекӣ тарҷума намуда ба чоп супорид.
Ҷамшед Пиримов - узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, ҳамчун узви Конфедератсияи байналхалқии журналистон, Аълочии маориф ва фарҳанги ҷумҳурӣ, дорандаи ҷоизаҳои адабии ба номи Ҳамза Ҳакимзода Ниёзӣ ва Зуфархон Ҷавҳарӣ аст.
Бино ба ақидаи табибони мардумӣ барги хушки санавбарро кӯфта бипошанд, ҷои чокшуда ва даридаи пӯстро сиҳат мекунад, барги тару тозаи онро дар об ҷӯшонда, бо он об ғусл кунанд, мондагиро бартараф месозад, баданро аз чирк пок ва бадбӯии арақи танро дафъ менамояд; дар он то ноф даромада нишинанд, бемориҳои мақъадро ба ибро меоварад; он обро дар даҳон гардонанд, дарди дандонро таскин медиҳад.
Мағзи донаи санавбарро бихӯранд, қуввати боҳ мебахшад, иштиҳо меорад, асабҳоро қавӣ мегардонад, барои иллатҳои фолиҷ, каҷ шудани рӯй, кузоз, дарди буғумҳо, бемориҳои ҷигар, истисқо нофеъ аст.
Бозор Назриев соли 1969 дар мавзӯи «Спектроскопическое исследование межмолекулярного взаимодействия в водных и неводных растворах ацетонитрила» рисолаи номзадиро дифо кард ва ба гирифтани унвони номзади илмҳои физикаю математика шарафёб гардид.
Ӯ соли 1994 рисолаи доктории худро дар мавзӯи «Водородные связи и строение растворов гетероциклических соединений по данным инфракрасной спектроскопии» ҳимоя намуда, ба гирифтани унвони доктори илмҳои физикаю математика сарфароз шуд.
Аз ин рӯ, ӯ ягона шахсест, ки дар ҶТ аз солҳои аввали фаъолияти худ сар карда мактаби илмию таълимиро доир ба омӯзиши хосиятҳои оптикӣ ва сохтори моддаҳои конденсӣ — моеъҳо, маҳлулҳо ва ҷисмҳои сахт, ҳодисаҳои оптикии дар ин муҳитҳо ба амал оянда ва қобилиятҳои протондонорию протонаксептории молекулаҳоро ташкил намуда, инкишоф дод.
Натиҷаҳои босифати бадастовардааш сазовори қабули мутахассисони соҳаҳои мухталиф (физикаи молекулӣ, спектроскопияи молекулӣ, химияи физикӣ, сохтори модда ва ғайра)гардиданд, ки аз усулҳои дақиқу сермаълумоти спектроскопияи молекулӣ истифода мебаранд.
Дар асоси натиҷаҳои корҳои илмӣ — тадқиқотиаш ӯ бо шогирдонаш зиёда аз 250 мақолаву фишурдаҳо чоп намуда, дар 14 конфронсҳои байналхалқӣ ва 35 конфронсҳои умумииттифоқию минтақавӣ бо маърӯзаҳои пурмуҳтаво баромад кардааст.
Соли 1958 ба даргоҳи факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шомил гардида, шуъбаи рӯзонаи онро соли 1963 бо ихтисоси «физик-муаллим» бомуваффақият хатм намуд.
Аз соли 1994 аъзои гурӯҳи кории Ҷамъияти Аврупоӣ доир ба спектроскопияи бандиши гидрогенӣ, аъзои Шӯрои илмӣ — методии донишгоҳҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон, дигар Шӯроҳои ҶТ ва ДМТ буд.
ӯ бо мутахассисони марказҳои илмии як қатор шаҳрҳои собиқ ИҶШС (Москва, Ленинград, Уфа, Новосибирск, Киев, Самарқанд, Тошканд ва ҳоказо), инчунин муассисаҳои илмию таълимии шаҳри Душанбе алоқаҳои илмию таълимӣ барқарор намуда, онро ривоҷ додааст.
Арбоби илму техника ва профессори кафедраи оптика ва спектроскопияи ДМТ, Бозор Назриев субҳи рӯзи 2-юми апрели соли 2013 дар шаҳри Душанбе даргузашт намуд, вале кору пайкор, тадқиқоти арзишманд, навиштаҳои зарин, суханони пурарзиш ва падарвори ӯ ҳеч аз қалби наздикон, дӯстдорону алоқамандони физика нахоҳад рафт.
Ашъори дигари дар солҳои гуногун офаридаи ӯ дар авроқи маҷмӯаҳои «Бӯйи нон» , «Илҳом» , «Рези кӯҳсор» , «Остони баланд» , «Хоки пайвандӣ» , «Камон» , «Чашми дил» , «Пули Сангин» , «Ҷонфизо» , «Сари баланд» , «Ҷоми нур» , «Дили бародар» , «Субҳи содиқ» , «Нишот» , «Ёр меояд!», «Аз гулу хоку шуълаи оташ», «Оташи меҳр» ва «Минбари виҷдон» фароҳам омадаанд.
Ҳамчунин, муаллифи достонҳои «Камон», «Антон», «Достони Лола», «Достони хоб», «Қуллаҳои ноаён», «Аввалин дидор», «Нафаси ошиқӣ», «Ҳарфи аввал», «Посбони мақбара», «Дафтари Порис» мебошад.
Худи ӯ китоби ашъори В. Шекспир, А.Блок, А.Мискевич, М.Лермонтов, Н.Некрасов, Л.Украинка, Ф. А. Файз, М.Карим, С.Вурғун, Зулфия, В.Костров ва дигаронро ба тоҷикӣ гардондааст.
Соли 1953 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанберо хатм карда, муддате дар мактабҳои ноҳия омӯзгор ва дар рӯзномаи ноҳиявии «Роҳи коммунизм» ходими адабӣ будааст.
Баъдан дар вазифаҳои мудири шуъбаи моҳномаи «Шарқи Сурх», муҳаррири барномаҳои адабии Кумитаи давлатии садо ва симои Тоҷикистон буда, Донишкадаи адабиёти ба номи Максим Горкий -ро ба поён расондааст.
Ҷорӣ кардани вазъияти ҳарбӣ мазмуни боздоштани идоракунии конститутсиониро дорад, яъне ба мақомоти ҳарбӣ супурдани ваколатҳои фав­қулода ё идораи ҳокимияти давлатӣ.
Дар вақти эълон шудани вазъияти ҳарбӣ чораҳои қатъӣ пешбинӣ мешаванд: тамоми вазифаи мақомоти ҳокимия­ти давлатӣ доир ба мудофиа, таъмини тартиботи ҷамъия­тӣ ва бехатарии давлатӣ ба ихтиёри ҳарбиён мегузарад.
Баробари ҷорӣ гардидани вазъияти ҳарбӣ қисме аз ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон, ба мисли аз ҷое ба ҷое рафтани одамон, ҷамъомаду гирдиҳамоиҳо, озодии сухан, интишору истифодаи васоити ахбор ва ғайра маҳдуд мегарданд.
Дар давраи амали вазъияти ҳарбӣ ҳамаи тадбирҳои зарурии ҳуқу­қӣ, иҷтимоӣ, ташкилию сиёсӣ ва омодагии ҳарбӣ бояд иқтидори мудофиавӣ ва амнияти кишварро таъмин намоянд.
Дар ин давра фаъолияти ташкилоту муассиса ва кор­хонаҳо, новобаста ба шаклҳои ташкилию ҳуқуқӣ ва моликияташон, маҳдуд гардида, ба низоми вазъияти ҳарбӣ мувофиқ кар­да мешаванд.
Сафарбарии ҳарбии маҳдуд ва умумӣ дар баъзе минтақаҳо ё қаламрави ҷумҳурӣ эълон гардида, ба зиммаи шаҳрвандон, ташкилоту муассисаҳо ва шахсони мансабдор мумкин аст уҳдадориҳои иловагӣ гузошта шавад.
Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҷузъу томҳо, мақомоти низомӣ ва дигар сохторҳои ҳарбӣ барои зада баргардонидани таҷовуз тибқи санадҳои меъёрию ҳу­қуқӣ, принсипу меъёрҳои байналмилалӣ, инчунин со­зиш­номаҳои байналмилалии Тоҷикистон амал менамоянд.
Тибқи банди 22 моддаи 69 Конститутсия -и Ҷумҳурии Тоҷикистон Президенти Ҷумҳу­рии Тоҷикистон ҳангоми таҳдиди хатари воқеӣ ба амнияти давлат ҳолати ҷангро эълон менамояд ва фармонро ба тасдиқи Маҷлиси Олӣ пешниҳод мекунад.
Муоҳидаи байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ вазъияти ҳарбиро пешбинӣ намекунад, вале имкони ҷорӣ кардани ҳолати фавқулодаро дар сурати «дар зери хатар будани ҳаёти миллат» дастгирӣ менамояд.
Вазъияти ҳарбӣ — вазъи махсуси маъмурию ҳуқу­қиест, ки дар мамлакат ё минтақаи алоҳидаи он, ҳангоми ба хатари воқеӣ дучор шудани амнияти давлат, рӯй додани хатари таҷовузу марзшиканӣ аз тарафи давлати дигар, инчунин дигар ҳолатҳои фавқулода ҷорӣ карда мешавад.
Муаллифи китобҳои «Онҳо партизан буданд» , «Дилҳои пурҷасорат» , «Яъқуббек» , «Ради жизни на земле» , «Тоҷикони бурунмарзӣ» , «Дар талоши некномӣ» , «Яъқуббеки бадавлат» , «Тоҷики гумгашта боз ояд.» , «Оинаи рӯзгори сарбозон» ва даҳҳо мақолаву очерк аст.
Ҳамчунин, яке аз муаллифон ва мураттибони асосии энсиклопедияҳои «Парвозгоҳи бузургон» ва «Ғӯлакандоз: дирӯз, имрӯз, фардо» , муаллифи рисолаҳои муфассали «Тоҷикон дар ҷанги партизании солҳои 1941-1945» ва «Манзили аҷдоди мо» мебошад.
Аз моҳи июли соли 1962 то августи 1965 дар сохтмони шоҳроҳи Саланги Ҷумҳурии Демократии Афғонистон тарҷумонӣ, баъдан дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» ба сифати ходими адабӣ кор кардааст.
Моҳи марти соли 1972 дигарбора ба Афғонистон рафта, дар сохтмони шоҳроҳи Мазори Шариф — Ҳайратон, Мазори Шариф — Шибирғон, эъмори бандари Ҳайратон ва Пули Дӯстӣ тарҷумонӣ кардааст.
Муаллифи рисолаҳои «Тадқиқи текстологии «Одина»-и Садриддин Айнӣ» , «Хусусиятҳои миллӣ ва интернатсионалии назми Мирзо Турсунзода» , «Масъалаҳои матншиносии адабиёти тоҷик» , «Нақди матни осори Садриддин Айнӣ» , «Нақди матн ва масъалаҳои матншиносии насри Садриддин Айнӣ» , «Адабиёти тоҷик» , «Турсунзода: маҳорат ва садоқат» , «Таҳрири адабӣ ва фаъолияти муҳарририи Садриддин Айнӣ» , асарҳои бадеии «Сад рубоӣ» , «Бобо ва набераҳо» ва зиёда аз сесад мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ мебошад.
Оид ба паҳлӯҳои гуногуни эҷодиёти Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Ибни Сино, Ҳофизи Шерозӣ, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Шамсиддини Шоҳин, Садриддин Айнӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Мирзо Турсунзода, Ҷалол Икромӣ, Раҳим Ҷалил, Муъмин Қаноат, Лоиқ Шералӣ, Ашӯр Сафар, Қутбӣ Киром, Саттор Турсун, Абдулҳамид Самад, Ҷонибеки Акобир, Муҳаммад Ғоиб ва ғ.
Матни илмии интиқодии қиссаҳои «Одина» ва «Марги судхӯр» -и устод Айнӣ ва матни саҳеҳи рисолаҳои «Қуддусия» , «Маърифати нафс» ва «Дарвешия» -и Мир Сайид Алии Ҳамадониро ба табъ расондааст.
Солҳои 1989-1991 ходими илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ буда, соли 1997 дар мавзӯи «Мавқеи нақди матн дар адабиётшиносии тоҷик ва масъалаҳои матншиносии насри Садриддин Айнӣ» рисолаи докторӣ дифоъ намудааст.
Пас аз хатми мактаби миёнаи 8 , шомили факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Самарқанд ба номи Алишер Навоӣ гардида, сипас таҳсилро дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе давом додааст.
Солҳои 1980-1991 муҳаррири бахши таблиғоти Идораи интишори филми Тоҷикистон, сардори шуъбаи таблиғоти Иттиҳодияи эҷодию истеҳсолии «Тоҷиккино», муҳаррири ҷаридаи «Навигариҳои экран» будааст.
Чакидаҳои қалами ӯ дар рӯзномаву маҷаллаҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон, аз ҷумла, «Пионери Тоҷикистон», «Ҳақиқати Ӯзбекистон» «Тоҷикистони Советӣ», «Совет Тожикистони», «Комсомоли Тоҷикистон», «Занони Тоҷикистон», «Хорпуштак», инчунин, «Зарафшон», «Леди», «Самаркандский вестник», «Овози Самарқанд», «Правда Востока» ва ғ.
Муаллифи китобҳои «Дар маҳтобшаб» , «Шоми Регистон» , «Ба дунё як бор меоянд» , «Разм бо марг» , «Марсияи тирамоҳ» , «Падида ё фармоише аз кайҳон» , «Дидор ва видоъ» , «Ёде аз бузургон» , «Ғазаби Немезида» ва ғ.
Сӯзаниҳои Тоҷикистон вобаста ба тарзу тариқаи зиндагӣ ва мавқеи зист (Самарқанд, Бухоро, Ӯротеппа, Конибодом, Кӯлоб, Панҷакент, Шаҳритус, Бадахшон, Рашт, Ҳисор) фарқ мекунанд.
Сӯзаниҳои Ӯротеппа гирдагулҳои бузург, рангҳои назаррабо, сӯзаниҳои Самарқанд нақшҳои қадимаи пурмазмун , сӯзаниҳои Бухоро рангомезии хос (истифодаи омехтаи нахҳои ранги хокистарӣ бо кабуд, арғувонӣ бо бунафш, зарди паст бо норинҷӣ), сӯзаниҳои Кӯлобу Шаҳритус нақшу нигори муҷаллои табиӣ ва мутаносибу мувофиқ доранд.
Аммо чашми ҳамабин дар ин чаман ҳамчунин рамзҳои сеҳрнок, орзуву омол ва ормонҳои мардумро мебинад, ба мисли рамзи фаровонӣ, ҳимоя аз чашми баду ҳифозат аз мавҷудоти бадтинат, зиёву равшанӣ, кушоиши бахт ва дигар.
Шимолгон ё Арктика — (аз — «хирс», — «Дар зери бурҷи Хирси бузург қарор дорад», «шимолӣ») — ноҳияи ягонаи физикӣ ва ҷуғрофии Замин, ки пайваст бо Қутби шимолӣ ва кунҷҳои қитъаҳои Авруосиё ва Амрикои Шимолӣ, қариб тамоми уқёнуси яхбастаи шимолӣ бо ҷазираҳо , ва инчунин қисмҳои ба ӯ ҳаммарзи Уқёнуси Атлантик ва Уқёнуси Ором.
Рашиди Ёсимӣ муътақид буд, ки «Меҳастӣ» муташаккил аз ду калима «меҳ» ба маънии бузург ва «сати» ба маънии хонум буда ва ҷамъан ин калима ба маънии «хонумбузург» аст.
Вай дар сурудаҳояш зани фитнагар ва зебо будааст, ки ушоқи фаровоне дошта, аз ҷумла Амир Аҳмад Тоҷиддин бинни Хатиб, ки фарзанди хатиби Ганҷа буда ва оыибат ба аыди ӯ дармеояд.
Ва ончи ҳаст ақволи тазкиранависоне чун Давлатшоҳи Самарқандӣ, Амин Аҳмади Розӣ ва Озари Бегдилӣ аст, ки ҳама нақл аз якдигар ва омехта ба афсонагароӣ ва достонҳое сохтагӣ аст.
Имрӯз аз Маҳастӣ, девоне бар ҷой намондааст; девоне аз вай то авали ыарни даҳум дар Ҳирот барҷой буда, ки дар ҳамлаи Убайдуллохони узбек ба Ҳирот аз байн рафтааст ва танҳо ашъори парокандае аз ӯ дар китобҳои қадим боқӣ мондааст.
Маҳастии Ганҷавӣ ; ) - шоири форсисарое, ки дар садаи панҷум ва шашуми ҳиҷрӣ, ки пас аз Хайём, барҷастатарин рубоисарои тоҷик ба шумор меояд ва ӯро поягузори мактаби шаҳрошӯб дар қолаб рубоӣ медонанд.
Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон 23 июни 1993 таҳти 296–13 қароре ба тасвиб расонда, сохтор ва тарҳи В.-ро муайян ва сохтори Дастгоҳи марказии Вазоратро тасдиқ кард.
Ин буд, ки Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 августи 1994 ин масъаларо аз сари нав баррасӣ намуда, сохтор ва тарҳи Вазоратро бо дарназардошти вазъу шароити муосир бо Қарори 440–9 тасдиқ кард.
Муовини вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба аслиҳа ва техникаи ҳарбӣ - сардори Раёсати аслиҳа ва техникаи ҳарбӣ генерал-майор Маҳмадзода Суҳроб Талбак;
Фармондеҳи Қувваҳои ҳарбӣ-ҳавоӣ ва мудофиаи зидди ҳавоии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон - генерал-майор Сафарализода Раҳмонали Давлат;
Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон — мақомоти марказии ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки барои ҳифзи Ватан, таъмини амнияти давлат, сулҳу субот дар кишвар ва тамомияти арзии он, таҳкими иқтидори мудофиавии давлат, мустаҳкам кардани тартибу интизом дар сафҳои Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон масъул аст.