polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Мулоқоти Сулаймон бо мӯрча, ҳангоми ҷудоии Сулаймон аз Билқис нигини ӯро дуздидани девон, подшоҳии мулки Сулаймонро соҳиб шуда, мамлакатро ба харобӣ табдил додани онҳо аз лаҳзаҳои драмавии достону қиссаҳо мебошад.
Ашхоси адабии Билқис ва Сулаймон одамони таърихӣ, чеҳраҳои адабӣ, ҳайвонот ва махлуқоти ҳаётӣ буда, ҳама барои ифодаи ғояҳои инсонӣ хидмат мекунанд.
«Билқис ва Сулаймон» — қиссаи ишқию романтикист, ки дар байни чандин халқҳои ҷаҳон (яҳудиён, мисриёни қадим, юнониҳо, эрониён, тоҷикон, румиён, арабҳо, туркҳо, ҳиндуён, ҳабашҳо ва ғайра) машҳур будааст ва дар Тавроту Қуръон низ зикр ёфтааст.
Дар солҳои Ҷанги ҷаҳонии дувум Содот бо ҷосусони Олмони фашистй ва Италияи фашистй пинҳонӣ ҳамкорӣ карда, кушиш мекард, ки ватанро аз асорати Англия озод кунад.
Анвар Содот аз рохи дигаргунсозиҳои сотсиалистӣ маъюс шуда, ёрии Иттиҳоди Шӯравӣ дар зиддият бо Исроил нокифоя ҳисоб карда, ба наздикшавии сиёсӣ бо Иёлоти Муттаҳидаи Амрико шуруъ намуд.
Дар айни замон муносибатҳои Миср бо ИҶШС бо суръати тез бад мешуданд - Дар аввал Миср аз кумаки низомии шӯравӣ даст кашид ва дар соли 1972 мушовирони шӯравӣ аз Миср комилан хориҷ карда шуданд.
Соли 1973 Содот дар ҷанги зидди Исроил ширкат кард, аммо амалиёти мисриён бениҳоят бемуваффақият анҷомид ва натиҷаи амалиёт Содотро маҷбур кард, ки фавран ба Иёлоти Муттаҳидаи Амрико наздик шавад ва бо Исроил гуфтушунид кунад.
Содот инчунин аз даъвоҳои арабгароёнаи пешгузаштаи худ даст кашид Ҳамин тариқ, дар соли 1971 кишвар аз Ҷумҳурии муттаҳидаи Араб даст кашида ба Ҷумҳурии Мисри Араб номгузорӣ шуд .
Нутқи роҳбари Миср ба роҳбарияти Исроил таассуроти калон бахшид, зеро умедҳои бастани сулҳнома бо қувваҳои харбӣ ва яке аз бонуфузтарин давлатҳои ҷаҳони араб барбод рафтанд.
Аз ин рӯ, президенти ИМА Ҷимми Картер тасмим гирифт, ки ин масъаларо ба дасти худ гирад ва ҳарду тарафро ба назди хеш ба Кэмп Дэвид - бӯстонсарой, ки ҳамчун макони вохӯриҳои ғайрирасмии президентҳои Амрико хидмат мекард, даъват кард .
Моҳи сентябри соли 1978 дар нишасти сарони Кэмп Дэвид таҳти раёсати Ҷимми Картер, Анвар Содот ва Минохим Бегин ба созиш расиданд, ки сулҳномаро имзо намуда, эътирофи мутақобила ва баргардонидани нимҷазираи Синойро ба Мисрро ба даст оранд.
Созишномаи сулҳ 26 марти соли 1979 ба имзо расид Бар асоси ин созишнома, Исроил уҳдадор шуд, ки нерӯҳояшро берун кунад ва аҳолии яҳудиро аз нимҷазираи Синой, ки соли 1967 ишғол шуда буд, берун кунад.
Исроил ва Миср созишномаи муваккатӣ имзо карданд, ки мувофики он онҳо кавл додаанд, ки қувваи харбиро истифода набаранд, балки барои бо рохи осоишта ҳал кардани моҷарои мавҷудаи ҳудудӣ.
Дар интихоботи Мачлиси миллӣ дар соли 1976 номзадҳои идеолужии марказгароии Содот, ки аз Ҳизби сотсиалистии араб , ғалабаи куллй ба даст оварда, аз 352 ҷой 280 ҷойро ишғол карданд.
Писари Бармак — Ҷаъфарро ба Димишқ оварда, вазифаи вазирӣ доданд, баъдан писари Ҷаъфар — Холид дар замони халифа Саффоҳ сардори девони лашкару хироҷ таъйин шуд, с-ҳои 765—769 волии Табаристон гардида, шаҳри Мансурро бунёд ва дар сохтмони Бағдод ширкат намуд.
Бародари Фазл — Ҷаъфар ҳам ба халифа Ҳорунаррашид қаробат дошт ва ҳамчун хаттот, ахтаршумор ва суханвар соҳибэҳтиром буда, волии як қатор вилоятҳо таъйин шуда буд.
Аз ҷумла сифати коғазсозиро дар Самарқанд беҳтар сохта, ин ҳунарро то Бағдод бурда ривоҷ дод, ки баъдан санъати коғазбарории тоҷикон аз тариқи Андалуз ба Аврупо интиқол ёфт.
Халифа Ҳорунуррашид аз нуфузу эътибори Бармакиён сахт дар ҳарос афтода, с. 803 Ҷаъфарро қатл, Яҳё ва се писараш — Фазл, Муҳаммад ва Мусоро дар шаҳри Раққа зиндонӣ кард ва онҳо дар зиндон фавтиданд.
Бо заҳмату кӯшишҳои як идда донандагону иҷрокунандагони санъати фалаксароӣ, аз ҷумла, Бобохалили Одина, Раҷабмади Валӣ, Мадалии Барот, Карими Шиш, Акашариф Ҷӯраев, Ҳошими Қосим, Одина Ҳошим, Гулчеҳра Содиқова, Абдулло Назрӣ, Иброҳим Кобулиев, Мусаввар Минаков, Мамадато Таваллоев, Наврӯзшоҳ Қурбонҳусейнов, Моҷон Назардодова, Нусайрӣ Одинаев, Ҳаким Маҳмудов, Файзалӣ Ҳасанов, Давлатманд Хол, Сафармуҳаммад Муродов, Дона Баҳромов, Аслия Искандарова, Панҷшанбе Ҷорӯбов ва дигарон дар асри сипаригашта ва замони мо мусиқии Фалак ривоҷу равнақ ёфт ва машҳури олам гардид.
Бо ташаббуси Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон 16 ноябри соли 2001 ба ансамбли давлатии «Фалак»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми давлатӣ дода шуд.
Зеро дар тӯли асрҳо марди кӯҳистонӣ аз мушкилот, нодорӣ, гирудору нобасомониҳои рӯзгор ба танг омада, рӯ ба кӯҳсор овардаву аз таҳти дил фарёд мезад ва ба ин васила дарду ғам ва розу ниёзи худро ба осмонҳову офаридгори оламу одам ифшо менамуд.
Инчунин бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 августи соли 2007, ҳар сол 10 октябр ҳамчун «Рӯзи Фалак» ҷашн гирифта мешавад ва ин чорабинии фарҳангӣ бо тантана ва шукӯҳу шаҳомати ба худ хос таҷлил мегардад.
Имрӯзҳо анъанаи эҷодию иҷроии фалаксароӣ дар Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода ва Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов мавриди тадрису омӯзиш қарор гирифта, устодону донандагони мардумии ин жанри шеърию мусиқии халқамон ба насли ҷавони ҳунармандон сирри нозукиҳои онро меомӯзонанд.
Аз соли 1995 рисолаи номзадии худро таҳти мавзӯи “Методикаи таълими кандакорӣ аз чӯб барои хонандагони синфҳои 8-9 дар Донишгоҳи давлатии педагогии шаҳри Брянски Россия ҳимоя намуда, ба дараҷаи номзади илмҳои педагогӣ ва соли 1998 унвони дотсентиро сазовор гашт.
Азизов Абдулатиф аз моҳи ноябри соли 2003 муовини декан оид ба корҳои таълимии факултети физикаю техника, соли 2006 Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва соли 2007 декани факултети физикаю техника гардид.
Дар давоми фаъолият соли 2012 мудири кафедраи Технология ва методикаи таълими он ва соли 2013 ҳимояи рисолаи докторӣ дар мавзӯи «Асосҳои дидактикии ташаккулёбии эҷодиёти техникӣ дар хонандагони мактабҳои таҳсилоти умумӣ» ҳимоя намуда, соли 2014 профессори кафедраи Технология ва методикаи таълими он соҳиб гашт.
Истеъдоди омӯзгорӣ шавқу рағбат нисбат ба кори илмӣ доштани устодро ба назар гирифта, соли 1983 ӯро ба вазифаи муаллими кафедраи “Асосҳои истеҳсолот”-и Донишкада қабул менамоянд.
Абдулатиф Азизов (Азизов Абдулатиф Абдуҳалимович; 12 ноябри 1957, , вилояти Суғд) — номзади илмҳои педагогӣ , доктори илмҳои педагогӣ , профессор , Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
Профессор Азизов Абдулатиф муаллифи бештар аз 245 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 4 монография, 32 китоби дарсӣ ва Стандарти синфҳои 5-11, ки дар асоси он тезисҳо мебошад.
Сохтани ракета ва аппаратҳои париши кайҳонӣ зарурати ченкунии дақиқи траектория ва параметрҳои ҳаракати онҳо , пешбинӣ кардани траекторияи нишасти саҳеҳи АПК , чег кардани мавқеи тарафайни АПК ва ғайраро ба миён овард.
Радиолокатсияи сайёравӣ, ки соҳаи муҳими татбиқи радиолокатсия аст, имконият медиҳад масофа бо роҳи қабули радиосигналҳои аз сатҳи сайёра акс­гашта саҳеҳ чен карда, параметрҳои мадори сайёраҳо аниқ, даври гардтши онҳо муайян ва релефи сатҳи сайёраҳо мушоҳида карда шавад.
Радиолокатсия дар вақти сохтани система­ҳои ҳимоя аз зарбаи ракета бояд вазифаҳои мураккаберо доир ба нобуд кардани ракетаҳои душман (аз он ҷумла ошкор намудану ба сӯи онҳо бурдани ракетаҳои ракетазан) ба иҷро расонад.
Дар ҳолати оддитарин муқоиса кардани амплиту­даи сигналҳои аз объект оянда кофист дар ин ҳол аз рӯи ба ном сигнали хато) ба бузургӣ ва аломати тамоили самти сигналӣ ба объект раванда нисбат ба сигнали мустақим баҳо додан мумкин.
Радиолока́тсия — соҳаи илму техника, ки бо истифодаи усулҳои раидотехникӣ дар мушоҳидаи объектҳои гуногун (ёфтан, дарк намудан, муайян кардани мавқеъ ва дигар параметрҳои онҳо) машғул аст.
Солҳои 1801-12 асарҳои оламшумули ӯ: сонатаи до диез минор , симфонияи 2-юм , симфонияи 3-юм , сонатаҳои «Аврора» ва «Аппассионата» , операи «Фиделио» , симфонияи 4-ум офарида шудаанд.
Бетҳовен ба ғайр аз 9 симфония, 48 соната боз 11 увертюра, 5 консерт барои фортепиано ва оркестр, консерт барои скрипка, балети «Офаридаҳои Прометей», 16 квартет барои созҳои торӣ, бисёр сурудҳо ва диг.
Қариб 60 дарсади аҳолии ҷазираҳои Бермудо ғуломони зангӣ , зиёда аз 1/3 ҳиссаи аҳолӣ аврупоиҳо, амрикоиҳо ва португалиҳои аз ҷазираҳои Азор ва Мадейра кӯчида омада, боқимонда аз Осиё ва мулатҳо мебошанд.
Шумораи аҳолии қобили кор 38,4 ҳазор нафар буда, аз он 3 дарсад ба моҳидорӣ ва кишоварзӣ машғуланд, камтар аз 5 дарсад дар соҳаи саноат ва сохтмон, боқимонда дар соҳаи хидматрасонӣ ва идора фаъолият менамоянд.
Дар Бермудо ду бемористон: «Шоҳ Эдуарди » ва бемористони касалиҳои рӯҳии «Институти байниуқёнусӣ», 4 клиника барои калонсолон мавҷуд аст, ки дар он 366 табиб, 52 дандонпизишк ва зиёда аз 800 ҳамшираҳои шафқат фаъолият доранд.
Меҳтар мақомест расмӣ дар ҳар вашт аз нерӯҳои мусаллаҳ, ки созмондиҳандаи мустақими назму тартибот дар маҳалли истиқрори вашт ва сардори мустақими размоварону сарбозони ягони худ аст.
Ҳамчунин размсозон кормандони «омодгоҳ» ҳастанд, ки он созмоне дар артиш аст, ки масъули фароҳамсозӣ, нигаҳдорӣ ва таҳвили хӯроку пӯшоку ҷангафзорҳои мавриди ниёзи ягонҳо ва маҳалли анҷоми хадамоти пуштибони фаннии нерӯҳо аст.
Чунончи, ин дараҷа дар нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон ва Русия «прапорщик», Лаҳистон «хорунжий» , кишварҳои Югословии пешин «заставник», Бритониё «», Фаронса «» ва Олмон «» номида мешавад, ки маънояшон «парчамдор» аст.
Аз ин рӯ, «размпардоз» дар қиёс бо «корпардоз» ба маънои «размпардозанда; яъне корпардозе, ки сарбозону размафзорҳоро барои ҷанг омода мекунад» баробар бо прапоршик гирифта шуда, ки мақоми созмонии онҳоро дар силсиламаротиби низомӣ бозтоб медиҳад.
Размпардоз — дараҷае афсарёрӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз размозмо ва поинтар аз размсоз дорад ва баробар бо новдор дувум дар нерӯи дарёӣ аст; прапоршик.
Размсозон дар нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон дараҷае болотар аз размоварон ва поинтар аз таҳмдорон доранд ва ёварони афсарон ҳастанд, ба ин далел «афсарёр» номида мешаванд.
Дар ҳашт шабонарӯз лашкарҳои олмонӣ бояд ба сарҳадди Каунас, Барновичи, Лвов, Могилев-Подолск расида, пас аз бист шабонарӯзи ҷанг ин ҳудудҳоро забт намуда, ба сарҳадди дарёи Днепр , Мозир, Рогачёв, Орша, Витебск, Великие Луки, ҷанубтари Псков ва Пярну мебаромаданд.
Ба нақшаи «Б.» баъзе ҳуҷҷатҳо оид ба вазъи Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС, дастур оид ба паҳн намудани маълумоти бардурӯғ, ҳисоби вақт барои гузарондани амалиётҳо, нишондодҳои махсус ва ғ.
Амалиёти «Барбаросса»"' — номи рамзии нақшаи ҳуҷуми Олмони фашистӣ ба ИҶШС дар майдони амалиёти Аврупои Шарқии Ҷанги дуюми ҷаҳон ва амалиёти ҳарбие, ки тибқи ин нақша дар ибт.
Ҳангоми ҳиҷрат бантуҳо халқҳои муқимнишинро фишор дода ба онҳо омехта мешуданд (пигмейҳо, қисме, ки дар ҷангалзор мезистанд; аҷдоди халқҳои койсан, ки дар саваннаҳои Шарқӣ ва Ҷ. Ш. Африқо ҳаёт ба сар мебурданд).
Маданияти бантуи халқҳои Конго бо маданияти халқҳои Гвинеяи Боло дар забони гуфтугӯӣ аз ҳам фарқ дошта бошанд ҳам, ягонагии зиёде ба ҳам дорад; дар маданияти халқҳои қисми ҷан.
Аҷдоди банту тахминан дар ҳазорсолаи 1 то м. ба тарафи Камеруни ҳозира, ки дар ҷанубтари кӯли Чад воқеъ аст ва ба тарафи ҷануб, инчунин ба қисми тропикӣ ва ҷан.
Калонтарин халқҳои банту акамба, барунди, ганда, зуду, ибибио, кикуйю, коса, конго, луба, лунда, луо, лухя, макуа, малави, манго, нямвези, руанда, суахили, сукума, суто, тонга, торо, тсвана, шона, яо ва ғ.
Бедардгардонӣ, аналгезия, аналгия — бартараф ё пешгирӣ кардани ҳисси дардест, ки ҳангоми ҷарроҳӣ, зарбу лат, баъзе бемориҳо ва амалиёти муолиҷавию ташхисӣ пайдо мешавад.
Шаҳрча дар шафати деҳаи Сарбанд ҷойгир буда, он давраҳо онро аз тарафи шимолу шарқӣ дарёи Вахш, аз ҷануб сойи баланд ҷудо карда, қисми ғарбиашро девори баланди хиштин иҳота мекардааст.
Аз ҳисоби мавзеъҳои душворгузар, заминҳои камҳосил ва заминҳои хушку холии фонди давлатии бешаи ҷумҳурӣ (санглохҳо, нишебиҳои ҷаридор, минтақаҳои обшуста, регзор ва ғайра) бешаи ҷумҳуриро 15-20 дарсад зиёд кардан мумкин аст.
Минтақаи бешаи муҳофиз барои беҳтар гардидани иқлим ва шароити гидрологии маҳал, оқилона азхуд намудани захираи обу замин, корам кардани заминҳои партов ва камҳосил , ободу хуррам намудани маҳал, афзун гардондани наботот, ҳайвонот ва маҳсулнокии онҳо, фароҳам овардани шароити хуби зиндагӣ ва меҳнату роҳати инсон мусоидат мекунад.
Бо мақсади бунёди Бешаи муҳофиз бештар дарахтони тут, себ, зардолу, олуча, чормағз, писта, ақоқиё, бед, сафедор, чинор, санҷид, дӯлона ва ғ-ро 2-10 қатор мешинонанд.
Минтақаи Бешаи муҳофизи киштзору боғот таъсири зараровари онҳоро боздошта, ҳароратро ба низом медарорад, намии ҳаворо зиёд карда, хокро аз эрозия нигоҳ медорад, ба сермаҳсулии зироат мусоидат мекунад.
Бешаи муҳофиз — ҷангал-дарахтзори табиӣ ва сунъие, ки барои аз таъсири омилҳои номусоиди табиат ҳифз намудани боғот, киштзор, хок, роҳ, канал, маҳалҳои аҳолинишин, корхонаҳо ва ғ.
Писари Аҳмади Марвазӣ — Абуҷаъфар ибни Аҳмади Марвазӣ, ки бештар бо номи Абуҷаъфар ибни Ҳабаш вомехӯрад, низ ҳайатшиноси шинохта ва созандаи асбобҳои нуҷумӣ дар замони худаш будааст.
Рисолаи «Ал-амал би-л-устурлоб-ил-кури ва аҷоибуҳу» , «Китоб-уд-давоир ас-салос ал-мамосса ва кайфиййа ал-ивсол» («Китоб дар бораи се давраи баҳамрасанда ва усули алоқамандии онҳо»), «Китоб са­но ал-устурлоб ал-мусаттаҳ» , «Ар-рисола ал-комила фӣ-р-руъйо ал-ҳилол» , «Китоб ал-арсод фӣ Бағдод» , «Ар-ри­сола фӣ расад Димишқ» ва ғайра аз ҷумлаи таълифоти Аҳмади Марвазӣ мебошанд.
Аҳмади Марвазӣ дар таърихи илм яке аз бузургтарин риёзидонон ва ҳайатшиносони замонааш шинохта шуда, лақаби «ал-ҳосиб» -ро соҳиб гаштааст ва бо номи «ҳабаш ал-ҳосиб» ёд мешавад.
Халқи тоҷик аз қадим ба мусиқӣ дилбастагии хоса дошта, дар ин навъи санъат нодиракориҳои ҳунарӣ намудаааст ва аз ҷумла, ихтироъкорону созандагони умдатарин созҳои мусиқиаш дар густариши санъати навозандагӣ ва
Созҳои мусиқии мардуми тоҷик дар айни замон аз рӯи хусусиятҳои иҷро, сохт ва тарзи садодиҳӣ ба гурӯҳҳои торию мизробӣ, торию камонӣ, торию зарбӣ, нафасӣ ва зарбӣ ҷудо мешаванд:
Гарчанде ки қонун тавассути бо нохунак чанг задан ва чангқобуз ба воситаи зарбаи ангушти ишорати дасти рост навохта мешаванд, лекин аз рӯи сохт ва тарзи садодиҳӣ ба ин гурӯҳ дохил мешаванд.
Аз ин рӯ, аксари созҳо вобаста ба хусусиятҳои хоси худ – сохт, шакл ва садо асрҳо ҳифз шуда, то замони мо расидаанд, қисми дигарашон такмил ёфтаанд, қисми севумӣ бошад, ба талаботи замонтоб наоварда, аз байн рафтаанд.
Номи ин шахс дар муқаддимаи тарҷумаи арабии «Калила ва Димна»-и мутааллиқ ба Ибни Муқаффаъ Бидпой — файласуф ва вазир буд, ки дар дарбори Добшилим ном шоҳе хидмат мекард.
Ба тавассути китоб, нерӯи сухан Бидпой мехост ҳукмрононро ба роҳи рости давлатдорӣ, муомила бо зердастон, хидматгорони дарбор ва раият, адолатпарварӣ, инсондӯстӣ, саховат, гӯш надодан ба сухани ғаммозону ҳасудон, сабру таҳаммул пеша кардан, аз шитобзадагӣ дур будан дар кору бор ва амру фармон ва ғ.
Аз Эрон ба Ҳинд Барзуя ном пизишки донишманде рафта, ин китобро оварда ба забони паҳлавӣ тарҷума кард ва дар адабиёти мардуми эронинажод он пас аз тарҷумаи арабиаш аз ҷониби Ибни Муқаффаъ бо номи «Калила ва Димна» машҳур гардид.
Дар таҳриру тасниф ва тадвинҳои «Калила ва Димна» аз ҷониби адибону шоирони форс-тоҷик Абулмаолии Насруллоҳ, Аҳмади Қонеӣ , Ҳусайн Воизи Кошифӣ, Абулфазл ибни Муборак , Ҷаҳонбахши Ҷомеҳрӣ ва диг.
Китоби «Анвори Суҳайлӣ» — «Калила ва Димна»-и Ҳусайн Воизи Кошифӣ аз муколамаи Добшилим ва бараҳман Бидпой иборат буда, бобҳои он бадарёин васила ба ҳам пайваст гардидаанд.
Нахустнн асарҳои эроншиносӣ сафарномаҳои сайёҳони аврупоӣ ба шумор мераван д. Дар асрҳои 17—18 тарҷумаи осори адибони классики форс-тоҷик таърихномаҳо, таълифи грамматикаи забоин форсӣ, луғатномаҳо барои ташаккули эроншиносӣ замина гузоштанд.
Шарқшиноси франсавӣ Ж. Мол матни пурраи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва тарҷумаи франсавии он , олими австриягӣ Ҳаммер-Пургштал тарҷумаи пурраи девони Ҳофиз ва «Антологияи назми форсӣ»-ро ба табъ расонданд.
Ҳамчунин нашри тарҷумаи франсавии Авесто , мутолиаи матни осори хати мехӣ , чопи намунаҳои осори бадеии халқҳои эронинажод ва тарҷумаи онҳо ба забонҳои аврупоӣ эроншиносиро инкишоф доданд.
Вест, Р. Николсон; италиявӣ Д. Пицци; франсавӣ К. Дармстетер, К. Бурбье де Мейпар; чех В. Томашек дар тадқиқи паҳлуҳои гуногуни таъриху маданияти халқҳои эронинажод саҳми калон гузоштаанд.
Муҳаққиқони эронӣ масъалаҳои гуногуни эроншиносиро, аз қабили омузиши осори адабиву мадании қадим , забон, таърих ва адабиёт (Муҳаммади Қазвинӣ, Тақизода, Нафисӣ, Бадеуззамони Фурузонфар, Насруллоҳи Фалсафӣ, Муҳтабо Минавӣ, Алиасғари Ҳинкмат, Қосим Ғанӣ, Парвиз Нотилӣ Хонларӣ, Забеҳуллоҳи Сафо, Зайнулобидини Муътаман ва диг.) таърихи илму фалсафа (Саидҳусейни Наср, Парвизи Мураввиҷ, Суҳайли Афнон, Ҳусайни Хадиви Ҷам, Қосими Ғанӣ), матншиносӣ ва сарчашмашиносӣ, тартиб додани феҳристҳо, таълифи луғатномаҳо ва танзими фарҳангҳо, таърихи забон ва сабкшиносӣ мавриди тадқиқу баррасӣ қарор додаанд.
Эроншиносони Ҳиндустон М. Сиддиқӣ, С. Ҳусейн, Ҳоҷӣ Ҳасан, Шиблии Нуъмонӣ доир ба таърихи адабиёти форсу-тоҷик асарҳо эҷод кардаанд.
Эроншиносони советӣ доир ба таърихи давраҳои қадим (асарҳои В. В. Струве, И. М. ва М. М. Дьяконов, М. А. Дандамаев, В. Г. Луконин); таърихи асрҳои миёна (тадқиқоти Б. Ғафуров, А. Ю. Якубовский, Б. Н. Заходер, И. П. Петрушевский, А. А. Семёнов, Н. В. Пигулевская); таърихи замони нав комёбиҳои барҷаста ба даст оварданд.
В. Миллер, Г. С. Ахвледиани, В. И. Абаев, М. Н. Боголюбов, В. С. Расторгуева, В. А. Лившиц, И. М. Оранский, Л. С. Пейсиков; адабиётшиносон С. Айнӣ, Е.
Дар тадқиқи маданияти асрҳои миёна ва нашри сарчашмаҳо донишмандони франсавӣ А. Массе; бельгиягӣ . Корбен; англис Л. Локкарт, А. Арберри, А. К. Лэмбтон; немис . Риттер, В. Хинк; даниягӣ А. Кристенсен, И. П. Асмусен; америкоӣ Р. Фрай, ҳиссагузорӣ карданд.
Аз соли 1931 ин ҷониб оид ба санъат ва архитектураи Эрон конгресси байналмилалӣ барпо мегардад; соли 1967 дар Душанбе конгресси байналхалқӣ оид ба масъалаи Кушониён, Симпозиумт байналхалқии шеъри форсӣ, соли 1969 дар Самарқанд симпозиум оид ба санъати замони Темур, соли 1966 дар Теҳрон ва соли 1971 дар Рум конгресси эроншиносон баргузор шуданд.
Масъалаҳои эроншиносӣ илова бар Институти шарқшиносии АФ СССР, ки маркази координационии эроншиносӣ дар мамлакат мебошад, дар шуъбаю институтҳои АФ ва донишгоҳҳои ҷумҳуриҳои иттифоқӣ мавриди омузиш қарор дорад.
Эроншиносӣ — маҷмӯи фанҳоест, ки таърих, иқтисодиёт, забону адабиёт, санъат, илму фалсафа, афкори иҷтимоию сиёсӣ, дину оин, урфу одат ва умуман маданияти моддию маънавии халқҳои эронинажодро меомузад.
Яке аз мухбирони фаъоли рӯзномаҳои «Овози тоҷик», «Бедории тоҷик», «Ҳақиқати Ӯзбекистон», маҷаллаҳои «Раҳбари дониш», «Мактаби сове­тӣ» ва корманди Нашриёти давлатии Тоҷикистон буд.
Оид ба масъа­ла­ҳои муҳим, аз ҷумла ҳи­мояи манфиатҳои миллии хал­­қи то­ҷик ҳангоми тақсимоти ҳудуд­ҳои миллии Осиёи Марказӣ ва ибтидои ташкилёбии ҶТ зиёда аз 30 мақо­лаи бу­нёдӣ навиш­тааст, ки «Дар арафаи мухторияти тоҷикон» , «Барои маорифи тоҷикон» , «Тӯдаи кашшофони тоҷик­нажод ташкил гардид» , «Аҳволи зироат дар Тоҷи­кистон» , «Тӯдаи сиёсӣ дар маҳаллаи тоҷи­кони шаҳри Тошканд» , «Ба забони маҳаллӣ риоя кунанд» , «Адабиёти тоҷик ба омма наздик мешавад» , «Конференсияи илмии тоҷикони Ӯзбекис­тон» ва ғ.
Аз зумраи аввалин равшанфикрони тоҷик буд, ки баъди таъсиси «Рӯзи Рӯдакӣ» зарурати ҷашни умумихалқии Рӯдакиро қатъӣ ба миён гузошт: «Ҷашни шоири бузурғамон Абул­ҳасани Рӯдакӣ кай мешавад?» , «Барои муассиси адабиётамон ҷашн лозим аст» .
дар албоми аввалин хатмкардагони Техникуми педагогии тоҷикии ба номи Баумани Комиссиариати халқии маорифи ҶШС Ӯзбекистон дар Самар­қанд , дар қатори муаллимони беҳтарин ҷой гирифтааст.
Ҳамид Бақозода (5 майи 1910, Самарқанд – 16 сентябри 1943, дар оромгоҳи деҳаи Русинои ноҳияи Корочевскийи вил. Ор­лови Федератсияи Россия мадфун аст) — публитсист, омӯз­гор ва муҳаққиқи тоҷик.
Пас аз он ки падараш шайхулисломи Ҳирот таъйин мешавад, Баҳоуддини Омилӣ дар Қазвин мемонад ва дар с-ҳои 1571 ва 1573 ашъоре барои падараш ба шаҳри Ҳирот мефиристад.
Баъд аз Абдуллоҳи Яздӣ илми ҳикмат, калом ва тиб, аз Алӣ Музаҳҳаб, Алӣ Қоинӣ ва Муҳаммадбоқири Яздӣ риёзиёту ҳайат, аз Пираҳмади Қазвинӣ ҳикмат ва риёзиётро омӯхтааст.
Аз осори Баҳоуддини Омилӣ бармеояд, ки ӯ ба Озарбойҷон, Ироқ, Ҳалаб, Шом, Миср, Сарандеб, Ҳиҷоз; шаҳрҳои Байтулмуқаддас, Козмин, Ҳирот, Арон, Ганҷа, Қум, Шервон ва ғ.
Дар ғазал пайрави Фахриддини Ироқӣ ва Ҳофизи Шерозӣ; дар рубоӣ пайрави Абусаиди Абулхайр ва Хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ; дар маснавӣ пайрави Ҷалолуддини Румӣ мебошад.
Маснавиҳои «Нону ҳалво» (Ганҷинаи дастхатҳои Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ 137/, 368/, 821/, 2419/) ё «Савонеҳи сафари Ҳиҷоз» , «Нон ва панир», «Тӯтинома» бар вазн ва тақлиди «Маснавии Мавлавӣ»-и Ҷалолуддини Румӣ эҷод шудаанд.
Бахши муҳимме аз ашъори арабии Баҳоуддини Омилӣ ин луғаз ва муаммост: «Луғаз-уз-зубдат», «Луғаз-ун-наҳв», «Луғазу-л-кашшоф», «Луғазу-л-қонун», «Луғазу-с-Самадия», «Луғазу-л-кофия» ва ғ.
Осори адабӣ-бадеии Баҳоуддини Омилӣ аз ҷониби муҳаққиқони эронӣ — Саид Нафисӣ, Ғуломҳусайни Ҷавоҳирӣ ҷамъоварӣ шуда, мавриди пажӯҳиш қарор гирифтаанд.
Баҳоуддини Омилӣ риёзиётро дар ҳисобҳои ҷуғрофиёӣ татбиқ намуда, унсурҳои илми геодезияро тартиб дод, усулҳои гуногуни андозакуниҳои ашёи дастнорасро дар маҳал истифода кард .
хосияти ададҳо ва ҷамъи пайдарпайиҳо (прогрессияи арифметикӣ, аз он ҷумла прогрессияи бо ададҳои касрӣ, қоидаҳои ташкили ҷуфткунии ададҳо, қоидаҳои ташкили ададҳои мукаммал, ҳосили ҷамъи баъзе пайдарпайиҳои ададӣ, қоидаҳои ҷамъкунии баъзе пайдарпайиҳо);
илми ҳисоб ё арифметика (ёфтани махраҷи умумии касрҳо, масъала дар бораи ҳавз, муайян кардани адади фикркардашуда, номҳо, моҳҳо ва аломати бурҷҳои дувоздаҳгона, баъзе қоидаҳои арифметикӣ, қоида оид ба ифодаҳои тақрибии аз решаи квадратӣ бароянда);
Аввал асари муҳандисӣ оид ба тақсими оби Зояндарӯд барои ҳафт ноҳияи Исфаҳон (хусусияти он батафсил дар санаде, ки ба «Тӯмори шайх Баҳоӣ» шуҳрат дорад, омадаааст).
Дуюм тарроҳии корези Наҷафобод, маъруф ба «Қаноти Зарринкамар»; таъйини дақиқи қиблаи Масҷиди Шоҳи Исфаҳон; тарроҳии нақшаи ҳисори Наҷаф; тарроҳӣ ва сохти соати офтобӣ дар ғарби Масҷиди Шоҳи Исфаҳон ва низ дар саҳни ҳарами мақбараи ҳазрати Ризо; тарроҳии деворе дар саҳни ҳарами мақбараи ҳазрати Алӣ дар Наҷаф, ки заволи офтобро тамоми фаслҳои сол нишон медиҳад; тарроҳии саҳн ва сарои Машҳад ба сурати шашкунҷа; ихтирои сафедоб , ки дар Исфаҳон ба «сафедоби шайх» машҳур аст; сохтани манораи ҷунбон; тарроҳии гунбази Масҷиди Шоҳи Исфаҳон, ки садоро ҳафт маротиба инъикос мекунад; сохтани соате, ки ниёз ба пур кардан надошт.
Нусхаҳои ин асар дар китобхонаҳои ҷаҳон паҳн шудаанд, аз он ҷумла дар Ганҷинаи дастхатҳои Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ ва Китобхонаи миллии ҶТ мафҳузанд.
Асарҳои нуҷумии Баҳоуддини Омилӣ «Ташреҳу-л-афлок», «Дурратун томмия фӣ-л-ҳайат», «Рисолатун манзума фӣ-л-ҳайат», «Масоил фӣ-л-ҳайат», «Ҳафтод боб дар маърифати устулоб» (ё «Туҳфаи Ҳотамия дар фанни устурлоб», ки бо хоҳиши Эътимодуддавла Ҳотамбеки Софӣ — Садри Аъзами шоҳ Аббоси навишта шудааст), «Рисолатун ас-сафиҳа фӣ-л-устурлоб», «Рисолатун фӣ-л-устурлоб», «Дар илми устурлоб», «ал-Ҳадиқау-л-ҳилолия», «Рисолатун фӣ маърифати-л-қибла» , «Машриқ-уш-шамсайн ва иксиру-с-саодатайн», «Рисолатун фӣ таҳқиқи-л-кура», «Дар маърифати тақвим», «Таълиқот ило устурлоб» ва ғ.
Дигар асарҳои маъруфи риёзии Баҳоуддини Омилӣ «Мунтахаб аз хулосаи Баҳоия», «Илму-л-ҳисоб» , «Рисолатун фӣ-л-қавоиди-л-ҳисобия ва-д-далоили-л-ҳандасия», «Рисола дар ҳисоб», «Манзума ашколу-т-таъсис» ё «Урҷуза фӣ-л-ҳандаса», «Рисола дар мисоҳат» , «Рисола дар нисбати иртифои ҷибол», «Шарҳу-л-боб ас-сомин» ва «Баҳру-л-ҳисоб» мебошанд.
Истахрӣ дар рафти тавсифи тавобеи Самарқанд топоними Банҷикас-ро ёдовар гардида, вақти зикри шаҳрҳои ноҳияи Усрушана номи Нуҷикасро ба кор бурдааст, ки шояд ҳазфи хаттот бошад.
Муаллифи «Ҳудуду-л-олам» низ вақти ёдкарди шаҳракҳои Самарқанд гунаи Банҷикас, вале вақти тазаккури тавобеи Самарқанд шакли «Навинҷкас»-ро ба кор бурда, таъкид менамояд, ки Навинҷкас қасабаи Сурушана асту мустақарри мири ин ноҳият …". В. В. Бартолд Банҷикасро яке аз 12 рустои Самарқанд зикр карда, онро аз шаҳрҳои Усрушана ба қалам медиҳад ва ин ақидаро Н. Неъматов ва Нодири Каримиён пайравӣ менамоянд. Ле Стренҷ Банҷикас-ро дар радифи рустоҳои умдаи Самарқанд ба шумор меорад. Саид Нафисӣ Банҷикас-ро дар бахши тавобеи Самарқанд ёдовар шуда, аз ҷумлаи «қуроъу» қасаботу шаҳрҳои кӯчак" меҳисобад.
Банҷикас ё Бунҷикас ё Нунҷикас, ба гунаи ду вожаи наздикталаффуз, пароними Фараб ё Фарабр аст, ки бо вуҷуди тобеи Бухоро будани ҳар ду, дар ифодаи мавзеъҳои мухталифи шаҳри мазкур омадаанд.