polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Заминҳои ҳосилхез, фаровонии нури офтоб, чарогоҳҳои васеъ барои тараққӣ додани соҳҳои гуногуни хоҷагии қишлоқ, дар навбати аввал зироаткории обӣ ва гусфандпарварии чарогоҳӣ имкониятҳои калон фароҳам меоваранд.
19 июни соли 2018 бо фармони раисиҷумҳури Қазоқистон вилояти Қазоқистони ҷанубӣ Туркистон номида шуд ва маркази маъмурии он аз Чимкент ба шаҳри Туркистон гузаронида шуд; Чимкент аз вилояти Қазоқистони Ҷанубӣ хориҷ карда шуда, мақоми шаҳри дорои аҳамияти ҷумҳуриявӣ гирифтааст .
Дар ҳудуди вилояти Туркистон дар асри 19 қабилаҳои Ҷузи Миёна: кониратҳо ; Найманҳо , қабилаҳои Ҷузи калон: шанишкилиҳо, дулатҳо , ошактҳо, сиргелҳо, истҳо зиндагӣ мекарданд.
Калонтарин дарёҳо — Сирдарё (бо шохобҳои Орис, Оҳангарон, Гавасой, Исфайрамсой, Исфара, Қарадарё, Қараозек, Косансой, Келес, Норин, Сӯх, Хоҷабакирғон, Чадак, Чирчиқ, Шоҳимар) аз ҷануб мегузарад.
Барои васеъ кардани давлати худ Куруши бар зидди шоҳи Модҳо — Астиаг, ки аз руйи маълумотҳои зиёд бобояш маҳсуб мегашт, ҷанг кард ва пойтахти он шаҳри Экбатан -ро забт карда, тобеи давлати худ мегардонад.
Барои ҳамин Куруш аввал ҳокимияти худро дар Осиёи Ғарбӣ ва махсусан дар Осиёи Хурд мустаҳкам карда, одамон ва дороии давлатҳои ишғолкардаро барои мустаҳкам намудани давлат ва қӯшуни худ истифода бурд.
Дар ин байн Аршак фавтид ва тибқи анъанаҳои классикӣ ба тахт бародараш Тиридот Ашки нишаст, пойтахт шаҳри қадимии Дара дар кӯҳсори Апаортенон интихоб шуд; вале баъди забти Ҳирканиё ва Комитен пойтахт ба шаҳри Селевкӣ – Ҳекатомпил кӯчид.
Пас аз муқовимати шадиди тӯлонӣ ӯ Мод, Порт як қисми Байнаннаҳрайну Тайсафунро тасхир кард, вале дар баробараш Вологез ҳам Селевк, Бобул ва чанд шаҳри дигарро нигоҳ дошт.
Дар баъзе минтақаҳои Эрон аз ин ҳам пештар иттифоқҳои қабилаҳои ориёӣ таъсис ёфта буданд, ки онҳо давлатҳои аввалини қадимтарини мардуми форсизабонро ташкил намуданд.
Ӯ аз нуфузи рӯзафзуни рӯҳониёни зардуштӣ, муқовимати хонадонҳои ҳукуматгари маҳаллӣ истифода карда, ба муқобили шоҳи давлати Порт Артабони ҷангҳои қудратталабона бурд ва аз соли 221 то 224 як қатор шаҳру вилоят ва маҳалҳои ҳавзаи Форс, Исфаҳон, Кирмон, Аҳвозро забт намуд.
Баъди танаффуси начандон зиёде дар байни Византия ва Шоҳаншоҳии Сосонӣ ҷангҳо аз нав оғоз ёфта, гоҳ ба фоидаи як тараф ва гоҳ ба фоидаи тарафи дигар анҷом меёфтанд.
Ҳатто ба як файласуфи византиягӣ, ки ӯро Империяи Рум Юстиниани аз мамлакат пеш карда буд, паноҳгоҳ дода, баҳри идомаи корҳои илмиаш шароити зарурӣ фароҳам овард.
Аз набудани подшоҳ истифода бурда, мубад Гаумата, ки Камбуҷия идораи корҳои давлатиро ба ӯ супорида буд ва ба бародари Камбуҷия Бардия хеле монанд буд, худро шоҳаншоҳ эълон кард.
Солҳои минбаъда сулолаи Ҳахоманишиён боз дусад сол ҳукмронӣ намуданд, вале зулму истидоди халқҳои тобеи форсҳо ва зиддиятҳои дохили дарборӣ ба заволи ҳукумат оварданд.
Дар охири садаи Горкий, ки чун «баёнгари боистеъдоди афкори оммаи эътирозкунанда» шуҳрат ёфт, асарҳои дар равияи романтизм эҷодшудаи «Кампир Изергил», , «Таронаи Лочин» , «Таронаи мурғи тӯфон» -ро ба нашр расонд.
Соли 1902 бори нахуст ба навиштани драма иқдом кард: пйесаҳои «Мешанҳо» , «Дар қаър» , «Ваҳшиҳо» , дар Театри бадеии Маскав; «Дачанишинҳо» ва «Фарзандони офтоб» дар театри В. Ф. Комиссаржевскийи Санкт-Петербург; «Варварҳо» дар саҳнаҳои маҳаллӣ ба намоиш гузошта шуданд, ки ба нақши зиёиён, муносибати онҳо бо мардуму инқилоб бахшида шуданд.
Дар баёнияи «Ба тамоми шаҳрвандони Русия ва афкори ҷамъиятии кишварҳои аврупоӣ» ҳукумат ва императори русро дар куштори бисёре аз шаҳрвандон муттаҳам кард, боздошт ва дар қалъаи Петропавловск зиндонӣ шуд, вале пас аз эътирозҳои оммаи мардум озод гардид.
Ба таври намуна ҳикояи «Ширинкор» , силсилаи афсонаҳои ӯ дар бораи Итолиё, ҳикояи «Кампир Изергил» , «Хон ва писараш», «Афсонаҳои Самарқанд» -ро метавон мисол овард, ки дар онҳо фазои ғоявии адабиёти Шарқ ба назар мерасад.
Афсонаҳои «Модар», «Темур ва гадо», «Гуфтугӯи Темур бо Худо» ва «Муқаннаъ» нишондиҳандаи онанд, ки Горкий аз таъриху фарҳанги мардуми Осиёи Миёна, бавижа, тоҷикон огоҳӣ доштааст.
Чунончи бо ибтикор Горкий интишороти «Адабиёти умумиҷаҳонӣ» ва «Академия» тарҷума ва чопи намунаҳо аз адабиёти классикии форс-тоҷикро ба нақша гирифта, чандин асар мунташир намуданд.
Феврали 1906 ҳамроҳ бо М. Ф. Андреева ба Амрико муҳоҷират карда, барои ҳаракати озодихоҳони рус маблағ ҷамъ овард ва даъват кард, ки ИМА аз додани қарз ба Русия худдорӣ кунад .
Ҳамон сол дар Амрико силсилаи памфлетҳои ҳаҷвии «Мусоҳибаҳои ман» ва очеркҳои «Дар Амрико», пйесаи «Душманҳо»-ро навишт, таълифи повести «Модар»-ро шурӯъ кард, ки он ҳамчун падидае дар адабиёти нави пролетарӣ пазируфта шуда, ба чандин забонҳо тарҷума гардид.
Асарҳои «Омурзиш» , «Зиндагии Матвей Кожемякин» , «Афсонаҳо дар бораи Итолиё» , ҳикояҳо , пйесаҳо , повестҳои шарҳиҳолии «Бачагӣ» ва «Дар миёни мардум» ва ғайраро навишт.
Пас аз бозгашт ба Русия , Горкий интишороти «Парус» ва моҳномаи адабию сиёсии «Летопись» ҳамроҳ бо И. П. Ладижников ва А. Н. Тихонов ва рӯзномаи «Новая жизнь» -ро таъсис дода, силсилаи ҳаҷвии «Афсонаҳои русӣ», афсонаҳо, очеркҳо ва беш аз 80 мақола мунташир намуд, ки дар онҳо аз зарурати даст кашидан аз муборизаи сиёсӣ, ҳифз кардани неруи фарҳангию фикрии кишвар, тарбияи ахлоқию маърифатии оммаи васеи мардум даъват мекард, алайҳи худсарию беҳокимиятӣ, бераҳмӣ, даҳшатафконӣ ва шӯриши мусаллаҳонаи болшевикон дар октябри 1917 баромад .
Мақолаҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Инқилоб ва фарҳанг. Мақолаҳои соли 1917» ва «Афкори нобаҳангом. Қайдҳо пиромуни «Инқилоб ва фарҳанг» ҷамъ омадаанд.
Айнӣ дар мақолаҳои «Зиндаи абадӣ» , «Омӯзиши ман аз Максим Горкий» , «Симои фаромӯшношуданӣ» , «Падари тарбиятгари адабиёти советӣ» доир ба таъсири бевоситаи эҷодиёти Горкий дар муҳтавою сабки нигориши ӯ, маслиҳатҳои муфиди Горкий баҳри пешрафти адабиёти шӯравӣ, ғамхориҳову дастгириҳои холисонааш дар худшиносию пойдории адабиётҳои қавму миллатҳои гуногун ва хидматҳои дигари ин адиб сухан рондааст.
Ба таъсиси моҳномаҳои «Литературная учеба», «За рубежом», силсилаи китобҳои «Жизнь замечательных людей» , «Библиотека поэта» , «История гражданской войны» ташкили нахустин Анҷумани адибони ИҶШС ибтикор намуд.
Андешаҳои Горкий оид ба мавқеи фолклор, халқияти адабиёти пешқадами рус, усул ва шеваҳои реализми сотсиалистӣ, тозагӣ ва содагии забони асарҳои адибони шӯравӣ ва тарбияи инсони нав, ҳамчун бунёдкори ҷомеаи сотсиалистӣ, аҳаммияти бузурги эстетикию илмӣ доранд.
Соли 1878 барои таъмини зиндагӣ ба «миёни мардум» ба шаҳрҳои назди баҳри Каспий , саҳрои Моздок, Поволжйе, Дон, Украина, Қрим, Қафқоз ва ғайра рафта, бо зиндагии мардум шинос шуд.
Горкий ба таърихи куҳану фарҳанги ғании мардумони Шарқ, адабиёти форс-тоҷик ва намояндагони он Фирдавсӣ, Хайём, Саъдӣ ва Ҳофиз муҳаббату ихлоси бузург дошт.
Шиносоӣ ва омӯзиши ӯ аз фарҳангу адабиёти Шарқ тавассути осори таърихию адабии донишмандону адибони Ғарб, мутолааи намунаҳои адабиёти классикии форс-тоҷик, ки ба забони русӣ тарҷума шуда буданд ва мулоқоту шиносоиҳо бо намояндагони фарҳангу адабиёти Шарқ ба амал омада буд.
Бахши 3-юми асари тарҷумаиҳолиаш «Университетҳои ман» , романи «Кори Артамоновҳо» , силсилаи очеркҳои ёддоштӣ дар бораи А. П. Чехов, В. Горкий Короленко, Н. Горкий Гарин-Михайловский, И. И. Сквортсов, В. И. Ленин, Л. Б.
Красин ва дигаронро навишт, аз соли 1925 рӯйи яке аз ҷомеътарин осори хеш – роман-эпопеяи «Зиндагии Клим Самгин», ки бозтоби таърихи ҷомеаи рус аз солҳои 1870 то 1917 буд, кор кард.
Макси́м Го́ркий (тахаллус; ном ва насаби аслиаш Пешков Алексей Максимович; 28 марти 1868, Нижний Новгород, Русияи Подшоҳӣ — 18 июни 1936, Маскав, ИҶШС) — нависандаи рус, яке аз асосгузорони адабиёти реализми сотсиалистӣ, сардафтари адабиёти шуравӣ.
Он замон Шуравӣ бо Афғонистон ҷанг дошт ва ӯро барои мутарҷимӣ ба ин кишвар фиристоданд, зеро ба гуфтаи дӯстонаш, Искандар на танҳо донандаи забони модарии хеш, балки яке аз беҳтарин мутарҷимони забони русӣ ба дарӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ буд ва суҳбатҳои сармушовири руси раисҷумҳури Афғонистонро ба форсии ноб ва гуфтаҳои раҳбари Афғонистонро ба русии фасеҳ баргардон мекард.
Дар поёни даҳаи 1980 Искандар ки ҳамвора дар пайи ташкили маҳфили сиёсии рӯшанфикрон буд, яке аз бунёдгузорони нахустин маҳфили сиёсии Тоҷикистон «Рӯбарӯ» ва ҷунбиши мардумии «Растохез» шуд.
Нахустин шеърҳои Искандари Хатлонӣ ҳанӯз дар айёми мактаби миёна дар охири даҳаи 1960 ва аввалҳои даҳаи 1970 дар матбуоти шаҳрӣ, вилоятӣ ва ҷумҳуриявии Тоҷикистон чоп шудааст.
Пас аз бозгашт ба Маскав дар оғози даҳаи 1990 Искандар нахустин нашрияи озоди тоҷикӣ, «Мужда»-ро таъсис дод ки ба хатти тоҷикӣ ва порсӣ мунташир мешуд ва ӯ аз он бисёр ифтихор мекард, ки пуле миёни порсизабонони ҷаҳон устувор кардааст.
Искандар пас аз хурӯҷи нируҳои Шуравӣ аз Афғонистон дар феврали 1989 ба Маскав баргашт ва фаъолияташро дар заминаи хабарнигории байнулмиллалӣ оғоз кард ва дар авоили даҳаи 1990 хабарнигори бахши порсии радиои Би-Би-Си шуд.
Искандар Хатлонӣ (; 12 октябри 1954, Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 21 сентябри 2000, Маскав, Русия) — шоир, рӯзноманигор, мутарҷим, фаъоли сиёсӣ ва иҷтимоъии тоҷик буд.
Дар замони раёсаташ ӯро Туркманбошӣ, Сардор, Ҳамешабузург Сафармурод Ниёзов ва Пешсафи ҳамаи Туркманҳо, бунёдгузор ва сарвари Ассотсиатсияи Туркаманҳои Ҷаҳон низ меномиданд.
Моҳи декабри соли 1999 Шӯрои мардумии Туркманистон Сафармурод Ниёзовро раиси ҷумҳури якумра таъйин карда буд, аммо Ниёзов гуфта буд, ки соли 2008 ба ҳар ҳол интихоботи раиси ҷумҳурӣ баргузор хоҳад шуд.
Дар аввал, ситораи оянда аз ба саҳна баромадан тарсе дошт, вале ӯ онро бартараф карда тавонист ва ҳанӯз дар айёми донишҷӯияш дар филми аввалини худ «Тобистон» / / нақшофаринӣ кард.
Баъд аз иштирок дар чандин филмҳои дигар дар Амрико, Мел ба ватани дуввуми худ баргашт, то бо Тина Тернер дар қисми сеюми «Макси девона» — «Дар таҳти раъд» / , 1985/ бозӣ кунад.
Дар аввал Мел мехост хабарнигор шавад, вале ҳукми тақдир дигар буд: боре хоҳараш дар рӯзномае эълони барои ташкили гурӯҳи театриеро дида, пинҳонӣ аз ӯ сурат ва маълумот дар бораи Мелро мефиристад.
Устодон дар ин ҷавон як истеъдоди худододеро диданд, вале карйераи ӯ қариб, ки сар нашуда дар соли аввали таҳсил тамом шуда буд: Мел шабҳои дароз дар майхонаву тарабхонаҳо бо дӯстони наваш менишаст ва анқариб ба истеъмоли нашъа дода мешуд.
Дар ибтидои солҳои 90-ум, Мел Гибсон ширкати кинои худаш — -ро таъсис медиҳад ва мехоҳад ки коргардонӣ низ кунад, Ӯ соли 1993 филми «Одами берӯй» / / -ро ба навор мегирад.
Ин филм хеле машҳур гардид ва чанде пас Мел боз филми дигареро бо номи «Дили ҷасур» // ба навор гирифт, ки он дар бораи муборизаи қаҳрамононаи халқи Шотландия барои истиқлолашон таҳти сарварии қаҳрамони Гибсон — Уилям Уоллес ҳикоя мекард.
Ҳарчанд ки Мел Гибсонро дар Ҳолливуд австралиягӣ гӯянд ҳам, дар асл Мел Колумсилл Ҷерард Гибсон дар Ню Йорк, дар оилаи ирландиҳои католик 3 январи соли 1956 ба дунё омадааст.
Вале Мел намехост, ки ҳамеша як намуд нақшҳоро бозӣ кунад ва дар ҷабҳаҳои гуногун ҳунари худро намоиш медод, то бинандагон боварӣ ҳосил карданд, ки ӯ ҳунарманди асил аст.
«Ман инҷоям, то ин ки ба халқи худ, ба дӯстони худ дар Амрико ва ҷаҳон хабар расонам, имрӯз 25 ноябри соли 2016, соати 22:29 сарфармондеҳи инқилоби Кубо Фидел Кастро Рус аз олам даргузашт».
Соли 1945 ба факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Ҳавана дохил гардида, соли 1950 хатм онро намуда дараҷаи бакалаври ҳуқуқ ва доктори ҳуқуқи шаҳрвандиро гирифт.
Зистшиносии молекулӣ чун соҳаи мустақили илм ибтитои солҳои 50 садаи дар натиҷаи пешрафти донишҳо оид ба сохту фаъолияти сафедаҳо ва кислотаҳои нуклеат ба вуҷуд омадааст.
Таҳқиқи муфассали макромолекулаҳо (хосиятҳои кимиёӣ ва физикавӣ, синтез, таҷзияи онҳо дар организм, вазифаи биологӣ ва ғайра) баъди муайян кардани сохти пайвастҳои гуногуни кимиёӣ, такмили усулҳои ҷудо ва тоза намудани онҳо имконпазир гашт.
Соли 1972 дар Институти физиология ва биофизикаи рустании АИ Тоҷикистон (ҳозира Институти ботаника, физиология ва биофизикаи рустаниҳо) озмоишгоҳи бистшиносии молекулии хлоропластҳо ташкил шуд.
Кормандони озмоишгоҳ оид ба биосинтези сафеда ва кислотаҳои нуклеат, ҳамчунин аҳаммияти онҳо дар шаклгирӣ ва вазифаи хлоропластҳо пажӯҳишҳои назаррас анҷом доданд.
Аз соли 1942 то соли 1948 мудири сектори таърихи Инстиути таърих, забон ва адабиёти шуъбаи тоҷикистонии АИ СССР ва дар соли 1951 аъзои ҳақиқии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидаст.
Пас аз чанде Бобоҷон Ғафуров , ки дар Маскав зиндагӣ мекард ва сарвари Пажӯҳишгоҳи ховаршиносии Фарҳангистони улуми шӯравӣ буд, худ ба шаҳри Душанбе омад ва бештар аз пештар мавриди таваҷҷуҳи мардум қарор гирифт.
Яке аз аҳли нишаст Бобоҷон Ғафуровро шодбош гуфт ва таъкид кард, ки чун Ғафуров ба унвони сарвари Тоҷикистон ва донишманди забардасте барои миллат хидматҳои бузург кардааст, бахусус пас аз чоп шудани китоби «Тоҷикон» месазад, ки ӯро падари миллат бигӯем.
Академик Бобоҷон Ғафуров муаллифи қариб 400 асару мақолаҳо оид ба таърихи халқи тоҷик ва таърихи умумиҷаҳонӣ мебошад, ки дар нашрияҳои гуногуни дунё чоп шудаанд.
Аллома Бобоҷон Ғафуров барои навиштани шоҳасари худ «Тоҷикон» миқдори зиёда аз 2000 сарчашмаҳои дохилӣ ва хориҷӣ, монография, брошюра ва мақолаҳои илмиро самаранок истифода кардааст.
Ин китоб дар баробари Шоҳномаи А. Фирдавсӣ, «Таърихи Бухоро»-и Абӯбакри Наршахӣ, «Сиёсатнома»-и Низомулмулк чун шиносномаи халқи тоҷик барои асрҳои оянда хидмат менамояд.
Ба туфайли фаъолияти илмӣ-ҷамъиятии ӯ дар байни ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ва хусусан мамлакатҳои Шарқ, муносибатҳои муътадили тиҷоратии–фарҳангӣ ба амал омаданд.
Шоири машҳури Покистон Файз Аҳмад Файз соли 1978 қабри Ғафуровро зиёрат карда чунин гуфта буд: «Ин фарзанди бузурги тоҷик дар асл фарзанди бузургтарини Машриқзамин мебошад».
Ҳамин тавр, натиҷаи асосии заҳматҳои бисёрсолаи академик Бобоҷон Ғафуров дар соҳаи илм дар он аст, ки ӯ исбот намуд, ки халқи тоҷик қадимтарин халқи Осиёи Миёна ва ориёӣ мебошад, марди оқилу хирад дар ташаккули худшиносии миллии халқи тоҷик саҳми худро гузошт.
Соли 1998 Ҳукумати вилояти Суғд Нишони ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро таъсис додааст, ки мунтазам барои саҳми арзанда дар соҳаи илму маориф ба ғолибони озмун тақдим карда мешавад.
Дар ташаккули ӯ, чун инсони комилу хоксор, ватандӯст, олими нуктасанҷ оилаи меҳнатдӱст, падараш Сангинов Ғафур деҳқон ва коргари роҳи оҳан ва хусусан модари маърифатпарвари ӯ шоира Розия Озод таъсири мусбӣ расонидаанд.
Давраи ҷавонии ӯ дар вазъияте мегузашт, ки ҷараёни сиёсӣ-иртиҷоии туркпарастон вуҷуд доштани халқи тоҷикро инкор карда, Осиёи Миёнаро ба империяи «Туркияи бузург» пайваст карданӣ буданд.
Бо ташаббуси бевоситаи шогирди Бобоҷон Ғафуров профессор Ҳабибулло Холҷӯраев соли 1998 дар Ғафуров вилояти Суғд Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров таъсис дода шудааст.
Дар назди осорхона зери сарварии Ҳабибулло Холҷӯраев Маркази илмии "Ғафуровшиносӣ" амал карда истодааст, ки доир ба мероси илмии академик Бобоҷон Ғафуров ва дигар масъалаҳои таърих тадқиқотҳои илмӣ мебарад.
Ҳанӯз дар солҳои 30-юми асри , ӯ ба омӯхтани таърихи халқи тоҷик шурӯъ намуда, соли 1941 дар мавзӯъи «Таърихи тариқати исмоилия аз ибтидои асри то ҷанги якуми ҷаҳон» рисолаи номзадӣ ва 25 феврали соли 1952 рисолаи докториро дар мавзӯъи «Таърихи халқи тоҷик» аз Муассисаи Таърихи Фарҳангистони Улуми Иттиҳоди Шӯравӣ ба даст овард.
Бобоҷон Ғафуров — каҳрамони Тоҷикистон, арбоби сиёсию давлатӣ, муаррихи барҷаста, шарқшиноси машҳури тоҷик, доктори илми таърих, профессор, узви пайвастаи АИ Тоҷикистон , узви пайвастаи АИ Иттиҳоди Шӯравӣ , Ходими хизматнишондодаи илми Ҷумҳурии Тоҷикистон .
Устод Бобоҷон Ғафуров - 12 июли соли 1977 дар шаҳри Москва даргузашт, оромгоҳи устод бо қарори Ҳукумати ҶШС Тоҷикистон дар саҳни боғи ба номи С. Айнӣ дар шаҳри Душанбе муқарар шуда буд.
Рича соли 1996 аз бемории варами мағзи сар аз дунё мегузарад ва волидони ӯ кӯшиш мекунанд то сарпарастии кӯдакро ба худ гиранд ва Санҷайро аз сарпарастӣ маҳрум кунанд.
Вале боз чанде пас бахт аз ӯ рӯй тофт. Ҳангоми наворгирии филми “Қасос” дар Маврикий Санҷайро барои ғайриқонунӣ нигоҳ доштани аслиҳа айбдор донистанд ва чун тайёраи онҳо ба Ҳиндустон фуруд омад, ӯро ҳабс карданд.
Филми "Рокки”-ро махсус барои ӯ таҳия карданд ва аз он умедҳои калон доштанд. Вале вақте ки филм дар байни тамошобинон шуҳрат пайдо накард ва ҳама донистанд, ки нигоҳи хоболудонаи Санҷай аз истеъмоли маводи мухаддар аст, дар ҷодаи синамо роҳ ба ӯ баста шуд. Дар ҷои ӯ дӯсти беҳтаринаш ва оянда шавҳари хоҳараш Гаурав Кумар бо филми "Ривояти ишқӣ” омад.
Сайёҳонро бештар табиати зебо, имконияти васеи ба варзиши лижаронӣ машғул шудан, чашмаҳои гарми табобатӣ ва минералӣ, тиҷорати аз ҳамаи намудҳои андоз озод ба худ ҷалб кардааст.
Рӯҳ ҷисм надорад, шакли берунаи тан ҳам рӯҳ нест, рӯҳ энтелехией- шакли дохили ҷисми зинда буда, аз он ҷудо зиста наметавонад Арасту ин ҷо зидди ақидаи Пифагору Афлотун андеша ронда, аз як ҷисм ба ҷисми дигар интиқол ёфтани рӯҳро рад менамояд.
Ҳамчун сиёсатшинос Арасту гуфтааст, ки арбоби давлатӣ бояд интизор нашавад, ки кай шароити мусоиди давлатронӣ пайдо мегардад, балки баҳри тавлид ёфтани чунин муҳит кӯшиш намояд.
Дуруст аст, ки ба ӯ ҳамчун ба аҷнабӣ кушодани мактабро дар як гӯшаи берун аз шаҳр, дар ҷануби сарҳади Афина, дар Ликей, дар бинои гимназияи афинӣ иҷозат доданд.
Арасту таъкид мекард, ки баъди панҷоҳсолагӣ нерӯи ақлӣ суст мешавад ва ин давраест, ки бояд ба дарави он чи ки то ин вақт коштй шурӯъ намой Қисми зиёди асарҳояшро Арасту дар сездаҳ соли охири ҳаёт навиштааст.
Арасту , (384 то мелод, шаҳри Стагири Фракия 322 то мелод Халқидаи Эвбея), муҳақиқ ва мутафаккир , мунаққиди адабӣ, риёзидон, аллома, нависанда, файласуф, ситорашинос, олими Юнони Қадим.
Дар эҷоди мусиқӣ барои мактаббачагон , ба томактабӣ-инкишофи қувваи ҳофиза, сину сол, тараққии маданият, дараҷаи заковат, ақл, фаросати кӯдакону наврасон ба эътибор гирифта мешавад.
Дар байни композиторони Ғарб К. Орф бо эҷодиёташ ва фаъолияти педагогиаш дар соҳаи мусиқии бачогона фарқ карда меистад, ӯ муаллифи маҷмӯаи 5-ҷилдаи «Мусиқӣ барои бачагон» ва маҷмӯаи «Мусиқӣ барои ҷавонон» .
Дар ин самт, балети «Шелкуншик»-и Чайковский, силсилаи сурудҳои «Бачагона»-и Мусоргсий, силсилаи фотепианӣ «Саҳнаҳои бачагона»-и Шуман, силсилаи фортепианӣ иборат аз 12 пиеса бо номи «Бозиҳои бачагона» -и Бизе, маҷмӯаи фортепианӣ «Гӯшаи бачагон»-и Дебюссӣ мисол шуда метавонанд.
Китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимии зиёде барои тарбияи насли наврас навишта шудаанд: «Диктантҳои мусиқӣ», «Солфеҷо», «Назарияи ибтидоии мусиқӣ»-и Ҷ.
Жанри мусиқии бачогона дар санъати мусиқии муосири тоҷик, дар эҷодиёти композиторони Тоҷикистон низ мавқеи босазо дорад, ки Оратория барои хори бачагона, яккахон ва оркестри симфонӣ ва «Наврӯзи Душанбе» барои хори бачагонаи Хайрулло Абдуллоев, «Гурба ва муш» – сюита барои оркестри калони симфонӣ ва ровӣ ва «Мо бачагони хушбахтем» – кантата барои хори бачагона ва оркестр -и Миратулло Атоев, «Албом барои Зӯҳра» , «Дили ман» барои хори бачагона ва «Чор суруди бачагона» барои овоз, хори бачагона ва оркестри эстрадӣ -и Ф. Баҳор, «Хонаи Заргӯшбибӣ» –операи бачагона ва «Лаклак» – силсилаи сурудҳои бачагона -и Д. Дӯстмуҳаммадов, «Албоми бачагона» барои фортепиано -и Л. Латифзода, силсилаи хорҳои бачагона -и А. Ленский, «Албоми бачагона» барои фортепиано -и Я.
Гёте дар тамоми даврони ҳаёти адабию илмиаш бо фарҳанги сарзаминҳои бегона сарукор дошт ва ғолибан бардоштҳои худро аз онҳо дар қолиби назм месуруд ва ё мавриди пажӯҳиш қарор медод.
Гёте аз достонҳои «Ҳазору як шаб», сафарномаҳои гуногун ба машриқзамин иттилоъ дошт, намоишномаи «Муҳаммад»-и Волтерро ба олмонӣ тарҷума карду худ низ бо ҳамин ном намоишномаеро тарҳрезӣ намуд ва дар мулоқот бо Наполеон ба тафсил аз он сухан меронад.
Барои мукаммал фаро гирифтани забонҳои арабию форсӣ кӯшид ва аз дастнавиштҳояш («Бисмиллоҳи-р-раҳмони-р-раҳим» ва сураи 114-уми «Қуръон» ба хатти зебои арабӣ) пайдост, ки дар ин ҷода муваффақ ҳам шудааст.
Гёте ҳамчунин бо ойини бостонии ҳинду низ ошно шуд; пас аз ошноӣ маҷзуби афсонаҳои «Рамаяна» ва қаҳрамонҳои он Рамаву Сито гардид ва саранҷом намоишномае бар пояи ин ҳамосаи ҳиндӣ навишт.
Дар 42-солагӣ, дар айни авҷи шуҳраташ дар Олмону Аврупо, ба адабиёти форсӣ ошно гашт ва нахустин асаре, ки ӯро ба форсӣ пайванд дод, «Гулистон»-и Саъдӣ буд, ки онро танҳо ба унвони намунае аз адабу ҳикмати Шарқ хонд ва писандид.
Ин ду асар Гёте-ро ба адабиёти форсӣ-тоҷикӣ бештар мутаваҷҷеҳ сохтанд ва аз инҳо низ дар сурудани ашъораш баҳраҳо бурд; ҳамчунин ба ирфони машриқзамин, осори Анварию Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ ошно шуд.
Дар он давра хастагию ошуфтагию нобасомонӣ домангири Аврупо буд; ин ба рӯҳияи Гёте низ беасар намонд ва ӯ барои раҳоӣ аз ин парешонӣ ба суроғи Шарқу ҳикмати рӯҳафзои он рафт.
Мутолиаи осори Ҳофиз рӯҳи тозае бар вуҷуди ӯ дамонд ва чунонки навишт: «Ногаҳон бо атри осмонии Шарқу насими рӯҳпарвари абадият ошно шудам, ки аз даштҳову биёбонҳои эронӣ мевазид…».
Гёте, он гуна ки худ иқрор кардааст, ҳар ғазали Ҳофизро то даҳ бор мехонд, то он ҳад, ки фаротар аз вожаҳо, истиороти Ҳофизро мефаҳмид ва мафтуни шевоии баёну андешаи Ҳофиз шуда буд.
Шоир баъдтар ба «Девони ғарбӣ-шарқӣ» бахши мансури «Ёддоштҳову мақолот баҳри дарки беҳтари девон»-ро илова намуд, ки ҳамроҳ бо девон соли 1828 чоп шуд.
Дар бахши ёддоштҳову мақолоти девон Гёте мегӯяд: «Ҳофизо, орзу дорам… нахуст ба маънӣ андешаму он гоҳ пироҳани алфози зебо бар он бипӯшонам…, то шеъре чун ту, эй шоири шоирони ҷаҳон, суруда бошам!…».
Дар лирикаи ӯ «Марсияҳои Рим» , дар драматургияаш — «Ифигения дар Таврида» , «Торквато Тассо» , дар насри ӯ — «Романи тарбиявӣ»-и «Солҳои шогирдии Вилҳелм Мейстер» ба тобиш даромаданд, ки дар онҳо масири бозгашти як адиби ҷавони аз хаёлпарастиҳо башӯромада, ба сӯи фаъолиятҳои ба нафъи мардум ба назар мерасад.
Дар мақолаи «Винкелман» Гёте бори дигар талаботи эстетикии хешро, ки аз реша бо пантеизм ва зебопарастии ӯ ба антиқият бармегарданд, ташреҳ намуда, мухолифаташро бо романтикҳо таъкид кард.
Гёте солҳои охири зиндагӣ ба навиштани осори мансури тарҷумаиҳолӣ саргарм шуд («Назм ва ҳақиқат. Аз зиндагии ман», 1811-14; «Саёҳати Итолиё», 1816-17) ва ба иншои романи «Солҳои саргардонии Вилҳелм Майстер» пардохт.
Дар соли 1831 таълифи бахши дуввуми умдатарин асари хеш — намоишномаи манзуми «Фауст»-ро ба поён расонд ва дар он афкори баландашро дар боби роҳҳои мақсуди инсоният ҷамъбаст карда, таъсири фарҳангу эътиқодро бар ақлу қудрати созандагии инсон бозтоб намуд.
Ду бахши ин асари шарҳиҳолӣ ба сабаби омилҳои дохилие, ки айёми навиштани онҳо рух додааст, байни худ комилан шабоҳате надоранд; бахши нахуст бо сабки романтикӣ ва дуввумӣ бо сабки классикист.
Қаҳрамони аслии ин асар — Фауст, монанди худи Гёте барои ноил шудан ба камоли мақсуд талош мекунад, вале умдатан таслими бадӣ мешавад, ҳарчанд ки ҳаргиз дилбастаи он нест ва эътиқоди худро ба хубию ростӣ аз даст намедиҳад.
Мутарҷими тоҷик Шералӣ Раҳим соли 1996 асари Гёте «Нокомиҳои Вертери ҷавон» ва қисмате аз бахши "Ёддоштҳо ва мақолот баҳри фаҳми беҳтари «Девони ғарбӣ-шарқӣ»-ро таҳти унвони "Шарҳе ба «Девони ғарбӣ-шарқӣ» аз олмонӣ ба тоҷикӣ баргардону чоп кард.
Маҷмӯаи "Аз «Девони ғарбӣ-шарқӣ»-и Гёте бо се забон — тоҷикӣ, русӣ ва олмонӣ) бо пешгуфтор ва таҳияи профессор Матлубаи Мирзоюнус соли 2007 дар ш.
Матни комили «Девони ғарбӣ-шарқӣ» ҳамроҳ бо бахши ёддоштҳо ва мақолот баҳри дарки беҳтари он, инчунин замимаҳои муҳим — ҳамаи ашъори то ин дам ба тоҷикӣ тарҷумашудаи Гёте, мақолаҳо дар хусуси «Девони ғарбӣ-шарқӣ», мусоҳиба бо мутарҷими китоб аз олмонӣ ба форсӣ соли 2011 ба кӯшиши Ш.
Гёте шоири ҷаҳони ғарб — Аврупо буд, бо вуҷуди дар таъсири адабиёти форс-тоҷик, адабиёти Шарқ эҷод кардан ба ашъори «Девон» образҳои ғарбӣ, андешаронии ғарбиро низ ҷой додааст.
Як далели таваҷҷуҳи Гёте ба адабиёти форс-тоҷик ба мисли анъанаҳои дар ин адабиёт ва эҷодиёти намояндагони он маъмул «Девон» ном ниҳодани асараш мебошад; дуввум, ӯ кӯшидааст шеърҳояш ба мисли Ҳофиз ғазал бошанд .
Севвум, Гёте аз унвонҳои дар девони Ҳофиз овардашуда истифода бурда, шеърҳояшро зери унвонҳои «Муғаннинома», «Ҳофизнома», «Ишқнома», «Тафкирнома», «Ранҷнома», «Ҳикматнома», «Темурнома», «Зулайхонома», «Соқинома», «Масалнома», «Порсинома», «Хулднома» овардааст.
Ҳофиз барои Гёте, «рӯҳе тоза», «дунёе тоза» ва «шӯру шавқе тоза» ба армуғон овард, барои он ки ӯро бо фазои воқеан пур аз ҳикмати Шарқ, бо зебоии фалсафа ва завқу андешаи Эрон ошно кард.
Дар хонадони сарватманди соҳибмаърифат ба дунё омада, таҳсилоти ибтидоиро дар назди устодони хусусӣ ба поён расонд; аз онҳо забонҳои юнонӣ, лотинӣ, итолиёӣ, англисӣ, яҳудӣ ва фаронсавиро аз худ карда, асрори мусиқию рассомиро омӯхт.