polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Дар пайшиносӣ барои муайян кардани ҳодисаи ҷиноятӣ изҳои зерин омӯхта мешаванд: изҳои парма, изҳои пой ва пойафзор, осори қатра ё доғҳои хун дар бадану либоси одамон ва ашё, изҳои воситаҳои буранда ҳангоми ба қисмҳо ҷудо кардани ин ё он ашё, изҳои мили силоҳ дар рӯи тирҳо, тирдони парокандашуда ва тири аз силоҳ парондашуда дар объект, осори воситаҳои нақлиёти чархӣ, изҳои тоқи ба ҳам алоқаманд ва ё аз ҳам ҷудо.
Из — дар пайшиносӣ инъикоси хусусиятҳои зоҳирии сохти объект, ки сарҳадди мустаҳками фазоии худро дошта, дар натиҷаи таъсири байниҳамдигарӣ ба вуҷуд меояд ва ба ҳодисаи ҷиноят алоқаманд мебошад.
Маъракаҳои номгузорӣ, гаҳворабандон, чиллагурезон, мӯйсаргирони тифл ва дигар маъракаҳои ба таваллуди кӯдак вобаста дар доираи оила, бе забҳи чорво ва хидматрасонии санъаткорон баргузор карда мешаванд.
Пайдоиши ин навъи адабиёти бадеӣ бо тезутундшавии рақобати қишрҳои гуногуни ҷомеа, бо равнақи шаҳрҳо ва афзоиши ҷиноятҳо, аз як тараф ва пешрафти илми криминалистика, истифодаи усулҳои илмӣ, психологӣ ва таҳлилӣ дар ифшои навъҳои гуногуни ҷиноятҳо бо мадади ходимони политсия ва ё ҷосусони хусусӣ, адвокатҳо, рӯзноманигорон, аз тарафи дигар, алоқаманд мебошад.
Як қисми асарҳои детективӣ дар асоси маводи илмӣ, ҷиноятӣ ва ҳуҷҷатӣ, шаҳодати шоҳидон , баъзе аз рӯи ҳиссиёту дарки моҳияти масъалаву мавзӯъ ва таъсири психологӣ ба инояткор эҷод гардидаанд.
Куин , Н. Марш ва махсусан Ҷеймс Хедли Чейз , ки лақаби «Шоҳи детектив»-ро дорад, Эрл Горднер, М. Стиллейн, Сидней Шелдон, Ҷозеф Димона, Патрик Андерсон, Норманн Люис, Фредерик Форсайт, Ж. Сименон хеле ривоҷу равнақ ёфт.
Дар Адабиёти детективи ШМА, Франсия, Англия, Италия, Германия, Япония ва дигар кишварҳо бештар қолабҳои якхелаи ҷосусону ҷӯяндагони гунаҳкорон ва ғоратгарону роҳзанон ба мисли Нат Пинкертон, Ник Картер, Рокамбол, ё дузди «маданӣ» Арсен Люпен ва дигарон ба вуҷуд омаданд, ки лаҳзаҳои қатли ом, фаҳшу фуҷур, истинтоқу куштор, ваҳшонияту хунрезиро инъикос кардаанд.
Қисме аз чунин асарҳо дар садаи дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ «романи сиёҳ» ном гирифта буданд, чунки ба ақидаи идеологҳои шӯравӣ гӯё дар хонандагон ҳисси бадбинӣ, бадахлоқӣ, разилӣ, дунёбезориро ривоҷу равнақ медоданд.
Аммо дар кишварҳои Европа ва ШМА дар чунин асарҳо бештар детективҳои хусусӣ, адвокатҳо ғолиб мебаромаданд ва бемасъулиятии мақомоти ҳифзи ҳуқуқро фош мекарданд.
Масалан, дар «Самаки айёр» айёрии Самак ҳам на танҳо аз пайгиру ҷӯяндаи машҳур будани ин қаҳрамон шаҳодат медиҳад, балки гувоҳи баландии ақлу заковати ӯҳам мебошад.
Қисмҳои ҷудогонаи «Бадоеъу-л-вақо­еъ»-и Восифӣ, баъзе корномаҳои Шукурбек дар «Наводиру-л-вақоеъ»-и Аҳмади Дониш ва ғайраро сароғози Адабиёти детективи тоҷик гуфтан мумкин аст.
Икромӣ «Ман гунаҳгорам», повестҳои А. Баҳорӣ, роману ҳикояҳои М. Левин, Н. Тиллоев, драмаҳои М. Холов ва повесту ҳикояҳои нависанда ва рӯзнома­нигорони тоҷик Ғ.
Дар адабиёти олам асосан ду равияи офариниши образи қаҳрамони детективӣ ба миён омадааст: яке услубу образҳои интеллектуалӣ-мантиқӣ, ки дар онҳо ба таҳлил, тафтишу санҷиши илмии ҳодисаҳо дар равиши задухӯрд ва низоъҳои асари бадеӣ диққат дода мешавад, дигаре услуби саргузаштӣ, ки дар он воқеаҳо печ дар печ ва пурмоҷаро инъикос меёбанд.
Нависандагони Адабиёти детектив зимни услуби аввал аз таҳлили мулоҳизаҳои илмӣ, воситаҳои мутафарриқи таҳлилӣ, хулосаҳои назариявӣ, дарки фикру андеша ва психологияи ҷино­яткор ва амсоли онҳо васеъ истифода мебаранд.
Услуби дуюми асарҳои детективӣ бештар хусусияти моҷароӣ касб карда, барои фош кардани ҷиноят ба методи таҳлили мантиқӣ, андешамандӣ ва истифода аз воқеа ва таҷрибаҳои зиндагӣ такя менамояд.
Достони коргаҳӣ , адабиёти детектив — яке аз навъҳои адабиёти бадеист, ки воқеаву ҳодисаҳои печ дар печ ва мураккаби хусусияти ҷиноятидоштаро бо ёрии омӯзиш ва санҷишу таҳлили мантиқӣ, психологӣ, зеҳнӣ, илмӣ ва омехта дар шакли бадеӣ мекушояд.
Гулмурод Ҳалимов (Ҳалимов Гулмурод Салимович; 14 майи 1975, деҳаи Дараи Фонӣ, ноҳияи Варзоб) — ҳаросафкани байнулмилалӣ, собиқ афсари низомии тоҷик, полковник, собиқ фармондеҳи ОМОН-и ВКД Тоҷикистон.
Солҳои 2003—2014 дар доираи ҳамкориҳои Амрикову Тоҷикистон якҷо бо дигар кормандони ОМОН курсҳои омӯзишии зиддитерористиро аз ҷониби Департаменти давлатии ИМА гузашта ва ҳамчунин дар ширкати хусусии низомии омӯзиш гирифтааст.
Дар солҳои ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон ба Горди президентӣ пайвастааст ва пас аз таҳсил дар Академияи олии ВКД Тоҷикистон ва давраҳои омӯзишӣ дар Русия ва Амрико аз сержанти хурд то полковник ва фармондеҳи Дастаи таъйиноти махсус -и назди Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон расидааст.
Аз ҷониби Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон 28 майи соли 2015 нисбати Ҳалимов Гулмурод Салимович бо моддаҳои 305 , 187 қисми 2 ва 4011 (Иштирок дар задухӯрдҳои мусаллаҳона ё амалиётҳои ҷангӣ дар дигар давлатҳо) Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон парвандаи ҷиноятӣ оғоз карда шуд.
Пас пахши як видео бо изҳороти Гулмурод Ҳалимов барои таҳқиқи ҳамаҷонибаи шароити ғайб задани ӯ бо ҷалби мутахассисони Вазорати умури дохилӣ, Додситони кулли Тоҷикистон ва Кумитаи Давлатии Амнияти Миллӣ ситоди махсус таъсис ёфт.
Сериёли «Шаҳрзод» ба коргардонии Ҳасан Фатҳӣ ва бозии Тарона Алидӯстӣ, Шаҳоб Ҳусайнӣ, Алӣ Насириёнӣ, Мустафо Замонӣ як сериали драмаву таърихӣ ва ошиқона аст, ки барои пахши хонагӣ тавлид шудааст.
Сериали «Шаҳрзод» бо ҳунарнамоии се сол аз ҳунармандони иронӣ, пурҳазинатарин сериали шабакаи намоиши хонагӣ аст, ки достони ошиқонаҳоеро дар Теҳрони қадим ривоят мекунад.
Ин сериал ҳамзамон дар кишвари Эрон ва Омрико низ намоиш дода мешавад ва ба ҳамин муносибат дар рӯзи 20 меҳрмоҳ маросими Фарши қирмиз бо ҳузури бозигарон ва дастандаркорони ин сериал дар шаҳри «Калон» аламон баргузор шуд.
Ҷашни сериёли Шаҳрзод дар таърихи 26 урдибиҳишти 1395 дар маркази ҳамоишҳои Бурҷ Милод баргузор шуд, билети ин ҷашн дар муддати 45 дақиқа интернетӣ фурӯхта шуд, ин ҷашн бо ҳузур авомилу бозигарон ва мардум баргузор шуд ва аз ин сериёл тақдир ба аал омад.
Дар қисматҳои ибтидоӣ титрожи ибтидоӣ ва поёнии ин сериёл бо садои Алиризо Қурбонӣ иҷро шуд, вале аз қисмати панҷум ба баъд титрожи ҷадиде бо унвон «Куҷоӣ» бо садои Муҳсин Човушӣ ҷойгузин шуд.
Пештар ду тарона «Ба расми ёдгор» бо таронасароии Ҳусайн Сафо ва «Ҳамхоб» бо шеъре аз Ваҳшӣ Бофқӣ тавассути ин хонанда иҷро шуд ва ба унвони мусиқии матни сериёл пахш мешавад.
Муҳаммад Имомӣ таҳиякунндаи сериёл пурмухотиб Шаҳрзод дар гуфтугӯ бо хабарнигори фарҳанги хабаргузории Тасним, гуфт: Аз авомили муваффақияти ин сериёл метавон дар дараҷаи аввал ба филмномаи ин сериёл ишора кард, ки борҳо нигориш ва бознависӣ шуда буд.
Ҳар душанбе, қисмати ҷадиде аз ин сериёл дар шабакаи намоиши хонагӣ арза шуд, ҳамчунин пахши ҷаҳонии сериёл шаҳрзод аз 10 октябр тавассути ширкати филмсозии «Ай эм филм»-и Олмон оғоз шуд.
Вай афзуд: илова бар матн, сериёли Шаҳрзод тамом параметрҳои муваффақиятро доштааст ва муҳтаво, филмнома, бозигарон, коргардон, гурӯҳи тавлид ва таҳия аз дигар авомил муваффақияти ин сериёл маҳсуб мешавад.
Имомӣ бо баёнӣ инки ҷомеаӣ мо нисбат ба маҷмӯа намоишӣ хонагӣ беэътимод шуда буд, гуфт: Мо бо сохтм сериёли Шаҳрзод тавонистем ин эътимодро бор дигар ба мардум ва мухотибон бозгардонем.
Расули Худо дар ин бора мефармояд: «Офтоб ва моҳ ду нишонае аз нишонаҳои Худованд ҳастанд ва ҳаргиз онҳо барои марг ва зиндагии касе гирифта намешаванд. Пас ҳар гоҳ онро дидед, намоз бихонед».
Он азон ва иқомат надорад, ба изни ом, вуҷуди султон ва шартҳои дигаре, ки дар намози ҷумъа зикр шудаанд, низ ниёз надорад ва дар ҳар ду ракъати он сураҳои дароз қироат мешавад.
Назди ҷумҳури аҳли суннат – имом Абӯҳанифа , имом Молик ва имом Аҳмад барои намози кусуф ва хусуф хутба вуҷуд надорад, аммо имом метавонад пас аз адои намоз мардумро ба тақво, покӣ, парҳезгорӣ ва ғайра тавсия намояд.
Зеро расули Худо дар аҳодиси зиёде, ки аз эшон дар ин боб ривоят шудаанд, ба хондани хутбае амр накарда, вале пас аз баргузории намоз моҳияти ин падидаи илоҳиро барои мардум баён кардааст.
Қадимтарин намунаи асари Адабиёти дарборӣ дар адабиёти классикии форс-тоҷик қасидаи шоири садаи Муҳаммад Васиф аст, ки ба мадҳи лашкаркаш Яъқуб ибни Лайси Саффорӣ бахшида буд.
Адибони дарбор Абулаббоси Рабанҷанӣ, Маъруфи Балхӣ, Мунҷики Тирмизӣ ва дигарон бо сарварии Рӯдакӣғояи давлати миллии мутамаркази муқтадир, ҷудонопазирии кишвар, муҳофизати онро талқин намудаанд.
Масалан, дар қасидаи «Модари май» Рӯдакӣ Абуҷаъфар Аҳмад ибни Аҳмад ном ҳукмронро чун ҳокими одили ботадбир, ҷавонмарди инсондӯст, ҷанговари далери чобуксавор ва сафшикану ватанпарвар тасвир намудааст.
Дар асл, воқеият баъзе мамдӯҳон ин хусусиятҳоро доро набуданд, вале шоирону адибон дар симои онҳо ҳамин гуна ашхосро дидан мехостанд, яъне симои ормонии ҳукмронро меофариданд.
Вале ин равиши кор, равияи эҷодӣ дар давраҳои баъдина идома наёфтааст ва шоирон, нависандагон, таърихнависони дарбор аз рӯи гуфтаи Унсурулмаолии Кайковус, ки дар «Қобуснома» ба писараш фармуда буд: «Сазои ҳар кас бишнос ва мадҳ чун гӯӣ, қадри мамдӯҳ бидон. Касеро, ки корде бар миён набаста бошад, магӯй, ки ту ба шамшер шер афканию ба найза кӯҳи Бесутун бардорӣ ва ба тир мӯй шикофӣ. Ва он ки ҳаргиз ба харе нанишаста бошад, аспи ӯро ба Дулдулу Буроқ ва Рахшу Шабдез монанд макун. Бидон, ки ҳар касеро чӣ бояд гуфтан» амал намекарданд.
Қасидасароёни дарбори Ғазнавиён Унсурӣ, Фаррухӣ, Манучеҳрӣ, Асҷадӣ ва баъдан қасидасароён Амъақи Бухороӣ, Анварӣ, Муиззӣ, Адиб Собири Тирмизӣ, Рашиди Ватвот, Заҳири Форёбӣ, Абдулвосеи Ҷабалӣ ва дигарон, ки дар дарбори Қарахониён, Салҷуқиён, Ғуриён, Хоразмшоҳиён, Шервоншоҳиён ва дигарон зиндагиву эҷод кардаанд, мадеҳаҳои пуриғроқ, муболиғаомез то ҳади ғулув бо таърифҳои дурӯғэҷодкардаанд.
Дар баробари шоирону адибони маддоҳ дар таърихи адабиёти форс-тоҷик намояндагоне аз шоирону нависандагони бузург Носири Хусрав (Ман онам, ки дар пои хукон нарезам – Мар ин қиматӣ дурри лафзи дариро), Низомии Ганҷавӣ, Сайфи Фарғонӣ, Убайди Зоконӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ, Бадриддини Ҳилолӣ, Мирзо Абдулқодири Бедил, Сайидои Насафӣ, Аҳмади Дониш ва дигарон буданд, ки шоирони маддоҳро мазаммат кардаанд.
Дар таърихи адабиёти форс-тоҷик ин падида аз замонҳои қадим пайдо шуда, роҳи тӯлониеро тай намуда, гоҳе рушду такомул ёфтааст, гоҳе ба сабабҳои сиёсиву иҷтимоӣ ба инқироз дучор гардидааст.
Дар ҳар як дарбори сулолаҳои ҳокимони давр, аз Ҳахоманишиён сар карда то ба ибтидои садаи , замони ҳукмронии Манғитиён дар Бухоро шоирону адибон, таърихнигороне дар дарбор фаъолият намудаанд, ки ҳукмронро васф мекарданд, таърихи давлатдории ӯ, сиёсати дохиливу хориҷиашро дар таърихномаҳо менигоштанд, лашкаркашиҳову футуҳоташро дар шакли осори бадеӣ, достонҳо, таърихномаҳо тасвир менамуданд.
Аз давраи ҳукмронии Сосониён осори таърихиву динӣ аз қабили «Корномаи Ардашери Бобакон», «Оиннома», «Тоҷнома», «Худойнома», «Динкард» ва ғайра то замони мо расидаанд, ки бо фармоиши ҳукмронон, шоҳони он замон навишта шудаанд.
Адабиёти дарборӣ — осори адабӣ-бадеӣ, таърихӣ, ки дар муҳити дарбори подшоҳон, ҳокимон, амирон ва дигарон офарида шуда, манфиатҳои сиёсӣ ва иҷтимоии ҳукмрононро ифода мекард.
Ин далелҳои муаррихони аҳди қадим ва таърихнигорони даврони асрҳои миёна аз он шаходати яқин медиҳанд, ки сукунати нахустин бошандагони ин деҳа ба замонҳои басо барвақт, аз он ки тасаввур мёшавад, рост меояд.
Баъдтар дар асрҳои миёна, ки дар таърихи гузаштагони обрӯманди мо саҳифаҳои тозаеро бозкушоӣ намудааст, мақоми деҳаи Мадм аз ҳайси як макони муқаррарии ҷуғрофӣ ба сифати маркази муҳими маъмурӣ боло рафта, ҳамин тавр дар нигоштаҳои таърихнигорони гуногун зуд — зуд ёдрас мешавад ва ба ҷойгоҳи вуқуи ҳодисаҳои қисматсоз мубаддал мегардад.
Замони пойдории ии қудрати минтақавӣ Мадм ҳамчу маркази он интихоб шуда, ин ҳақиқати бебаҳси таърихӣ гувоҳ бар муҳимияти стратегӣ ва таърихии ин деҳа дар он замон аст, ки ба ҳеч ваҷҳ наметавонад боиси шакку тардид гардад ва ниёз ба шарҳу эзоҳи тӯлонӣ низ надорад.
Шахсиятҳои намоёну пурмаҳсули илми шуҳратёфтаи таърихи Тоҷикистон — академик Бобоҷон Ғафуров, академик Аҳрор Мухторов ва профессор Юсуфшоҳ Ёқубов дар асарҳои гуногунмавзӯъи таҳқиқотии худ ин нуқтаро бо санадҳои қавии илмӣ асоснок намуда, зарурати ҳамагуна шубҳабарангезиро аз миён бардоштаанд.
Исҳоқӣ Абдулло, Фрайман ва дигарон низ дар риштаи суғдшиносӣ ва таҳқиқи паҳлуҳои гуногуни таъриху фарҳанги минтақаҳои сугғднишин ковишҳои фундаменталӣ кардаанд, ки дурустии гуфтаҳои боло аз навиштаҳои онҳо бармеоянд.
Сокинони Мадм аз вуруди ин муборизи ҷабҳаи озодии онҳо гарм истиқбол ба амал оварданд ва китф ба китфи ҳамдигар қарор гирифта, хати шикастнопазири мудофиавиро созмон доданд, ки метавонист ҳамагуна ҳуҷумҳои барқосоро хунсо кунад.
Гузашта аз ин матонату худфидоии онҳо дар роҳи ҳифзи ҳар як порчаи муқаддаси сарзамини аҷдодӣ дар вуҷуди бадсиришти арабҳои ишғолгар ҳамагуна эҳтимоли дастиёрӣ ба пирӯзиро ба якбор аз байн бирабуд.
Дар манобеи муътамади таърихӣ, ҳанӯз ҳини лашкаркашиҳои ҷаҳонгиронаи Искандари Мақдунӣ ба қаламрави Осиёи Миёна, ки ба солҳои 329 — 327 -и қабл аз мелод рост меояд, Мадм ҳамчу истилоҳи ҷуғрофӣ ном бурда шудааст.
Заминҳои парвариши ангур дар ҷойҳои аз ҷиҳати таъминот бо об дастнорас низ бисёр буданд, ки дар онҳо ангурҳои лалмӣ ҷамъ меоварданд, ки дар тамъу ширинӣ овозадоранд.
Ба монанди дар ҷойҳои муқаддас гузоштани шамъҳо, аз болои алов парида гузаштан, ҳангоми гусели азизони худ ба масофаҳои дур дар остонаи дар испанд дуд кардан ва боқимондаи онро дар зери остонаи дарвоза партофтан боқӣ мондааст, ки қадима будани деҳаро тасдиқ мекунад.
Диваштич бо наздикони ҳамяроқаш дар қалъаи Гардани Ҳи, ки дар деҳаи Мадм воқеъ буд, барои худ паноҳгоҳи боэътимод ёфт, то неруи тозанафас гирд оварад ва стратегияи муқовимати минбаъдаашро тарҳрезӣ намуда, марҳилаи нави муборизаро оғоз кунад.
Ӯ ҳини истиқоматаш дар Мадм бо пешвоёни ҳаракатҳои озодихоҳи Бохтару Истаравшан ва Ҳафтрӯд иртибот барқарор карда, нақшаи муқовимати муштарак созмондодашударо тартиб дод.
«…Дар асри шаш мавзеъҳои Зарафшони боло, Моғиён , Парғар , , Киштут , Мартушкат , дохил мешуд. Ҳамчунин деҳаҳои Мадм, Зеровдавк , Эскотар , Химканд, Варз , Курут , Фатмиф, , Поҳут , Дараи Яғноб низ ба ҳайати Панҷакент шомил буданд.».
Варақсангҳои сӯзандаи сапропелитӣ аз варақсангҳои сӯзандаи гумусӣ – сапропелитӣ бо миқдори бештари ҳидрогенаш ва миқдори камтари кислотаҳои гуминиаш дар массаи органикӣ фарқ мекунад.
Варақсангҳои сӯзандаи сапропелитӣ то 20–30% қатрон дошта, то 3500–4000 ккал/кг гармӣ медиҳанд, ки аз варақсангҳои сӯзандаи гумусӣ – сапропелитӣ хеле зиёд аст.
Аз ҷиҳати пайдоиш варақсангҳои сӯзандаи баҳрӣ, кӯлӣ, толобӣ ва аз рӯи таркиб варақсангҳои сӯзандаи гилӣ, карбонатӣ ва силитсиумиро фарқ мекунанд.
Ҳангоми дар муҳити беҳаво то 500С ё бо иштироки ҳаво то 1000С тафсондани варақсангҳои сӯзанда моддаи органикии он вайрон ва аз варақсангҳои сӯзанда қатрони нафтмонанд , газҳои сӯзандаи хушк ва об ҷудо мешаванд.
Моддаи ибтидоии варақсангҳои сӯзанда, ки асосан аз боқимондаи набототи планктонии содатаринҳо, миқдори ками зоопланктон ва қисмҳои набототи қаърӣ иборат аст, дар соҳилҳои начандон жарфи баҳрҳои шӯр ва газнокиашон муътадил ва кӯлҳо ба вуҷуд меояд.
Миқдори эҳтимолии захираҳои варақсангҳои сӯзанда дар дунё тақрибан 450 трлн тоннаро ташкил медиҳад, ки қисми асосии он дар ИМА , Бразилия , Хитой, Булғория, Олмон, Англия, Канада, Австралия ҷойгир аст.
Варақсангҳо́и сӯзанда́ — сангҳои русубии таркибашон карбонатӣ-гилӣ, гилӣ ё силитсиумӣ, ки 10–50%, баъзан то 60% моддаи органикӣ -и тавъам бо маводди минералӣ таҳшиншуда доранд.
Сурудҳои «Дилҳо нишона карда» , «Дар дидаи ман монд» , «Ёди Ватан» , «Ҳарфи дигар мазан» , «Нолаи Кова» , «Хорӣ макун» , «Модар» , «Ту ширинлаб» ва ғайра ки Бобоҷон Азизов сурудааст, хеле дилнишинанд.
Дорандаи ҷоизаи Озмуни ҷумҳуриявии ҳофизони ҷавон , иштирокчии Фестивали умумииттифоқии театрҳои халқӣ дар шаҳри Москва , Фестивали умумиҷаҳонии театрҳои халқӣ дар шаҳри Кишинёв ва Ярмаркаи умумиҷаҳонии Лейпсиг .
Бобоҷон Азиз (Бобоҷон Азизов; 26 июни 1950, Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 21 январи 2021, Кӯлоб, вилояти Хатлон, Тоҷикистон) — сароянда ва ҳунарпешаи театри тоҷик, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон .
Бобоҷон Азиз солҳои ахри умраш сактаи мағзӣ гирифта дар бистарӣ беморӣ қарор дошт ва бар асари дардмандӣ наметавонист ба осонӣ мисраъҳои таронаҳояшро ба ёд оварад.
Зимни он фард аз маҷмӯи хосиятҳо нишонаҳои асосии ашё -ро ҷудо карда гирифта, аз он мафҳум ва тасаввур месозад ва аломату хусусиятҳои дуюмдараҷаю камаҳамиятро сарфи назар менамояд.
Аз соли 1921 то августи 1940 мудири Шуъбаи ботаникаи таҷрибавӣ ва селексия (соли 1924 ба Институти умумииттифоқии ботаникаи таҷрибавӣ ва зироати нав, соли 1930 ба Институти умумииттифоқии рустанипарварӣ табдил ёфт) ва аз соли 1930 директори озмоишгоҳи генетика буд.
Солҳои 1920–40 захираи набототи Юнон, Итолиё, Португалия, Испания, Тунис, Марокаш, Арабистон, Фаластин, Сурия, Эфиопия, Эрон, Афғонистон, Ҷопон, Хитой, Корея, Амрикои Шимолӣ, Марказӣ ва Ҷанубиро таҳқиқ кардааст.
дар Афғонистон низ як силсила пажӯҳиш анҷом дода, оид ба рустаниҳои мазрӯи ин кишвар маводди фаровоне ҷамъ овард (натиҷаи таҳқиқот дар китоби «Земледельческий Афганистан» ҷамъбаст шудааст).
Навъҳои гуногуни гандум, ҷав, ҷавдор, наск, лӯбиё, нахӯд ва меваҳои донакдори маҳаллиро омӯхта, Тоҷикистонро яке аз кишварҳои қадимтарини рустаниҳои мазрӯъ номид.
Дар ин муддат Аббоси се мушкили умдаи давлати Сафавиёнро ҳал намуд: аввал таҳдиди туркҳои Усмонӣ, дуюм хатари ӯзбекони шайбониро бартараф намуда, сеюм қудрати қизилбошонро тавсеа дод.
Ибтидо бо Туркия ба муддате паймони дӯстӣ баст; сипас вилоятҳои Шероз, Кирмон, Гелон ва Хуррамободи Луристонро тасарруф намуд; соли 1598 ӯзбекони Хуросонро шикаст дода, Ҳиротро тобеи худ кард ва худи ҳамон сол пойтахти давлати Сафавиёнро аз Қазвин ба Исфаҳон кӯчонда, Бухоро, Хуросон ва Моварои Қафқозро ба итоати худ даровард.
Дар андак муддат симои шаҳри Исфаҳон тағйир ёфт ва биноҳои таърихии асри сафавӣ — Майдони Шоҳ, масҷиди шайх Лутфуллоҳ, Масҷиди Шоҳ, Пули Оллоҳбердихон, Хиёбони Чаҳорбоғ, Кохи Оли Қому бунёд гардиданд.
Пас аз анҷоми ислоҳоти низомӣ Аббоси соли 1601 Табрез ва Шервонро аз туркҳои Усмонӣ озод намуд ва бо мадади флоти англис заминҳои ҷануби Эрон ва Баҳрайн , Қандаҳор ва Ҳурмузгонро аз португалиҳо бозпас гирифт.
Дар аҳди Аббоси роҳҳо, пулҳо, корвонсаройҳо, ҳаммомҳо ва бозорҳои сершуморе бунёд гардиданд, ки ба вазъи иқтисодӣ, тиҷорати дохиливу хориҷӣ ва муносиботи пулӣ таъсири мусбат расонданд.
Ҳамчунин санъатҳои тасвирӣ, ороиши амалӣ, хаттотӣ, наққошӣ ва ҳунарҳои кошикорӣ, қолинбофӣ, нассоҷӣ, кулолӣ, шишагарию чинисозӣ низ хеле равнақ ёфтанд.
Аббоси 27 январи соли 1571 дар шаҳри Ҳирот дар оила шоҳаншоҳ Муҳаммад Худобанда ва Маҳдиулё , духтари ҳокими вилоят Мозандарон, Мир Абдуллоҳхон ба дунё омадааст.
Дар шаҳри Канбояти Ҳиндустон муддате қозӣ буд ва дар он ҷо соли 1223 асари Абуалии Танукӣ «ал-Фараҷ баъд уш-шидд»-ро аз арабӣ ба форсӣ тарҷума кард.
Инчунин Авфӣ дар пайравӣ ва вазни «Ҳадиқат-ул-ҳақиқат»-и Саноӣ «Мадоеҳ-ус-султон» ном маснавие навишта будааст, ки он то ҳол пайдо нагардидааст.
То соли 1219 дар шаҳрҳои Марв, Хоразм , Ҳирот, Нисо , Систон , Нишопур , Қазвин, Исфизор ва дигар ҷойҳо буду бош намуд, донишу таҷрибаи зиндагӣ андӯхт.
Дар асри устодони санъати рақс англисҳо Ҷон Рич, Ҷон Уивер, австриягӣ Франс Гилфердинг, итолиёӣ Гаспаро Анҷолини, фаронсавиҳо Мари Камарго, Огюс Вестрис, Луи Дюпор, Мари Салле, Добервал, махсусан, Жан Жорж Новерро дар инкишофи балет ҳиссаи сазовор гузоштанд.
Дар ин давра балетҳои «Кӯли қувон» , «Нозанини хуфта» ва «Шелкунчик»-и П. И. Чайковский пайдо шуданд, ки на танҳо шуҳрати санъати балети рус, балки дараҷаи инкишофи хореографияи ҷаҳонро баланд бардоштанд.
Ходимони санъат як қатор спектаклҳои барҷаста: «Лолаи сурх», «Фаввораи Боғчасарой», «Ромео ва Ҷулйетта», «Золушка», «Гули сангин», «Лавренсия», «Спартак», «Аз роҳи раъду барқ», «Афсонаи ишқ», «Ангара», «Макбет», «Асри тило» ва ғ.
Баъди соҳибистиқлолии Тоҷикистон балети миллӣ, бинобар ҳаводиси сиёсию иҷтимоии солҳои аввал, ба мушкилоти зиёд рӯ ба рӯ гардид, аксари раққосони таҷрибадида саҳнаро тарк карданд, қисмате аз ҷумҳурӣ ҳиҷрат намуданд.
Баробари ба эътидол омадани вазъи сиёсию иҷтимоии ҷумҳурӣ, Ҳукумати ҶТ, Вазорати фарҳанги ҶТ ва роҳбарияти Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик ба номи С. Айнӣ якчанд тадбирро ба нақша гирифтанд.
Дар давоми чанд соли ахир дар саҳнаи театр як силсила асарҳои нав, аз ҷумла балетҳои «Юсуф ва Зулайхо»-и Т. Шаҳидӣ , «Сиёвуш» , «Карашмаҳои муҳаббат»-и В. Мотсарт, «Буратино»-и Н. Собитов, «Писари Ватан»-и Ю.
Як зумра ҷавонони лаёқатманд – Ф. Қосимова, М. Азимзода, П. Тошмуҳаммадова, И. Убайдуллоев, М. Маҳмудзода ва У. Сангализода барои таҳсил ба Омӯзишгоҳи академии хореографии шаҳри Перми Федератсияи Россия фиристода шуданд, ки муддати 8 сол дар ин омӯзишгоҳи номӣ таҳти сарпарастии устодони бомаҳорати балети рус Ю.
Ин ҷавонон таҳти сарпарастии сарбалетмейстри театр, дорандаи ҷоизаи озмунҳои байналмилалӣ Эмил Акматов дар балетҳои классикӣ – «Дон Кихот»-и Л. Минкус, «Жизел»-и А. Аден, «Кармен-сюита»-и Ж. Бизе–Р.
Дар ҷараёни инкишофи балет шаклҳои хореографии зерин: дуэт , рақсҳои гурӯҳӣ ва оммавӣ ба вуҷуд омадаанд, ки аз ҷониби балерина, раққоси якка, солист ва рақсҳои умумӣ бо кордебалет иҷро мешаванд.
Падари худ Шоҳиҷаҳони солхӯрдаро маҷбур ба гӯшанишинӣ кард ва бародараш Муродро, ки аз муттаҳидонаш буд, дар қалъаи Гволиур аввал зиндонӣ кард ва сипас ба қатл расонд .
Баъди қатли ҳарифони хеш, Аврангзеб иқдом ба тасарруфи манотиқи шимолу шарқии Ҳинд кард ва қаламрави империяи Темуриёни Ҳиндро то ҳудуди Камрупа ва Читтагонг расонд.
Дар солҳои 60 – 70 садаи шӯришҳои қавмҳои мухталиф – роҷпутҳо, моротҳо, ҷотҳо, сикҳҳо, бунделҳо ва ғайра саросари давлатдории Темуриёни Ҳиндро фаро гирифт.
Аврангзеб мусулмони мутаасиб буд, чунончи, мамнӯи мусиқӣ ва рақс дар дарбор, берун рондани аҳли шеъру адаб аз дарбор ва ғайра аз нишонаҳои боризи таассуби динии ӯ буданд.
Гултӯдааш хӯшамонанд, гулҳои алоҳидааш нисбатан калони мӯякдор ва хушбӯй, рангаш арғувонӣ, зард, сафед, сурх ва ғайра Алҳол 7 навъи он ба шароити иқлими Тоҷикистон мутобиқ гардонда шудааст.
Аждардаҳон аз тортанаккана, трипс, ширинча, зиреҳаку нематодаҳо осеб дида, ба касалиҳои фузариоз, занбӯруғҳои гарда, занга, септориози барг, пӯсиши реша ва ғайра гирифтор мешавад.
Агар чанде асоси ин адабиёт дар ватани аслии тоҷикон Мовароуннаҳр гузошта шуда, аввалин осораш ба забони мардуми маҳаллии ин сарзамин – дарӣ ё порсии дарӣ ба вуҷуд омадааст ва шоирони даризабон ин ҷо дар рушди баъдинаи он саҳми намоён гузоштаанд, танҳо ба мардуми эрони имрӯза мансуб дониста мешуд.
Дар арафа ва ҷараёни ин маъракаи сарнавиштсоз дар минтақа гурӯҳҳои сиёсӣ ва шахсиятҳое пайдо шуданд, ки мавҷудияти қавми тоҷик ва ҳуқуқи онро ба адабиёти беш аз ҳазорсолааш инкор мекарданд.
Садриддин Айнӣ бо таълифи «Намунаи адабиёти тоҷик» исбот намуд, ки дар ин сарзамин аз қадим «як қавми муаззам бо номи тоҷик, ё ин ки тозик» зиндагӣ дошта, адабиёти классикии асрҳои 10 – 15, ки бо унвони адабиёти форсӣ шуҳрат ёфтааст, аслан офаридаи тоҷикон аст.
Бунёди онро Абуабдуллоҳи Рӯдакии Панҷрӯдӣ гузоштааст ва баъди ӯ низ садҳо адибони барҷаста, мисли Рашидии Самарқандӣ, Низомии Арӯзии Самарқандӣ, Сӯзании Самарқандӣ, Амъақи Бухороӣ, Носири Хусрави Қубодиёнӣ, Сайфи Исфарангӣ, Камоли Хуҷандӣ ва дигарон.
Вале аз сабаби он ки дар равнақи адабиёти асрҳои 10 – 15 тоҷикон, форсҳо ва мардуми форсизабони Афғонистону Ҳиндустон саҳм гузоштаанд, Садриддин Айнӣ ва мураттибону муҳаррирони «Намунаи адабиёти тоҷик» , ба таври ҳаққонӣ барои адабиёти ин давра истилоҳи Адабиёти форс-тоҷикро пешниҳод кардаанд.
Адабиёти форс-тоҷик на танҳо таъкиди муштарак будани адабиёти классикии асрҳои 10 – 15 барои мардуми тоҷик ва Эрони имрӯза аст, инчунин эътирофи саҳми дигар халқҳои форсизабон дар рушди он низ мебошад.
Вақте ки баъд аз садаи дар натиҷаи ҷудо шудани сарҳадҳои давлатӣ ва шиддат ёфтани низоъҳои мазҳабӣ алоқаҳои маданӣ ва иқтисодии байни Мовароуннаҳру Хуросон ва Форс торафт суст гардида, ягонагии сиёсии онҳо аз байн мерафт, ҳаёти маданӣ ва адабӣ дар ин сарзаминҳо тадриҷан истиқлол пайдо карда, ҳамчун шохаи мустақил – ба унвонҳои «адабиёти форсӣ», «адабиёти дарӣ» ва «адабиёти тоҷикӣ» ҷараён гирифт.
Истилоҳи адабиёти форс-тоҷик дар адабиётшиносии даврони шӯравӣ зуд мавқеъ пайдо карда буд, вале дар Ғарб маротибаи аввал консепсияи Адабиёти форс-тоҷик дар асари шарқшиноси чех Ян Рипка «Таърихи адабиёти форс-тоҷик» амалӣ шуд.