polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Шоир бо забони равону рамзу тамсилот ва амсолу ҳикоёти дилкаш ин маъниро дар зимни ҷамъ сохтани мурғон, интихоби Ҳудҳуд ба сарварию раҳбаладӣ ва барои ба мақсад расидан тай намудани ҳафт водӣ (водии Талаб, водии Ишқ, водии Маърифат, водии Истиғно, водии Тавҳид, водии Ҳайрат ва водии Фақру Фано) бо ишорату киноёт боз намудааст.
Қасоид ва тарҷеъоти ӯ асосан дар мавзӯъҳои ахлоқӣ, панду мавъиза буда, шоир мардумро ба худшиносию худогоҳӣ, адлу инсоф, хоксорию фурӯтанӣ даъват ва дар одамон бадию бадкирдориро мазаммат мекунад.
Шайх Фаридуддин Муҳаммад ибни Иброҳими Аттор, маъруф ба Аттор , номи аслиаш — Абуҳомид Фаридуддин Муҳаммад ибни Абубакр ибни Иброҳими Нишопурӣ — ориф, файласуф ва суханвари бузурги адабиёти форс-тоҷик, шоири мутасаввиф.
Таносуби баёни ғазалҳои адибро дар ин маврид дар пайвастагӣ бо воқеият ва мутобиқати ҳастӣ бо бофтаҳои хаёл метавон зайлан ифода намуд; ҳаёту зиндагӣ, воқеа, назару диди шоирона, тафаккур, тахайюл, фалсафа ва ни­ҳоят натиҷа:
Ҳирот дар асри дуто чунин мадраса дошт: Дорушшифои Султонӣ ва Шифоия Садриддин Айнӣ менависад: «Дар он мадраса аз табибҳои ҳозиқи ҳамон замон, ки илми тибро бо амалиёташ медонистанд, Мавлоно Ғиёсуддин Муҳаммад ва Мавлоно Ҷалолиддин барин донишмандон дарс медоданд».
Ба таркиб, тартиботи дохилӣ ва ҳаёти илмии Мадраса дорулфунунҳои антиқии ибтидои асрҳои миёнаи Эдесса, академияи Насибия, дорулфунунҳои Хирону Ганди Шопур таъсири зиёде расонидаанд.
Аввалин таълимгоҳи исломӣ Мадрасаи Бағдод — дар шаҳри Бағдод дар соли 148 ҳиҷрии қамарӣ тавассути Абу Ҷаъфар Мансури Давониқӣ бино ниҳода шуд.
Дар мадрасаҳои Самарқанд ҳам олимони номдори аср — Абулқосим Ҳакими Самарқандӣ, Абӯмансур Муҳаммади Мотридӣ, Абулайси Самарқандӣ ва дигарон дарс мегуфтанд.
Дар ҳудуди асрҳои — дар кишварҳои ғарбии олами Ислом ҳам таъсис ёфтани Мадраса ба фаъолияти ҳукуматдорони салҷуқӣ, ки ба интишори маданияти эронӣ мусоидат мекарданд, алоқаманд аст.
Ҳамчунин китобҳои зиёди илмию ахлоқии юнонӣ, ибронӣ, ҳиндӣ ва паҳлавӣ ба забони арабӣ тарҷума шуда, истилоҳоте, ки мафҳумҳои илмиро ифода мекарданд, дар ин забон устувор гардида буданд.
Асари «Китобулинсоф», ки аз байн рафтааст, дар 20 ҷилд, «Алҳосил вал маҳсул» дар 20 ҷилд, «Китобушшифо» дар 18 ҷилд, «Лисонулараб» дар 10 ҷилд, «Ал-Қонун» дар 5 китоб, «Наҷот» дар 3 ҷилд эҷод шудаанд.
Нусхаи хаттии «Ал-қонун фи-т-тиб»-и Абӯалӣ ибни Сино, ки соли 1030 дар Бағдод навишта шудааст, имрӯзҳо дар Институти дастхатҳои Академияи улуми Озарбайҷон,Боку маҳфуз аст.
Воқеаву ҳодисаҳои 25 соли охири умри Синоро Абӯубайд, ки ҳамеша ҳамроҳи устод ва шоҳиди рухдодҳо буд, навиштааст, ки ин имло ва навишта бо номи «Рисолаи саргузашт» маълум буда, дар асли арабӣ ва тарҷумаҳо ба забонҳои гуногун чандин бор ба табъ расидааст.
Ҳамчунин ба такмили дониши худ дар соҳаи илми фиқҳ, мантиқ, фалсафа, табиатшиносӣ, риёзиёт ва илми илохӣ баргашта, дар муддати якуним сол донишу малакаи худро дар ин самт мукаммал намуд.
Нафақат ақли расо ва қобилияти баландаш боиси пешрафти илми ва маънавии ӯ мешуд, балки кӯшиши амиқ, сабру тоқат ва ҷаҳду талошҳояш низ воситае буд, ки пирӯзӣ ва комёбиҳои маънавии ӯро таъмин мекард.
Дар Тоҷикистон барои гиромидошти Абӯалӣ ибни Сино бо қарори КМ ҲКТ ва Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Ибни Сино — ҷойизаи олии ҷумҳуриявӣ дар соҳаи илму техника , номгузории Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, майдону хиёбонҳо, маҳалаву ҷамоатҳо ва пайкараву нимпайкараҳо гузошта шудаанд.
Ӯ гоҳ чун табибу файласуф, баъзан ба сифати фақеҳу вазир, ҳатто замоне чун маҳбуси зиндонӣ умр ба сар бурда, гоҳе чун надими хосси подшоҳону маликон низ рӯзгор паси сар кардааст.
Маъруфтарин асарҳои ӯ «аш-Шифо» ва «ал-Қонуну фи-т-тиб» ҳастанд, ки аз бузургтарин донишномаҳои тахассусӣ ва фалсафии буда ва дар донишгоҳҳои Урупо то садаи тадрис мешуданд.
Абӯалӣ Сино дар рушди илми тиб саҳми бениҳоят арзандае гузоштааст, ки аз таҷрибаҳои худ, илми пизишкии олими юнонӣ Гален, метафизикаи Арасту, илми пизишкии Эрони бостон, Байнаннаҳрайн ва Ҳинди бостон сарчашма гирифта, онҳоро ҳамҷоя андӯхтааст.
Абӯалӣ Ҳусейн ибни Абдуллоҳ ибни Ҳасан ибни Алӣ ибни Сино машҳур ба Абӯалӣ ибни Сино — яке аз бузургтарин донишмандону пизишкони садаҳои миёна дар ҷаҳон; , кимиёдон, заминшинос, мантиқдон, , , равоншинос, файласуф ва муаллими бузурги форсу тоҷик аст.
Ибни Сино то 15-солагӣ илмҳои табииёт, илоҳиёт, фалсафа, ҳикмати илоҳӣ, нуҷум, мусиқии назарӣ, геометрия, математика ва амалиро мустақилона омӯхта, дар 16-солагӣ ба омӯхтани илми тиб машғул шуд.
«Ғусл бо об яке аз оинҳои динӣ барои касби бахшиш аз гуноҳон ва эҳёи дубора аст. Ғусл бояд дар: обҳои ҷорӣ аъмол шавад, монанди рудхонаҳо ва ё дарё ва ё чашмаҳо. таъмид диҳанда кист, ки худ Қибла мавриди ғусл воқеъшуда ва тавассути оби муқаддас мавриди таъмид қарор гирифта ба номи Исои Масеҳ ин корро анҷом медиҳад. Ва кист, ки мавриди ғусл таъмид қарор мегирад, бояд комилан дар об қарор бигирад ва сар ва сурат ба самти поён хам шуда бошад.»
«Ойини динӣи шустани по ки фард ро барои доштани дами бо Эсои худо тавоно мекунад. ҳамчинин он ёдбуди ҳамишаги ба шумор меравад ки фард бояд ишқ ва тақаддус ва поки ва хузуъ ва гузашт ва ёрияш ро ба ёд дошта бошад. Ҳаркас ки ғусли таъмид бар ӯ воҷиб бошад бояд поҳояш ро барои Эчо Масиҳ бешуяд. шустани дуҷониба мумкин аст дар замони муносиб ба ҷо оварда шавад.»
«Аъшои раббонӣ муқаддас оине аст муқаддас ҷиҳати баёд оварии марги Исои Масеҳ. Ин кор боис мешавад ки мо ҷисмоният ва хуни Худо дар оини ? раббони яке шавад ва мо ба ҳаёти абадӣ бирасем ва дар рӯзи растохез зинда шавем. Ин оин ҳар гоҳ ки мумкин шуд бояд анҷом шавад. ? ? нон ва ангур барои ин кор лозим аст.»
«Рузи осойиш , ҳафтумин рузи ҳафта , як рузи таътили мазҳаби ва хуҷаста аз суйи худост, дар он шуҳуди сояи раҳмати худо барои ҷашни офаринеш ва растгори бо орезуйи расидани осойиши абади аст.»
Дар ибтидои солҳои 1990-ум Ривз дар филмҳои дорои буҷаи калон, аз қабили «Дар қуллаи мавҷ» ва «Суръат» иштиирок меварзад ва шуҳрати ҷаҳониро пайдо мекунад.
Дар фосилаи байни баромадани филми «Матритса» ва давоми он, Ривз дар якчанд филмҳо ба мисли «Мушоҳидагар», «Ноябри ширин» ва «Ҳардбол» ширкат варзид, ки аз тарафи тамошобинон хуб пазируфта нашуд.
Дар кӯҳҳо ҳодисаи сангрезӣ ва фуромадани тармаҳои бузург (дар Андҳои Перу як шаҳри тамом бо 25 ҳазор нафар аҳолӣ зери тарма монда нобуд шудааст) рух медиҳанд.
Байни ноҳияҳои платформагию геосинклиналӣ пастхамиҳои тектоникии Ориноко, Гран-Чако, Ла-Плата; байни кӯҳҳои Анду сипарҳои Гвиана ва Бразили Ғарбӣ пастхамии Амазонка воқеанд.
Конҳои калони мис дар Чилӣ ва Перу, оҳан дар Бразилия, Венесуэла ва Чилӣ, манган дар Бразилия, боксит дар Гайана, Суринам ва Венесуэла, металлҳои нодиру ашёи хоми оптикӣ, инчунин тило, платина, нуқра, висмут, волфрам, симоб, кобалт, алмос, сулфур, селитра, йод ва ғайра дар аксар ҷойҳо мавҷуданд.
Дар минтақаҳои иқлими субэкваторӣ бешаҳои гуногуни баргрезу ҳамешасабз (дар шарқи Амазония, паҳнкӯҳи Гвиана, шим. паҳнкӯҳи Бразил ва ғайра) ва саваннаҳои сералаф — ляносҳо , саваннаҳои сербутта — кампос-серрадос ё бешазорҳои хушки камдарахт — каатинга дучор меоянд; хокашон асосан сурхи ҷигарӣ ва тира.
Бешаҳои сернами хокашон сурхи латеритии минтақаи тропикии паҳнкӯҳи Бразил дар Ғарб, дар Гран-Чако ба бешазори хушки камдарахти хокаш сурхи ҷигарӣ табдил меёбанд.
Хоку набототи пуштакӯҳҳои Анди Марказӣ ва назди соҳили ғарбӣ биёбонианд, дар субтропикҳои ҷануби паҳнкӯҳи Бразил бешаҳои сӯзанбарги сурххок, дар ҷанубтари он саваннаи сералафи сиёҳхоки сурхтоб паҳн гаштаанд; дар Пампа дашти сабзу хуррами сиёҳхок рӯ ба самти Ғарб ба дашти хушки хокаш ҷигарӣ ва нимбиёбон тибдил меёбад.
Тахмин мекунанд, ки 30 — 20 ҳазор сол аз ин муқаддам аҷдоди онҳо аз шимолӣ шарқи Осиё ба Амрикои Шимолӣ омада, аз он ҷо ба Амрикои Ҷанубӣ гузаштаанд.
Тамаддунҳои азбайнрафтаи мардумони таҳҷоии ин ҷо ва боқимондаҳои он — харобаи шаҳрҳо, қасру маъбадҳои муҳташам, муҷассамаҳои бузурги маҳфузмонда, роҳу пулҳо, каналҳо ва системаи обёрии қадимтарин олимони замонро ба ҳайрат мегузоранд.
Дар Амрикои Марказӣ ва Амрикои Ҷанубиӣ пеш аз Колумб аввалин ҷамъиятҳои синфии халқҳои ҳиндӣ: майя, астекҳо, чибчаҳо ва инкҳо ташаккул ёфтанд.
Ҳайати аҳолӣ аҷоиб шуд: ҳиндиҳои бо сафедпӯстон даромехтаро «метис», бо ҳабашҳо даромехтаро «самбо», даромехтагони ҳабашҳою сафедпӯстонро «мулат» меноманд.
Миқдори бориши солона дар нишебаҳои ғарбии кӯҳҳои Анд, дар ғарби Колумбия ва ҷананубӣ Чилӣ аз ҳама бештар — 5000 — 8000 мм, дар Амазонияи Ғарбӣ ва нишебаҳои шарқии паҳнкӯҳҳои Гвианаю Бразил 2000 — 3000 мм мебошад.
Обҳои қисми зиёди Амрикои Ҷанубӣ, аз ҷумла пуробтарин дарёи ҷаҳон — Амазонка, ки дар арзҳои экваторӣ ҷорӣ аст, ба Уқёнуси Атлантик мерезанд.
Шохобҳои сершумори Амазонка ва дарёҳои дигари минтақаҳои субэкваторию тропикӣ , ки манбаи асосиашон борон аст, тобистон дучори обхезиҳои калон, зимистон бошад, хеле камоб мешаванд; дар паҳнкӯҳҳо остонаю шаршараҳои онҳо (шаршараи Анхел — баландтарин дар ҷаҳон — 1054 м, шаршараи Игуасу — зеботарин дар олам) бисёр аст.
Дар Гран-Чако, Пампа ва ғарбтари он — ноҳияи назди Кордилйера, кӯҳсори Анди Марказӣ ва минтақаи ғарбии биёбон, майдонҳои васеи аз оби равон маҳрумбуда, кӯлҳои шӯр ва шӯрзаминҳо бисёранд.
Шимол ва Ғарбии материкро системаи кӯҳии Кордилйераи Анд, ё худ кӯҳҳои Анд иҳота кардаанд, ки ба масофаи 9000 км тӯл мекашанд, баландтарин нуқтаи он 6960 м .
Дар шиму шарқ ва Шарқи материк паҳнкӯҳҳои Гвиана ва Бразил қад кашида , онҳоро пастии Амазонка аз ҳам ҷудо мекунад; дар Ҷануб ҳамвориҳои Пампа ва пуштакӯҳи Патагония воқеанд.
Ин паҳнкӯҳҳо ба барҷастагиҳои калони платформаҳои Амрикои Ҷанубӣ ва Патагония, пастии Амазония бошад, ба фурӯхамидаи васеи платформаҳо — синеклиза мувофиқат мекунанд.
Дар бешаҳои анбӯҳи назди экватор ҳайвоноти гуногун, аз ҷумла маймуни паҳнбинӣ, коҳилак, мӯрчахӯр, ҷайраи дарахтгард, опоссумҳо ва ғайра вомехӯранд.
Амрикои Ҷанубӣ аз орнитофауна — олами парандагон (тӯтӣ, парандаи хурдтарин — колибрӣ, чилмангӯштак, лошахӯр ва ғайра), хазандаҳо (морҳои заҳрдору безаҳр, аз ҷумла калонтарин мор — анакондаи обӣ, сангпушту кайманҳо), ҳашарот бой аст.
Қисми аввал ноҳияҳои зеринро дар бар мегирад: Лянос — Ориноко, Амазония, кӯҳсори Гвиана ва кӯҳсори Бразил, Ноҳияҳои Дохилӣ, доманаи кӯҳҳои Кордилйера ва Сйерра-Пампа, Патагония; қисми дуюм аз Анди Шимолӣ, Анди Марказӣ, Анди субтропикӣ ва Анди Патагония иборат аст.
Амрикои Ҷанубиро аз Шимол Баҳри Кариб, аз Шарқи Уқёнуси Атлантик, аз Ғарби Уқёнуси Ором, аз Ҷануб гулӯгоҳ Магеллан иҳота карда, онро гарданаи Панама бо Амрикои Шимолӣ мепайвандад.
Нуқтаҳои интиҳоии материк: дар Шимол — димоғаи Галйинас , дар Ҷануб — димоғаи Фровард , димоғаи Горн дар ҷазира Горн , дар Шарқ — димоғаи Кабу Бранку , дар Ғарб — димоғаи Париняс .
Лекнн аз рӯи хулосаҳое, ки дар натиҷаи таҳқиҷ ба даст омадааст, аз хусуси Забоншиносии назариявӣ ва амалӣ метавон сухан ронд; ба таърихи ва тасвири ҷудо кардани забоншиносӣ вобаста аст ба материале, ки тасдиқ, карда мешавад.
Забоншиносӣ соҳаҳоеро низ дарбар мегирад, ки ҷиҳатҳои гуногуни забонро таҳқиқ мекунанд: фонетика ва фонология — системаи овозҳоро, грамматика — сохти ка­лима ва ҷумларо, лексикология ва лексикография — таркиби луғавиро, фразеология — ибораву калимаҳои рехтаро, этимология — баромад ва инкишофи калимаҳоро, ономастика — исмҳои хосро, палеография — таъри­хи хатро ва ғайра.
Дар маросиме, ки пас аз тасдиқи расмии ӯ ба ҳайси номзади Ҳизби муҳофизакор дар Дартфорд моҳи феврали соли 1951 баргузор шуд, Маргарет бо ҳамсри ояндаи худ Денис Тэтчер шинос шуд.
Сарфи назар аз он ки дар ҳарду ҳолат ба Норман Доддс мағлуб шуд, Маргарет тавонист дастгирии лейбористҳоро дар байни интихобкунандагон аввал ба 6000 овоз ва сипас ба 1000 овози дигар коҳиш диҳад.
Пас аз нокомии ҳизби муҳофизакор дар интихоботи парлумонии соли 1964, вай сухангӯи ҳизб оид ба манзил ва моликияти замин таъйин шуд ва ҳуқуқи иҷорагирон барои хариди манзили мунисипалиро ҳимоя мекард.
Дар соли 1966 Тэтчер узви гурӯҳии соявии хазинадорӣ шуд ва ба сифати вакил ба танзими ҳатмии нарх ва даромад, ки аз тарафи лейбористхо пешниҳод шуда буд, мукобил баромад ва даъво кард, ки ин натиҷаи баръаксро ба бор меорад ва иқтисоди кишварро хароб мекунад.
Фалсафаи сиёсӣ ва сиёсати иқтисодии вай ба танзим, махсусан дар низоми молия, таъмини бозори тағйирпазири меҳнат, хусусигардонии ширкатҳои давлатӣ ва кам кардани таъсири иттифоқҳои касаба асос ёфта буд.
Маъруфияти баланди Тэтчер дар солҳои аввали фаъолияташ аз сабаби таназзул ва сатҳи баланди бекорӣ коҳиш ёфта, дар ҷараёни ҷанги Фолкленд дар соли 1982 ва рушди иқтисодии минбаъда, ки боиси дубора интихоб шудани ӯ дар соли 1983 шуд, афзоиш ёфт.
Соли 1967 вайро Сафорати ИМА дар Лондон барои иштирок дар Барномаи байналмилалии меҳмонон интихоб кард, ки тавассути барномаи мубодилаи касбии шашҳафтаина барои Тэтчер имкони беназири боздид аз шаҳрҳои ИМА, мулоқот бо шахсиятҳои гуногуни сиёсӣ ва боздид аз созмонҳои байналмилалиро фароҳам овард.
Бо ваъдаи гузаронидани ислоҳоти ҳизбӣ, вай аз ҷониби ба истилоҳ Кумитаи соли 1922, ки аъзои муҳофизакори парлумонро муттаҳид менамуд, дастгирӣ ёфт.
Дар даври дуюм, вай Вилям Уайтлоуро, ки вориси эҳтимолии Ҳитба шумо мерафт, мағлуб сохта, 11 феврали соли 1975 расман раиси Ҳизби муҳофизакор шуд ва Уайтлоуро муовини худ таъйин намуд.
Дар натиҷаи интихоботи 3 майи соли 1979 консерваторон бартарии назаррас ба даст оварда, 43,9 фоизи овозҳоро гирифтанд ва саоҳиби 339 курсӣ дар палатаи обшинаҳо гаштанд .
Вай барои интиқодҳои шадиди раҳбарияти шӯравӣ лақаби "хонуми оҳанин"-ро гирифта, як қатор тадбирҳои муҳофизакоронаро амалӣ намуд, ки ҳамчун сиёсати "тетчеризм" истинод мешавад.
Тэтчер бори саввум соли 1987 ба мақоми сарвазир интихоб шуд, аммо андози сарикасии пешниҳодшуда ва ақидаи вай барои нақши Бритониё дар Иттиҳодияи Аврупо ба аъзои ҳукумати ӯ писанд набуд.
Дар интихоботи соли 1959, дар муборизаи шадиди интихоботӣ Тэтчер дар ниҳоят ғолиб омад ва узви Палатаи обшинаҳо интихоб шуда, то соли соли 1992 дар ин вазифа қарор дошт.
Дар интихоботи парлумонии соли 1983 муҳофизакорон таҳти роҳбарии Тэтчер ба дастгирии 42,43% интихобкунандагон сазовор гашт, дар ҳоле ки ҳизби лейборист танҳо 27,57% овозҳоро гирифт.
Шаҳрак аз маҳаллаҳои Исмоли Сомонӣ, Истиқлол, Гулистон, Мирзохӯҷа Шоев, Сино, Саидшоҳӣ, Розиқзода, Саид Гулон, Рӯдакӣ, Зебуниссо, Айнӣ, Саид Ҷалол, Қурбоналӣ Файзалиев, Чинаӣ, Ҷомӣ иборат мебошад.
Инки­шофи баъдии гурӯҳҳои авлодӣ боиси пайдоиши итти­ҳо­дияҳои қабилавӣ мегардад, ки вобаста ба ин забони авлодӣ то ба дараҷаи забони қабилавӣ, инкишоф меёбад.
Ҳамин тавр, вобаста ба рушди ҷомеа забонҳо низ инкишоф ёфта, забонҳои авлодӣ ба забонҳои қабилавӣ, забонҳои қабилавӣ ба забонҳои уму­мимардумӣ ва забонҳои умумимар­думӣ то дараҷаи забонҳои миллӣ ташаккул меёбанд.
Дар забонҳои ташаккулёфта забони адабии гуфтугӯӣ ба ҳайси забони муомилаи байни одамон хидмат мекунад, зеро забони адабии гуфтугӯӣ аз забонҳо -и ма­ҳаллӣ ва минтақавӣ бартарӣ дорад ва барои ҳамаи соҳи­бони забон қо­би­ли дарк ва муштарак буда, унсур­ҳои забон фонетикию лу­ға­вӣ ва грамматикӣ дар он ташаккулёфтаву эътирофшуда мебошанд.
Ниёзҳои мардум ба муоширату мубодилаи афкор, дуруст пешниҳод шудани маълумот, саҳеҳ фаҳмидани ҳам­дигар, ки яке аз ҷанбаҳои асосии фаъолияти ҷомеаи ба­шарӣ аст, забони муоширатро ба вуҷуд овард.
Ҳамон забон воситаи муомилот шуда метавонад, ки таркиби луғавӣ ва сохти грамматикии мукаммал дошта, нуфузу эътибори он дар байни дигар за­бонҳо эҳсосшаванда бошад ва онро ҷамъият эътироф кунад.
Ин ба омилҳои иҷтимоию таърихӣ, аз қаби­ли ҳам­чун миллат ташаккул ёфтани қавму ҳалқиятҳо, инкишофи забон ва пайдоиши хат , маориф, адабиёт, сиёсат, касбу ҳанар, таъриху маданият ва муносибатҳои ҳамзистию ҳамҷавории миллатҳо робитаи ногусастанӣ дорад.
Забони равону сайқалёфта ва дорои таркиби луғавии ғанию меъёр , сабку силки бар­ҷастаи нигориш ва меъё­ри ягона дар талаффуз, истифодаи лексемаҳо, ка­ли­ма­со­зӣ, ибо­раороӣ, ҷумласозию мат­нороӣ бошад.
Ин забон дар ҷомеа эъ­тирофшуда бошад ва қавму халқият­ҳое, ки дар он ҷамъият зиндагӣ мекунанд, онро чун забони ягонаву муштараки гуф­ту­гӯӣ эътироф карда, пос доранд.
Чунин вижагиро забони тоҷикӣ дар давра­ҳои гуногуни таърих дар як қаламрави бузурги ҷуғро­фиёӣ ба уҳда доштааст, зеро тар­киби луғавӣ ва иқтидору тавонмандии он дар бозтоби аф­кори умум, чи илмиву чи фарҳангию иҷтимоӣ ҷавоб­гӯи ниёз­ҳои ҳар қишри ҷомеа буда, ҳамчунин дар со­ҳа­ҳои гуногуни ҳаёт аз имконоти фаровон бархурдор будааст ва имрӯз ҳам бархурдор аст.
Аввалӣ дар нигориши жанрҳои гуногуни адабӣ, номанигорӣ, муносибатҳои гуногуни дав­латӣ, му­но­сибатҳои ташкилоту муассисаҳои хусусӣ, маорифу мат­буот, мукотиботи дипломатӣ, ва ғ.
дуввумӣ дар ни­шаст­ҳои ҳукуматӣ, мулоқоти расмию ғайри­расмии сиёсӣ, конф­ронс ва симпозиумҳо, ҷаласаҳои мухталифи илмӣ, муҳокима ва баррасии масъалаҳои гуногуни марбут ба илму адабу фар­ҳанг, барномаҳои телевизионию ра­диоӣ, суҳбатҳои ҳама­рӯ­заи одамон ва ғ.
Аммо муносибати забон ва шеваҳо вобаста ба шароити гуногуни таърихӣ сурат мегирад, яъне, дар як шароити таърихӣ агар ба шеваҳои гу­ногун тақсим шудани забон ба вуқӯъ ояд, дар шароити дигар барҳам хӯрдани шеваҳо сурат мегирад.
Гурӯҳ­ҳои махсуси иҷтимоӣ ба вижа­гиҳои гуфторие низ моликанд, ки ин вижагиҳо дар истифодаи истилоҳоти хосси соҳавӣ ва калимаҳои умумӣ зоҳир мегардад.
Аммо тафовути иҷти­моӣ дар забон нисбат ба тафовути шевагӣ хеле маҳ­дуд аст ва танҳо ба як қисми таркиби луғавии забон мансуб буда, ба системаи фонетикӣ ва грамматикии забон роҳ на­ме­ёбад.
фонемаи «ш» дар калимаҳои «шаб», «шуд», «дӯш» маъноеро ифода намекунад, вале дар калимаи «гуфтамаш» морфемаи «ш» маънои матлуб: шахси севвуми танҳо ва объек­ти амалро ифода мекунад.
калимаҳои мав­ҷу­даи забон маънои маҷозӣ гирифта, бо калимаҳои дигар муродиф мегарданд, яъне муносибати синонимӣ пайдо мекунанд: дар забони тоҷикӣ калимаи «ховар» ба ғайр аз маънои аслиаш Офтобро ҳам ифода мекунад, ки маънои дуввум маҷозист.
пас аз истилои арабҳо дар аср­ҳои 9-10 забони форсии дарӣ дар Осиёи Марказиву Хуросон ба унвони забони расмии давлатӣ шинохта шуда, ҳам­чун забони муомилаи ақвоми гуногуни тоҷику турк дар тӯли беш аз ҳазор сол хидмат кардааст ва ин рисолати таърихиро то кунун идома медиҳад.
Орландо ҳаёти эҷодии худро аз қироат кардани шеъру ҳикояҳои ба ӯ маъқул сар кардааст, вале дере нагузашта, вақте ки мефаҳмад қаҳрамони дӯстдоштааш - Супермэн - ҳунарпешае бо номи Кристофер Рив мебошад, дар сари ӯ ҳаваси ҳунарпеша шудан пайдо мешавад.
Баъд аз ин филм, Орландоро барои иштирок дар дигар филмҳо низ даъват карданд, вале ӯ омӯзишашро давом дода, ба Мактаби мусиқиву драмаи Гилдҳол (ин даргоҳро чунин ситорагон, ба мисли Эван МакГрегор, Бен Чаплин ва Ҷозеф Файнс хатм намудаанд) давом дод.
Филми "Молики нигинҳо" (дар байни дӯстдорони синамо дар Тоҷикистон, он дар шакли русияш "Властелин Колец" маълум аст.) декабри соли 2001 ба намоиш дода шуд ва диққати тамошобинону мунаққидонро ҷалб кард.
Тарзи аниқи мумиёкунии мисрӣ то замони мо омада нарасидааст, фақат маълум аст, ки баъди тоза кардани узвҳои дарунӣ ва майнаи май­ит онро тар карда, ба матоъи махсус печонида, ширеш, санг молида, мехушконидаанд.
Барои мумиёкунӣ намаки симоб, пайвастҳои маргимуш, намаки руҳ, маҳлули глисерин, асетати калий, спирт ва дигар моддаҳои антисептикиро ба воситаи найчаҳои хунгузар ба организми майит мефиристоданд.
Ҷоизаи Академияи илмҳо ва ҳунарҳои синамои амрикоӣ , аз даҳаи 1940 ба унвони «О́скар» шинохта мешавад — як ҷоизаи синамоии амрикоӣ аст, ки дар соли 1929 таъсис шуд ва ба таври суннатӣ ба бозигарони филм ба далели саҳмгузориашон дар филмҳои синамоӣ эҳдо мешавад.
Маросими эҳдои ҷоизаҳои солона дар шаҳри Лос-Анҷелес иёлати Калифорния, дар театр «Долбӣ» баргузор шудаву ба таври зинда дар даҳҳо кишвар дар саросари ҷаҳон пахш мешавад.
Пас аз ҳар суҳбат Шоҳкобулӣ ногаҳон ғайб мезад ва Бедил дар ҷустуҷӯи ӯ меафтод, ба умеди дидор шаҳрҳову вилоятҳоро давр зада, дар дашту саҳро, кӯчаву вайронаҳо умр мегузаронд.
Бедил аз унсурҳои илми сеҳр дар эҷоди бадеӣ истифода кардааст, вале пояи ақидаи Шоҳкобулиро олами руъё андешаву фаҳмиши фалсафии худро олами бедорӣ ва огоҳӣ медонад.
Вақте ӯ «Гулистон»-и Саъдиро мутолиа мекард, аз маънавиёти ботинии Шайх Саъдӣ ба ваҷд омада, ба яке аз мисраҳои шеъри ӯ — «Бедил аз бенишон чӣ гӯяд боз?», дил баст ва тахаллуси «Рамзӣ»-и худро ба «Бедил» иваз намуд.
Дар замони хунрезиҳои мазҳабии хонҳои ӯзбек ва Сафавиёни Эрон падар ва бобои Бедил, ки аз мардуми балдаи Самарқанд буданд, тарки ватан карда, рӯ ба Ҳинд овардаанд.
Дар васфи подшоҳони асраш Шоҳиҷаҳон, Аврангзеб, Баҳодуршоҳ, Фаррухсияр, Ҷаҳондоршоҳ, шоҳзодаҳо Аъзамшоҳ, Акбаршоҳ, Комбахш, амирону вазирон Шукруллоҳхони Хофӣ, Оқилхони Розӣ, Чинқиличхон, Зулфиқорхон, Муҳаммадшоҳ ва диг.
Ҳамроҳи дӯсташ орифи машҳури он замон Мирзошариф ба Кашмир, Мултон, Сарҳинд, Ҳасанобод, Акбаробод ва ғайра саёҳат карда, бо олимон, шоирон, донишмандони мусулмону ҳинду суҳбатҳои илмию адабӣ орост.
Бо сабаби рӯ ба таназзул овардани нуфузи забон ва адабиёти форсӣ дар Ҳиндустон, аз арсаи ҳаёт дур шудани шогирдону пайравони шоир ва ривоҷу равнақи адабиёти урдузабон таваҷҷуҳ ба осори ӯ кам шуд.
Дар Эрон ашъори Бедил ба фаромӯшӣ рафт ва дар тазкираи Муҳаммадтоҳири Насрободӣ, ки ба эҷодиёти шоирони ҳамин давр бахшида шудааст, ба ҷуз чанд сатр оид ба аҳволу осори Бедил ва чанд байт аз намунаи ашъори ӯ чизе гуфта нашудааст.
Ба монанди Шоҳномахонӣ, Маснавихонӣ, ки дар ҳалқаҳои суфия роиҷ буд, ба Бедилхонӣ бо иштироки бедилшиносон ва аҳли адаб таваҷҷуҳ зоҳир шуд.
Афкори фалсафӣ ва таҷрибаи ирфонии Бедил дар сурудҳояш ишора ба он мекунанд, ки зоту моҳияти илоҳӣ оламу одамро мазоҳире медонад, ки тамоми ҳусни Офаридгор дар ин оина тулӯъ ва таҷаллӣ намудааст.
Ба ибораи дигар, аз назари тавҳиди ирфонии Бедил ваҳдату ягонагӣ дар он зоҳир мешавад, ки олам ҷилваи Ҳақ ва инсон он оинаест, ки ба тамошои таҷаллии Ҳақ дар олами вуҷуд менигарад.
Ин мавҷудот, ба ақидаи ӯ, қоим ба ҳақиқати Ҳақ мебошанд ва бидуни файзи вуҷудӣ, ки Ҳақ ба онҳо мебахшад, мавҷудоти мазкур маҳкум ба фанову нестӣ хоҳанд буд.
Ҳамаи мавҷудоту ашёро метавон ҳамчун хаёлу ваҳм тасаввур кард, ки сурати вуҷудӣ доранд ва ҳақиқати ин суратҳои вуҷудӣ ҳастии мутлақ мебошад, ки чашми ғофилон онро ба хубӣ дидан наметавонад.
Мавзӯъ ва мундариҷаи ғазалиёти Бедил бисёр фарох буда, масъалаҳои ҳастишиносӣ, худошиносӣ, худшиносӣ, ҷаҳоншиносӣ, ирфону тасаввуф, ишқ, тараннуми зебоиҳои ҳаёт, тасвири лаҳзаҳои гуногуни зиндагӣ, ситоиши инсон ва таъйиди мақоми он дар ҷамъият, тасвири манзараҳои табиат, васфи хислатҳои ҳамидаи инсонӣ, танқиди норасиҳои ҷамъият, мазаммати хулқи замимаи инсонҳоро фаро мегиранд.
Бедил қасидаҳояшро дар ҷавоби қасидаҳои шоирони маъруф Анварӣ, Хоқонии Шервонӣ, Заҳири Форёбӣ, Саъдии Шерозӣ, Хусрави Деҳлавӣ ва Урфии Шерозӣ сурудааст.
Бедил ба анъанаи қасидасароии адабиёти классикии форс-тоҷик бо тааммул ва таҳқиқ нигариста, пеш аз ҳама мавзӯи аслии қасидаи мадҳиро, ки аз васфи салтанат ва аҳли ҷоҳ иборат буд, намеписандад ва ба ҷойи он вуқӯъгароиро мегузорад.
Бинобар ин Бедил ҳангоми таълифи қасидаҳои ҷавобия бар зидди ҷаҳонфаҳмии шоирони маддоҳи дарбор ва рӯҳу райъи худхоҳию манфиатпарастии онҳо баромадааст.
Бедил дар қасидае, ки ҷавобан ба қасидаи Анварӣ гуфтааст, майлу нияти шоирони дарборро, ки ба ҳирсу тамаъ ва «даъвои фазилату лофи суханварӣ» асос ёфтааст, сахт танқид намуда, дар уруҷу нузули маънавиёти худ мухтор будани инсон ва имконоти бекарони дар кашфи зиндагӣ ва ҳаёти абад доштаи он бо рӯҳи баланди умедворӣ васф шудааст.
Бедил дар сурудани ашъораш аввал ба сабки хуросонию ироқӣ гароиш дошт ва баъди сафараш ба Деҳлӣ, ошноӣ бо таълимоти «Шанкара», «Маҳабҳарата» ва «Упонишод», инчунин дарки матолиби улуми адабӣ, каломию фалсафӣ ва фақеҳӣ ба сабки ҳиндӣ рӯй овард.
Аз мутолиаи осори Бедил бармеояд, ки сабки ҳиндӣ падидаи тоза дар адабиёт тоҷик аст ва муассиси он Бедил буда, пайравони он дар Ҳинд Шоҳкобулӣ, Шавкат ва диг.
Муҳаққиқон Муҳаммаддовуди Ҳусайнӣ, Шафеии Кадканӣ муътақиданд, ки ҷанозаи Бедил дар саҳни ҳавлиаш муваққатан ба хок супурда шуда буд ва ҷасади беҷони Бедил ба воситаи муридону иродатмандонаш ба хоки Афғонистон интиқол дода шудааст.
Соли 1955 бо ташаббуси сафири кабири Афғонистон дар Деҳлӣ Наҷибуллоҳхон бо маблағи хайрияе, ки аз зиёиёни Афғонистон ҷамъ шуда буд, мазори Бедил аз сари нав таҷдид гардида, ба шакли мақбараи начандон бузург дароварда шуд.
Дар пештоқи он чунин катиба вуҷуд дорад: «Оромгоҳи Мирзо Абдулқодири Бедил 1054 ҳ. қ. — 1133 ҳ. қ. Ин бино дар соли 1374 ҳ. қ. бо ионати дӯстдорони афғонии Бедил ба сар расид».