polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Фаъолияти кории самаранок ва заҳматҳои шабонарӯзии муаллимаро ба инобат гирифта, соли 1970 раёсати донишгоҳ ӯро ба вазифаи мудири кафедраи умумидонишгоҳии забонҳои немисӣ ва фаронсавӣ таъйин намуд, ки зиёда аз 37-сол ин вазифаро бо сари баланд иҷро карданд.
Муаллима чандин маротиба дар ҳайати намояндагони Иттиҳоди Шӯравӣ, ба хусус Тоҷикистон ба сифати тарҷумон сафарҳои зиёди хориҷиро ба давлатҳои Австрия, Белгия, Шветсария, Люксембург, Канада, Фаронса ва чанди дигар анҷом додааст.
31 декабри соли 1936 дар шаҳри бостонии Бухоро, дар оилаи олим ва ҳуқуқшиноси шинохта Солеҳ Ашӯрович Раҷабов тифлаке ба дунё омад, ки номи ӯро Ибарури (ба хотири зани муборизи испанӣ, ки барои ҳуқуқу озодиҳои занон мубориза бурдааст) гузоштанд.
Муҳити оилавӣ ва доираи донишварон муаллимаро ба илму тадқиқот бисёр ҷалб сохт ва натиҷаи ҳамин буд, ки соли 1966 рисолаи номзадии худро зери роҳбарии адабиётшиноси машҳури шӯравӣ, номзади илмҳои филология, дотсент Горден Я.
Тайёрӣ ба нашри шумораи аввали нахустин рӯзномаи ҳукуматӣ бо забони тоҷикӣ дар Душанбе — «Бедории тоҷик» ҳанӯз ибтидои моҳи феврали соли 1925 сар шуда буд.
Восеъ аз муносибати бераҳмонаи намояндагони амлокдору бек, ки мехостанд андозу маҷбуриятҳои се–чор соли хушксолиро аз ҳисоби ҳосили соли 1888 рӯёнанд, шӯрида, мардумро ба ошӯб даъват намуд.
Бо фармони Восеъ дастаҳои Ҳикмат, Нозим, Назир, Юсуф-паҳлавон ва дигарон ба самти Балҷувон ҳаракат карда, дар деҳаи Сурхоб сарбозони беки Балҷувон – Мирзо Акрамро шикаст доданд ва қалъаи Балҷувонро ишғол намуданд.
Дар бораи Восеъ дар замони зиндагиаш ва пас аз маргаш суруду достонҳо, шеърҳову таронаҳо, нақлу ривоятҳо, хотираҳо ва ғайра эҷод шудаанд, ки машҳуртарини онҳо суруди таърихии «Шӯриши Восеъ» мебошад.
Инчунин муҳаққиқони фолклори тоҷик сурудҳое бо номҳои «Восеъ» гуфт: «Камон бигиред», «Восеъ ғазост имрӯз», «Восеи шердил», «Зулм бақо надорад», «Гулъизор аст нолон», «Восеъ ба асп савор» гирдоварӣ кардаанд, ки ба воқеаҳои он замон ва шахсияти Восеъ мансубанд.
Амир барои сари Восеъ 1500 тангаи тило ваъда дода, ҷиҳати дастгир кардани ӯ ҳамаи имкону воситаҳо, аз ҷумла ришвадиҳӣ, пешниҳоди вазифаҳои маъмурӣ, амалиёти ҷосусӣ, иғвои намояндагони дин ва ғайраро истифода менамуд.
Дере нагузашта бо ёрии ҷосусон ва хиёнати яке аз ҳамсафон сарбозони амир Восеъро асир гирифта, ба Шаҳрисабз бурданд, ки дар он ҷо амир шахсан барои ҷазо додани ӯ омада буд.
Сабаби асосии шикасти Восеъ нобаробарии неруҳо, бо силоҳ таъмин набудани дастаҳои шӯришгарон, мав­ҷуд набудани нақшаи амалиёти ҳарбӣ, коҳиши таъминоти озуқаворӣ ва ғайра гардид.
Восеъ аз рӯйи нақлу ривоятҳо хеле тануманду бақувват буда, дар маъракаҳои куштигирӣ, бузкашӣ ва вазнбардорӣ пайваста ғолиб меомад, ки ин боиси эҳтироми ӯ дар миёни ҳамдеҳагону амлокдориҳои ҳамсоя мегардид.
Аз рӯйи баъзе далелҳо, Восеъ алайҳи лашкари амири Бухоро Музаффархон тайи солҳои 1869–70 бо сарварии ҳокими Кӯлоб Сарабек ҷангида, таҷрибаи кофӣ ҳосил кард, ки минбаъд ба сифати роҳбари шӯриш барояш кор дод.
Восеъ (Абдулвосеъ, Мулло Восеъ; тақр. 1845—1847, Деҳаи Норинҷи амлокдории Хулози бекигарии Дарвоз — 1888, Шаҳрисабз) — шахсияти таърихӣ, пешвои шӯриши халқӣ ба муқобили зулму истибдоди сулолаи манғитиёни Аморати Бухоро.
Дар асоси Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 майи соли 2008, таҳти 215 дар номгӯи муассисаҳои илмӣ ва илмию истеҳсолии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон Институти зироаткорӣ бо ҳамин ном номгузорӣ карда шудааст.
Мувофиқи Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 1987 то соли 2008 бо муттаҳидшавии навбатии як қатор ташкилотҳои илмӣ ва истеҳсолӣ муассиса ҳамчун Иттиҳодияи илмию истеҳсолии «Зироаткор» амал менамуд.
Дар солҳои гуногун дар пойгоҳи муассиса якчанд институтҳои соҳавӣ ташкил ёфта, ҳоло мустақилона фаъолият менамоянд: соли 1970 — Институти хокшиносӣ; соли 1971 — Институти чорводорӣ; соли 1978 — Институти боғпарварӣ ва сабзавоткорӣ; соли 1985 — Институти иқтисодиёти кишоварзӣ; соли 2007 — Маркази миллии ҷумҳуриявии захираҳои генетикӣ.
Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх ҳадафи худро, ки вазифаи аосии он аст, барои таъмини ҳимоя ва расонидани кумак ба зарардидагон дар низоъҳои мусаллаҳона ва муқовимати дохилӣ мебинад.
Принсипҳое, ки асоси фаъолияти КБСС мебошад, аз он иборат аст, ки ҳатто рафти ҷанг бояд дар доираи муайяни маҳдудиятҳо дар усул ва воситаҳои пешбурди амалиети низомӣ ва рафтори солими тарафҳои даргири муқобил бояд риоя карда шаванд.
Конвенсияи Женева аз ҷониби ҳамаи давлатҳои ҷаҳон ба имзо расид, ва ин амал нишон медиҳад, ки он бештар хислати умумӣ дорад нисбат ба ҳамаи дигар созишномаҳои байналмилалӣ.
Ниҳоят, дар моҳи феврали соли 1863 ташкилоти эҳсонкорӣ " Ҷамъияти Женевагии муҳофизат " кумита иборат аз панҷ нафар таъсис намуд, ки ба он вазифа гузошта шуда буд, ки пешниҳодҳои Дюнанро баррасӣ намояд.
Нависанда ва рӯзноманигори Швейтсария Анри Дюнан , ки дар соли 1859 тасодуфӣ шоҳиди ҷанги назди Солферино байни артиши муттаҳидаи Фаронса, Пайдмонт ва Сардиния аз як тараф ва артиши Австрия аз дигар мегардад.
Баъди бозгашт ба Женева Дюнан китоби "Ёддошт дар бораи ҷанги назди Сольферино"-ро навишт ва қарор кард, кӯшише кунад,то ки минбаъд барои бартараф намудани ранҷу азоби ҷанговарон хизматашро гузорад.
Тибқи мандати ба Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх супоридаи ҷомеаи ҷаҳонӣ, ташкилот мувофиқи принсипи беғаразӣ, ба шахсони таҳти ҳабс ҷойдошта, беморон, захмдоштагон ва шаҳрвандон, инчунин ба шахсоне дар натиҷаи муқовимати мусаллаҳона зарар дидаанд, кумак мерасонад.
КБСС ба зарардидагони низоъҳои мусаллаҳона ва муқовимати дохилӣ ҳимоя ва кумак мерасонад, ташкилот қисми таркибии ҳаракати Байналмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар.
Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх ба принсипҳои бунёдии Ҳаракати Байналмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар ки дар асоси кӯшишҳои аҳли башар барои сулҳ ва ваҳдат ки дар конфронси ХХ баналмилаиии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар соли 1965, дар Вена эълон гардид, такя мекунад.
Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх, ҷамъиятҳои миллӣ ва Федератсияи Байналмилалӣ - Ҳаракати байналмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмарро ташкил медиҳанд.
Абуалии Сино ақоқиёро барои муолиҷаи таб, гулмижа ва хирашавии чашм, ҷароҳати милки дандон, хунбалғамӣ, захми рӯда, боди фатақ , фаромадани бачадон, ҷароҳатҳои сӯхтагӣ ва ғайра давои хуб ҳисобидааст.
Дар тибби муосир гули ақоқиё барои табобати бемориҳои пешобдон, гурда, санги гурда ва шошадон, амрози меъдаю рӯдаҳо, тромбофлебит, радикулит, миозит, остеохондроз, тарбод, невралгия, грипп, сулфа ва илоҷи захмҳо кор фармуда мешавад.
Дар 2004 баъд аз баромади мултфилми «Шрек» компания роҳи баровардани мултфилмҳоро иваз кард: мултфилмҳоро бо ёрии графикаи компютерӣ бароварданд, мақсади филмҳо бошад хурсандкунии тамошобин шуд.
Мултфилмҳои аввали студия, «Шоҳбачаи Миср» , «Роҳ ба Элдорадо» , «Спирит» и «Синдбод: Ривояти ҳафт баҳр» бо ёрии аниматсияи кашидан ба навор гирифта шуданд.
Тақрибан солҳои 1074-1075 яке аз амирони фозили султон Маликшоҳ бо номи Алоуддавла Алӣ ибни Заҳирруддин Абӯмансури Фаромарз ӯро ба Маликшоҳи Салҷуқӣ муаррифӣ кард.
Муаллифи «Чаҳор мақола» - Низомии Арӯзии Самарқандӣ, ки ба Муиззӣ эҳтироми зиёд дошт, тафсилоти он қиссаро дар ҳикояти панҷуми боби дувуми ки-тоби худ батафсил нақл кардааст.
Дар бораи ҳозирҷавобӣ ва лутфи табъи Муиззӣ, ки дар ҳузури султон Санҷар ба зуҳур расидааст ва ин султони Салҷуқӣ ва ҳозирони маҷлиси ӯро ба ҳайрат овардааст, ҳикоёту нақли
Дар бораи вафоти Муиззӣ муаллифи «Лубоб-ул-албоб» чунин навиштааст: «Сабаби вафоти ӯ он буд, ки рӯзе султони Саид Санҷар дар хиргоҳ тир меандохт ва ӯ беруни хиргоҳ истода буд. Ногоҳ тире аз камони шоҳ ҷудо шуд ва аз ҷодаи ҳадаф хато шуд бе қасд. Тир нишона аз ҷигари он дилбанди фузало сохт, мурғи чаҳорпари тири ӯ аз саводи дили он саводи дидаи арбоби ҳунар дона сохт ва дарҳол бар замин афтод ва ҷон ба осмон рафт. Оре, тири қасди замонаро ҷуз аз дили фузало нишона нест» .
Аммо биноан бар нашри Аббос Иқболи Оштиёнӣ, ки соли 1930 аз тариқи китобфурӯшии «Исломия» оростаи табъ шудааст, аз ҳаждаҳ ҳазору шашсаду бисту се байт иборат аст.
Донишманди бузурги адабиёти форсӣ устод Саид Нафасӣ навишта: «Муиззӣ яке аз бузургтарин шоирони Эрон аст ва шеъри ӯ дар мунтаҳои дараҷаи равонию содагию ширинист ва аз ин ҳайс бар ҳамаи шоирони қарни шашум ба ҷуз Собири Тирмизӣ бартарӣ дорад. Махсусан, дар авсофи табиат ва ғазалсароӣ маҳорати томе дошта ва дар мадҳу марсия баёни муассир ва каломи фасеҳ дорад» .
Ва Абӯтоҳири Хотунӣ мегӯяд дар китоби «Маноқиб-уш-шуаро», ки: «Ин қасидаро тақрибан сад кас аз фузало ҷавоб гуфтаанд, аммо мисли амир Муиззӣ ҳеч кадом нагуф-тааст».
Абдуллоҳ Ибни Сабаъ бо истифода аз авзоъи ошуфтаи уммат дар замони хилофати Алӣ даъвати худро ошкор ва ба муҳабба­ти аҳли байти расули Худо тазоҳур намуд ва анде­шаҳои тавротии худро дар миёни мардум паҳн сохт.
Вай барои эҷоди ихтилоф дар миёни мусулмонон ва шикастани ваҳдати уммат ҷиҳати таҳқиқи ҳадафҳои зиддиисломии худ тарҳи дупаҳлӯаеро, ки қаб­лан барномарезӣ шуда буд, иҷро мекард.
Аз ҷумла, мегуфт: Мавзӯи вилоят ва имомати Алӣ дар Таврот зикр гардидааст ва Муҳаммад боз ба дунё бармегардад, зеро вақте Исо ба дунё бозмегардад, пас Муҳаммад ба тариқи авло бояд боз гардад.
Вай баъдан аз Мадина ба Басра ва Куфа омад ва пас аз муддате ба Шом рафта, дар байни мардум ба бадгӯӣ ва таъни халифаи сеюм Усмон ва нашри ақо­иди худ дар бораи улуҳияти Алӣ ва дигар андешаҳои фитнаан­гези худ пардохт.
Вай мегуфт, ки ҳар паёмбар васие дорад ва Алӣ васии Муҳаммад аст, ки Усмон ҳаққи ӯро ғасб кардааст ва бо ин суханон мардумро бар зидди Усмон ба шӯриш таҳрик мекард.
Гӯянд: Вақте мар­дум пас аз шаҳодати Усмон ба Алӣ байъат карданд, Абдуллоҳ Ибни Сабаъ бархост ва хитоб ба Алӣ гуфт: Туӣ он зоте, ки заминро офаридаӣ ва ба мардум рӯзӣ мебахшӣ.
Ҳамчунин мегуфт: Ман аз касоне дар шигифтам, ки ба раҷъат ва бозгашти Исо бовар доранд, вале бозгашти Муҳам­мадро дурӯғ мепиндоранд, дар ҳоле ки назди онҳо Муҳаммад аз Исо бузургтар аст.
Абдуллоҳ Ибни Сабаъ — бунёдгузори яке аз фирқаҳои ифротӣ ва ғулоти шиа бо номи Сабаия, аз яҳудиёни Сан­ъо дар Яман буда, дар замони хилофати Умар ба Мадина омад ва ба пайравӣ аз ислом тазоҳур намуд.
24 август Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо аҳли зиё, намояндагони соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа ва ҷавонони фаъолу ташаббускор дар ноҳияи Ёвон дар вазъияти мутантан роҳи оҳани Душанбе-Қурғонтеппа-Кӯлобро расман мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.
15 март Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон тағйиру иловаҳо ба қонун «Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ»-ро имзо намуд, ки мувофиқи он ба кӯдак гузоштани номи ба фарҳанги миллии тоҷикӣ бегона, аз ҷумла номи ашё, мол, ҳайвонот, ном ва истифодаи ибораҳои таҳқиромезе, ки шаъну шарафи инсонро паст мезананд ва одамонро ба табақаҳо ҷудо менамоянд, манъ карда шудааст.
Аз моҳи марти соли равон номгузорӣ бо истифода аз пасвандҳои “ов” ва “ович” мамнуъ мебошад: “Аммо ин муқаррарот ба ақалиятҳои миллӣ рабт надорад. Барои баланд бардоштани ҳуввияти миллӣ ва тоза нигоҳ доштани забон муқаррар шудааст, ки тоҷикон аз номгузории миллии худ кор баранд. Тоҷикон метавонанд бо истифода аз пасвандҳои “зода”, “иён” ”пур” ва ғайра фарзандонашонро ном гузоранд.
14 ноябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъминоти иҷтимоӣ, хидматрасонӣ ва муҳофизати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба имзо расонид.
Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд.
Кабут Вазирович Вазиров — муҳандис- геологи тоҷик, номзади илмҳои геология ва минералогия , дотсент , профессор, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон , узви вобастаи Академияи илмҳои муҳандисӣ.
Дар баъзе минтақаҳои кишварҳои форсизабон албастиро мавҷуди хаёлии шабеҳи ҷин тасвир кардаанд, ки қиёфааш ба занҳо шабоҳат дорад бо бинии сурхранги калон ва пистонҳои хеле бузург, ки ҳеч вақт ба чашм дида намешавад.
Мафҳуми «ол» ё «бахтак» дар боварҳои мардумӣ гоҳе «деви шаб» ҳам номида шудааст, ки ҳангоми хоб ба ҷустуҷӯи инсон меояд, рӯи синааш менишинад ва ӯро хафа мекунад ё ба шаҳвоният меандозад.
Дар Ровари Кирмон ин мавҷуд «хафту» номида мешавад ва ақида доранд агар шахс ба мавқеъ бедор шавад ва бинии ӯро бигирад, метавонад ҳарчӣ хоста аз ӯ бихоҳад ва аз дасти ӯ раҳо шавад.
Барои пешгирӣ аз хатари албастӣ ва тарсондани вай мардум панҷ ё се пиёзро ба сих кашида ё 12 фатилаи пахтагини як тарафаш сафед ва тарафи дигараш ба дег сиёҳ кардаро ба гӯшаи хона мегузоранд.
Тавре ки мардум мегӯянд, албастӣ ҳангоми таваллуди кӯдак пайдо мешавад, гоҳе ба кӯдак ва гоҳе ба модар, гоҳе ба зани ҳомилаи танҳо, наварӯсон, шахсони муҷаррад низ зарар мерасондааст.
Михаил Андреев дар асари худ «Таджики долины Хуф» дар бораи албастӣ иттилоъ дода мегӯяд, ки дар байни тоҷикони Хуф албастӣ душмани аслии таваллуди кӯдак ба ҳисоб мерафтааст.
Имрӯзҳо низ дар байни мардуми тоҷик дар бораи албастӣ нақлҳое ҳастанд, ки дар фолклоршиносии тоҷик онро ҳамчун образи ҳикояҳои асотирӣ мавриди омӯзиш ва пажӯҳиш қарор додаанд.
Албастӣ — яке аз тимсолҳои асотирӣ, ки дар байни мардум дар шаклҳои «алмастӣ», «алвастӣ», «алборсӣ», «олмастӣ», «холмастӣ», «ҳайвастӣ», «мома» низ ба назар мерасад.
Ташаббуси таклиф дар бораи гузаронидани овоздиҳии умумихалқӣ оид ба масъалаҳои муҳимми давлатӣ ва ҷамъиятӣ ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси Олӣ ва аз се як ҳиссаи шумораи умумии аъзои Маҷлиси миллӣ ва ё на камтар аз се як ҳиссаи шумораи умумии вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар намудааст.
Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар менамояд, ки қарорҳои бо овоздиҳии умумихалқӣ қабулшуда эътибори олии ҳуқуқӣ дошта, ба ҳеч гуна тасдиқшавӣ эҳтиёҷ надоранд ва иҷрои онҳо дар тамоми қаламрави Тоҷикистон ҳатмист.
Дар овоздиҳии умумихалқӣ оид ба масъалаҳои пешниҳодшуда шаҳрвандони ҶТ, ки синнашон ба 18 расидаасту мувофиқи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи овоздиҳӣ доранд, иштирок карда метавонанд.
Дар овоздиҳии умумихалқӣ шахсоне, ки суд онҳоро ғайри қобили амал донистааст ва ё бо ҳукми суд дар ҷойҳои маҳрумият аз озодӣ нигоҳ дошта мешаванд, ҳуқуқи иштирок кардан надоранд.
Овоздиҳии умумихалқӣ, ҳамапурсӣ, раъйпурсӣ — яке аз падидаҳои муҳими демократияи бевосита ба шумор рафта, оид ба масъалаҳои муҳими ҳаёти ҷамъиятию давлатӣ гузаронида мешавад.
Аксентуатсияи характер — ифроти хислат, аз маҷмӯи хислатҳои инсон аз ҳад зиёд тақвият ёфтани ягон ҷиҳати хислати ӯ, ки вайро аз бисёр одамони атроф фарқ мекунонад.
Шаклҳои зерини аксентуатсияи характерро фарқ мекунанд: даврӣ – вобаста ба шароити муҳити беруна зуд тағйир ёфтани ҳолати рӯҳӣ; бемадорӣ – пуризтиробӣ, беғайратӣ, зуд хасташавӣ, зудранҷӣ, майл ба рӯҳафтодагӣ; тарсончакӣ – буздилӣ, шармгинӣ, худро беқадр ҳис кардан; маҷзубӣ – канораҷӯӣ, мардумгурезӣ, душвории барқарорнамоии муносибат, беилтифотӣ, набудани тараҳҳум; девонаавзоӣ – бадҷаҳлии зиёд, устувории ҷунун, зудранҷӣ, бадгумонӣ, шуҳратпарастии аз ҳад зиёд; саръӣ – худро идора карда натавонистан,
ҳардамхаёлӣ, бетоқатӣ, ҷангҷӯӣ, сергапӣ, расмиятпарастӣ ; намоишкорона – зоҳиршавии майли аз худ дур кардани воқеаю ҳодисаҳои нохуш, майл ба дурӯғгӯӣ, моҷароҷӯӣ, мағрурӣ, ҳангоми қонеъ нашудани талаботҳо худро «ба беморӣ задан»; васвосӣ – доимо хушҳол будан, меҳнатдӯстӣ бо тамоюли партофта рафтан ва ба охир нарасондани кор, хушчақчақии аз ҳад зиёд ; афсурдаҳолӣ – ҷиддияти аз ҳад зиёд, масъулиятшиносӣ, таваҷҷуҳ ба ҷиҳатҳои сахт ва ғамангези ҳаёт, майл ба рӯҳафтодагӣ, камфаъолиятӣ; ноустувор – майли зуд зери таъсири атрофиён мондан, пайваста дар ҷустуҷӯи таассурот ва рафиқони нав будан, зуд алоқа пайдо карда тавонистан, вале хусусияти лаҳзавӣ доштани он.
Аксентуатсияи характер ҳамчун ҳолати муваққатии рӯҳӣ бештар дар наврасон ба назар мерасад ва баробари калон шудани онҳо тадриҷан барҳам хӯрда, на дар ҳамаи ҳолатҳо, балки фақат дар ҳолатҳои мураккаби рӯҳӣ зоҳир мешавад.
Дар соли 1969 бинобар сабаби бемории падараш ба Душанбе баргашт ва дар факултаи Физикаи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсилро давом дода соҳиби ихтисоси физика гардид.
Дар соли 1984 рисолаи номзадиро дар Институти давлатии астрономӣ бо номи Штернберг назди Донишгоҳи давлатии Маскав дифо намуда соҳиби унвони номзади илмҳои физикаю математика дар соҳаи астрофизика шудааст.
Дар соли 1999 ба Хадамоти геодезия ва харитасозӣ назди Хукумати ҶТ ба вазифаи Мудири лабораторияи Геодинамикӣ гузоштааст ва дар он ҷо фаъолияти кории худ то апрели соли 2000 давом додааст.
Соли 2006 ӯ панҷ намуди дискҳои худомӯзӣ (Омӯзиш бо , Омӯзиш бо , Омӯзиш бо , Омӯзиш бо ва Ошноӣ бо компютер) ки ҳар яке аз ин дискҳо на кам аз 480 саҳифаи омӯзишӣ доир ба соҳаи илми компютер ба забони давлатӣ доштанд тахти сарпарастии ҶСК «Агроинвестбонк» ба фазои омӯзишии Тоҷикистон ворид намудааст.
Н. лоиҳаҳоро дар соҳаи ворид намудани технологияи дурмуоширатии шакли Абрнокӣ ба фазои омӯзишии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон бо истифодабарии шабакаҳои компютерии шакли теғӣ гузаронда истодааст.
Дар натиҷаи амалӣ гардидани ин лоиҳаҳо дар Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон якчанд барномаҳои рушдӣ дар амал ворид гардидааст: тартиб додани синфхонаҳои шакли нав бо истифодабарии «мизоҷонҳои танг»; табдил додани торбанди бумии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон барои идораи марказидонидашуда ва насб намудани дастгоҳҳои гуногуни бинои нави донишгоҳ.
Бинобар ба амал даромадани ин лоиҳаҳо дар ДСРТ усули ҳуҷҷатнигории беқоғазӣ ворид мешавад, усули автоматикикунонидаи тартиб додани ҷадвали дарсҳо ва дигар усулҳои нав ба нав ҷорӣ шудааст.
Ӯ якумин мутахассис буд, ки дар телескопи 1-метраи расадхонаи Санглохи Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон суратҳои галаситораҳо ва тӯдаҳои ситораҳоро кашф кардааст.
Иркаев қариб 60 ситораҳои тағирёбандаи навро кашф намудаст, ки аз ин пасаз дастоварди олим Восидҷон Сотиволдиев (як ситораи навтарин бо зиёда аз 100 ситораҳои тағирёббандаи нав) дастоварди дуюме дар таърихи Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон ба шумор меравад.
Дар натиҷаи кашфиёти ин экспедисия испод шуд, ки расадхонаи Санглох дар Тоҷикистон беҳтарин макон барои мушоҳидаи ситораҳо ва галаситораҳо дар байни кишварҳои ҷаҳон мебошад.
Дар соли 1998 Иркаев ба Маркази кашфиёти астрофизика ва илми нуҷум дар Ҳиндустон барои хондани силсилаи лексияҳо доир ба ситораҳои тағирёбанда ва гузарондани кашфиёт дар ин соҳа даъват шуда буд.
Дар маҷмӯаҳои ӯ «Шеърҳо» , «Шеърҳои нав» , силсилаи шеърҳои «Сурудҳои даравгарон», «Гурия шукуфон аст», «Шаби шикорчиён» ва ғайра ҳаёти нав, ишқи Ватан, меҳнати фидокорона ва диловаронаи халқи эҷодкор тараннум шудааст.
Дар силсилаи шеърҳои «Фаластин, Фаластин» , «Бо пайраҳаҳои Руставелӣ» ва ва «Ин сурудҳои Гурҷистони ман аст» зиндагии душвору мураккаб ва олами ботинии шоири бузурги гурҷӣ тасвир ёфтааст.
Шеърҳои Абашидзе ба забони халқҳои собиқ СССР ва хориҷӣ, аз ҷумла ба забони тоҷикӣ (шеърҳои «Ба шоири Ҳинд», «Ба шоирони Шарқ», «Дӯстиро завол нест», «Се қалъа») чоп шудаанд.
Андешаҳо доир ба пайдо шудани насли одам дар ин қитъа гуногунанд, вале аксарияти олимон бар ин ақидаанд, ки аҷдоди австралиягиҳо – абориганҳо дар охири давраи палеолит аз қитъаи Осиё ба Австралия кӯчида муқимӣ шудаанд.
Аз давраи ба мустамликаи европоиён табдил ёфтани Австралиягиҳо – Абориганҳо қисми аҳолии муқимӣ нобуд ва қисми дигараш ба минтақаҳои барои зиндагӣ номусоиди қитъа ронда шуданд, ки дар натиҷа шумораи аҳолӣ то 60 ҳазор нафар коҳиш ёфт.
Аз охири садаи нисбати австралиягиҳо – абориганҳо ҳукуматдорон сиёсати протексионизмро (таъсиси резерватсияҳо – маҳалҳои махсусе, ки аҳолии таҳҷойӣ маҷбуран муҳоҷир карда мешаванд ва ба онҳо мадади моддиву тиббӣ расонда мешавад) татбиқ намуданд ва то садаи шумораи аҳолӣ зиёд шуд.
Шумораи умумии аборигенҳо дар ибтидои садаи тақрибан 410000 нафар буда, аксари онро қабилаҳои аррернте, пинтупи, валпири, кариера, нӣол – нӣол, йолнгу, какаду валмункан, йир – йоронт, курнай, арабана, вакка ташкил медиҳанд.
Суҳроби Сипеҳрӣ дар соли 1928 дар аҳри Кошон ба дун омад ва таҳсилоти худро дар ҳамон шаҳр гузаронид ва сипас ба омӯзгорӣ машғул шуд ва баъдҳо дар риштаи наққошӣ дар донишкадаи ҳунарҳои зебо идомаи таҳсил дод.
Аммо ошноии амиқи ӯ бо ҳун6арҳои ирфон ва адёну асотири Машриқзамин аз ч як сӯ ва шеъру ҳунари модерни Ғарб, аз дигар сӯ, вайро ба қаламравҳои тозатаре кашонд ва бавижа баъд аз интишороти ду китоби худ, яъне «Садои пои об» ва «Мусофир» ва баъдҳо китоби «Ҳаҷми сабз» биниши Сипеҳрӣ ва тавони шоирии ӯ ба авҷи худ расид ва ҷойгоҳи ӯ ба унвони яке аз қулланишини шеъри муосири тасбит шуд.
Ин осори дар бар дорандаи барҷастатарин шохисаҳои шеъри Сипеҳрӣ, яъне тозагӣ, шаффофият ва балоғати зеҳну забон, табиатгароии жарф ва авотифу андешаҳои латифи инсонӣ тавъам бо ғанои орифона бар бистари модернизме зинда ва пуртапишанд.
Забони Сипеҳрӣ дар даврони авҷи шеърӣ забоне аст зулол, тасвире пур ҳиссу ҳодиса ва саршор аз шигардҳои шоиронае назири маҷоз, ҳисомезӣ, шахсиятбахшӣ ба ашё, ҳинҷоршиканӣ ва ғайра, ки бо баҳрагири аз лаҳни гуфторӣ фасле тоза дар сохтори каломии шеъри имрӯз кушодааст.
Ҳамзистии самимона бо ашё ва падидаҳо ӯро ба самти руъияте ошиқона аз табиати шуурманду орифона раҳнамун сохтааст, аз ин рӯ омезае аз табиатситоии романтикҳои Аврупо ва табиатгароии орифоне шарқӣ дар бисёре аз осори ӯ пайдо аст.
Дар ҳақиқат метавон гуфт, Сипеҳрӣ шоири оромиши обӣ ва халсаи сабз аст ва дағдағаи дарунии ӯ расидан ба жарфҳои асрори ҷовидонаи ҳастист, аз ин рӯ ба роҳатӣ аз канори тӯфонҳо ва туғёнҳои бераҳми айнӣ мегузарад.
Биҳишти ормонӣ ва мадинаи фозилаи ӯ ҷаҳонест холӣ аз зиштӣ ва саршор аз зебоӣ ва ӯ кӯтоҳтарин роҳи мумкин барои расидан ба ин ормоншаҳр ва мадинаи фозиларо сулуки фардӣ ва инзивои орифона медонад.
Аз ин рӯ дар шеъри Сипеҳрӣ ҷаҳонбинӣ, ҷоӣ идеологияро мегирад ва тааҳҳуд ба зиндагӣ ва зебоиҳо, ба ҷои тааҳҳуди иҷтимоӣ менишинад.
Сипеҳрӣ монанди Фурӯғи Фаррухзод дар масири такомулии шакл ва сохтори шеъри худбо убур аз шеваи нимоӣ ба офоқи фаронимоӣ расид, яъне ба навъе вазни саёлӣ ҳисси гароид.
Фурғӯ дар мавриди шеъри Сипеҳрӣ мегуфт: «Ӯ аз шаҳру замон ва мардуми хосе сухан намегӯяд, ӯ аз инсон ва зиндагӣ ҳарф мезанад ва ба ҳамин далел васеъ аст».
Аз як манзури дигар метавон гуфт Сипеҳрӣ шоири дилтангиҳо ва танҳоист ва орифмашрабу табиатгаро, андешаҳои ирфонӣ ӯро чунон ба падидаҳои офариниш фаро мехонад ва дар худ фурӯ мебарад, ки бо он пайваста ва ягонаву дамсоз мешавад ва гӯӣ дар зоти падидаҳо ва аносире ҳал мешавад ва бо онҳо ба ягонагӣ ва иттиҳоди ошиқу маъшуқ мерасад.
Тавонмандиҳои дарунмояи шеъри аз вижагиҳои сабки сухани Сипеҳрӣ аст, ки ӯро аз дигар шоирони навпардози имрӯз мутамоиз мекунад ва аз ин рӯ бояд гуфт вай шоирест, ки пас аз фарозу фурудҳои забонӣ ва таъсирпазирӣ аз шоироне ҳамчун Мавлавӣ ва ё муосиронаш ҳамчун Фурӯғ, Таваллулӣ ва ғайра.
«Марги ранг», «Дар канори чаман», «Оромгоҳи ишқ», Зиндагии хобҳо", «Овори офтоб», «Шарқи андӯҳ», «Ҳаҷми сабз», «Утоқи обӣ», «Ҳашт китоб»
Феълан агроклиматология роҷеъ ба ноҳияҳои агроиқлимӣ (бо мақсади беҳтар ҷо додани зироат, ҳайвоноти хонагӣ ва ғайра), корбасти усулҳои алоҳида ва маҷмӯи тадбирҳои агротехникӣ, ба шароити иқлим мувофиқ гардондани кори мошинҳои кишоварзӣ, дарёфти тадбирҳои мубориза бо шароити номусоиди иқлим, ҳашароти зараррасон ва касалиҳои зироат, омӯзиши иқлим ва микроиқлим пажӯҳиш анҷом медиҳад.
Ифодаи миқдории ин вобастагиро нишон­диҳандаи агроиқлимӣ (масалан, маҷмӯи ҳарорат, ки дар давраи нашв талаботи ба гармӣ доштаи рустаниро тавсиф мекунад; миқдори намие, ки барои рӯёндани ҳосили муайян лозим аст ва ғайра) меноманд.
Барои ноҳияҳои пахтакор роҳҳои баҳисобгирии бо гармӣ, бориш ва захираи намии хок таъмин шудани пахта (баробари ба ҳисоб гирифтани хусусиятҳои географии ноҳияҳои алоҳида), давомоти давраи бесармо, сармоҳои такроршаванда, гармсел ва ғайра дарёфт шудаанд.
Ҳудуди ҷумҳурӣ ба 11 ноҳияи агроиқлимӣ тақсим шудааст: Дилварзин , Туркистони Шимолӣ (ноҳияҳои Спитамен, Ҷаббор Расулов, Зафаробод, Истаравшан, Ғончӣ, Хуҷанд), Қурама , Исфара , Зарафшон , Ҳисор (шаҳрҳои Душанбе, Ваҳдат, ноҳияи Рӯдакӣ, Ҳисор, Турсунзода, Файзобод), Вахш (ноҳияи Шаҳритуз, Қумсангир, Ҷалолиддини Румӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Ховалинг, Ёвон, Панҷ), Қизилсу (ноҳияи Фархор, Мир айид Алии Ҳамадонӣ, Кӯлоб, Темурмалик, Восеъ, Данғара, Бохтар, Хуросон, Ҷилликӯл, Қабодиён, Муъминобод), Қаротегину Дарвоз , Помири Ғарбӣ ва Помири Шарқӣ .
Натиҷаи пажӯҳишҳои агроклиматологӣ барои рӯёндани ҳосили фаровони зироат, маҳсулоти чорво, пешгирии зиёни гармсел, сел, сармозанӣ, хушксолӣ ва жолазанӣ кумак мерасонад.