polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Иҷрои тадобири маросими қабулу гусели сарони дав­лату ҳуку­мат­ҳои хо­ри­ҷӣ, созмонҳои байнал­милалӣ, анҷоми чо­раби­ни­ҳои ҳимоявӣ — низомӣ, фав­рӣ-ҷустуҷӯӣ ва дигар чораву тад­бир­ҳои вобастаи таъмини амнияти иншооти ҳифз­шавандаи махсусан муҳимми дав­латӣ, иморатҳо ва ҳу­ду­ди ҳам­ша­фа­ти онҳо, инчунин, аквато­рияҳо, ки ном­гӯи он­ҳо­ро Президент — Сар­фар­мон­деҳи Олии Қувва­ҳои Му­сал­лаҳи Ҷум­ҳу­рии Тоҷикистон муайян мекунад, ва­зифаи асо­сии Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Бо супориши Президенти Ҷум­ҳурии То­ҷи­кис­тон Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар чорабиниҳои вобаста ба му­бо­ри­за бар зид­ди терроризм, мудофиаи гражданӣ, бартараф намудани оқи­бат­ҳои офатҳои табиӣ, фалокат ва са­да­маҳо иштирок менамояд.
Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асоси Қонуни Ҷум­ҳу­рии Тоҷи­кис­тон «Дар бораи Гвардияи мил­лии Ҷумҳурии Тоҷи­кистон» ва Низомномаи Гвардияи мил­лии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият мекунад.
Сарситод (Раёсати ама­лиё­тӣ, шуъ­баи ташкил ва са­фарбарӣ, шуъбаи алоқа, шуъбаи хидмати қӯ­шун­ҳо ва бехатарии хидмати ҳар­бӣ, Раёсати хидмати комен­дан­тӣ, оркестри ҳар­биро дар бар мегирад.
Раёсати кор­ҳои тар­бия­вӣ (аз бахшҳои тайёрии тар­бияи ва­тандӯстӣ, ин­ти­зоми ҳарбӣ ва пешгирии ҳуқуқ­вай­ронкунӣ, корҳои рӯҳ­ши­носӣ иборат аст)
Сол­ҳои аввали соҳиб­ис­тиқ­лолии То­ҷи­кистон афсарону сарбозони он дар баробари ди­гар кормандони сохторҳои қудра­тӣ дар ни­гоҳ дош­тани тартиботи ҷамъия­тӣ, қону­нӣ, барқарор намудани сох­ти конс­титутсионӣ, таъмини амният ва таҳкими истиқ­лоли давлатии То­ҷикистон фаъолона шир­кат намуданд.
Мутобиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» ҳар сол 3 сентябр ҳамчун Рӯзи Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷашн гирифта мешавад.
Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон — воҳиди мустақили ҳарбии таъйи­ноти махсус ва бевосита ба Президент — Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои Му­сал­лаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ, ки анҷоми вазифаҳои махсу­сан муҳимми давлатиро ба зимма дорад.
Дар наз­ди Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон наш­рияи «Род­мардон», ансамбли созию овозии «Диловарон», шуъбаи тиббӣ-ҳарбӣ ва шифохона фаъолият доранд.
Равғанрезонро бо мақсаду нияти файзу баракат ва фаровонӣ дар хонадони тӯйдор созмон медиҳанд, ки равиши он чунин аст: рӯзи тӯй модари домод занҳои ҳамсоя ва хешу таборҳои наздикро даъват намуда, пас аз зиёфат дар рӯйи ҳавлӣ суфраи ордро оварда, паҳн мекунад.
Дар ноҳияи Панҷакент равғанрезонро дастчарбон меноманд, ки дар рӯзи дувуми тӯй арӯс дар рӯйи ҳавлӣ суфра густарда, болои тахтачае бо корд равғани дунбаро реза мекунад.
Аминов, А. Маросимҳои ҷашни арӯсӣ – бахши ҷудонашавандаи феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ // Мероси фарҳангӣ ва ҳунарҳои мардумӣ: ҳифз ва эҳёи он / мураттиб Х.
Мутафаккир онро масдари кул, воҳиди якто ва камоли маҳз мешуморад, ки танҳо бо роҳи сайру сулук аз дараҷаи башарият ба зинаи малакутӣ расида, онро бо дидаи қалбӣ мушоҳида намудан мумкин аст.
Мутафаккир барои бетағйир нигоҳ доштани иллати нахустин ба назарияи судур даст зад ва ақли кулли ӯ «ҳақиқатест» варои олами шаҳодат ва он чӣ дар олами шаҳодату маҳсусот аст, дар ҳақиқат сояи он маонӣ ва ҳақоқиест, ки дар ақли куллӣ вуҷуд дорад.
Агар ин нуктаро содатар баён кунем, чунин бармеояд, ки Худо ҳамчун мабдаи хайру файзофаранда аст ва содир ё худ файзи аввали он — ақли кулл баъд аз воҳид комилтарин офаридаи муҷаррад — писари зебои падар аст, ки тамоми камолотро аз ӯ касб намудааст.
Ӯ ақлро оинаи аҳадият мепиндорад, ки ба воситаи «раъюлъайн» мушоҳида мешавад ва он ҳамчун ҷавҳари олам ба нафсҳои ҷузъӣ тақсим шуда, ба ҳар ҷисме метавонад русух кунад, онро ба ҳаракату табаддулот водор созад ва нафсҳои ҷузъияи фардиро ба вуҷуд оварад.
Дар як тараф Худо ва дар тарафи дигар ҷисм ба дараҷаҳои гуногуни камолот — аввалӣ дар сатҳи ваҳдат ва дуюмӣ дар сатҳи касрат қарор доранд, ки доираи комили вуҷудро ташкил мекунанд ва меҳвари асосии ин баҳсро ҳамон қавси нузул ва қавси ууд ташкил медиҳад.
Таълимоти Афлутинро як ҷараёни дорои хусусияти натурфалсафӣ тасаввур намудан мумкин аст, зеро дар он инсон, Худо ва табиат ҳамчун категорияҳои ҳастӣ қисми таркибии ҷараёни умумии бавуҷудоӣ мебошанд.
Масалан, Форобӣ, Ибни Сино, Насируддини Тусӣ ва дигарон дар асл мавҷудияти Худоро эътироф кунанд ҳам, дар боби пайдоиши олам ҳамон усули назарияи судури навафлотуниёнро пазируфтаанд, ки зимни он Худо фақат ҳамчун моҳият ва сабаби аввал дониста шуда, раванди пайдоиши силсилаи маротиби вуҷуд дар заминаи таълимоти пантеистӣ шарҳ дода шудааст.
Ин ақидаи зина ба зина халқ шудани мартабаҳои вуҷуд, ки яке сабаби пайдоиши дигаре мегардад, на фақат ба талимоти динӣ созгор набуд, балки доираи фаъолияти Офаридгорро маҳдуд намуда, онро бо дигар категорияҳои ҳастӣ яксон медонист.
Хулосаи мазкур ифодакунандаи ҷиҳатҳои натуралистӣ ва оғози инкишофи афкори материалистии мутафаккирони форс-тоҷик дар давраи ҳукмронии схоластикаи асрҳои миёнаи Шарқ ба шумор мерафт.
Баъди вафоти Афлутин шогирдаш Порфирий асарҳои ӯро дар нуҳ ҷилд мураттаб сохт ва бинобар он ки ҳар фасл нуҳ рисоларо дар бар мегирифт, номи онро «Эннеадҳо» номид.
Таълимоти тасаввуфии «ваҳдати вуҷуд», «ваҳдати мавҷуд» ва «ваҳдати вуҷуд ва касрати мавҷуд» низ аз назари Афлутин ва навафлотуниён ғизои маънавӣ гирифтааст.
иҷрои талаботи санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофнамудаи Ҷумҳурии Тоҷикистонро нисбат ба моли аз сарҳадди гумрукӣ интиқолшаванда таъмин менамояд;
боҷҳои гумрукӣ, андоз, хироҷи гумрукӣ ва дигар пардохтҳои гумрукӣ, боҷҳои зиддидемпингӣ, махсус, боҷҳои ҷубронӣ, ҷаримаҳои ҳуқуқвайронкунии гумрукиро меситонад, дуруст ва саривақт ҳисоб кардан ва супоридани ин боҷу хироҷ ва андозҳоро таҳти назорат мегирад, барои маҷбуран ситонидани онҳо чора меандешад;
бар зидди қочоқ ва дигар ҷинояткориҳо, ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурӣ дар соҳаи фаъолиятҳои гумрукӣ мубориза мебарад, ғайриқонунӣ аз сарҳадди гумрукӣ гузаронидани маводди нашъадор, моддаҳои психотропӣ ва прекурсорҳо, аслиҳаву лавозимоти ҷангӣ, моддаҳо тарканда, арзишҳои фарҳангӣ, маводди радиоактивӣ, намудҳои ҳайвоноту набототеро, ки ба онҳо хатари нобудшавӣ таҳдид менамояд, пешгирӣ намуда, ба муборизаи зидди терроризми байналмилалӣ ва пешгирии дахолати ғайриқонунӣ ба фаъолияти авиатсияи гражданӣ дар фурудгоҳҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон мусоидат менамояд;
иҷрои уҳдадориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар соҳаи фаъолияти гумрукӣ таъмин менамояд, бо мақомоти гумрук ва мақомоти дигари салоҳиятдори давлатҳои хориҷӣ, ташкилотҳои байналмилалие, ки ба масъалаҳои фаъолияти гумрукӣ машғуланд, ҳамкорӣ мекунад.
Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 31 октябри 2009 «Консепсияи рушди мақомоти гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон» мавриди амал қарор гирифта, ҳадаф, вазифа ва самтҳои асосии рушди мақомоти гумрукро муайян намуд.
Тадбирҳои асосие, ки татбиқи онро консепсияи рушди мақомоти гумрук пешбинӣ менамояд, таъсиси низоми иттилооти автоматонидашудаи ягона дар Дастгоҳи марказии Хадамот ва ташкили Маркази коркарди маълумот мебошад.
Маркази мазкур аз воситаҳои шабакавӣ ва таъминоти барномавӣ иборат буда, ба 74 воҳиди сохтории тобеи Хадамот, аз ҷумла ба ҳамаи нуқтаҳои гумруки наздисарҳаддӣ пайваст гардида, истифодабарии он аз 1 январи 2012 ба пуррагӣ амалӣ шуд.
Системаи иттилооти автоматонидашудаи ягонаи Хадамоти гумрук аз 11 зернизом, 13 қисмат ва 21 зерраванд иборат буда, автоматонидани беш аз 200 амалиёту расмиёти гумрукиро таъмин менамояд ва аз ҷиҳати таркибу сохтори вазифавии худ дар кишварҳои муштаракулманофеъ бесобиқа мебошад.
Татбиқи ин низом ба такмили танзими идории гумрук содагардонии расмиёти гумрукӣ, шаффофият ва беҳтар намудани назорати гумрукӣ ва дар ин замина ба афзоиши тиҷорати хориҷӣ ва ҷамъоварии пардохтҳои гумрукӣ мусоидат хоҳад кард.
Барои роҳ надодан ба монеаҳои иловагии маъмурӣ, бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 декабри 2010, 630 дар назди Хадамоти гумрукӣ КВД «Маркази равзанаи ягона» таъсис дода шуд ва ин имкон медиҳад, ки минбаъд низоми равзанаи ягона бо системаи иттилооти автоматонидашудаи ягона таъмин гардад.
Татбиқи низоми равзанаи ягона пешниҳоди маълумот ва машварат ҷиҳати ба расмиёт даровардани амалиёти савдои беруна барои иштирокдорони фаъолиятҳои иқтисодии хориҷӣ, таҳияи дархости электронӣ ҳангоми тартиб додани ҳуҷҷатҳои иҷозатдиҳӣ ва интиқоли онҳо ба мақомоти назоратӣ, таъмини мубодилаи ҳуҷҷатҳо ва маълумот миёни мақомоти гумрук, ҷамъоварию нигоҳдории маълумот зимни барасмиятдарории амалиёти воридотиву содиротӣ ва транзитӣ, фароҳамсозии иттилооти оморӣ ва қабули пардохтҳоро таъмин менамояд.
моли аз ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон содиршаванда, ки барои таъмини сафоратҳо, консулгариҳо, намояндагиҳои созмонҳои байналмилалӣ ва дигар намояндагиҳои расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хориҷа таъйин гардидааст;
моле, ки аз сарҳадди гумрукӣ ба қисмҳои ҳарбии Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеъ дар қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва берун аз ин қаламрав қарордошта интиқол дода мешавад;
моли аз сарҳадди гумрукӣ интиқолдодашуда, ки барои пешгирӣ ва рафъи офатҳои табиӣ ва дигар ҳолатҳои фавқулода таъмин гардидааст, аз ҷумла, моле, ки барои тақсими ройгон ба шахсони дар натиҷаи ҳолатҳои фавқулода зарардида таъйин шудааст ва моле, ки барои амалиёти садамавию наҷотдиҳӣ, дигар амалҳои таъхирнопазир ва фаъолияти ташкилотҳои садамавию наҷотдиҳӣ зарур аст;
моле, ки берун аз қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон бароварда мешавад ва барои таъмини фаъолияти муассисаҳои тиббӣ, варзишию табобатӣ ва муассисаҳои дигари иҷтимоӣ таъйингардида, ки амволи онҳо таҳти моликияти Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор доранд, инчунин барои аз ҷониби корхонаҳои ватанӣ гузаронидани корҳои илмию таҳқиқотӣ ба манфиати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асосҳои ғайритиҷоратӣ истифода бурда мешавад.
Бо таъсиси ҶМШС Тоҷикистон дар ҳайати ҶШС Узбакистон дар сарҳаддоти берунии ИҶШС гузаргоҳи гумрук ташкил карда шуданд, ки бевосита ба идораҳои назорати гумрукии минтақавӣ тобеъ буданд.
Идораи назорати гумрукӣ дар навбати худ мутобиқи Ойинномаи тасдиқшуда ба Комиссариати халқии савдои хориҷии ИҶШС, Саридораи гумруки ИҶШС, ваколатдорони КХСХ дар назди Шӯрои Комиссарони Халқии ҶШС Узбакистон тобеъ буд.
5 декабри 1929 ҶШС Тоҷикистон таъсис ёфт, вале маҳсулоти дар ҷумҳурӣ истеҳсолшуда ба хориҷа ба тариқи мутамарказ ба воситаи бандарҳои баҳрӣ ва гузаргоҳҳо дар сарҳаддоти ИҶШС бароварда мешуд.
Соли 1964 Кодекси гумруки нав тасдиқшудаи ИҶШС вазифаҳои муассисаи гумрукро, ки иборат аз назорати риояи инҳисори давлатӣ ба тиҷорати хориҷӣ, анҷоми амалиёти гумрукӣ ва мубориза ба муқобили қочоқи мол буд, аз ҷиҳати ҳуқуқӣ тасбит намуд.
Соли 1991 Саридораи назорати давлатии гумрук ба Кумитаи гумруки ИҶШС табдил шуд, Кодекси гумруки ИҶШС ва Қонуни ИҶШС «Дар бораи тарифи гумрукӣ» қабул шуданд.
Давлат бо мақсади ҳифзи манфиатҳои иқтисодӣ, пойдор намудани ниҳодҳои бунёдии даромади хазина ва ба амал баровардани барномаи давлатии баланд бардоштани сатҳи некуаҳволии аҳолӣ сохтори гумрукро ба миён меорад.
Барои ҳимояи амнияти иқтисодии кишвар, таъмини риояи ҳуқуқ ва уҳдадориҳои шахсони ҳуқуқӣ ва воқеӣ ҳангоми интиқоли молу ашё ва воситаҳои нақлиёт аз сарҳадди ҷумҳурӣ 22 январи 1992 Саридораи назорати гумрукии назди Совети Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт.
Дертар дар Иҷлосияи 16-и Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон нахустин Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тарифи гумрукӣ» қабул гардида, мавриди амал қарор гирифт.
Мутобиқи Шартномаи миёни Руссия ва хонии Бухоро аз 28 сентябри 1873 Руссия аз рӯйи нақша дар тамоми қаламрави сарҳаддоти Бухоро бо мамлакатҳои хориҷӣ, ки роҳҳои асосии тиҷоратӣ аз он ҷо мегузаштанд, нуқтаҳои гумрукии худро таъсис дод.
Нуқтаҳои асосии гумрукии Руссия дар гузаргоҳҳои Афғонистону хонии Бухоро, ки қисми зиёди онро ҳудуди бекигариҳои Бухорои Шарқӣ ташкил медод, воқеъ гашта буданд.
Бо мақсади татбиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи танзими гумрукӣ нисбати мол намудҳои зерини низоми гумрукӣ муқаррар карда мешаванд: иҷозат барои муомилоти озод; транзити гумрукии байналмилалӣ; коркард дар қаламрави гумрукӣ; коркард барои муомилоти озод; коркард берун аз қаламрави гумрукӣ; воридоти муваққатӣ; анбори гумрукӣ; реимпорт; реэкспорт; нобудкунӣ; даст кашидан ба манфиати давлат; содироти муваққатӣ; савдои бебоҷ; минтақаи озоди гумрукӣ; анбори озод; интиқоли захираҳо ва низомҳои гумрукии махсус.
Дар асрҳои 2-3 м корвонҳои тоҷирон тавассути «Роҳи абрешим» аз Ҳинд, Осиёи Марказӣ ба Эрон ва аз он ҷо ба мулкҳои арабу Рум гузашта, халиҷи Форсу уқёнуси Ҳиндро убур карда, то ба ш.
Сиёсати гумрукӣ қисми ҷудонашавандаи сиёсати хориҷии давлат буда, дар ҳама давру замонҳо воситаи хуби ҳифзи муносибатҳои неки ҳамсоягӣ, иқтисодӣ, фарҳангии байни халқу давлатҳо ба ҳисоб меравад.
Дар хонаво­да­ҳое, ки нав арӯсӣ кардаанд, барои идгардаки дугонаҳои арӯс со­бун, ат­ру упо ва рӯймолчаву баъзе шираворӣ ва нӯ­шоки­ҳо­ро омода месозанд.
Ҳангоми худоҳофизӣ хешовандони домод, хоссатан, модар ё хоҳари ӯ, ба дугонаҳои арӯс яктоӣ собун, атру упо медиҳанд ва ё ба сари дугонаҳои арӯс рӯймолча ме­партоянд.
Чанд нафар аҳли гузар ва ё маҳалла бо сар­варии муллои деҳа ва ё маҳалла аксаран ба хонаҳои мотам­до­рон рафта, дуову фотиҳа мекунанд, инчунин ба хо­на­ҳои ҳамсояҳо гузашта, дуо мехонанд.
Дар шаҳри Душанбе ва рустову ноҳияҳо ба хона­во­да­ҳое, ки шахси наздикашон фавтида бошад, ҳам­соя­­ҳо ва аҳли гузар, маҳалла ва ё деҳа ҳамроҳи муллои ҳа­мон маҳал баъди намози ид рафта, дуову фотиҳа мекунанд.
Сохтори дуо иборат аст аз оғоз, ки бештар дар он ба Худо муроҷиат карда мешавад, масалан, илоҳо омин ё худ парвардигорро; сипас орзую хоҳишу талаб баён мегардад ва дар анҷом таъбири омин, Оллоҳу акбар зикр меёбад.
Инчунин дар қисмати хоҳишу талаби дуоҳо зикру тавсифҳои Худою Расул, дигар пайғомбарон, чор ёрон, наздикони пайғомбар, имомҳо ва баъзе чеҳраҳои асотирӣ низ мавқеъ пайдо мекунанд.
Гӯянда маҳз калимаҳои қофиягиро бо оҳанги баландтар талаффуз карда, диққати шунавандагонро ба худ ҷалб мекунад ва ба ин тариқ талабу дархостҳо ва орзуҳоро як-як баён менамояд.
Аз саноеъи бадеӣ тавсиф, тазод, талмеҳ ва маҷоз ҳамчун воситаи тасвири бадеӣ дар мундариҷаи дуоҳо корбурди зиёд доранд, ки дуоҳоро чун навъи каломи бадеӣ муаррифӣ мекунанд.
Дуоҳо вобаста ба ҳадафу мазмун ва мавриди гӯиш намудҳои зиёд доранд: дуои фотиҳа ё кушоиши кор, дуои сари дастурхон, дуои сафар, дуои хоси маросимҳо, дуои хатми Қуръон, дуои пас аз намоз, дуои муборакбодӣ, дуои хайр ба арвоҳ, дуои табобатӣ, дуои пеш аз хоб, нӯшбод ва ғайра.
дар шарқ Азанде ва ё Банда, дар ғарб баландиҳои Гвинеяи Ҷанубӣ, дар ҷануб баландии Лунда-Шаба ва паҳнкӯҳи Ангола ; дар ин ҷойҳо пенепленҳои пасту баланд ва суффакӯҳҳо зиёдтаранд.
истивоӣ, ҳамеша сернам, бориши солона бештар аз 1500 мм ; ба самти Шимол ва Ҷануб – субистивоӣ, тобистонаш сербориш , соҳили Уқёнуси Атлантик аз димоғаи Лопес ба самти ҷануб – тропикӣ; бориш – 200–300 мм.
Дар минтақаи иқлими истивоӣ бешазори ҳамешасабзи исти­воӣ, дар шимол ва ҷануб, ки мавсими хушк доранд, бешаҳои баргрезу ҳамешасабз ва даштҳои сералаф вомехӯранд.
Солҳои ҳукмронии ӯ мубориза баҳри мутамарказ гардонидани ҳокимият буда, худ давлатро ягона идора мекард, феодалони калону сардорони қабилаҳоро ба идораи давлат наздик намемонд,ҳокимони вилоятҳоро аз наздикони худ таъйин мекард.
Муҳаммад Раҳимбий аз ин ҷангҳо фоидае надида, шахсони бонуфузи қабилаҳоро ба тарафи худ ҷалб мекунад, ба онҳо вазифаҳои олӣ ва миёна ё ваколатномаҳо медод.
Ҳокими Қаршӣ – Муҳаммад Ҳакимбий қӯшунҳои худро бо қӯшунҳои ҳокими Самарқанд Одинақулбий як карда, бо ёрии хони Хоразм Илбарс ва сардории хони Бухоро Абулфайзхон бар Ризоқулихон ғалаба карданд.
Бо фаро расидани давраи бесарусомонии сиёсӣ ва таназзули иқтисодӣ дар давлати Аштархониён ҳуҷуми қӯшунҳои шоҳи Эрон – Нодиршоҳ ба Бухоро оғоз гардид.
Яъне ҳар ҳодисаи дар рӯзгор рӯйдиҳанда зуд ба интиқод, ҳазлу шӯхӣ ва вокуниши мардум дучор гашта, ниҳоят дар шакли нисбатан бадеӣ ва устувор – қолиби латифа ҷамъбаст мешаванд.
Дар бораи шахсони маъруф, санъаткорон, сиёсатмадорон, сарватмандон ва табақаҳои дигари иҷтимоӣ имрӯзҳо намунаҳои нав ба нави латифаҳо эҷод ва паҳн мешаванд, ки аз зиндаву фаъол будани ин жанр гувоҳӣ медиҳанд.
Лозим ба зикр аст, ки дар нашрияҳои матбуоти имрӯза, чи ба забони тоҷикӣ ва чи ба забони русӣ, ҳар ҳафта садҳо латифа ба табъ мерасанд, ки баъзеи онҳо намунаҳои мардумӣ ё худ сирф фолклорӣ буда, қисми дигарашон соҳибмуаллифанд.
Чунончи, намунаи латифаҳои анъанавиро имрӯзҳо дар шакли намоишӣ (масалан, дар барномаҳои «Лаҳзаҳои гуворо», «Хандинкамон», «Шакарханд», «Шӯхиҳои Аловиддин» ва ғайра), дар шакли барномаҳои радиогӣ ва дар саҳфаҳои матбуоту шабакаи ҷаҳонии Интернет мушоҳида карда метавонем.
Дар байни мардуми тоҷик ҳикояҳои кӯтоҳе ҳастанд, ки ширину латиф ва ҳаҷвомез буда, дар ҳар як нишасту маҳфил, маъракаҳо, баъзан кӯчаву бозор ва дигар мавзеъҳо байни дӯстону ҳамкорон барои хушҳол намудани табъу хотир гуфтаву шунида мешаванд.
Ин ҳикояи хурдҳаҷми эпикиро латифа меноманд, ки дар шароити имрӯза яке аз жанрҳои фаъол буда, нисбат ба жанрҳои дигари насри шифоҳӣ, масалан афсонаву қисса, корбурди бештаре дорад.
Ҳатто хурдтарин ҷузъиёте, ки дар зиндагии мардум аҳамияту арзише дорад, ё худ лавҳаву лаҳзаҳои гуногуне, ки дар муносибати ҳаррӯзаи одамон мушоҳида мешаванд, дар мазмуни латифаҳо
Вале дар адабиёти хаттӣ номи персонаж ва қаҳрамонони зиёди ҳачви аз кабили Бахлул, Абунувос, Хуҷа, Талхакро дучор мекунем, ки баъдтар бо номи Хоҷа Насриддин иваз шудаанд.
Аз саноеъи бадеӣ бештар муболиғаву иғроқ барои дилчаспу хандаовар шудани мазмун ва баъзан таҷнис, тазод ва тавсифҳо барои кушодани моҳияти мундариҷаи латифа кумак мерасонанд.
Дар латифаҳои тоҷикӣ персонажҳои маъруф Насриддин Афандӣ, Мушфиқӣ, Кали зирак ва чанде дигар ҳамеша бо рафторҳои хандаовару зарофатҳои намакин камбудиҳои фардӣ ва иҷтимоиро танқид карда, мардумро шоду хурсанд ва ба зиндагӣ дилгарм менамоянд.
Тавассути латифаҳо хислату ниҳодҳои хубу бади тоифаҳои мухталифи одамон бозгӯ мешаванд, чунончи: зиракию сухандонӣ, ҳозирҷавобӣ, инчунин хулқу хисоли манфӣ, аз ҷумлаи танбалию муфтхӯрӣ, мардумозорӣ ва содагию ҷоҳилии баъзе инсонҳо мундариҷаи латифаҳоро фаро гирифтаанд.
Латифа (шухӣ, мутоиба, сухани бозарофат, сухане, ки дорои мазмуни амиқ ва нозук аст) — дар фолклор ва адабиёти хаттии тоҷик аз қадим чун жанри мустақил ва маъмули насри бадеӣ вуҷуд дошт ва ҳоло низ дар авҷи инкишоф мебошад.
Шилми гелос хусусияти поксозӣ дорад, часпак буда, ахлоти часпакро меканад; барои дағалии роҳи нафас, неку гардонидани ранги рухсор ва ангехтани иштиҳо даво мебошад, санги гурда ва хичакро майда карда мерезонад.
Муаллифи китоби «Муҳити аъзам» Муҳаммад Аъзамхон қайд кардааст, ки «Гелос ғизои андак бидиҳад ва ба сабаби рутубат ва лузуҷате, ки дорад, зудгузаранда аз меъда аст. Ҷиҳати дуруштии ҳалқ, шуш ва сурфа нафъ дорад. Ва зарар дорад ба ҳазми меъда агар бисёр хӯранд. Ва ба хилте, ки ғолиб аст, мубаддал мегардад, барои ин гелосро баъд аз таом набояд хӯрд».
Молибден металли сафеди нуқрагун буда, бо аксар хусусиятҳояш ба волфрам шабоҳат дорад, вазнин , мураккабгудоз, дар 28900С гудохта шуда, дар 48850С меҷӯшад, устувор, ёзанда, кашанда ва ноқил аст.
Пӯлодҳои обутобёфтаи молибден чун зиреҳпӯши танкҳо, дар сохтани аслиҳаи ҷангӣ ва тайёр кардани гудохтаҳою пӯлодҳои аз ҳад зиёд сахт маводи асосӣ мебошанд.
Ду намуди титан дар саноат истифода мешаванд: ба шакли диоксид , чун пигменти титан барои истеҳсоли лак, ранги сафед ва сири металл ва дар қоғазбарорӣ чун унсури пуркунанда, истеҳсоли пластмасса, маснуоти резинӣ ва ҳамчун металли сабук, устувор ва ба зангзанӣ тобовар дар саноати авиакоинотӣ истифода мешавад.
Титан аз рӯи хусусиятҳои табииаш металли абадӣ буда, аввалин бор табиатшиноси инглис У.Грегорӣ дар маҳаллаи Менакан намунаи минералҳои титандорро ҷамъ оварда, онҳоро менакан номид.
Калонтарин конҳои титан дар минтақаҳои ҶАҶ, Русия, Канада, ИМА, Чин, Норвегия, Шветсия, Миср, Австралия, Ҳиндустон, Куриёи Ҷанубӣ, Қазоқистон ҷойгир шудаанд; конҳои парокандаи титан дар Бразилия, Ҳиндустон, ИМА, Сиерра-Леоне, Австралия қарор доранд.
оғози фаъолияти кории худро ба сифати муаллимаи забон ва адабиёти рус дар мактаби тањсилоти умумии 81-и ноҳияи Рӯдакӣ оғоз намуда, тайи солҳои 1978—1992 аз вазифаи муаллими синфҳои ибтидоӣ, муовини директор то ба сарвари мактаби таҳсилоти умумии номбурда ифои вазифа намудааст.
Муҳити хуби илмию таҷрибавӣ ва шавқу рағбати беандоза ба омӯзиши дастовардњои илмии олимони ватанию хориҷӣ роҷеъ ба илми педагогика ӯро ба таҳқиқу баррасии рисолаи докторӣ ҳидоят намуд, дар мавзӯъи «Тарбияи инсондӯстӣ» рисолаи докторӣ дифоъ намуд.
дар академия як навъ рузи дигар гирифтани фаъолият ва ё худ самтҳои кори кормандони илмии он дақиқтар гардида, вобаста ба масъалаҳои мубрами таълиму тарбия, таҳлили конференсияҳои шаҳрию ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, семинару мизҳои мудаввар ба ҳукми анъана дароварда шуд.
Академик Ирина Каримова тӯли фаъолияти президентиаш дар Академияи таҳсилоти Тоҷикистон чандин маротиба дар сафарҳои хидматӣ берун аз марзи ҷумҳурӣ буда, дар конференсияву съездҳои муаллимони давлатҳои муштаракулманофеъ ширкат варзида, аз минбари чунин ҷамъомадҳои бошукӯҳ ҳамчун донандаи закии кори маориф маърӯзаҳои пурумуҳтаво намуда, баҳри дар оянда беҳтар гардонидани низоми таълиму тарбияи муҳассилини чӣ мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ва чӣ мактабҳои олӣ пешниҳодҳои ҷолиб намудааст.
Ба қалами ӯ ду китоби дарсӣ, 3 монография ва беш аз 100 мақолаи илмӣ мансуб буда, иштирокдори даҳҳо семинару конфронсҳои байналмилаливу ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ дар соҳаи маориф мебошад.
Ирина Холовна Каримова — омӯзгор, донишманди маъруф, доктори илмҳои педагогика, профессор, академики Академияи таҳсилоти Тоҷикистон, ноиби Президенти Академияи таҳсилоти Тоҷикистон, Аълочии маорифи Тоҷикистон, Корманди шоистаи Тоҷикистон .
Ассистенти кафедраи иқтисоди сиёсии ҳамин донишгоҳ , аспиранти Донишгоҳи давлатии Маскав , муаллими калон, дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсии Универиситети давлатии Тоҷикистон , дотсент, муовини декани факултети иқтисодиёт , мудири кафедраи «Менеҷмент ва соҳибкорӣ»-и Донишгоҳи давлатии Хуҷанд .
Абдуқаҳҳор Абдуғаффоров оид ба масъалаҳои назариявии ташаккули тамсилаи иқтисоди бозорӣ дар Тоҷикистон, маҳсуриятҳои иқтисодӣ ва мустақилии муассисаҳо дар шароити гузариш ба иқтисоди бозорӣ, давраҳои гузариш ва масоили рушди замони иқтисоди бозорӣ, рушди муносибатҳои бозоргонӣ ва пойдоршавии системаи андоз ва андозбандӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғайра зиёда аз 90 асару мақолаҳои илмӣ ба табъ расонидааст.
Абурайҳони Берунӣ низ ин гуфтаро таид намуда, дар «Китоб-ут-тафҳим ли авоили санаот-ит-танҷим» навиштааст: «Меҳргон чист? — Шонздаҳум рӯз аст аз меҳрмоҳ ва номаш Меҳр. Ва андар ин рӯз Афридун зафар ёфт бар Биюросби Ҷоду, он-к маъруф ба Заҳҳок. Ва ба кӯҳи Дамованд боз дошт. Ва рӯзҳо, ки сипаси Меҳргон аст, ҳама ҷашнанд бар кирдори он-ч аз паси Наврӯз бувад. Ва шашуми он Меҳргони бузург бувад ва Ромрӯз ном аст ва бад-ин донандаш».
Берунӣ дар китоби дигари худ «Осор-ул-боқия» низ дар бораи Меҳргон бештар сухан ронда бар асоси ривоятҳои машҳури мардумӣ, ки дар манобеи дигар низ дар шаклҳои гуногун ба назар мерасад аз ҷумла гуфтааст:
Ва дар хонаҳои подшоҳон ин тавр дар ин моҳ расм шуда, ки дар саҳни хона марди диловаре ҳангоми тулӯи Офтоб меистад ва ба овози баланд мегӯяд: «Эй фариштагон, ба дунё поин оед ва шаётину шаррҳоро банду баст кунед ва аз дунё ононро дафъ намоед!».
Салмони Форс мегӯяд: «Мо дар аҳди Зардуштӣ будан мегуфтем, худованд барои зинати бандагони худ ёқутро дар Наврӯз ва забарҷадро дар Меҳргон берун овард. Ва фазли ин ду бар айём монанди фазли ёқуту забарҷад аст ба ҷавоҳири дигар»….
Ва чун Заҳҳокро ба пеши Фаридун оварданд, Заҳҳок гуфт: «Маро, ба хуни ҷаддат, накуш!» Ва Фаридун аз роҳи инкори ин қавл гуфт: «Оё тамаъ кардаӣ, ки бо Ҷам писари Виҷҳон дар қасос ҳамсару қарин бошӣ, балки ман туро ба хуни гови наре, ки дар хонаи ҷаддам буд, мекушам!» Сипас бифармуд, то ӯро банд карданд ва дар кӯҳи Дамованд ҳабс намуданд.
Доир ба ҷашни Меҳргон инчунин дар сарчашмаҳои хаттии пешина ва осори адибони гузашта маълумоти фаровон омадааст, ки ҳар кадом бо диду андешаи худ аз сифатҳои ин ҷашну оини куҳан хабар додаанд ва онро беҳтарин маросими мардумӣ муаррифӣ намудаанд.
Ба шоҳони Сосонӣ рӯйи лаълии калони заррин шакар, ҷавзи ҳиндӣ, хурмои тоза, чормағзи ҳиндӣ ё норгил ва дар ҷомҳои тилоӣ шири навдӯшида ва машрубот пешкаш менамудаанд.
Ҷашни Меҳргон дар даврони қадим ва махсусан дар аҳди Сосониён хеле тараққӣ карда буд, минбаъд бо тағйири шакл дар аҳди хилофати араб, дар давраи давлатдории Тоҳириёну Саффориён ва Сомониён дар байни халқ маъруф гашт.
Дар ин роҳ Рӯдакӣ, Фаррухӣ, Анварӣ, Масъуди Саъди Салмон, Манучеҳрии Домғонӣ, Хоқонии Шервонӣ ва бисёр сухансароёни дигар асарҳои баландмазмун офаридаанд.