polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Дар асоси «Ҳафт пайкар»-и Низомии Ганҷавӣ намоишномаи «Маликаи Турандот» -и драманависи итолиёӣ Карло Готси ва операи мусиқидони итолиёӣ Чакомо Пуччини офарида шудаанд.
Соли 1487 ба Табрез рафта, ба хидмати дарбори Султон Яъқуб даромад; бо Дарвеши Деҳакӣ вохӯрда, бо Қозӣ Исо, ки сарвари адибони он кишвар буд, дӯстӣ пайдо кард.
Баъди ба дасти Шайбониён гузаштани Самарқанд дар дарбори Муҳаммади Шайбонихон обрӯ ва нуфузи Биноӣ ба дараҷае будааст, ки Шайбонихон навиштани воқеаҳои лашкаркашии худро ба ӯ супурдааст.
Соли 1512 лашкари Исмоили Сафавӣ бо сардории Наҷми Сонӣ аз дарёи Ому гузашта, бисёр мавзеъҳои Мовароуннаҳрро талаву тороҷ кард ва дар Насаф қатли ом фармуд, ки дар ин миён Биноӣ ҳам кушта шуд.
«Беҳрӯзу Баҳром» дар баҳри хафифи мусаддаси махбуни мақтуъи мусаббағ навишта шуда, номи пурраи он «Достони Беҳрӯзи оқибатфирӯз ва Баҳроми нуҳуссатанҷом» аст ва нусхаҳои мукаммали таҳрири охирини он дар ҳудуди 7700 байтанд.
Биноӣ дар ин маснавӣ ба василаи саргузашти Беҳрӯз, ки намунаи инсони дорои ахлоқи ҳамида ва Баҳром, ки таҷассуми ахлоқи замима аст ва ҳар ду ба Гулчеҳра ном духтари зебоҷамоле ошиқанд, доир ба масъалаҳои муҳимтарини ахлоқи инсонӣ сухан ронда, ҷоҳпарастиву кибр, ситезакориву кинадорӣ, ғазабу бухл, ҳасаду ғайбат, дурӯғу мастӣ, шикампарастиву серхобӣ ва монанди инро мазаммат карда, адлу дод, афву каримӣ ва дигар хислатҳои неки одамиро тарғиб менамояд.
Дар «Беҳрӯзу Баҳром» инчунин доир ба 32 нафар шахсони таърихӣ, аз қабили Абдурраҳмони Ҷомӣ, Алишери Навоӣ, Қозӣ Исо, Абдулғафури Лорӣ, Низомулмулк, Суфӣ Халил, Уқлидусу Буқрот, Анушервону Бузургмеҳр, Саъдуддини Тафтозониву Саъдии Шерозӣ ҳикоятҳое меорад, ки аҳаммияти таърихӣ доранд.
Дар байни осори ӯ «Беҳрӯзу Баҳром», қасидаи «Маҷмаъ-ул-ғароиб», рисолаҳои таърихии «Шайбонинома» ва «Футуҳоти хонӣ» шуҳрати бештаре пайдо кардаанд.
Ин ду асар якдигарро пурра карда, доир ба вазъи умумии давлатҳои Мовароуннаҳру Хуросон ва Эрону Озарбойҷон, задухӯрдҳои байниякдигарӣ ва кашмакашҳои дохилӣ аз сарчашмаҳои муҳимтарин ба ҳисоб рафта, дар онҳо Биноӣ назари худро дар бораи тарзи давлатдорӣ, адлу дод ва масъалаҳои ахлоқӣ низ баён кардааст.
Худи Биноӣ муътақид аст, ки ашъори ӯ саҳли мумтанеъ аст (Ҳаст ашъори Биноӣ ҷумла саҳли мумтанеъ, — Гӯӣ осонаш, валекин нест осон гуфтанаш).
Камолуддин Биноӣ (номи комил Камолуддин Шералӣ ибни Муҳаммади Сабз, 1453, Ҳирот — 1512, Насаф, Қаршии ҳозира) — , хушнавис, таърихнигор ва мусиқидони тоҷик.
Бонуфузтарин мусобиқаҳои байналмилалӣ оид ба бадансозӣ «Марди зеботарини Олимпия» ва «Зани зеботарини Олимпия» мебошанд, ки аз соли 1965 ҳар сол аз ҷониби Федератсияи байналмилалии бадансозӣ ташкил карда мешаванд.
Соли 2009 Федератсияи бодибилдинг ва пауэрлифтинги Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда шудБадансозӣ дар шаҳрҳои Душанбе, Хуҷанд, Турсунзода, Қӯрғонтеппа, Ваҳдат, ноҳияи Шаҳринаву Ҳисор ва ВМКБ инкишоф ёфтааст.
асосан ба таҳқиқи масоили назарияи иқтибоси вожаҳо, унсурҳои луғавию грамматикии забони арабӣ дар забони тоҷикӣ, феълҳои мураккаби арабиасоси забони тоҷикӣ, таъсири омилҳои иҷтимоӣ дар инкишофи забони тоҷикӣ машғул шудааст.
дар Анҷумани байналмилалии славяншиносон , ҳамоиши байналмилалии арабшиносон , кунгураи байналмилалии филологҳо ва чандин конференсияву маҷлисҳои байнидонишгоҳӣ, вилоятӣ, ҷумҳуриявӣ иштирок ва суханронӣ намудааст.
фаъолияти илмию эҷодии худро аз омӯзиши ҷараёни рӯзгор ва ҷанбаҳои гуногуни осору афкори шоир ва мутафаккири бузург Носири Хусрави Қубодиёнӣ оғоз карда, соли 1952 дар мавзӯи «Носири Хусрав ва замони ӯ» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст, ки қаринаи мукаммалу муфассали он дар қолаби рисолаҳои «Носири Хусрав ва исмоилизм» ва «Носири Хусрав ва исмоилиён» мунташир гардидаанд.
Мақолаҳои илмию таҳқиқотии ӯ «Рисолаи Ваҳиди Табрезӣ оид ба шеършиносӣ» , «Рӯдакӣ ва қарматиён» , "Отияи таҳқиқи матни «Шоҳнома» , «Мулоҳизаҳо дар боби матншиносии Эрон» , «Тафсири манзуми Шоҳ Неъматуллоҳи Валӣ ба як қасидаи фалсафии Носири Хусрав» ва ғ.
Асари мазкур, ки баъди вафоти муаллиф соли 1997 дар Маскав ба забони русӣ ба чоп расид, таҳқиқу баррасии доманадори илмии маъниҳои рамзии образҳои маъмулу мустаъмали ирфонӣ-тасаввуфии «даврони тилоӣ»-и адабиёти форс-тоҷикро дар бар гирифтааст.
Аз ҷумлаи корҳои шоистаи матншиносии ӯ таҳияи матни илмӣ-интиқодӣ ва тарҷумаи русии рисолаи арзишманди шеършиносии Ваҳиди Табрезӣ «Ҷамъи мухтасар» мебошад, ки соли 1959 бо муқаддимаву тавзеҳоти илмӣ дар Маскав ба табъ расидааст.
Ҳамчунин ӯ дар мавриди таҳияву танзими ҷ-ҳои 1, 2, 4, 9 матни илмӣ-интиқодии «Шоҳнома»-и Абулқосими Фирдавсӣ , ки дар доираи матншиносии умумии «Шоҳнома» ба унвони «нусхаи Маскав» эътибор дорад ва нашри тарҷумаи русии «Хамса»-и Низомии Ганҷавӣ фаъолона ширкат кардааст.
Солҳои 1959-60 дар ҳайати Экспедитсияи Помир дар ҷамъоварии дастнависҳои шарқӣ ҳамкорию роҳбарӣ карда, феҳристи алифбоии дастнависҳои дарёфтшударо дар Маскав ба чоп расонд.
Баъдан панҷ рисолаи ҳангоми ин Экспедитсия бадастомадаро мавриди таҳлилу таҳқиқи муфассали илмӣ қарор дода, матни илмии интиқодияшонро бо муқаддимаву тавзеҳот дастраси алоқамандон гардонд ва дар ҳамин замина рисолаи докторӣ дифоъ намуд.
Ба туфайли гузаштан ба истифодаи мавҷҳои нисбатан дароз, афзудани иқтидори нақлкунакҳо ва андозаҳои антенна, инчунин татбиқи детектор масофаи радиоалоқа тадриҷан зиёд шуд.
Афзоиши шумораи радиостансияҳои алоқа ва радиошунавонӣ ва кӯшиши бо мавҷҳои дароз кор кардани онҳо боиси дар эфир зиёд шудани халалҳои тарафайн гардид ва зарурати риоя намудани созишҳои байналхалқиро оид ба тақсимоти радиомавҷҳо ба миён овард.
Барои мушоҳидаи просессҳое, ки дар шароити ба инсон дастнорас (дар кайҳон, умқи замин, соҳаҳои радиатсияашон баланд ва ғайра) ба амал меоянд, аппаратҳои телевизионӣ низ истифода мешаванд.
адиолокатсияи замонавӣ амалан дар ҳамаи соҳаҳои фаъолияти инсон — барқарор кардани алоқа бо радифони маснӯи Замин ва дигар аппаратҳои кайҳонӣ, таъмини парвози инсон ба кайҳон , системаи идораи автоматӣ, радиометеорология, радиоастрономия, электроакустика, сабти садо ва ғайра мавқеи муҳим дорад.
Радиоте́хника — илмест дар бораи методҳои генератсия, тақвият, қабул ва истифодаи лаппишу мавҷҳои электромагнитии радиодиапазон; соҳаи техника аст, ки истифодаи мавҷҳои электромагнитии радиодиапазонро дар радиоалоқа, радиошунавонӣ ва телевизион, радиолокатсия ва радионавигатсия амалӣ ме­гардонад, ба назорату идора намудани мошину механизмҳо, равандҳои технологӣ ва ғайра мусоидат мекунад.
Волидайнаш Исмоил Ҷаъфаров ва Шафиқа Ҷаъфарова дар деҳоти атрофи шаҳри Душанбе ва ноҳияи Орҷонкидзеобод солҳои тӯлонӣ ба ҳайси омӯзгор кор карда, миёни мардум обрӯву эътибори хосса доштанд.
Ҷумҳур Ҷаъфаровро дар маҳалли кору фаъолияташ ва дигар манотиқи кишвар натанҳо чун омӯзгору марди некном, балки ҳамчун дӯсти деринаи рӯзноманигорон хуб мешиносанд.
Зеро мақолаҳои зиёдаш дар рӯзномаву маҷаллаҳои гуногун ва бо забонҳои мухталиф интишор шудаанд, ки аз мушкилоти соҳаи кишоварзӣ то мавзӯъҳои одобу ахлоқ лавҳаву репортажҳоро дар бар гирифта, ба ҳалли мушкилоти соҳаи мухталиф мусоидат намудаанд.
Нигоштаҳояш ҳама ибратомӯзу таъсирбахш аст ва бисёре аз саҳифаҳои нокушодаи ҳаёти Садриддин Айнӣ, Саидризо Ализода ва Маҳмудхоҷаи Беҳбудиро, ки дар таърихи журналистикаи тоҷик саҳми назаррас доранд, дар мақолаҳои «Ҳамсангари устод Айнӣ» ва «Ёди Беҳбудӣ» равшан намудааст.
Солҳои 1974-1977 ба ҳайси ассистенти кафедраи таърихи нав ва навтарини ҳамин факулта, солҳои 1977-78 ходими калони илмии Осорхонаи таърихӣ – кишваршиносии вилояти Ленинобод, аз соли 1978 то соли 1998 муаллим, сармуаллим, дотсенти кафедраи педагогикаи умумии Донишкадаи давлатии педагогии шаҳри Ленинобод ба номи С.М.
Киров , солҳои 1989 – 1998 раиси Кумитаи муттаҳидаи иттифоқи касабаи ИДПЛ – Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, солҳои 1998 – 2015 мудири шуъба дар мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд, солҳои 2015 – 2018 дотсенти кафедраи фанҳои ҷамъиятии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон фаъолият бурдааст.
Айни замон, солҳои 1989 – 2015 муштаракан дар ИДПЛ – Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров ҳамчун дотсенти кафедраи педагогикаи умумӣ кор кардааст.
Соли 1989 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯи «Равонкунӣ ва хостагирии хонандагони мактабҳои деҳот ба касби педагогӣ» ҷамъбаст намуда, дар Донишкадаи давлатии омузгории шаҳри Москва ба номи В.И.
Рӯзноманигории шаҳрвандӣ ба ғайр аз равшан намудани воқеаҳои ба вуқӯъ пайваста, аммо аз назари воситаи ахбори омма ғоиб монда, боз дигар масъалаҳои муҳимро боз ҳам дақиқтару аниқтар ҳаллу фасл намуда метавонанд.
Асоси паҳншавии рӯзноманигории шаҳрвандиро воситаҳои нави технологӣ ташкил медиҳанд, ки имрӯзҳо барои истифодабарандагон механизми иҷтимоии паҳн кардани маълумот, ёфтани маълумотҳои лозима ва ҷалби омма ба масъалаҳои аниқ осонтар гардидааст.
Рӯзноманигории шаҳрвандӣ — гунае ази рӯзноманигорӣ мебошад, ки бо роҳи шабакаҳои интернетӣ ва технологияҳои нави рақамӣ васеъ паҳн шудааст, ки маънои корбарии муаллифони мутахассиси ин соҳа набударо дорад.
Соли 1983 рисолаи номзадии худро ба ҳимоя пешкаш намуда, ба донишкадаи маҳбуби худ баргашта дар вазифаи сармуаллими кафедраи нақшакашӣ, ҳандасаи тасвирӣ ва усули таълим фаъолият бурдааст.
14-уми марти соли 1984 рисолаи номзадии худро таҳти роҳбарии олими шинохта, профессор Анисимов Николай Никитович дар мавзӯъи “Муаммоҳои дидактикӣ ва ташаккули лаёқатҳои эҷодии донишҷӯён дар мактабҳои олӣ”, (дар мисоли сохтан ва истифода бурдани плакати таълими аз нақшакашӣ)-ро дар Шӯрои ДДОМ номи В.И.
Олов С. номзади илмҳои педагогӣ, дотсент, Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон , ба корҳои таълиму тарбиявӣ ва илмӣ машғул шуда насли наврасро ба амали гардонидани Қарорҳои Ҳукумати мамлакат равона сохта истодааст.
Соли 1983 рисолаи номзадии худро ба ҳимоя пешкаш намуда, 14-ӯми марти соли 1984 таҳти роҳбарии олими шинохта, профессор Анисимов Николай Никитович дар мавзӯъи “Муаммоҳои дидактикӣ ва ташаккули лаёқатҳои эҷодии донишҷӯён дар мактабҳои олӣ”, (дар мисоли сохтан ва истифода бурдани плакати таълими аз нақшакашӣ)-ро дар Шӯрои ДДОМ номи В.И.
Саидмаҳмад Олов (Олов Саидмаҳмад; 20 майи 1951, деҳаи Зосун, ноҳияи Айнӣ, вилояти Суғд) — номзади илмҳои педагогӣ , дотсент , Аълочии маорифи Тоҷикистон.
Набиев Н. — Комиссари халқии савдои ҶШС Тоҷикистон ; Саломатшоев З. — Комиссари халқии савдои ҶШС Тоҷикистон ; Қосимов М. — Комиссари халқии савдои ҶШС Тоҷикистон ; Шарифов Х.
Фаъолияти вазорат аз татбиқ намудани сиёсати ягонаи давлатӣ дар тамоми соҳаҳои марбут ба иқтисод ва савдо, таҳия ва ба танзим даровардани санадҳои меъёрии ҳуқуқии бахши таҳия ва таҳлили консепсияҳо, стратегияҳои роҳбурдҳои кӯтоҳмуддат, миёнамуддат ва дарозмуддат, тартиб додани барномаҳо ва дурнамоҳои рушди иқтисодию иҷтимоии мамлакат, фаъолияти иқтисодии хориҷӣ, савдо, патентҳо , ташаккули захираҳои иттилоотӣ, ҳамчунин ҳамоҳангсозии масъалаҳои доир намудани мониторинг, баҳо додан ба татбиқи стратегияҳои миллии рушд, паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва тадвини барномаҳои давлатии сармоягузорӣ иборат мебошад.
Савдо ва иқтисод аз қадимтарин бахшҳои зиндагии рӯзмарраи мардум маҳсуб ёфта, ҳанӯз баробари пайдоиши тақсимоти ҷамъиятии меҳнат ва муносибатҳои пуливу молӣ дар даврони таназзули сохти ҷамоаи ибтидоӣ ба вуҷуд омадаанд.
Пас аз эъломи Истиқлоли давлати Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба қатъ гардидани робитаҳои хоҷагӣ байни корхонаҳо, лағв шудани бозорҳои анъанавии фурӯш, камбуди ҷиддии захираҳои молиявӣ иқтисод ва тиҷорат ба мушкилоти ҷиддӣ рӯ ба рӯ омаданд.
Вазорат тамоми фаъолиятҳои худро бар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳои конститутсионӣ, қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, санадҳои Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва асноди ҳуқуқии байналмилалии аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон эътирофшуда, Низомномаи Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3.05.2010 тасдиқ шудааст, созмон медиҳад.
Роҳбарият; Сарраёсати таҳлили макроиқтисодӣ , дурнамо ва ислоҳоти иқтисодӣ; Сарраёсати рушди соҳаҳои воқеии иқтисодиёт; Сарраёсати таҳлили конъюктураи бозор ва танзими фаъолияти тиҷоратӣ; Сарраёсати пешгӯии сиёсати сармоягузорӣ ва танзими рушди минтақаҳо; Раёсати ҳамкориҳои иқтисодии хориҷӣ; Раёсати рушди соҳаҳои иҷтимоӣ; Раёсати таъминоти ҳуқуқӣ; Раёсати котибот; Раёсати молиявию баҳисобгирӣ; Раёсати кадрҳо ва бахши махсус; Раёсати корҳо.
Аминов, А. Маросимҳои ҷашни арӯсӣ – бахши ҷудонашавандаи феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ // Мероси фарҳангӣ ва ҳунарҳои мардумӣ: ҳифз ва эҳёи он / мураттиб
Фолклоршиносон сурудҳои ҷашни арӯсиро ба навъҳои хабарӣ, омодагӣ, оид ба ҷудоиву фироқ аз волидайн, табрикӣ, тантанавӣ, тавсифӣ, рақсу бозӣ ва ҳазломез тасниф намудаанд.
Дар матнисуруд сарояндагон аз хоҳар, бародар падару модари шаҳ ва дигар наздиконаш таъкидан хоҳиш мекунанд, ки ҳар яке ба ороиши домод ҳиссагузор шуда, ҳаққи сартарошро пардохт намоянд.
Пас аз тасвиби «Қонун дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз соли 2007 ҷиҳатҳои сермасрафи ҷашни арӯсӣ ба чорчӯбаи назорат даромада, ба
Маросимҳои дохилии ҷашни арӯсӣ дар гузашта хеле зиёд буданд, масалан, интихоби арӯс, хостгорӣ, номзадӣ, ноншиканон, фотиҳа, парчабуррон, андозу барори хароҷоти арӯсӣ, маслиҳатошӣ, чодарабарон, нонбандон, оши наҳор, саршӯён , сартарошон, саллабандони домод, шаҳбарӣ, арӯсталбон ва ғайра.
Ҷашни арӯсӣ ё худ тӯйи арӯсӣ фарогири суруду тарона, расму ойин, одатҳо, бовару ақидаҳо, рақсу мусиқӣ, лаҳзаҳои намоишӣ ва ғайра мебошад, ки ҳар яке аз онҳо вазифа ва мавриду мавқеи иҷрои худро дорад.
Наҷмуддини Кубро Вақтро ба «сайфи қотеъ» ташбеҳ кардааст, ки моқабл ва мобаъди худро ба ду ним мекунад: ниме, ки гузашт ва ними дигар, ки ҳанӯз наёмадааст.
Ибни Сино фаҳмиши Вақтро аз нигоҳи суфиён чунин шарҳ додааст: «Бидон, ки чун иродат ва риёзат ба ҳадде расад, андар расад ӯро халсоте лазиз аз нури Ҳақ бар вай, ҳамчунон ки барқе бидурафшад ва андар ҳол бимирад.
Дар Вақт ориф, ба қавли Азизуддини Насафӣ, «ҳар чӣ ҳаст ва ҳар кӣ ҳаст, ба ҷуз Ҳақ таоло, ҳамаро фаромӯш кунад ва аз ҳама бехабар шавад ва ба аввали олами нестӣ ва фано расад ва дар ин мақом аст, ки дуӣ ва касрат бармехезад ва ягонагии Худо бар солик зоҳир мешавад. Ва чун солик ба ин мақом расид, ба аввали олами тавҳид расид, зеро наздики солик ба ҷуз аз Ҳақ таоло ҳеч чизи дигар мавҷуд нест, аз ҷиҳати он ки ба ҷуз Ҳақ таоло чизи дигаре намебинад ва намедонад».
Азбаски суфиён Вақтро нақд ва ғанимат шумурда, ба асрори ҳар лаҳзае аз Вақт ва вуқӯи ҳар амре дар ҳар дам аз В. пай мебаранд, онҳоро «ибнулвақт» мегӯянд.
ба чархиш дармеояд ва ба ҳар ҷое, ки ӯ бошад, мутаҳаррик аст ва таваҷҷуҳе ба гузаштаву оянда надорад, зеро вай ҳар гоҳ тобеи гузашта ва пайрави оянда бошад, дар натиҷаи ин табаият вақтро аз даст дода ва дар зоеъ кардани он кӯшидааст».
замону макони моддӣ ҷудо карда, бо абадият мепайвандад; лаҳзаи ғайбат аз хеш ва ҳузур дар боргоҳи илоҳӣ, ламъаи ҳоли сармадӣ, ошкор шудан ва таҷаллии доираи азалу абад, ибтидо ва интиҳои олам; лавҳаи иттиҳод ва иттисоли нуқтаи охир ва аввал; фосилаи байни гузашта ва оянда, ҳадди байни азалу абад ва ибтидову интиҳои олам, нуқтаест, ки қаблияту баъдият дар як ҷо ҷамъ меояд ва дар он чизҳо ба таври ҳамзамон мушоҳида мешаванд.
Соли 1934 ба сабаби котиби масъули нахустин Анҷумани нависандагони Озарбойҷон таъйин гардидан, таҳсилро дар аспирантура қатъ намуда, бештар ба эҷоди асарҳо дар мавзӯи ватандӯстӣ машғул шуд: асарҳои «Курсии қатл» , «26» ба ӯ маъруфият оварданд.
Инчунин ӯ драмаи таърихӣ-қаҳрамонии «Воқиф»-ро аз рӯзгори классики адабиёти Озарбойҷон Муллопаноҳи Воқиф эҷод намуд, ки ин асар соли 1941 сазовори Ҷоизаи сталинӣ гардид.
Достонҳои «Ҳабашӣ гап мезанад» , «Ёддоштҳо дар бораи Аврупо» , «Мутолиаи осори Ленин» , «Парчамбардори аср» ва силсилашеърҳои «Китобҳои сӯхта» ба шароити замони зиндагии Самад Вурғун бахшида шудаанд.
Пас аз хатми мактаби русӣ ва озарии Қазах , аз соли 1923 таҳсилро дар шуъбаи тоторӣ-озарбойҷонии Омӯзишгоҳи омӯзгории Моварои Қафқоз давом медиҳад (соли 1918 ин омӯзишгоҳ аз Гурҷистон ба Озарбойҷон кӯчонда шуд).
Пас аз барқарор шудани ҳокимияти шӯравӣ дар Озарбойҷон , Самад Вурғун дар маҳаллаҳои озаринишини Басаркечи ноҳияи Вардеш, мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумии Кировобод, Қазах ва Кӯбаи Арманистон омӯзгор шуд.
Самад Вурғун (тахаллус; ном ва насаби аслияш Самад Юсуф-ӯғлӣ Вакилов; 21 марти 1906, деҳаи Солахлии уезди Қазах, Озарбойҷон — 27 майи 1956, Боку) — , нависанда ва ходими давлатию ҳизбии Озарбойҷон.
Аз соли 2016 то кунун дар кафедраи экология ва ҳифзи табиати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, дар вазифаи дотсенти кафедра фаъолияти таълимӣ-методӣ ва илмии худро давом медиҳад.
Соли 1996 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯи «Омӯзиши муқоисавии хусусиятҳои биоэкологӣ ва физиологии намудҳои . дар Тоҷикистон» ҷамъбаст намуда, дар Институти физиология ва биофизикаи рустаниҳо Академияи Илмҳои ҷумҳурии Тоҷикистон рисолаи номзадиро дифоъ намудааст.
Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили омӯзиши хусусиятҳои биологӣ, экологӣ ва физиологии намудҳои интродуксияшуда ва маҳаллии авлоди дар шароити боғи набототи шаҳри Хуҷанд ва шаҳри Душанбе равона шудааст.
Маслан китобҳои вай – «Луғатнома» Луғати мухтасари сезабонаи илмҳои табиатшиносӣ , 2001; “Ботаника бо асосҳои экология”, 2009, «Луғати тафсирии русӣ - тоҷикии истилоҳоти ботаника », 2012; “Мониторинги экологӣ,2013; « Тафсири луғат ва истилоҳҳои асосии биологӣ», 2014; « Экологияи глобалӣ », 2016; «Экологияи нақлиёт.», 2019 ба нашр расидаанд, ки ин аз дастовардҳои муҳими илмӣ, таълимӣ-методӣ соҳиб будани ин олимаи тоҷик дарак медиҳад.
Дар таълимоти Вакансия 24 навъи сифат ҳамчун муайянкунандаи табиати ашё ва ҳомили ҷавҳар мавриди баррасӣ қарор гирифта, навъҳои гуногуни ҳаракати ҷисмонӣ, аъмол ва умумияту фардият дар фаъолияти инсон шарҳ дода шудаанд.
Ҷисм гарчи пас аз марг муталошӣ мешавад, ҳаргиз нест намешавад, ҷузъҳои муталошии он бори дигар бо ҳам муттасил шуда, ҷисми дигареро ташкил медиҳанд ва ин ҳодиса дар олами Коинот ба таври доимӣ ҳукфармост.
Мувофиқи таълимоти ахлоқии вакансия инсон мавҷуди мухтор ва зотан на хубу на бад аст, лекин чун ба бадӣ гарояд, ба мартабаи пасти ҳайвонӣ таназзул мекунад ва агар рӯ ба хубӣ орад, ба мартабаи малакутӣ мерасад.
Агар дар ҷойи холии кристалли идеалӣ иони мусшакли он аносири табиӣ буда, тавассути ҳисси инсонӣ дарк хоҳанд шуд, вале 4 шакли дигари он бо эҳсоси зоҳирӣ даркшаванда намебошанд ва онҳоро эҳсоси ботинӣ дарк хоҳад кард.
Ин истилоҳ ҳамчунин аз забони форсии дарӣ ба забони туркӣ вом гирифта шуда ва истилоҳи форсӣ-туркии «» -ро ташкил дода, ки дар сипоҳи Ғазнавиён ва Салҷуқиён фармондеҳи лашкаре аз чанд ҳазор сарбозро меномиданд.
Гундсолор дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии фармондеҳи гундро дорад, ки ягоне тактикӣ дар шохаву зершохаҳои нерӯҳои мусаллаҳ аст, ки маъмулан хурдтар аз лашкар будаву аз ду ҳанг ё чанд гурдон ташкил ёфта ва ягонҳои хурдтаре барои бароварда сохтани ниёз ба он ҳамроҳ мешаванд; тип; бригада.
Гундсолор — дараҷае солорӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ, интизомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз сарҳанг ва поинтар аз лашкарсолор дорад ва баробар бо дарёдор дар нерӯи дарёӣ аст; генерал-майор.
Байни одамони ибтидоӣ, дар марҳилаҳои охири рушди ин ҷамъият эътиқодҳои анимистӣ ривоҷ пайдо мекунанд, яъне онҳо муътақид буданд, ки тамоми мавҷудот, чи мутаҳаррик, чи сокин, мурда ё зинда дорои ҷон ва равон ҳастанд, ки даруни он махфӣ ва мастур мебошанд.
Хосса, онҳо бовар доштанд, ки афроди инсонӣ ҳар яке дорои рӯҳе ҳастанд, ки ҳангоми хоб ва рӯъё аз бадани ӯ муваққатан хориҷ мешавад ва ниҳоят дар лаҳзаи вопасин, ҳангоми марг баданро ба таври қатъӣ раҳо мекунад.
Бовар доштанд, ки онҳоро мисли ашхоси зинда метавон идора кард ва роҳнамоӣ намуд ва агар онҳо ба хашму ғазаб оянд, метавонанд ниҳоят зиёновар гарданд, аз ин рӯ бояд ҳамвора ба ёди онҳо буд.
Эътиқодоти анимистӣ танҳо дар замони ба дараҷаи баландтар инкишоф ёфтани қувва ва қобилияти таҷриди -и инсон имконпазир гардида буд, чунки шинохтан ва парастидани рӯҳ ба миқдори зиёди қобилияти таҷрид эҳтиёҷ дорад.
Бовар ба намирандагии рӯҳ, абадияти он, парастиши рӯҳи аҷдод, бовар ба ҳаёти пас аз маргӣ идома ва натиҷаи боварҳо ва парастишҳои анимистӣ мебошад, ки дар динҳои имрӯзаи ҷаҳон ҷой дорад.
Меваи бектошӣ мубодилаи моддаҳоро беҳтар ва ғалаёни хунро паст менамояд; истеъмоли он барои беморони гирифтори амрози меъдаву рӯдаҳо нафъ дорад, қабзияти музминро мекушояд.
Олимони ҷумҳурӣ намуд ва миқдори канаҳои касалигузарон, мавсим ва паҳншавии онҳоро дар водии Вахш омӯхта, ба хулоса омаданд, ки интиқолдиҳандаи асосии онҳо канаи . мебошад.
Нобуд кардани канаҳо ва ҳашароти касалигузарон, ҳангоми хунгирӣ риоя намудани қоидаҳои антисептикӣ ва асептикӣ, бо маҳлули 1-фоизаи хлорофос шустани чорво тадбирҳои пешгирии анаплазмоз мебошанд.
Бино бар Моддаи 47 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ» 302 аз 20.01.2021, дар Нерӯҳои мусаллаҳ, қӯшунҳо ва воҳидҳои дигари ҳарбӣ дорандагони дараҷаҳои зерин «афсарони олӣ» хонда мешаванд:
Дар замони Сосониён пас аз шоҳаншоҳ баландпоятарин мақоми низомӣ артишдорон солор буд, ки бино бар қаринаҳо, унвони дигаре барои Эрон сипоҳбед аст, ки то замони подшоҳии Хусрав Анӯшервон болотарин мақоми низомӣ дар шоҳаншоҳии Сосониён буд.
Дар бисёре аз кишварҳо солор ҳар яке аз афсарҳои олиро меноманд, ки дар нерӯҳои заминӣ, ҳавоӣ ва дарёӣ фармондеҳии ягонҳои бузурге чун артиш, сипоҳ, лашкар ва гундро бар уҳда ва дараҷаҳои низомии зерин ва ё ҳамсонашонро доранд:
Солор ё Генерал — афсароне баландпоя дар нерӯҳои мусаллаҳро гӯянд, ки фармондеҳии ниҳоду сохторҳои низомӣ, амниятӣ, интизомӣ ва ягонҳои бузургро бар уҳда доранд.
Мутеулло, ки хонандаи пешқадами синфи нуҳум буд, бо маслиҳату дастгирии директори мактаби миёнаи деҳа Мирхолдор Халилов ба деҳаи Оғосарой рафта, муаллими фанни ҷуғрофия шудааст .
Ҳодими адабӣ ва мудири шуъбаи газетаи «Тоҷикистони Советӣ», муҳаррири газетаи «Комсомоли Тоҷикистон» , мудири шуъбаи адабиёти бадеии нашриёти «Ирфон» ва дертар дар Сарредаксияи илмии ЭСТ кор кард.
Китобҳои ӯ «Одамони сарбаланд», «Дарё маҷрои нав меҷӯяд», «Суруди одамони наҷиб», «Меҳри замин», «Пайраҳаи шинос», «Одамон ва соҳилҳо», «Ширмоҳ» пайиҳам аз чоп баромадаанд, ки таҷассумгари созандагию ободкориянд.
Махсусан, қиссаҳои «Дарё маҷрои нав меҷӯяд» ва «Ширмоҳ» аз ҷониби мунаққидону хонандагон баҳои баланд гирифтаанд ва дар тарҷумаи Лев Қандинов дар Душанбею Маскав ба забони русӣ чоп шудаанд.
Очеркҳои машҳури адиби публисист «Шаби чӯпони куҳансол», «Фарзанди охирин», «Подоши „мукофот“», «Азоби дурӯғ», «Марди неканҷом», «Бародарон» маҳз ҳамин солҳо интишор ёфтаанд ва номи Мутеулло Наҷмиддиновро чун рӯзноманигори хушсалиқаю ояндадор муаррифӣ намудаанд.
Солҳои ҳаштодуми асри гузашта дар Саридораи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик мудири шуъба, чанд соли охир то ба нафақа баромадан, сармуҳаррири бахши драматургияи Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ будааст.
Мутеулло Наҷмиддинов (12 сентябри 1927, деҳаи Варзики ноҳияи Чуст, вилояти Намангон — 2 апрели 2002, Душанбе, Тоҷикистон) — нависанда, адиби публисист ва рӯзноманигори барӯманди советии тоҷик.
Драмаҳои халқӣ, маъмулан, унсурҳои гуногуни санъату ҳунарро дар бар гирифта, аз ҳунарманд маҳорату истеъдоди махсус ба монанди раққосӣ, овозхонӣ, актёрӣ, ширинкорӣ, зарофатгӯӣ, хушзабонӣ ва чусту чолокиро талаб мекард.
Драмаи халқии анъанавӣ аз пиесаҳои анъанавӣ ва ё асарҳои намоишӣ иборат буданд, ки зери осмони кушод, дар маҳфилу маъракаҳо, ҷашнҳои баҳору тирамоҳӣ, бозору кӯчаҳои марказӣ, боғҳо ва ғайра барои оммаи мардум иҷро мешуданд.
Асарҳои саҳнавӣ на танҳо аз рӯи сенарияи муайян иҷро мегаштанд, балки ҳангоми нақш бозидан аз тарафи санъаткорони халқӣ бадоҳатан бо ҳаракатҳои дасту по, мимика, ишоратҳои чашму абрӯ, даҳон, тақлиду тағйири садо ва ҳолату рафтор лаҳзаҳои ҷолиби тамошо ва хандаовар офарида мешуданд.
Хислатҳои қаҳрамонони драмаҳо, чун дар афсонаҳои халқӣ типикӣ, анъанавӣ ва устувор буданд: қозӣ — порахӯр ва ноодил, раис — танпарвар, нопок, ҳаромкор, бой — муфтхӯр, баднафс, хасис, фиребгар, мулло — дурӯя, ҳарис, тарсончак, баъзан аҳмақ, намояндагони табақаҳои кории ҷамъият: деҳқонон, косибон, меъморон ва монанди инҳо меҳнатӣ, софдил, ҷафокаш ва мазлум тасвир мешуданд.
Сифату хислатҳои образҳои мазкур дар драмаҳои «Арзанкорӣ», «Булбулбозӣ», «Қаландарбозӣ», «Карбосбофӣ», «Ғуломшоҳ», «Девонабозӣ», «Духтари эшон», «Дуконбофӣ», «Мактаббозӣ», «Сӯзанфурӯш», «Сартарошбозӣ» ва амсоли инҳо ба таври ҳаҷвию интиқодӣ таҷассум ёфтаанд.