polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Сипас маҷмӯаҳои ашъораш «Ситораи рӯз» , «Лолаи оташ» , «Сарнавишт» , «Меҳроб» , «Ҳафтранг» , «Садои хомӯшӣ» , «Ситораборон» , «Чилчароғ» , «Ширмаҳтоб» , «Ширинкома» , «Шилшила» , «Дида ба дида» интишор ёфтаанд.
Соли 2004 маҷмӯаи ашъораш «Сояи танҳоӣ» дар Ҷумҳурии Исломии Эрон, 2011 «То боздид, эй офтоб!» дар Тоҷикистон бо ҳуруфи ниёкон аз чоп баромадаанд.
Ҳамчунин намунаҳое аз шеърҳои ӯ дар баёзҳои эронии «Хуршедҳои гумшуда», «Боғи бисёрдарахт», «Эрон дар шеъри муосири тоҷик» ва маҷаллаҳои эронии «Кайҳони фарҳангӣ», «Симурғ», «Шеър», «Оянда», «Бухоро», «Рӯдакӣ», «Оинаи зиндагӣ» ва ғ.
Соли 1988 барои китоби «Сарнавишт» сазовори Ҷоизаи комсомоли Тоҷикистон, соли 1993 барои китоби «Меҳроб» шоистаи Ҷоизаи адабии ба номи Мирзо Турсунзода, соли 2000 барои силсилаи дубайтиҳои «Хирмани моҳ» арзандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ ва соли 2003 шарафёби унвони Шоири халқии Тоҷикистон гардидааст.
Як силсила шеърҳои шоир ба забонҳои русӣ,инглисӣ, олмонӣ, арабӣ, туркӣ, украинӣ, булғорӣ, арманӣ, аварӣ, латишӣ, ӯзбекӣ, қазоқӣ, қирғизӣ ва ғ.
Чанде мухбири рӯзномаи «Маориф ва маданият» , коргузори Дафтари тарғиби адабиёти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон , мудири шуъба ва муовини сармуҳаррири ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» , мушовири назми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон будааст.
Аз соли 2002 то имрӯз котиби масъули Кумитаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъмории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви Садорат ва Раёсати Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.
Раҳмат Назрӣ — шоир, Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон , Шоири халқии Тоҷикистон , Дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ
Аз соли 1987 и Радиои Тоҷикистон, солҳои 1996-2008 хабарнигор, шореҳи сиёсӣ, мудири шуъба ва муовини аввали сармуҳаррири «Садои мардум», соли 2007 сармуҳаррири нашрияи «Набзи Тоҷикматлубот» будааст.
Маҳсули фаъолияти рӯзноманигории ӯ дар китобҳои «Судя», «Устод», «Фурӯғи субҳ», «Хотираҳои сабзи падар», «Зиндагиномаи Эшони Домулло Ҳабиб», «Хирад» ва ғ.
Дарвешалии Чангӣ (с. тав. 1542-43, Миёнколот, с.ваф. 1649 Бухоро, Дарвешалии Чангии Хоқонӣ писари Мирзоалии Чангӣ ибни Абдуалӣ ибни Муҳаммад Муъмини Қонунӣ ё худ Амир Қосими Қонунӣ ибни Хоҷа Абдулло ибни Хоҷа-муҳаммади Марворид, машҳур ба Дарвешалии Чангӣ) — сароянда, навозанда, шоир ва мусиқишиноси машҳури тоҷик, зодаи Миёнколоти Бухорост.
Фаъолияти омӯзишии Дарвешалии Чангӣ Дар мактаби эҷодию иҷроӣ, таҳқиқии Самарқанд сурат гирифта, шеъру мусиқӣ, овозхонӣ, сознавозиро аз устодони мусиқӣ Алидӯсти Нойӣ, Устод Алиакбар Ҷаъфари Қонунии Самарқандӣ, Устод Абдусаттори Қонунии Самарқандӣ, Устод Арабнавои Қобузии Самарқандӣ, Мавлоно Ҳасани Кавкабии Самарқандӣ, Устод Ҳусайни Удии Самарқандӣ, Амир Фатҳии Тошкандӣ, Устод Дарвеши Қонунӣ ва дигарон андӯхтааст.
Ӯ бо доираҳои адабию ҳунарии Самарқанду Бухоро, Марв, Тошканд, Ҳироту Балх аз овони ҷавонӣ иртибот дошта, аз онҳо паҳлӯҳои гуногуни эҷодиёти бадеии гузаштаю муосири Мовароуннаҳру Хуросон, Эрону Ҳиндро фаро мегирад.
Дар санъати мусиқӣ ба дастовардҳои ҳунарӣ комёб шуда, дере нагузаш-та ӯ ба сифати мутриб ба дарбори ҳокимони Шайбонию , Аштархонӣ даъват мешавад ва муддати тӯлонӣ дар Абдуллохони Шайбонӣ, Имомқулихони Аштархонӣ будааст.
дар доираҳои адабию ҳунарии замони шайбонию аштархонӣ бо устодони адабиёту таърих, ҳунарҳои бадеӣ аз наздик шинос шуда, роҷеъ ба масоили афкори адабию ҳунарии дирӯзу замонааш, мактаб, равияҳои эҷодию иҷроии шеъру мусиқӣ махсусан ҳавзаҳои ҳунарии Бухорою Самарқанд, Марв, Ҳирот, Балх, Хоразм, Машҳаду Табриз, Шерозу Исфа-ҳон, Ҳинд ва ғ.
Ӯ дар ҳамкории эҷодӣ бо устодаш Фатҳии Тошкандӣ ва дигарон дар вусъати жанру шаклҳои мусиқӣ, идомати суннати эҷодию иҷроии мусиқӣ, тарбия ва камолоти насли нави ромишгарони замонааш, ки муддати тӯлонӣ сарварии ромиш-сарои шайбонию аштархониро ба уҳда дошт, мусоидат намудааст.
Дарвешалии Чангӣ чун мусиқидон, оҳангсоз ва навозандаи бомаҳорату донишандахта дар жанру шаклҳои шеърию мусиқии «амал», «савт», «нақш», «тарона», «пешрав», «кор», «навбат», «рехта», «саҷъ» ва ғ.
Зимни ин дар пешрафти шаклу анвои шеърии замонааш саҳми босазо гу-зошта, чун суханвар дар тарбияи насли нав шоирон-ромишгарон, ромишгарон-шоирон, мусиқидонон доираҳои дарборӣ ва берун аз он ҳам нақши хоса гузошта аст.
Дарвешалии Чангӣ дар пешрафти тафакури илмии мусиқӣ ҳам саҳми бузург дошта, дар асараш «Туҳфату-с-сурур» на фақат назари таҳлилии мусиқии замонааш, инчунин афкори мусиқии дирӯз бар пояи манобеи хаттии муътамад ба ҳаёти мусиқии садаҳои - ворид намуда, дар ҷараёни таҳқиқ ба натиҷагириҳои тоза дастёб шудааст.
Дарвешалии Чангӣ дар соҳаҳои гуногуни фарҳанги замонааш даст дошт ва асари барҷастааш «Тӯҳфат-ус-сурур» аз муҳимтарин манобеи хатти доир ба ҳаёти мадании садаҳои - Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон ва Ҳинд аст.
Дар матбуоти даврӣ беш аз 200 мақола ба табъ расонда, мураттиби кутуби «Имоми Аъзам» , «Ифтихори халқ ва қаҳрамони миллат» , «Ҳисори Шодмон» , «Шеърдонӣ ҳунар аст» ва ғ.
Солҳои 1967—1972 донишҷӯи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин буда, баъди хатми он фаъолияти меҳнатиро ба ҳайси муаллими забону адабиёти мактаби миёнаи 52 ноҳия оғоз намудааст.
Ҳоло ба ҳайси мушовири раиси ноҳия фаъолият мебарад ва сармуҳарририи маҷаллаи «Ҳисори зарнисор» ва сарварии гурӯҳи кории «Донишномаи Ҳисор»-ро бар уҳда дорад.
Аз овони мактабхонӣ ба навиштани хабару мақола пардохтааст, ки чанде аз онҳо дар рӯзномаҳои «Ҳақиқати Ленинобод», «Комсомоли Тоҷикистон» ва «Пионери Тоҷикистон» интишор ёфтаанд.
Дар баробари фаъолияти рӯзноманигорӣ, ба эҷоди бадеӣ машғул шуда, то ин дам ҳашт гулчини ҳикояҳояш аз чоп баромадааст, ки «Ҳақиқат» , «Таронаи баҳор» , «Мурад камбағалӣ!» , «Савти Хиромон» , «Дурбин» ва «Эъҷоз» аз он ҷумлаанд.
Ҳамчунин, муаллифи қиссаҳои «Эъҷоз» «Маҳбуби дилҳо» , «Раис» ва «Инсони бануру имон» мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои мақоми инсон дар ҷомеа, ишқу муҳаббати поки ҷавонӣ, саховату ухувват ва дигар ҷанбаҳои ахлоқи ҳамидаи инсонӣ мавриди тасвиру таҳқиқи бадеӣ қарор гирифтаанд.
Аз ҷумла, муддате муҳаррири Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик ва нашриёти «Маориф», мудири шуъбаи рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», корманди рӯзномаи «Паёми Душанбе», мухбири АМИТ «Ховар», ходими адабии маҷаллаи «Тоҷикистон», солҳои 1992-1995 корманди масъули Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 1995-1997 ёвари вазири кишоварзии ҷумҳурӣ, аз соли 1997, то нафақа баромаданаш корманди масъули Дастгоҳи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон будааст.
Нахустин ҳикояҳояш ҳанӯз аз овони донишҷӯӣ дар рӯзномаву ҳафтаномаҳои «Комсомоли Тоҷикистон», «Адабиёт ва санъат», «Паёми Душанбе» ба табъ расидаанд.
То имрӯз маҷмӯаи ҳикояву қиссаҳояш «Арзи дил» , «Қалами шинос» , «Духтари кӯҳистон» , «Сояи ишқ» , «Кафан киса надорад» ,«Пули Сирот» , "Дили модар" , "Ишки зистан" интишор ёфтаанд.
Эссеву мақолаҳои ӯ дар хусуси зиндагии ибратомӯз ва фаъолияти пурсамари чеҳраҳои мондагори илму фарҳангу адаби тоҷик, монанди Устод Айнӣ, ҳунарпешаи номӣ Ҳошим Гадо, олими маъруф Ҳамид Мансуров,нависандагони машҳур Фазлиддин Муҳаммадиев, Пӯлод Толис, Мутеулло Наҷмиддинов,Саттор Турсун, Абдулҳамид Самад, Муаззама ва диг.
Соли 2011 ҳикояи ӯ «Човандоз», ки дар мавзӯи муҳоҷирати меҳнатӣ нигошта шудааст, барандаи дипломи нахустин Озмуни байналхалқӣ гардид, ки Иттифоқи журналистони Русия таҳти унвони «Искусство жить вместе» эълон карда буд.
Сипас мухбири ҳафтаномаи «Сухан», котиби масъули ҳафтаномаи «Саховат», мудири шуъбаи ҳафтаномаи «Тоҷикистон», сармуҳаррири ҳафтаномаи «Зан ва мард», «Чархи гардун», «Вечерний Душанбе» ва мудири шуъбаи насри Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон будааст.
Номи ин деҳа дар катибаҳои маъруфи суғдӣ, ки солҳои сиюми асри гузашта ҳангоми ковишҳои бостоншиносӣ аз қалъаи Муғ ба даст омадаанд, дар ду шакл — Вешаб ва Вешак ба мушоҳида расида, ба фаровонии обу гиёҳ дар ин мавзеи файзбори кӯҳистон далолат мекунад.
Ҳусейнзода донишмандест, ки баробари навсозиҳои сиёсӣ-иҷтимоӣ ва фарҳангии Тоҷикистони навин бурдборона бо заҳамоти зиёди худомӯзӣ роҳи камолотро паймудааст.
Ҳусейнзода аз рӯзҳои аввали фаъолияти илмии худ то ба охир дар таҳқиқи адабиётшиносӣ ва нақди адабӣ бо азму иродаи росих ва эътиқоди улвӣ нисбат ба адабиёти миллии тоҷик фидокорона заҳмат кашидааст.
Шахсияти ӯ ва фаъолияти илмию омӯзгориаш мудом барои шогирдону ҳампешагон намунаи олии шарофатмандӣ, росткорӣ, покӣ, некбинӣ, ҷасорати илмӣ ва муборизаву талоши содиқона ҷиҳати таҳқиқу ҳифзи адабиёту фарҳанги миллии тоҷик будааст.
Аввалин мақолаву тақризҳои адабӣ ва танқидии донишманди мазкур аз қабили “Мубориза дар ҷабҳаи адабиёти тоҷик” , “Ба сӯйи ғалабаҳои нав” , “Лоҳутӣ ва методи эҷодии ӯ” , “Адабиёти шӯроӣ, ба пеш!” , “Дар роҳи санъати бузурги сотсиализм” ва ғайра, ки солҳои 20-30-и асри гузашта таълиф шудаанд, гарчи бештар хусусиёти тарғиботию маърифатӣ доштанд, бо асосҳои мустаҳками методологии худ фарқ мекарданд.
Ба ҳамин сабаб аст, ки ӯ дар соли 1936 бори аввал ба забони тоҷикӣ китоби “Назарияи адабиёт”-ро таълиф кард ва он ба ҳуруфи лотинӣ дар Тошканд ба чоп расида буд .
Ҳусейнзода медид, ки дар солҳои 30-юм дар ҳаёти адабӣ пиромуни масъалаҳои гуногуни адабиёт, аз ҷумла муносибат ба мероси гузашта, фаъолияти адибони алоҳидаи гузаштаву онрӯза ва асарҳои онҳо муборизаҳои шадиди мафкуравӣ мерафт.
Ӯ ҳамчун адабиётшиноси огоҳ диққати ҳамагонро ба масъалаҳои назарӣ, амсоли принсипҳою ҷараёнҳои эҷодӣ, вуқӯъгӯӣ, образнокӣ, тасвирҳои бадеӣ, усули маърифати осори адабӣ ва ғайра ҷалб мекард.
Ӯ тайи ин солҳо як силсила мақолаҳои пажӯҳишию танқидии амиқ роҷеъ ба масъалаҳои гуногуни адабиёти классикӣ ва муосири тоҷик аз қабили “Дар бораи баъзе камбудиҳои насри имрӯзаи мо” , “Дар бораи баъзе лаҳзаҳои асосии таърихи адабиёти тоҷик” , “Адабиёти советии тоҷик дар давраи баъди ҷанг” , “Доир ба масъалаҳои тараққиёти насри бадеии муосири тоҷик” , “С.Айнӣ ва баъзе масъалаҳои адабиёти советии тоҷик” , “Масъалаҳои танқиди адаби дар адабиёти тоҷик” ва ғайраро иншо карда, ки онҳо бидуни шак дар таърихи адабиётшиносӣ ва танқиди адабии тоҷик мақоми шоён доранд.
Муаллиф дар ҳамин гуна мақолаҳояш гиреҳҳои муҳимми адабӣ аз қабили раванди инкишофи адабиёти тоҷик дар гузашта, даврабандии адабиёти тоҷик, робитаҳои эҷодии адибони аҳди классикӣ ва муосири тоҷик бо адибони халқҳои дигарро ба миён мегузорад.
Ҳамчунин дар баъзеи онҳо роҷеъ ба ҳолати ҳамонрӯзаи нақди адабӣ ва роҳҳои бартараф кардани камбудиҳои ҷойдошта дар он, мулоҳизаҳои тозаи танқидӣ ва пешниҳодҳои муҳаққиқ ифода ёфтаанд.
Дар соли 1953 АИ Тоҷикистон муҳтавои китоби дарсиашро таҳти унвони “Адабиёти тоҷик дар асрҳои -” ҳамчун диссертатсия қабул намуда, аз Комиссияи Олии Аттестатсионии ИҶШС хоҳиш кардааст, ки ба ӯ дараҷаи илмии номзади илми филологияро бидиҳад ва он амалӣ шудааст.
Гуфтани он ҳам баҷост, ки дар соли 1956 китоби якуми «Очеркҳои таърихи адабиёти шӯравии тоҷик» ва соли 1957 китоби дуюми ҳамин асар ба забони тоҷикӣ ва баъдан ба забони русӣ чоп шуданд.
Узви ҳайати омодагии чоп буд ва таълифи муқаддима ва қисмати асосии боби адабиёти тоҷик дар давраи Ҷанги Бузурги Ватанӣ ва фасли «Адабиёти шӯравии тоҷик дар давраи баъди ҷанг» ба қалами ӯ тааллуқ доранд.
Дар ин давра ӯ мақолаҳои ниҳоят ҷиддию илман асосноки адабпажӯҳиро ба майдон овард, ки масъалаҳои таърихи адабиёти гузашта ва раванди адабии даврони муосирро фаро мегирифтанд.
Онҳо масъалаҳои мубрами адабиёти форсӣ-тоҷикиро аз Рӯдакию Фирдавсӣ, Ибни Сино, Камоли Хуҷандӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ то Айнию Лоҳутӣ, Турсунзода ва соири адибони мозию муосирро фаро гирифтаанд.
Ҳадафнокӣ, мӯҷазбаёнӣ, самимияти баланд, тафаккури амиқу пурпаҳно ва дар айни замон ифодаи равшани матолиб, инчунин парвози хаёли шоирона бар ҳикмати осори бадеӣ аз вижагиҳои умдаи услуби таҳқиқ ва баёни ӯ буданд.
Азбаски огоҳии мавсуф дар қиёс бо муҳаққиқони насли калонсоли мо аз низоми афкори назарӣ ва адабию эстетикии салаф бештар буд, дар баробари ба эҷодиёти шоиру нависандогони муосир назари яклухт андохта тавонистан, пеш аз ҳама, ба ҷанбаҳои ҳунарии осори онҳо диққат медод, дар сурате ки дигарон, маъмулан, ба баррасии мавзӯи асари бадеӣ нақли мазмун, таҳлили образҳои мусбату манфии он ва дараҷаи ҳушёрии синфии худи эҷодкор бештар саргарм мешуданд.
Барои солимгардонии нақди адабии тоҷик як силсила мақолаҳо, аз қабили “Дар бораи муҳимтарин масъалаҳои танқиди адабӣ”, “Танқиди адабӣ ва ҳаёт”, “Танқиди адабӣ ва адабиётшиносӣ бояд беҳтарин фикру андешаҳоро ифода кунад”, “Дар ҷустуҷӯи маҳорат” ва ғайраро таълиф намуд.
Ӯ асолати асари бадеиро дар пайванди мустаҳками тафаккуру образ медид ва кӯшиш мекард, ки таваҷҷуҳи адибону мунаққидонро ба ҳамин вижагии халлоқияти ҳунарӣ ҷалб намояд.
Мақолаҳои ӯ “Шеъри классикӣ ва масъалаи шеъри нав”, “Сайри таҳаввул ва такомули адабиёти форсу тоҷик”, “Шеъру шоирӣ аз назари Ҷомӣ”, “Андешаи Ҳофиз”, “Гуфтор аз ганҷинаи аллома Абӯрайҳони Берунӣ” ва ғайра фарогири масоили назариёти адабӣ буда, нозуктарин ҷанбаҳои қавоиди расми шоирӣ, тарафҳои дохилию моҳияти шеърро бармало месозанд ва чунин бархурд бо падидаҳои адабӣ бар қудрати тавонои диди муаллиф, фаросати суханшиносӣ ва фикри таҳлилии ӯ далолат мекунанд.
Аз рисолаҳои алоҳидааш «Сухансарои Панҷруд» , «Ҷалол Икромӣ» , «Мақоми Ибни Сино дар шеъру адаби тоҷик» ба таҳқиқу таҳлили симоҳои бузурги адабию фарҳангӣ ва фаъолияти эҷодии онҳо бахшида шудаанд.
Ӯ дар асару мақолаҳои таҳқиқиаш ва ҳамчунин дарсҳои таърихи адабиёт роҷеъ ба чеҳраҳои адабии гузашта ҳамеша аз мавқеъи мабдаи инсонсолорӣ ва маърифати миллӣ бархурд мекард.
Бинобар ҳамин Рӯдакиро «Одами шоирон», Фирдавсиро «адлу додхоҳ ва зиндакунандаи забони порсии дарӣ» меномид, Носири Хусравро «шоиру нависандаи башардӯст, инсони ҳақиқатҷӯ, донишманди мутафаккир ва дар ақида устувор», Умари Хайёмро «донои доноён», Ҷалолуддини Балхиро «авҷи парвози рӯҳ ва камоли андеша» ба қалам медод ва ба забон меовард.
Нашри оммавии девони Камолро ӯ бо ҳамкории Н.Қаҳҳорова ва С.Асадуллоев дар ду ҷилд, мутаносибан дар солҳои 1983 ва 1985 ба иҷро расонид, ки қариб ҳамаи ашъори ин шоирро дар бар дошт.
Аз осори Ибни Сино ё мансуби ӯ китобҳои «Авҷи зуҳал» (ашъори арабӣ ва форсии Ибни Сино бо ҳуруфи асл, ашъори форсии мансуб ба Ибни Сино ба кириллӣ ва қисман бо тарҷума ба забони русӣ) ва «Пирӯзинома» бо саъйи Ш.
Китоби «Фанни шеър» ҳовии «Фанни шеър»- и Арасту , «Рисола дар бораи қонунҳои санъати шеърӣ»- и Форобӣ, «Дар бораи санъати шеър»- и Ибни Сино, «Китоби шеър»- и Ибни Рушд, «Дар ҳадди шеър ва таҳаққуқи он»- и Насируддини Тӯсӣ низ бо эҳтимоми Ш.
Маълумоти миёнаи нопурраро дар Хӯқанд ва маълумоти миёнаи касбии омӯзгориро Омӯзишгоҳи омӯзгории Боку ва маълумоти олии касбиро дар Тошканд соли 1931 факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна фаро гирифтаааст ва муддате дар ин даргоҳи дониш дарс гуфтааст.
Аммо, баъдан, дар ҷараёни кор дар муассисаҳои илмӣ ва макотиби олии Узбекистон ва Тоҷикистон ба забонҳои гуногун аз роҳи мутолиаи мустақилона донишҳои касбии худро такмил намудааст.
Соли 1940 ба Душанбе омада, ба ҳайси устоди Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе то соли 1947, мудири кафедраи забон ва адабиёти тоҷики донишкадаи мазкур ва ҳамзамон ходими илмии шуъбаи тоҷикистонии АИ Иттиҳоди Шӯравӣ кор кардааст.
Солҳои 1947-1948 директори Пахӯҳишгоҳи забон, адабиёт, таърих ва бостоншиносии бунёди тоҷикистонии АИ Иттиҳоди Шӯравӣ, пас аз он то соли 1958 мудири сектори адабиёти Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти тоҷики Академияи илмҳои Тоҷикистон буд.
Академияи меъморӣ ва сохтмони Ҷумҳурии Тоҷикистон 21 феврали 1995 барои мусоидат намудан ба фаъолияти иттиҳоди олимон ва мутахассисони фаъоли ҶТ дар соҳаи меъморӣ, шаҳрсозӣ, бинокорӣ ва истеҳсолот, кормандони эҷодии санъати ороиши амалӣ ва монументалӣ ва бо мақсади инкишофи меъморию шаҳрсозӣ дар ҶТ, дар як марказ ҷамъ овардани иқтидорҳои зеҳнӣ ва дар хоҷагии халқ амалан истифода бурдани онҳо таъсис дода шудааст.
Дар байни 104 аъзои АМС ҶТ 6 нафар узви Академияи байналмилалии илмҳои педагогӣ, муҳандисӣ, меъморӣ, 10 нафар узви академияҳои ҷумҳуриявӣ ва соҳавӣ, 9 нафар докторони илм, 13 нафар профессорон, 4 нафар дорандаи Мукофоти давлатӣ ва ленинӣ, 2 меъмори шоиста, 5 бинокори шоиста, 1 корманди шоиста, 1 Ходими шоистаи санъат, 2 Ходими шоистаи илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 8 Рассоми шоистаи Тоҷикистон мебошанд.
АМС ҶТ бо Агентии сохтмон ва меъмории назди Ҳукумати ҶТ, пажӯҳишгоҳҳо ва ташкилоти асосии лоиҳакашии давлатӣ, Академияи илмҳои Тоҷикистон, Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Академияи илмҳои меъморӣ ва бинокории Федератсияи Россия ва дигар ташкилотҳои мамлакатҳои хориҷаи наздик ва дур робита ва ҳамкории зич дорад.
АМС ҶТ дар таҳияи ло­иҳаи Қонуни ҶТ «Дар бораи фаъолияти меъморӣ, шаҳрсозӣ ва сохтмон» , амалигардонии Барномаи комитети иҷроияи байналмилалӣ оид ба нуқтаҳои аҳолинишини назди Департаменти меъморӣ ва сохтмони Тоҷикистон фаъолона иштирок кардааст.
Таронаҳои ӯро на танҳо ҳунарпешагони тоҷик, балки овозхонони машҳури Узбакистон — Тамарахонум, Илёс Маллаев, Юлдуз Усмонова, Қароқалпоқистон — Гулшод Отаҷонова, Туркманистон — Бобомурод Ҳамдамов, Она Қулиева, Озарбойҷон — Пӯлод Булбул-ӯғлӣ, Афғонистон — Аҳмад Зоҳир, Сорбон, Хаёл, Афсона, Аҳмад Наими Пӯпал, Покистон — Аҳмадхон, Эрон — Сулӣ, Меҳрдоди Козимӣ, Амрико — Саттор ва Милод тараннум мекунанд.
Маҷмӯъаҳои ашъори ӯ «Риштаи тасвир» , «Хандаи субҳ» , «Боргоҳи ишқ» , «Чамани хаёл» , «Оби нуқра» , «Айёми гул» , «Гулшани роз» , «Баҳои ҷон» , «Сабзаи мижгон» , «Сукути гиряҳо» , «Меҳроби сухан» ва ғайра дар нашрияҳои гуногун ба табъ расидаанд.
Аз аввали солҳои панҷоҳуми асри гузашта ба ашъори ӯ тадриҷан оҳангсозон ва овозхонони тоҷик таваҷҷуҳ зоҳир кардаанд ва ҳамчун шоири таронанавис машҳур гаштааст.
Абдуллоҳ Қодирии Мумтоз (; 1 январи 1936, Сталинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 24 майи 2009, Душанбе, Тоҷикистон) — шоир, нависанда ва таронасарои саршиноси тоҷик.
Соли 1970, баъди хатми мактаби таҳсилоти умумии 12 ноҳия, ба шуъбаи форсии факултаи забонҳои Шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дохил гардида, соли 1977, баъди хатми донишгоҳ, фаъолияти меҳнатиро ба ҳайси ходими адабии рӯзномаи «Бо роҳи Ленинӣ»-и ноҳияи Хуҷанд оғоз кардааст.
Моҳи майи соли 1991 муовини раиси Иттиҳодияи эҷодии адибони вилоят таъйин шуда, соли 1992 раиси бахши Хуҷандии Бунёди байналмилалии забони форсии тоҷикӣ таъйин гардидааст.
Намоишномаҳои мусиқии А. Сагарели «Хонума», Л. Устинов «укчаи доно» ва М. Кралл «Садбарги сеҳрнок»-ро дар тарҷумаи ӯ Театри давлатии мазҳакавӣ-мусиқии ба номи Камоли Хуҷандӣ саҳнавӣ гардондааст.
Муҳаммадҷон Мирзошоев 21 феврали соли 1948 дар деҳаи Кӯли ҷамоати деҳоти Лангари Шоҳи ноҳияи Тоҷикобод -и вилояти Ғарм ба ҷаҳон омадааст.
Солҳои 1969-1977 дар Китобхонаи илмии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба сифати китобдор, ҳамзамон, дар рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» ба сифати мусаҳҳеҳ кор кардааст.
Як силсила мақолаву очерки ӯ ба тасвири ҳаёт ва фаъолияти олимони тоҷик Бобоҷон Ғафуров, Аҳрор Мухторов, Баҳодур Искандаров, Мансур Бобохонов, Темур Муҳиддинов ва диг.
Китобҳои ӯ «Баҳодури Бағалак» , «Лолаҳои аз хун дамида» , «Дилпора» , «Аз санг нола хезад» , «Фарзонамард» , «Зинаҳои қуллаҳо» , «Сипаҳсолори кошифони асрори ниҳон» , «Манзар-о-о-о, Манзар!» ва ғ.
Шеъру достонҳояш дар рӯзномаву маҷаллаҳо, маҷмӯаҳои дастҷамъӣ ва китобҳои «Гулбарг» , «Занги оина» , «Шабоҳанг» , «Паймони вафо» ва «Шукуфаи сарнавишт» чоп шудаанд.
Муаллифи пйесаҳои «Гардиши айём», «Вазири Ҳамадон ё худ дар паноҳи ишқ» ва «Аёдат» мебошад, ки аввалинаш соли 1997 аз ҷониби Театри халқии Ҳисор рӯи саҳна оварда шудааст.
Дувумаш дар даҳ шумораи охири соли 2000-и нашрияи «Омӯзгор» ба табъ расида, савумаш соли 2001, ба муносибати 90-солагии зодрӯзи Мирзо Турсунзода, аз тарафи Кумитаи радио ва телевизиони ҷумҳурӣ дар шакли радиотеатр пешкаши шунавандагон гардонида шудааст.
Ба кори таҳия ва таҳқиқи илмӣ низ шуғл варзидааст, ки рисолаи «Шоири халқ Бобоюнус Худойдодзода», баёзҳои «Базми гулҳо» ва «Зиндаёд», бештар аз 150 мақола оид ба адабиёти ниёкону муосир ва эҷодиёти шифоҳии мардум самараи онанд.
Сипас соли 1955 донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе шуда, баъди хатми он, соли 1959 дар Институти забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакии Академияи илмҳои Тоҷикистон дар бахши фолклоршиносӣ ба кор шурӯъ кардааст.
Қариб сӣ сол дар рӯзномаи «Маориф ва маданият» кор карда, ойид ба масоили гуногуни таълиму тарбия, ҳаёт ва фаъолияти кормандони маориф мақолаву очеркҳои зиёде ба табъ расондааст.
Танӯрро барои хушк намудан дар ҷойи офтобӣ гузошта, андаруни он дар замин каме ангиштро оташ медиҳанд, то ки бо алангаи паст ангишт ду шабонарӯз сӯхта, танӯрро аз дарун хушк намояд.
Ҷамшед Исмоилов баробари сарояндаи соҳибсабк будан инчунин муаллифи зиёда аз 60 суруд буда ва таснифоташ «Хез модар», «Гуфтамат имшаб биёям», «Бародарон», «Биё бародар шавем», «Хоки ватан», «Эй сорбон», «Омадӣ ҷонам ба қурбонат» ва ғ.
Ҷамшед Исмоилов фориғуттаҳсили мактаби ҳамагонии шаҳри Кӯлоб , факултаи маданию равшаннамоии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода , факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буда, фаъолияти корияшро ибтидо дар Кумитаи ҷавонони ш.
Сипас сарояндаи яккахони ансамбли мақомхонони Комитети давлатии радиошунавонӣ ва телевизиони ҶШС Тоҷикистон , директори гурӯҳҳои ҳунарии кумитаи мазкур , муовини вазири фарҳанги ҶТ , директори генералии Иттиҳодияи эҷодию консертии Вазорати фарҳанги ҶТ хидмат намудааст.
Ҷамшед Исмоилов (30 августи 1956, Ховалинг, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 16 августи 2020, Душанбе, Тоҷикистон) — овозхон ва таронасарои тоҷик, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон .
Ҳангоми бунёди зардолузоре, ки мевааш барои хушкондан пешбинӣ шудааст, 2—3 навъи пешпазак, 2—3 навъи мевааш консервбоб ва 3—4 навъи мевааш ғӯлингбоб ва аштаку баргакбоб шинондан муфид аст.
Дар боғ ниҳоли зардолу, себ, олу, нок, биҳӣ ва гелоси ба хасаки зудсабз пайвастаро ба тартиби 8х8, 8х6, 6х6, ба хасаки миёнасабз пайвастаро ба тартиби 6х6, 6х4 ва ба хасаки сустсабз пайвастаро бо усули 5х2, 53 м мешинонанд.
Кишти рустаниҳои хӯшадор боиси сахт хушкидани замин ва зиёд шудани алафҳои бегона мегардад; кишти офтобпараст, ҷуворимакка ва тамоку ба сабзиши муътадили ниҳолҳо халал мерасонад.
Дар боғҳои ҳаётавӣ ва дастаҷамъӣ аз 5-6 хели дарахтони мева ва ток 2—3 бех навъи дилхоҳ шинонда, барои кишти сабзавот ва буттаҳои ғуҷуммева ҷой ҷудо мекунанд.
Ҳангоми гулшукуфт ба дарахту бут таҳо пошидани дору манъ аст, чунки он гарди гулро шуста, ба ҳосил зарар мерасонад, занбӯри асал ва дигар ҳашароти фоиданокро нобуд мекунад.
Дар асрҳои 14—15 боғҳои шаҳрҳои қа димӣ, аз ҷумла боғҳои шаҳри Самарқанд (Боғи Зоғон, Боғи Баланд, Боғи Биҳишт, Боғи Давлатобод, Боғи Дилкушо, Боғи Майдон, Боғи Нав, Боғи Чинор, Боғи Шамол, Боғи Ҷаҳоннамо ва ғайра) машҳур буданд.
Пеш аз боғсозӣ тарзи ҷойгиршавии қитъаҳо, ҳосилхезӣ ва таркиби ҷойгирии обҳои зеризаминӣ, самти вазиши шамол ва ғайраро ба назар гирифта, нақшаи сохтмони анбори мева, иморатҳо ва сехҳои таҳвили ҳосилро тартиб медиҳанд.
Боғҳоро ба чанд гурӯҳ ҷудо мекунанд, масалан, боғҳои саноатӣ, мактабӣ, ҳаётавӣ, коллексионӣ, ниҳолпарварӣ, селексионӣ, ботаникӣ ва ғайра.
Дар боби омӯзиши адабиёти ирфонӣ ва шеъру насри муосир рисолаи «Тимсоли бадеии парандагон дар назми ирфонии асрҳои миёна » , бештар аз чил мақола ва ду рисолаи илмӣ – «Поси номуси сухан» , «Рӯзгору осори Ҳазрати Имоми Аъзам» , дар ҳаммуаллифӣ) ба чоп расондааст.
Ба омӯзиши таърихи адабиёти классикии тоҷик, бавижа, шохаи бузурги он – тасаввуф машғул буда, афкори ирфонии шуарою нависандагони сӯфия Имоми Аъзам, Абӯалӣ ибни Сино, Умари Хайём, Муҳаммади Ғазолӣ, Аҳмади Ғазолӣ, Санойии Ғазнавӣ ва дигаронро мавриди тавзеҳу ташреҳ қарор додааст.
Омӯзиши ҷанбаҳои гуногуни адабиёти шӯравии тоҷик самти дигари фаъолияти илмии ӯ ба шумор рафта, то ин дам дар хусуси паҳлӯҳои мухталифи осори адибони маъруфи тоҷик, монанди Садриддин Айнӣ, Зуфархон Ҷавҳарӣ, Мирзо Турсунзода, Ҷалол Икромӣ ва дигарон чанд мақолаи илмӣ таълиф намудааст.
Дар боби омӯзишу таҳқиқи мероси аҳди бостон, адабу фарҳанги авастоӣ, адабиёти ирфонӣ, таърихи адабиёт, шеъру насри муосир бештар аз 60 мақолаи илмӣ, инчунин ду рисолаи хурди илмӣ эҷод намуда, зиёда аз 200 навиштаҳои мухталифи публитсистии ӯ дар матбуоти имрӯз мунташир гардидаанд.
Баҳром Мирсаидов — адабиётшинос, олим, номзади илмҳои филологӣ, дотсент, Аълочии фарҳанг, маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви Конфедератсияи байналмилалии журналистон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Волоияти қонун дар низоми ҳуқуқӣ аз имтиёз ва ҳуқуқи истисноии қабули қонунҳо танҳо аз ҷониби мақомоти олии намояндагии давлат ё бевосита аз ҷониби сарчашмаи ҳокимият — халқ бармеояд.